open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Јужен Остров

**Јужен Остров** (, ) — еден од двата главни острова на Нов Зеланд, од кои другиот е Северниот Остров. Маорското име на островот е *Te Wai Pounamu*.

Во XIX век, на некои карти овој остров се нарекува Среден Остров (*Middle Island*) или Нов Алстер (*New Ulster*), а името Јужниот Остров (*South Island*) или Нов Линстер (*New Leinster*) се однесувало на денешниот Стјуартов Остров.

thumb|upright 1.2|Јужниот Остров (вклучувајќи ги и локалните острови), во споредба со Северниот Остров

Јужниот Остров зафаќа површина од 151.215 км2, и како таков е 12-тиот најголем остров во светот. Долж неговиот западен брег се простираат Јужните Алпи; Куковата Планина е највисоката точка на островот и во земјата со 3,754 м надморска височина.

Историски, како и од неодамна, движењето за независност на Јужниот Остров се залага за финансиска и административна самоуправа на Јужниот Остров.

## Региони на Јужниот Остров

* Западно Крајбрежје
* Кантербери
* Марлборо
* Нелсон

* Отаго
* Саутленд
* Тасман

## Градови на Јужниот Остров

* Александра
* Балклута
* Бленем
* Ваикуаити
* Ваимате
* Ванака
* Вестпорт
* Гор
* Грејмут
* Данидн

* Ешбертон
* Инверкаргил
* Каикура
* Квинстаун
* Колингвуд
* Крајстчерч
* Марчисон
* Метвен
* Мозгил
* Мотуека

* Нелсон
* Оамару
* Омарама
* Палмерстон
* Пиктон
* Рангиора
* Ричмонд
* Те Анау
* Тимару
* Хокитика

## Географски поими

* Артуров Премин
* Бенксов Полуостров
* Вакатипу (езеро)
* Катлини
* Манапури (езеро)
* Мекензиев Базен
* Милфордски Теснец

* Фервел (провлак)
* Даутфул (драга)
* Те Анау (езеро)
* Фоксов Ледник
* Франц Јосиф (ледник)
* Хастов Премин

## Филмски места
На јужниот остров се снимани неколку филма, од кои најпознати се „Господарот на прстените“ и „Хрониките на Нарнија: Лавот, вештерката и ормарот“.

## Поврзано
* Северен Остров
* Острови во Нов Зеланд


Категорија:Острови на Нов Зеланд
Шифова база

**Шифова база** е функционална група или тип на хемиско соединение кое содржи јаглерод-азот двојна врска со азотниот атом поврзан за арил или алкил група, но не водороден атом. Шифовата база е синоним на **азометин**. Шифовата база е именувана по Иго Шиф и ја има следната општа структура:

:R1R2C=N-R3

R3 претставува фенил или алкил група која ја прави Шифовата база стабилен имин. Шифовите бази можат да се синтетизираат од ароматичен амин и карбонилно соединение преку нуклеофилна адиција, со што се образува хемиаминал, по што следува реакција на дехидратација за да се генерира иминот. Во ваква типична реакција, 4,4'-диаминодифенил етерот реагира со орто-ванилин:

[left|thumb|650px|[Смеса на 4,4'-диаминодифенил етер **1** (1.00 g, 5.00 mmol) и орто-ванилин **2** (1.52 g , 10.00 mmol) во метанол (40.00 mL) се загрева на собна температура за време од еден час за да се образува портокалов талог и по филтрацијата и плакнењето со метанол се добива чистата Шифова база **3** (2.27 g, 97.00%).]]

Постои меѓупроизвод на Шифовата база при катализираната реакција на фруктоза 1,6-бисфосфат алдолаза за време на гликолизата.

## Наводи


## Надворешни врски
* Дефиниција  по Златната Книга на МСЧПХ.

Категорија:Функционални групи
Категорија:Органска хемија
Категорија:Имини
Смеса

[мини|десно|[Лимонадата е смеса]]
**Смесa** (или „микстура“) — физичкa мешавинa од чисти супстанции. Пооделните состојки на смесата се викаат фази. За разлика од чистите супстанции, смесите имаат променлив состав и својства. Својствата на смесата зависат од својствата и количествата на компонентите во смесата. При образување на смеса, пооделните состојки не го менуваат својот идентитет.

## Дефиниција
Смесите претставуваат водени течни препарати кои содржат едни или повеќе раствори. Суспендирани или диспергирани цврсти супстанци, наменети за интерна употреба.

Нерастворливите супстанци несмеат да ја прават смесата многу густа. Честичките може да се одржат во суспензии со употреба на соодветни помошни средства за суспендирање или згуснување. На смесите може да им се додаваат и различни помошни средства за исправка на вкусот, мирисот и бојата.

Во случаи кога смесите содржат и нерастворливи лековити супстанци, како талог, се нарекуваат разматени (возбудени) смеси. Овој талог треба со силно протресување правилно да се диспергира и минимум три минути да ја задржи оваа состојба.

## Видови смеси

Смесите можат да бидат *хомогени* и *хетерогени*.
:**Хомогени** се смеси со еднороден состав во сите свои делови. Меѓу компонентите од хомогената смеса не се забележува видлива граница меѓу одделните фази. Примери за вакви смеси се воздухот, како и најголемиот број гасови, раствори и различни легури.
:**Хетерогени** се смеси со нееднаков состав во сите свои делови. Кај нив постои јасно видлива граница меѓу пооделните фази, кои, сами за себе се хомогени. Примери се: масло и вода, песок и вода, карпи со различни минерали, чадот итн.

## Поврзано
* Раствор
* Супстанција


Категорија:Физичка хемија
Категорија:Хемија
Манихова база

**Манихова база** е реакциониот продукт од реакцијата меѓу амин и карбонилно соединение која се состои од нуклеофилна адиција по која следува елиминација на иминската сол. Маниховата база е меѓупроизвод во Маниховата реакција.

:thumb|left|400px|Чекор 1. Секундарен амин реагира со метанал, што резултира во мезомеричен сатбилизиран карбениум-имониум јон.

## Наводи

* Манихова база употребена во овј пример: BELINELO, Valdenir J., REIS, Genuína T., STEFANI, Guglielmo M. et al. Synthesis of 6alpha,7beta-dihydroxyvouacapan-17beta-oic acid derivatives. Part IV: **mannich base derivatives** and its activities on the electrically stimulated Guinea-pig ileum preparation. J. Braz. Chem. Soc., Nov./Dec. 2002, vol.13, no.6, p.&nbsp;830-837. ISSN 0103-5053. http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0103-50532002000600016

Категорија:Органска хемија
Категорија:Амини
Категорија:Кетони
Ацил хлорид

[thumb|150px|Општа [хемиска структура на ацил хлорид. Ацил групата кај овие соединенија е поврзана со атом на хлор.]]

