open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ленче Арсова

**Ленче Арсова** (моминско: **Стојанова**;  во Битола —  во ) — македонски револуционер, комунистички деец, хуманист, борец и општественик. Таа е носител на Партизанска Споменица 1941 и многу други одликувања.

## Животопис
десно|мини|200x200пкс|Ленче Арсова е носител на Партизанската споменица 1941.
Како студент на Белградскиот универзитет се вклучила во акциите на напредното студентско движење. Од 1939 година била службеник во ПТТ - Белград, а во 1940 година била примена за член на КПЈ. 

Арсова во текот на Втората светска војна, извршувала најразлични улоги. Во 1940 година, како член на КПЈ, била една од организаторите на Народноослободителната војска на Македонија (НОВ). Од јули 1941 година била член на месниот комитет на КПЈ во Штип и на Воениот штаб, а од 1943 година била член на Вториот областен комитет на Комунистичката партија на Македонија (КПМ), инструктор на Петтиот областен комитет на КПМ, од август 1944 година била заменик-командир на базата на генералштабот на НОВ и ПОМ, шифрант на Врховниот штаб на НОБ и ПОЈ на островот Вис, раководител на шифрантската служба при генералштабот на НОВ и ПОМ и секретар на месниот комитет на КПМ во Штип.

По ослободувањето се наоѓала на разни општествено-политички должности и била долгогодишен претседател на Црвениот крст на Македонија.

## Личен живот

Била омажена за Љупчо Арсов, македонски партизан.

## Наводи

Категорија:Македонски партизани
Категорија:Југословенски комунисти
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Политичари од Битола
Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941
Надежда Бајрактарова-Ѓорчуловска

**Надежда Бајрактарова-Ѓорчуловска** (р.  во ) — македонски стоматолог, специјалист-ортодонт и универзитетски професор на Стоматолошкиот факултет во Скопје.

## Животопис

Средното образование го завршила во Струмица, а дипломирала на Стоматолошкиот факултет во Белград во 1962 година. Во 1970 година станала специјалист по ортодонција, магистрирала во 1977 година, а докторатот го завршила во 1986 година. Имала престои во Финска и во Норвешка. Во својата кариера издала 82 статии, од кои 77 се објавени во домашни и 5 во странски публикации.

Првото вработување на проф. д-р Надежда Ѓорчулеска-Бајрактарова било во Здравствената станица при фабриката „Македонка“ во Штип во 1963 година. Во 1965 година се вработила на Клиниката за ортодонција, Стоматолошки отсек при Медицинскиот факултет во Скопје. Во 1970 година била избрана за асистент на истоимениот предмет. Во 1980 година била избрана во звањето доцент на катедрата за ортодонција при Стоматолошкиот факултет во Скопје, а во 1985 година за вонреден професор на истата катедра. Во 1990 година била избрана во звањето редовен професор, а во 1996 година била преизбрана во истотото звање. Се пензионирала во 1996 година.

Научниот интерес ѝ е насочен кон растот и развојот на структурите на краниофацијалниот комплекс. Ја објавила монографијата „Основи на ортодонцијата“ (I дел).

## Наводи

Категорија:Македонски стоматолози
Категорија:Македонски универзитетски професори
Милица Миркуловска

**Милица Миркуловска** (Скопје, 6 октомври 1965) — македонска јазичарка, полонистка и македонистка.

## Животопис
Родена е во Скопје на 6 октомври 1965 година. Работи како редовен професор по полски јазик на Катедрата по полонистика при Филолошкиот факултет во Скопје. Автор е педесетина трудови од областа на полската и македонската синтакса (вклучувајќи и две книги), како и трудови за улогата на конфронтативниот метод во универзитетската настава по странски јазици. Таа исто така е и квалификуван библиограф и составувач на „Прилог на библиографијата на македонскиот јазик 2“ (2002) и „Прилог на библиографијата на македонскиот јазик 3“ (2006) во издание на МАНУ.

## Наводи

Категорија:Македонски јазичари
Категорија:Македонски македонисти
Категорија:Македонски универзитетски професори
Мила Мирчева

**Мила Мирчева** (моминско: **Пејова**; р.  во Долни Лапац) — македонски стоматолог, специјалист по детска и превентивна стоматологија.

## Животопис

Родена е во Долни Лапац на 28 август 1939 година.

Средно образование, гимназија, завршила во 1958 година. На Стоматолошкиот факултет во Белград дипломирала во 1964 година. Во 1972 година се здобила со звањето специјалист по детска и превентивна стоматологија. Во 1978 година, на стоматолошкиот оддел при Медицинскиот факултет во Скопје го одбранила хабилитацискиот труд. Со одбраната на докторската дисертација на Стоматолошкиот факултет во Скопје, во 1988 година, се здобила со научниот степен доктор на стоматолошки науки од областа детска и превентивна стоматологија.

Првото вработување на проф. Мирчева било во 1964 година, во Здравствената амбуланта при комбинатот „Борово“ во Борово (СР Југославија). Во 1965 година се вработила на Стоматолошката клиника, на Одделот за детска и превентивна стоматологија во Скопје. Во 1969 година била избрана за асистент на Катедрата за детска и превентивна стоматологија при Стоматолошкиот факултет во Скопје, а во 1972 година била преизбрана. Во 1979 година била избрана за доцент на истата Катедра, а во 1984 година за вонреден професор. Изборот за редовен професор на проф. Мирчева бил извршен во 1989 година, а во 1996 година била преизбрана во истото звање. Се пензионирала во 2004 година.

Била раководител на Клиниката за детска и превентивна стоматологија од 1990 до 1998 година, како и продекан на Стоматолошкиот факултет во Скопје во 1998 година.

Објавила над 105 научни трудови, а соавтор е и на учебникот „Детска и превентивна стоматологија“ и на „Македонско-германски стоматолошки речник“.

Во потесниот домен на професионален ангажман на професор Мирчева се психолошките аспекти во детската стоматологија. Нејзиниот интерес е насочен и кон проучување, преку примена, на современите материјали во превентивната и реставративната стоматологија во детската возраст.

За својата севкупна дејност професор Мирчева била наградувана со разни одликувања и награди: Орден на трудот со сребрен венец (1980) и Орден на трудот со златен венец (1989), двете од Претседателството на бившата СФРЈ, и плакети по повод одбележувањето на 30-годишнината, 40-годишнината и 45-годишнината од постоењето на Стоматолошкиот факултет во Скопје (1989, 1999 и 2004), повелба на Лекарското друштво на Македонија „Д-р Трифун Пановски“, за исклучителни резултати во унапредувањето на медицинската наука, практика и за развој на здравствената заштита (1996), плакета по повод 50 години на Универзитетот “Св. Кирил и Методиј” (1999).

