open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
За гатањето

[мини|Заедничко издание на ''За гатањето'' и  ''[За судбината*, 1828]]
[[Податотека:M-T-Cicero.jpg|мини|Биста на Цицерон]]
*'За гатањето*' ([[лат.]] *De Divinatione*) е филозофска расправа од римскиот мислител [[Цицерон]] во две книги, напишана во [[44 п.н.е.]]. Таа има облик на [[дијалог]] помеѓу Цицерон (кој зборува главно во Книга II) и неговиот брат [[Квинт Тулиј Цицерон|Квинт]].

Цицерон подробно го обработува [[гатање]]то, поделувајќи го на „вдахновен“ вид (лат. *фурор*, грч. *манија''), особено во сништата, и друг вид кој се јавува по пат на некоја толковна вештина (т.е. харуспексија, екстиспексија, авгурија, астрологија и други пророштва).  

Во Книга I, Квинт го застапува гатањето (според стоичките сфаќања), додека во Книга II, Марко нив ги побива од неговото академско филозофско гледиште.

Ова дело е значајно по тоа што е еден од главните извори на информации за римската религија. Делото содржи и дел од поема на Цицерон за неговото конзулство.

## Литература
* Кикерон, Философски расправи, превод од латински Љубинка Басотова, Три, Скопје 2003; 446 стр.; 20 см. (Библиотека Сфинга)  

## Надворешни врски

* „За гатањето“ — латински оригинал 
* „За гатањето“ — англиски превод 

Категорија:Римска филозофија
Категорија:Римска религија
Категорија:Римска митологија
Категорија:Филозофски дела на Цицерон
Англиски појадок (чај)

[right|thumb|200px|„Англиски појадок“ од марката „[Твајнингс“.]]
**Англиски појадок** (англ. *English Breakfast tea*) е мешавина на црн чај со пол, силен и интензивен вкус предвиден за консумирање со млеко и шеќер, кој традиционално се служи со обилниот англиски појадок.

Во мешавината се користат разни црни чаеви како асамски, цејлонски и кениски, како и кимун. Распространети марки на „Англиски појадок“ се Твајнингс, Тетли, Тејлорс од Харогејт, ПГ Типс, Стеш Ти Компани, Липтон, Селестијал Сизонингс, Рингтонс, Зеста и Дилма.

## Потекло
Постојат разни преданија за потеклото на овој чај. Многумина велат дека негов создавач бил некојси Драјздејл од Единбург:
:Пред повеќе од стотина години во Шкотска човек по име Драјздејл отишол во дуќан за чај во видокругот на Единбуршкиот замок и им понудил чај наречен „Појадок“ [*Breakfast*]....[ Во 1982 ] тие сѐ уште го продаваат единствениот чај на пазарот именуван само како „Breakfast“ и ништо повеќе, веројатно сметајќи дека Шкотите ... во тоа време од денот не сакаат да чујат ништо друго освен која мешавина чај отвора очи.

Друго објаснение  според една статија во часописот „Journal of Commerce“ е дека овој чај датира од 1843 и негов изумител е трговецот Ричард дејвис од Њујорк. Дејвис, кој бил англиски имигрант, почнал на основа на конгу и додал малку пеко и пучонг. Го продавал по 50 центи по фунта, а неговиот успех предизвикал имитатори, така популаризирајќи го.

## Поврзано
* Ирски појадок (чај)
* Полн појадок

## Наводи


Категорија:Чај
Категорија:Англиска кујна
Фразални глаголи во италијанскиот јазик

**Фразалните глаголи** се практично глаголи кои, проследени од предлог или прилог, се здобиваат со ново значење; во минатото се употребувале исклучиво во говорниот јазик; денес, преку печатот и телевизијата, нивната употреба е проширена и на писмената форма од  јазикот која, меѓутоа, има поформална интонација.

Постојат фразални глаголи кои го задржуваат основното значење на глаголот, а прилогот кој е по нив додава само едно дообјаснување (најчесто во однос на местото), на пример: ***mettere con,  metter(e) su***, ***giù***, ***sopra***, ***sotto***, ***dentro***, ***fuori***.

Исто така треба да се напомене дека позицијата на прилогот може да биде непосредно по глаголот (***Меtti su''' la valigia'') или пак да биде одделен од него со некој додаток (***Меtti** la valigia **su**').

Во италијанскиот јазик, најчести фразални глаголи се следниве:

## Извори
* Grammatica italiana Zanichelli

## Поврзано
* Граматика на италијанскиот јазик
* Италијански јазик

## Надворешни врски
* Табели со конјугации на италијанските глаголи
* La grammatica italiana
* Италијански јазик и друга лингвистика
* One Word Italiano - Мрежно место за учење на италијански јазик
* Наставни материјали за учење на италијански јазик
* Мрежно место за интерактивно учење на италијански јазик
* Основен интерактивен курс по италијански јазик на РАИ
Сценарист

**Сценаристи** се луѓе кои ги пишуваат сцеанаријата од кои филмовите и телевизиските серии се направени.

Има многу сценаристи кои пишуваат сценарија самостално без да бидат платени или тие сценарија да бидат порачани од некого. Откако ќе бидат завршени тие се издаваат и ако некој режисер сака да ги купи може да ги купи и да си направи филм од нив. Ваквиот вид на сценарија и сценаристи е многу чест.

## Во популарната култура
* „Филмокршачка“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.
* „Блуз за сценаристот“ (англиски: *Screenwriter's Blues*) — песна на американската рок-група *Soul Coughing* од 1994 година.

## Наводи

Категорија:Филм
Џастин Чејмберс

**Џастин В. Чејмберс** (роден 11 јули 1970) е американски глумец и бивши Calvin Klein машки модел. Од 2007, тој почнува да глуми во драмската серија на ABC  *[[Вовед во анатомија]]* како Алекс Карев.

## Животопис
### Приватен живот
Чејмберс е роден во Спрингфилд, Охио, син на познати полицајци Пем и Џон Чејмберс. Тој има брат близнак по име Џејсон, еден постар брат Чип (Џон) и две постари сестри, Миа и Сузан. Тој и неговиот брат близнак како мали имаат поминувано доста време во болница поради проблеми со пенумонија. Тој учел во основното училиште Спрингфилд Кристијан. Тој има пет деца со својата жена, Киша: Изабела (1997), близначките Маја и Калија (1999), Ева (2001) и Џексон (2002). Киша е бивши букер на една манекенска компанија со која тој се оженува во 1993. Неговата жена и деца моментално се преселија во Лос Анџелес од нивниот дом блиску едно предградие надвор од Њујорк.

