Иван Штрпка

**Иван Штрпка** (, ) — словачки поет, прозаист, драматург и текстописец, член на поетската група Осамени тркачи. Добитник е на Златниот венец на Струшките вечери на поезијата за 2025 година.

## Животопис
Роден е во семејство на учители и државни службеници, дел од своето детство го поминал во селото Пата и се школувал во Веле Залужие, во Сереѓ и по кратка пауза ги продолжил студиите во 1963–1969 година, кога студирал словачки и шпански на Факултетот за уметности на Универзитетот Комениус во Братислава. По завршувањето на средното училиште, работел на геолошко истражување, а за време на студиите на универзитет работел и како уредник во книжевни списанија (Млада творба, Културен живот). Од 1970 година бил уредник на издавачката куќа *Словенски списоватељ* (Slovenský spisovateľ), а од 1971 до 1973 година уредник на издавачката куќа *[[Татран]]*. Од 1973 година, работел како драматург за деца и млади во Словачката телевизија во Братислава. Во втората половина на 1980-тите, најпрвин станал главен уредник на списанието *Младе розлети*, потоа заменик-главен уредник на новооснованиот периодичен весник *Литерарни тижденик* (Literárny týždenník Книжевен неделник), а во раздобјето 1990-1993 година бил главен уредник на списанието *Културен живот*. Од 1999 до 2010 година бил главен уредник на списанието *Ромбоид*.

## Творештво
Своите први песни почнал да ги објавува во 1961 година во списанието *Млада творба*, но неговото деби со книга било дури во 1969 година, кога била објавена неговата стихозбирка *Krátke detstvo kopijníkov (Кратко детство на копјаниците)*. Во своите дела тој се обидува да го изрази искуствениот и фантастичко-бајковитиот свет на неговото детство, кој се спојува со митската древност на човештвото. Посебна особеност на неговите песни е решеноста често да презема ризични акции, тестирање на моралните и физичките способности на ликовите, преминувањето од стварност во фантазијата, испреплетувањето на два света, но и честото користење на загради, кои помагаат да се раздвојат овие светови и да се освестат за нивните разлики. Преку своето творештво, преиспитувајќи ја непроменливоста на значењата на универзумот што преовладуваат, кои се афирмирани од идеологијата, придонесува за откривање на емоционалната индивидуалност на човекот, и бунт против тогашниот колективизам, кој се обидел да го претвори човекот во машина. Полисемантичноста се поврзува со личната посветеност на поезијата на Репка. Во 1970-тите, издавачките активности на авторот биле привремено прекинати поради неговите политички ставови.

Покрај сопственото дело, тој напишал и текстови за песни кои биле наменети исклучиво за Дежо Урсини и се необична појава во словачката популарна музика. Преведува од португалски, шпански, италијански, унгарски и арапски јазик. Неговите дела се преведени на повеќе странски јазици. Ретко го користи псевдонимот Франтишек Особа.

## Награди

* 1969 – Награда Иван Красек
* 1995 – Награда на Друштвото на писателските организации на Словачка
* 1997 – Награда Доминик Татарка
* 2003 – Награда на Татра банка
* 2004 – Награда Јан Ондруш
* 2019 - Куќа на славните Панта Реи 2019 - Награда за муза на книгата
* 2019 - Награда за поезија Златен бран
* 2021 – Прибински крст II. Втора класа за исклучителни услуги за културниот развој на Република Словачка 
* 2025 - Награда „Златен венец“ на Струшките вечери на поезијата

## Библиографија

### Поезија
**Изворни збирки:**

* *Krátke detstvo kopijníkov* (1969)
* *Tristan tára* (1971)
* *Teraz a iné ostrovy* (1981)
* *Pred premenou* (1982)
* *Správy z jablka* (1985)
* *Modrý vrch* (1988)
* *Všetko je v škrupine (Poznámky z cesty)* (1989)
* *Krásny nahý svet* (1990)
* *Rovinsko, juhozápad: Smrť matky* (1995)
* *Medzihry: Bábky kratšie o hlavu* (1997)
* *Majster Mu a ženské hlasy* (1997)
* *Bebé: Jedna kríza* (2001)
* *Hlasy a iné básne* (2001)
* *25 básní* (2003)
* *Tichá ruka: Desať elégií* (2006)
* *Veľký dych: Psychopolis, tenký ľad* (2009)
* *Fragment (rytierskeho) lesa* (2016)
* *Kam plášť, tam vietor* (2018)
* *Hermovská chôdza* (2022)