## Наводи

Категорија:Македонски стоматолози
Категорија:Македонски универзитетски професори
Керима Муча

**Керима Муча** (моминско: **Тосум**; Дебар, 1926) — македонска комунистка и првоборец со албанско потекло.

## Животопис
Родена е во Дебар во 1926 година. Во 1941 година, непосредно по Априлската војна, уште како малолетна под непосредно влијание на брата си се вклучила во НОБ како заднински соработник. Од февруари 1942 година била член на младинската воспитна група, а од 1943 година на КПМ. Истата година учествувала во четиридневните борби за ослободување на Дебар, го фрлила фереџето и работела на формирање на градскиот народноослободителен одбор. По повлекувањето на народноослободителните единици преминала во илегалство.

По ослободувањето завршила средна партиска школа и извршувала разни општествени функции. Била референт за социјални грижи на Околискиот народен одбор во Скопје и член на Главниот одбор на ССРНМ од 1957 година.

## Наводи

Категорија:Македонски општественици
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Македонски Албанци
Марија Бакаловска

**Марија Бакаловска** (Охрид, 1928) — македонски технолог, стопанственик и политичар.

## Животопис
Родена е во Охрид во 1928 година. Дипломирала на Технолошко-металуршкиот факултет во Белград во 1954 година. Работела во Југохром од Јегуновце. Остварила специјалистички и студиски престои во Белгија, Швајцарија, Полска, Бугарија и Велика Британија. Во 1956 година станала раководител на лабораторија, контрола и службата за развој во Тетекс од Тетово, а од 1970 година работела на Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје најпрвин како предавач, а потоа и како редовен професор сè до пензионирањето во 1988 година.

Нејзино поле на научен интерес се текстилните влакна. Автор и соавтор е на бројни научни трудови, помагала и четири учебници, а учествувала и во проекти. Била потпретседател на Собранието на Македонија, проректор на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ и претседател на Заедницата за научни дејности на Македонија.

## Наводи

Категорија:Македонски технолози
Категорија:Македонски стопанственици
Категорија:Политичари од Охрид
Категорија:Македонски универзитетски професори
Веса Бараковска-Роза

**Веса Бараковска-Роза** (Горна Џумаја, 18 март 1922 — Лисија, Горноџумајско, 29 јануари 1944) — македонска младинска работничка и прва партизанка од Пиринскиот дел на Македонија.

## Животопис
Таа била шивачка. Во 1938 година била член и секретар на Работничкиот младински сојуз. Во нејзината група членувале и Вера Христова и Павлина Дракалијска. Веса била одговорна за културно-просветната работа во РМС. Oд 1941 година активно работела во заднината на НОД во Горна Џумаја, поради што во есента 1941 била затворена од бугарската полиција. Наскоро била пуштена на слобода, но под постојано набљудување на полицијата. Во јули 1942 година станала секретар на градското раководство на РМС - Горна Џумаја и работела на нејзиното омасовување меѓу училишната, работничката и селската младина. Едновремено работела и околу формирањето на Горноџумајскиот партизански одред и неговото снабдување со храна и топла облека.

Во јули 1943 година стапила во Горноџумајскиот партизански одред „Никола Калапчиев“ и била прва жена партизанка во Пиринска Македонија.

Учествувала во сите акции на одредот против бугарската жандармерија и полиција. Загинала во борба против бугарските фашисти, во која решила да се самоубие. Во нејзина чест, Никола Парапунов испратил наредбодавно писмо до сите партизански одреди и организации насловено „Првата“.

## Наводи

Категорија:Македонски партизани
Искра Божиновска

**Искра Божиновска** (Скопје, 18 јуни 1947) — македонска оперска пејачка (сопран).

## Животопис
Родена е во Скопје на 18 јуни 1947 година. Во 1970 година дипломирала соло-пеење на Факултетот за музичка уметност во Скопје во класата на професорот Коста Трпков. Во периодот од 1970 до 1992 година работела како солист во операта и балетот на МНТ, а во периодот од 1989 до 1990 година биле и директор. Се преселила во Австрија, а потоа и во Австралија, каде што се занимава со педагошка дејност и хорско пеење.

Божиновска располага со пријатен глас, естраден шарм и уверлива сценска игра. Гостувала на неколку оперски сцени во земјите од поранешна Југославија, како и во Германија, Италија и Канада.

## Улоги
На оперската сцена на МНТ остварила повеќе од 25 помали и поголеми улоги, меѓу кои:
* Аида во „Аида“;
* Евридика во „Орфеј и Евридика“;
* Елизабета во „Дон Карлос“;
* Јарославна во „Кнез Игор“;
* Мими во „Боеми“;
* Леонора во „Трубадур“;
* Татјана во „Евгениј Онегин“; и
* Симка во „Разделба“.

## Наводи

Категорија:Македонски оперски пејачи
Бојка Вапцарова

**Бојка Вапцарова** – публицистка, историчарка на литература, дете на Григор Димитров и Параскева Георгиева од Кочани, сопруга на поетот Н.Ј. Вапцаров.

## Животопис
Завршила математика на Софискиот универзитет и едногодишна школа при Сојузот на бугарските новинари. Со сопругот се запознала на собирот во с. Бараково (28 август 1932 година) и стапиле во брак на 11 февруари 1934 година. По Втората светска војна, објавила значајни спомени од сопругот (за декадата 1932-1942 година) и како соработник на Институтот за литература на БАН се појави како плоден истражувач и публицист во неговата оставина.

## Литература
**ЛИТ.: Никола Ј.Вапцаров , Творби. Избор и предговор Гане Тодоровски, Скопје, 1979; Никола Вапцаров, Песни за татковината.Собрани стихоби. Подготовка и превод д-р Блаже Ристовски, Скопје, 1986. С. МЛ.*
**ЛИТ.: „Съпруга на безсмъртен (Фамилијарниот живот на Никола Вапцаров. Психографски портрет на Бојка Вапцарова)“, Асеновград, Екобелан, 2009, 232 с.*

## Наводи

Категорија:Македонски публицисти
Категорија:Македонски историчари на уметноста
Категорија:Луѓе од Горна Џумаја
Категорија:Луѓе од Кочани
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Починати во Софија
Категорија:Македонски општественици
Трајанка Мизрахи

**Трајанка Мизрахи** (Праведник, Кавадаречко, 24 мај 1921 — 24 јануари 1991) — македонска комунистка и првоборец. Носителка е на Партизанска споменица од 1941.

## Животопис
Родена е во село Праведник, Кавадаречко на 24 мај 1921 година. Во 1941 година станала член на КПЈ како припадничка на македонското младинско движење. Од 7 мај 1943 година била борец во Тиквешките НОПО „Добри Даскалов“ и заменик политички комесар на Првиот баталјон на Деветтата македонска ударна бригада. По ослободувањето извршувала државни и општествени функции.

