Талк

**Талк** — глинест минерал составен од хидриран магнезиум силикат, со хемиска формула . Талкот во прашкаста форма, често во комбинација со пченкарен скроб, се употребува како бебешка пудра. Овој минерал се користи како средство за згуснување и лубрикант. Тој е состојка во керамиката, боите и материјалот за покривање. Тој е главна состојка во многу козметички производи.  Се јавува како фолијарна до влакнеста маса, и во исклучително ретка кристална форма. Има совршено базално расцепување и нерамен прелом, и е фолијарен со дводимензионална плочеста форма.

Мосовата скала за тврдост на минералите, базирана на споредба на тврдоста при гребење, ја дефинира вредноста 1 како тврдост на талкот, најмекиот минерал. Кога се струга на плоча, талкот произведува бела линија, иако овој показател е од мала важност, бидејќи повеќето силикатни минерали произведуваат бела линија. Талкот е проѕирен до непроѕирен, со бои кои се движат од сива до зелена со стаклест и бисерен сјај. Талкот не е растворлив во вода и е малку растворлив во разредени минерални киселини. 

Стеатитот е метаморфна карпа составена претежно од талк.

## Етимологија
Зборот *талк* потекнува од    Во античко време, зборот се употребувал за разни сродни минерали, вклучувајќи *талк*, лискун и селенит. 

## Формирање
десно|мини|Парче од талк
Талкот доминантно се формира од метаморфизмот на магнезиумските минерали како што се серпентинот, пироксенот, амфиболот и оливинот, во присуство на јаглерод диоксид и вода. Ова е познато како „талкова карбонација“ или „стеатизација“ и произведува низа карпи познати како талкови карбонати.&#x5D;

Талкот првенствено се формира со хидратација и карбонизација преку оваа реакција:

:  +  →  +  + 

Талкот може да се формира и преку реакција помеѓу доломит и силициум диоксид, што е типично за скарнификација на доломитите со поплавување на силициум диоксид во контактни метаморфни ореоли:

:  +  +  →  +  + 

Талкот може да се формира и од магнезиум хлорит и кварц во син шкрилец и еклогит метаморфизам преку следната метаморфна реакција:

: хлорит + кварц → кијанит + талк + вода

Талкот се наоѓа и како дијагенетски минерал во седиментните карпи каде што може да се формира од преобразба на метастабилни хидрирани магнезиум-глинени прекурсори како што се керолит, сепиолит или стевензит кои можат да се таложат од морска и езерска вода под одредени услови.

Во оваа реакција, односот на талк и кијанит зависи од содржината на алуминиум, при што повеќе алуминозни карпи го фаворизираат производството на кијанит. Ова обично се поврзува со минерали под висок притисок и ниска температура како што се фенгит, гранат и глаукофан. Ваквите карпи се обично бели, ронливи и влакнести&#x5D;

Талкот е триоктаедарски слоевит минерал; неговата структура е слична на пирофилитот, но со магнезиум во октаедарските места на композитните слоеви.  Кристалната структура на талкот е опишана како *TOT*, што значи дека е составен од паралелни *TOT* слоеви слабо врзани едни со други со слаби вандервалсови сили. *TOT* слоевите, пак, се состојат од два тетраедарски листови (*T*) силно врзани за двете страни на еден триоктаедарски лист (*O*). Слабото поврзување помеѓу *TOT* слоевите му дава на талкот совршено базално расцепување и мекост. 

Тетраедарските плочи се состојат од силициумски тетраедри, кои се силициумски јони опкружени со четири кислородни јони. Секоја од тетраедрите споделува три од своите четири кислородни јони со соседните тетраедри за да се создаде хексагонален лист. Преостанатиот кислороден јон ( *апикалниот* кислороден јон) е достапен за поврзување со триоктаедарскиот лист.

Триоктаедарскиот лист има структура на лист од минералот бруцит. Апикалните кислородни атоми го заменуваат дел од хидроксилните јони што би биле присутни во бруцитниот лист, цврсто поврзувајќи ги тетраедарските листови со триоктаедарскиот лист. 

Тетраедарските листови имаат негативен полнеж, бидејќи нивниот состав во голема мера е . Триоктаедарскиот лист има еднаков позитивен полнеж, бидејќи неговиот состав во масата е . Комбинираниот TOT слој е електрично неутрален.

