Азурит

**Азурит** или *азурен шпар* — мек, темно син бакарен минерал, добиен со распаѓање на наоѓалишта на бакарна руда. Во почетокот на 19 век, бил познат и како **чесилит**, по типската местоположба во Шеси во близина на Лион, Франција. Минералот, основен карбонат со хемиска формула Cu3 (CO3)2(OH)2, е познат уште од античко време и е споменат во *Природонаучната историја* на Плиниј Постариот под грчкото име  (κυανός: „длабоко сина“, корен од англискиот cyan) и латинското име *caeruleum*. Бакарот (Cu2+) му ја дава неговата темно сина боја. 

## Минералогија
лево|мини|220x220пкс|Хемиска структура на азурит. Код на боја: црвена = O, зелена = Cu, сива = C, бела = H)
Азуритот има формула Cu3(CO3)2(OH)2, каде што бакарните (II) катјони се поврзани со два различни анјони, карбонат и хидроксид. Тој е еден од двата релативно чести основни минерали на бакар(II) карбонат, а другиот е светло зелен малахит. Аурихалцитот е редок основен карбонат од бакар и цинк . Не е познато дека постои едноставен бакар карбонат (CuCO3) во природата, поради високиот афинитет на  јон за хидроксидниот анјон .

Азуритот кристализира во моноклинскиот систем.  Large crystals are dark blue, often prismatic. Азуритните примероци можат да бидат масивни до нодуларни или можат да се појават како друзи кристали кои ја обложуваат празнината.

Азуритот има Мосова тврдост од 3,5 до 4. Специфичната тежина на азуритот е од 3,7 до 3,9. Карактеристично за карбонат, примероците испуштаат меурчиња по третман со хлороводородна киселина. Комбинацијата од темно сина боја и испуштање меурчиња кога се навлажнуваат со хлороводородна киселина се препознатливи карактеристики на минералот. 

### Боја
Оптичките својства (боја, интензитет) на минерали како што се азуритот и малахитот се карактеристични за бакарот(II). Неколку комплексни соединенија на бакарот(II) покажуваат слични бои. Според теоријата на кристалното поле, бојата е резултат на dd транзиции со ниска енергија поврзани со металниот центар d9.

### Влијание врз временските услови
Азуритот е нестабилен на отворено во споредба со малахитот и често е псевдоморфно заменет со малахит. Овој процес на распаѓање вклучува замена на некои од единиците на вода (H2O) со јаглерод диоксид (CO2), менувајќи го односот карбонат:хидроксид на азуритот од 1:1 на односот 1:2 на малахитот:

: 2Cu3(CO3)2(OH)2 + H2O → 3Cu2 (CO3) (OH)2 + CO2

Од горенаведената равенка, замената на азуритот во малахит се должи на нискиот парцијален притисок на јаглерод диоксидот во воздухот.

Азуритот е доста стабилен под вообичаени услови на складирање, така што примероците ја задржуваат својата длабока сина боја подолг временски период.

### Појава
мини|Азурит од рудникот Бура, Јужна Австралија
Азуритот се наоѓа во истите геолошки услови како и неговиот сестрински минерал, малахит, иако обично е помалку застапен. И двата минерали се широко распространети како супергени минерали на бакар, формирани во оксидираната зона на наоѓалиштата на бакарна руда. Овде тие се поврзани со куприт, природен бакар и разни минерали на железен оксид.  Исто така, често се јавува заедно со кварц, церусит, хризокола, оливенит и барит. 

Примероци може да се најдат на многу места. Меѓу најдобрите примероци се наоѓаат во Бизби, Аризона и блиските места, и вклучуваат кластери од кристали долги неколку инчи и сферични агрегати до 51 милиметри во пречник. Слични примероци се наоѓаат во Шеси, Рона, Франција. Најдобрите кристали, до 250 милиметри во должина, се наоѓаат во Цумеб, Намибија. Други значајни примери се во Јута; Мексико; Уралските и Алтајските Планини; Сардинија; Лаурион, Грција ; Валару, Јужна Австралија; Бразил и Брокен Хил. .

## Употреба
### Пигменти
Азуритот е нестабилен во воздух, но во антиката се користел како син пигмент. Азуритот природно се јавува во Синај и Источната пустина во Египет. За него пишувал Флексман Шпирел (1895) во следните примери; школка што се користела како палета во контекст на Четвртата династија (2613 до 2494 п.н.е.) во Меидум, ткаенина преку лицето на мумија од Петтата династија (2494 до 2345 п.н.е.) исто така во Меидум и голем број ѕидни слики од Осумнаесеттата династија (1543–1292 п.н.е.).  Во зависност од степенот на финост до кој бил мелен и неговата основна содржина на бакар карбонат, давал широк спектар на сини нијанси. Познат е како *планинско сина*, *ерменски камен* и *azurro della Magna* (*сина од Германија* на италијански). Кога се помешува со масло, станува малку зелена. Кога се меша со жолчка од јајце, станува зелено-сива. Познат е и под имињата *синообоен* , иако *вердитер* обично се однесува на пигмент направен со хемиски процес. Постарите примери на азуритен пигмент може да покажат позелена нијанса поради атмосферско распаѓање во малахит. Голем дел од азуритот бил погрешно означен како *лапис лазули*, термин кој се применува на многу сини пигменти. Како што се подобрува хемиската анализа на сликите од средниот век, азуритот се препознава како главен извор на сините бои што ги употребувале средновековните сликари. Лапис лазули (пигментот ултрамарин) главно се снабдувал од Авганистан за време на средниот век, додека азуритот бил вообичаен минерал во Европа во тоа време. Значителни наоѓалишта биле пронајдени во близина на Лион, Франција. Се ископувал од 12 век во Саксонија, во рудниците за сребро кои се наоѓаат таму. 

