open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Експлорер 1

мини|Статистика на Експлорер 1 и орбитален дијаграм
**Експлорер 1**, прв вештачки сателит на САД. Беше лансиран од базата Кејп Каневерал на 1 февруари 1958. "Explorer" на англиски значи "истражувач". Тежеше 13,97 килограми, од кои 8,3 килограми отпаѓаа на инструментација. Неговиот облик е прилагоден за да може да го собере во ракетата.

## Инструментација

Инструментите се наоѓаа во предниот дел од леталото. Поради малиот простор и барањата за што помала маса, најголема важност е придадена на ефикасноста на инструментите во него. Леталото содржеше Гајгер-Милерова цевка, за детектирање на протони и електрони (поголем дел од времето давала повеќесмислени резултати), сензори за температура, акустичен детектор за ударите од микроастероидите во шасијата, и детектор со жичена решетка за истата намена. Инструментите беа напојувани од живини батерии, кои самите тежеле 40% од целата тежина на товарот. Податоците од инструментите беа пренесувани на Земјата преку антени, една 60 миливатна диполна од фиберглас и четири 10 миливатни завртувачки антени, кои работат на 108,00 мегахерци и 108,03 мегахерци соодветно.

## Тек и крај на мисијата

На изненадување на експертите од мисијата, Експлорер 1 ја смени својата оска на вртење после лансирањето, поради дисипација на енергијата од флексибилните структурни елементи. Оваа придонело за дполнување на Елуриевата теорија за кинетика на тврди тела после цели 200 години.
Гајгер-Милеровата цевка не работела како что треба, односно праќала најразлични резултати за зрачењето околу Земјата. Одлучено е дека ова се случува поради оптовареноста на самиот инструмент со големо зрачење, со што бил откриен Ван Ален радиајацискиот појас, и тоа е прогласено за најголемо откритие во тогашната Меѓународна Година на Геофизика. Овој појас всушност претставува наелектризирани честички заробени од магнетното поле на Земјата.
Експлорер 1 испадна од орбита на 31 мај 1970 година.

## Надворешни врски :

Експлорер 1 - Астрономски Клуб Куманово

Категорија:Сателити
Категорија:Вселенски летови
Категорија:Вселенски летала пуштени во 1958 година
Тврдина

[мини|[Струмичко кале]]
**Тврдина**, **крепост** или **кале** — одбранбена структура и еден од главните симболи на средниот век. Обично се опишува како градба која служи како резиденција на одреден монарх, благородник или заповедник на определена територија. Обично, тврдините се градат на високи и непристапни ридови, со цел да се подобри нивната заштита од надворешни влијанија. 

## Тврдината како тема во уметноста и во популарната култура
* „Тврдина“ - роман на југословенскиот писател Меша Селимовиќ.
* „Белата тврдина“ - роман на турскиот писател Орхан Памук од 1985 година.
* „Дигитална тврдина“ - роман на американскиот писател Ден Браун.
* „Очај пред тврдината“ - песна на македонскиот поет Ацо Шопов.

## Поврзано
* Тврдини во Македонија

## Наводи

Категорија:Утврдувања
Категорија:Замоци
Кратер

Поимот **Кратер** може да се однесува на:

* Кратер Македонски, македонски крал од династијата Аргеади во Кралството Македонија
* Кратер (генерал), генерал во војската на Александар Македонски
* вулкански кратер
* ударен кратер
Њу Бранзвик

[thumb|десно|400px|Панорама на [Монктон.]]

**Њу Бранзвик** (, ) — покраина во Канада. Статус на покраина има од 1867 година.

Најголеми градови во покраината се Сент Џон и Монктон.

* Површина: 71.450&nbsp;км2
* Жители: 730.000
* Главен град: Фредериктон

[thumb|лево|300п|[Хоупвел Рокс]]
thumb|лево|300п|Водопадите Диксон.
[thumb|лево|300п|Најголемиот покриен мост во светот во [Хартланд]]
[thumb|лево|300п|[ртот Енрејџ]]
[thumb|десно|400п|Театарот Империал, [Ст.Џон]]
thumb|лево|300п|Панорама на Ст.Џон
[thumb|десно|300п|Катедралата Христова Црква, [Фредериктон]]
thumb|лево|300п|Големите водопади (Гранд Фолс)

## Население

*Извор: [[Статистика на Канада]]* 

## Јазици
Канадскиот попис во 2006 ни покажува население од 729,997 жители. од кои 714,490 поединечно одговориле на прашањето„друг мајчин јазик„: 

## Наводи


Категорија:Покраини и територии во Канада
Категорија:Поранешни колонии на Британија
Дома (филм)

**Дома** е документарен филм на Ѓорче Ставрески.

Филмот беше сниман во периодот од 20 септември до 5 ноември 2006 година на локации во Македонија (Скопје и Штип) и Хрватска (Загреб и Задар) и претставува значаен чекор во воспоставување на континуирана соработка помеѓу млади македонски и хрватски филмски работници. Во него се портретираат осум поединци кои поради различни причини ја напуштиле својата татковина, преку кои се анализираат прашањата за културните и верските разлики, како и односот на општеството кон поединецот.

ДОМА е испратен на повеќе регионални и меѓународни фестивали за документарен филм. Досега, е влезен во официјалниот регионален натпреварувачки дел на ZagrebDox, фестивалот за документарен филм од Хрватска. На овој фестивал во 2006 година, Ѓорче Ставрески доби посебно признание во регионална конкуренција за режија на филмот Адам и Ева.

Категорија:Македонски документарни филмови
Категорија:Македонски дела од 2006 година
Јукон

**Јукон** (англиски и француски: *Yukon*) е територија во Канада. Со Британска Колумбија го претставува тихоокеански појас на Канада. Се наоѓа на крајниот северозапад и се граничи со Алјаска. Територијта е слабо населена а главен и најголем град е Вајтхорс со 23.272 жители.
Територија го добила името по реката Јукон, што на гвичински јазик значи „голема река“.

