Расизам во Турција

[мини|280x280пкс|„''Да живее расистичка Турција''“ испишано со спреј од неидентификувани лица на sидовите на [Ерменци|ерменската црква во Истанбул]]

Во Турција, расизмот и етничката дискриминација се присутни во нејзиното општество и низ нејзината историја, вклучително и институционален расизам против немуслиманските и несунитските малцинства. Ова главно се јавува во форма на негативните ставови и акции од страна на Турците кон луѓето кои не се сметаат за етнички турски народи. Ваквата дискриминација е претежно кон нетурските етнички малцинства како што се Курдите, Зазите, Ерменците, Асирците, Грците и Евреите, како и непријателството кон малцинските форми на исламот како што се Алевитите, Суфитите и Шиитите.

Во последниве години, расизмот во Турција се префрлил кон сириските бегалци и Арапите воопшто.

## Преглед

Расизмот и дискриминацијата во Турција може да се пронајдат уште во времето на Отоманското Царство. Во 1860-тите, некои османлиски турски интелектуалци, како што е Али Суави, изјавиле дека:

# Турците се супериорни во однос на другите раси во политички, воен и културен аспект
# Турскиот јазик ги надминува европските јазици по своето богатство и извонредност
# Турците ја граделе исламската цивилизација.

Со воспоставувањето на Република Турција, немуслиманските граѓани на земјата биле подложени на бројни случаи на дискриминација спонзорирани од државата. На пример, многу немуслимани биле отпуштени од своите работни места и биле одбиени од бирократијата. Законот за државни службеници донесен во 1926 година имал за цел Турцизација на работниот живот во Турција. Овој закон ја дефинирал турската припадност како услов што бил неопходен за лице кое сакало да стане државен службеник. Рани расисти во Турција биле Нихал Атсиз и Реха Огуз Туркан, кои двајцата се натпреварувале со примена на посебен начин во дефинирање на турската припадност. Двајцата биле обвинети во Судскиот процес за расизам, во 1944 година, заедно со други 21 обвинети, меѓу кои биле и Зеки Велиди Тоган и Алпарслан Туркеш. Неколку обвинети биле осудени на затворски казни, но по повторното судење во октомври 1945 година, сите биле ослободени од обвинение. Турското идеалистичко движење е под влијание на гледиштата на Адолф Хитлер за расизмот. Неговата книга *„[[Мојата борба]]“* (), е многу популарна меѓу десничарските политичари и бидејќи Булент Еџевит сакал да ја забрани продажбата во Турција, тие го спречиле тоа.

Во Турција во 2002 година, Министерството за образование донело образовна програма во однос на Ерменците, која била нашироко осудена како расистичка и шовинистичка. Наставната програма содржи учебници во кои биле вклучени фрази како што се „*ги уништивме Грците*“ и „*предавник на нацијата*“. Потоа, граѓанските организации, вклучително и Турската академија на науките, објавиле студија во која се жалело за целиот расизам и сексизам во учебниците. Сепак, во извештајот објавен од Меѓународната група за права на малцинствата (МРГ) во 2015 година се вели дека наставната програма во училиштата продолжува да ги прикажува „*Ерменците и Грците како непријатели на земјата*“. Нурџан Каја, еден од авторите на извештајот, заклучил: „*Целиот образовен систем се заснова на турско потекло. Нетурските групи или не се повикуваат или се наведуваат на негативен начин*“.

Од 2008 година Турција исто така бележи зголемување на „*злосторствата од омраза*“ кои се мотивирани од расизам, национализам и нетолеранција. Според Ајхан Сефер, шеф на парламентарната Комисија за истрага на човековите права, „*[[Говор на омраза|Говорот на омраза]] е во пораст во Турција, затоа треба да се воведат нови пречки за спречување на зголемувањето на ваквите злосторства*“. И покрај одредбите во Уставот и законите, досега нема осудувано кривично дело од омраза, заради расизам или дискриминација. Во Турција од почетокот на 2006 година, извршени се бројни убиства против луѓе кои се припадници на етнички и религиозни малцински групи, луѓе кои имаат различна сексуална ориентација и луѓе кои исповедуваат различен социјален / сексуален идентитет. Член 216 од Турскиот кривичен законик воведува општа забрана за јавно поттикнување на омраза и одвратност кај луѓето.
мини|368x368пкс| Линија за говорот на омраза кон целните групи во турските новински центри според извештајот за медиуми на говорот на омраза и дискриминаторскиот јазик од јануари – април 2014 година од Нефрет Сојлеми и фондацијата Хрант Динк.
Според написот напишан во 2009 година од Јавуз Бајдар, виш колумнист за дневниот весник *Заман*, расизмот и говорот на омраза се зголемуваат во Турција, особено против Ерменците и Евреите. На 12 јануари 2009 година, тој напишал дека „*Ако некој помине низ печатот во Турција, лесно може да се најдат случаи на расизам и говор на омраза, особено како одговор на масаките и страдањата во [[Појас Газа|Газа]]. Ова се случаи во кои веќе не се прави разлика помеѓу критикување и осуда на израелските дела и поставување на Евреите на линијата за стрелање*“. Во 2011 година, Асли Чиракман тврдел дека очигледно се зголемил изразот на ксенофобично чувство против курдското, ерменското и еврејското присуство во Турција. Чиракман исто така забележал дека етно-националистичкиот дискурс во 2000-тите ги идентификува непријателите како етнички и религиозни групи кои живеат во Турција, како што се Курдите, Ерменците и Евреите.