Во органската хемија, **ацил хлорид** (познат и како **киселински хлорид**) е органско соединение кое претставува реакционен дериват на карбоксилна киселина. Како дел од својата молекулска структура, секој ацил хлорид поседува реакциона функционална група од типот **-[[Карбонилна група|CO]]-[[Хлор|Cl]]**. Ацил хлоридот ја има општата формула RCOCl, каде R е органска радикална група.

100px|Пример за ацил хлорид:<br /> ацетил хлорид|left|thumb

Ацил хлоридите се подгрупа на ацил халидите и подлежат на повеќето реакции во кои стапуваат ацил халидите. Специфичен пример на ацил хлорид е ацетил хлорид (МСЧПХ име: етаноил хлорид) CH3COCl. 

## Хемиски реакции

Ацил хлоридите се многу реактивни и не настануваат во природата. Тие се корисни реагенси за лабораториска синтеза на естери и амиди. Присуството на хлорот до карбонилниот јаглерод ги прави добри електрофили, бидејќи и кислородот и хлорот се силни електрон акцептори, притоа давајќи му на јаглеродот голем делумен позитивен полнеж. Ова значи дека дури и слаб нуклеофил може да го нападне јаглеродот. Бидејќи хлоридниот јон е добра заминувачка група, тој брзо ќе биде заменет со нуклеофилот. Ацил хлоридите можат да се користат за подготовка на било кој дериват на карбоксилните киселини: ацил анхидрид, естер или амид, преку хемиска реакција на ацил хлоридите со: сол на карбоксилна киселина, алкохол или амин, соодветно. Ацил хлоридите исто така ќе реагираат со вода или Џилманов реагенс (литиум диорганобакарно соединение). Во повеќето од овие реакции, HCl (хлороводородна киселина) се образува како спореден производ.

Со јаглеродни нуклеофили, како што се Грињаровите реагенси, ацил хлоридите обично прво реагираат со кетонот, а потоа со вториот еквивалент на терциерниот алкохол. Важен исклучок е реакцијата на ацил халидите со одредени органокадмиумски реагенси кои ја запираат кетонската фаза. Ацил хлоридите на ароматичните киселини се обично помалку реактивни отколку тие на алкил киселините и како резултат на ова се потребни поригорозни услови за да настапи реакција.

## Несакани последици

Бидејќи ацил хлоридите се токсични, треба да се преземат посебни мерки додека се ракува со нив. Тие делуваат иритирачки на очите и нивните пареи се многу штетни.

## Синтеза

Често ацил хлоридите се подготвуваат со реакција на карбоксилна киселина со тионил хлорид:

:R-COOH + SOCl2 → R-COCl + SO2 + HCl

Ацил хлоридите може исто така што се подготват со фосфор хлорид реагенси како што се фосфор трихлорид или фосфор пентахлорид:

:R-COOH + PCl5 → R-COCl + POCl3 + HCl

Категорија:Органски соединенија
Категорија:Функционални групи
Солненка

**Солненката** (науч. *Salsola*) е род на билки, полужбунови, жбунови и мали дрва во семејството Штирови (амаранти), по потекло од Африка, Азија и Европа. Обично растат на рамна, сува и/или солена почва, а некои видови растат и крај солени мочуришта. Меѓутоа скорешните генетски истражувања (Pyankov et al., 2001) покажуваат дека традиционално дефинираниот род е парафиличен, и веројатно многу видови би потпаднале под други родови во иднина.

Според традиционалното сметање, меѓу гореспоменатите 100-130 видови во родот спаѓааат:

Неколку едногодишни вида, познати како вистински „солненки“, се откинуваат од нивните корења на есен, по што ветрот продолжува да ги носи како лесни тркалезни маси и така расфрлаат семиња насекаде. Семето се раѓа во толку големи количества што растението не се заморува со заштитни обвивки или резерви на храна за ембрионите.

## Наводи и надворешни врски
* Pyankov, V. I., Artyusheva, E. G., Edwards, G. E., Black, C. C., & Soltis, P. S. Phylogenetic analysis of tribe Salsoleae of Chenopodiaceae based on ribosomal ITS sequences: Implications for the evolution of photosynthesis types. *Amer. J. Bot.* 88: 1189-1198 (2001). Онлајн тука .

Категорија:Штирови
Категорија:Халофити
Категорија:Сушоотпорни растенија
Калинка (песна)

**„Калинка“** — една од најпознатите руски песни на сите времиња. Погрешно е да се смета за народна песна, бидејќи е дело на композиторот и фолклорист Иван Ларионов (1830-1889), искомпонирано во 1860 г. За првпат е изведена во Саратов како дел од театарска забавна програма од истиот автор. Наскоро таа станала дел од репертоарот за хорски групи и се изведувала заедно со народна музика.

Во песната се опева растението удика (на руски наречено „калина“), со брз ритам и весел текст. Пејачите и и танчерите честопати се залудуваат при изведбата на оваа песна.

## Текст

***Руски:***

Калинка, калинка, калинка моя,
В саду ягода малинка, малинка моя,
Под сосною под зеленою
Спать положите вы меня.

Ах! Сосенушка ты зеленая,
Не шуми же надо мной!
Ах! Красавица, душа девица,
Полюби же ты меня!

***Македонски:***

Калинка, калинка моја, 
Во бавчата со бобинки, малинка, малинка моја.
Под борот, под зелениот, 
Положи ме да спијам.

Ах! Ти зелен бору, 
Не шумоли многу над мене
Ах! Убавица, душо моме, 
Дај заљуби се во мене!

## Снимка

## Поврзано
* Казачок

## Надворешни врски
* За Ларионов 
* Партитурата на „Калинка“

Категорија:Руски песни
Категорија:Руска музика
Локомотива

[мини|десно|180px|[Електрична локомотива серија 461-121 на перон во Скопје]]
thumb|Локомотиви во Австралија
**Локомотива** е секое железничко самоподвижно возило кое придвижува воз по шини, влечејќи или туркајќи го.

## Поделба според типот на погон
* парна локомотива
* нафтена локомотива (дизел)
* електрична локомотива
* гаснотурбинска локомотива
* магнетнолебдечка локомотива (маглев)
* експериментална локомотива

## Поделба според експлоатациска намена
* патничка локомотива - наменета за влечење на патнички вагони, со голема брзина но мала снага.
* товарна локомотива - наменета за влечење на товарни вагони, со мала брзина но голема снага.
* универзална локомотива - наменета за влечење на комбинирани патнички и товарни вагони.
* маневарска локомотива - наменета за составување и разделување на композиции од вагони.

## Поврзано
* Железница
* Пруга
* Шина
* Вагон
* Воз


Категорија:Железнички возила
Категорија:Железнички сообраќај
Liquid Tension Experiment (албум)

**Liquid Tension Experiment** биз издаден во 1998 од страна на Liquid Tension Experiment преку Magna Carta. Групата се состоела од Џон Петручи (гитари), Мајк Портној (тапани), Тони Левин (бас, чапманов стик) и Џордан Рудес (клавијатури).