**Избрани збирки:**

* *Песни I* (2008)
* *Песни II* (2013)
* *Песни III* (2014)

### Проза
* *Kŕč roztvorenej dlane a iné eseje, (Грчот на отворената палма и други есеи)* (1995)
* *Rukojemník, (Заложник)* (1999)
* *Tibet: Dalajláma na Slovensku, lákavá cesta láskavosti, (Тибет: Далај Лама во Словачка, примамливиот пат на добрината)* (2000) - со Мартин Слободник, Славка Бреиерова и Мирослава Путишова
* *Na samý okraj, (До самиот раб)* (2006)
* *Pohybliví v pohyblivom (Мобилниот во мобилниот)* (2007) – со Иван Лаучик и Петер Репка
* *Pohybliví nehoria (The Moveables Don't Burn]]* (2009) – со Иван Лаучик и Петер Репка
* *Kadlečík & Štrpka (Кадлечик и Штрпка)* (2012) – со Иван Кадлечик, во книгата е вклучено ЦД-то на Андреј Шебан *Импровизации I.*
* *Poker s kockami ľadu, (Покер со коцки)* (2014) – со Иван Лаучик и Питер Репка
* *Kŕč roztvorenej dlane trvá, (Грчот на отворена дланка продолжува)* (2025)

### Преводи

* Џовани Бокачо: *[[Декамерон]]* (1969) – со Микулаш Пажитка
* Мигел де Сервантес Саведра: *[[Príkladné novely. Medzihry. Pedro de Urdemalas|Примерни романи.]]* *[[Príkladné novely. Medzihry. Pedro de Urdemalas|Интерлудии.]]* *[[Príkladné novely. Medzihry. Pedro de Urdemalas|Педро де Урдемалас]]* (1979) – со Владимир Олерин, Вињазослав Хечек, Томаш Јановиќ и Павел Храч
* *[[Doporučené listy: Antológia mladej maďarskej poézie|Препорачани писма: Антологија на младата унгарска поезија]]* (1981) – со Војтех Кондрот, Јан Бузаси, Мила Хаугова, Даниела Хивесова, Јан Штрасер, Лидија Вадкертиова-Гаворникова и Милан Валашек
* Хорхе Луис Борхес: *[[Labyrint (Jorge Luis Borges)|Лавиринтот]]* (1992) – со Нелида Носковичова и Јан Бузаси
* Фернандо Песоа: *[[Plurália tantum|Pluralia tantum]]* (1996) - со Питер Золдос
* *[[Med a jed: Deväť portugalských básnikov|Мед и отров: Девет португалски поети]]* (1998) – со Петер Золдос
* *[[Zakresľovanie do mapy: Azory a ich básnici|Мапирање: Азорите и нивните поети]]* (2000) – со Питер Золдос

## Музика
Иван Штрпка е автор на повеќето словачки текстови за арт-рок музичарот Дежо Урсини, со кого соработувал на 11 студиски албуми и други проекти помеѓу 1978 и 1994 година. Извадоци од неколку објавени песни на Штрпка, исто така, се монтирани на електронско - индустрискиот албум *[[Krv čiernobielych fotografií|„Крв од црно-бели фотографии“]]* (2015), заедничко дело на изведувачите Имијафан и Мартин Бурлас.

## Наводи

## Надворешни врски
* Profil Ivana Štrpku na stránke Literárneho informačného centra 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Словачки поети
Категорија:Словачки писатели
Категорија:Добитници на Златен венец на Струшките вечери на поезијата