Во 2011 година, истражувањето на Пју за глобалните ставови и трендови на 1.000 Турци открило дека 6% од нив имаат поволно мислење за христијаните, а 4% од нив имаат поволно мислење за Евреите. Претходно, во 2006 година, бројките изнесувале 16% и 15%, соодветно. Истражувањето на Пју исто така покажало дека 72% од Турците гледаат на Американците како непријатели, а 70% за жителите од Европа. На прашањето да ја именуваат најнасилната религија во светот, 45% од Турците го цитирале христијанството и 41% го цитирале јудаизмот, а 2% рекле дека тоа е исламот. Дополнително, 65% од Турците изјавиле дека западните народи се „*неморални*“.

Еден од главните предизвици со кои се соочува Турција според Европската комисија против расизмот и нетолеранцијата (ЕКРИ) е потребата за помирување на силното чувство за национален идентитет и желбата да се зачува единството и интегритетот на државата со правото на различното малцинство групи да ги изразат сопствените сетила за етнички идентитет во Турција, на пример, правото на малцинска група да развие сопствено чувство за етнички идентитет преку одржување на јазичните и културните аспекти на тој етнички идентитет.

Во неодамнешното откритие на ерменскиот весник „*Агос*“, се искористиле тајни расни кодови за класифицирање на малцинските заедници во земјата. Според расниот код, за кој се верува дека е утврден за време на темелите на републиката во 1923 година, Грците се класифицирани под бројот 1, Ерменците под бројот 2 и Евреите под бројот 3. Алтан Тан, заменик на Партијата за мир и демократија (БДП), верувал дека таквите кодови секогаш ги негираат турските власти, но изјавил дека „*доколку се случи такво нешто, тоа е голема катастрофа. Државата нелегално ги профилира сопствените граѓани врз основа на етничка припадност и религија, а тоа го прави тајно и е голема катастрофа*“.

Според истражувањето спроведено од Универзитетот Билги, со поддршка на Советот за научно-технолошко истражување на Турција (TÜBITAK) помеѓу 2015 и 2017 година, 90 проценти од младите изјавиле дека не би сакале нивните ќерки да се омажат за некој што е „*од друга „група“*. Додека 80 проценти од младите рекле дека не сакаат да имаат сосед кој е од „*другиот*“, 84 проценти рекле дека не би сакале нивните деца да бидат пријатели со деца кои биле од „*другата*“ група. 84 проценти одговориле дека нема да прават деловни активности со членовите на групата „*други*“. 80 проценти рекле дека нема да вработат никој што е од „*другиот*“. Истражувачите спровеле интервјуа лице во лице со млади луѓе на возраст од 18 до 29 години. Кога биле замолени да наведат кои групи сметаат дека се „*другите*“, тие ги рангирале хомосексуалците на прво место со 89 проценти, атеистите и неверниците на второ место со 86 проценти, луѓето од други вери биле рангирани на трето со 82 проценти, малцинствата со 75 а екстремно религиозните лица се наоѓаат на петтото место со 74 проценти.

## Против Курдите
Махмут Есат Бозкурт, поранешен министер за правда во 1930 година ја искажувал супериорността на турската раса во однос на курдската и им дозволувал на неТурците само право да бидат слуги и робови.
[мини|Наслов на дневниот весник „''Кумхуријет“'' од [13 јули 1930 година: *Започна чистењето, оние во долината Зејлин беа целосно уништени, никој не преживеа, операцијата на [[Арарат|Агир]] продолжува. *Според последните информации, чистењето во окрузите Ерчиш, планината Сифан и Зејлин заврши*.]]
Масакрот во Зилан во [[1930]] година  претставувал масакр  на [[Курди|курдските]] жители на [[Турција|Турција за]] време на бунтот во [[Арарат]], во кој учествувале 800-1500 вооружени лица. Според дневниот весник „*Кумхуријет“* од [[16 јули]] [[1930]] година, биле убиени околу 15.000 луѓе, а реката Зилан била исполнета со мртви тела. На [[31 август]] [[1930]] година, дневниот весник „*Милијет“* ја објавил декларацијата на турскиот премиер [[Исмет Инону]]: „*Само турската нација има право да бара етнички и расни права во оваа земја. Секој друг елемент нема такво право*“. *Тие се источни Турци кои биле измамени од неоснована пропаганда и на крајот го изгубиле својот пат*“.

[[Курди]]те имаат долга историја на дискриминација и масакри кои биле извршени врз нив од страна на турската влада. Една од најзначајните е бунтот во Дерсим, каде што според официјалниот извештај на Четвртиот генерален инспекторат, 13.160 цивили биле убиени од страна на Турската армија, а 11.818 лица биле однесени во егзил, со што населението се осетило во покраината во 1937–38 година. Според Дерсими, многу племиња биле застрелани откако се предале, а жените и децата биле заклучени во фарми, кои потоа запалени. Според Мекдоул, биле убиени 40.000 луѓе. Според извори од курдска дијаспора, над 70 000 луѓе биле убиени.