### Кариера

Чејмберс бил откриен од модни извидници во Париз *[[Париз Метро|Метро]]* и почнал да ги претставува Calvin Klein во кампања за парфеми. Тој работел низ Европа, Јапонија и САД за CK, Armani, и Dolce & Gabbana. Откако се одлучил за глумечка кариера, се преселува за Њујорк, каде студира во H.B. Studios цели четри години. Тоа му овозможило мали улоги во некои серии како на пример *[[Another World (TV series)|Another World]]* и *[[New York Undercover]]*. Во поскоро време, тој се појавува во неколку филмови, како на пример *[[Организаторка на венчавки]]* (2001, заедно со Џенифер Лопес), *[[Мускетарот]]* (2001) *[[Southern Belles]]* (2005), *[[The Zodiac (film)|The Zodiac]]* (2005) и во еден филм на HBO *[[Hysterical Blindness]]* (2002). Чејмберс започна да глуми една од поглавните улоги во криминалистичката драма на CBS *[[Cold Case]]* но за жал ја напушта серијата по само три епизоди. Моментално тој го глуми бесчувствителниот резидент Алекс Карев во хит медицинската драма на ABC *[[Вовед во анатомија]]* .

Неговата прва главна улога доаѓа во видео спотот за песната „Ants Marching“ од Dave Matthews Band во 1994.

## Наводи

Категорија:Американски филмски глумци
Категорија:Американски ТВ глумци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1970 година
Лилјани

**Лилјаните** (науч. *Liliaceae*) — една од основните фамилии на монокотиледонски растенија. Според некои податоци, таа брои околу 250 родови и 3700 видови, правејќи ја трета по големина во рамките на монокотиледоните (по орхидеите и тревите).

Лилјаните се нашироко распространети по Земјата и се особено чести во топлите умерени и тропски региони. Повеќето видови се многугодишни тревести растенија кои поседуваат луковици (или други форми на метаморфозирани корења) од кои се издигнуваат исправени групации на тесни, тревести листови или листести стебла. Неколку видови се дрвенести, а некои се мали дрвја.

Еволутивните врски помеѓу претставниците на фамилијата на лилјани не се јасни, па затоа одредени ботаничари ја делат *Liliaceae* на неколку посебни фамилии, или, пак, во *Liliaceae* ги вклучуваат фамилиите на агава, шпаргли и нарциси.

Речиси сите видови на растенија од фамилијата на лилјаните се јадливи, како што се кромидот, лукот и празот, но има и неколку отровни видови.

## Морфолошки особености
[thumb|центар|120px|[Цветен дијаграм на *[[Лилјан|Lilium]]*.]]
Лилјаните се растенија со паралелна нерватура на листовите (како што се и повеќето монокотиледони), со симетрични (правилни) цветови чии делови се распоредени во два круга по три. Околуцветникот (перигон) се состои од 3 чашкини и 3 венечни ливчиња кои најчесто се идентични по големина и боја. Постојат 6 прашници, кои кај некои видови се без антери. Устенцето на плодникот е исто така триделно.

## Лилјаните како тема во уметноста и во популарната култура
Лилјаните се јавуваат како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:
* „Борецот сонува за белите лилјани“ - песна на палестинскиот поет Махмуд Дервиш.

## Наводи


Категорија:Монокотиледони
Џерманвингс

**Џерманвингс** (*Germanwings*) — нискобуџетна авиопревозник со централа во Келн, Германија. Оперира на преку 66 одредишта низ Европа. Главна база на авиокомпанијата е аеродромот Келн/Бон, а како помали центри ги има аеродромите во Штутгарт, Берлин Шонефелд, Хамбург и Дортмунд.

## Историја
Авиокомпанијата беше основана во 1997 година, како "Eurowings Flug GMBH", и беше преименувана во Џерманвингс на 27 октомври 2002 година. Авиокомпанијата е во целосна сопственост на Eurowings, која пак е целосно контролирана од Луфтханза, која има и 49% удел во управувачкиот пакет на компанијата. Главни соперници на авиокомпанијата се останатите Европски ниско буџетни авиокомпании како: Ryanair и easyJet, како и TUIfly. Авиокомпанијата се шири со огромна брзина и продолжува да додава нови одредишта.

## Одредишта

Погледни опширно: Одредишта на Џерманвингс.

## Флота

Флотата на Џерманвингс се состои од еден единствен тип на авиони:
* 29 Ербас А319 (плус 9 нарачки)

## Погледни исто така
Аеродром Келн/Бон

Аеродром Берлин Шонефелд

Аеродром Хамбург

Аеродром Штутгарт

Луфтханза

Категорија:Авиопревозници од Европа
Категорија:Авиопревозници од Германија
Категорија:Луфтханза
Одредишта на Germanwings

Заклучно со јануари 2008, Germanwings лета на овие одредишта:

* **[[Албанија]]**
** Тирана (Аеродром Мајка Тереза)
* **[[Босна и Херцеговина]]**
** Сараево (Аеродром Сараево)
* **[[Австрија]]**
** Виена (Аеродром Виена)
* **[[Бугарија]]**
** Бургас (Аеродром Бургас) 
** Софија (Аеродром Софија)
** Варна (Аеродром Варна)
* **[[Хрватска]]**
** Дубровник (Аеродром Дубровник)
** Осиек (Аеродром Осиек)
** Пула (Аеродром Пула) 
** Сплит (Аеродром Сплит)
** Задар (Аеродром Задар)
** Загреб (Аеродром Загреб)
* **[[Чешка]]**
** Прага (Аеродром Прага)
* **[[Франција]]**
** Бастија (Аеродром Бастија)
** Бордо (Аеродром Бордо)
** Марсеј (Аеродром Марсеј) 
** Ница (Аеродром Ница)
** Париз (Аеродром Париз Де Гол)
** Тулуза (Аеродром Тулуза)
* **[[Германија]]**
** Берлин (Аеродром Берлин Шенефелд) **споредна база**
** Келн/Бон (Аеродрок Келн/Бон) **главна база**
** Дортмунд (Аеродром Дортмунд) **споредна база**
** Дрезден (Аеродром Дрезден)
** Хамбург (Аеродром Хамбург) **споредна база**
** Лајпциг (Аеродром Лајпциг)
** Минхен (Аеродром Минхен)
** Росток (Аеродром Росток Лаге)
** Штутгарт (Аеродром Штутгарт) **споредна база**
** Цвајбрукен (Аеродром Цвајбрукен) 
* **[[Грција]]**
** Атина (Аеродром Елефтерос Венизелос Атина)
** Крф (Аеродром Крф)
** Кавала (Аеродром Кавала)
** Миконос (Аеродром Миконос)
** Родос (Аеродром Родос)
** Солун (Аеродром Солун)

Категорија:Одредишта на авиопревозници
Валериј Борчин

**Валериј Викторович Борчин** (руски:Валерий Викторович Борчин) (роден на 11 септември 1986 во Поводимово, Молдавија) — руски атлетичар којшто се натпреварува во брзо одење.

