open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Променлива ѕвезда од типот на PV Телескоп

**Променлива ѕвезда од типот на PV Телескоп** (**PV Tel-променлива**, **PVTEL**) — вид променлива ѕвезда според Општиот каталог на променливи ѕвезди. Класата се дефинира како „хелиумски суперџиновски Bp-ѕвезди со слаби водородни линии и засилени линии од He и C“. Тоа значи дека водородните спектрални линии на овие ѕвезди се послаби отколку што би било нормално за ѕвезда од класата B, додека пак хелиумските и јаглеродните линии се посилни. Прототипна ѕвезда на оваа категорија е HD 168476, наречена и PV Телескоп, која претрпува мали но сложени колебања во сјајноста и радијалната брзина. PV Tel-ѕвездите се крајно сиромашни со водород во споредба со другите ѕвезди од класата B и ја менуваат сјајноста во временски опсези од неколку часа до неколку години. Во 2008 г. имало 12 потврдени  PV Tel-променливи во Општиот каталог на променливи ѕвезди.

Променливите ѕвезди од овој тип се делат на три различни вида зависно од спектралниот тип: тип I (доцни B-ѕвезди и A-ѕвезди), тип II (O-ѕвезди и рани B-ѕвезди) и тип III (F- и G-ѕвезди). Оние од типот III секогаш се богати со јаглерод и сиромашни со водород, додека пак оние од типовите I и II не секогаш изобилуваат со јаглерод. Поврелите типови пулсираат побрзо од постудените.

## Список
Ова е список на избрани PV Tel-променливи од интерес за аматерската и професионалната астрономија. Освен ако не е поинаку укажано, наведените  величини се во V-појасот.

## Белешки

## Наводи


Категорија:Променливи ѕвезди
Променлива ѕвезда од типот на W Девица

мини|десно|250п|Светлинска крива ѕвездата Капа Паун — променлива од типот на W Девица (кефеида од типот II).
**Променлива ѕвезда од типот на W Девица** — вид на променлива ѕвезда од класата на кефеиди од типот II кои имаат периоди на пулсирање од 10 до 20 дена и спектрална класа F6 – K2.

Првпат се забележани како различни од класичните кефеиди од германскиот астроном Валтер Баде во 1942 г. при изучување на кефеидите во галаксијата Андромеда со кое предложил дека ѕвездите од таа галаксија се од две посебни населенија.

Прототип на групата е ѕвездата W Девица.

## Поврзано
*W Девица

## Наводи

## Надворешни врски
* Променлива ѕвезда на месецот. W Девица: пролет 2003 — AAVSO 
* Атлас на светлински криви на променливите ѕвезди — ѕвезди од типот на W Девица, OGLE 


Категорија:Ѕвездена физика
Двопериодична променлива ѕвезда

**Двопериодична променлива ѕвезда** (скрат. *DPV*, од анг. *Double Periodic Variable*) — вид двојна ѕвезда (ѕвезден систем) која има променлива сјајност не само поради тоа што една ѕвезда ја затемнува другата, туку и поради циклусот кој е приближно 33 пати подолг од орбитата. Кога едната ѕвезда прима маса од другата, таа е обиколена со дебел диск од материјал, и системот постепено ја губи маса во меѓуѕвездената средина на цикличен начин. Пирчината за вторичната подолга променливост сè уште не е утврдена, но се претпоставува дека е поврзана со магнетното динамо на ѕвездата која го дава материјалот. Познат пример за ова е β Лира. Ваквите ѕвезди се ретки — до април 2016 г. пронајден е 21 систем во нашата галаксија и преку 170 во Магелановите Облаци.

## Список
Каталогот на двопериодични променливи е дело на Меникент, Отеро, Колачковски (2016), Павлак и др. (2013) и Полески и др. (2010). Подолу се дадени неколку примери.

На списоков се дадени двопериодични променливи ѕвезди од интерес за аматерската и професионалната астрономија. Освен ако не е поинаку укажано, наведените  величини се во V-појасот. 

## Наводи
* Mennickent, R.E., 2017, Long Photometric Cycles in Hot Algols, Serbian Astronomical Journal 194, 1
* Schleicher, D., Mennickent, R.E., 2017, A dynamo mechanism as the potential origin of the long cycle in double periodic variables, Astronomy and Astrophysics, 602, A109.
* Mennickent, R.E., Otero, S., Kolaczkowski, Z., 2016, Interacting binaries W Serpentids and double periodic variables, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Volume 455, Issue 2, p.&nbsp;1728-1745.
* Otero, S.A., Watson, C., Wils, P., Variable Star Type Designations in the VSX. *AAVSO Website*. American Association of Variable Star Observers. Retrieved 11 May 2014.
* Pawlak, M., et al. 2013, Eclipsing Binary Stars in the OGLE-III Fields of the Small Magellanic Cloud, Acta Astronomica, vol 63, no 3, p.&nbsp;323-338.
* Poleski, R. et al. 2010, The Optical Gravitational Lensing Experiment. The OGLE-III Catalog of Variable Stars. X. Enigmatic Class of Double Periodic Variables in the Large Magellanic Cloud, Acta Astronomica, vol 60, no 3, p.&nbsp;179-196.
* Mennickent, R.E., Pietrzynski, G., Diaz, M, Gieren, W., 2003, Double-periodic blue variables in the Magellanic Clouds, Astronomy and Astrophysics, v.399, p.&nbsp;L47-L50. (Discovery paper).

Категорија:Затемнувачки двојни ѕвезди
Категорија:Избувни променливи ѕвезди
АКЕ инхибитор

**Инхибитори на ангиотензинскопретворачки ензим** (**АКЕ инхибитори**) се класа на лекови кои примарно се користат во третманот на висок крвен притисок и срцева слабост. Тие делуваат преку релаксација на крвните садови како и преку намалување на крвниот волумен, што доведува до намалување на крвниот притисок и намалена побарувачка на кислород од срцето.

АКЕ инхибиторите вршат инхибиција на активноста на ангиотензинскопретворачкиот ензим, важна компонента на системот ренин–ангиотензин, кој учествува во претворањето на ангиотензин I во ангиотензин II, и инхибиција на хидролизата на брадикинин. Оттука, АКЕ инхибиторите го намалуваат формирањето на ангиотензин II, кој е вазоконстриктор, и го зголемуваат нивото на брадикинин,  кој е пептиден вазодилататор. Оваа комбинација е синергистичка во намалувањето на крвниот притисок.

Во оваа група на лекови спаѓаат: беназеприл, зофеноприл, периндоприл, трандолаприл, каптоприл, еналаприл, лизиноприл и рамиприл.