Во обид да го одрекне нивното постоење, турската влада ги категоризирала [[Курди]]те како „*планински Турци*“ до 1991 година. Оттогаш, курдското население во Турција долго време се обидувало да го [[Курдски јазик|вклучи курдскиот јазик]] како наставен јазик во државните училишта, како и предмет. Неколку обиди за отворање курдски упатства биле запрени од техничка основа. Турски извори тврдат дека управувањето со училишта на курдски јазик било завршено во 2004 година поради „*очигледен недостаток на интерес*“. И покрај тоа што училиштата на курдски јазик започнале да работат, многу од нив биле принудени да се затворат поради прекумерна регулација од страна на државата. Институтите на курдски јазик биле следени под строг надзор и бирократски притисок. Користењето на курдски јазик како главен образовен јазик е нелегално во Турција. Тоа е прифатено само како предметни курсеви.

Курдскиот јазик е дозволен како предмет на универзитетите, некои од нив се само курсеви за јазик, додека други се дипломирани или постдипломски курдски програми за литература и јазик.

Поради големиот број [[Турски Курди]], последователните влади сметаат дека изразувањето на курдскиот идентитет е потенцијална закана за турското единство, чувство што се засилува по вооружениот бунт инициран од [[Курдска работничка партија|ПКК]] во [[1984]] година. Едно од главните обвинувања за културна асимилација се однесува на историското сузбивање на [[Курдски јазик|курдскиот јазик]] од страна на државата. Курдските публикации создадени низ 60-тите и 70-тите години на минатиот век биле затворени под различни правни изговори. По воениот удар од [[1980]] година, курдскиот јазик бил официјално забранет во владините институции.

Во април 2000 година, американскиот конгресмен Боб Филнер зборувал за „ културен геноцид “, нагласувајќи дека „начинот на живот познат како курдски исчезнува со застрашувачка брзина“. Марк Левен сугерирал дека геноцидните практики не биле ограничени на културен геноцид и дека настаните од крајот на 19 век продолжиле до 1990 година. Во 2019 година [[Дојче Веле]] објавил дека Курдите сè повеќе биле предмет на насилни злосторства од омраза.

Одредени академици тврдат дека последователните турски влади усвоиле постојана [[Геноцид|програма за геноцид]] врз Курдите, насочена кон нивна асимилација. Сепак, хипотезата за геноцид останува малцинско гледиште меѓу историчарите и не е одобрена од ниту една нација или поголема организација. Десмонд Фернандес, виш предавач на Универзитетот Де Монтфорт, ја разградува политиката на турските власти во следниве категории:

# Програма за присилна асимилација, која вклучува, меѓу другото, забрана на [[Курдски јазик|курдскиот јазик]] и присилно преместување на Курдите во некурдските области на Турција.
# Забрана за какви било организации што се спротивставуваат на категоријата еден.
# Насилната репресија на секој отпор на Курдите.

Во јануари 2013 година, турскиот парламент донел закон со кој се дозволува употреба на курдски јазик во судовите, иако со ограничувања. Законот бил изгласан со гласови на владејачката [[Партија на правдата и развојот|АКП]] и прокурдската опозициска партија за права БДП, против критиките од секуларната партија ЦХП и националистичката МХП, а пратениците на МХП и ЦХП за малку ќе се судриле со пратениците на БДП во врска со законот. И покрај нивната поддршка во парламентот, БДП била критички настроен кон одредбата во законот обвинетите да плаќаат за надоместоците за превод и дека законот важи само за говорна одбрана на суд, но не и за писмена одбрана или претходна постапка на истрагата. Според еден извор, законот не е во согласност со стандардите на ЕУ. Заменик-премиерот на Турција Бекир Боздаг одговорил на критиките кон законот од обете страни велејќи дека хонорарите за обвинетите кои не зборуваат турски ќе бидат платени од државата, додека оние што зборуваат турски сепак претпочитаат да зборуваат на суд во друг јазикот ќе мора сами да ги плаќаат давачките. Европскиот комесар за проширување Штефан Филе го поздравил новиот закон.

Во февруари 2013 година, турскиот премиер [[Реџеп Таип Ердоган|Реџеп Таип Ердоган за]] време на состанокот со муслиманските лидери изјавил дека има „позитивни ставови“ во врска со имамите кои држат беседи на турски, курдски или арапски јазик, според најчесто зборуваниот јазик меѓу присутните во џамијата. Овој потег добил поддршка од курдските политичари и групите за човекови права.

== Против Арапите ==
Турција има историја на силен антиарабизам, кој бележи значителен пораст заради сириската бегалска криза. Дневниот весник Харец објавил дека антиарапскиот расизам во Турција влијае главно на две групи; туристи од Заливот кои се одликуваат како „богати“ и сириските бегалци во Турција. Харец исто така објавил дека анти-сириското расположение во Турција метастазира во општо непријателство кон сите Арапи, вклучувајќи ги и Палестинците. Заменик-претседателот на [[Партија на доброто|партијата]] на доброто предупредил дека Турција ризикува да стане „земја од Блискиот Исток“ поради приливот на бегалци.