На Европското првенство во 2006 во Гетеборг го освои сребрениот медал во трката на 20&nbsp;km брзо одење, а најголемиот успех го постигна освојувајќи го златниот медал на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг. На светските првенства, Борчин е освојувач на два златни медала: на првенството во Берлин во 2009 и две години подоцна на првенството во Тегу.
## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на страната на Меѓународната атлетска федерација

Категорија:Руски атлетичари
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1986 година
Список на македонски филмови понудени за номинација за Оскар

[thumb|[Милчо Манчевски е единствениот македонски режисер со два филма понудени за номинација за Оскар]]

**[[Република Македонија]] понудува филмови за номинација за ''[[Оскар за најдобар странски филм]]'' од [[1994]] година**. Наградата се доделува секоја година во САД, од страна на тамошната Филмска Академија, за долгометражен филм продуциран надвор од САД, кој содржи дијалог што примарно припаѓа на не-англиското говорно подрачје. Самата награда е индуцирана на доделувањето на Оскарите во 1956 година, кога *Наградата на Академијата за врвно достигнување* (*Academy Award of Merit*) - подоцна преименувана во *Оскар за најдобар странски филм* - за првпат предвид ги зема и странските филмови.

До 2008 година, само еден македонски филм - *[[Пред дождот]]* на Милчо Манчевски - има добиено номинација за Оскар, но ниту еден македонски филм ја нема добиено и самата награда. Манчевски е и единствениот режисер со два филмови понудени за номинација - неговиот трет филм *[[Сенки (филм од 2007)|Сенки]]* ѝ беше понуден на Академијата по повод 80тото доделување на Оскарите, но истиот не влезе меѓу петте номинирани.

## Понуди
*Академијата за филмска уметност и наука* има отворена покана кон филмските индустрии на многу земји кои смеат да понудат само по еден филм како натпреварувач за номинација за Оскар за најдобар странски филм. Потоа, *Комитетот за доделување на Оскарот за најдобар странски филм* (*The Foreign Language Film Award Committee*) ги рецензира сите понудени филмови. Веднаш потоа, следи тајно гласање преку кое се одредуваат петте номинирани филмови за наградата. Следи список на македонските филмови понудени за номинација за Оскар за најдобар филм од странско говорно подрачје.

## Поврзано

* Список на југословенски филмови понудени за номинација за Оскар
* Оскар за најдобар странски филм

## Белешки

## Надворешни врски
* Официјална база на податоци на Американската Академија. 
* Попис на сите личности инволвирани во филмовите поврзани со Оскарите. 
* Секција од IMDb посветена на Оскарите. 

Македонија
Категорија:Кинематографија на Македонија
Андреј Силнов

**Андреј Александрович Силнов** (руски: Андрей Александрович Сильнов) (роден на 9 септември 1984 во Шахти) — руски атлетичар кој се натпреварува во техничката дисциплина скок во височина.

На Европското првенство во Гетеборг во 2006, Силнов го освои златниот медал со прескокнати 2,36m, подобрувајќи го рекордот на европските првенства 2,35m поставен од страна Стејнар Хоен во 1994. Само една седмица потоа, Силнов во Монако прескокна 2,37m, со што постави најдобар резултат во светото во 2006.

Својот личен рекорд, Андреј го постави во Лондон, на 25 јули 2008 со прескокнати 2,38m, со што во последен момент стана дел од рускиот Олимписки тим, а очекувањата ги оправда со освојувањето на златниот медаљл на Летните олимписки игри во Пекинг, со прескокнати 2,36m.

Тренери на Андреј Силнов се Сергеј Старик и Јевгениј Загорулко.

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Руски атлетичари
Категорија:Родени во 1984 година
Категорија:Живи луѓе
Педалинка

мини|десно|Педалинки во Струга.
**Педалинка** — вид на водно превозно средство за рекреативна намена, кое се придвижува со помош на педали.

Педалинката ја управува и придвижува човек кој педалира и така го врти тркалото со лопатки, слично на принципот на поморскиот погон кој се употребувал во раните пароброди. Двоседните педалинки имаат по три педали на секоја страна за да може да се педалира доколку некој се вози сам. Педалинките често се изнајмуваат на плажи и крај одморалишта и крајбрежни паркови, а нив ги претпочитаат и рибарите заради нивната тивкост со споредба со моторните чамци. Најчест вид на педалинки се оние каде двајца седат рамо до рамо, педалирајќи заедно. Постојат и типови со повеќе седишта, покривки, лизгалки и др.

## Наводи

Категорија:Рекреација на отворено
Категорија:Пловење
Категорија:Човечки-придвижувани возила
Категорија:Видови чамци
Олимпија (појаснување)

**Олимпија** може да се однесува на:

* **[[Олимпија]]** (околу 375 - 316 п.н.е.), Епиротска принцеза, четвртата жена на кралот Филип II Македонски и мајка на Александар Македонски.
* Олимпија II Епирска (3 век п.н.е.), владетелка од античкото време

Категорија:Женски имиња
Фитнес

**Фитнесот** овозможува фантастична можност за одржување на здравјето на телото и духот. Билдерите прават големи мускули со кревање товар, и од масивноста на мускулите понекогаш не можат да трчаат.