## Наводи

Категорија:АКЕ инхибитори
Богословец

**Богословец** може да се однесува на следниве поими:

## Географија
* Богословец — планина во Македонија; и
* Богословец — село во Општина Свети Николе.

## Археологија
* Богословец — археолошко наоѓалиште во околината на селото Киселица, Делчево.
Нефериркаре

**Нефериркаре** (понекогаш нарекуван **Нефериркаре II** поради Нефериркаре Какаи) бил антички египетски фараон од Осмата династија за време на раниот Прв среден период (2181-2055 п.н.е.). Според египтолозите Ким Рихолт, Јирген фон Бекерат и Дарел Бејкер тој бил 17-ти и последен крал на Осмата династија. Многу научници сметаат дека Нефериркаре бил последниот фараон на Старото Кралство, кое завршило со 8-та династија.

## Потврди
Името на Нефериркаре II е јасно потврдено на 56 влез во кралскиот список од Абидос. Најновата реконструкција на Торинскиот канон покажува дека Неферикаре II е исто така запишан таму на колоната 5, линија 13.

## Идентитет
Фарук Гома, Вилијам Хејс и Бејкер го идентификуваат Нефериркаре II со Хоровото име *Демеџибтави* (*Dmḏ-ib-t3wy*, „Тој што го обединува срцето на двете земји“), кој се појавува на еден декрет кој сега се наоѓа во Египетски музеј, ЈЕ 41894. Декретот се однесува на храмот Мин кај Коптос, и го ослободува од такси и должности. Оваа идентификација не ја прифаќа Јирген фон Бекерат.

Друга предложена идентификација се однесува на *Ваџкаре* (*W3ḏ-k3-Rˁ*, „Процутен е ка на Ра“), кој исто така се појавува на декрет за Коптос. Курт Хајнрих Сете, Гома, Хејс и Бејкер сметаат дека Ваџкаре се разликува од Демеџибтави, но фон Бекерат верува дека Ваџкаре можеби бил преномен на Неферкаре II и иста личност со Демеџибтави. Напротив, Гома и Хејс го изедначуваат Ваџкаре со нејасен владетел по име *Хор-Кабав*. Алтернативно, Ханс Гедике предлага дека Ваџкаре е претходник на Демеџибтави, и ги сместува и двајцата хронолошки во 9-та династија. Томас Шнајдер го остава проблемот отворен и го поврзува Ваџкаре подеднакво со Неферкаре II или Нефериркаре II без понатамошно повикување на Демеџибтави.

На крајот, и Демеџибтави и Ваџкаре не се познати од ниедна друга потврда од нивно време, освен декретот, и доколку не бидат идентификувани со Нефериркаре II или Неферкаре II, нив ги нема и во Кралскиот список од Абидос и во Торинскиот канон.

Во 2014 година, Маха Фарид Мостафа објавил натпис, пронајден во гробот на Шемај. Натписот му припаѓа најверојатно на Иди, син на Шемај, иако името на Иди не е зачувано. Текстот е датиран од време на крал со име Пепи и со престолно име Нефер-ка [уништено] -Ра. Маха Фарид Мостафа го реконструирал тоа престолно име во Нефериркаре. Натписот со сигурност датира од Осмата династија. Ако оваа реконструкција е точна, Нефериркаре е најверојатно иста личност со *Демеџибтави* . Иди се споменува на еден од декретите на *Коптос* заедно со Демеџибтави.

## Владеење
Во Торинскиот канон, Нефериркаре II е запишан  дека владеел година и половина. И Торинскиот канон и Кралскиот список од Абидос го бележат Нефериркаре II како последен владетел на комбинираната 7-ма- 8-ма династија. Нефериркаре е веројатно соборен од првиот крал на следната 9-та династија, Мериибре Кети. Алтернативно, египетската држава можеби целосно се распаднала со почетокот на слабите поплави на Нил, масовниот глад и хаосот што го зафатил Египет на почетокот на Првиот среден период.

## Наводи

Категорија:Фараони од Осмата египетска династија
До три ми пушки пукнаа

**„''До три ми пушки пукнаа''“** — македонска народна песна. Песната е посветена на некои си тројца јунаци кои биле смртно погодени од пушки, и кои биле оплакувани од своите мајки. Песната има општествен и ајдутски карактер.

## Текст
-До три ми пушки пукнаја,
до три јунака паднаја.

До три јунака паднаја,
до три ми мајки плакаја.

До три ми мајки плакаја,
стојанова мајка највеќе.

- Стани ми синко Стојане,
да видиш родна вдовица.

Да видиш родна вдовица,
со седум, осум сирака,
деветти сирак на лулка.

- Не можам мајко да станам,
земја ми лице покрила,
змија ми очи испила.

## Надворешни врски
* До три ми пушки пукнаа (текст и музика) на pesna.org преку web.archive.org

Категорија:Македонски народни песни
Категорија:Македонски ајдучки песни
2010: Втора одисеја

**„2010: Втора одисеја“** (англиски: *2010: Odyssey Two*) — научнофантастичен роман на британскиот писател Артур Кларк, кој претставува продолжение на „2001: Вселенска одисеја.

## Настанувањето на романот
Во ноември 1982 година, Кларк го напишал епилогот на романот „2001: Вселенска одисеја“ со наслов „По 2001“ во кој објаснува како настанало неговото продолжение. Имено, кога го завршил романот „2001: Вселенска одисеја“, тој воопшто не планирал да напише негово продолжение. Уште повеќе, според неговите зборови, во текот на следната деценија ја исмејувал и самата помисла на такво нешто, како нешто бесмислено. Меѓутоа, во меѓувреме, тој добивал многу писма од читателите, кои биле љубопитни да дознаат што се случило понатаму. Затоа, како едне вид интелектуална вежба, тој напишал еден нацрт-текст за можното продолжение, и тоа во форма на краток филмски синопсис при што еден примерок му испратил на режисерот Стенли Кјубрик, а еден на неговиот агент Скот Мередит. Кјубрик бил воздржан, но Мередит бил воодушевен и почнал да го убедува да ја напише книгата што ќе претставува продолжение на „2001: Вселенска одисеја“. Така настанал романот „2010: Втора одисеја“, а Кларк ја искористил 37. глава од првата книга како премин меѓу двата романа.

## Содржина

## Наводи

Категорија:Дела на Артур Кларк
Категорија:Англиски романи
Категорија:Научнофантастични романи
До кога браќа мили Македонци

**„''До кога браќа мили Македонци''“** — македонска народна песна. Песната е посветена на културолошко потиснатите Македонци од Егејскиот дел на Македонија. Песната има општествен и патриотски карактер.

## Текст
-До кога браќа, мили Македонци,
до кога Грци ќе толчат,
со своето верно духовенство
милата наша родина?

Зошто вие причина станавте
преди двесте години,
народната патријаршија
со лаги ни ја презедовте!

