Конвенција за спречување и казнување на злосторството за геноцид

**Конвенцијата за спречување и казнување на злосторството геноцид** била едногласно усвоена од Генералното собрание на Обединетите нации на 9 декември 1948 година како **Резолуција 260 на Генералното собрание**. Конвенцијата стапила на сила на 12 јануари 1951 година. Таа го дефинирала геноцидот во правна смисла и е кулминација на повеќегодишната кампања на адвокатот Рафаел Лемкин. На сите земји учеснички им се препорачало да спречат и казнат активности на геноцид во војна и во мир. До февруари 2025, 153 држави ја ратификувале или пристапиле кон конвенцијата. Една држава, Доминиканската Република, го потпишала, но не го ратификувала договорот.

## Дефиниција за геноцид
Членот 2 од Конвенцијата го дефинира геноцидот како —
десно|мини|400п|Учество во Конвенцијата за геноцид

Членот 3 ги дефинира кривичните дела кои можат да бидат казнети според конвенцијата:

Одредби за доделување имунитет од гонење за геноцид без нејзина согласност биле донесени од Бахреин, Бангладеш, Индија, Малезија, Филипини, Сингапур, САД, Виетнам, Јемен и Југославија. Пред ратификувањето на конвенцијата од страна на Сенатот на Соединетите држави во 1988 година, сенаторот Вилијам Проксмир зборувал во прилог на договорот до Сенатот секој ден кога тој бил на седница меѓу 1967 и 1986 година.

### Резервации

#### Имунитет од гонење

*  
*  
*  
*  
*  (резервација спротивставена од Холандија, Велика Британија)
*  
*  
*  (резервација спротивставена од Норвешка)
*  (резервација спротивставена од Велика Британија)
*  (резервација спротивставена од Холандија, Велика Британија)
*  
*  (резервација спротивставена од  Данска, Естонија, Финска, Грција, Ирска, Италија, Мексико, Холандија, Норвешка, Шпанија, Шведска, Велика Британија)
*  
*  (резервација спротивставена од Велика Британија)
*  (резервација спротивставена од Велика Британија)

#### Апликација на не-самоуправувачки територии

Неколку земји се спротивставиле на овој член, сметајќи дека конвенцијата требала да се однесува на територии кои не се самоуправуваат:

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 

На спротивставувањето на тие земји за возврат се спротивставиле:

*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 
* 

## Прекршувања

### Ирак
Во 1988 година, по кампањата со напади со хемиско оружје и масовни убиства на курдски лица во северен Ирак, било предложено законодавство на Претставничкиот дом на Соединетите држави, во „*Законот за спречување геноцид*“. Предлог-законот бил поразен од обвинувањата за „несоодветни термини“ како „геноцид“. Современите научници и меѓународните организации нашироко сметаат дека кампањата Анфал била геноцид по војната во Иран и Ирак, убивајќи десетици илјади Курди. Садам Хусеин бил обвинет поединец за геноцид, иако бил погубен пред враќањето на обвинението. Соработници на Хусеин, како што е „Хемикали Али“ и други биле широко обвинети за геноцид и за настаните кои биле широко наведени како едно од злосторствата најчесто поврзани со режимот на Хусеин.

### Руанда
Првиот пат кога законот од 1948 година бил спроведен се случил на 2 септември 1998 година кога Меѓународниот кривичен трибунал за Руанда го прогласил Жан-Пол Акајесу, поранешниот градоначалник на мал град во Руанда, виновен за девет точки за геноцид. Главен обвинител во овој случај бил Пјер-Ричард Проспер. Два дена подоцна, Жан Камбанда станал првиот шеф на владата осуден за геноцид.

