Ракетни напади во Барда 2020 година

**Ракетните напади во Барда** () била серија од три воздушни напади врз градот Барда, како и селата Əyricə и Карајусифли во истиот округ, во Азербејџан за време на Втората војна во Нагорно-Карабах. Во нападите биле вклучени ракетите БМ-30 Смерч со касетни боеви глави и резултирало со 27 загинати цивили.

Првиот напад се случил на 27 октомври, при што загинале 5 цивили, а биле ранети уште 13. Следниот ден, на 28 октомври, неколку проектили ја погодиле Барда, при што загинал 21 цивил, вклучително и еден доброволец од Црвената полумесечина, а биле ранети уште 60. Тоа бил најсмртоносниот напад врз цивили и најлошиот биланс на цивилни жртви за време на војната. На 7 ноември, ерменските сили истрелале ракета врз селото Ајриџа, при што загинало 16-годишно момче.

Азербејџан ја обвинил Ерменија за нападите и изјавил дека касетна муниција била користена против цивили. Хјуман рајтс воч и Амнести интернешенал ја потврдиле употребата на касетна муниција од страна на Ерменија, додавајќи дека „пукањето со касетна муниција во цивилни области е сурово и несовесно и предизвикало неискажана смрт, повреди и беда“. Ерменија негирала каква било одговорност, додека непризнатата Република Арцах ја признала одговорноста за нападите, но изјавила дека целта била воени објекти.

## Заднина
На 27 септември 2020 година, избувнале судири во спорниот регион Нагорно-Карабах, кој главно е *[[де факто]]* контролиран од Арцах, но *[[де јуре]]* дел од Азербејџан. Барда е дом на околу 40 илјади луѓе; и се наоѓа на околу 20 км (12 ми) североистично од поранешната линија на контакт на Нагорно-Карабах.

Трилатералните разговори за конфликтот меѓу министрите за надворешни работи на Русија, Ерменија и Азербејџан започнале на 9 октомври 2020 година во Москва. Во разговорите учествувале Сергеј Лавров, Зохраб Мнацаканјан и Џејхун Бајрамов. Лавров издал заедничка изјава по десетчасовните разговори кои завршиле во 03:00 часот по локално време, потврдувајќи дека хуманитарниот прекин на огнот ќе стапел на сила напладне. Неколку минути откако требало да започне примирјето, двете страни меѓусебно се обвиниле за прекршување на примирјето.

Од 4 октомври, вториот по големина град во Азербејџан Гања, бил погоден четири пати од ерменски и арцахски проектили, што резултирало со 25 загинати цивили, а уште 125 повредени. На 8 октомври Министерството за одбрана на Азербејџан известило дека округот Барда бил гранатиран од ракетен фрлач ОТР-21 Точка.

На 26 октомври, Соединетите Држави објавиле дека двете страни се согласиле на хуманитарен прекин на огнот од утрото на 26 октомври, но прекинот бил прекршен неколку минути по стапувањето во сила, при што двете страни меѓусебно се обвинувале за кршење на прекинот.

## Напади
десно|мини| Ерменски ракетен фрлач БМ-30 Смерч во 2017 година.
Првиот напад се случил на 27 октомври, во Карајусифли, убил 5 цивили и ранил 15 други. Вклучувал касетни бомби од ДМ-30 Смерч, повеќекратен ракетен фрлач. Хјуман рајтс воч забележале значителна штета на 12 куќи во околината.

Вториот напад на 28 октомври се случил околу 13:00 часот по локално време. Станува збор за касетни проектили кои ги погодиле густо населените урбани области со трговски објекти, што го потврдиле Амнести интернешенел и Хјуман рајтс воч. Како резултат на тоа, 21 цивил загинале, а над 70 биле ранети. Меѓу загинатите имало и 39-годишен волонтер одЦрвената полумесечина, додека други двајца доброволци останале повредени. Имало многу оштетени цивилни инфраструктурни објекти и возила, вклучувајќи ги, според Хјуман рајтс воч, Центарот за третман и дијагностика на Барда, канцеларијата на Државната служба за миграција. Според Азербејџан, во вториот напад бил вклучен и БМ-30 Смерч со кластер боева глава опремена со фрагментирани боеви глави од вкупно 72–144 парчиња. Азербејџан ја обвинил Ерменија за нападите, при што тие негирала каква било одговорност, додека Амнести интернешенел и Хјуман рајтс воч исто така изјавиле дека Ерменија го извршила нападот. Во меѓувреме, непризнаената Република Арцах ја признала одговорноста за вториот напад, но изјавила дека целта била воени објекти. Репортерскиот тим на Њујорк тајмс бил фатен во ерменски ракетен напад како возел по главната улица на Барда.

Третиот напад на 7 ноември се случил во селото Ајриџа. Според извештајот на Хјуман рајтс воч, ерменските сили испукале ракета која погодила земјоделско поле во близина на селото и убило 16-годишно момче додека си играло со други деца. Азербејџанските власти изјавиле дека ја идентификувале муницијата како ракета 9М528 Смерч, која носела боева глава со ефект на експлозија и фрагментација. ХРВ објавил дека истражувачите не забележале никакви воени цели во областа.

## Азербејџански одговор
Брзо по нападите, азербејџанското Министерство за одбрана објавило снимка од беспилотни летала, тврдејќи дека се одмаздила за нападите, особено насочено кон ерменската работна сила, наместо опремата која што била претходно прикажана.

Позицијата на гаѓање на фрлачот БМ-30 Смерч вклучен во нападите била идентификувана од азербејџанската армија и на 29 октомври била уништена. На 30 октомври, азербејџанското Министерство за одбрана објавило дека биле уништени уште два фрлачи Смерч, кои биле насочени кон Барда и Татар.

## Реакции
Во Азербејџан, нападите биле остро осудени, при што претседателската администрација на земјата го нарекла првиот напад „нов акт на геноцид“, додека азербејџанскиот омбудсман Сабина Алиева го означил вториот напад како „терористички чин врз цивили“. Претседателот на Азербејџан, Илхам Алиев ветил одговор што доликува за нападите. Исто така, потпретседателот на Азербејџан, Мехрибан Алиева изјавила дека нападите се варварски и изразил сочувство.

На меѓународно ниво, нападите биле осуденин од Турција и пакистанските, иранските, француските, и казахстанските амбасади во Азербејџан, иранскиот политичар Хасан Амели, и Турскиот совет.

Мари Стратерс, регионален директор на Амнести интернешнал за Источна Европа и Средна Азија, изјавил дека „пукањето со касетна муниција во цивилни области е сурово и несовесно и предизвикало нераскажана смрт, повреди и беда“. Слично на тоа, Хјуман рајтс воч објавил извештај за нападот, потврдувајќи ја употребата на касетна муниција и ја повикал Ерменија да престане да користи забрането оружје.

## Наводи

Категорија:Нагорно-Карабах