Каде се нашите писатели,
каде се нашите списанија?
Сè е, сè е прав и пепел станало
од грчка фанариотска слова.

Станете сите браќа Македонци
од сите македонски градови
и да викнеме сите со глас голем:
- Бегајте Грци, не ве сакаме!

## Надворешни врски
* До кога браќа мили Македонци (текст и музика) на pesna.org преку web.archive.org

Категорија:Македонски народни песни
Категорија:Македонски родољубиви песни
Променлива ѕвезда од типот на SX Овен

**Променлива ѕвезда од типот на SX Овен** — вид на променлива ѕвезда, обично од класата на бело-сини ѕвезди од главната низа со спектрален тип од B0p до B9p. Ова се високотемпературни аналози на α<sup>2</sup> CVn-променливите и имаат силни магнетни полиња и впечатливи спектрални линии од He&nbsp;I и Si&nbsp;III. Сјајноста им се колеба за околу 0,1 величини, со периоди од по еден ден. Прототипна ѕвезда на оваа класа е 56 Овен, која ја носи ознаката *SX Овен* (SX Ari).

## Список
Ова е список на избрани SX Ari-променливи од интерес за аматерската и професионалната астрономија. Освен ако не е поинаку укажано, наведените  величини се во V-појасот.

## Белешки

## Наводи

## Извори
Samus N.N., Durlevich O.V., et al. *Combined General Catalog of Variable Stars (GCVS4,2, 2004 Ed.)*
Корија (Богословец)

**Корија** — врв на планината Богословец со висина од 721 м.

## Географија
Врвот се наоѓа во југоисточниот дел на планината, источно од длабокото седло Калиманец (548 м).

## Искачување
Најдобра пристапност до врвот има од северната страна. Искачувањето започнува од Гадешка Чешма во југозападен правец до плитко седло на надморска височина од околу 680 м коешто го поврзува со соседниот Тиски Врв (747 м), од каде што се скршнува на југоисток до самиот врв.

## Поврзано
* Свети Јовански Рид
* Тиски Врв

Категорија:Богословец (планина)
Категорија:Врвови во Македонија
ТрансНамиб

**ТрансНамиб** (англиски: *TransNamib*) државна железничка компанија на Намибија. Ова претпријатие врши железнички сообраќај во државата, но и нивно одржување. Седиштето на претпријатието  е во Виндхук.

## Историја
Првата локална железничка била создадена во 1895 година за трговски потреби на претпријатието *Дамараланд Гуано*. Првата јавна железничка линија, и срцевината на денешната железничка мрежа, б била изградена од германска Југозападна Африка (тогашното колонијално име). Врската од Свакопмунд и Виндхук со вкупно 383 км била пуштена во употреба на 19 јуни 1902 година. Оваа железничка инфраструктура подоцна била преземена од Железниците на Јужна Африка по Првата светска војна и ја поврзале намибиската мрежа со јужноафриканската. Со независноста на Намибија се основала ТрансНамиб и денес е во намибиска државна сопственост.

## Делување
ТрансНамиб одржувала и оперирала со 2883 километри железничка линија. Оттогаш, дополнителни линии биле изградени во северниот дел на државата. Првичната посветеност била на комерцијалниот транспортен сообраќај, но денес и патничкиот е во фокусот на компанијата. 

## Главни линии и станици
 
*Виндхук-Цумеб/Валвис Беј
**Железничка станица во Виндхук
**Окахандја
**Карибиб
***Свакопмунд
***Валвис Беј
**Омаруру
**Очиваронго
**Цумеб
*Северен дел:
**Цумеб
**Ондангва 
**Ошиканго (во изградба, врска со Ангола)
*Виндхук-Гобабис
**Виндхук
**Нојдам
**Омитара
**Гобабис
*Виндхук-Упингтон
**Виндхук
**Рехобот
**Мариентај
***Малтахехе
**Гибеон
**Асаб
**Цес
**Кетмансхоп
**Зехајм
***Лудериц
**Карасбург
**Упингтон, Јужна Африка

## Наводи

## Надворешни врски
*Службено мрежно место
*Историја на ТрансНамиб
56 Овен

**56 Овен** (*56 Ari*) со ознака **SX Овен** (*SX Ari*) — променлива ѕвезда во соѕвездието Овен. Видлива е со голо око како слаба син-бела точка со појдовна величина од 5,79. Се проценува дека се наоѓа на далечина од 406 светлосни години (124 парсеци), сметајќи според паралаксата, и дека постепено се оддалечува со радијална брзина од +18&nbsp;км/с.

Ова е магнетна хемиски непбична ѕвезда од силициумски тип и ѕвездена класа B9pSi. Има брз вртежен период од 17,5&nbsp;часа кој се зголемува за околу две секунди на секои сто години. Набљудувањата на 56 Овен укажуваат на петгодишен период за прецесија на нејзината оска. Ѕвездата е прототип на класата наречена променливи ѕвезди од типот на SX Овен, кои се вртежно променливи ѕвезди со силни магнетни полиња. Сјајноста ѝ се колеба од 5,75 до 5,81 величини, со цикличен период кој одговара на вртежната стапка.

## Наводи

## Надворешни врски
* 56 Овен (HR 954)  — VizieR 
* Слика од 56 Овен

Категорија:Ap-ѕвезди
Категорија:Променливи ѕвезди од типот на SX Овен
Категорија:Овен (соѕвездие)
BD+26 0523
Категорија:Флемстидови објекти
019832
014893
0954
Категорија:Променливи ѕвезди со ознаки
Фиш (Намибија)

**Фиш** (англиски: *Fish River*, африканс: *Visrivier*, „риба“) е река во Намибија.

## Опис
Реката е долга 650 километри долга и тече од планината Науклуфт, која е на 150 км оддалеченост од Мариентал. Оттука, текот е целосно блокиран, и реката добива вода од околни мали притоки. Течението е сезонско, каде во зима скоро и да се исушува. И покрај ова, на течението на реката се наоѓа Кањонот на реката Фиш. Овој кањон е 160 километри долг и има длабочина од 550 метри. Реката Фиш се влева во реката Орање на границата со ЈАР, на 100 км оддалеченост од Атлантскиот Океан.

## Галерија

File:Fish River Crossing.JPG|Преминување на реката Фиш
File:Fish river.jpg| Реката Фиш
File:Bottom of Fish River Canyon.JPG|Кањон на реката Фиш
File:Fish River Namibia anagoria.JPG|Кањон на реката Фиш
File:Fish  River Canyon.jpg| Кањон на реката Фиш


## Наводи

## Поврзано
* Намибија
* Географија на Намибија

Категорија:Реки во Намибија
Костуров брег

**Костуровиот брег** (англиски: *Skeleton Coast*) е северниот дел од атлантскиот брег на Намибија, а мал дел од јужниот брег на Ангола. Брегот го опфаќа атлантското крајбрежје од реката Кунене на север до Свакоп на југ. Сепак, често ова име се користи да се именува и целиот крајбрежен регион на пустината Намиб. 