* Површина: 482.443 км2
* Население: 31.227
* Главен град: Вајтхорс

## Население

[thumb|лево|300п|Стари [Гвичинки]]
thumb|лево|300п|Стара фотографија на Инуити од Јукон

**10-те најголеми општини по население**

## Наводи

## Надворешни врски
* Актот за Јукон 1898
* Актот за Јукон 2002
* Владата на Јукон
* Водич и корисни информации


Категорија:Покраини и територии во Канада
Њуфаундленд и Лабрадор

**Њуфаундленд и Лабрадор** (англиски: -{Newfoundland and Labrador
}- / француски: -{Terre-Neuve-et-Labrador}-) е покраина во Канада. Географски го сочинува островот Њуфаундленд и копненото подрачје Лабрадор. Покраината до 2001 г. се нарекувала само Њуфаундленд, кога во името бил придодаден и Лабрадор. Покраината е позната по тоа што има свои сопствене дијалекти на англискиот, францускиот и ирскиот јазик.
Од економски аспект подрачјето е познато по рударство, но денес туризмот е доста развиен, благодарејќи на богатото историско индијанско и колонијално наследство.

* Површина: 373.872km² 
* Жители: 533.800 
* Главен град: Сент Џонс (англиски: St.John's)

[left|300px|thumb|[Колонијална зграда]]
[thumb|лево|300px|Карта од 1775 од [Џејмс Кук]]
thumb|лево|300px|Еден од многуте прекрасни пејзажи
thumb|лево|300px|Поглед на еден залив во Лабрадор

## Демографија
**Население од 1951**

**Спрема пописот од 2006.*

## Јазици

Пописот од 2006 покажува вкупен број на население од 505,469.од кои 499,830 одговориле на прашањето 'мајчин јазик'

## Наводи

## Надворешни врски
* Влада на Њуфаундленд и Лабрадор
* Статистика спрема пописот од 2001
* Њуфаундленд и Лабрадор и канадскиот федерализам 
* изреке и поговорки на Њуфаундленд и Лабрадор


Категорија:Покраини и територии во Канада
Категорија:Поранешни колонии на Британија
Категорија:Поранешни колонии на Норвешка
Категорија:Држави и територии настанати во 1949 година
Гуам

**Гуам** (англиски: *Territory of Guam*, чаморски: *Guåhan*) е остров во западниот Тихи Океан и е територија на Соединетите Американски Држави.

Жителите во мнозинство се Чаморани кои го населиле островот отприлика пред околу 4.000 година. Островот е најголем и најјужен од сите Маријански Острови. Главен град е Хагатња (*Hagåtña*), старото име е Агана (*Agaña*). Економијата на Гуам главно зависи од туризмот (најмногу од Јапонија) и базата на американската војска).

До 1898 година Гуам е под шпанска власт, а таа година преминува во владеење на САД.

## Потекло на поимот

## Историја

## Географија и клима

## Политички систем

## Административна поделба

## Економија

## Население, јазик и религија

## Култура во Гуам

## Музика во Гуам

## Спорт во Гуам

## Наводи

## Поврзано

thumb|left|Сателитска снимка на северниот дел на Гуам
thumb|left|Сателитска снимка на јужниот дел на Гуам





## Надворешни врски

* Службена страница на Гуам 
* Гуампедија
* ЦИА за Гуам 
thumb|лево|200px|Универзитетот во Гуам

## Туризам
* Wikitravel's Guide to Guam
* Guam Visitors Bureau 
* Guam Portal 

Категорија:Гуам
Категорија:Островски територии на САД
Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Категорија:Линиски Острови
Категорија:Поранешни колонии на Шпанија
Американски Девствени Острови

**Американски Девствени Острови** () — островска група во Карибите која припаѓа на Соединетите Американски Држави. Тоа е поголем дел на архипелази, таканаречени Девствени Острови, додека мал дел на територија се Британските Девствени Острови. Американските Девствени Острови се состојат од 3 главни острови Сент Томас, Сент Џон и Сент Крој како и повеќе помали острови. Ова е единствен дел од територијата на САД каде се вози од левата страна.

Во Данска островите се нарекуваат бившите Дански Западноиндиски Острови (дански: *De tidligere Dansk Vestindiske Øer*).

## Окрузи и подокрузи
thumb|500px|лево|Окрузи и подокрузи на Американските Девствени Острови
[thumb|лево|500п|[Шарлота Амалија, главниот град на Американските Девствени Острови]]
Американските Девствени Острови се поделени на 2 окрузи и 20 подокрузи. Тие се:

* Сент Крој
* Сент Томас/Сент Џон

*
Категорија:Поранешни колонии на Данска
Категорија:Држави и територии настанати во 1917 година
Магнетизам

мини|десно|Магнетно поле на идеален цилиндричен магнет.

**Магнетизам** — класа на физички појави кои се придружени од магнетни полиња. Електричните струи како и магнетните моменти на елементарните честички го создаваат магнетното поле, кое дејствува на други струи и магнетни моменти. Секој материјал е под влијание на некое магнетно поле. Најпознатион ефект е оној на постојаните магнети, кои имаат постојани магнетни моменти предизвикани од феромагнетизмот. Повеќето материјали немаат постојани моменти. Некои се привлечени од магнетното поле (парамагнетизам); а други пак се одбиени од магнетното поле (дијамагнетизам); други пак имаат спожени заемодејства кога ќе бидат под дејство на магнетно поле (вртежно стакло и антиферомагнетизам). Супстанциите кои се незначително под влијание на магнетното поле се познати како немагнетни супстанци. Такви се: бакарот, алуминиумот, гасовите, и пластиката. Чистиот кислород пројавува магнетни својства кога ќе биде изладен до течна состојба.

Магнетната состојба (или магнетната фаза) на материјалот зависи од температурата и други променливи, како што се притисокот и дејството на магнетното поле. Еден материјал може да пројавува повеќе од еден облик на магнетизам во зависност од промената на овие променливи.

## Историја

[thumb|Цртеж на медицински третман користејќи магнетни четки. [Шарл Жак 1843, Франција.]]

## Магнетизмот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Магнет“ (*Magnet*) - песна на американската панк-рок група „Бикни Кил“ (*Bikini Kill*) од 1993 година.

## Наводи
Xbox 360

thumb|220px|Xbox 360

**Xbox 360** — втората конзола за видеоигри произведена од страна на Microsoft , а била развивана во соработка со IBM , ATI и SiS. Неговиот Xbox Live сервис им овозожува на играчите да се натпреваруваат преку интернет и да преземаат содржини од типот на: аркадни игри , демо-игри , реклами за најнови игри (трејлери) , ТВ-емисии и филмови. Xbox 360 е потомок на неговиот предок , конзолата Xbox и е во конкуренција со конзолите PlayStation 3 на Sony и Wii конзолата на Nintendo како дел од натпреварот помеѓу конзолите од седмата генерација. Xbox 360 за првпат и беше претставен на јавноста на MTV на 12 мај 2005 , со детали за неговото лансирање во продажба, а првите видеоигри наменети за 
конзолата беа за првпат прикажани на Electronic Entertainment Expo (E3). Тоа е првата конзола која што била масовно купувана во три големи региони: Европа, Јапонија и Соединетите Американски Држави (САД). Првите примероци исфрлени во продажба беа купени до последен , со исклучок на Јапонија , па од неговото прво официјално лансирање во продажба на 22 ноември 2005 во САД сè до 3 јануари 2008 продадени се повеќе од 17,7 милиони примероци во светски рамки !