== Против Ерменците ==
[[Податотека:Ambassador_Morgenthau's_Story_p314.jpg|мини|250x250пкс| [[Ерменски геноцид|Ерменскиот геноцид]] бил систематско истребување на османлиската влада на нејзините ерменски поданици на територијата што ја сочинува денешна Република Турција. Вкупниот број на убиени луѓе се проценува на 1,5 милиони.]]
Иако било можно за Ерменците да постигнат статус и богатство во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], како заедница, тие добиле статус на граѓани од втор ред (според [[Милет (Отоманско Царство)|Милетскиот систем]])  и се сметале за фундаментално туѓи поради муслиманскиот карактер на османлиската општеството. Во 1895 година, барањата за реформа меѓу ерменските поданици на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] довеле до [[Абдул Хамид II|одлука на султанот Абдул Хамид]] да ги потисне како резултат на [[Хамидски масакри|масакри во Хамидија,]] во кои биле убиени до 300.000 [[Ерменците во Османлиското Царство|Ерменци]] и многу повеќе биле измачувани. Во 1909 година, масакрот врз Ерменците во градот [[Адана]] резултирал со низа анти-ерменски [[погром]]и низ целиот округ што резултирало со смрт на 20.000-30.000 Ерменци. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], османлиската влада масакрирала помеѓу 1 и 1,5 милиони Ерменци во т.н. [[Ерменски геноцид]]. Позицијата на сегашната турска влада е дека Ерменците кои загинале биле жртви на очекуваните воени тешкотии, цитираните жртви се протерани и дека настаните во 1915 година не може да се сметаат за геноцид. Оваа позиција е критикувана од меѓународни научници за геноцид, и од 28 влади, кои имаат резолуции со кои се потврдува геноцидот.

Терминот познат како „*Дваесетте класи*“ била политика што ја користела турската влада за регрутирање на машкото нетурско малцинство, главно составено од [[Ерменци]], [[Грци]] и [[Евреи]] за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Сите дваесеттина класи се состоеле од машко малцинство, вклучително и старешини и ментално болни. Ним не им било дадено оружје и доста често не носеле ниту воени униформи. Овие немуслимани биле собрани во трудовите баталјони каде што не биле запишани Турците. Наводно биле принудени да работат под многу лоши услови. Преовладувачкото и раширено гледиште за ова прашање било дека Турција сакајќи да учествува во Втората светска војна, однапред ги собрала сите неверодостојни нетурски мажи што се сметале за „*петта колона*“.
[[Податотека:Vergisiauctions.png|мини|Немуслиманите го наддаваат својот мебел на аукција за го платат данокот наречен Варıик Вергиси .]]
Варлик Вергиси („*Данок на богатство*“ или „*Данок на капитал*“) претставувал турски данок што се наметнувал на богатите граѓани на Турција во [[1942]] година, со наведената цел да се соберат средства за одбрана на земјата во случај на евентуален влез во [[Втората светска војна]]. Предлог-законот за еднократен данок бил предложен од владата на [[Шукру Сараџоглу]], а актот бил усвоен од Турскиот парламент на [[11 ноември]] [[1942]] година. Данокот се однесувал на основните средства, како што се земјиште со имот, сопственици на згради, брокери за недвижнини, деловни активности и индустриски претпријатија на сите граѓани, вклучително и на малцинствата. Сепак, оние кои пострадале најтешко биле немуслиманите односно Евреите, Грците и Ерменците кои контролирале голем дел од економијата, иако [[Ерменци]]те биле највисоко оданочувани.

Некои тешкотии кои во моментов ги доживува ерменското малцинство во Турција се резултат на анти-ерменскиот став на ултра-националистичките групи како што се „[[Сиви волци|Сивите волци]]“. Според Групата за малцински права, додека владата официјално ги признава Ерменците како малцинства, но кога се користи во јавноста, овој термин означува статус од втора класа. Во Турција, терминот „*Ерменец*“ честопати се користел како навреда. Децата се учат на млада возраст да ги мразат Ерменците и „*Ерменците*“ и неколку лица се гонети затоа што ги повикале јавните личности и политичарите како такви.Во февруари [[2004]] година, новинарот [[Хрант Динк]] објавил ерменски текст во ерменскиот весник „*Агос“* со наслов „*Тајната на Сабиха Хатун*“ во кој поранешна [[Газиантеп|жителка на Газиантеп]], Хрипсиме Себилџијан, тврди дека е внука на Сабиха Ѓукчен, што значи дека турскиот националистички херој Ѓукчен имал [[Ерменци|ерменско]] потекло. Самата идеја дека таа може да биде Ерменка предизвикало бура низ цела Турција, а и самиот Динк дури се нашол на удар, пред се од колумнисти на весници и турски ултра-националистички групи, кои ја означиле како предавник. Испраќањето на американскиот конзул, објавено од [[Викиликс]] и напишано од официјален претставник од конзулатот во Истанбул, забележал дека целата афера „открива грда низа расизам во турското општество“.

Во 2004 година, Белге Филмс, филмски дистрибутер во [[Турција|Турција го]] повлекол објавувањето на филмот „*Арарат*“ на Атом Егојан, кој се однесува на [[Ерменскиот геноцид]], откако добил закани од организацијата „*Сиви Волци*“, ултра националистичка организација. Оваа организација стоела зад слични кампањи со закани против ерменската заедница во минатото. Во 1994 година, е-пошта со омраза потпишана од организацијата „Сиви Волци“, била испратена до ерменските бизниси и приватни домови во кои се опишани Ерменците како „паразити“ и дека масакрите од минатото ќе продолжат. Писмата завршувале и со зборовите: „*Не заборавајте: Турција им припаѓа само на Турците. Ние ќе ја ослободиме Турција од оваа експлоатација. Не принудувај не да те испратиме во Ереван! Затоа, заминете сега, пред да го направиме тоа! Или во спротивно, ќе се сруши, како што рече нашиот премиер (Тансу Чилер.), За да: „или ќе му ставите крај на тоа, или во спротивно ќе го сториме тоа“. Тоа е последно предупредување*! “ 

Хрант Динк, уредникот на неделниот ерменски весник *„Агос*“, бил убиен во Истанбул на [[19 јануари]] [[2007]] година, од Огун Самаст. Тој, наводно, дејствувал по наредба на Јасин Хајал, милитантен турски ултра-националист. За неговите изјави за ерменскиот идентитет и ерменскиот геноцид, Динк бил гонет трипати според членот 301 од турскиот кривичен законик за „*навреда на турската припадност*“. Тој исто така добил бројни смртни закани од турски националисти кои го гледале неговото „*иконоборно*“ новинарство (особено во врска со ерменскиот геноцид) како чин на предавство.