## Опис
Покрај брегот се наоѓа Бенгелската морска струја што е причина за создавање на густа магла покрај брегот во текот на целата година. Ветровите дуваат кон морето и климата е пустинска, невозможна за живеење. Единствено може да се излезе до регионот пеш по топли пустински песоци, бидејќи брод не може да се приближи до копното за да отплови назад кон Атлантикот.

Регионот е претежно со ситен песок и понекогаш може да се наиде на карпести остатоци. Јужниот дел висорамнински и високи песочни дини. Денес, регионот е познат како одлично место за сурфање.

## Етимологија
Во регионот никој не живее, но Бушманите и нивната територија се соседи на регионот. Тие го именуваат регионот како „земјата која Господ ја создал во лутина“. Португалците пак го именувале регионот како „Портите на пеколот“. 

Современото име потекнува од фактот што во минатото брегот бил преполн со костури на китови и фоки, кои биле како директна последица на ловењето китови. Денес брегот изобилува со остатоци од распаднати бродот кои заринкале и потонале во регионот кој е екстремно погубен за морепловството.

## Галерија

Image:Skelettküste.jpg|Еден од многуте распаднати бродови на брегот.
Image:Eduard Bohlen anagoria.jpg|Остатоци од бродот „Едуард Болен“.

## Наводи

## Надворешни врски
*Костуров брег
*Животни во Костуровиот брег
*PBS Златни фоки од Костуровиот брег
Биометриски пасош

мини|Овој биометриски симбол е вообичаено испечатен на корицата на биометриските пасоши.
**Биометриски пасош** (познат како **е-пасош**, **ePassport** или **дигитален пасош**) е традиционален пасош кој има вграден електронски микропроцесор чип кој содржи биометриски информации коишто можат да се користат за автентикација на идентитетот на имателот на пасошот.  Ја користи технологијата на бесконтактните паметни картички, заедно со микропроцесорски чип (компјутерски чип) и антена (и за напојување на чипот и за комуникација) вградени во предниот или задниот капак, или на средната страница, на пасошот. Важните информации за имателот на пасошот се отпечатени на страницата за податоци, повторени на машинските линии и врежани во чипот. Инфраструктурата со јавен клуч (PKI) се користи за автентикација на податоците зачувани во чипот, што го прави скап и тежок за фалсификување кога сите безбедносни механизми се целосно и правилно спроведени.

Многу земји почнуваат да издаваат биометриски пасоши на своите граѓани. Малезија е првата земја која има издадено биометриски пасоши во 1998 година. Во декември 2008 година, 60 земји издале вакви пасоши, кои се имаат зголемено за на над 150 до средината на 2019 година.

## Наводи

[Категорија:* Биометриски пасош

[Категорија:Пасоши
Категорија:Биометрија
Категорија:Радиочестотни исправи
Опсада на Цариград (1411)

**Опсадата на Цариград од 1411 година се** случила за време на Отоманската граѓанска војна односно Отомански интеррегнум, (20 јули 1402 година - 5 јули 1413 година), кога во Отоманското Царство владеел хаос по поразот на султанот Бајазит I од воениот водач на Средна Азија, Тимур. Иако Мехмед Челебија бил потврден како султан од Тимур по Битката кај Анкара, неговите браќа Иса Челебија, Муса Челебиха, Сулејман Челебиха, а подоцна и Мустафа Челебиха, одбиле да го признаат неговиот авторитет, секој од нив претендирајќи го престолот за себе. Резултатот бил граѓанска војна. Интеррегнумот траел до Битката кај Чаморлу на 5 јули 1413 година, кога Мехмед Челебија се појавил како победник, се крунисал за султан какоМехмед I и го вратил мирот во царството.

## Заднина
Пред Битката кај Анкара, Византија била обичен пион на надворешните сили неколку децении, но по поразот на Османлиите од Тимур, царството, за кратко време, станало играч во османлиската внатрешна политика и интриги.

## Опсада
Византискиот цар Мануил II Палеолог го поддржал Сулејман како претендент за османлискиот престол. Тие го потпишале договорот за Галиполе со византискиот регент Јован VII Палеолог во 1403 година, бидејќи во тоа време царот Мануил II Палеолог патувал во Западна Европа. Со овој договор, Сулејман се откажал од одредени територии долж брегот на Мармара, како и од градот Солун во замена за византиската поддршка за време на граѓанската војна и се прогласил за султан на во Одрин, главниот град во Румелја на Отоманското Царство.

И покрај поразот на неговиот брат и соперник за османлискиот престол, Муса, во Битката кај Космидион во јуни 1410 година, популарноста на Сулејман опаднала толку многу, што кога Муса се вратил за да му се одмазди за поразот во текот на следната година, приврзаниците на Сулејман поминале на страната на Муса. Сулејман бил фатен при обид да избега на византиските територии, а бил убиен од селаните на 18 февруари 1411 година. Муса започнал да владее како султан на европскиот дел на царството. Муса тогаш им се одмаздил на сите сојузници на Сулејман, вклучувајќи го и Мануил II Палеолог со поставување опсада кон Цариград во 1411 година. Мануил II Палеолог се обратил за поддршка на Мехмет, кој го предал Муса и склучил нов сојуз меѓу него и Византијците против Муса. Опсадата била повлечена истата година.

Во Битката кај Инџеѓиз, силите на Мехмет се судриле со оние на Муса, но биле поразени. Во 1413 година, Мехмет ја добил поддршката од српскиот монарх Стефан Лазаревиќ и бегот на турските Дулкадириди, како и од некои генерали во војската на Муса. Тој ги победил силите на Муса во Битката кај Чамурлу кај Самоков, Бугарија. Повреден и обидувајќи се да избега, Муса бил забележан и убиен на 5 јули 1413 година.

## Наводи

Категорија:Судири во 1411 година
Категорија:Опсади на Отоманското Царство
Категорија:Опсади на Византија
1411
Категорија:Византиско-османлиски војни
Европска асоцијација на археолози

мини|Претседателот на ЕАА Фелипе Криадо-Боадо со македонскиот археолог Професор Љубен Тевдовски и претседателот на Германската асоцијација на праисторичари Професор Френк Зигмунд.