Бидејќи шестоаголниците во Т и О листовите се малку различни по големина, листовите се малку искривени кога се врзуваат во TOT слој. Ова ја прекинува шестаголната симетрија и ја сведува на моноклинична или триклиничка симетрија.  Сепак, оригиналната шестаголна симетрија е забележлива во псевдотригоналниот карактер на талковите кристали.


Податотека:Mica_T.png|алт=View of tetrahedral sheet structure of talc. The apical oxygen ions are tinted pink.| Поглед на тетраедарска лисна структура на талк. Апикалните јони на кислород се обоени розово.
Податотека:Talc_to.jpg|алт=View of trioctahedral sheet of talc. Yellow spheres are hydroxyl; blue are magnesium. Apical oxygen binding sites are white.| Поглед на триоктаедарски лист од талк. Жолтите сфери се хидроксил; сините се магнезиум. Апикалните места за врзување на кислород се бели.
Податотека:Talc_structure.jpg|алт=Talc crystal viewed along the [100] axis, looking along the layers of the crystal| Кристал од талк гледан по должината на оската [100], гледајќи по слоевите на кристалот


## Појава
мини|Производство на талк во 2005 година
мини|Рудари работат во рудник за талк (Тамби Беј?), Австралија, околу 1950 година
Талкот е вообичаен метаморфен минерал во метаморфните појаси кои содржат ултрамафични карпи, како што е стеатит (карпа со висока содржина на талк), и во рамките на белошкрилестите и синошкрилестите метаморфни терини. Главни примери на белошкрилести се Францисканскиот метаморфен појас во западниот дел на САД, западноевропските Алпи, особено во Италија, одредени области на Масгрејв и некои колизиони орогени како што се Хималаите, кои се протегаат по должината на Пакистан, Индија, Непал и Бутан.

Талк-карбонатни ултрамафици се типични за многу области на архејските кратони, особено во Западна Австралија. Талк-карбонатни ултрамафици се познати и од Лахланскиот преклопен појас, источна Австралија, од Бразил, Гвајански Штит и од офиолитските појаси на Турција, Оман и Блискиот Исток.

Кина е клучна земја во светот за производство на талк и стеатит со производство од околу 2,2&nbsp;милиони тони (2016), што претставува 30% од вкупното глобално производство. Другите главни производители се Бразил (12%), Индија (11%), САД (9%), Франција (6%), Финска (4%), Италија, Русија, Канада и Австрија (2%, секоја).

Значајни економски наоѓалишта на талк вклучуваат рудник за талк Маунт Сибрук, Западна Австралија, формиран врз полидеформирана, слоевита ултрамафична интрузија. Групацијата Лузенак, со седиште во Франција, е најголемиот снабдувач на ископан талк во светот. Нејзиниот најголем рудник за талк во Тримун во близина на Лузенак во јужна Франција произведува 400.000&nbsp;тони талк годишно.

## Конфликтен минерал
Екстракцијата во спорните области на покраината Нангархар, Авганистан, ја навела меѓународната група за мониторинг „Глобал витнес“ да го прогласи талкот за конфликтен минерал, бидејќи профитот се користи за финансирање на вооружена конфронтација меѓу Талибанците и Исламска Држава. 

## Употреба
мини|Талк во прав
мини|Структурата на талкот е составена од листови од Si<sub>2</sub>O<sub>5</sub> со магнезиум сместен помеѓу листовите во октаедарски места.
Талкот се употребува во многу индустрии, вклучувајќи производство на хартија, пластика, бои и премази (на пр. за калапи за леење метал), гума, храна, електрични кабли, фармацевтски производи, козметика и керамика. Груба сиво-зелена карпа со висока содржина на талк е стеатит, која се употребува за шпорети, мијалници, електрични разводни табли итн. Често се користи за површини на лабораториски маси и електрични разводни табли поради неговата отпорност на топлина, електрична енергија и киселини.

