Прадо

**Музејот Прадо** (  [muˈseo ðel ˈpɾaðo]), службено познат како **Национален музеј Прадо** (Museo Nacional del Prado), ― главниот шпански национален ликовен музеј, сместен во средиштето на Мадрид. Нашироко е сметан дека сместува едни од најдобрите светски збирки на европска уметност, која датира од 12 век до почетокот на 20 век, заснована на поранешната шпанска кралска збирка и единствената најдобра збирка на шпанската уметност. Основан како музеј на слики и вајарски дела во 1819 година, содржи и важни збирки на други видови дела. Музејот Прадо е едно од најпосетуваните места во светот и е сметан за еден од најголемите ликовни музеи во светот. Многубројните дела на Франциско Гоја, најобемно застапениот уметник, како и на Јероним Бос, Ел Греко, Петер Пол Рубенс, Тицијан и Диего Веласкес, се некои од главните претставници на збирката. Веласкес и неговото остро око и чувствителство биле исто така одговорни за носење на голем дел од прекрасната музејска збирка на италијански мајстори во Шпанија, сега најголемата надвор од Италија.

Во моментов, збирката содржи околу 8.200 цртежи, 7.600 слики, 4.800 графики и 1.000 вајарски дела, како и многу други уметнички дела и историски документи. Почнувајќи од 2012 година, музејот изложил околу 1.300 дела во главните згради, додека околу 3.100 дела биле на привремен заем на различни музеи и службени установи. Останатите биле во складиште.

Поради пандемијата на КОВИД-19, во 2020 година посетеноста била намалена за 76 отсто на 852.161. Сепак, Прадо бил рангиран како 16-ти најпосетуван музеј на листата на најпосетувани ликовни музеи во светот во 2020 година. Тој е еден од најголемите музеи во Шпанија.

## Историска структура
мини|Портата Гоја во северната фасада на музејот.
Музејот Прадо е една од зградите изградени за време на владеењето на Карлос III како дел од грандиозната градежна шема дизајнирана да му даде на Мадрид монументален урбан простор. Зградата во која е сместен Музејот Прадо првично била замислена од Хосе Моњино и Редондо, гроф на Флоридабланка и била нарачана во 1785 година од Карлос III за реурбанизација на Пасео дел Прадо. За таа цел, Карлос III го повикал еден од неговите омилени архитекти, Хуан де Виљануева, автор и на блиската Ботаничка градина и Градското собрание на Мадрид.

Прадо (значејќи „ливада“) каде што сега се наоѓа музејот го дала своето име на областа, Салон дел Прадо (подоцна Пасео дел Прадо) и на самиот музеј по национализацијата. Работата на зградата престанала на крајот на владеењето на Карлос III и во текот на Полуостровската војна и била повторно започната само за време на владеењето на внукот на Карлос III, Фернандо VII. Просториите биле користени како штаб за коњаницата и продавница за барут за наполеонските војски со седиште во Мадрид за време на војната.

Следните реновирања што ги претрпиел овој музеј, ги извршил британскиот архитект Норман Фостер. Ова реновирање било одобрено во јуни 2020 година и се очекува да трае најмалку четири години.

## Музеи во близина
Прадо, со блискиот Музеј „Тисен-Борнемиса“ и Музејот „Кралица Софија“, го створува Златниот триаголник на уметноста во Мадрид.

Во близина е Кралската Академија за ликовни уметности „Св. Фердинанд“. Археолошкиот музеј содржи дел од уметноста на Стариот Египет, Месопотамија, Грција и Рим, порано во збирката на Прадо.

Во близина е и Поморскиот музеј, управуван од Министерството за одбрана.

## Претставници на збирката
[мини|260x260пкс| [Јероним Бос, *Градината на земните задоволства*, помеѓу 1480 и 1505 година.]]
[мини|299x299пкс| [Диего Веласкес, *Девојчиња*, помеѓу 1656 и 1657 година.]]
[мини|260x260пкс| [Диего Веласкес, *Триумфот на Бах*, 1628-29 година.]]
мини|260x260пкс| Фра Анџелико, ''Благовештение'', 1430–32 година.
[мини|364x364пкс| [Рафаело Санти, *Христос паѓа на патот до Голгота*, 1514-1516 година.]]
[мини|260x260пкс| [Питер Бројгел Постариот, *Триумфот на смртта ,* ок. 1562 година.]]
[мини|260x260пкс| [Петер Паул Рубенс, *Обожување на маговите*, 1609/1628-1629 година.]]
[мини|317x317пкс| [Петер Паул Рубенс, *Трите* грации, ок. 1635 година.]]