Xbox 360 доаѓа во четири изданија : Xbox 360 Core , Xbox 360 Arcade , Xbox 360 Premium и Xbox 360 Elite , секоја со сопствени компоненти и предности .

Категорија:Играчки конзоли на Microsoft

Категорија:Играчки конзоли од седмата генерација
Wii

**Wii** (најчесто нарекувана по начинот на којшто се изговара на англиски јазик **ВИ**) е петтата конзола за видеоигри на Nintendo. Конзолата е потомок на нејзиниот предок Nintendo GameCube. Nintendo тврди дека конзолата е поинаква од конзолите PlayStation 3 на Sony и Xbox 360 на Microsoft иако им конкурира и на двете во натпреварот помеѓу конзолите од седмата генерација. Конзолата беше развивана во соработка со IBM и ATI.
 
Неизбежна предност на оваа конзола што ја разликува од нејзините предци е нејзиниот нов безжичен контролер Wii Remote, што може да се користи како рачен покажувач и може да детектира брзина и ориентација во три димензии. Друга голема новина е нејзината 
WiiConnect24 Интернет платформа, што овозможува примање пораки и софтверски надоградувања додека конзолата е во standby mode.

Nintendo првпат ја информираше јавноста за оваа нова конзола на Electronic Entertainment Expo (Е3) прес конференцијата во 2004 година, а за првпат и ја претстави конзолата на јавноста во 2005 година исто така на Е3. Сатору Ивата, претседателот на Nintendo 
и го претстави на јавноста безжичниот контролер во септември 2005 година на Токискиот саем на игри. На Е3 2006 конзолата ја освои првата од неколку награди. До декември 2006 Wii беше лансиран во продажба на четири клучни пазари во светски рамки.
 
Financial Times објави дека од 12 септември 2006, Wii е водач во генерацијата конзоли на Nintendo според јапонскиот магазин Enterbrain, глобалната пазарна истражувачка компанија од Вашингтон NPD Group и најголемиот пазарен истражувачки институт од Германија GfK.
 
## Извори

Категорија:Играчки конзоли од седмата генерација
Категорија:Машинска опрема на Нинтендо
Чавдар (марка)

thumb|десно|200п|автобуси Чавдар

Чавдар е марка на бугарски автобуси. Денешното седиште не фабриката се наоѓа во Ботевград, република Бугарија.
Како година на основање се смета 1924, кога Рачо Влков Џамбов буг. (Рачо Вълков Джамбов) отвора сопствена железничарска работилница. Со текот на годините оваа работилница прераснува во фабрика за автобуси. Во 1993 г. фабриката склучува договор со германската МАН за развој и соработка , со кое би се усовршило производството на автобуси. Резултат на оваа соработка е модерниот Чавдар 141.

Категорија:Ботевград
Категорија:Производители на автобуси
Категорија:Список на производители на автомобили
Топка (геометрија)

[thumb|'''Топка''' е просторот кој се наоѓа внатре во [сферата]]
**Топка** —  претставува дел од просторот заграден со сферна површина, т.е. „исполнета“ сфера. Обата поими може да се однесуваат на произволен метрички простор, вклучувајќи ги тука и добро познатите примери од **[[рамнина]]та** (дводимензионалниот реален Евклидов простор) и **[[Простор|обичниот простор]]** (тридимензионалниот реален Евклидов простор).

## Формална дефиниција
Дефиницијата на топка во општ случај е едноставно обопштување (без други специјални измени) на дефиницијата на топката каква што ни е позната. Како и да е, постојат два вида на топки: *отворена топка* и *затворена топка*. Нека избереме точка \ O од просторот која ќе ја викаме *центар* и реален ненегативен број \ r кој ќе го викаме *[[полупречник]]*. Тогаш:

* *Отворена топка* со центар во точката \ O и полупречник \ r е множеството од сите точки од просторот кои се наоѓаат на растојание *помало* од \ r единици од центарот.
* *Затворена топка* со центар во точката \ O и полупречник \ r е множеството од сите точки од просторот кои се наоѓаат на растојание *помало или еднакво* на \ r единици од центарот.

Значи, за разлика од отворената, затворената топка ја содржи и самата сфера како гранична површина. Притоа, центарот на сферата истовремено е центар на топката, а радиусот на сферата е радиус на топката.

Симболички запишани, дефинициите се следниве:

* За отворена топка T(O,r),

:: T(O,r) = \{x | d(x,O)

* За затворена топка \overline{T(O,r)},

:: \overline{T(O,r)} = \{x | d(x,O) \le r \}

## Пресек на топката со рамнина
Пресекот на топката со рамнина е круг. Ако рамнината минува низ центарот на топката, тогаш топката е поделена на два складни дела кои се викаат *полутопки*, а пресекот се вика *главен* или *голем круг* на топката. Рамнината што не минува низ центарот на топката ја дели неа на два нееднакви дела при што секој од нив се вика *сегмент* или *топкин отсечок*. Топкиниот отсечок е ограничен со калота и круг при што висината на калотата е висина на топкиниот отсечок. Делот од топката што е составен од топкин отсечок и конус чија основа е основата на топкиниот отсечок, а врв е центарот на топката, се вика *топкин исечок* или *сектор*. Делот од топката зафатен меѓу два паралелни пресеци се вика *топкин слој* чии граници се два круга и сферен појас.

## Зафатнина топката
Зафатнината на топката се пресметува според следнава формула: 

*V* = 4/3 *R*3 *π*, 

каде: *R* е радиусот на топката, а *π* = 3,41.

Зафатнината на топкиниот отсечок се пресметува според следнава формула: 

*Vт.о.* = *πh*/3 (3*R* - *h*), 

каде: *h* е висината на цилиндарот образуван од двете рамниин што ја сечат топката.