Во ситно мелена форма, талкот се употребува како козметика (талк во прав), како мазиво и како полнач во производството на хартија. Се користи за премачкување на внатрешноста на внатрешните гуми и гумените ракавици за време на производството за да се спречи лепење на површините. Талкот во прав, со голема рафинираност, се употребува во бебешка пудра, адстрингентен прав што се користи за спречување на осип од пелени (осип од пелени). Американската академија за педијатрија препорачува родителите да избегнуваат употреба на бебешка пудра бидејќи претставува ризик од респираторни проблеми, вклучувајќи проблеми со дишењето и сериозно оштетување на белите дробови доколку се вдишат. Малата големина на честичките го отежнува нивното држење подалеку од воздухот при нанесување на пудрата. Мастите на база на цинк оксид може да понудат побезбедна и поалтернативна за спречување на осип од пелени. 

Сапунскиот камен (масивен талк) често се употребува како маркер за заварување или обработка на метал. 

Талкот се употребува и како додаток во исхраната или во фармацевтски производи. Во медицината, талкот се употребува како средство за плеуродеза за да се спречи повторлив плеврален излив или пневмоторакс. Во Европската Унија, бројот на адитив е **E553b**. Талкот може да се користи во преработката на бел ориз како средство за полирање.

Поради неговата ниска цврстина на смолкнување, талкот е еден од најстарите познати цврсти масла за подмачкување. Исто така, има ограничена употреба како додаток за намалување на триењето во маслата за подмачкување. 

Талкот е широко користен во керамичката индустрија и во тела и во глазури. Во телата за уметнички производи со низок оган, тој дава белина и ја зголемува топлинската експанзија за да се спротивстави на пукањето. Во камените производи, мали проценти на талк се употребуваат за флуксирање на телото и со тоа подобрување на цврстината и застаклувањето. Тој е извор на MgO флукс во глазури на висока температура (за контрола на температурата на топење). Исто така, се користи како средство за матирање во глинени глазури и може да се користи за производство на магнезиумски мати на високи температури.

ISO стандард за квалитет (ISO 3262)

Во тек се патенти за употреба на магнезиум силикат како замена за цемент. Неговите производствени потреби се помалку енергетски интензивни од обичниот портланд цемент (со потреба за греење од околу 650&nbsp;°C за талк во споредба со 1.500&nbsp;°C за варовник за производство на Портланд цемент), додека впива многу повеќе јаглерод диоксид како што се стврднува. Ова резултира со негативен јаглероден отпечаток во целина, бидејќи замената за цемент отстранува 0,6 тони CO2 на употребен тон. Ова е во спротивност со позитивен јаглероден отпечаток од 0,4 тони на тон конвенционален цемент. 

Талкот понекогаш се употребува како фалсификат на нелегален хероин, за зголемување на волуменот и тежината и со тоа зголемување на неговата улична вредност. Со интравенска употреба, може да доведе до пулмонална талкоза, грануломатозно воспаление во белите дробови.

### Стерилен талк во прав
Стерилниот талк во прав (Национален код за лекови 63256-200-05) е склерозирачки агенс што се употребува во постапката на плеуродеза. Ова може да биде корисно како третман за рак за спречување на плеврални изливи (абнормално собирање на течност во просторот помеѓу белите дробови и градниот ѕид). Се вметнува во просторот преку градна цевка, предизвикувајќи негово затворање, така што течноста не може да се собере таму. Производот може да се стерилизира со сува топлина, етилен оксид или гама зрачење.

## Безбедност
Се покренале сомневања дека користењето на талк придонесува за одредени видови болести, главно рак на јајниците и белите дробови. Според Меѓународната агенција за истражување на ракот, талкот што содржи азбест е класифициран како агенс од група 1 (канцероген за луѓето), употребата на талк во перинеумот е класифицирана како група 2Б (веројатно канцероген за луѓето), а талкот што не содржи азбест е класифициран како група 2А (веројатно канцероген за луѓето).  Прегледите на Истражување на ракот во Велика Британија и Американско здружение за рак заклучуваат дека некои студии пронашле врска, но други студии не. 

Истражувањата дискутираат за белодробни проблеми, рак на белите дробови,  и рак на јајниците.  Еден од нив, објавен во 1993 година, бил извештајот на Националната програма за токсикологија на САД, кој открил дека талкот за козметички производи што не содржи влакна слични на азбест е во корелација со формирање на тумор кај стаорци принудени да вдишуваат талк 6 часа на ден, пет дена во неделата во текот на најмалку 113 недели.  Во еден труд од 1971 година биле пронајдени честички од талк вградени во 75% од проучуваните тумори на јајниците. Во 2018 година, Здравје на Канада издало предупредување против вдишување на талк во прав или негова перинеална употреба од страна на жените.