## Наводи

Категорија:Македонски општественици
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Македонски Евреи
Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941
Олга Иванова

**Олга Иванова** (Скопје, 2 март 1939—2016) — македонска јазичарка, македонистка, специјалист од областа на дијалектологијата и пред сè ономастиката.

## Животопис
Родена е во Скопје на 2 март 1939 година. Докторирала во 1980 година како прв доктор по ономастика во Македонија. Работела како научен советник во Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“, а извесен период била и негов директор.

## Трудови
* Месните имиња на областа по сливот на Брегалница, Скопје, 1982
* Исчезнатите месни имиња во областа по сливот на Брегалница, (Споменици на средновековната и поновата историја на Македонија, том 5, Прилеп, 1988)
* Речник на топонимите во областа по сливот на Брегалница, Скопје, 1996
* Студии од топонимијата и антропонимијата, Скопје, 1999
* Обратен речник на топонимите во областа по сливот на Брегалница, Скопје, 2001
* Македонски антропономастикон (15-16 век), Скопје, 2006

Извор:

## Наводи

Категорија:Македонски јазичари
Нада Богданова-Икономова

**Нада Богданова - Икономова**, Нада Миланова (псев. Стојна) ( во , егејскиот дел на Македонија —  во ) — правник, комунистички деец, првоборец, новинар и носител на Партизанска споменица од 1941. 

Сопруга на Ѓорѓи Икономов, македонски фармацевт и поранешен градоначалник на град Скопје. 

## Животопис
лево|мини|200x200пкс|Партизанската споменица 1941 , чиј носител е Нада Богданова - Икономова.
Како студент во Белград, од 1937 година била кандидат, а во 1940 година станала член на КПЈ. Во времето на НО-АВМ била член на МК на КПЈ во Скопје (1942), врска на ПК на КП за Македонија со партиските комитети во внатрешноста, со ЦВ на БРП(к) и со Јужна Србија и Косово. 

Во овој период живеела во Битола и била одговорна пред Партијата за работата со жените. Во нејзиниот дом престојувале илегалци . Пренесувала илеrгален материјал во Прилеп и Скопје.

Како инструктор на ЦК на КПМ (ок. 12 јуни 1943 година), двапати била апсена од бугарската полиција во Скопје (1943), а потоа интернирана (мај 1944 година) во Симитли и Горна Џумаја. По враќањето била борец во четериесет и втората (македонска) дивизија на НОВЈ (септември 1944). По ослободувањето била член на АФЖ на Македонија, соработиник, а и потоа главен уредник на списанието „Македонка“. Носител е на партизанска споменица од 1941 година.

## Наводи

## Книжевност
 БИБЛ.: *Пренесување на илегален материјал* Од илегалната работа на КПЈ, †Просветена жена#, XV, Скопје, 1959, 10; *Сеќавање за работата во Горно Врановци*, Историските денови во Горно Врановци, Скопје, 1984, 162-165; *Формите и содржините на работата со жените и женската младина во Битила 1941/1942 година,* Битола и Битолско *во* 1941 i 1042, книга прва, Битола, 1978, 517-520.ИЗВ.: Зб. НОР, т. VII, кн. 2; Извори, т. I,
кн. трета; *Зборник на документ за учеството на жените од Македонија во Народнослободителната војна и Револуцијата*  1941-1945, Скопје, 1976. С. МЛ.

Категорија:Македонски партизани
Категорија:Македонски правници
Категорија:Починати во Скопје
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941
Снежана Иљовска

**Снежана Иљовска** (Скопје, 31 октомври 1945) — специјалист по детска и превентивна стоматологија.

## Животопис

Родена е во Скопје на 31 октомври 1945&nbsp;г. во Скопје. Средно образование, гимназија, завршила  во 1964 година. На Стоматолошкиот факултет во Скопје дипломирала во 1971 година. Во 1977 година. се здобила со звањето специјалист по детска и превентивна стоматологија.

Докторирала на Стоматолошкиот факултет во Скопје, во 1988 година, со дисертацијата „Клинички и лабораториски испитувања од дентален аспект кај инсулинозависен дијабет (тип 1) во детска возраст и адолесенција“.

Првото вработување на Иљовска било во 1974 година, на Клиниката за детска и превентивна стоматологија во Скопје, Стоматолошки оддел при Медицинскиот факултет. Во 1977 година, била избрана за асистент на Катедрата за детска и превентивна стоматологија и во истото звање била преизбирана уште двапати (1981, 1985). Во 1989 била избрана за доцент на истиот предмет, а во 1994 година за вонреден професор. Во звањето редовен професор на Катедрата за детска и превентивна стоматологија при Стоматолошкиот факултет во Скопје била избрана во 1999 година.

На професионален план, професор Иљовска го насочила својот интерес кон згрижување на трауматизирани заби во детската возраст и кон спроведување кариес профилактички мерки на млади трајни заби.

Во 1998 година, професор Иљовска била управник на Клиниката за детска и превентивна стоматологија при Стоматолошкиот клинички центар. Од 1998 година до пензионирањето била раководител на истоимената Катедра на Стоматолошкиот факултет.

За својата севкупна дејност проф. д-р Снежана Иљовска била наградена со плакета (1981), благодарница (1989) и со повелбата „Д-р Трифун Пановски“ (1998), сите доделени од Македонското лекарско друштво.

## Трудови

Иљовска учествувала во изведувањето на научни проекти и е автор на 87 статии како и на учебникот „Организација на стоматолошката служба“.

## Наводи

Категорија:Македонски стоматолози
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Професори на Стоматолошкиот факултет
Ацо Алексов

**Ацо Алексов** (3 ноември 1932 во  –  во Скопје) — македонски глумец и режисер. Основно и средно образование завршил во родниот град, а Театарска академија (Оддел за глумци) во Белград (1953-1958). Првин бил глумец и  режисер  на Струмичкиот театар, каде што  ја  формирал Малата експериментална сцена, а потоа асистент на филмска режија во Вардар филм  во  Скопје (1959-1961) и телевизиски режисер во МРТВ.

Алексов е еден од основачите на Македонската радио-телевизија. Од неговиот обемен телевизиски опус можат да се издвојат: „Светлини и бои” (1997), „Бог да ги убие шпионите” (1993), „Словенски Орфеј” (1992), „Сили во воздухот” (1992), „Премиера” (1983), „Парадоксот на Диоген” (1975), „Шути и рогати” (1973), „Грдиот нарцис” (1968), „Крчмите” (1966). Серии: „Волшебното самарче”, „Првите цутови”, „Белото Циганче”, „Умни глави” и др. Како глумец настапувал во многу претстави во Струмичкиот народен театар, а глумел и во филмовите: „Капетан Леши” (1960), „Мис Стон” (1958), „Малиот човек” (1957), „Последниот колосек” (1956). Бил асистент на режија на играниот филм „Мирно лето”.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски театарски глумци
Категорија:Македонски филмски глумци
Категорија:Македонски телевизиски глумци
Категорија:Македонски филмски режисери
Категорија:Југословенски глумци
Категорија:Луѓе од Струмица
Категорија:Починати во Скопје
Васил Атанасов (обоист)

**Васил Атанасов** (16 април 1957 во ) — македонски обоист. Дипломирал на Факултетот за музичка уметност во Скопје (1980), во класатана проф. К. Давидовски, кај кого ги завршил и постдипломските студии (1987). Од 1980 г. станал прв обоист на Македонската  филхармонија. Член е на  Скопскиот дувачки квинтет и професор по обоа во МБУЦ  „Илија Николовски – Луј“ во Скопје. 