### Поранешна Југославија
Првата држава и партии што биле откриени дека ја прекршуваат конвенцијата за геноцид биле Србија и Црна Гора и бројните водачи на босанските Срби. Во Босна и Херцеговина против Србија и Црна Гора, Меѓународниот суд на правдата ја претставила својата пресуда на 26 февруари 2007 година. Ја исчистила Србија од директна вмешаност во геноцид за време на босанската војна. Наодите на Меѓународниот трибунал се осврнале на две обвинувања за геноцидни настани, вклучително и Кампањата за етничко чистење во 1992 година во општините низ Босна, како и пресудите утврдени во врска со масакрот во Сребреница од 1995 година, во кој трибуналот утврди, „*силите на босанските Срби извршија геноцид, тие беа насочени кон истребување, 40.000 босански муслимани од Сребреница ... судечкиот совет се однесува на злосторствата со нивното соодветно име, геноцид..*" Поединечните убедувања што се применувале на етничкото чистење во 1992 година не биле обезбедени. Голем број домашни судови и законодавни тела утврдиле дека овие настани ги исполнувале критериумите за геноцид, а МКТЈ утврдил дека се задоволени делата и намерата да се уништат, „Долус Специјалис“ сè уште бил под прашање и пред војната на МИЦТ, на ООН суд за кривични дела но, пресудил дека Белград го прекршил меѓународното право со тоа што не го спречил геноцидот во Сребреница во 1995 година и не успеал да ги испроба или пренесе лицата обвинети за геноцид во МКТЈ, со цел да ги почитува своите обврски од членовите I и VI од Конвенцијата за геноцид, особено во однос на генералот Ратко Младиќ.

## Ситуации под истрага
Советот за безбедност на Обединетите нации е организација која има право да му наложи на Меѓународниот кривичен суд со истраги во врска со кршење на конвенцијата за геноцид.

Од 2018 година, случајот со Дарфур, Судан, отворен во 2005 година, е единствената истрага што е во тек и е поврзана со геноцид. Налозите за апсење на Омар Хасан Ахмад ал-Башир, поранешен претседател на Судан, биле распишани во 2009 и 2010 година. Случајот останува во фаза на претходна постапка бидејќи осомничениот сè уште е на слобода.

## Други обвинувања

### Соединети Држави
Едно од првите обвинувања за геноцид поднесено до ООН по стапувањето во сила на Конвенцијата се однесуваше на третманот на афроамериканците. Конгресот за граѓански права подготвил петиција на 237 страници во која се тврдело дека дури и по 1945 година, САД биле одговорни за стотици погрешни смртни случаи, правни и вонпарнични, како и бројни други злоупотреби на геноцид. Лидерите од црната заедница, вклучувајќи ги Вилијам Патерсон, Пол Робесон и В.Е.Б. ДуБоа ја претставиле оваа петиција до ООН во декември 1951 година. Сепак, ова обвинување било домашен политички чин на Конгресот за граѓански права, без никакви резерви дека ќе било покренато официјално обвинение против САД.

### Мјанмар
Неодамна Мјанмар бил обвинет за геноцид врз својата заедница Рохинџа во државата Северен Ракин откако околу 800,000 Рохинџи побегнале во соседен Бангладеш во 2016 и 2017 година. Меѓународниот суд на правдата го дал својот прв циркулар во 2018 година во кој се бара Мјанмар да ги заштити своите Рохинџи од геноцид.

## Поврзано

*Фактори на ризик за геноцид#Проценка на ризик на ООН „Рамка на анализа за злосторства на злосторства“
*Командна одговорност
*Злоупотреба на човекови права 
*Меѓународно право
*Меѓународно право за човекови права
*Воени злосторства

## Дополнителна литература

* Тамс, Кристијан Ј .; Берстер, Ларс; Шифбауер, Бјерн (2014). *Конвенција за спречување и казнување на злосторството за геноцид - коментар*, CH Beck / Nomos / Харт Издаваштво,
* Хенхам, Ралф Ј .; Чалфонт, Пол; Беренс, Пол (Уредници 2007 година). *Кривичното право на геноцид: меѓународни, компаративни и контекстуални аспекти*, издаваштво Ашгејт, Рибар, , стр. 98
*   
* Воведна белешка од Вилијам Шабас и процедурална белешка за историјата на Конвенцијата за геноцид во историските архиви на аудиовизуелната библиотека на Обединетите нации за меѓународно право

## Користена литература

## Надворешни врски
* Текст на конвенцијата на англиски јазик

Категорија:Договори на Обединетите нации
Категорија:Договори на САД
Категорија:Договори на Обединетото Кралство
Категорија:Договори на Турција
Категорија:Договори на Шведска
Категорија:Договори на Југославија
Категорија:Договори на Советскиот Сојуз
Категорија:Договори на Македонија
Категорија:Договори на Португалија
Категорија:Договори на Норвешка
Категорија:Договори на Холандија
Категорија:Договори на Луксембург
Категорија:Договори на Италија
Категорија:Договори на Грузија
Категорија:Договори на Данска
Категорија:Договори на Белгија
Категорија:Договори на Австрија
Категорија:Договори на Ерменија
Категорија:Геноцид