Сигурно, во тој спорт има и такви кои сакаат да го успорат зголемувањето на мускулите со користење на потенцијално опасни допинг супстанци, како хормоналните препарати. Прекумерното развивање на телото на денешните билдери не е можно без користење на хемиски супстанци. Определувањето на супстанци притоа се сретнува доста често, затоа што се почесто се стигнува, и не само преку првите билдери до несакани случаи, туку понекогаш и со трагичен епилог. Спортистите во споменатиот случај се доведуваат до критична состојба од која не можат да се излечат. Луѓето веднаш се потсетуваат за починатите билдери, од светска класа како Мохамед Беназиза (1992), Андреа Мунцер (1996) и Ралф Рајхенбах (1998), чија смрт се поврзува со допинг.

Првобитна цел на фитнесот е здрава положба на телото. За да се развие мускулатура, билдерот тренира со тежина, за да се запази здрава работоспособност, во планот за тренирање се вметнуваат дополнителни активности, како што е крос трчање и возење велосипед, а вежбите за растегнување, со цел за да се запази подвижноста и еластичноста на телото, се дополнуваат во секоја добро осмислена билдерска програма. Имено, многубројните различни физички активности, го означуваат планот, и здравата тренирачка шема.

Тренирањето би довело до најдобри можни резултати само кога се надополнува со потребната количина на здрава храна. Поради тоа секој амбициозен билдер интензивно се занимава со прашањата за исхраната.
Друг значаен градителен елемент на тренингот за успешно оформување на телото, е одморот. Навистина, добар напредок е можен само тогаш кога во текот на тренингот на телото се даваат доволни фази за одмор.

На крајот, позитивното психичко мислење за тренирањето и често недоволниот режим на исхрана, е значаен дел за успешниот билдер. Секој кој поимот билдер го поврзува само со монотоно подигање на тежината, греши. Фитнесот означува стил на животот кој доведува до одлично здравје, живот и привлечен изглед. Користењето на чудесните можности коишто се предлагаат при правилните тренинзите, вклучувајќи го потребното хранење и потребните одмори се позитивни сигнали за вашето добро здравје.

Добро избраните и илустрирани справи како и методите на одделните фази на тренирање даваат можност секој сам да организира свои тренинзи.

Категорија:Здравје
Спелеологија

мини|Спелеолошко истражување
**Спелеологија** е научно проучување на пештерите, нивниот изглед, структура, физичките одлики, историјата, животните форми и процесите преку кои тие се форимирале и се менувале во текот на времето (спелеогенеза и спелеоморфологија). Изразот **спелеологија** исто така се користи и за рекреативното истражување на пештерите. Спелеологијата е дисциплина која го комбинира знаењето на хемија, биологија, геологија, физика, метеорологија и картографија, што се потребни за да се создаде слика за пештерата како комплексен систем.

## Спелеологијата во Македонија
Првите спелеолошки научни информации во Македонија се однесуваат на Мечкина Дупка, во близината на Охрид и датираат од 1924 година. Сепак, објавените резултати за пештерата Дона Дука од страна на академикот Петар Јовановиќ од 1925 година се сметаат за почеток на спелеологијата во Македонија. Врз основа на овие истражувања, Јовановиќ ги основал студиите од областа на географијата при тогашниот Филозофски факултет во Скопје.

## Надворешни врски
* Македонски спелеолошки информатор
* Спелеолошка федерација на Македонија 

## Наводи


Категорија:Пештери
Спортско ориентирање

мини|десно|130п|Ориентиринг симбол
**Ориентирањето** е спорт за кој е потребно знаење и умешност со помош на карта и бусола за брзо движење во непознат терен.

Успехот на овој спорт зависи од брзото и точно решавање на разновидните задачи со здобиени здобиени теоретски и практични познавања од топографијата, висока општофизичка, тактична и психичка подготовка.

Спортското ориентирање е вид на натпревар кој се изразува преку следниве одлики: на топографска карта на теренот, каде што се изведува натпреварот, судиите вцртуваат маршрута (патека) со должини соодветни на категориите на учесниците на натпреварот по утврден правилник. Оние натпреварувачи кои ќе ги пронајдат сите контролни точки  (КТ) за што пократко време, се пласираат на високите места на ранг-листата во лигата за ориантирање.

Техниката на ориентирање ги содржи следниве елементи:

*	читање на карта;
*	движење по азимут;
*	оценка на растојанието;
*	откривање (наоѓање) на КТ.

Овие натпревари се организираат во: поединечна, екипна и штафетна конкуренција, а исто така се поделени по возраст и пол. Во поединечни натпревари секоја категорија си има посебна точно определена патека и број на контролни точки.


Категорија:Поединечни спортови
Спортско качување

**Спортското качување** е поделено на два дела и тоа спортско качување по природни карпи и спортско качување по вештачки карпи.

Качувањето по природни карпи се одвива преку курсеви и е достапно за секој оној кој има желба за спортско качување. Целта на спортското качување е да се достигне максималната тежина во качувањето. Поради тоа насоките во карпата си имаат свое име и тежина. Впрочем и спортското качување настанува и се одвојува од алпинизмот, за да може исклучиво да се занимава со качување на карпа и да го достигне тежинскиот максимум.

Со иновирањето на вештачките карпи, чија цел е да се изведува поинтензивен редовен тренинг, како зиме така и лете, доаѓа до организирање на натпреварите во спортско качување. Денес натпреварите се на професинално ниво и веќе со Олимпијадата во Атина 2004 година, спортското качување ќе стане олимписка дисциплина.

Натпреварите во спортско качување на вештачки карпи меѓу себе се делат на три групи. Тоа се:

* Тежински натпревари, каде и постојат квалификации, полуфинале и финале, а целта е кој повисоко ќе се искачи, а притоа тежините на патеките се различни.
* Брзински натпревари, каде што натпреварувачите се натпреваруваат кој побрзо на одредена патека со определена тежина ќе се искачи до врвот, при што се мери времето или, пак - ако дозволува ширината на вештачката карпа - тие паралелно се натпреваруваат.
* Болдер натпреварите се новонастаната дисциплина, која бара исклучително голема психофизичка издржливост. Меѓу другото, натпреварите се одржуваат на 6 патеки на три мали вештачки карпи, поточно една страна на квадрат карпата е една патека.