## Список на песни
# „Paradigm Shift“ – 8:54
# „Osmosis“ – 3:26
# „Kindred Spirits“ – 6:29
# „The Stretch“ – 2:00
# „Freedom of Speech“ – 9:19
# „Chris and Kevin's Excellent Adventure“ – 2:21
# „State of Grace“ – 5:01
# „Universal Mind“ – 7:53
# „Three Minute Warning (Part 1)“ – 8:20
# „Three Minute Warning (Part 2)“ – 4:02
# „Three Minute Warning (Part 3)“ – 5:18
# „Three Minute Warning (Part 4)“ – 4:20
# „Three Minute Warning (Part 5)“ – 6:31

## Белешки
* „State of Grace“ исто така се појавува на *[[An Evening with John Petrucci and Jordan Rudess]]*
* „Paradigm Shift“ и „Universal Mind“ се наоѓаат во „instrumedley“ од албумот *[[Live at Budokan]]* на Dream Theater.
* „Paradigm Shift“ го отвора CD-то со експозија на ноти и многу брзо темпо со цел да ги прикаже техничките способности на групата. Темпото подоцна забавува за делот на Петручи и Левин.
* „Three Minute Warning“ е референца на сесиите при снимањето каде што Левин сакал да импровизира спротивно на Петручи и Портној кои сакале внимателно на пишуваат песни. Левин им кажал на другите дека доколку не започнат да свират што било во рок од три минути, тој само ќе си замине дома. Песната „Three Minute Warning“ е снимка на тоа што следело. Снимката била толку неочекувано течна што лентата на која што снимале се потрошила по околу 27 минути од свирењето, но за среќа снимачот на дигитални аудио касети на Портној го архивирал и крајот. Задниот дел од омотот на CD-то вели: *„ВНИМАНИЕ: "Three Minute Warning“ не е за музички слабо-срцевите, за нестрпливите или пак за критичарите кои се премногу самоуверени во себе. Доколку припаѓате во која било од горенаведените категории, ве молиме стиснете го копчето стоп на вашиот CD пуштач по песната #8.“*
* Дел од „Universal Mind“ се појавува во солото на Џордан Рудес во Live Scenes from New York, албум на Dream Theater .

## Надворешни врски
* За албумот на MusicBrainz.

Л
Категорија:Албуми од 1998
Liquid Tension Experiment 2

***Liquid Tension Experiment 2*** е вториот албум на групата Liquid Tension Experiment. Песните биле претежно импровизирани со малку вежбање и нема вокали.

## Список на песни
# „Acid Rain“ – 6:36
# „Biaxident“ – 7:40
# „914“ – 4:01 
# „Another Dimension“ – 9:50
# „When The Water Breaks“ – 16:58
# „Chewbacca“ – 13:35
# „Liquid Dreams“ – 10:48
# „Hourglass“ – 4:25

## Персонал
* Џон Петручи - гитари
* Тони Левин - бас, чапманов стик
* Мајк Портној - тапани и перкусија
* Џордан Рудес - клавијатури

## Белешки
Делови од *Acid Rain* се отсвирени во *[[Live Scenes from New York]]*, албум на Dream Theater.

„When The Water Breaks“ (македонски: *кога пука водењакот*) е наречена така бидејќи кога групата го пишувала централниот дел, Џон Петручи ја дознал веста дека водењакот на неговата жена пукнал. Во песната се наоѓа еден дел кој звучи на бебе со цел да се одбележи делот на делото кое се пишувало во моментите кога ја добил веста.

Џон Петручи ни кажува во забелешките за албумот дека „Hourglass“ била напишана и снимена во доцните часови со стари жици - индикација на тоа колку Liquid Tension Experiment е музички послободен отколку Dream Theater.

Краткиот пијано-завршеток на крајот на „When the Water Breaks“ се појавува за време на живиот настап на A Change of Seasons од албумот *[[Metropolis 2000: Scenes from New York]]* и во Instrumedley во изданието Live At Budokan.

Л
Категорија:Албуми од 1999
Саша Барон Коен

thumb|right|Саша Барон Коен
**Саша Барон Коен** (роден 13 октомври 1971 во Сари, Англија) добитник на **BAFTA**, номиниран за *Emmy* Англискиот комичар кој е познат по своите успешни комични ликови Али Џи (MC и гангстер), Борат (казахстански репортер) и Бруно (стереотипен австриски (геј) моден репортер).

## Заднина
Барон Коен е роден во Стејнс во Сари во Еврејско семејство од средната класа, вториот од трите сина на Џералд и Даниела Барон Коен. Татко му е сопственик на продавница за машка облека во Пикадили а по потекло е од Велс, додека пак неговата мајка е од потекло од Израел. Тој учеше во Хабердаршкото училиште за момчиња, приватно училиште во Елстри а потоа замина да студира историја во Хрисовиот Колеџ, Кембирџ. Во Кембриџ, тој глумеше во претстави како *Сирано де Бержерак* и *Виолинист на покривот*. Тој исто така беше активен член на Еврејското младинско движење, *Habonim Dror*. Саша Барон Коен настапуваше со драмскиот клуб *Cambridge Footlights*, иако помалку беше активен во клубот отколку неговиот долгогодишен соработник Ден Мазер и не беше толку ангажиран во нивните поголеми ревии. Барон Коен ја напиша историската теза за универзитетот во Кембриџ во врска со Улогата на Евреите во *Американското Движење за Цивилни права*.

Тој е свршен со Австралијанската глумица Исла Фишер. Парот планира да се венча во традиционална Еврејска церемонија. Фишер се заколна на преобратување во Јудаизам пред венчавката и го доби благословот на Коеновите родители

Барон Коен е втор братучед на Универзитетски професор во Кембриџ по Развојна Психопатологија - Симон Барон-Коен.

## Рана кариера
Во 1994 *Channel 4* бараше замена за нивниот серијал *The Word* (Светот) и објави отворен повик за нови презентери. Барон Коен им испрати касета преправен во ликот Кристо, фиктивен телевизиски репортер од Албанија (на кој лик делумно беше заснован и Борат, од Казахстан), тоа му го привлече вниманието на еден од продуцентите кој го зеде предвид. Барон Коен се истакна работејќи за телевизиска компанија основано во Свиндон. Неговата прва филмска улога беше негде во тоа време.

## Извори


Категорија:Комичари
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1971 година
Категорија:Добитници на Златен глобус
Градска библиотека „Браќа Миладиновци“ - Скопје

мини|десно|180px|Градската библиотека Браќа Миладиновци - Скопје
**Градска библиотека „[[Браќа Миладиновци]]“** — библиотека, сместена во Скопје, на булеварот Партизански одреди. Таа поседува книжевен фонд од половина милион публикации, обработени според најновите меѓународни стандарди за монографски и сериски публикации.
Библиотеката располага со системот македонска виртуелна библиотека „КОБИС (COBISS“) и со проектот на зачувување на стари книги.