Тој основач и уметнички раководител на Камерниот оркестар Скопски солисти, на Скопскиот дувачки квинтет, Трио Атанасов, Трио Мацедонико. Во Македонија настапувал на најзначајните музички манифестации, како Охридско Лето, Скопско лето и Деновите на македонската музика, а исто така и меѓународните фестивали во Крајова, Пловдив, Љубљана, Херцег Нови, Сеул итн.

## Наводи

Категорија:Македонски музичари
Категорија:Музичари од Струмица
Стојан Гогов

**Стојан Гогов** ( во  –   во ) — македонски драмски глумец и режисер, еден од основоположниците на Народниот театар во Струмица. Во повеќе наврати бил вршител на должноста  директор на истиот  театар. Настапувал во повеќе ТВ драми и серии, како и на филм. 

Улоги: 
* Јордан  (Печалбари)
* Дончо (Пуста земја)
* Сенката (Големиот  смок)
* Кир  Панајотис (Лет  во  место)
* Дедо  Господ (Векутума века)
* Огист (Електра)
* Скапен (Ѓаволштините на Скапен)
* Теодос (Чорбаџи Теодос)

## Наводи

Категорија:Македонски театарски глумци
Категорија:Македонски филмски глумци
Категорија:Македонски драмски режисери
Категорија:Југословенски глумци
Категорија:Луѓе од Струмица
Категорија:Глумци од Струмица
Вера Георгиева

**Вера Георгиева** (моминско: **Минова**; Скопје, 10 мај 1950) — македонски универзитетски професор и историчар на филозофија.

## Животопис
Дипломирала на Филозофскиот факултет во Скопје на насоката филозофија во 1974. Таа магистрирала на Филозофскиот факултет во Велград во 1982. На скопскиот Филозофски факултет таа докторирала во 1991 година. Како редовен професор од 2003 ги предавала предметите: историја на античката филозофија, историја на средновековната и ренесансната филозофија, арапската филозофија, еврејска филозофија, филозофија (општ курс), а од 1999 година, и предметот византиска филозофија. Георгиева е автор на стотина објавени текстови на историјата на филозофијата и филозофија на религијата.

## Наводи

Категорија:Македонски историчари
Категорија:Македонски филозофи
Категорија:Македонски универзитетски професори
Богиња Гучева

**Богиња Гучева** (моминско: **Владиславова**; Куманово, 30 март 1927 - Скопје, 8 август 2005) — македонски универзитетски професор и ревматолог.

## Животопис
Богиња Гучева дипломирала на Медицинскиот факултет во Белград, а специјализирала интерна медицина во Скопје. Повеќе години работела на Одделот и Клиниката за нефрологија и учествувала во воведувањето лекување со хемодијализа. Професионалниот живот го продолжила на Клиниката за ревматологија како нејзин соосновач, заедно со професорот Д. Арсов, и долгогодишен директор. Вовела поголем број на методи за дијагноза и терапија на ревматолошки болести.

## Наводи

Категорија:Македонски медицински работници
Категорија:Македонски ревматолози
Категорија:Македонски универзитетски професори
Димитар Кафтанџиев

**Димитар Христов Кафтанџиев** ( во  —  во ) — македонски хирург и универзитетски професор. Тој бил 

редовен професор на Медицинскиот факултет во Скопје. Кафтанџиев ги врши првите операции на отворено срце во Македонија. Од 1963 до 1987 година е директор на Клиниката за тораковаскуларна хирургија, а од 1976 до 1982 година е директор на Хируршката клиника. Од 1970 до 1972 година е продекан на Медицинскиот факултет во Скопје. Кафтанџиев има објавено научни и стручни трудови и книги. Добитник е на награди, меѓу кои е и наградата „13 Ноември“ на Град Скопје за 1977 година.

## Наводи

Категорија:Македонски хирурзи
Категорија:Луѓе од Струмица
Средноанглиска книжевност

**Средноанглиска книжевност** означува книжевност пишувана во форма на англискиот јазик нарешена средноанглиски јазик, од почетокот на XIV до 1470 г. кога т.н. стандарден англиски јазик според стандардот Ченсари, еден вид на лондонски дијалект, сѐ повеќе се распространува, а со откривањето на печатниците се регулира англискиот јазик.  

Категорија:Англиска книжевност
Категорија:Средноанглиска поезија
Категорија:Средноанглиска книжевност
Категорија:Средноанглиски јазик
Категорија:Европска книжевност
Марија Фекете-Саливан

**Марија Фекете-Саливан** (родена во 1965 година во Сараево) - српска писателка.

## Биографија
Саливан го посетувала Факултетот за политички науки во Сараево и дипломирала новинарство. Со сопругот Кевин, дел од животот го поминала во Сингапур и Шпанија.

Покрај книжевното дело, се занимава и со преведување на англиски јазик. Таа имала голем удел во дигиталното издание на Југоисточна Европа, каде основала проект наречен *Стилот пишува сега*, бил лансиран во 2010 година. Преку овој проект, таа преведувала приказни од писателите од регионот на англиски јазик. Овие приказни биле достапни ширум светот.

Нејзината прва колекција, *Сонот на Сирената,* била објавена во Сингапур во 1995 година биле преведена и на босански јазик во 2003 година.

Објавувала книги со слики, бајки, приказни, претстави. *Вљубениот волк*, претстава во стих, била напишана за деца со посебни потреби и била објавена на Светскиот ден на аутизмот. Таа била достапна за бесплатно симнување  и била наменета за учење јазик и математика.

Нејзиниот прв роман, *Сараевските ѕидови на судбината,* бил роман за стогодишно патување од војна во мир.

Член е на Друштвото на писателите на БиХ.

Живее и работи во Сараево.

## Библиографија

* *Сонот на Сирената*, 1995 и 2003 година 
* *Палто за храбри*, 2008 година 
* *Слики од паричникот*, 2009 година. 
* *Ѕидовите на судбината на Сараево*, 2014 година 

## Наводи

Категорија:Книжевност
Категорија:Родени во 1965 година
Категорија:Српски писателки
Мал тигрест синец

**Мал тигрест синец** (*Tarucus balkanicus*) е пеперуга од семејството на синци, од видот синци. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Распространетост
Пеперугата се наоѓа во Северна Африка (од Мавританија до Судан), Уганда, Западна Азија, Балканот па сè до Средна Азија и Индија. Живее во плодни савани.