**Европската асоцијација на археолози** (ЕАА) е невладина и непрофитна организација, која почива на своите поединечни и колективни членови. Членувањето во ЕАА е отворено за археолози и други поврзани или заинтересирани поединци или организации во Европа и пошироко. ЕАА е основана во 1994 година на инаугуративниот состанок во Љубљана, Словенија, каде што се одобрени и нејзиниот прв статут и правилници. Таа е призната од Советот на Европа во 1999 година. ЕАА на својата база на податоци има над 11.000 членови од 60 земји во светот, кои работат во областите на праисторијата, класиката, средновековната и историската археологија. ЕАА одржува годишна конференција, а го издава и најпрестижниот весник за европската археологија, *Европски весник за археологија* . ЕАА. Организацијата, исто така, објавува и внатрешен билтен, наречен *Европскиот археолог* (ТЕА). Седиштето на здружението е во Прага, Чешка .

Со ЕАА управува извршен одбор, кој се избира од полноправните членови на организација. Извршниот одбор се состои од тројца или четворица службеници (претседател, новоизбран претседател (во доаѓање), благајник и секретар) и шест обични членови. Актуелен претседател на Европската асоцијација на археолози е Фелипе Криадо-Боадо од Галисија.

## Наводи

Категорија:Археологија на Европа
Ѕвезда пред главната низа

**Ѕвезда пред главната низа** (**ПГН** или *PMS*, од анг. *pre-main sequence star*) — ѕвезда во развојна фаза пред да ја достигне главната низа. Во претходната етапа, телото било протоѕвезда која примила повеќе маса од обвивката сочинета од околуѕвездена прашина и гас. Откако ќе ја оддува оваа обвивка, ѕвездата станува оптички видлива и се јавува на родната линија во Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм. Сега ѕвездата ја насобрала речиси сета нејзина маса, но сè уште не почнала со согорување на водородот (т.е. негово јадрено соединување). Потоа таа се стега, внатрешната температура ѝ расте сè додека не почне да го согорува водородот на главната низа од нулта старост. Овој период на стегање е имено предглавнонизната фаза. ПГН-телата можат да бидат T Tau-ѕвезди ако имаат помалку од 2 сончеви маси (), или Хербигови Ae/Be-ѕвезди, ако имаат 2 до 8 . Ѕвездите со уште поголема маса немаат предглавнонизна фаза бидејќи се стегаат пребргу како протоѕвезди. Кога ќе станат видливи, водородот во нивните средишта веќе се соединува и со тоа се главнонизни тела.

Изворот на енергија кај ПГН-телата е гравитациско стегање, наспроти согорувањето на водородот кај главнонизните ѕвезди. На Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм, предглавнонизните ѕвезди со преку 0,5  прво одат вертикално надолу долж Хајашиевите патеки, а потоа налево и горизонтално долж Хењиевите патеки, за на крај да запрат во главната низа. Оние со помалку од 0,5  се стегаат вертикално по Хајашиевата патека во текот на целиот развој.

ПГН-ѕвездите можат емпириски да се распознаат и различат од главнонизните со мерење на нивната површинска гравитација според спектарот. ПГН-телото има поголем полупречник од главнонизна ѕвезда со иста маса и затоа има и помала површинска гравитација. Иако се оптички видливи, ПГН-телата се ретки во споредба со главнонизните, бидејќи нивното стегање трае само 1 отсто од времето потребно за соединување на водородот. Во раниот дел на ПГН-фазата, највеќето ѕвезди имаат околуѕвездени дискови во кои се одвива планетообразба.

## Поврзано
* Протопланетарен диск
* Протоѕвезда
* Ѕвезден развој
* Младо ѕвездено тело

## Наводи


Категорија:Видови ѕвезди
Категорија:Ѕвездообразба
Категорија:Херцшпрунг-Раселова класификација
Список на долгопериодични комети

Ова е список на комети со многу долги орбитални периоди (од 200 до 1000 години). Овие комети доаѓаат од Кајперовиот Појас и расеаниот диск, подалеку од орбитата на Плутон. Многу од нив водат можно потекло од Ортовиот Облак.

## Поврзано
* Список на периодични комети
* Список на комети по број

## Наводи

Долгопериодични
Опсада на Цариград (1394–1402)

**Опсадата на Цариград** во 1394–1402 година — долга блокада на главниот град на Византија од страна на османлискиот султан Бајазит I. Веќе во 1391 година, брзите османлиски освојувања на Балканот го отсекле градот од неговата заднина. Откако ја изградил тврдината Анадолски Хисар за да го контролира теснецот Босфор, од 1394 година наваму, Бајазит се обидел да го изгладне градот во потчинетост блокирајќи го и по копно и, помалку ефикасно, по море.

Крстоносна војна во Никопол била покрената за да го ослободи градот, но таа била решително поразена од Османлиите. Во 1399 година, пристигнале француски експедициони сили под водство на Жан Бусико, но не биле во можност да постигнат многу. Ситуацијата станала толку ужасна што во декември 1399 година, византискиот цар Мануил го напуштил градот за да ги обиколи земјите на Западна Европа во очајнички обид да обезбеди воена помош. Царот бил дочекан со почести, но не обезбедил дефинитивни ветувања за поддршка. Цариград бил спасен кога султанот морал да се спротивстави на инвазијата на Тимур во 1402 година. Поразот на Бајазид во битката во Анкара во 1402 година и османлиската граѓанска војна што следела, дури им овозможило на Византијците да повратат некои изгубени територии, според Договорот од Галиполе.

## Извори

* 
* 
* 
*  
* 

## Наводи

Категорија:Опсади на Отоманското Царство
1394-1402
Список на астероиди

мини|десно|330п|Растечкиот број на откриени астероиди од 1995 наваму:<br />
 тела со бројна ознака и име<br />
 тела со бројна ознака, но без име<br />
 тела без бројна ознака

Ова е **список** на **[[мала планета|мали планети]]** со бројна ознака, во надолен редослед. Со исклучок на кометите, сите мали планети се мали тела од Сончевиот Систем се астероиди, далечни тела и џуџести планети. Каталогот опфаќа стотици страници, секоја од по 1000 мали планети. Секоја година Центарот за мали планети во име на Меѓународниот астрономски сојуз објавува илјадници мали планети со новодадени бројни ознаки во нивното гласило наречено „Распис за мали планети“ (*Minor Planet Circulars)*. Во мај 2021 г. биле познати 552.450 мали планети со бројни ознаки од вкупно 1.074.491 забележани (остатокот се без бројни ознаки и комети).

Првото тело во каталогот е 1&nbsp;Церера, откриено од Џузепе Пјаци во 1801 г. Најпознат е Плутон (со ознака 134340 Плутон, порано сметан за планета). Огромен дел (97&nbsp;%) од малите планети се **[[астероид]]и** од астероидниот појас. Постојат преку илјада различни откривачи кои набљудуваат од сè поголем број на регистрирани опсерватории. Највеќе тела имаат откриено потфатите LINEAR, Спејсвоч, MLS, NEAT и CSS. Околу 22.364 од малите планети имаат сопствени имиња, претежно наречени по личности, места и ликови од митологијата и книжевноста. Околу 96&nbsp;% од сите каталошки ставки со бројна ознака немаат имиња.