## Клонови

  
      Градска Библиотека Браќа Миладиновци - Скопје
  
  
    Централна библиотека  Славко Јаневски
    Централна библиотека  Страшо Пинџур
    Централна библиотека  Цветан Димов
  
  
    Клонови
  
  
    Карпош
    Стале Попов
    Ферид Бајрам
  
  
    Димитар Влахов
    Антон Панов
    Кочо Рацин
  
  
    Ѓорче Петров
    Рајко Жинзифов
    Коле Неделковски
  
  
    Ибе Паликуќа
    13 ноември
    25 мај
  
  
    
    Св. Климент Охридски 
    Гоце Делчев
  
  
    
    Кирил Пејчиновиќ
    Ѓорѓи Абаџиев
  
  
    
    Марко Цепенков
    Наум Охридски
  
  
    
    Јане Сандански
    Глигор Прличев
  
  
    
    Мито Хаџивасилев – Јасмин
    
  


## Историја
Градската библиотека е основана на 15 ноември 1945 година, а во 1963 година, таа го добила името “Браќа Миладиновци”. Подоцна, во 1974 година, сите библиотеки во Скопје се интегрирале во Библиотеката “Браќа Миладиновци”.

Во 2013 година, библиотеката „Браќа Миладиновци“ воспоставила соработка со библиотеката „Ервин Сабо“ од Будимпешта. На 3 ноември 2014 година, со помош на унгарската амбасада во Скопје. Во состав на библиотеката било отворено унгарско литературно катче.

## Поврзано
* Зграда на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“, прогласена за културно наследство на Македонија

## Наводи

## Надворешни врски
* Градска библиотека „Браќа Миладиновци“
* Дигитална библиотека
* Е-книги на библиотеката 

Категорија:Библиотеки во Македонија
Категорија:Дигитални библиотеки
Јустинијан

**Јустинијан** може да се однесува на:
* Јустинијан I (483 — 565), Византички цар; значаен за неговата Кодификација на римскиот закон.
* Јустинијан II (669 — 711), Византички цар; познат како и *Rhinotmetus*.
* Светецот Св. Лоренс Јустинијан.
* Венецијанското семејство Јустинијани.
* *[[Јустинијан (брод)|Јустинијан]]*, снабдувачки брод испратен до затвореничкиот камп во Нов Јужен Велс во 1790 година.
Флуор

**Флуор** (од латински *fluere*, со значење *да тече*) — хемиски елемент со симбол **F** и атомски број 9. Атомскиот флуор е едновалентен и е хемиски најреактивниот и најелектронегативниот од сите елементи. Во својата елементарна изолирана (чиста) форма, флуорот е отровен, блед, жолто-зелен гас со хемиска формула F2. Како и другите халогени елементи, молекуларниот флуор е многу опасен; тој причинува неколку видови хемиски изгореници при контакт со кожата.

Релативната голема електронегативност и малиот атомски полупречник му даваат на флуорот интересни сврзувачки својства, особено во хемиските врски кои ги образува со јаглеродот.

## Важни одлики

Чистиот флуор (F2) — корозивен бледожолт гас кој е моќно оксидационо средство. Тој е најреактивниот и најелектронегативниот од сите хемиски елементи, и брзо формира соединенија со повеќето други елементи. Флуорот исто така може да се сврзува со инертните гасови криптон, ксенон и радон. Дури и во темни, ладни услови, флуорот реагира експлозивно со водородот. Тој е толку реактивен што стаклото, металите, па и водата, како и некои други супстанци, горат со светол пламен
во проток од флуорски гас. Флуорот е премногу реактивен за да се најде во елементарна форма и има таков афинитет кон повеќето елементи, вклучувајќи го и силициумот, што не може ни да се подготви ни да се чува во стаклени садови. На влажен воздух тој реагира со водата и ја формира исто така опасната флуороводородна киселина.

Во водени раствори флуорот обично се наоѓа како флуориден јон, F-, иако HF е толку слаба киселина што мали количества од неа се присутни во секој воден раствор на флуорид при речиси неутрална pH вредност. Други форми се флуоро-комплексите, како што се [FeF4]- или, пак, H2F+.

Флуоридите се соединенија што го комбинираат флуорот со некои позитивно наелектризирани честички. Тие често се состојат од кристални јонски соли. Соединенијата на флуорот со металите се меѓу најстабилните соли.

## Добивање

Елементарниот флуор се добива индустриски по Муасановиот процес: електролиза на анхидирдна HF во кој процес KHF2 се раствора за да овозможи доволно јони за овозможување на спроводливоста во (формирање на електролит).

Во 1986, подготвувајќи се за конференција по повод 100-годишнината од откривањето на флуорот, Карл Христе го открил чисто-хемискиот метод за подготовка на флуор, во кој на 150&nbsp;°C меѓу себе реагираат раствор на K2MnF6 во анхидридна HF и раствор на SbF<sub>5</sub>. Реакцијата е следна:

2K2MnF6 + 4SbF5 → 4KSbF6 + MnF2 + F2

Ова не е практична синтеза, туку демонстрира дека електролизата не е неопходна.

## Наводи


Категорија:Хемиски елементи
Категорија:Халогени
Категорија:Индустриски гасови
Категорија:Двоатомски неметали
Категорија:Оксиданси
Албертов парк (Окленд)

thumb|right|220px|Универзитетската саат-кула од Албертовиот парк
thumb|right|220px|Фонтаната од северната страна
**Албертов парк** (анг. *Albert Park*) е градски парк на рид во центарот на Окленд, Нов Зеланд кого го обиколуваат улиците Велсли Стрит Ист, Принцес Стрит, Бовен Евењу и Киченер Стрит. Од влезот на аголот на Боуен Ев. и Киченер Стр., се издигаат патеки меѓу ендемски дрва кон големиот рамен простор на врвот на ридот, каде има формална градина со фонтана, скулптури, топови и орнаментални цветни леи. 

Северно од фонтаната од леано железо (1881) се наоѓа бронзена статуа на Кралицата Викторија (1897); јужно се наоѓа оркестарска естрада (Џејмс Слејтор, 1901). Во орнаменталните градини, близу излезот на Принцес Стрит има голем цветен часовник направен во 1953 со помош на донацијата на Роберт Лејдло, основачот на ланецот стоковни куќи Фармерс. Овој излез е директно спроти главниот влез на Оклендскиот универзитет, кого го краси саат-кула.

Паркот содржи и други уметнички дела и паметници, како мермерен паметник на Бурската војна и статуа на Сер Џорџ Греј (1904), преместена на ова место од пред Градскиот дом (*Auckland Town Hall*).

Паркот зафаќа голем дел од поранешната „Албертова касарна“, една од најстарите европски воени утврдувања во земјата, која пак била израдена на местото на претходно „па“ (маорско утврдување) по име Те Хоротиу. Во 1880-тите касарната била преуредена во градски парк. Ридот првобитно имало прекрасен поглед на градот и пристаништето. Денес, од ридот се гледаат само згради, но најголемиот дел од нив се затскриени од веќе високо израснатите дрва. Дел од ѕидот на тврдината може да се види вон паркот, на кампусот на факултетот.