Зафатнината на топкиниот исечок се пресметува според следнава формула: 

*Vт.и.* = 2/3 *R*2 *πh*

Зафатнината на топкиниот слој се пресметува според следнава формула: 

*V* = *πh*/6 (3*R1*2 + 3*R2*2 + *h*2)

## Поврзано
* Сфера
* Сфероид
* ''n''-сфера (хиперсфера)
* Многуобразие
* круг - исполнета кружница
* топка (реквизит) - во спортот и игрите

## Наводи

Категорија:Сфери
Категорија:Топологија
Категорија:Геометриски фигури
Категорија:Метричка геометрија
Кабаре

[thumb|Кабарето [Фоли-Бержер, Едуар Мане]]
**Кабаре** (француски: *cabaret*) — облик на забава која вклучува комедија, песна, танц и театар, и се изведува најчесто во собиралишта како што се ресторани и ноќни клубови со сцена за изведби, при што публиката седи на маси (често јадејќи и пиејќи) гледајќи ја изведбата. Собиралиштето само по себе може да се вика "кабаре". Почетокот на 20 век вовел револуционерно нова кабаре култура. Најпознати изведувачи биле Жозефин Бејкер и трансвестисткиот изведувач Жоао Франциско дос Сантос (Мадам Сата). Тематиката им варирала од политичка сатира до лесна забава.

Терминот е француски збор за баровите и кафулињата каде е роден овој начин на забава, како поуметнички тип од "пеечкото кафуле" (*[[café-chantant]]*). Зборот доаѓа од среднохоландскиот збор *cabret*, преку стариот севернофранцуски збор *camberette*, кој потекнува од доцнолатинскиот *camera*. Во основа значи "мала соба".

Кабареата се појавиле во Франција за време на Бел Епок (*Belle Époque*: 1890 - 1914) и придонеле за кратко да се ублажат социјалните бариери - во нив можеле да се сретнат како припадници на богатата класа, така и обични работници. Најпознати кабареа во Франција биле Црната Mачка (*Le Chat noir*) и Фоли-Бержер (*Folies Bergère*), кои истовремено биле ресторани, кафулиња, концертни хали, театар итн.

*Le Chat noir* е едно од првите уметнички кабареа. Создадено е во 1881 од Родолф Сали (*Rodolphe Salis*) во Монмартр (кварт во Париз познат по честотата на уметници и интелектуалци). Ова кабаре било исклучително успешно и во него можеле да се видат познати лица од тој период - Алфонс Але, Жан Ришепен, Аристид Бријан, Пол Делме и други.

"Кабаре" исто така се однесува на борделите од средоземен стил - бар со маси и жени кои се шетаат меѓу нив и ја забавуваат клиентелите. Вообичаено овие установи одржуваат некаква форма на сценска забава: често пејачки и танчерки - при што нивната непристојност варира со квалитетот на установата. Меѓутоа, под кабаре денес се подразбира пософистицирана форма на забава, а во некои случаи се третира и како посебен вид на уметност.

## Наводи


Категорија:Галицизми
Категорија:Француски пронајдоци
Папа Павле VI

**Павле VI**, роден *Џовани Батиста Енрико Антонио Марија Монтини* (итал. *Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini*) бил римокатолички папа од 1963 до 1978. Тоа е почетокот на Католичката црква во време на поголемиот дел од Вториот Ватикански собор и играл голема улога за приложување на неговите решенија.

## Наводи

Категорија:Родени во 1897 година
Категорија:Починати во 1978 година
Категорија:Ватикански дипломати
Категорија:Папи
Категорија:Италијански папи
Категорија:Римокатолички архиепископи од 20 век
Категорија:Италијанци од 19 век
Категорија:Италијанци од 20 век
Категорија:Погребани во базиликата „Свети Петар“
Категорија:Носители на Големиот крст од I класа на Орденот за заслуги за СР Германија
Категорија:Христијански светци од 20 век
Пливање

**Пливање** може да се однесува на:

## Движење и спорт
* Акватичка двигателност, чинот на биолошко движење
* Човечко пливање, корисната или рекреативната активност на движење низ вода
* Отворено пливање, активноста во која луѓето пливаат во отворени водни тела
* Пливање (спорт), натпреварувачкиот спорт со пливање
* Пливање низ светот, список на статии за пливање по држава

## Креативни дела

* *[[Пливачката дупка]]*, слика на Томас Екинс од 1885

## Поврзано
* Пливачи (појаснување)
*
Ахил

[thumb|десно|150px|„Гневот на Ахил“ од [Франсоа-Леон Бенувиј, 1859 г.]]

**Ахил**, **Ахилеј** или **Ахилес** ( = „без усни“) — во старогрчката митологија, син на кралот Пелеј и на божицата Тетида, главен јунак во Илијадата и најголемиот старогрчки јунак во Тројанската војна. Мирмидонците, племе од Тесалија, имале крал по име Пелеј, чиј двор се наоѓал во Фитија. Ахил растел и се воспитувал според македонските кралски обичаи, со кралски другари и придружба во учењето, игрите и борбите. Негови воспитувачи биле прославениот калидонски ловец Феник и кентаурот Хирон: првиот го учел ораторство и воени вештини, а вториот — лекарски вештини. Во митологијата, Ахил најчесто е претставен како совршен човек кој верува во честа, не лаже, и убива само кога е во опасност. Тој се одликува со неизмерна сила, а неговата слаба точка е петата: според легендата, неговата мајка, кога го родила, го потопила во реката Стикс за да го направи бесмртен, а единствено место каде водата не допрела била неговата пета, која воедно е единствениот ранлив дел од неговот тело. Принцот Парис случајно го открил слабото место на Ахил и така успеал да го убие.

## Ахил како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Гневот на Ахил“ — слика на Франсоа-Леон Бенувиј (*François-Léon Benouville*) од 1859 година.
* „Привремено како Ахил“ (*Temporary Like Achilles*) — песна на американскиот рок-музичар Боб Дилан од 1966 година.

## Наводи

Категорија:Старогрчка митологија
Категорија:Илијада
Категорија:Ликови од старогрчката митологија
Категорија:Личности од Тројанската војна
Мисури

**Мисури** () е сојузна држава од САД. Се наоѓа во централниот дел од земјата. Мисури е претежно низинска држава. Главен град е Џеферсон Сити, а најголеми градови се Сент Луис и Канзас Сити.

## Белешки

Категорија:Сојузни држави на САД

Категорија:Држави и територии настанати во 1821 година
Касандра (митологија)

*:За други значења погледни [[Касандра (појаснување)]]*
мини|десно|180п|'''Касандра'''
**Касандра** (старогрчки: *Κασσάνδρα*) — лик од старогрчката митологија, најубавата ќерка на тројанскиот крал Пријам и неговата сопруга Хекуба.

