Благ боз

Благ боз (латински: Angelica archangelica) попозната како **градинарска ангелика**, **див целер** и **норвешка ангелика**, е двегодишно растение од фамилијата Apiaceae, чиј подвид се одгледува поради слатко мирисните јадливи стебла и корени. Како и неколку други видови во Apiaceae, неговиот изглед е сличен на неколку отровни видови ( *Кониум*, *Хераклеум* и други), и не треба да се консумира освен ако не е идентификуван со апсолутна сигурност. Синонимите вклучуваат *Archangelica officinalis* Hoffm. и *Angelica officinalis* Moench.

## Опис и дистрибуција
Во текот на својата прва година, расте само лисја, но во текот на втората година, неговото стебло може да достигне висина од 2,5 метри (нешто повеќе од 8 стапки), а коренот се користи за ароматични препарати. Неговите лисја се состојат од бројни мали летоци поделени во три главни групи, од кои секоја е повторно поделена на три помали групи. Рабовите на ливчињата се ситно заби или назабени. Цветовите, кои цветаат во јули, се мали и многубројни, жолтеникави или зеленикави, се групирани во големи топчести чадори кои даваат бледожолти, долгнавести плодови. *Ангелика* расте само во влажна почва, по можност во близина на реки или наслаги на вода.

*Ангелика архангелика* диво расте во Русија, Финска, Шведска, Норвешка, Данска, Гренланд, Фарските Острови и Исланд, најмногу во северните делови на земјите. Се одгледува во Франција, главно во Marais Poitevin, мочурлив регион блиску до Niort во департманот Deux-Sèvres . Комерцијално достапната ангелика често се добива од Унгарија, Романија, Бугарија, Германија и Полска.

## Употреба и историја
лево|мини|285x285пкс| ''Ангелика архангелика''
мини|Етерично масло од Ангелика ( ''A. archangelica'' ) во проѕирно стаклено вијала
Од 10 век па натаму, ангеликата се одгледувала како растително и лековито растение, и постигнала популарност во Скандинавија во 12 век и особено се користи во културата на Сами. Некогаш бил користен како билка во готвењето на Сами, и познат како *kvanne*.

Се користи за ароматизирање на ликери или аквавити ( *на пр*.Chartreuse, Bénédictine, Vermouth и Dubonnet ), омлети и пастрмка и како џем . Долгите светло-зелени стебла се исто така захаросани и се користат како декорација на храна. Ангелика е единствена меѓу чадорите по својот прониклив ароматичен мирис, пријатен парфем кој е целосно различен од анасон, магдонос, анасон, ким или кервил. Се споредува со мошус и со смрека. Корените на *ангелика архангелика* се меѓу најчестите ботанички состојки што се користат во дестилацијата на џин, често се користат заедно со бобинки од смрека и коријандер како главна ароматична одлика за џин. Тие се користат и во абсинтови, аквавити и горчливи, покрај кулинарската употреба како џемови и омлети. Шупливите стебла на *Ангелика архангелика* може да се јадат. Стеблата се берат чисти од нивните лисја, се кристализираат во шеќерен сируп и се обоени зелено како декорација на колачот или како бонбони.

## Хемиски состав
Содржината на есенцијално масло во коренот на ангелика варира во зависност од возраста на корените. Општо земено, корените имаат високи нивоа на терпени, вклучувајќи ги α-пинен и β-феландрен. Студиите открија повеќе од осумдесет различни ароматични соединенија присутни во примероците. Од особен интерес за парфимерите и хемичарите за арома е циклопентадеканолидот, кој иако е присутен во мали количини (< 1% во корените, <,5% во семките), му дава на коренот на ангелика карактеристична мускусна арома. Корените генерално се претпочитаат за кулинарска употреба и арома.

Семето на ангелика има сличен хемиски состав со корените, вклучувајќи α- пинен, β-пинен, камфен, мирцен, β- феландрен, лимонен, кариофилен, борнеол, карвон и други.

И семките и корените содржат кумарини и фурокумарини. Меѓу нив се 2'-ангелоил-3'-изовалерил вагинат, архангелицин, оксипеукеданин хидрат, бергаптен, бајакангелицин ангелат, императорин, изоимператорин, изопимпинелин, 8-[2-(3-метилбукеданин]-митроксин, остол, острутол, оксипеукеданин, фелоптерин, псорален и ксантотоксин, може да се изолираат од екстракт од хлороформ од корените на *A. archangelica* како и од неколку деривати на херакленол. Екстрактот од воден корен од *A. archangelica subsp. litoralis* содржи аденозин, четинари, двата дихидрофурокумарин гликозиди аптерин и 1'-O-β-d-гликопиранозил-(S)-мармезин ( мармезинин ), 1'-O-β-d-гликопиранозил-(2S, 3R)-3 -хидроксимармезин и 2'-β-d-гликопиранозилокси мармезин.

## Етимологија
*Ангелика* е латинско женско име што имплицира „налик на ангел“ од средината на 16 век, веројатно именувано по растението поради неговиот мирис. *Архангелика* потекнува од „ангел од највисок ред“, старофранцуски термин кон крајот на ( 12 век ) или од грчкиот збор „архангелос“ („главен ангел“).

## Повврзано

* *Heracleum persicum* (голпар)
* *Ангелицин*

## Наводи

## Дополнително читање

* 

## Надворешни врски

* еФлорас: ''Ангелика архангелика''
* ''Angelica archangelica'' Список на хемикалии (д-р Дјук)

Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Растенија опишани во 1753 година