Интересно е да се спомене дека ридот на Албертовиот парк во себе содржи подземни тунели со вкупна должина од околу 4.8 км. Овие тунели се изградени во 1941 како скривници, но истите биле запечатени по војната, и така заборавени. Планирано е тунелите да се користат како туристичка атракција, но не се знае дали овој план ќе се реализира.

Ридот на Албертовиот парк е еден од најстарите вулкани во Оклендското вулканско подрачје, чија ерупција датира пред помеѓу 60.000 и 140.000 години.

## Галерија

Слика:Albert Park - Floral Clock.jpg|Цветен часовник
Слика:Albert_Park_-_Sir_George_Grey.jpg|Статуа на Сер Џорџ Греј
Слика:Albert_Park_-_View_-_01.jpg|Југоисточен поглед
Слика:Albert_Park_-_View_-_02.jpg|Северозападен поглед


## Надворешни врски
* Опис на паркот и неговата историја  
* Бројни слики од паркот и неговите содржини 
* Планови на тунелите, и приказна за нивното истражување 
* Општински менаџмент-план за паркот  

Категорија:Окленд
Категорија:Паркови во Нов Зеланд
Категорија:Паркови во Окленд
Категорија:Оклендско вулканско подрачје
Поморци (народ)

[мини|300п|Поморци во 7-8 век (брегот на [Балтичко море|Балтичкото море]]
**Поморците** или **Поморјани** се западнословенско племе кое живеело во областа Померанија (Поморје), Полска. Ова племе припаѓало на старата лехитска група на словенски јазици.

Категорија:Западни Словени
Хоби

**Хоби** (множина: *хобија*) — забавна дејност во слободното време.

## Потекло на поимот
Во средниот век, соколарството било многу популарен начин за минување на времето (што може уште и да се нарече *хоби*) и од сите птици кои се користеле за тоа, евроазиското хоби било можеби најпопуларното. Се вели дека модерната употреба на *хоби* е да индицира минување на времето кое следи од ова.

Алтернативно објаснување е дека употребата прераснала од друго разонодвно животно наречено „хоби“: кое било тип на мало ждребе или тркачки коњ.

*Хоби-коњот* бил дрвена играчка направена да се вози исто како вистинското хоби. Од тоа произлегол изразот „да јаваш нечиј хоби-коњ“, што значи „да следиш некој омилен начин за поминување на времето“ и како резултат *хоби* е модерното значење на рекреација.

Аматерските астрономи често прават значајни придонеси кон работата на професионалните. Не е ретко за хобиист да биде првиот кој ќе открие вселенско тело или настан.

Во Обединетото кралство, пејоративната именка *анорак* (слична на јапонското „отаку“, значејќи загулен или ентузијаст) често се применува на луѓе кои опсесивно следат некое определено хоби.

## Поврзано
* Список на хобија
* Рекреација


Категорија:Рекреација
Категорија:Економски поими
Џорџ Стивенсон

мини|десно|180px|Џорџ Стивенсон (1781-1848)
**Џорџ Стивенсон** (англиски:*George Stephenson*) ( - ), роден во Вајлам 15 км северно од Њукасл (англиски:*Newcastle*), англиски инженер – пронаоѓач.

Син на сиромашен рударски работник, но со упорност се здобива со образование на инженер и почнува неговата пронаогачка кариера.

Во Килингворт 1815 ја изумува првата сигурносна лампа за рудници во исто време како и Хамфри Дејви (англиски:*Humphry Davy*) но со различен принцип.

Наградата добиена од овој изум ја вложува во работилница за парни локомотиви во местото Њукасл (англиски:Newcastle).

Во 1814 година ја конструира првата употреблива парна локомотива наречена „Блушер“ (англиски:*Blucher-Blücher*), ги воведува челичните шини наместо дрвените.

Во 1821 година ја гради првата јавна железничка пруга во светот на линијата Стоктон – Дарлингтон (*Stockton - Darlington*)

Во 1823 година ја основа првата фабрика за локомотиви во Њукасл.

Во 1829 година на натпреварот на пругата на релацијата Ливерпул – Манчестер (англиски:*Liverpool - Manchester*) која е за првпат со сите потребни сигнализации, каде неговата локомотива „Ракета“ (англиски:*Rocket*) постигнува дотогаш најголема брзина од 30 миљи на час или 48.28032 километри на час и можност да повлече товар од 13.000 килограми.

Неговиот син Роберт Стивенсон кој го продолжува конструкторскиот дух на таткото, е познат творец и градител на мостови со цевкаста конструкција.

## Поврзано
* Блихер (локомотива)
* Ракета (рокомотива)

## Поврзано
* Парна локомотива
* Парен котел

Категорија:Англиски инженери
Категорија:Англиски пронаоѓачи
Хоби (појаснување)

Хоби е начин на поминување на времето.

**Хоби** може да значи исто така:
* Хоби (птица)
* Аеродром Хоби
* *хобиист* е сленг за онлајн секс клиент.

## Презиме
* Алфред Мармадук Хоби
* Џејмс Х. Хоби
* Овета Кулп Хоби
* Сер Филип Хоби
* Вилијам П. Хоби
* Вилијам П. Хоби (помладиот)

## Поврзано
* Хоби коњ
* USS Hobby (DD-610)
* е-хоби
* Хобс
Елисејски полиња

[thumb|250px|Авенијата Елисејски Полиња од [Палата Конкорд|Палатата Конкорд, поглед од обелискот]]
**Шанз-Елизе** или **Елисејски полиња** (француски: *Champs-Élysées*, МФА:  ) — широка авенија во Париз. Целосното име е *„Авенија на Елисејските Полиња“* (француски: „*avenue des Champs-Élysées*“. Улицата е една од најпознатите улици во светот, со многу кина, кафулиња и луксузни специјализирани продавници. Името се однесува на Елисејските Полиња, местото на благословените во старогрчката митологија. Шанз-Елизе исто така се нарекува и *„најубавата авенија на светот“* (француски: *la plus belle avenue du monde*)
 
## Опис
Авенијата е долга 2 километри, низ осмиот округ во северозападен Париз, од плоштадот Конкорд на исток со обелискот пред неа, до Плоштадот Шарл де Гол на запад, локацијата на Триумфалната Порта. Шанз-Елизе формира дел од т.н. историска оска (француски: *Axe historique*).

Долниот дел на Шанз-Елизе е ограничен со зеленило и згради како Théâtre Marigny и Grand Palais (каде се наоѓа Palais de la Découverte). Елисејската палата е малку на север, надвор од самата авенија. На запад во авенијата се сместени кина, театри, кафулиња и ресторани (како Фуке (фр. Fouquet's)), и луксузни продавници.

## Настани
Секоја година на Денот на Бастилја, најголемата воена парада во Европа минува низ Елисејските Полиња, проследена од Претседателот на Републиката.

Елисејските полиња се и традиционален крај на последната етапа на Тур де Франс.

Големи спонтани собири повремено се случуваат на Елисејските полиња, како Новогодишни прослави, или кога Франција го освои 1998 ФИФА Светското Првенство.