Се очекува дека прегледот на опсерваторијата „Вера Рубин“ (LSST) ќе даде уште 5 милиони мали планети во рок од десет години, што би било десеткратно повеќе од сега. Иако сите астероиди од главниот појас со пречник над 10 километри веќе се откриени, може да постојат 10 билион (трилион) астероиди од еден метар и поглеми вон орбитата на Јупитер; воедно, веројатно постојат преку билион мали планети во Кајперовиот Појас од кои стотици веројатно се џуџести планети.

## Главен индекс

Ова е список на постоечките делумни списоци на мали планети. Секоја табела опфаќа 100.000 мали планети, а секоја ќелија има 1.000 последователно набројани тела. Податоците се преземени од Центарот за мали планети.

### Броеви 1 – 100 000

### Броеви 100 001 – 200 000

### Броеви 200 001 – 300 000

### Броеви 300 001 – 400 000

### Броеви 400 001 – 500 000

### Броеви 500 001 – 600 000

	

## Поврзано
[мини|десно|325п|[Ојлеров дијаграм на разни видови тела во Сончевиот Систем.]]
* Список на Јупитерови тројанци (тројански табор)
* Список на Јупитерови тројанци (грчки табор)
* Список на астероидни месечини
* Список на заднептунци
* Двоен астероид
* Планетоид
* Кајперов Појас

## Наводи
 

## Надворешни врски
* Колку тела во Сончевиот Систем — База на мали небесни тела на JPL 
* Списоци и графици: Мали планети — Центар за мали планети при МАС 
* Околности при откривањето на мали планети — Центар за мали планети 
* Архив на астероидни податоци — PDS 


Астероиди
Пајакот Лукас

**Пајакот Лукас** ― анимиран лик создаден од аниматорот Џошуа Слајс, именуван според и даден глас од неговиот внук. Лукас се заснова на скокачки пајак (можеби од родот *Phidippus*) и бил главен лик во повеќе кратки видеа на Youtube. Лукас добил многу позитивен прием за неговата нежна и срдечна природа. Првото видео на Пајакот Лукас било поставено на 5 ноември 2017 година.

Fresh TV ги стекнал правата на Пајакот Лукас и започнал со производство на кратки видеа на YouTube со планот да создаде долгообразна серија со помош на ликот.

Во 2018 година, плишенка од Пајакот Лукас била пуштена на продажба на Интернет.

Во декември 2018 година, Пајакот Лукас се појавил на YouTube Rewind 2018.

Во февруари 2020 година било објавено дека серијата *„Пајакот Лукас*“ обезбедил глобален договор за дистрибуција со Cartoon Network и Бумеранг.

Од 16 април 2021 година, нема нови епизоди на Пајакот Лукас од декември 2019 година. Во различните одговори во рамките на објавите на коментарите на неговиот Инстаграм, Слајс изјавил дека тие „не објавиле нова содржина веќе некое време, бидејќи тимот работи напорно на ТВ-шоуто!“.

## Кратки видеа на Youtube
Должината на епизодите е од деветнаесет до осумдесет секунди.

По ова, биле објавени три кратки компилации:

* Сите песни! (5 март 2021 година)
* Буп! (16 април 2021 година)
* Како да се биде пријател како Лукас (21 мај 2021 година)

## Наводи

Категорија:Измислени пајаци
Категорија:Антропоморфни пајаци
Категорија:Краткометражни филмови
Мачката Конрад

**Мачката Конрад** ― измислен анимирани лик на Warner Bros., создаден од Чак Џоунс, и глумел во три кратки епизоди во 40-тите години на минатиот век.

Бил гласуван од Мел Бланк во првите две кратки епизоди и Пинто Колвиг во Морнарот Конрад. Конрад кога бил гласуван од Колвиг, го споредувале со Шиљо, но бил критикуван дека има „само маниризам (многу го трие носот и се смешка, и се кикоти будалесто), а не личност“.

## Кратки цртани филмови
За прв пат се појави во краткиот обоен од 1942 година, *„Птицата дојде на наплата во готово*“ пред да се претстави во „*Кафето на Гицко*“ (во црно-бело) и *„Морнарот Конрад*“ (во боја). Во „*Кафето на Гицко*“, Конрад се појавил со Прасето Гицко; во „*Морнарот* *Конрад*“, тој се појавува со Паторот Дачо. Сите кратки цртани филмови биле издадени во 1942 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Шашави цртани
Категорија:Измислени ликови
Сказна за попот и за неговиот момок Балда

мини|'''Сказна за попот и за неговиот момок Балда'''
**„Сказна за попот и за неговиот момок Балда“** () — бајка во стихови на Александар Пушкин, напишана на 13 септември 1830 година на неговиот имот во Болдино.

## Содржина
Еден поп заминал на пазар и таму го сретнал момчето Балда кое барало работа. Балда се понудил да му служи на попот бесплатно, а како надомест барал само да му удри три ѕврчки. Балда работел вредно, а попот размислувал само за тоа како да го избегне плаќањето. Неговата сопруга го наговорила да му даде тешка задача на Балда и така да се ослободи од него. Попот ја послушал сопругата и му рекол на Балда да оди кај ѓаволот за да го собере данокот што божем тој му го должел нему. Балда го сретнал ѓаволот крај морето и му се заканил, барајќи да му го даде данокот. Тогаш, ѓаволот повикал мало ѓаволче, кое му предложило на Балда да се тркаат, а победникот да го земе данокот. Балда заминал во шумата и уловил два зајака, кои ги пуштил да се тркаат со ѓаволчето и така, служејќи се со итрина, победил во трката. Потоа, ѓаволчето го предизвикало Балда да фрлаат стап во висина, а кога Балда се пофалил дека може да фрли дури до облаците, ѓаволчето се исплашило. Тогаш, Балда му поставил услов на ѓаволчето да крене една кобила и да ја носи на растојание од една врста. Ѓаволот успеал да ја крене кобилата, но откако ја носел неколку чекори, се уморил и се откажал. Балда, пак, ја јавнал кобилата и лесно го поминал пропишаното растојание. Така, тој ги победил ѓаволите во сите натпревари и тие биле принудени да му го исплатат данокот. Потоа, тој се вратил кај попот, му удрил три ѕврчки и го поучил повеќе да не биде алчен.