Терминот „*Ерменски*“ често се користи во политиката за да се дискредитираат политичките противници. Во 2008 година, Канан Аритман, заменик на измирската Републиканската народна партија (ЦХП), го нарекол претседателот [[Абдула Ѓул]] „Ерменец“. Аритман тогаш бил гонет за „навреда“ на претседателот. Слично на тоа, во 2010 година, турскиот новинар Џем Бујукчакир одобрил коментар на своето мрежно место во кој се тврди дека мајката на претседателот Абдула е Ерменка. Тој тогаш бил осуден на 11 месеци затвор за „*навреда на претседателот [Абдула] Ѓул*“.

Ибрахим Шахин и 36 други наводни членови на турската ултра-националистичка група Ергенекон биле уапсени во јануари [[2009]] година во [[Анкара]]. Турската полиција соопштила дека обидот е извршен со наредбите што ги дал Шахин за убиство на 12 водачи на ерменската заедница во Сивас. Според официјалната истрага во Турција, Ергенекон имал улога и во убиството на Хрант Динк.

Во 2010 година, за време на фудбалски натпревар помеѓу [[Бурсаспор]] и [[ФК Бешикташ|Бешикташ ЈК]], навивачите на Бурсаспор скандирале: „*Ерменските кучиња го поддржуваат Бешикташ*“. Пеењето се однесувало на фактот дека Ален Маркарјан, водачот на навивачката група на Бешикташ, има ерменско потекло.

Севаг Баликџи, турски војник со ерменско потекло, бил застрелан на 24 април 2011 година, на денот на одбележувањето на ерменскиот геноцид, за време на неговата воена служба во [[Батман (град)|Батмен]]. Преку неговиот [[Фејсбук]] профил, било откриено дека убиецот Киванч Агаоглу е ултра-националист, и симпатизер на националистичкиот политичар Мухсин Јазиџилоглу и турскиот агент/договорниот убиец Абдулах Чатли, кој и самиот имал историја на анти-ерменска активност, како ерменскиот Бомбашки напад на Меморијалниот геноцид во предградието на [[Париз]] во [[1984]] година. Неговиот профил на Фејсбук исто така покажал дека тој е симпатизер на Партијата на големата унија (ББП), крајно десничарска националистичка партија во Турција. Вереницата на Баликчи сведочела дека Севаг преку телефон и рекол дека се плаши за неговиот живот затоа што одреден воен службеник му се заканувал велејќи му: „Ако се случеше војна со Ерменија, ти ќе беше првиот што ќе го убиев“.
[[Податотека:You_are_either_a_Turk,_or_a_bastard.jpg|мини|300x300пкс| „Или си Турчин, или копиле“, крај ѕидот на ерменската црква во Ќадикој, Истанбул.]]
На 26 февруари 2012 година, собирот во Истанбул во знак на сеќавање на масакрот во Хоџали се претворил во анти-ерменска демонстрација која содржела говор на омраза и закани кон [[Ерменија]] и [[Ерменци]]те. Песните и паролите за време на демонстрациите вклучуваат: „*Сите сте Ерменци, сите сте копилиња* “, „ *копилињата на Хрант не можат да нè исплашат* “ и „ *Таксим плоштад денес, Ереван утре: Ни ќе дојдеме кон вас одеднаш во текот на ноќта* “.

Во 2012 година, ултра-националистичката група АСИМ-ДЕР (основана во 2002 година) имала за цел ерменски училишта, цркви, фондации и поединци во Турција, како дел од анти-ерменската кампања за омраза.

На [[23 февруари]] [[2014]] година, група демонстранти носеле транспарент на кој пишувало: „*Да живее Огун Самастс! Долу Хрант Динк*!“, дефилирале пред ерменското основно училиште во [[Истанбул]] и потоа марширале пред главната зграда на весникот „ Агос“, истата локација каде бил убиен [[Хрант Динк]] во [[2007]] година.

На [[5 август]] [[2014]] година, премиерот [[Реџеп Таип Ердоган]], во телевизиско интервју за новинската мрежа НТВ, забележал дека да се биде Ерменец е „*погрдо*“ дури и да се биде [[Грузијци|Грузиец]], велејќи: „*Не би поверувале во работите што ги кажаа за мене. Тие рекоа дека сум Грузиец ... кажаа уште погрди работи - ме нарекоа Ерменец, но јас сум Турчин.*” 

Во февруари [[2015]] година биле откриени графити во близина на ѕидот на ерменската црква во областа [[Кадиќој]] во Истанбул, каде се вели: „*Или си Турчин или копиле*“ и „*Сите Ерменци се копилиња*“. Се тврди дека графитите биле направени со организирање на членовите на митингот под наслов „*Демонстрации со кои се осудува геноцидот во Хоџали и ерменскиот терор*“. Здружението за човекови права на Турција се заложило за локалната влада во [[Истанбул]] нарекувајќи ја „*Изговор за поттикнување на етничка омраза против Ерменците во Турција*“. Истиот месец транспаренти со кои се слави Ерменскиот геноцид биле забележани во неколку градови низ цела [[Турција]]. Тие гласеле: „*Ние ја славиме 100-годишнината од чистењето на нашата земја од Ерменците. Горди сме на нашите славни предци*“. (*Yurdumuzun Ermenilerden temizlenişinin 100. yıldönümü kutlu olsun. Ianlı atalarımızla gurur duyuyoruz*.) 