## Митологија
Митот за Касандра се јавува во повеќе варијанти: според една, близнаците Касандра и Хелен си играле во храмот на Аполон за време на прославата на својот роденден при што заспале. Кога дошла мајка им, ги затекнала светите змии од храмот како им ги лижат ушите на децата. Така, тие стекнале пророчка дарба и го разбирале говорот на птиците и, воопшто, божествените гласови на природата. Според втората варијанта, како голема девојка, Касандра заспала во храмот, а во сонот ѝ се јавил Аполон, кој ѝ ветил пророчка дарба ако му се подаде. Најпрвин, Касандра се согласила, но потоа се премислила, а тогаш Аполон ја замолил барем да ја бакне. Таа се согласила и тој ѝ плукнал во устата, осудувајќи ја да ја зборува вистината, но никој да не верува во нејзините пророштва. Подоцна, кога кралот Пријам испратил пратеници во Грција со барање Теламон да ја врати грабнатата Хесиона, а тој со презир го одбил барањето, Касандра веќе тогаш ја претскажала пропаста на Троја, но Пријам наредил да ја затворат во тврдината. Потоа, кога Парис ја грабнал Елена, таа повторно ја претскажала катастрофата, но ниту тогаш никој не ѝ поверувал, а Пријам ја прогласил за луда и наредил да ја затворат. По пропаста на Троја, Касандра побегнала во храмот на Атина Палада и го гушнала кипот на божицата. Оттаму, Ајант Помалиот ја грабнал и заедно со кипот ја однел во грчкиот логор каде Одисеј разгласил дека Ајант ја силувал Касандра во храмот. При поделбата на воениот плен, таа му припаднала на Агамемнон, кој ја однел во Микена. таму, Касандра била убиена од сопругата на Агемемнон, Клитемнестра. По пропаста на Троја, на патот кон Грција, Касандра родила син (по друга верзија, близнаците Теледам и Пелопс) кој Агамемнон го признал како свој. По една верзија, Касандра, која го предвидела убиството на Агамемнон, со синот пребегала во Колхида, градот на нејзината тетка.

## Касандра како мотив во уметноста
* „Монолог за Касандра“ — песна на полската поетеса Вислава Шимборска.
* „Касандра“ (германски: *Kassandra*) — роман на германската писателка Криста Волф од 1983 година.
* „Касандрин комплекс“ (англиски: *The Cassandra Complex*) — англиска рок-група.

## Наводи

Категорија:Старогрчка митологија
Категорија:Тројанци
Категорија:Енеида
Категорија:Личности од Тројанската војна
Категорија:Старогрчка митологија во Анадолија
Категорија:Жени во старогрчката митологија
Категорија:Ликови од старогрчката митологија
Дарданели

[мини|десно|300п|Карта на Дарданелите (жолто) во однос на [Босфорот (црвено) и Мраморното Море]]
**Дарданели** (, ) — долг тесен проток по должината на полуостровот Галиполе во денешна Турција кој го дели Балканот (Европа) од Мала Азија, а ги поврзува Егејското и Мраморното Море. Во антиката се нарекувал **Хелеспонт**. Протокот е долг 61 км, широк само 1,2-6 км, а просечно длабок 55 м, со најголема длабочина од 82 м. Водата низ протокот тече во двата правци: кон Егејското Море како површинска струја, а кон Мраморното како длабинска струја.

Како и Босфор, Дарданелите ја делат Европа од Азија. Протокот е меѓународен воден пат, и заедно со Босфор, Дарданелите го поврзуваат Црното со Средоземното Море.

Преку протокот денес се протега Мостот „Чанаккале 1915“, отворен во 2022 г. и наречен во чест на отоманската поморска победа во Дарданелскиот поход од Првата светска војна. Во времето на неговото отворање бил најдолгиот висечки мост на светот.

## Историја

Протокот има стратешко значење и затоа играл важна улога во историјата. Античкиот град Троја бил сместен близу до западниот влез на протокот, а на азискиот брег од протокот се одиграла и Тројанската војна. Војската на Александар III Македонски го минала протокот во 334 г.п.н.е. за да ја нападне Персија. Дарданелите играле значајна улога и во одбраната на Цариград во Византискиот период, а од XIV век бил постојано контролиран од Турција.

Големите сили отсекогаш имале особен интерес за непречен премин или пак за контрола на Дарданелите, и затоа бил предмет на разни битки и договори помеѓу нив во текот на XIX и XX век.

## Поврзано
* Босфор

## Наводи

Категорија:Протоци во Турција
Категорија:Протоци во Азија
Категорија:Протоци во Европа
700

**700** (**[[Римски бројки|]]**) — престапна година според општоприфатениот календар. Тоа била 700 година од новата ера, 700. од првиот милениум, последна од VII век и прва од 700-тите.

## Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.

Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 6208 и 6209 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 5450 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 4460 и 4461 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како *[[Ab urbe condita]]*), годината е избројана како 1453.

Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт Цар или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 700 година се протега во 3336 и 3337, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 3396 и 3397 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 1243. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 80 и 81 исламска година.

## Настани

*

## Родени

*

## Починале

*

## Надворешни врски

Категорија:7 век
Десетобој

**Десетобој** или **декатлон** — атлетски повеќебој (десет дисциплини) за мажи воведен како атлетичка дисциплина во 1884 година во САД. На распоредот на Олимписките игри десетобојот првпат се најде во Стокхолм 1912.

Натпреварувањето во десетобојот се одржува два дена по следниов распоред:
* Прв ден: 100 м, скок во далечина, фрлање ѓуле, скок во височина, 400 м.
* Втор ден: 110 м со пречки, фрлање диск, скок со стап, фрлање копје, 1500 м.

Категорија:Спортови
Категорија:Атлетика
Категорија:Поединечни спортови
Атена (митологија)

[мини|250п|Атина, 1. век п.н.е. ([Лувр)]]

Во старогрчката митологија, **Атена** (грчки: ****, *Athēnâ*, или , *Athénē*; дорски: , *Asána*; латински: *[[Минерва]]*) била божица на цивилизацијата, т.е. на мудроста, женските вештини, ткаењето, занаетот и дисциплинарните страни на војната (насилството и крволочноста биле Аресов домен). Нејзиниот пандан во римската митологија била божицата Минерва. Според некои толкувања, името Атена претставува инверзија од Анате, што на сумерски значи „Кралица на небото“. Најчесто се претставува со шлем, копје и штит со главата на Медуза.