:)))

Категорија:Спорт
Владимир Зворикин

thumb|Владимир Зворикин
**Владимир Зворикин** ( - ), „*таткото на телевизијата*“. Во 1926 година успеа електронски да ја разложи сликата. Тој придонесе телевизијата, како електронски систем да ја претвори во практичен систем во најширока употреба. Измисли повеќе од 120 електронски и електротехнички апарати.
## Наводи

Категорија:Носители на Националниот научен медал
Категорија:Американски пронаоѓачи
Категорија:Руски пронаоѓачи
Категорија:Членови на Американското филозофско друштво
Семејни интриги

**Семејни интриги** () е бразилска теленовела на писателот Маноел Карлос снимена во 2000/2001 година.

Во Македонија беше прикажувана на А1 телевизија.

## Синопсис
По една сообраќајна несреќа, која за среќа поминува без последици, се запознаваат Елена и Еду. И покрај разликата во години меѓу нив, тие почнуваат љубовна врска, која не ја одобрува семејството на Едуардо.

За Еду е заинтересирана и ќерката на Елена, Камила, што доведува до конфликт меѓу нив две. Поради ова Елена ја прекинува врската.

На полусестрата на Елена, Ирис, не ѝ се допаѓа тоа што Камила го презела Еду од Елена. Таа е заљубена во Педро, човекот кој се грижи за ранчот на Елена.

Елена и Педро имале тајна љубовна врска кога биле млади, во време кога Елена била мажена за друг човек. Педро не знае дека тој е всушност таткото на Камила, а сѐ уште е тајно вљубен во Елена.

По раскинувањето на врската со Еду, Елена стапува во врска со Мигел. Но, дознава дека нејзината ќерка е болна од леукемија и дека може да ја спаси само пресадување на коскена срж од компатибилен дарител.

Поради ова таа му открива на Педро дека тој е таткото на Камила и решаваат да имаат уште едно дете со цел тоа да биде дарител за Камила.

## Занимливости
* Маноел Карлос ја добил идејата за серијата откако во весник прочитал за некој случај во САД во 1990, каде мајката забременила по вторпат за да ја спаси ќерка си болна од леукемија.
* Оваа новела ја покрена дискусијата меѓу народот за донациите на коскена срж. Од ноември 2000 (кога темата била прикажана во серијата) до јануари 2001, бил регистриран пораст од 4.400% на волонтери за донирање коскена срж, т.е. од 20 волонтери месечно на 900.
* Оваа новела беше најгледана во 2000 година во Бразил. Епизодата во која на Камила (Каролина Дикман) ѝ ја избричија главата поради болеста, 79% од вклучените телевизори биле пуштени на тој канал.
* Книгите кои беа спомнати во книжарата на Мигел (Тони Рамос) подоцна беа за 30% повеќе продавани. 
* Најголемото откритие во новелата беше глумицата Џована Антонели, која ја играше улогата на Капиту, самохрана мајка која живее кај родителите и е приморана да се проституира за да заработи. Маноел Карлос направил истражување на оваа тема и открил дека повеќето од овие жени, т.н. „семејни проститутки“, биле запишани на факултет, а 90% од нив биле самохрани мајки.

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место 
* Информации за серијата  (**португалски**)

Категорија:Бразилски телевизиски серии
Категорија:Теленовели
Европско првенство во кошарка 2009

**Европското првенство во кошарка** во 2009 година беше 36. континенталното првенство, кое по вторпат се одржа во Полска.

## Собиралишта
Турнирот ќе се игра во седум града, односно во седум различни спортски сали во Полска.





## Квалификувани тимови
thumb|100px|right|Земји за Евробаскетот
thumb|100px|right|Квалификувани 15 земји за Евробаскетот

## Квалификации

## Резултати
### Групи
#### Група A

#### Група B

#### Група C

#### Група D

### Квалификациски рунди
#### Група E

#### Група F

### Елиминациски натпревари

**Натпревари за 5. место**

#### Четвртфинале

## Наводи

2009
Категорија:Кошарката во Полска
Вера Фишер

**Вера Лусија Фишер** () e позната бразилска глумица која има настапувано во многубројни филмови и теленовели.

## Животопис
Вера Фишер е родена во државата Санта Катарина на југот на Бразил во 1951, поточно во градот Блуменау полн со германски емигранти. Според нејзината биографија, нејзиниот татко бил нацист. На 18 години е одбрана за мис на Бразил и учествувала на конкурсот на мис Универзум во САД. По враќањето во земјата решила да живее во Рио де Жанеиро каде ја започнува кариерата на фотомодел и кино глумица.

Почнува во Глобо телевизија со серијата *„Магично огледало“*. Веднаш потоа се опробува и во театарот со делото *„Лос Десинибидос“* од Роберто Атхајде. ВО 1982 ја добива наградата Ер Франс за најдобра глумица за работата на филмот *„Љубов, моја голема љубов“* на Валтер Хуго Кури. Фишер вели дека ѝ било многу тешко да се ослободи од имиџот на секс симбол на почетокот на кариерата, сѐ додека не го докажала нејзиниот талент за драма.

Доказ за тоа се нејзините глумечки и кинематографски остварувања на делата на еден од најважните бразилски драматурски Нелсон Родригес. Играла главни улоги во сериите на Глобо како на пример, *„Мандала“*, (мини серија), *„Риашо Доси“*, *„Агосто“*,  и театарската претстава *„Магбет“*.

Фишер учествувала на повеќе од 10 теливизиски серии и мини серии. Вера има син од бракот со глумецот Фелипе Камарго. Нејзината ќерка Рафаела е од нејзиниот прв брак со глумецот Пери Салес и ги следи чекорите на мајка ѝ.
## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Vera Fischer 2000 Playboy pictorial  
* Vera Fischer - A Profile  (**португалски**)
* Official Miss Brazil Website  (**португалски**)

Категорија:Бразилски глумци
Категорија:Родени во 1951 година
Категорија:Живи луѓе
Лиза Џерард

**Лиза Џерард**,  (родена ) — австралиска пејачка. 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Творци на вештачки јазици
Категорија:Луѓе од Мелбурн
Алпинизам

Највисок степен на достигнувње во планинарењето е **алпинизмот**. Тоа е движење по карпести планини при што не се користат планинарски патишта, туку разни насокии по карпите. Алпинизмот бара постојана физичка кондиција, големо искуство и познавање на техниката на качување. Алпинизмот претставува естетско доживување и спортско делување во планините во секое годишно време заради откривањена убавините и занимивлостите на природата, како и заради јакнење на физичката сила, издржливоста и волјата. Највидлив дел од алпинизмот е физичката работа т.е. качувањето по карпи. Тоа се нарекува алпинистика. Духовната компонента е моторната сила која со него доминира.