Спротивно на тоа, сепак, истражувањата објавени во 1995 и 2000 година заклучиле дека, иако е веројатно дека талкот може да предизвика рак на јајниците, не се покажани убедливи докази.  Понатаму, прегледот на испитувањата за рак на јајниците и употреба на талк во Европскиот журнал за превенција на ракот од 2008 година истакнал дека, иако многу од нив го испитувале времетраењето, фреквенцијата и акумулацијата на хигиенската употреба на талк, малкумина пронашле позитивна поврзаност меѓу овие фактори, а некои пронашле негативна: „Може да се тврди дека целокупните нулти наоди поврзани со дијафрагми нанесени со талк и употреба на кондоми се поубедлив доказ за недостаток на канцероген ефект, особено со оглед на недостатокот на воспоставена корелација помеѓу фреквенцијата на перинеално прашење и концентрациите на талк во ткивото на јајниците и недостатокот на конзистентна врска доза-одговор со ризикот од рак на јајниците“. Наместо тоа, авторите му припишале на талкот во прав „висок степен на безбедност“. 

Слично на тоа, во статија од 2014 година објавена во водечкото списание за рак, „ Весник на Националниот институт за рак“, истражувачите ги објавиле резултатите од анкета на 61.576 жени во постменопауза, од кои повеќе од половина користеле талк во перинеумот. Истражувачите ги споредиле извештаите на испитаниците за нивната сопствена употреба на талк со нивните извештаи дека им е дијагностициран рак на јајниците од страна на нивните лекари и открија, без оглед на возраста и статусот на лигатура на јајцеводите на испитаниците, „Употребата на перинеален прав... не беше поврзана со ризик од рак на јајниците во споредба со никогаш неупотребата“, ниту пак поголем индивидуален ризик од рак беше поврзан со подолга употреба на талк во прав. Врз основа на ова, статијата заклучила: „Употребата на перинеален прав не изгледа дека влијае на ризикот од рак на јајниците“. Експертскиот панел за преглед на козметички состојки заклучил во 2015 година дека талкот, во концентрациите што моментално се користат во козметиката, е безбеден.

Во јули 2024 година, Меѓународната агенција за истражување на ракот го навела талкот како „веројатно“ канцероген за луѓето. Испиутувањето се основа на ограничени докази дека може да предизвика рак на јајниците кај луѓето. 

### Индустриска класа
Во Соединетите Американски Држави, Администрацијата за безбедност и здравје при работа и Националниот институт за безбедност и здравје при работа поставиле граници на изложеност на респирабилни талкови прашини на 2&nbsp;mg/m3 во текот на осумчасовен работен ден. На нивоа од 1000&nbsp;mg/m3, вдишувањето на талк се смета за веднаш опасно по животот и здравјето. 

### Храна
Администрацијата за храна и лекови на Соединетите Американски Држави смета дека талкот (магнезиум силикат) е генерално признат како безбеден за користењер како средство против згрутчување во кујнската сол во концентрации помали од 2%.

### Поврзаност со азбест
Еден посебен проблем со комерцијалната употреба на талкот е неговата честа комбинација во подземни наоѓалишта со азбестна руда. Азбестот е општ термин за различни видови фиброзни силикатни минерали, кои се користат во градежништвото поради нивните својства на отпорност на топлина.  Постојат шест видови азбест; најчестата сорта во производството, белиот азбест, е во семејството серпентини.  Серпентинските минерали се лиснати силикати; иако не се во семејството серпентини, талкот е исто така лиснат силикат, со два листа поврзани со магнезиумски катјони. Честото мешање на наслаги од талк со азбест може да резултира со контаминација на ископаниот талк со бел азбест, што претставува сериозен ризик по здравјето кога се дисперзира во воздухот и се вдишува. Строгата контрола на квалитетот од 1976 година, вклучително и одвојувањето на талкот за козметички и прехранбен производ од оној наменет за индустриска употреба, во голема мера го елиминирало овој проблем, но тој останува потенцијална опасност што бара ублажување при рударството и преработката на талк.  Анкетата на американската Управа за храна и лекови од 2010 година не успеала да пронајде азбест во различни производи што содржат талк.  Истрага на Ројтерс од 2018 година потврдила дека фармацевтската компанија Џонсон и Џонсон со децении знаела дека има азбест во нејзината бебешка пудра, и во 2020 година компанијата престанала да ја продава својата бебешка пудра во САД и Канада. Имало повици до најголемите акционери на Џонсон и Џонсон да ја принудат компанијата да ја прекине глобалната продажба на бебешка пудра и да ангажира независна фирма да спроведе ревизија за расна правда, бидејќи таа била пласирана на пазарот на Афроамериканки и жени со прекумерна тежина.  На 11 август 2022 година, компанијата објавила дека ќе престане да произведува пудра на база на талк до 2023 година и ќе ја замени со пудра на база на пченкарен скроб. Компанијата соопштила дека пудрата на база на талк е безбеден за употреба и не содржи азбест..