## Раѓање
Според Хесиод, Атена била ќерка на Зевс и „советничката“ титанкатаМетида. Притоа, Атена се родила потполно возрасна и вооружана, од главата на татка си, кој ја проголтал бремената Метида. Според Палазгите, Атена е родена во Либија, покрај езерото Тритон, каде што ја нашле и одгледале три либиски нимфи, облечена во јарешка кожа. Таа уште како девојче, случајно ја убила својата врсничка Палада додека си играле со лакови и стрели, па од тага за неа, на своето име го додала името Палада. Според други, таа е родена од таткото  Палант кој подоцна се обидел да ја силува, па таа го убила, му ја одрала кожата и го зела и неговото име, од неговата кожа направила штит, а неговите крилја ги ставила на својот грб. Според некои толкувачи, таа е ќерка на Итон, кралот на Фтиотида. исто така, постои и тврдење дека Атена е ќерка на Посејдон.

## Карактеристики
Атинината мудрост се поврзува со техничкото знаење потребно во ткаењето, металургијата, но исто така и со лукавоста (*[[метис]]*). Нејзини симболи се утот  и маслиновото дрво. Првите приказни за Атини зборуваат за неа како божица на птиците. Првобитно е замислена како божица со крилја, а дури и во некои митови и самата била птица - ут. Затоа е чудно што подоцна во митовите, нејзините пораки доаѓаат преку орли, соколи и сл. Нејзината најдобра пријателка е Ника, божицата на победеата. Атина се појавува како заштитничка на многу грчки јунаци, вклучувајќи ги Херакле, Одисеј и Јасон.

## Наводи


Категорија:Стара Атика
Категорија:Илијада
Категорија:Старогрчки божици
Категорија:Старогрчка митологија
Категорија:Потомство на Зевс
Категорија:Олимписки богови
Категорија:Сончеви божици
Ија (митологија)

180px|мини|Ија и Зевс
**Ија** — личност од во старогрчката митологија, ќерка на Инах, богот на реките. Станала љубовничка на Зевс и го родила Епаф.

## Бегство од боговите

Зевс се заљубил во Ија и приоѓал во облик на облак. Тоа меѓутоа го приметила неговата сопруга Хера. Да би ја скрил измамата Зевс ја претворил Ија во бела крава. Сепак, Хера и тоа го дознала и побарала од Зевс да и подари крава. Зевс тоа не можел да го одбие. Хера побарала од стоокиот гигант Аргус да ја чува кравата, која всушност била Ија.

Зевс го пратил Хермес кај Аргус. Хермес го успал Аргус со свирката на своиете свирала и му ја скинал главата, така што Ија, и понатака во облик на крава, морала да побегне. Хера е бргу ја приметила оваа измама и ја испратила Обад, која цело време ја гонела Ија (брмчењето на овие мушички можело да предизвика стампеда на животни).

Ија во своето бегство го поминала протокот кој е именуван по неа Босфор, т.е кравин премин. Таму го сретнала за карпа окованиот Прометеј кој цело време ја тешел и и ветил дека кога ќе се врати во човечки облик че стане прамајка на најголемиот јунак, т.е Херакле.

Бегајќи понатаму, Ија го поминала морето кое е именувано по неа Јонско Море и стигнала во Египет. Тука ги молела бобовите да и се смилуваат. Хела на големото Зевсово молење се смирила и и го вратила на Ија човечкиот облик,па Египќаните ја обожувале како божица. Во Египет го родила Епаф и подоцна се венчала со египетскиот крал Телегон.

По нимфата е наречена месечината Ија, природен сателит на Јупитер.
## Наводи

Категорија:Старогрчка митологија
Категорија:Полубогови во класичната митологија
Категорија:Сопруги на Зевс
Категорија:Митски говеда
Женева

[thumb|300px|десно|[Светилникот во градот]]
thumb|300px|десно|Поглед на стариот град и езерото
thumb|300px|десно|Палатата на нациите

**Женева** (се изговара /dʒɨˈniːvə/; фр.: Genève ИПА: [ʒənɛv], гер: Genf [gɛnf], ит.: Ginevra [dʒiˈneːvra], Реторомански: Genevra) — втор град по популарноста во Швајцарија (после Цирих). Се наоѓа на југоисточниот дел од државата. Претежно е населено со французи и се наоѓа блиску француската граница. Во близината на тој град се наоѓа Женевското езеро кое важи за едно од поубавите езера во Западна Европа.
Во Женева се наоѓа и едно од седиштата на Обединетите Нации, во зданието наречено „Палата на нациите“.

## Стопанство
Многу мултинационални компании како Procter & Gamble, Serono, Firmenich и Givaudan имаат главни европски седишта во Женева.

## Збратимени градови
* 20px Буенос Аирес, Аргентина
* 20px Париз, Франција

## Надворешни врски
* Службена страница на Женева 
* Туризмот во Женева 
* *[[Tribune de Genève]]*: Дневни новости од градот  (на англиски)
* Кратка историја на Женева (на англиски)
* Информации од Женева (на англиски)
* Женевскиот јавен транспорт


Категорија:Градови во Швајцарија
Категорија:Општини во Женева (кантон)
Мртовечница

мини|десно|250п|Опрема во мртовечница

**Мртовечница** — установа која што главна задача е провремено згрижување и чување на мртви лица. Во поразвиените држави во мртовечниците, мртвите луѓе ги средуваат и ги чуваат во нивните простории некое одредено време за оддавање на последна почит на упокоениот. Може да има приватни и државни мртовечници и таа установа е неопходна во процесот на погребување и изразување на последен поздрав на некој упокоен човек.

Категорија:Анатомска патологија
Категорија:Судска медицина
Категорија:Смрт
Хараре

[thumb|right|300p|[Sam Nujoma Street, поглед од југот]]
thumb|right|300p|Англиканската катедрала

**Хараре** (претходно **Солсбери**, анг. *Salisbury*) — главен град на Зимбабве и има околу 1.600.000 жители. Градот е основан во 1890 година и најголем е во Зимбабве.


Категорија:Градови во Зимбабве
Категорија:Главни градови во Африка
Категорија:Населени места основани во 1890 година
Џарвисов Остров

мини|300п|Карта на островот Џарвис
thumb|right|300px|Карта на Линиските Острови.
**Островот Џарвис** или **Џарвисов Остров** (англиски: *Jarvis Island*) е мал остров во Тихиот Океан, на половина пат помеѓу Хаваите и Куковите Острови.  Островот е ненаселен и со него управува Управата за лов и риболов на САД (англиски: *United States Fish and Wildlife Service*).