## Наводи

Категорија:Сказни на Александар Пушкин
Категорија:Дела од 1830 година
Брз и бесен

***Брз и бесен*** е Ворнер Брос од 1949 година. *Цртан филм Тјунс*, во режија на Чак Џонс, а по сценарио на Мајкл Малтез .  Краткиот филм бил објавен на 17 септември 1949 година, а во главните улоги играат Вајл Е. Којотот и тркачот на патот . 

Ова било деби на парот Којот / Тркач и со бил поставен образецот за серијата, во која Вајл Е. Којот (овде со оглед на името на потсмев на родот / видот во лажно-латински *месојаден вулгарис* ) се обидува да го фати *тркачот на патиштата (Accelleratii Incredibus* ) преку многу стапици, планови и производи. Во овој прв цртан филм, сè уште не се направени сите производи од ACME.

Насловот е претставен со изразот „брз и бесен“.

## Заплет

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1949 година
Категорија:Шашави цртани
Песочна анимација

**Песочната анимација** ― манипулација со песок за да се создаде анимација. Во изведбената уметност, еден уметник создава низа слики користејќи песок, постапка што се постигнува со нанесување песок на површината, а потоа рендерирање на слики со цртање линии и фигури на песок со свои раце. Изведувачот на песочна анимација честопати ќе користи помош на надземен проектор или лајтбокс (слично на оној што го користат фотографи за гледање на проѕирни филмови). За да се направи анимиран филм, песокот се поместува на парче стакло со осветлување или предно осветлување за да се создаде секоја слика.

## Историја
Техники на анимирање со песок биле започнати од Каролин Лиф кога таа била додипломски студент по уметност на Универзитетот Харвард во 1968 година Таа го создал својот прв филм, „*Песок, или Петар и волкот*“ (1968), фрлајќи песок на плажа на полесна кутија и манипулирајќи со зрната за да изгради фигури, текстури и движење слика по слика. Во 1970-тите, Ели Нојс, друг дипломиран Харвардец, го создал забележаниот краток филм *„Песочко*“ (1973) и „*Песочна азбуката*“ (1974), кои станале особеност на детската образовна телевизиска програма „*Sesame Street*“. Во 1977 година, „*Песочниот замокот*“ од холандско-канадскиот аниматор Ко Худеман ја освоил Оскарот за најдобар анимиран краток филм. Во 2006 година, Герт фан дер Вајвер ја создал серијата „Песочниот волшебник“ (De Zandtovenaar) на холандската национална телевизија и оттогаш, анимира за годишната претстава „Страста“ (Холандија) на отворено.

## Значајни уметници

* Ференц Цако
* Су Дабао
* Ко Худеман
* Александра Конофалскаја
* Каролин Лиф
* Ели Нојс
* Ксенија Симонова
* Илана Јахав

## Наводи

## Надворешни врски

* Објаснување за тоа како се прават анимирани филмови со песочна анимација
* „Анимандо“ на Маркос Магалаес на NFB.ca
* Филмот на Каролин Лиф ''„Бувот кој се ожени со гуска“'' на NFB.ca

Категорија:Анимациски техники
Сказна за златното петле

[мини|[Царот Дадон]]
**„Сказна за златното петле“** () — бајка во стихови на Александар Пушкин од 1834 година.

## Содржина
Во некоја земја живеел царот Дадон кој во младоста постојано војувал со соседите. Во староста, тој се смирил, но тогаш неговите непријатели почнале да го напаѓаат од сите страни така што тој бил принуден да одржува голема војска за да ја одбрани земјата. Бидејќи му здодеале постојаните војни, царот побарал совет од еден мудрец, а тој му подарил златен петел кој постојано стражарел и навреме го предупредувал царот за сите опасности. Царот Дадон му ветил на мудрецот дека ќе му даде богат подарок. Така, во царството се живеело мирно две години, но еднаш петелот прогласил узбуна. Тогаш, царот го испратил својот постар син на исток, а една недела по заминувањето на војската немало никаков глас од неа. петелот повторно повикал на узбуна и царот испратил втора војска, предводена од помалиот син, но ниту таа не се вратила. Кога петелот се огласил по третпат, царот тргнал со трета војска. По осум дена, тој пристигнал до еден свилен шатор во кој ги видел мртви неговите двајца сина. Царот почнал да ги оплакува, но тогаш во шаторот се појавила преубава девојка и тој веднаш се вљубил во неа и ги заборавил синовите. Откако поминал една недела во шаторот со девојката, царот Дадон се вратил дома, а таму го пречекал сиот народ, воодушевувајќи ѝ се на убавицата. Меѓу толпата се наоѓал и мудрецот, кој од царот го побарал ветениот подарок за златниот петел - да му ја даде девојката на еден ден. Царот се разлутил на таквата желба на мудрецот, го удрил по главата и го убил. Тогаш долетал петелот, со клунот го удрил царот по главата и тој умрел, а девојката веднаш исчезнала.

## Наводи

Категорија:Сказни на Александар Пушкин
Тропонин

**Тропонин** е комплекс од три регулаторни белковини (тропонин C, тропонин I и тропонин T) кој учествува во мускулната контракција на скелетните мускули и срцевиот мускул, но не и кај мазните мускули. Мерењето на кардијално-специфичните тропонини I и T широко се употребуваат како дијагностички и прогностички индикатори во менаџирање на миокарден инфаркт и акутен коронарен синдром. Мерењето на нивото на тропонин во крвта може да се користи и како дијагностички маркер за мозочен удар, меѓутоа чувствителноста на овој тест е мала.

## Наводи

Категорија:Цитоскелет
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Европска кристалографска заедница

мини|Лого на Европската кристалографска асоцијација
**Европската кристалографска заедница** (European Crystallographic Association, ECA) е независна научна организација која ги претставува националните кристалографски заедници на Европа, Африка, и Блискиот Исток, како и поединечното членство. ECA е основана во 1997 година. и во моментов (мај 2021 година) има 35 национални и неколку стотини поединечни членови. ECA е една од четирите регионални членки на Меѓународната унија за кристалографија (International Union of Crystallography, IUCr). Останатите три независни регионални членки се Американската кристалографска заедница (American Crystallographic Association, ACA), Азиската кристалографска заедница (Asian Crystallographic Association, AsCA) и Латиноамериканската кристалографска заедница (Latin American Crystallographic Association, LACA). ECA е регистрирана во Нијмеген (Nijmegen), Холандија.

Мисијата на ECA е да ја промовира кристалографијата од сите нејзини аспекти, вклучувајќи и сродни подрачја од областа на некристални цврсти состојби, како и ширење на европската соработка на подрачјето на кристалографијата. Овие цели се реализираат преку поддршка на кристалографските конференции, работилници и школи во Европа и Африка.