Алпинизмот е активност која се извршува на планина и пред сè алпинистите се планинари. Единствена разлика е тоа што тие сакаат да ги посетуваат малку “пострашните” делови од планината, тие кои се со карпи или кои се многу стрмни и кои најчесто можат да се качуваат само со специјална опрема.

Алпинизмот со нашите очи го гледаме како активност во која некој човек употребувајќи специјална опрема се качува на некоја карпа или пак на голема снежна планина. Најчесто луѓето не го разбираат алпинизмот - тие премногу гледаат со очите и премногу размислуваат, наместо барем за една секунда да го употребат своето срце.

## Надворешни врски
„Алпинизам“ — портал на македонскиот алпинизам

Категорија:Планинарење
Категорија:Спорт
Исламски пост

**Рамазан** е месец на пост во целиот муслимански свет. Тој е еден душевен ибадет којшто на верникот му го зголемува трпението и му го зајакнува телото. Пропишан е втора година по хиџра. Во месецот Рамазан почнала објавата на Куранот, како патоказ и јасен доказ за човештвото.

Постот како институција бил пропишан и на поранешните народи пред Мухамеда а.с.. Познато е дека и Муса а.с. постел четириесет дена. Постот е воспитно исламско средство кое нè учи да се совладаме себеси и нашите зли наклоности, кај нас развива сомилост и дарежливост, нè учи да бидеме храбри и издржливи.

Дефиниција на постот гласи:
Воздржување од јадење, пиење, пушење, интимен однос од пред зора па сè до заоѓање на сонцето, со цел постигнување на Аллахово задоволство и награда.

Должен е да пости секој возрасен, паметен, присутен муслиман, и муслиманка која е надвор од месечен циклус или крвавење после породување.

Категорија:Ислам
Албански лек

**Лек** (; множина *lekë*) (знак: **L**; код: **ALL**) — официјална валута на Албанија. Порано била поделена на 100 ќиндарки (*qindarkë*), но денес повеќе не се користат.

## Име

Валутата е наречена по албанскиот феудалц Лек Дукаѓини од  век. Името на помалите монети, ќиндарки, потекнуваат од албанскиот назив за 100, ќинд (qind).

## Историја

Лекот бил воведен како прва албанска валута во февруари 1926 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Албански лек  

Категорија:Валути
Категорија:Европски валути
Магнолии

Групата на **магнолии** е фамилија на дикотиледонски растенија опфатени со научното име ***Magnoliaceae***, која го добила своето име по најкарактеристичниот род магнолија. Тоа се дрвенести растенија распоредени во 12 родови и околу 220 видови.

## Особености

Фамилијата припаѓа на редот *[[Magnoliales]]* кој вклучува повеќе видови со примитивни одлики. Повеќето членови се тропски претставници, иако постојат и неколку видови од умерената зона кои се важни за хортикултурата, како и за добивање на градежни материјали. Цветните елементи се поредени во спирала на една оска и се нефузирани. Околуцветните ливчиња (перијант) се впечатливо обоени.

## Галерија

Податотека:Magnolia acuminata-Bonn.jpg|мини|Magnolia acuminata (Ботаничка градина, Бон, Германија)
Податотека:Magnolia denudata-Bonn.jpg|мини|Magnolia denudata, Ботаничка градина, Бон, Германија
Податотека:Magnolia stellata-Bonn.jpg|мини|Magnolia stellata, Ботаничка градина, Бон, Германија


Категорија:Дикотиледонски растенија
Примож Козмус

**Примож Козмус** (роден на  во Ново Место, СФРЈ) — словенечки атлетичар којшто се натпреварува во фрлачката дисциплина фрлање кладиво.

Примож живее во Брежице каде што е член на АК Фит Брежице. Неговите физички предиспозиции се: 188&nbsp;cm висина и маса од 106&nbsp;кг.

Во 2003 и 2004, Примож беше прогласен за најдобар атлетичар во Словенија.

На светското првенство одржано во Осака во 2007, го освои второто место со далечина од 82.29 m. Примож Козмус својот најголем успех во кариерата го постигна на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг каде гоп освои златниот медал со далечина од 82,02m, со што на Словенија и го донесе првиот златен медал на Олимписките игри.

На светското првенство во 2009 во Берлин, Примож го освои златниот медал, со далечина од 80.84 m. Две години подоцна, на првенството во Тегу, со префрлени 79.39 m, Козмус не успеа да ја одбрани титулата и го зазеде третото место, освојувајќи го бронзениот медал.

Во 2012, Козмус настапи на Летните олимписки игри во Лондон, на кои го освои сребрениот медал.

Примож Козмус има сестра Симона којашто е словенечка рекордерка во фрлање кладиво со далечина од 58,60m.

## Наводи

## Надворешни врски

* Меќународна атлетска федерација - портрет 

Категорија:Словенечки атлетичари
Категорија:Словенечки спортисти
Категорија:Живи луѓе
Олга Канискина

**Олга Николаевна Канискина** (руски:Ольга Николаевна Каниськина) (родена на  е руска атлетичарка која се натпреварува во брзо одење.

Нејзина специјализирана дисциоплина е 20km брзо одење. Во оваа дисиплина ги има постогнато и најголемите свои успеси. На европското првенство одржано во Гетеборг во 2006 го освоила сребрениот медал, додека на светското првенство одржано во Осака во 2007 и на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг го освоила златниот медал. Во 2009, Олга Канискина ја одбрани титулата светска првенка, победувајќи на светското првенство во Берлин, со време од 1:28:09, а истиот успех го постигнала и на светското првенство во Тегу во 2011 година, остварувајќи резултат со време од 1:29:42.

На европското првенство во атлетика во Барселона во 2010, Канискина го освоила својот прв златен медал на европските првенства, победувајќи со време од 1:27:44.

Канискина настапила и на Летнтие олимписки игри 2012, со цел да стане првата натпреварувачка која успеала да освои две злата на Олимписките игри. Таа ја повела трката уште од самиот почеток и водела сè до последните стотина метри, кога била престигната од страна на нејзината сонародничка Елена Лашманова и со тоа го освоила сребрениот медал. Нејзиното време на крајот од 1:25:09 било нејзино најдобро лично остварување и за само една секунда послаб резултат од дотогашниот светски рекорд, но за седум секунди послабо од победничкото остварување со нов светски рекорд на Лашманова од 1:25:02 h.

