Пчели

**Пчели** (*Anthophila*) — летечки ципокрилни инсекти коишто се блиско поврзани со осите и мравките. Пчелите се најпознати и важни во нивната улога во опрашувањето на разни растенија, а истовремено и за производство на мед и пчелин восок. Пчелите се монофилетска линија од натсемејството Apoidea и моментално се сметаат за клада, наречена **Anthophila**. Има повеќе од 16.000 познати видови на пчели во 7 научно признати семејства. Тие се присутни на секој континент освен Антарктикот, односно на секоја средина каде што се присутни скриеносеменици опрашувани од инсекти. Во Македонија е позната расата мариовска пчела од видот европска медоносна пчела (*Apis mellifera*).

Некои видови, вклучувајќи ги медоносните пчели, бумбари и пчели без боцки живеат социјално во колонии. Пчелите се адаптирани за да се исхранат со нектар и полен. Нектарот главно го користат како извор на енергија, додека поленот го користат за белковини и други хранливи материи. Најголемиот дел од поленот се користи како храна за ларвите. Опрашувањето од пчели е еколошки и комерцијално многу важно, а со намалениот број на диви пчели се зголемила значајноста на сандаци за пчели.

Пчелите произведуваат мед веќе 150 милиони години и тие се единствени инсекти што произведуваат храна што може да ја јадат луѓето.

Една колонија може да има од 20.000 до 80.000 пчели и само една матица кралица. Животниот век на матицата е до пет години, а поретко до седум. Матицата е единствена пчела што полага јајца и може да положи до 2.500 јајца дневно.

Пчелите по големина се од 2 мм по должина кај работниците на некои минијатурни пчели без боцка, до должина од 39 мм кај женските единки на видот *Megachile pluto*, кој се смета за најголемиот вид од семејството *Megachilidae*. Најчестиот вид на пчели во северната полутопка се *Halictidae*, кои се мали пчели и често биле погрешно сметани за муви и оси.

Грабливци на пчелите ги вклучуваат пчелојадни птици од инсекти се пчелојадни оси и вилинско коњче.

## Пчеларство

Пчеларството било изведувано со милении, барем од времето на древен Египет и Стара Грција. Освен нивната улога во производство на мед и опрашување, медоносните пчели исто произведуваат восок и пчелин млеч.

## Меѓународен ден на пчелата
* Од 2018 година 20 мај се одбележува како Меѓународен ден на пчелата.

## Пчелите како тема во уметноста и во популарната култура
* „Пешкирот на пчелата“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.
* „Цицибан и пчела“ — песна на словенечкиот поет Отон Жупанчич.
* „Оро водат пчели рој“ — песна на македонскиот поет Иван Ивановски.
* „Пчелите и Гале“ — песна на Иван Ивановски.
* „Риба и пчела“ — песна на македонскиот писател Славко Јаневски.
* „Пчелар“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.
* „Островот на пчелите“ — краток расказ на македонскиот писател Владимир Мартиновски.
* „Меден коктел“ — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.
* „Пчела“ — расказ на бугарскиот писател Александар Томов.
* „Кога би била пчела“ (словенечки: *Če bi jaz bila pčelica*) — хорска песна на словенечката композиторка Тадеа Вулц.
* „Боцнат од пчела“ (англиски: *Beestung*) — песна на американската рок-музичарка Кристин Херш (*Kristin Hersh*) од 1994 година.

## Наводи

## Литература
* Радченко В. Г., Песенко Ю. А. *Биология пчел (Hymenoptera, Apoidea).* СПб.: Зоол. ин-т РАН. — 1994. — 350 с.
* Гринфельд Э. К., 1978. *Происхождение и развитие антофилии у насекомых*. — Л.: Изд-во ЛГУ. — 203 с.
* Danforth, B.N., J. Fang, S. Sipes, S.G. Brady & E. Almeida (2004). *Phylogeny and molecular systematics of bees (Hymenoptera: Apoidea).* Cornell University, Ithaca, NY
* Donovan, B.J. 2007: *Apoidea (Insecta: Hymenoptera).* Fauna of New Zealand, 57.
* Engel, M.S. (2005). *Family-group names for bees (Hymenoptera: Apoidea).* American Museum Novitates 3476: 1-33. pdf
* Michener, C.D. (2007) *The bees of the world, second edition.* Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 953 pp.

## Надворешни врски

* „Пчелите можат без нас, но ние не можеме без нив“, Македонско еколошко друштво


Категорија:Инсекти