## Елисејските полиња како тема во уметноста и во популарната култура
* „Елисејски полиња“ (*Champ Elysees*) - песна на британската панк-рок група „Адиктс“ (*The Adicts*).

## Наводи


Слика:Paris Champs Elysees westwards DSC03316.JPG|Историската оска, поглед кон запад]]
Слика:Champs-Élysées from Arc de Triomphe 2002.jpg|Авенијата Елисејски Полиња од Триумфалната Арка, поглед источно кон Лувр
Слика:Champs_elysees.700px.jpg|Поглед од Триумфалната Арка кон Шанз-Елизе
Слика:Champs-Élysées1_gobeirne.jpg|Поглед на исток кон палатата Конкорд
Слика:Champs-Élysées2_gobeirne.jpg|Поглед на запад кон Триумфалната капија
Слика:ChampsElyseesXmas.jpg|Божиќ на Шанз-Елизе


## Надворешни врски

Категорија:Географија на Париз
Категорија:Улици и плоштади во Париз
Категорија:Знаменитости во Париз
Категорија:Шопинг центри и улици
Новозеландско зелкино дрво

**Зелкино дрво** (англиски: *Cabbage tree*, латински: *Cordyline australis*, маорски: *Tī kāuka* или *Tī rākau*), е монокотиледонско ендемско дрво во **[[Нов Зеланд]]**. Расте до височина од 15 м, отпрвин на само едно стебло, а потоа разгранувајќи се обликува крошна, со тоа што секоја гранка се чатали одкога ќе роди стебло со цвет. Листвите потсеќаат на сабји, и се со должина од 40-90 см, а ширина од 3-7 см при основата, со бројни паралелни жили. Световите се драп по боја и мали по големина - околу 1 см во пречник со шест ливчиња. Цветчињата растат во големи, густи китки со должина од 50-100 см. Плодот е бела бобинка со пречник од 5-7 мм.

Бидејќи растението е богато со јаглехидрати, тоа може да се готви и јаде. Затоа ова растение било важно за прехраната на маорите во последните 800 години. Со радиојаглеродно датирање утврдено е дека ова растение се употребувало во 1000 год.

Зелкиното дрво е исто така добар извор на прехранбени влакна. Материјалнот од стеблото и корењата се прават во јажиња, а листовите се исползуваат за конците од кои се прават ткаенини. Сокот на растението е добра превентива против инфекции. Првите мисионери „правеле подносливо пиво од него“. Комерцијалната вредонст на ова дрво сѐ уште не е наполно проценета. Можно е истото да се користи за нискокалоричен заблажувач (бидејќи е двапати послатко од шеќер) како и за извор на етанол.

Ова дрво исто така се сади како украс, во Нов Зеланд, како и во западна Европа (вклучувајќи ја Велика Британија) и западниот брег на Северна Америка. Бидејќи е поотпорно на студ од другите монокотни дрва, ова растение се користи за давање на егзотичен изглед на една градина. Ова се должи на тоа што растението личи на палма.

Категорија:Шпаргловидни
Зелкино
Категорија:Растенија опишани во 1786 година
Категорија:Коренест зеленчук
Зелкино дрво

**Зелкино дрво** е заедничко има за неколку видови растенија:

* Јужноамериканско зелкино дрво (*Andira inermis*), по потекло од Централна и Јужна Америка.
* Новозеландско зелкино дрво (*Cordyline australis*), ендемски вид во Нов Зеланд
* Шилесто зелкино дрво (*Cussonia spicata*), по потекло од југот на Африка
Новозеландски сокол

**Новозеландски сокол** (науч. *Falco novaeseelandiae*) или **карејареја** () — единствениот ендемски сокол на Нов Зеланд, а со тоа и единствената ендемска граблива птица. Овој сокол често се помешува со поголемата и почеста барска еја.

Птицата живее во густ грм и стрмните падини на Јужниот Остров и ретко се гледа северно од централниот дел на Северниот Остров. Иако е заштитен уште од 1970, оваа птица сè уште се смета за ранлив вид.

Новозеландскиот сокол е екстремно брза и агилна птица која достигнува брзина на летање од 200 км/ч. Најголемиот дел од пленот таа го фаќа за крило, а го убива со т.н. „заб“ кој се наоѓа на клунот, за разлика од други соколовидни кои го убиваат пленот со нозе или канџи.

Се разликува од многу поголемата барска еја (*Circus approximans*) која се среќава често насекаде во Нов Зеланд, по тоа што другите птици ги фаќа за крило и ретко јаде мрши. Ова е агресивна и прилично насилна птица во одбраната на својата територија. Напаѓа кучиња, а и луѓе.

Со распон на крилја од околу 45 см и тежина ретко поголема од 450 грама, новозеландскиот сокол е речиси двојно помал од птицата „каху“ (барска еја), која ја напаѓа веднаш штом ќе ја види. Мажјаците се за  помали од женките.

Новозеландскиот сокол е прикажан на реверсот од банкнотата од 20 новозеландски долари, на две различни поштенски марки, како и на колекционерски монети.

## Наводи

Категорија:Птици на Нов Зеланд
Категорија:Соколи
Категорија:Ендемска фауна на Нов Зеланд
Категорија:Таксони опишани од Јохан Фридрих Гмелин
Сервис за јадење

thumb|Сервис за јадење
**Сервис за јадење** е општ поим кој вклучува садови за јадење, садови за пиење и прибор за јадење (ножеви, виљушки, лажици, стапчиња итн.) и при поставувањето на една маса за ручавање. Конкретниот збир на предмети варира од култура до култура и од оброк до оброк.

Категорија:Кујнски прибор
Блихер (локомотива)

**Локомотивата Блихер** (герм. *Blücher*) е една од првите парни локомотиви конструирана  во 1814 година од страна на англискиот изумител Џорџ Стивенсон.

Блихер е првата успешна локомотива која ќе ги вклучи следните конструкции за иднина:
* Обод на тркалата кој помага да ја држи локомотивата на шините.
* Влечата се заснова само на триење од тркалата на шините.
* Цилиндричната прачка директно е поврзана со тркалата.

Способна да повлече до 30 тони товар и брзина од 6,4 км/ч (4 ми/ч). 

Локомотивата била наречена по прускиот генерал Гебхард Лебрехт фон Блихер кој со брз марш оди во Ватерло каде во тоа време борбата е во тек и помага за поразот на Наполеон Бонапарт.

## Поврзано
* Џорџ Стивенсон
* Локомотива „Ракета“

## Поврзано
* Парна локомотива

## Наводи

Категорија:Локомотиви
Света војна (песна)

**„Света војна“** () — една од најпознатите советски песни за Втората светска војна. Текстот го напишал Василиј Лебедев-Кумач во 1941 г. на почетокот на германската инвазија на СССР. Композитор на музиката е Александар Василевич Александров, основач на Хорот на Црвената армија и композитор на музиката за химната на СССР.