## Надворешни врски

* Профил на страната RusAthletics.ru

Категорија:Руски атлетичарки
Категорија:Живи луѓе
Џина Дејвис

thumb|220px|Џина Дејвис

**Вирџинија Елизабет „Џина“ Дејвис** (21 јануари 1956) - американска глумица, продуцент, писателка и поранешен модел. Таа е добитничка на наградите „Оскар“ и „Златен Глобус“.
## Животопис
Покрај глумата, Дејвис е ангажирана како борец за женските права, а во слободното време се занимава со стрелаштво.

## Кариера
Врвот на славата, Џина дејвис го достигнала во 1980-тите, кога била позната по улогите во филмовите: Мува, *[[Сок од бубачки]]*, *[[Случаен турист]]*, Флеч и *[[Стујарт Литл]]*. Исто така, таа имала сопствено телевизиско шоу под наслов „Сара“. Во 1989 година, таа ја добила наградата „Оскар“ за најдобра споредна женска улога, за улогата на Мјуриел Причет во филмот „Случаен турист“. Неколку години подоцна, таа повторно била номинирана за „Оскар“, овојпат за улогата во филмот „Телма и Луис“. Подоцна, нејзината слава започнала да бледнее, а таа повеќе се ангажирала во општествени активности. Во 2014 година, Дејви се вратила на сцената, глумејќи во тв-серијата „Анатомијата на Греј“.

## Наводи

Категорија:Американски глумици
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Американски феминистки
Категорија:Родени во 1956 година
Категорија:Добитници на Златен глобус
Лашон Мерит

**Лашон Мерит** (роден на ) е американски атлетичар кој се натпреварува во трката на 400m.

Во својата натпреварувачка кариера Лашон има склучено договор со светскиот бренд за спортска опрема Најки. На светското првенство во Осака во 2007, тој го освои сребрениот медал во трката на 400m и златниот како дел од штафетата на САД 4х400m.

На Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг се очекуваше Лашон да води тесна битка со Џереми Воринер, но Воринер префорсира во почетните 300m, па на Лашон му се отвори шанса којашто не ја пропушти и го освои златниот медал со време од 43,75s со што ја оствари најубедливата победа на 400m на Олимписките игри.  Со ова време, тој стана петтиот најбрз човек во оваа тркачка дисциплина. На игрите во Пекинг, Лашон го освои златниот медал и како дел од штафетата на САД 4х400m.

Во 2009, Лашон имаше најдобар резултат во сезоната пред светското првенство во Берлин. На светското првенство, тој ја потврди добрата форма и на олимписката ја додаде и светската титула, победувајќи во финалето со време од 44,06s, пред сонародникот Џереми Воринер. Тој на ова првенство го освои и златниот медал во штафетната трка 4х400m.

На светското првенство во 2011 година, кое се одржа во Тегу, Мерит не успеа да го одбрани златото освоено во трката на 400 m пред две години и го освои второто место.

## Лични рекорди
### Лични рекорди на отворено

* 100m - 10,56s (2007)
* 200m - 19,98s (2007)
* 300m - 31,31s (2006)
* 400m - 43,75s (2008)

### Лични рекорди во сала

* 60m  - 6,68s (2006)
* 200m - 20,40s (2005)
* 300m - 31,94s (2006)
* 400m - 44,93s (2005)
* 500m - 1:03,38 (2006)

## Наводи

## Надворешни врски
*Официјална мрежна страна на Лашон Мерит 

Категорија:Американски атлетичари
Категорија:Живи луѓе
Максим Дилдин

**Максим Дилден** (роден на 19 мај 1987) — руски атлетичар. Тој на Летните олимписки игри - 2008 го освои бронзениот медал како дел од штафетата на Русија 4х400m.

## Надворешни врски

* Мрежно место за биографии на учесниците на Летните олимписки игри - 2008

Категорија:Руски атлетичари
Категорија:Родени во 1987 година
Владислав Фролов

**Владислав Јуриевич Фролов** (руски:Владислав Юрьевич Фролов) (роден на 24 јули 1980) — руски атлетичар кој се натпреварува во трката на 400m.

На европското првнство одржано во Гетеборг во 2006, во трката на 400m, Фролов со време од 45,09s го освои сребрениот медал.

На европското првенство во сала во 2007, како дел од штафетата на Русија 4х400m, Владислав го освои сребрениот медал, заедно со Иван Бузолин, Максим Дилдин и Артем Сергејенков. Всушност, Русија заврши трета, но поради инцидентот кој го предизвикал германскиот атлетичар Бастијан Свилимс, кој го турнал Артем Срегејенков, германската штеафета била дисквалификувана со што го загубила златниот медал, а руската штафета напредувала до второто место.

Владислав Фролов најголемиот свој успех го постигна со освојувањето на бронзениот медал на Летните олимписки игри - 2008 одржани во Пекинг како дел од штафетата на Русија 4х400m.

## Наводи

Категорија:Руски атлетичари
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1980 година
Романска леа

thumb|200px|right|1 романска леа

**Леата** е официјална валута на теритотијата на Република Романија. Леата е поделена на 100 бани. На 1 јули 2005 година, Романија изврши некои реформи со валутата и старата романска леа се замени со нова романска леа со ISO 4217 код RON. Една нова романска леа е еднаква на 10 000 стари романски леи. Во 2014 година, се очекува романската леа да биде заменета со евро.

Категорија:Валути
Категорија:Европски валути
Белоруска рубља

**Белоруската рубља** (рубель/ рублёў) е официјална валута на територијата на Република Белорусија. ISO 4217 кодот на валутата е BYN и е поделена на 100 копејки. 