## Подвидови
**T. b. balkanicus*
**T. b. areshana* Bethune-Baker, [1918] (Kopet-Dagh)
**T. b. alternatus* Moore, 1882 (Ghissar, Darvaz)
**T. b. nigra* Bethune-Baker, 1918

## Опис
Долниот дел на пеперугата е бела со изразени црни шари. Има мала опашка. Горната страна на мажјаците е сина со кафеава голема дамка во средина. Женките се со обратен редослед на боите.

File:Tarucus_balkanicus_specimen_male_and_female_from_Turkey.jpg|Мажјак (горе) и женка (доле).


## Поврзано
*Пеперуги во Македонија

## Наводи

## Литература
* Evans, W.H. (1932) *The Identification of Indian Moths*. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
* Gaonkar, Harish (1996) Moths of the Western Ghats, India (including Sri Lanka) - A Biodiversity Assessment of a threatened mountain system. *Journal of the Bombay Natural History Society*. 
* Gay, Thomas; Kehimkar, Isaac & Punetha, J.C.(1992) *Common Moths of India*. WWF-India and Oxford University Press, Mumbai, India.
* Haribal, Meena (1994) *Moths of Sikkim Himalaya and their Natural History*.
* Kunte, Krushnamegh (2005) *Moths of Peninsular India*. Universities Press.
* Wynter-Blyth, M.A. (1957) *Moths of the Indian Region*, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

Категорија:Синци (вид)
Категорија:Инсекти на Македонија
Планински синец

**Планински синец** или **планински аргус**  (*Aricia artaxerxes*) е пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видов синци,  од подвидот аргуси. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Опис
Горната страна на пеперугата е темнокафена. Креавите на крилјата се со сивкасти рабови, а над нив има портокалови дамки. Долната страна на крилјата има слични мотиви, но со посветли бои.

## Подвидови
**A. a. allous* (Geyer, [1836]) северна Европа, Алпите
**A. a. vandalica* Kaaber & Høegh-Guldberg, 1961 Данска 
**A. a. rambringi* Høegh-Guldberg, 1966 Јужна Скандинација
**A. a. opheimi* Høegh-Guldberg, 1966 Северна Норвешка
**A. a. lyngensis* Høegh-Guldberg, 1966 Северна Скандинавија
**A. a. horkei* Høegh-Guldberg, 1973 Шведска
**A. a. ukrainica* (Obraztsov, 1936) Балкан
**A. a. inhonora* Jachontov, 1909 Русија
**A. a. sheljuzhkoi* (Obraztsov, 1935) Кавказ 
**A. a. turgaica* (Obraztsov, 1935) Сибир 
**A. a. lepsinskana* (Obraztsov, 1935) Алтај
**A. a. transalaica* (Obratzov, 1935) Памир, Хималаи 
**A. a. scytissa* Nekrutenko, 1985 Тијан-Шан 
**A. a. sarmatis* (Grum-Grshimailo, 1890) Урал
**A. a. strandi* (Obraztsov, 1935) Алтај-Амур 
**A. a. mandzhuriana* (Obraztsov, 1935) Амур 
**A. a. hakutozana* (Matsumura, 1927) Северна Кореја
**A. a. sachalinensis* (Matsumura, 1919) Сахалин

## Животен циклус
Јајцата се полагаат единечно на долната страна на лист од трева. Ларвите хибернираат и продолжуваат со хранење следната пролет. Во мај се одвива фазата на кукла. Возрасните единки летаат од средината на јуни до средината на јули. 

## Поврзано
*Пеперуги во Македонија

## Наводи

Категорија:Аргуси
Син синец

**Син синец** или **син аргус** (*Aricia anteros*) е пеперуга од семејството синци, видот синци и подвидот аргуси. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Биологија
Пеперугата живее на Балканот, од Хрватска до Турција и во Украина и Романија. Распонот на крилјата на пеперугата изнесува од 30 до 34 мм. Ларвите на пеперугата претежно се хранат со растенијата *[[Geranium sanguineum]]* и  *[[Geranium macrorrhizum]]* .

## Опис
Женките на пеперугата се темнокафени, со сивкасти рабови и порткалови дамки на крилјата. Мажјаците имаат сина боја и темна маргина покрај рабовите на крилјата. Кај видовите во Европа има и присуство на мали црвени дамки на горната страна на крилјата. Пеперугата се наоѓа во јуни и јули, често само во планини.

## Наводи

Категорија:Аргуси
Категорија:Инсекти на Македонија
Кафенец (пеперуга)

**Кафенецот** (*Polyommatus admetus*) е пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видот синци. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Биологија
Пеперугата била опишана за првпат од Еугениус Јохан Христоф Еспер во 1783 година. Оваа пеперуга може да се најде на Балканот и Турција. 
Распонот на крилјата на пеперугата е од 30 до 40 мм. Возрасните единки летаат од јуни до август. Ларвите се хранат со растенијата *[[Onobrychis]]* и *[[Lathyrus]]*.

## Опис
Горната страна и на мажјакот и на женката е кафена, со сина нијанса. Има темни вени и дамка. Кај женките има и црвенкасти точки на задниот дел. Ја има низ Средна Европа, Јужна Европа (без Италија) и Блискиот Исток. Јајцата на пеперугата се зеленкасти, а подоцна стануваат бели. Возрасните единки летаат од јуни до јули. Особено може да се најдат на лаванда.

## Подвидови
**Polyommatus admetus admetus* - Балкан
**Polyommatus admetus anatoliensis* (Forster, 1960) - Турција

## Галерија

File:The Macrolepidoptera of the world (Taf. 81) (8145302378).jpg |Кафенец
File:ArgusAdmetusEsper1783.JPG| Слика од Еспер, 1783.



## Поврзано
* Пеперуги во Македонија

## Наводи

Категорија:Синци (вид)
Категорија:Инсекти на Македонија
Малкудамчест синец

**Малкудамчестиот синец** (Polyommatus damon) е пеперуга од семејството на пепепруги синци, од видов синци. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Подвидови
Подвидови на пеперугата се:
* *Polyommatus damon *'damon*** - централна и Јужна Европа
* ''Polyommatus damon '''kotshubeji*** (, 1915) – Кавказ
* *Polyommatus damon *'merzbacheri*** (, <small>1913</small>)  - Џунгарски Алтај
* ''Polyommatus damon '''mongolensis*** (, 1980) – Монголија, Сибир
* *Polyommatus damon *'noguerae*** (, <small>1924</small>) –Шпанија
* ''Polyommatus damon '''ultramarina''' (Schawerda, 1924) - Алпи
* ''Polyommatus damon '''zhicharevi*** (, 1915) -Кавказ, Јужна Европа

(MHNT) polyommatus damon damone - Kuvandyk Russia - female dorsal.jpg| *Polyommatus d. damone*  ♀  
(MHNT) polyommatus damon damone - Kuvandyk Russia - female ventral.jpg| *Polyommatus d. damone*  ♀ △ 


## Живеалиште
Пеперугата може да се најде во Јужна и Средна Европа, па сè до Монголија и Алтај. Планинските видови населуваат суви грмушести предели, или отворени ливади до 2100 метри надморска висина.