Во март [[2015]] година, градоначалникот на [[Анкара]], [[Мелих Ѓукчек]], поднел официјална жалба за обвиненија за клевета против новинарот Хајко Багдат, бидејќи тој го нарекувал Ерменец. Во петицијата на жалителот до судот било наведено: „*Изјавите [од Багдат] се лажни и вклучуваат навреда и клевета*“. Ѓукчеки зјавил дека терминот „Ерменец“ значел „*одвратност*“. Ѓукчекго тужел Багдат за 10.000 [[Турска лира|лири]] според граѓанска постапка. Во друг случај Багдат првично бил осуден на 105 дена затвор за навреда на Ѓукчек со терминот Ерменец. Казната е претворена во парична казна од 1'160 турски лири.

Во март 2015 година биле откриени графити на [[Бакирќој|sидовите]] на ерменската црква во областа Бакирќој во Истанбул на кои пишувало „1915 година, благословена година“, во врска со ерменскиот геноцид од 1915 година. Другите негодувања вклучувале „Што е важно дали сте сите Ерменци, кога еден од нас е Огун Самаст“, што се однесува на слоганот „Сите сме Ерменци“ што го користеле демонстрантите по убиството на Хрант Динк. Администраторот на црквата забележал: „Овој вид на работа се случува цело време“. На 3 јуни 2015 година, за време на говорот на изборната кампања во Бинѓол насочен против опозициската партија ХДП, турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган изјавил дека „ ерменското лоби, хомосексуалците и оние кои веруваат во„ алевизам без Али “- сите овие претставници на бунт се добродатели на ХДП“.

На 24 јуни 2015 година, по концертот на Тигран Хамасијан во Ани, претседателот од областа Карс, Толга Адигузел, се заканил дека ќе ги „лови“ Ерменците во улиците на Карс.

По општите избори во Турција во јуни 2015 година, кога тројца ерменски пратеници биле избрани за Големото национално собрание, Хузејин Созлу, градоначалник на Адана, реагирал преку објава на Твитер: „Внукот на Манукијан во Адана мора да биде многу среќен сега. Неговите тројца братучеди влегоа во Собранието. Тие се од [партијата за правда и развој] АКП, [Републиканската народна партија] ЦХП и [Народната демократска партија] ХДП. “   Сизлу алудирал на тоа дека тројцата ерменски пратеници биле во роднинска врска со Матилд Манукијан, турско-ерменска стопанственичка за која се знае дека поседувала неколку бордели.

За време на официјалниот државен погреб на турскиот војник Олгун Каракојунлу, еден човек извикал: „ПКК се сите Ерменци, но се кријат. Јас сум Курд и муслиман, но не сум Ерменец. Крајот на Ерменците е близу. Ако сака Бог, ќе им донесеме крај. Ох Ерменци, што и да правите е залудно, ние добро ве познаваме. Што и да правите ќе биде залудно. “  Слично на тоа, во 2007 година, имам назначен од државата, кој претседавал со погребот на еден турски војник убиен од [[Курдска работничка партија|ПКК]], рекол дека смртта се должи на „ерменските копилиња“.

Во септември 2015 година, за време на курдско-турскиот судир, било објавено видео во кое наводно локалното курдско население им соопштува дека се „*ерменски копилиња*“. Неколку дена подоцна, во друга инстанца, полицијата во Чизре повторила: „*Вие сте сите Ерменци*“ ([https://www.youtube.com/watch?v=zqS0KB724xE надворешен линк на видеото]). Полицијата исто така објавила: „*Ерменски потомци, вечерва ќе биде вашата последна вечер*“. На [[11 септември]], кон крајот на опсадата, полицијата излегла со последно соопштение во кое се вели: „*Ерменски копилиња, ќе ве убиеме сите и ќе ве истребиме*“.

На [[9 септември]] [[2015]] година, толпа турска младина што се собирала во ерменските населени области во Истанбул скандирала „*Овие области мора да ги претвориме во ерменски и курдски гробишта*“.

Во [[септември]] [[2015]] година, знакот „*Добредојдовте*“ бил додаден во Иџир и напишан на четири јазици, турски, курдски, англиски и ерменски. Ерменскиот дел од знакот наишол на протест од страна на АСИМДЕР кои побарале негово отстранување. Во октомври [[2015]] година, ерменското „*Добредојдовте*“ било силно вандализирано. Во јуни 2016 година, ерменското „Добредојдовте“ било целосно отстрането.

Во јануари 2016 година, кога [[Арас Озбилиз]], етнички ерменски фудбалер, потпишал за турскиот фудбалски тим [[ФК Бешикташ|Бешикташ]], се појавила широка кампања за омраза низ различните медиуми на социјалните медиуми. Чарши, група поддржувачи на Бешикташ, објавила изјава во која ја осудува расистичката кампања и потврдува дека тоа е против расизмот. Кампањата за омраза исто така поттикнала разни политичари, вклучително и Селина Доган од [[Републиканска народна партија|Републиканската народна партија]], да издадат изјава со која ќе го осудат настанот.