### Избрани дела

Податотека:Weyden-descendimiento-prado-Ca-1435.jpg|Рогир ван дер Вејден, *Слегувањето од крстот*, ок. 1435 година.
Податотека:Andrea Mantegna 047.jpg|Андреа Мантења, *Смртта на Богородица*, ок. 1461 година.
Податотека:Cristo muerto, sostenido por un ángel (Antonello da Messina).jpg|Антонело да Месина, *Мртвиот Христос поддржан од ангел*, ок. 1475 година.
Податотека:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|Албрехт Дирер, *Адам и Ева*, 1507 година.
Податотека:Portrait of a Cardinal, by Raffael, from Prado in Google Earth.jpg|Рафаело Санти, *[[Портрет на кардинал (Рафаело)|Портрет на кардинал]]*, ок. 1510–11 година.
Податотека:El Lavatorio (Tintoretto).jpg|Тинторето, *Христос ги мие нозете на учениците*, ок. 1518 година.
Податотека:Correggio Noli Me Tangere.jpg|Кореџо, *Ноли ме танџере*, ок. 1525 година.
Податотека:Bacanal de los andrios.jpg|Тицијан, *Баханал на Андријците*, ок. 1523–1526 година.
Податотека:Carlos V en Mühlberg, by Titian, from Prado in Google Earth.jpg|Тицијан, *Коњанички портрет на Карло V*, ок. 1548 година,
Податотека:Tizian 091.jpg|Тицијан, *Падот на човекот*, ок. 1570 година.
Податотека:Trinidad El Greco2.jpg|Ел Греко, *Света Троица*, 1577-1579 година.
Податотека:El caballero de la mano en el pecho, by El Greco, from Prado in Google Earth.jpg|Ел Греко, *Витез со раката на градите*, ок. 1580 година.
Податотека:Venus y Adonis (Veronese).jpg|Паоло Веронезе, *Венера и Адонис*, ок. 1580 година.
Податотека:David and Goliath by Caravaggio.jpg|Караваџо, *[[Давид и Голијат (Караваџо)|Давид и Голијат]]*, 1600 година.
Податотека:Ciego tocando la zanfonía (Georges de La Tour).jpg|Жорж де Ла Тур, *Ciego tocando la zanfonía*, 1610-1630 година.
Податотека:Hipómenes y Atalanta (Reni).jpg|Гвидо Рени, *Хипомен и Аталанта*, 1618–19 година.
Податотека:Landscape with Sea and Mountains (1).jpg|Јоос де Момпер, *Пејзаж со море и планини*, ок. 1623 година.
Податотека:Gaspar de Crayer - Caritas Romana (Prado).jpg|Гаспар де Крајер, *Каритас Романа*, околу 1625 година.
Податотека:El Parnaso (Poussin).jpg|Никола Пусен, *Парнас*, ок. 1630–31 година.
Податотека:Artemisia, by Rembrandt, from Prado in Google Earth.jpg|Рембрант, *Артемизија*, ок. 1634 година.
Податотека:Anthony van Dyck - Sir Endymion Porter and van Dyck.png|Антонис ван Дајк, *Автопортрет со Ендимион Портер*, ок. 1635 година.
Податотека:Velazquez-The Surrender of Breda.jpg|Диего Веласкес, *Предавањето на Бреда*, 1634–35 година.
Податотека:Velázquez - Dios Marte (Museo del Prado, c. 1638).jpg|Диего Веласкес, *[[Марс во одмор]]*, 1639-1641 година.
Податотека:El sueño de Jacob, por José de Ribera.jpg|Хосе де Рибера, *Сонот на Јаков*, 1639 година.
Податотека:Peter Paul Rubens 115.jpg|Петер Паул Рубенс, *[[Парисовиот суд (Рубенс)|Парисовиот суд]]*, 1638–39 година.
Податотека:Paisaje con el embarco en Ostia de Santa Paula Romana (Gellée).jpg|Клод Лорен, *El embarque de Santa Paula*, 1639–40 година.
Податотека:Francisco de Zurbarán 006.jpg|Франсиско де Сурбаран, Господово јагне, 1635-1640 година.
Податотека:Murillo immaculate conception.jpg|Бартоломе Естебан Мурило, *Безгрешното зачнување на душата*, 1678 година.
Податотека:The Immaculate Conception, by Giovanni Battista Tiepolo, from Prado in Google Earth.jpg|Џовани Батиста Тјеполо, *Безгрешното зачнување*, 1767 година.
Податотека:El Tres de Mayo, by Francisco de Goya, from Prado thin black margin.jpg|Франсиско Гоја, *Трети мај 1808 година,* 1814 година.
Податотека:Goya Dog.jpg|Франсиско Гоја, *Куче,* 1819-1823 година.
Податотека:Francisco de Goya, Saturno devorando a su hijo (1819-1823).jpg|Франсиско Гоја, *Сатурн го голта својот син*, 1819-1823 година.
Податотека:Paul Baudry - The Pearl and the Wave - c 1862 - Detroit Institute of Arts.jpg|Пол Бодри, Бисерот и бранот, 1862 година.
Податотека:Fusilamiento de Torrijos (Gisbert).jpg|Антонио Хизберт Перес, *Погубување на Торихос и неговите придружници на плажата во Малага*, 1882 година.


## На Google Earth
Во 2009 година, музејот Прадо избрал 14 од неговите најважни слики кои ќе бидат прикажани на Google Earth и Google Maps со исклучително висока резолуција, а најголемата е прикажана со 14.000 мегапиксели. Способноста за зумирање на сликите овозможува поглед одблиску на текстурата на бојата и фините детали.

## Наводи

## Дополнителна литература

* Алколеја Бланч, Сантјаго. *The Prado*, преведена од Ричард-Луис Рис и Анџела Патриша Хол. Мадрид: Editions Polígrafa 1991 година.
* Араухо Санчес, Сеферино. *Los museos de España*. Мадрид 1875 година.
* Бланко, Антонио. *Museo del Prado. Catálago de la Escultura. I Esculturas clásicas. II. Escultura, copia e imitaciones de las antiguas) (siglos XVI–XVIII)*. Мадрид 1957 година.
* Лука де Тена, Консуело и Мена, Мануела. *Guía actualizada del Prado*. Мадрид: Алфиз 1985 година.
* Румеу де Армас, Антонио. *Origen y fundación del Museo del Prado*. Мадрид: Институт на Шпанија 1980 година.

## Надворешни врски

*
* Мајсторски дела во збирката
* Прадо во Google Earth, екстра висока резолуција

Категорија:Музеи во Мадрид
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Појавено во 1819 година
Категорија:Туризам во Шпанија
Категорија:Знаменитости во Мадрид