Има површина од 4,5 км2 и лежи на координатите 0° 22′ 0" јужна географска ширина и 160° 3′ 0"  западна географска должина.

На островот се наоѓа и повремената населба Милерсвил.
## Наводи

Категорија:Островски територии на САД
Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Категорија:Линиски Острови
Категорија:МСЗП-Категорија Ia
Џонстонов Атол

**Џонстоновиот Атол** или само **Џонстон** — атол во Тихиот Океан, 1.150 км југозападно од Хаваите, во склоп на Малите оддалечени острови на САД. Групата острови со површина од 2,8 км2 политички му припаѓа на САД. Главниот остров Џонстон имал 317 жители до 2004. година. На островот има многу гуани. Американското воено ваздухопловство го презеде водството на тие острови.

Групата острови се состои од корален гребен. Главни острви се Џонстон и Сенд Ајланд (песочен остров) што су многу обработени од страна на американската војска. Со тоа постојат уште две вештачки острови  Акеј (на север) и Хикина (на исток).

САД ги користи тие острови за вршење на проби со атомско оружје. После експлозијата на една ракета во 1962. година многу бил загаден со плутонијум . Од 1972. до 2000. имало редовни проби со атомски оружја. После тоа, островите се користиле како складиште за јадрен отпад. Исто така се уништувало хемиско и биолошко оружје као што се Сарин и Агент Оранџ. За време зна 2000. година почнале со средување и чистење на тие острови.

Единствени жители се припадниците на американската војска како и нивните цивилни соработници што го одржуваат таа воена област.

САД ги пргласиле островите како заштитена зона на природата затоа што на нив се множат птици и желки. До 2004. година се планирало да се повлече американската војска од островите.

Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Категорија:Атоли во Тихиот Океан
Категорија:МСЗП-Категорија Ia
Палмирски Атол

right|thumb|Неофицијалното знаме на Палмира

**Палмира** е ненаселен атол со површина од 12 км2 (4,6 квадратни милји) во Северниот Тихи Океан сместен на 5°52′ СГШ 162°6′ ЗГД. Палмира е едан од Северните Линиски Острови (југоисточно од Гребенот Кингман и северно од Кирибатските Линиски Острови), сместен скоро точно на југот од Хавајските Острови, отприлика на пола пат помеѓу Хаваи и Американска Самоа. Има брег од 14,5&nbsp;км и пристаниште наречено Вест Лагун.
## Географија
мини|Палмира
thumb|right|Карта на Линиските Острови.

Се состои од гребени, две плитки лагуни и околу 50 песочнии карпести островчиња покриени со вегетација — претежно со стебла на кокос, скаевола и со високи *Писонија* дрва. Поголемиот број на острови се споени. Исклучoци се Сенд Ајланд на запад и Барен Ајланд на исток. Најголем остров е Купер Ајланд на север, а после него Каула Ајланд на југ. Просечни годишни врнежи изнесуваат 175 инчи.

Категорија:Линиски Острови
Категорија:Островски територии на САД
Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Кингменов Гребен

мини|лево|Сателитска снимка
thumb|left|Карта на Линиските Острови.

**Кингменовиот Гребен** (англ. *Kingman Reef*) гребен во Тихиот Океан кој му припаѓа на САД како неприпоена територија. Се наоѓа околу 60&nbsp;km севернозападно од атолот Палмира и околу 1.713 км југозападно од Хонолулу.

## Историја
Американскиот капетан Едмунд Фанинг го пронашол гребенот на  14 јуни 1798 со својот брод „Бетси“. Во неговата книга  *Voyages and Travels* („Патешествија и патувања“) тој го опишува како за малку ќе настрадал на гребенот, ако не почувствувал опасност и не застанал. На некои поморски карти се нарекува и „опасна карпа“.

Гребенот го добил името по поморскиот офицер В. Кингмен, кој прв стигнал на 29 октомври 1853 со бродот „Шутинг Стар“. Своето откритие го напишал во септември 1855 во весникот „Пријател“ кој се издавал во Хонолулу. Тука ја нагласил опасноста од гребенот, особено ноќе, кога предоцна и се воочува.

Категорија:Корални гребени
Категорија:Островски територии на САД
Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Категорија:Линиски Острови
Категорија:МСЗП-Категорија Ia
Вејк (остров)

right
250px|right|Карта на Вејк

**Островот Вејк** или **Атолот Вејк** е корален атол (со должина на брег од 19,3 километара) во Северниот Тихи Океан, кој се наоѓа на отприликa на две третини пат од Хонолулу (3.700 км западно) и Гуам (2.430 км источно). Таа е неорганизирана, неинкорпориpана територија на САД со која управува Бирото за островски работи при Секретаријатот за надворешни работи на САД. Вејк се наоѓа западно од Меѓународната датумска граница и со тоа е за еден ден понапред од 50-те американски држави. Пристапот на островот е ограничен и сите активности се управувани од страна на Военото воздухопловство на САД, американската војска и цивилната фабрика која управува и одржува воени бази.

## Наводи

## Надворешни врски

* AirNav - Wake Island Airfield : Airport details, facilities and navigational aids
* CIA World Factbook  : CIA World Factbook
* History of Wake Island  : Richard's ramblings
* Rocket launches at Wake Island
* The Defense of Wake : USMC historical monograph
* Surrender of Wake by the Japanese : Marines in World War II
* U.S. Army Strategic and Missile Defense Command  : Logistics, flight schedules, facilities
* Wake Island : Dictionary Definition
* Wake Island : Pacific Wreck Database

Категорија:САД
Категорија:Микронезија
Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Темза

[мини|десно|250п|thumb|Темза во [Лондон]]
мини|десно|300п|Карта на течението на Темза и околината
**Темза** () — голема река која тече низ југот на Англија, градот Лондон и се влева во Северното Море, каде при влевањето создава естуари. Позната е како пловна река која Лондон во некои периоди од годината го прави пристаништен град.


Категорија:Темски слив
Категорија:Реки во Англија
Категорија:Реки во Лондон
Птоломеј I Сотер

**Птоломеј I Сотер** (Сотер = спасител, 367 — 283 п.н.е.) — македонски генерал во војската на Александар Македонски, кој после војната на дијадосите станал владетел на Египет (323 п.н.е. — 283 п.н.е.) и основач на Птоломејското Кралство и Птоломејската династија. За фараон на Египет се прогласил во 305-304 п.н.е.