Загревањето може да се употребува за разликување на азуритот од прочистената природна ултрамаринска сина боја, поскап, но постабилен син пигмент, како што е опишано од Ченино Д'Андреа Ченини. Ултрамаринот издржува топлина, додека азуритот се претвора во црн бакарен оксид.. Сепак, нежното загревање на азуритот произведува темно син пигмент кој се употребува во јапонските техники на сликање.

Азуритниот пигмент може да се синтетизира преку таложење на бакар(II) хидроксид од раствор од бакар(II) хлорид со вар (калциум хидроксид) и третирање на талогот со концентриран раствор од калиум карбонат и вар. Овој пигмент веројатно содржи траги од основни бакар(II) хлориди. 


Податотека:Azuritepigment.jpg|алт=Ground azurite for use as a pigment| Мелен азурит за употреба како пигмент
Податотека:Lady_with_a_Squirrel.jpg|алт=The background of Lady with a Squirrel by Hans Holbein the Younger was painted with azurite| Позадината на *„Дама со верверица“* од Ханс Холбајн Помладиот била насликана со азурит.
Податотека:Madonna_and_Child_Enthroned_with_Saints.jpg|алт=The greenish tint of the Madonna's mantle in Raphael's Madonna and Child Enthroned with Saints is due to azurite weathering to malachite| Зеленикавата нијанса на мантијата на Мадона во „ *Мадона и дете на престолот со светци“* од Рафаел се должи на распаѓање на азуритот во малахит.


### Накит
Азуритот повремено се употребува како монистра и како накит, а исто така и како украсен камен. Сепак, неговата мекост и склонетост да ја изгуби својата длабока сина боја како што се оштетува, го прави помалку употреблив. Греењето лесно го уништува азуритот, па затоа целото монтирање на азуритни примероци мора да се направи на собна температура.

### Колекција
Интензивната боја на азуритот го прави популарен колекционерски камен. Идејата дека примероците мора внимателно да се заштитат од силна светлина, топлина и отворен воздух за да го задржат степенот на бојата со текот на времето може да биде урбана легенда. Пол Е. Десотелс, поранешен кустос на скапоцени камења и минерали во Смитсоновата установа, напишал дека азуритот е стабилен под вообичаени услови на складирање.

### Истражување
Иако самиот по себе не е голема руда на бакар, присуството на азурит претставува добар површински показател за присуство на изветвени руди на бакар сулфид. Обично се наоѓа во комбинација со хемиски сличен малахит, создавајќи впечатлива комбинација на бои од темно сина и светло зелена боја што силно укажува на присуство на бакарни руди. 

## Историја
Азуритот бил познат во преткласичниот стар свет . Во Стар Египет се употребувал како пигмент, добиен од рудниците на Синај. Античките месопотамски писатели известуваат за користење на специјален аван и толчник за негово мелење. Исто така, се употребувал и во Стара Грција, на пример на Акропол во Атина. Се смета дека не се користел во античките римски ѕидни слики, но римските писатели сигурно знаеле за неговата употреба како пигмент. Соединувањето на стакло и азурит била развиена во Стара Месопотамија.

## Галерија

Податотека:Azurite_from_China.jpg|алт=Azurite crystals from China| Азуритни кристали од Кина
Податотека:Azurite_from_Arizona,_collected_by_Dr_John_Hunter_in_the_18th_century,_Hunterian_Museum,_Glasgow.jpg|алт=Azurite from Arizona, collected by Dr John Hunter in the 18th century, Hunterian Museum, Glasgow| Азурит од Аризона, собран од д-р Џон Хантер во 18 век, Музеј Хантеријан, Глазгов
Податотека:Mineraly.sk_-_azurit.jpg|алт=Fresh, unweathered azurite crystals showing the deep blue of unaltered azurite. From Špania Dolina, Slovakia| Свежи, неизветрени азуритни кристали кои ја покажуваат длабоката сина боја на непроменетиот азурит. Од Шпанија Долина, Словачка.
Податотека:Azurite_with_Malachite_-_National_Museum_of_Natural_History_-_Washington,_D.C..jpg|алт=Azurite with Malachite, Copper Queen mine, Bisbee, Arizona| Азурит со малахит, рудник на бакарната кралица, Бизби, Аризона
Податотека:Azurite-23164.jpg|алт=Azurite from Touissit, Morocco| Азурит од Туисит, Мароко
Податотека:Azurite-284714.jpg|алт=Azurite, Morenci, Arizona| Азурит, Моренси, Аризона
Податотека:Azurite_in_siltstone,_Malbunka_mine_NT.jpg|алт=Azurite in siltstone, Malbunka mine, Northern Territory, Australia| Азурит во силтстон, рудник Малбунка, Северна Територија, Австралија
Податотека:Azurite-den07-03b.jpg|алт=Azurite from Tsumeb, Namibia| Азурит од Цумеб, Намибија
Податотека:Azurite_Bisbee_ROM.jpg|алт=Azurite, cross-section through merged stalactites, Bisbee, Arizona| Азурит, пресек низ споени сталактити, Бизби, Аризона
Податотека:Batu_Azurite.jpg|алт=Azurite from Bandung, Indonesia| Азурит од Бандунг, Индонезија
Податотека:Sparkly_Azurite_Crystal_01.jpg|алт=Azurite crystal, from the minerals collection at the Natural History Museum, London.| Азуритен кристал, од колекцијата на минерали во Природонаучниот музеј во Лондон .
Податотека:Azurite_spheroids.jpg|алт=Spheroidal azurite specimens from Utah| Сфероидни азуритни примероци од Јута


## Наводи

## Надворешни врски
* Azurite, Colourlex

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Скапоцени камења
Категорија:Карбонатни минерали