Во март 2016 година, парадата спроведена во Ашкале, првично посветена на турските маченици од [[Првата светска војна]], се претворила во „*шоу со омраза*“ и „*пропаганда исполнета со омраза против Ерменците*“. За време на парадата, Енвер Басаран, градоначалник на Ашкале, изразил благодарност до „*славните предци кои ги истребија Ерменците*“.

Во април [[2018]] година, на еден ѕид бил испишан графит со натпис „*Оваа татковина е наша*“, а куп ѓубре било исто така фрлено пред ерменската црква во областа [[Кадиќој]]. Општина Кадиќој ја осудил и опишал акцијата како „*расистички напад*“ преку објава на [[Твитер]], велејќи дека е започната потребната работа за расчистување на графитот и отстранување на ѓубрето.

== Против Асирците ==
[[Асирци]]те исто така имале слична судбина со онаа на Ерменците. Асирците страдале и во [[1915]] година и биле масовно масакрирани. [[Асирски геноцид|Асирскиот геноцид]] или Сејфо (како што им е познат на Асирците) го намалил населението на Асирците од [[Отоманското Царство]] и [[Персија]] од околу 650.000 пред геноцидот на 250.000 после геноцидот.

Дискриминацијата продолжила добро во новоформираната [[Турција|Турска Република]]. По бунтот на шеикот Саид, [[Асирска православна црква|Асирската православна црква]] била подложена на малтретирање од страна на турските власти, со образложение дека некои Асиријци наводно соработувале со бунтовниците [[Курди]]. Следствено, се случиле масовни депортации и патријархот [[Мар Игнатиј Елијас III]] бил протеран од манастирот Мор Ханањо, кој бил претворен во турска барака. Патријаршиското седиште потоа било привремено пренесено во Хомс.

Асиријците историски не можеле да станат државни службеници во Турција и не можеле да посетуваат воени училишта, да станат офицери во армијата или да се приклучат на полицијата.

== Против Грците ==
[[Податотека:Rect4108.png|мини|216x216пкс|Главните цели на [[Септемвриски погром|антигрчките немири]] во [[Истанбул]]; 6–7 септември 1955 година.]]
Казнените турски националистички ексклузивистички мерки, како што е парламентарниот закон од [[1932]] година, им забранувале на грчките граѓани кои живеат во Турција да се занимаваат со серија од 30 занаети и професии како кроење и столарија, [[медицина]], [[право]] и [[Недвижности|недвижнини]] итн. Данокот [[Варик Вергиси]] воведен во [[1942]] година исто така служел за намалување на економскиот потенцијал на грчките стопанственци во Турција. На 6–7 септември 1955 година [[Септемвриски погром|анти-грчките немири]] биле оркестрирани во Истанбул од Тактичката група за мобилизација [[Армија на Турција|на турската војска]], седиште на турскиот огранок на операцијата „[[Операција „Гладио“|Гладио]]“. Настаните биле предизвикани од веста дека турскиот конзулат во [[Солун]], - куќата во која [[Мустафа Кемал Ататурк|е роден Мустафа Кемал Ататурк]] во 1881 година - била бомбардирана претходниот ден. Бомба поставена од турски работник на конзулатот, кој подоцна бл уапсен и признал за делото, ги поттикнало настаните. Турскиот печат кој ја пренесувал веста во Турција молчел за апсењето и наместо тоа наведувал дека Грците ја активирале бомбата. Иако толпата не барала експлицитно [[Грци|убиство на Грците]], над десетина луѓе починале за време или по погрбот како резултат на тепање и палење. [[Курди]], [[Евреи]], [[Ерменци]], [[Асирци|Асиријци]], малцински муслимани кои не се муслимани, исто така биле повредени. Покрај комерцијалните цели, толпата јасно го насочила и имотот што го поседува или управува [[Православна црква|Грчката православна црква]]. 73 цркви и 23 училишта биле вандализирани, изгорени или уништени, како и 3 [[манастир]]и.

Погромот значително ја забрзал емиграцијата на етничките Грци од Турција, а особено од регионот на Истанбул. Грчкото население во Турција се намалило од 119.822 лица во 1927 година,  на околу 7.000 во 1978 година  Само во Истанбул, грчкото население се намалило од 65.108 на 49.081 помеѓу 1955 и 1960 година.

Грчкото малцинство продолжува да се соочува со проблеми во врска со образованието и правата на сопственост. Закон од 1971 година ги национализира религиозните средни училишта и ја затворил богословијата Халки на островот Хејбели во Истанбул, која обучувала православни свештеници од 19 век. Подоцна се случил и вандализмот на грчките гробишта на [[Имброс]] на 29 октомври 2010 година. Во овој контекст, проблемите што го засегаат грчкото малцинство на островите Имброс и Тенедос продолжуваат да бидат пријавувани до [[Европска комисија|Европската комисија]].