## Опис
Распонот на крилјата е од 20 до 34 мм.  Овие пеперуги имаат полов диморфизам.

Мажјакот е голем, има синкасто-зелена нијанса со црна бордура. Долениот дел е светлокафен, без окели. Има бело обележје. Женките се темнокафени, каде на горната страна има траги од црвенкасти дамки. Пеперугата ја има во Централна и Јужна Европа, Средна Азија па до Тијан-Шан. Возрасните едики летаат во јули и август.

## Биологија
Возрасните единки летаат од јуни до август. Ларвите се хранат со растенијата Onobrychis и *[[Medicago falcata]]*.

## Галерија

File: Lycaenidae - Polyommatus (Agrodiaetus) damon - mating pair.JPG|Парење.
File: Lycaenidae - Agrodiaetus damon.JPG|Женка, долен дел
File: Polyommatus damon.jpeg|Мажјак, долен дел 
File: Lycaenidae - Polyommatus (Agrodiaetus) damon-000.jpg|Хранење


## Наводи

## Надворешни врски
* Lepidoptera Caucasi
* Lepiforum.de

Категорија:Синци (вид)
Категорија:Инсекти на Македонија
Пругаво-шарен синец

**Пригаво-шарениот синец** (Leptotes pirithous) е пеперуга од семејеството на пеперуги синци, од видот синци. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Опис
Оваа пеперуга е мала со распон на крилјата од 21 до 29 мм кај мажјаците, и од 24 до 30 мм кај женките. Горниот дел на пеперугата е виолетово-сина кај мажјаците, а кај женките е сино-кафеава. Долната страна е со темна беж боја со бели линии. Има маргинални портокалови и црни дамки и две мали опашки. Овие пеперуги летаат од февруари до ноември.

Ларвите се хранат со растенијата  *[[Plumbago capensis]]*, *[[Indigofera]]*, *[[Rynchosia]]*, *[[Vigna]]*, *[[Burkea (plant)|Burkea]]*, *[[Mundulea]]*, *[[Melilotus]]*, *[[Crataegus]]*, *[[Quercus suber]]*, *[[Medicago sativa]]*, *[[Trifolium alexandrium]]*, *[[Arachis hypogaea]]*, *[[Lythrum]]*, *[[Calluna]]*, *[[Genista]]*, *[[Dorycnium]]*, *[[Lythrum salicaria]]*, *[[Calluna vulgaris]]*, *[[Onobrychis viciifolia]]*, *[[Ulex]]* и  *[[Melilotus alba]]*. Еден животен циклус може да трае од четири до осум седмици, зависи од температурата.

## Распространетост
Оваа пеперуга може да се најде во јужна Европа, Средоземјето, Мала Азија, Хималаите и во поголем дел од Африка.

## Подвидови
До сега се идентификувани следните подвидови: 
**Leptotes pirithous pirithous* - јужна Европа, Кавказ, Северна Африка
**Leptotes pirithous capverti* Libert, Baliteau & Baliteau, 2011 - Зелен 'Рт
**Leptotes pirithous insulanus* (Aurivillius, 1924) - Мозамбички Проток

## Живеалиште
Оваа пеперуга живее во области кои се обработливи, градини и ливади.

## Галерија

File:Common zebra blue butterflies(Leptotes pirithous pirithous) 01.jpg|*L. p. pirithous*, 1 of 3мажјакот е на лево
File:Common zebra blue butterflies(Leptotes pirithous pirithous) 02.jpg|*L. p. pirithous*, 2 of 3женката female covers male
File:Common zebra blue butterflies(Leptotes pirithous pirithous) 03.jpg|*L. p. pirithous*, 3 of 3female on male


## Наводи

## Поврзано
* Пеперуги во Македонија

Категорија:Синци (вид)
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Фудбалски натпревари Босна и Херцеговина - Италија

## Наводи

## Надворешни врски
* Натпревари на Босна и Херцеговина на официјалното мрежно место на ФИФА  
* Натпревари на Италија на официјалното мрежно место на ФИФА  

Италија
Босна и Херцеговина
Дамчест бакарец

**Дамчестиот бакарец** (*Lycaena thersamon*) е пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видот бакарци. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Распространетост
Пеперугата може да се најде во Источна Европа, Јужна Европа (без Пиринејскиот Полуостров), па сè до Монголија и северозападна Кина.

## Опис
Распонот на крилјата на пеперугата е од 14 до 16 мм и тоа ја прави дел од групата на мали пеперуги. Возразните единки летааѕ од април до октомври, во зависност од местото и температурата. Ларвите се хранат со растението *[[Polygonum aviculare]]*.

Горната страна на пеперугата има златно-црвенкаста боја, а кај задниот дел има темни нијанси. Долната страна на пеперугата има сивкаста боја, а во предиот дел има голем диск во црвенкаста боја. Покрај краевите има кафенкасто-портокалови нијанси со дамки. Пеперугата има и мала опашка. Нијансите на боите варираат од местото. Ларвите се зелени, дорзалниот дел е жолт. Главата и нозете се кафеави. Куклата е округла и кафена. Пеперугата претпочита сончеви падини.

## Наводи


## Поврзано
* Пеперуги во Македонија

## Надврешни врски
* Пеперуги во Европа

Категорија:Бакарци
Категорија:Инсекти на Македонија
Брестова пеперуга

**Брестовата пеперуга** (*Satyrium w-album*) — пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видот опашкари. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Опис
Оваа пеперуга е по обем мала. Пеперугата е кафена и повеќето од својот живот го поминува високо во крошните на дрвјата. Најдобро може да се види со помош на двоглед. Горниот дел од крилјата е кафеав со мала портокалова дамка во задниот дел. Кај мажјаците има мала бледа дамка во предниот дел. Долниот дел на пеперугата е светлокафена со мала бела линија. Има бела линија во цик-цак форма. Пеперугата има две мали опашки, кои кај женките се поголеми. Секогаш се одмораат со затворени крилја.

Јајцето на пеперугата е полуокругло. Ларвите опстојуваат до јуни, возрасните единки се зелени и кафеави глави. Куклите се формираат на труп или блиски земјата. Куклите се жолтеникаво-кафени. Пеперугите летаат во јули и август.