Бил син на Арсенија од Македонија, а денес не се знае кој му бил таткото. Една од претпоставките е дека бил нелегитимен син на Филип II Македонски.

Бил пријател на Александар Македонски уште од детството. Станува еден од најважните генерали на Александар Македонски и негов телохранител. Со Александар е од првите походи, а во походите во Авганистан и Индија имал многу значајна улога.

## Белешки

## Библиографија

* Walter M. Ellis: *Ptolemy of Egypt*, London 1993. 
* Christian A. Caroli: Ptolemaios I. Soter - Herrscher zweier Kulturen, Konstanz 2007. 

## Надворешни врски

* Ptolemy Soter&nbsp;I at LacusCurtius — (Chapter&nbsp;II of E.&nbsp;R&nbsp;Bevan's *House of Ptolemy*, 1923) 
* Ptolemy I  (at Egyptian Royal Genealogy, with genealogical table) 
* Livius, Ptolemy I Soter by Jona Lendering 
* Ptolemy I Soter entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith 
* A genealogical tree of Ptolemy, though not necessarily reliable  Alexander the Great] 

Категорија:Птоломеј I Сотер
Категорија:Птоломејска династија
Категорија:Дијадоси
Категорија:Древномакедонски војсководци
Категорија:Војсководци на Александар Македонски
Категорија:Фараони од Птоломејската династија
Категорија:Историчари од Античка Македонија
Категорија:Соматофилаки
Категорија:Сатрапи на Македонската империја
Категорија:Историчари кои го придружувале Александар III Македонски
Категорија:Древномакедонски историчари
Мидвејски Атол

**Атолот Мидвеј**, познат и како **Остров Мидвеј** или **Мидвејски Острови**, (англиски: *Midway Atoll*, хавајски: *Pihemanu Kauihelani*) е атол со површина од 6,2 квадратни километри што се наоѓаат во Северниот Тихи Океан во близина на северозападната страна на Хавајскиот архипелаг) на 28° 13' СГШ и 177° 22' З" ГД, на околу третина пат помеѓу Хонолулу и Токио. 

Се наоѓа околу 150 милји источно од Меѓународната датумска граница, односно 2.800 милји западно од Сан Франциско и 2.200 милји источно од Јапонија. Се состои од прстенест корален гребен и неколку песочни острови. Двата најважни дела на земјата се Сенд Ајланд и Истерн Ајланд, и служат како живеалиште на илјадници морски птици.

Мидвеј, кој нема домородно население, е невклучена територија на САД, службено одредена како *[[острвско подрачје]]* под надлежност на Секретаријатот за внатрешни работи на САД. Претставува Национален природен резерват со кој управува Службата за рибарство и дивеч на САД. Програмата за посетители е укината во јануари 2002 и моментално не постои инфраструктура за посета. Посетителите што располагаат со личен превоз, можат за посети да се обратат на управата за резервати. Економската активност произлегува исклучиво од владините извори. Сета храна и роба мораат да бидат увезени.
мини|лево|Поглед на Мидвеј
Мидвеј лежи на пола пат помеѓу Северна Америка и Азија. Исто така се наоѓа скоро на спротивниот дел од светот од англискиот Гринич.

Мидвеј е најпознат како место на кое на 4 јуни 1942, за време на Втората светска војна, се одиграла Битката кај Мидвеј. На него Воената морнарица одбила јапонски напад и со тоа се означила пресвртницата на војната на тихоокеанскиот дел.

Категорија:Островски територии на САД
Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Категорија:Линиски Острови
Категорија:Територии на САД
Категорија:МСЗП-Категорија IV
Северни Маријански Острови

мини|Островот Сајпан
**Северните Маријански Острови** (англ. *Commonwealth of the Northern Mariana Islands*), се дел од групата на Маријански Острови и американските островски подрачја во Тихиот Океан, јужно од Јапонија и северно од Гуам.

До почетокот на 20. век биле познати под прекарот *острови Ладроне*, ( шп.*Islas de los Ladrones*)- - што значи "Острови на Крадците".

## Историја
1521. Фердинанд Магелан, како прв Европеец, ја открива групата на острови и ги нарекува *Islas de Ladrones*, *Ладроноток* или *Остров на Крадците*, бидејќи според неговото мислење домородните жители му украле нешто од неговите бродови. Во 1667. Шпанија ги анектира островите и ги нарекува по својата кралица Марија Ана од Австрија.

После Шпанско-американската војна Шпанија го дава јужниот дел на Американците и го продава 1899. северниот дел на Германците.

Од 1975. групата острови *Северни Маријански Острови* се во Комонвелтот со САД.
left|200px|thumb|Местоположба на Маријанските Острови.

## Население
86% од населението претежно зборува на неслужбени јазици, како нпр. Микронезиски и Полинезиски јазик.

## Географија
Подрачјето се состои од 16 острови, кои се простираат на преку 500 км од кои најголеми се Сајпан, Тинијан и Рота.

## Маријански Ров

Недалеку југозападно од земјата се наоѓа Маријанскиот Ров, најдлабокото океанско дно на светот со 10.911 метри под морската површина.

Категорија:Островски територии на САД
Категорија:Мали оддалечени острови на САД
Категорија:Линиски Острови
Категорија:Северни Маријански Острови
Категорија:Поранешни колонии на Шпанија
Категорија:Поранешни колонии на Германија
Категорија:Островски земји
Категорија:Архипелази во Тихиот Океан
Џиновска секвоја

**Џиновската секвоја** (лат.: ***Sequoiadendron giganteum***) е единствениот вид во родот ***Секвојадендрон*** (*Sequoiadendron*), и еден од трите видови на четинарски дрва познати како секвои класифицирани во фамилијата чемпреси (Cupressaceae) во потсемејството *Sequoioideae*, заедно со *[[Секвоја|Sequoia sempervirens]]* (обичната секвоја) и *[[Метасеквоја|Metasequoia glyptostroboides]]* (метасеквојата).

Џиновската секвоја е позната и под имињата **Секвојадендрон** (по родот) и **Велингтонија**. Џиновската секвоја уште е позната како и црвено дрво коешто се наоѓа во областите на Северна Калифорнија. Џиновската секвоја е најголемиот жив организам на планетата коешто живее околу 4900 години, а расте просечно 120 метри и е широка 11 метри. Во времето на диносаурусите имало разни врсти на секвоја, но со катаклизмата на диносаурусите пред 65 милиони години опстојале да живеат само две врсти на џиновска секвоја.

## Наводи

Категорија:Чемпреси