## Историја
ECA е формирана за време на 17. Европска кристалографска конференција (European Crystallographic Meeting, ECM) во Лисабон во 1997 година и претставува наследник на Европскиот одбор за кристалографија (European Crystallographic Committee, ECC) формиран во 1972 година, во чија организација се одржани претходните Европски кристалографски конференции (ECM). Поранешниот историјат на ECA сè до ECM 25, кој е одржан во Истанбул, прикажан е во написот од C. Lecomte. Неодамнешното минато е прикажано во текот на ECM 28 одржан во Warwick во Англија во 2013 година и објавено во трудот .

## Организација
Водечки тела на ECA се Советот на Европската кристалографска заедница и неговиот Извршен одбор. Советот е одговорен за стратегијата на ECA и секоја национална членка е претставена од страна на еден член (советник) во тоа тело. Поединечните членови, исто така, избираат по еден свој претставник во тоа тело на ECA на секои 100 поединечни членови. Извршниот одбор на ECA е одговорен за работата, делувањето и водењето на заедницата помеѓу состаноците на Советот.

Интересните групи од посебен (Special Interest Groups, SIGs), како и од општ интерес на поединечното членство (General Interest Groups, GIGs) претставуваат платформа на научниците за размена на слични научни идеи и интереси. Обете интересни групи активно придонесуваат при осмислувањето на научната програма на Европската кристалографска заедница.

## Награди
ECA доделува Награда Max-Perutz, за посебно достигнување во било кое подрачје од кристалографијата. Заедно со European Neutron Scattering Association (http://neutronsources.org/neutron-centres/europe/ensa.html ), ENSA, ECA доделува и Награда Erwin Felix Lewy Bertaut на млад научник во знак на признание за значителен придонес кон изучувањето на материјата со помош на кристалографски методи или методи на неутронско расејување.

## Наводи


## Надворешни врски
* ecanews.org
148780 Алчира

**148780 Алчира** (*148780 Altjira*) — двојно кубевано (класично тело од Кајперовиот Појас). Споредната составница **S/2007 (148780) 1** е прилично голема, со 140 наспроти 160&nbsp;км. Светлинската крива на Алчира е причично рамна (Δmag<0,10), што укажува на квазисферно тело со еднообразна површина.

Орбитата на сателитот ги има следниве параметри: главната полуоска му е ; периодот му е ; занесеноста е , а наклонот изнесува  (повратно). Целиот систем има маса од 4&nbsp;кг.

Телото е наречено по богот Алчира од митологијата на австралискиот домоворен народ Аренте, кој ја создал Земјата во Времето на сонување, а потоа се вратил на небото.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Кубевана
Категорија:Двојни заднептунци
Категорија:Астрономски тела откриени во 2001 година
Никола Даниловски

**Никола Даниловски** () (, Скопје - , ) — македонски ракометар. Се удавил во Охридското Езеро.

Тој учествувал на Светското првенство во ракомет за младинци во машка 2017 година.

## Наводи

Категорија:Ракометари од Скопје
Категорија:Починати во Охридското Езеро
Категорија:Починати од давење во вода
Македонија на Евровизија 2013

Македонија учествуваше на Изборот за песна на Евровизија 2013 во Малме, Шведска. Македонскиот влез беше избран преку интерен избор, организиран од македонскиот радиодифузер МРТ. Есма и Лозано ја претставуваа Македонија со песната „Пред да се раздени“, која не успеа да се пласира во второто полуфинале на натпреварувањето, пласирајќи се на 16-тото место со 28 поени.

## Пред Евровизија

### Внатрешен избор
На 29 декември 2012, МРТ објави дека внатрешно ги избрале Есма Реџепова и Влатко Лозаноски да ја претставуваат Македонија во Малме. И двајцата претходно во неколку наврати се обидоа да учествуваат на Изборот за песна на Евровизија натпреварувајќи се во неколку македонски национални финални избори низ годините: Реџепова се натпреваруваше во 2006 со песната „Љубов е...“ во дует со Адријан Гаџа и се пласираше втора, додека Лозаноски се натпреваруваше во 2009 со песната „Блиску до мене“, и во 2010 со песната „Летам кон тебе“, и двете беа пласирани четврти.

На 19 февруари 2013, беше објавено дека Реџепова и Лозаноски ќе ја изведат песната „Империја“, напишана од Симеон Атанасов и Борче Нечовски, на Изборот за песна на Евровизија 2013. „Империја“ беше претставена пред јавноста во специјална емисија водена од Димитар Атанасовски, која се одржа на 27 февруари 2013 во студиото на МРТ во Скопје и се емитуваше на МРТ 1 и МРТ Сат. Покрај претставувањето на влезот на Реџепова и Лозаноски за Евровизија 2013, емисијата вклучуваше изведби на песни од нивните соодветни репертоари, како и гостување на македонската евровизиска претставничка во 2012, Калиопи, изведувајќи го нејзиниот запис „Црно и бело“.

### Промена на песната
На 8 март 2013, неколку македонски медиуми објавија дека „Империја“ ќе биде повлечена и заменета со нова песна поради незадоволство од песната и поплаки од македонската јавност. Новата песна „Пред да се раздени“, напишана од Дарко Димитров, Лазар Цветкоски, Симеон Атанасов и Магдалена Цветкоска, беше претставена на јавноста на 27 февруари 2013 за време на вечерните вести на МРТ.

## На Евровизија
мини| Есма и Лозано на второ-полуфиналната генерална проба во Малме.
Македонија беше распределена да се натпреварува во второто полуфинале на 16 мај за место во финалето на 18 мај. Во второто полуфинале, продуцентите на шоуто одлучија Македонија да настапи на третото место, по Сан Марино и пред Азербејџан. На сцената, на Есма и Лозано им се придружија двајца придружни вокали: Нина Јанева и Елеонора Мустафовска. Македонската делегација размислуваше за неколку измени на нивниот влез во Малме, што вклучуваше додавање текст на англиски јазик и промена на насловот на песната во „If I Could Change the World“. На крајот, делегацијата одлучи да го изведе записот на неговите оригинални јазици под насловот на песната на македонски јазик. Македонија не успеа да се пласира од второто полуфинале на натпреварувањето, пласирајќи се на 16-тото место и освојувајќи 28 бодови.

### Гласање

#### Доделени бодови за Македонија

#### Доделени бодови од Македонија

## Наводи

2013
Македонија на Евровизија 2016

Македонија учествуваше на Евровизија 2016 во Стокхолм, Шведска. Македонскиот претставник беше избран преку интерна селекција, организирана од МРТ. Калиопи ја претставуваше Македонија со песната Дона, која не успеа да се квалификува од второто полуфинале во финалето, и се пласираше на 11-то место со 88 бодови.
2016
Категорија:Евровизија 2016