## Распространетост
Пеперугата е расширена во северната полутопка. Пеперугата може да се најде во скоро цела Европа, па сè до Јапонија. Ја нема во Северна Америка.

## Галерија
            
File:Satyrium w-album egg.jpg|Новоположено јајце
File:Satyrium w-album, final instar larva.jpg|Возрасна гасенија
File:Satyrium w-album on LUTECE elm.jpg|Брестова пеперуга
File:Ulmen-Zipfelfalter (Satyrium w-album) 2011-05-08.jpg|Брестова пеперуга
File:Kagacsevbeni-adana-saimbeyli-10tem2011.jpg|Брестова пеперуга при хранење


## Наводи

* (1992). *The White-letter Hairstreak Butterfly*. Butterfly Conservation, Colchester, UK, pp.&nbsp;27. 
*The Vale Royal White-letter Hairstreak Project https://web.archive.org/web/20110724000240/http://www.cheshirewildlifetrust.co.uk/news_white_letter_hairstreak.htm Cheshire Wildlife Trust, UK.

## Поврзано
*Пеперуги во Македонија

Категорија:Опашкари (пеперутки)
Категорија:Инсекти на Македонија
Сливова пеперуга

**Сливовата пеперуга** (*Satyrium pruni*) е пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видот опашкари. Пеперугата ја има и во Македонија
.
## Распространетост
Оваа пеперуга живее во скоро цела Европа, па сè до Јапонија. Оваа пеперуга се смета за стабилна и не е под никаква опасност.

## Изглед
Пеперугата е мала.Горната страна на пеперугата е кафена. Во долниот дел има портокалови белези и црна опашка со бели дамки. Долниот дел е посветол и има бела линија. За разлика од брестовата пеперуга, со која е многу слична, оваа има дамки кај портокаловите белези. Повеќето од својот живот го поминуваат во крошните на дрвјата и многу ретко слегуваат долу.

## Животен циклус
Јајцата се полагаат единчено на млада трнинка. Во оваа фаза таа хибернира. Трнинката е извор на храна на ларвата, но сепак таа се храни и со слива. Гасениците излагаат следната пролет, кон крајот на април. Таа се храни со цветовите. Постарите ларви се зелени. На листовите се одвива фазата на кукла во јуни. Куклите се црни со бели дамки, емитација на птичји измет. Возрасните единки имаат по една генерација и летаат во јуни и јули.

## Наводи

## Поврзано
* Пеперуги во Македонија

## Надворешни врски
*Европска фауна 

Категорија:Опашкари (пеперутки)
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Дабова пеперуга

**Дабовата пеперуга** (*Neozephyrus quercus*) е пеперуга од семејството на пеперуги синци, од видот опашкари. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Распространетост
Пеперугата ја има во скоро цела Европа, Северна Африка, Мала Азија и Кавказ.

## Подвидови

**N. quercus  interjectus* (Verity, 1919) Италија
**N. quercus longicaudatus* (Riley, 1921) Турција, Кавказ
**N. quercus iberica* (Staudinger, 1901) Мароко, Алжир, Иберски Полуостров

## Изглед
Овие пеперуги може да се видат кога се активно околу дабовите дрва во јули и август. Мажјаците имаат сјајва виолетова боја на горниот дел. Централните делови на крилјата се со кафеава нијанса, а рабовите темни. Женките имаат обратен редослед на боите. Долните страни на крилјата се сивкасти, со црни рабови. Задниот дел има опашки  а во нивна близина има портокалови дамки.

## Животен циклус
Јајцата се полагаат единечно, во основата на дабовата пупка. Тие се полагаат доцна во летото, за да може да излезат следната пролет. Зиме јајцата може лесно да се најдат. Гасениците целосно се развиваат во јајцата за период од две до три седмици, но не излегуваат сè до следната пролет. На пролет тие се вгнездуваат во пупките за да се хранат и заштитат. Кога пупките ќе се отворат, тие се кријат и се хранат само ноќе. Овие пеперуги имаат една генерација годишно. Возрасните единки летаат во јули и август.

## Галерија

Image:Neozephyrus_quercus_eggs.jpg|Јајца
Image:Quercusia.quercus.larva.1.jpg|Гасенија
Image:Neozephyrus_quercus-06_%28xndr%29.jpg|Мажјак
Image:Neozephyrus quercus (Purple hairstreak) male underside ab.jpg|Мажјак, долен дел
Image:Neozephyrus quercus - Thécla du chêne - Femelle - MNHT.jpg|Женка
Neozephyrus quercus-04 (xndr).jpg|Пар


## Наводи

## Поврзано
* Пеперуги во Македонија

## Надворешни врски

* Конзервазија на пеперуги во Ерменија

Категорија:Опашкари (пеперутки)
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Црноврвна жолта пеперуга

**Црноврвна жолта пеперуга** (*Euchloe penia*) е пеперуга од семејството на пеперуги  белци, од видот белци. Пеперугата ја има и во Македонија.

## Опис
Пеперугата е со среден раст. Распонот на крилјата на пеперугата е од 32 до 36 мм. Возразните единки на пеперугата се со зеленкасто-жолта боја. На врвовите на крилјата а горниот дел има црни нијанси. Долниот дел на крилјата е си слична нијанса како и горната, но нема црни нијанси. 

Пеперугата има две генерации годишно. Возрасните единки летаат од април до јули. Пеперутката живее во суви и топли карпести предели.

Ларвите се хранат со растенијата: *[[Matthiola tessela|M. tessela]]* и  *[[Matthiola fruticulosa|M. fruticulosa]]*.

## Распространетост
Пеперугата може да се најде во Македонија, Бугарија, Грција, Турција, Либан, Сирија и северен Ирак. 

## Подвидови
**Euchloe penia penia*
**Euchloe penia taleschicus* Back & Leestmans, 2001
**Euchloe penia thessalica* (Mezger, 1936)

## Наводи

## Поврзано
* Пеперуги во Македонија

Категорија:Белци (пеперутки)
Долгоопашест синец

**Долгоопашестиот синец** (*Lampides boeticus*)  е пеперуга од семејството на синци, од видот синци.

## Распространетост
Оваа пеперуга може да се најде во голем дел на Европа, Африка, Јужна Азија, Југоисточна Азија и  Австралија.

## Живеалиште
Овој вид живее покрај шуми, планински ливади до надморска висина до 2700 метри.

## Опис
Распонот на крилјата на пеперугата е од 24 до 32 мм кај мажјаците и од 24 до 34 кај женките. Мажјаците имаат синкасто-виолетова боја на горната страна со кафени краеви, додека пак женките имаат обратен редослед. Овој вид има полов диморфизам. Двата пола имаат тенка и долга опашка и две темни дамки во задниот дел. Долната страна на крилјата се во бледокафена боја со бели дамики. Покрај тоа има и дамка налик на око во близина на опашката.