## Судски спор
Во 2006 година, Меѓународната агенција за истражување на ракот го класифицирала талкот во прав како можен човечки канцероген доколку се употребува во пределот на женските гениталии. И покрај ова, ниедна федерална агенција во САД не презела мерки за отстранување на талкот во прав од пазарот или додавање предупредувања. 

Во февруари 2016 година, како резултат на тужба против „Џонсон и Џонсон“ (J&J), поротата во Сент Луис доделила 72 милиони долари отштета на семејството на жена од Алабама која починала од рак на јајниците. Семејството тврдело дека употребата на талк во прав е причина за нејзиниот рак.

Во мај 2016 година, на жена од Јужна Дакота ѝ биле доделени 55 милиони долари како резултат на друга тужба против J&J.  Жената ја користела бебешката пудра на Johnson & Johnson повеќе од 35 години пред да ѝ биде дијагностициран рак на јајници во 2011 година.

Во октомври 2016 година, поротата во Сент Луис ѝ доделил 70,1 милиони долари на жена од Калифорнија со рак на јајниците, која користела бебешка пудра 45 години. 

Во август 2017 година, поротата во Лос Анџелес ѝ доделила 417 милиони долари на Калифорнијка, Ева Ечеверија, која развила рак на јајници како „непосреден резултат на неразумно опасната и неисправна природа на талкот“, се наведува во нејзината тужба против Џонсон и Џонсон. На 20 октомври 2017 година, судијката на Вишиот суд во Лос Анџелес, Марен Нелсон, ја отфрлила пресудата. Судијката изјавила дека Ечеверија докажала дека „постои тековна дебата во научната и медицинската заедница за тоа дали талкот е поверојатно отколку не предизвикува рак на јајници и со тоа (дава) должност за предупредување“, но не доволно за да се одржи наметнувањето на одговорност од страна на поротата против Џонсон и Џонсон, наведувајќи дека Ечеверија не утврдила соодветно дека талкот предизвикува рак на јајници. 

Во јули 2018 година, суд во Сент Луис доделил тужба од 4,7 милијарди долари (4,14 милијарди долари казнена штета и 550 милиони долари компензаторна штета) против J&J на 22 жени тужители, заклучувајќи дека компанијата ги прикривала доказите за азбест во своите производи повеќе од четири децении.

Најмалку 38.000 други тужби поврзани со талк биле во тек според податоци од 2023 година. 

Во 2020 година, J&J ја запрел продажбата на својата бебешка пудра на база на талк, која ја продавала 130 години. J&J создал подружница одговорна за побарувањата во обид да ги реши тужбите во стечаен суд. Во 2023 година, J&J предложил спогодба од речиси 9 милијарди долари, при што 50.000 подносители на барања изјавиле дека тврдењата се „лажни“, но сакале да се откажат од проблемот, но судиите ги блокирале плановите, пресудувајќи дека подружницата не е во финансиска криза и не може да го користи системот за стечај за да ги реши тужбите.

Во јули 2023 година, J&J ги тужел истражувачите кои го поврзале талкот со ракот, тврдејќи дека користеле неточна наука за да ги омаловажат производите на компанијата, додека обвинетите изјавиле дека тужбите имаат за цел да ги замолчат научниците. 

## Наводи

Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Триклински минерали
Категорија:Ексципиенси
Категорија:Козметички хемикалии
Категорија:Минерали на магнезиумот