Заклучно со 2007 година, турските власти заплениле вкупно 1.000 недвижнини на 81 грчки организации, како и поединци од грчката заедница. Од друга страна, турските судови обезбедиле легален легитимитет на незаконските практики со одобрување дискриминаторски закони и политики кои ги кршат основните права за кои тие биле одговорни да ги штитат. Како резултат, фондациите на грчките заедници започнале да поднесуваат жалби по 1999 година кога била објавена кандидатурата на Турција за Европската унија. Од 2007 година, се донесуваат одлуки во овие случаи; првата одлука била донесена во случајот поднесен од Фондацијата на Грчкиот православен колеџ Фанар, а одлуката била дека Турција го прекршила членот 1 од Протоколот број 1 на Европската конвенција за човекови права, со кој се обезбедиле имотни права.

== Против Евреите ==
Во триесеттите години на минатиот век се формирале групи што издавале [[Антисемитизам|антисемитски списанија]]. Новинарот Џеват Рафат Атилхан објавил списание во [[Измир]] наречено *Анадолу* и во кое постоело антисемитско пишување. Кога објавувањето било забрането, Атилхан заминал во [[Германија]] и со месеци бил кај [[Јулиус Штрајхер]]. Во *Дер Штурмер*, публикација од Штрајхер, бил објавен голем напис за Џеват Рифат Атилхан на [[18 август]] [[1934]] година. По враќањето во Турција, тој го основал списанието *Milli İnkılap,* кое било многу слично на *Der Stürmer*. Следствено, се тврди дека голем дел од антисемитските теории во Турција произлегуваат од голем дел од мислењата и материјалот што Атилхан го зел од Германија.

Аферата Елза Ниего била настан во врска со убиството на една еврејска девојка во Турција по име Елза Ниего во 1927 година. За време на погребот, се одржало демонстрација во спротивност на турската влада која создала антисемитска реакција во турскиот печат. Девет демонстранти веднаш биле уапсени под обвинение за навреда на „турската припадност“.

Законот за преселување во 1934 година претставувал политика усвоена од турската влада која ги утврдува основните принципи на имиграцијата. Иако Законот за населување се очекувал да работи како инструмент за Турцизирање на масата граѓани што не зборуваат турски јазик, тој веднаш се појавил како закон што предизвикал немири против немуслиманите, како што било докажано во погромите во Тракија против Евреите во 1934 година во непосредно по усвојувањето на законот. Со издавањето на законот на 14 јуни 1934 година, погромите во Тракија започнале нешто повеќе од две недели подоцна, на 3 јули. Инцидентите кои сакале да ги изнудат немуслиманските жители во регионот, најпрво започнале во [[Чанаккале]], каде Евреите добиле непотпишани писма со кои им се порачало да го напуштат градот, а потоа настанот прераснал во [[Антисемитизам|антисемитистичка]] кампања, вклучена во економски бојкоти и вербални напади, како и физичко насилство врз Евреите. кои живеат во различните провинции на Тракија. Се проценува дека од вкупно 15.000-20.000 Евреи кои живеле во регионот, повеќе од половина избегале во Истанбул за време и по инцидентите.

[[Синагога Нев Шалом|Синагогата Нев Шалом]] во [[Истанбул]] е нападната трипати. Најпрвин на 6 септември 1986 година, арапските милитанти убиле 22 еврејски верници и раниле 6 за време на *богослужбите во Шабат* во Нев Шалом. За овој напад бил обвинет палестинскиот милитант Абу Нидал. Синагогата повторно била погодена за време на бомбашките напади во Истанбул во 2003 година заедно со [[Синагога Бет Израел|синагогата Бет Израел]], при што загинале 20 и а биле повредени над 300 луѓе, и [[Јудаизам|Евреи]] и [[Ислам|муслимани]]. Иако локалната [[Турција|турската]] милитантна група ја презела одговорноста за нападите, полицијата тврди дека експлозиите биле „*премногу софистицирани за да се извршат од страна на таа група*“,  со високи претставници на [[израел]]ската влада велејќи дека: „*нападот мора да бил барем координиран со меѓународни терористички организации''“.

Во 2015 година, новински канал поврзан со Ердоган емитувал двочасовен документарен филм насловен „Главниот мозок“ (термин што самиот Ердоган го вовел во јавноста неколку месеци порано), кој насилно сугерира дека тоа е „умот на Евреите“ тој „управува со светот, гори, уништува, гладува, води војни, организира револуции и удари и воспоставува држави во рамките на државите“.

Според Лигата за анти-клевета, 71% од турските возрасни лица „имаат антисемитски ставови“.

## Наводи

## Надворешни врски

* Извештаи на Европската комисија против расизам и нетолеранција за Турција
* Злосторства од омраза во Турција ; Документација подготвена од Форумот за демократска Турција, случаи помеѓу 2007 и 2009 година]
* Стејт департмент на САД: Биро за демократија, човекови права и труд (извештаи од земја)
* Европската комисија за проширување 
* Извештаи за напредокот на Турција (1998 - 2005 година)
* Извештај за напредокот 2009 година
* Турција на слободата на печатот на мрежно место опфаќа слободата на печатот ситуацијата во Турција од страна на СЕЕМО
* Извештаи на Хјуман рајтс воч за Турција 
* Библиотека Амнести Интернешнл  можете да пребарувате за Извештаи за Турција
* Извештаи и истраги на Мазлумдер за турските човекови права
* Прашања и Одговори; Човекови права во Турција, Здружение за агенда за човекови права 
* База на податоци за правата на бегалците во Турција
* Злосторства од омраза во Турција ; Документација подготвена од Форумот Демократска Турција, случаи помеѓу 2007 и 2009 година


Категорија:Кршење на човековите права во Турција