(MHNT) Lampides boeticus - Midelt Maroco - male dorsal.jpg|*Lampides boeticus* ♂ 
(MHNT) Lampides boeticus - Midelt Maroco - male ventral.jpg|*Lampides boeticus* ♂  △


## Екологија
Овој вид може да има и до три генерации годишно. Возрасните единки летаат од февруару до ноември и тие се мигранти.  Јајцата се бели со зеленкаста нијанса и имаат форма на диск. Може да бидат и до 0,5 мм во пречник. Тие се полагаат единечно.

Возрасните гасеници се зелени или црвенкасто-кафени. Може да достигнат должина и до 15 мм. Куклите може да достигнат големина и до 10мм. 
Ларвите се хранат со цветови и листови од растенијата *[[Medicago]]*, *[[Crotalaria]]*, *[[Polygala]]*, *[[Sutherlandia]]*, *[[Dolichos (plant)|Dolichos]]*, *[[Cytisus]]*, *[[Spartium]]* и  *[[Lathyrus]]*.  = | jfm = }}

## Галерија

## Поврзано
*Пеперуги во Македонија

## Наводи

## Литература
*
*
*
*
*
*
*Tom Tolman et Richard Lewington, Guide des papillons d'Europe et d'Afrique du Nord, Delachaux et Niestlé, 1997 ()

## Надворешни врски

* Молци и пеперуги во Европа и Северна Африка
* Lepiforum.de

Категорија:Синци (вид)
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Гоингарајп

**Гоингарајп** (, ) — село во општината Фризиски Езера од покраината Фризија во Холандија. Има население од 245 жители (2019).

## Историја
Пред 2014 г. Гоингарајп бил во состав на општината Скарстерлон, а сè до 1984 г. — во склоп на Донијаверстал.

## Население во минатото

## Наводи

## Надворешни врски

* Статија за црквата во Гоингарајп 

Категорија:Фризиски Езера
Категорија:Населени места во Фризија (Холандија)
Фактор на раст сличен на инсулин

**Факторите на раст слични на инсулин** (IGFs) се белковини со висока сличност на низата на инсулинот. IGFs се дел од комплексен систем со кој клетките комуницираат со нивната физиолошка средина. Овој комплексен систем (често нарекуван IGF „оска“) се состои од два рецептори на клеточната површина (IGF1R и IGF2R), два лиганди (фактор на раст сличен на инсулин 1 (IGF-1) и фактор на раст сличен на инсулин 2 (IGF-2)), фамилија од седум IGF-врзувачки белковини со висок афинитет (IGFBP1 до IGFBP7), како и поврзаните IGFBP деградирачки ензими.

## IGF1/GH оска

IGF „оската“ често се нарекува хормон за раст/IGF-1 оска. Факторот на раст сличен на инсулин 1 (IGF-1) главно се секретира од црниот дроб како резултат на стимулација од хормонот за раст (GH). IGF-1 е важен за регулација на нормалната физиологија, како и на голем број патолошки состојби, вклучувајќи и канцер. IGF оската учествува во клеточната пролиферација и инхибиција на клеточната смрт (апоптоза).

Категорија:Ендокринологија
Категорија:Пептидни хормони
Категорија:Фактори на раст
Емориев кактус

**Емориевиот кактус** (Ferocactus emoryi) е бурест кактус од видов на ферокактуси.

## Опис

Емориевиот кактус е сферичен или цилиндричен кактус, налик на буренце. Кактусот е светлозеленкаст и достигнува дијаментар од 60 до 110 см, а висина од 2 до 2,5 метри. Кактусот има од 15 до 30 ребренца со туберкули, особено кај помладите единки. Централната боцка е многу долга, достигнува должина од 4 до 10 см. Околу нема има од седум до дванаесет боцки кои достигнуваат должина и до 5 см. Големите и инкестите цветови се вообичаено црвени или жолти, достигнуваат должина од до 7,5 см и пречник од 5 до 7 см. Плодот е овален и долг 5 см.

## Распространетост
Овој вид може да се најде во природата во Мексико и САД, поточно во Аризона.

## Живеалиште
Емориевиот кактус расте во пустински предели со ниски грмушки, карпески падини и каменести и карпести предели. Кактусот може да расте на надморска висина до 1200 метри.

## Подвидови
**Ferocactus emoryi* var. emoryi*
**Ferocactus emoryi* var. *rectispinus* (Engelm.) N.P.Taylor

==Наводи==
* Flora of North America Editorial Committee, e. 2003. Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 1. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, New York.
* [http://www.tropicos.org/Name/50177208 Tropicos: *Ferocactus emoryi*]
* [http://cactiguide.com/cactus/?genus=Ferocactus&species=emoryi Cactiguide: *Ferocactus emoryi*]
* [http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2808147 The Plant List.org: *Ferocactus emoryi*]
* [http://www.desert-tropicals.com/Plants/Cactaceae/Ferocactus_rectispinus.html Desert Tropicals: *Ferocactus emoryi*] 
* [http://www.cactus-art.biz/schede/FEROCACTUS/Ferocactus_emoryi/Ferocactus_emoryi/Ferocactus_emoryi.htm Cactus-art.biz: *Ferocactus emoryi'']

Категорија:Ферокактуси
Широкобоцкаст кактус

**Широкобоцкастиот кактус** (*Ferocactus latispinus*) е кактус од видот на ферокактуси. Кактусот потекнува од Мексико.

## Распространетост
Овој вид е еднемичен за Мексико.

## Опис
Широкобоцкастиот кактус расте како единечен глобуларен кактус. Кактусот има светлозелена боја. Достигнува 30 см висина и 40 см попречно. Кактусот има 21 ребренце. Боцките се или црвенкасти или бели. Тие се сплескани и достигнуваат должина до 5 см. Овој кактус цвета доцна на есен или рано на зима. Цветовите налик на инка се виолетови или жолтеникави и долстигнуваат должина до 4 см. Плодот е овален и достигнуваат должина до 2,5 см.

## Подвидови
Ботаничарите препознаваат два подвида на кактусот, кои се разликуваат во бројот на страничните боцки. 
**Ferocactus latispinus* subsp. *latispinus* — 9–15 странични боцки. 
**Ferocactus latispinus* subsp. *spiralis* — 5–7 странични боцки.

## Одгледување
Овој кактус често се користи како украсно растение. Овој кактус цвета во раната фаза на развојот, што е пожелна хортикултурна одлика. Издржлив е до  −4&nbsp;°C. Просечна минимална температура е 10&nbsp;°C.

Лигавите габи се хранат со остатоците во распаѓање на овој кактус во Мексико.

## Наводи

Категорија:Ферокактуси