## Руски оригинал и македонски превод

## Поврзано
* Калинка (песна)
* Катјуша (песна)
* Полушко поле

## Наводи
* „Света војна“ на SovMusic.ru 
* „Света војна“ на Youtube.com

Категорија:Руски песни
Категорија:Советска култура
Категорија:Родољубиви песни
Бор (елемент)

::*За други значења видете [[Бор (појаснување)]].*

**Бор** — хемиски елемент со атомски број 5 и хемиски симбол **B**. Тој е тривалентен металоиден елемент кој се среќава во големи количества во рудата боракс. Борот не е пронајден како слободен во природата.

Постојат неколку алотропи на борот; аморфниот бор е кафеав прав, а металниот (кристален) бор е црн, цврст (9,3 според Мосовата скала) и е слаб спроводник на собна температура.

Елементарниот бор се користи како премаз во полуспроводничката индустрија, додека боровите соединенија играат важни улоги како лесни структурни материјали, нетоксични инсектициди и презервативи, како и реагенси за хемиската синтеза.

Борот е неопходна растителна хранлива материја и како елемент во ултратрагови е неопходен за оптималното здравје на животните, иако неговата физиолошка улога во животните не е сосема разбрана.

## Поважни физички и хемиски својства

Кафеавиот аморфен бор е производ на некои хемиски реакции. Тој содржи атоми на бор произволно поврзани меѓу себе без некој повисок ред.

Кристалниот бор, многу цврст материјал со висока точка на топење постои во многу полиморфи. Две ромбоедарски форми, α-бор и β-бор кои содржат 12 и 106,7 атоми во ромбоедарската градбена единка соодветно, како и 50-атомскиот четириаголен бор се трите најкарактеристични кристални форми. Овие форми се донекаде аналогни со јаглеродните кристали (дијамант), со исклучок на тоа што борот има многу различни можни структури, бидејќи 3-сврзувачката структура на боровите атоми ги присилува нив да бидат несиметрично (хирално) поврзани во 3-димензионалниот простор.

Оптичките одлики на кристалниот или метален бор вклучуваат трансмисија на инфрацрвена светлина. При стандардни температури, металниот бор е слаб електричен спроводник, но е добар електричен спроводник при високи температури.

Хемиски, борот е дефициентен со електрони, притоа поседувајќи празна p-орбитала. Тој претставува електрофил. Соединенијата на борот често се однесуваат како Луисови киселини, брзо сврзувајќи се со богати со електрони супстанци за да ја надокнадат дефициентноста со електрони. Реакциите на борот се доминирани со таква потреба за електрони. Исто така, борот е неметал со најниска електронегативност, што значи дека обично се оксидира (губи електрони) при хемиските реакции.

## Соединенија на борот

Економски најзначајните соединенија на борот се:

* Натриум тетраборат пентахидрат (Na2B4O7 · 5H<sub>2</sub>O), кој се користи во големи количини при правењето на изолирачко фибростакло и белењето на натриум перборат
* Ортоборна киселина (H3BO3) или борна киселина, кој, меѓу другото, се користи во производството на текстилно фибростакло и капки за очи
* Натриум тетраборат декахидрат (Na2B4O7 · 10H<sub>2</sub>O), се користи во производството на адхезиви, во антикорозивните системи и многу други употреби.

## Наводи


Категорија:Хемиски елементи
Категорија:Нилс Бор
Категорија:Металоиди
Категорија:Ракетни горива
Категорија:Редуктивни агенси
Вајтова класификација

мини|десно|180px|Вајтова класификација на парни локомотиви

**Вајтовиот систем на ознаки** (*Whyte*) е класификација на парни локомотиви според тркалата, создаден од Фредерик Метван Вајт (*Frederick Methvan Whyte*) кој се применува на почетокот на XX век. Вајтовиот систем се заснова на бројот на влечните тркала, кој станува заеднички модел за конвенционални парни локомотиви.

Според тоа локомотива со две водечки осовини (четири тркала) напред, потоа три погонски осовини (шест тркала) и следбеникот со една влечена помошна осовина (две тркала) се класифицира како 4-6-2.

Друг систем како УИЦ (*UIC - Union Internationale des Chemins de fer*) класификација (*UIC classification*) е француски систем за парни локомотиви кој ги брои осовините.

Додатокот на наставката „Т“ често се употребува да го означи резервоарот (танкот) на локомотивата; во други околности тендерот - прислужникот?? е погрешен. Британската пракса понекогаш го означува како тип на танкот на локомотивата.

Тоа значи дека наставката **Т** означува страничен танк (резервоари од двете страни), **ST** (СТ) седласт танк (резервоар над котелот), **PT** (ПТ) корпест танк (странично по должината на котелот), **WT** (ВТ) под самиот котел. И конечно пред наставката Т додадено + (**+Т**) означува дека танкот (резервоарот) на локомотивата е додаток за јаглен или вода.

## Пример
Како пример нашата позната локомотива, кај народот наречена „Пампур“ - „Чајниче“ или локомотивата од пионерското вовче од Скопје има ознака – тип **0-8-0Т** (Бригадната локомотива Ханшел (''Henschel'') Dn2t), што би значело дека нема водечки тркала, има четири погонски осовини (осум погонски тркала) и задни тркала нема, со странични танкови (резервоари) за вода.

## Споредбена табела за класификација на парни локомотиви

:

## Поврзано
* Парна локомотива
* Локомотива
* Железница

*
Категорија:Класификација
Кубизам

[мини|десно|180px|[Жорж Брак, жена со гитара, 1913]]

**Кубизмот** е сликарски правец настанат во Франција во 1907 година, а произлезен од тезата на Пол Сезан дека сè што постои во природата може ликовно да биде претставено со основните форми (коцка, топка, цилиндар, пирамида итн.). Основоположници на кубизмот се Жорж Брак и Пабло Пикасо.

## Одлики на кубизмот
Кубизмот е фокусиран на проблемот на „објектот“ кој треба да се реконструира, спротивно на расплинатоста и непостојаноста на импресионистичките површини. Потребно е да се елиминира сè што се потпира на субјективност или на одредено и цврсто гледиште, со цел да се дојде до целокупни, поимни, потполни варијанти на формата („Ако чувствата деформираат, само духот формира“). Или Пикасовата изјава „Ги сликам предметите како ги замислувам, а не како ги гледам“, ја дополнува претходната теза.

Во кубизмот е присутно влијанието на црнечката уметност, а основа е коцката. Кубистите на сликите истовремено го прикажуваат она што во реалноста можеме да видиме само непрекинато. Името „кубизам“ го вовел Анри Матис кој за пејзажите на Жорж Брак рекол: „гледај натрупани коцки (англиски: *cubes*)“. Значаен претставник на кубизмот е и шпанскиот сликар Хуан Грис (*Хосе Викториано Гонсалес-Перес*), како и плеада на кубисти од Чешка.

Во книгата „Историја на современата архитектура“, Бруно Цеви вели дека времето како четврта димензија влегло во сликарството дури со кубизмот, кој преку уништувањето на третата димензија (волуменот) овозможува предметот да се набљудува истовремено од повеќе страни.