## Галерија

Податотека:Belarus-2000-Bill-500-Obverse.jpg|500 рубљи од 2000 год. (предна страна)
Податотека:Belarus-2000-Bill-500-Reverse.jpg|500 рубљи од 2000 год. (задна страна)


Категорија:Валути
Категорија:Европски валути
11 септември (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |-
 |valign="top" align="right"|1524&nbsp;
 |Пјер Ронсар — француски писател.
|-
|valign="top" align="right"|1862&nbsp;
 |Вилијам Сидни Портер — американски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1883&nbsp;
 |Григори Зиновјев — руски и советски револуционер и политичар.
 |-
|valign="top" align="right"|1885&nbsp;
 |Дејвид Херберт Лоренс — англиски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1913&nbsp;
 |Феликс Ѓержински („Железниот Феликс“) — полски комунист, основач на ЧК (подоцна КГБ). 
|-
 |valign="top" align="right"|1914&nbsp;
 |Павле — српски патријарх. 
|-
 |valign="top" align="right"|1919&nbsp;
 |Ота Шик — чешки економист и политичар. 
|-
 |valign="top" align="right"|1935&nbsp;
 |Герман Титов — советски космонаут. 
|-
 |valign="top" align="right"|1939&nbsp;
 |Сократ Лафазановски — македонски сликар и балетски уметник. 
|-
 |valign="top" align="right"|1945&nbsp;
 |Франц Бекенбауер — германски фудбалер, тренер и функционер. 
|-
 |valign="top" align="right"|1957&nbsp;
 |Пребен Елкјер — дански фудбалер.
|-
 |valign="top" align="right"|1965&nbsp;
 |Моби — американски музичар. 
|-
 |valign="top" align="right"|1968&nbsp;
 |Љубинко Друловиќ — српски фудбалер и тренер.
|-
 |valign="top" align="right"|1968&nbsp;
 |Славен Билиќ — хрватски фудбалер и тренер.
|-
 |valign="top" align="right"|1978&nbsp;
 |Дејан Станковиќ — српски фудбалер. 
|-
 |valign="top" align="right"|1979&nbsp;
 |Ерик Абидал — француски фудбалер. 
|-
 |valign="top" align="right"|1979&nbsp;
 |Бујар Османи — македонски политичар. 
|-
 |valign="top" align="right"|1980&nbsp;
 |Кристоф ле Мевел — француски велосипедист. 
|-
 |valign="top" align="right"|1980&nbsp;
 |Александар Корнев — руски одбојкар. 
|-
 |valign="top" align="right"|1982&nbsp;
 |Ливе Вестра — холандски велосипедист. 
|-
 |valign="top" align="right"|1989&nbsp;
 |Енрике Санз — шпански велосипедист. 
|-
 |valign="top" align="right"|1989&nbsp;
 |Енди Руиз — мексикански боксер.
|-
 |valign="top" align="right"|1992&nbsp;
 |Борут Мачковшек — словенечки ракометар.
|-
 |valign="top" align="right"|1992&nbsp;
 |Марија Габриела де Фарија — венецуелска глумица и пејачка. 
|}

11 септември
13 септември (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1819&nbsp;
 |Клара Шуман — германска пијанистка и композиторка, сопруга на Роберт Шуман.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1874&nbsp;
 |Арнолд Шенберг — австриски композитор.
 |-
 |valign="top" align="right"|1933&nbsp;
 |Душко Трифуновиќ — српски поет.
 |-
 |valign="top" align="right"|1941&nbsp;
 |Ахмед Сезер — претседател на Турција.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1944&nbsp;
 |Питер Сетера — американски рок-музичар, член на групата Чикаго (*Chicago*).
 |-
 |valign="top" align="right"|1949&nbsp;
 |Павлина Климкар - Меанџиева — македонска поетеса.
 |-
 |valign="top" align="right"|1956&nbsp;
 |Ѓорѓе Миловановиќ — српски и југословенски фудбалер.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1961&nbsp;
 |Дејв Мастејн — американски рок-музичар, член на групата Мегадет (*Megadeth*).
 |-
 |valign="top" align="right"|1966&nbsp;
 |Филип Шоваговиќ — хрватски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Мајкл Џонсон — американски атлетичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Слободан Ковач — српски одбојкар и тренер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1971&nbsp;
 |Горан Иванишевиќ — хрватски тенисер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1976&nbsp;
 |Ивица Антески — македонски поет.
 |-
 |valign="top" align="right"|1982&nbsp;
 |Нене — бразилски кошаркар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1984&nbsp;
 |Полина Семјонова — руска балерина.
 |-
 |valign="top" align="right"|1987&nbsp;
 |Цветана Пиронкова — бугарска тенисерка.
 |-
 |valign="top" align="right"|1989&nbsp;
 |Томас Милер — германски фудбалер.
|-
 |valign="top" align="right"|1992&nbsp;
 |Марко Гобељиќ — српски фудбалер.
|-
 |valign="top" align="right"|1995&nbsp;
 |Љупчо Дориев — македонски фудбалер.
|-
 |valign="top" align="right"|1999&nbsp;
 |Педро Поро — шпански фудбалер.
 |-
|}

13 септември
Хрватска куна

**Куна** (ISO 4217: **HRK**, симб. **kn**; бројчен код: 191) — државна валута на Хрватска од 30 мај 1994 до 31 декември 2022 г. Името потекнува од истоименото животно, бидејќи куната имала значајна употреба во средновековието на територијата на Хрватска.

Хрватските банкноти се воведени за првпат во 1941 во следните вредности: 10, 50, 100, 500 и 1000 куни. Банкнотите биле печатени во Германија.  Исто така, банкнотите биле користени и од партизанските движења.

Второто поколение на куни биле воведени во 1994 година, после транзиционен период кога југословенскиот динар бил заменет со хрватскиот динар.  Тогаш една куна била еднаква на 1000 динари. Куната е поделена на 100 липи, именувани според истоименото растение. 
Изборот на името било доста контраверзно за голем број на граѓани.

Хрватска ја заменила куната со еврото на 31 декември 2022 г. како дел од нејзината интеграција во еврозоната.

## Надворешни врски
* Katalog suvremenog hrvatskog novca 

## Наводи


Категорија:Валути
Категорија:Европски валути
Категорија:Хрватска
Категорија:Валути заменети со еврото
Категорија:Поранешни валути
Категорија:Престаноци во 2023 година
Босанска конвертибилна марка

**Конвертабилната марка** е официјалната валута во Босна и Херцеговина. Марката е поделена на 100 фенинга. Името доаѓа од германската марка и германскиот фенинг. ISO 4217 кодот на валутата е BAM, а додека локален симбол е КМ.

Марката беше основана во 1995 година со Дејтонскиот договор и го замени босанскиот динар, хрватската куна и динарот од Република Српска. Маркате се однесува на германската марка, главната странска валута во тогашно време. Кога се замени германската марка со евро, курсот остана ист, односно едно евро=1.95583 BAM.
## Наводи

Категорија:Валути
Категорија:Европски валути