## Наводи

Категорија:Ликовна уметност
Категорија:Правци во сликарството
Категорија:Уметнички правци
Категорија:Модерна уметност
Никау

**Никау** (од ; ) е вид палма ендемска на Нов Зеланд. Ова е единствената новозеландска палма, и вирее на умерена клима, по низините на Нов Зеланд. Природно расте јужно сè до Четемските Oстрови, полуостровот Бенкс и Хокитика на Западниот Брег. Со тоа ова е најјужната палма на светот (44° ЈГШ).

Никау е лесно препознатлив симбол на Нов Зеланд, иако ретко се среќава по градини заради бавниот раст и тешкотијата при превоз.  

Расте до околу 10 м височина, со листови со должина до 2,5 м.  

## Наводи

## Надворешни врски
*  
* Новозеландски месни растенија: ''Rhopalostylis sapida''  

Категорија:Палми
Категорија:Дрва на Нов Зеланд
Категорија:Маорски зборови
Тројца владетели и пет цареви

**Тројцата владетели и петте цареви** (кин.: 三皇五帝, транскр. *Санхуанг вуди*) биле митолошки владетели на Кина за време на периодот од ~ 2852 п.н.е. до 2205 п.н.е., времето кое ѝ претходи на династијата Сја.

## Тројцата владетели

Тројцата владетели или **Тројцата возвишени** биле кралеви-богови или полубогови кои им помагале на луѓето со своите магични моќи. Заради нивната возвишена доблест, ти живееле многу долго и владееле во мир.
[left|160px|thumb|Аулата на Тројцата владетели (三皇殿) во Чангчуен Се, [Таоизам|таоистички храм во Вухан]]
Ним им се препишуваат разни идентитети во разни историски дела. Книгата „Записи на историчарот“ од Сема Ќен вели дека тие биле:
* Божествениот Владетел (天皇), владеел 18.000 години
* Земскиот Владетел (地皇), владеел 11.000 години
* Човечкиот Владетел (泰皇 или 人皇), владеел 45.600 години

Делата „Јинтоу шу“ (運斗樞) и „Јианминг бао“ (元命苞) ги наведуват како:
* Фу Сји (伏羲)
* Нива (女媧)
* Шенунг (神農)
Фу Сји и Нива биле богови-маж и жена од кои се смета дека потекнува човештвото по големата разорна поплава. За Шенунг се смета дека го измислил земјоделството и прв почнал да користи билки како лекови.

„Шангшу тачуан“ (尚書大傳) и „Пајху тунги“ (白虎通義) ја заменуваат Нива со Сујжен (燧人), изумителот на огнот. „Диванг шечи“ (帝王世紀) ја заменува Нива со Жолтиот Цар (黄帝), претпоставениот предок на сите (хански) Кинези .

## Петте цареви
Петте цареви биле легендарни, морално совршени кралеви-мудреци. Според книгата „Записи на историчарот“ (*Шеѓи*) од Сема Ќен, тие биле:
* Жолтиот Цар (黄帝)
* Џуансји (顓頊)
* Ку (嚳)
* Јао (堯)
* Шуен (舜)

Јао и Шуен се познати и како „Двата цара“, и, заедно со Ју Велики (禹), основачот на династијата Сја, се сметале за пример за владетели и морални архетипови од страна на конфуцијанците во подоцнежната кинеска историја. Делата „Шангшу Сји“ (尚書序) и „Диванг шеџи“ го наведуваат Шаошао (少昊) наместо Жолтиот Цар.

Во „Песната на Чу“ (楚辭) се опеваат петте цареви како богови на страните на светот:
* Шаошао (исток)
* Џуансји (север)
* Жолт Цар (средиште)
* Шенунг (запад)
* Фу Сји (југ)

„Книгата на обредите“ (禮記) ги поистоветува Петте Цара со Петте лози (五氏), кои се:
* Јоучао-ше (有巢氏)
* Сујжен-ше (燧人氏)
* Фу Сји (伏羲氏)
* Нива (女媧氏)
* Шенунг (神農氏)

Во една смисла на зборот, првиот историски цар на Кина бил Ќин Ше Хуанг (秦始皇), кој го измислил поимот „цар“ (皇帝, *хуангди*) со комбинација на титулите „возвишен“ (皇, *хуанг* ) и „крал-бог“ (帝, *ди*).

## Поврзано
* СПисок на неолитски култури во Кина
* Цар на Кина
* Кинески династии
* Список на кинески цареви

Категорија:Историја на Кина
Категорија:Кинеска митологија
Категорија:Кинески владетели
Категорија:Кинески цареви
Жолт Цар

**Жолт Цар** или **Хуанг Ди** (, пинјин: *huángdì*) — легендарен кинески владетел и културен херој кој важи за родоначалник на сиот кинески (хански) народ. Тој е еден од Тројцата возвишени и петте цареви, и според преданијата се смета дека владеел од 2698 п.н.е. до 2599 п.н.е.

Хуанг Ди го фатил суштеството Бај Це на врвот на планината Тунгванг. Овој ѕвер му ги опишал сите 11.520 видови на чудовишта, престорници, демони и духови на светот. Слугата на Хуанг Ди сето ова го илустрирал, од кои илустрации подоцна била издадена книгата „Бај Це Ту“, која за жал повеќе не постои. 

## Поврзано
* Цар на Кина
* Тројца владетели и пет цареви

## Наводи

## Надворешни врски
* Жолтиот Цар  
* Хаунг Ти - Жолтиот Цар 

Категорија:Историја на Кина
Категорија:Кинеска митологија
Категорија:Кинески цареви
Џуансји

thumb|right|250px|Чуансји
**Џуансји** (кинески: 颛顼, пинјин: Zhuānxū), познат и како **Каојанг** (高陽) е легендарен монарх на древна Кина.

Џуансји бил внук на Жолтиот Цар, кој го водел кланот Ши во источна преселба кон денешен Шандунг, каде со меѓусебни женидби со кланот Дунгји кланот се зголемил а со тоа и нивиот територијален авторитет. На дваесет годишна возраст тој станал нивен владетел и владеел 78 години, сè до неговата смрт.

Тој придонел за здружен календар, астрологија, религиозни реформи против шаманизмот, го воздигнал патријархалниот (наместо дотогашниот матријархален) систем и забранил женидба помеѓу блиски роднини. Тој се смета за еден од Петте цареви.

## Поврзано
* Цар на Кина
* Тројца владетели и пет цареви

Категорија:Кинеска митологија
Категорија:Кинески цареви
Ку (цар)

thumb|right|250px|Ку
**Ку** (трад. кинески: 帝嚳) би легендарен цар на Кина. Според шпекулативни датирања (започнувајќи од 100 п.н.е.), владеел од 2412 п.н.е. до 2343 п.н.е..

## Поврзано
* Цар на Кина
* Тројца владетели и пет цареви

Категорија:Кинеска митологија
Категорија:Кинески цареви