Руска окупација на Крим

**Руска окупација на Крим** — термин со кој се означува руското заземање на Кримскиот Полуостров од територијата на Украина и создавање на Автономна Република Крим, која се приклучила кон составот на Руската Федерација.

На 27 февруари 2014 година, необележани руски војници биле распоредени на полуостровот Крим со цел да ја одземат контролата од Украина, започнувајќи ја Руско-украинската војна.  Оваа воена окупација, која украинската влада смета дека е започната на 20 февруари,   ги поставила темелите за руската анексија на Крим на 18 март 2014 година. Под Русија, Украинската автономна Република Крим била заменета со руската Република Крим, иако легитимитетот на втората делумно не е признат на меѓународно ниво.

Окупацијата започнала за време на Украинската револуција на достоинството, која го соборила прорускиот претседател Виктор Јанукович. Руските специјални сили без ознаки ја презеле контролата врз владините згради на Крим, ги опколиле украинските воени бази и го блокирале полуостровот. Била поставена проруска влада и бил одржан референдум за статусот на Крим под окупација. Според властите инсталирани од Русија, резултатот бил во корист на приклучување кон Русија. Така, Русија го анектирала Крим на 18 март 2014 година, реорганизирајќи го како руска република и претворајќи го Севастопол во руски федерален град.

Од почетокот на руската инвазија на Украина во февруари 2022 година, Русија го користела Крим како основа од која може да ја нападне копнена Украина. Украинската војска одговорила со напади врз руските сили на Крим. Еден од предусловите на Русија за ставање крај на инвазијата е признавањето на рускиот суверенитет на Крим, додека една од целите на Украина е да ја ослободи територијата и со воени средства доколку е потребно.      

## Историја
мини| Блокадата на воените единици на вооружените сили на Украина за време на заземањето на Крим од страна на Русија во февруари-март 2014 година
Ноќта меѓу 26 и 27 февруари 2014 година, руските специјални сили го зазеле и блокирале Врховниот совет на Крим и Советот на министри на Крим. Руските сили за кои се смета дека се „кримска милиција“ зазеле други административни згради, аеродроми во Симферопол и Севастопол, комуникациски објекти, масовни медиуми итн. на 25 мај 2014 година  – на денот на претседателските избори во Украина. Во исто време, сомнително било присуството на кворум, бидејќи на медиумите не им било дозволено да присуствуваат на состанокот.  Рускиот диверзант Игор Гиркин, во етерот на една од руските телевизиски програми, признал дека пратениците на Врховната Рада на Автономната Република Крим гласале за одлуката за одвојување на Крим од Украина и дека биле насилно избркани од таканаречената „милиција“, а тој лично бил еден од „*војничките команданти*“. Наскоро, датумот на референдумот бил двапати променет: прво се преместил на 30 март, а потоа на 16 март. Се променила и формулацијата на прашањето – наместо проширување на автономијата, се работело за приклучување кон Русија. Всушност, и двете алтернативни прашања биле формулирани на таков начин што ја исклучувале припадноста на Крим кон Украина.  Во исто време, според украинското законодавство, бидејќи Украина е унитарна држава, прашањето за одвојување на регионот може да се реши само на национален референдум. Со оглед на тоа, уште пред одржувањето на референдумот, лидерите на Австралија, Канада, Европската Унија, Обединетото Кралство, САД и многу други го сметале за нелегален, а неговите резултати неважечки.

На 27 февруари, необележаните руски сили маскирани како вооружени проруски поединци ги зазеле Автономната Република Крим и Севастопол, при што руските специјални сили  ја зазеле зградата на Врховниот совет на Крим и зградата на Советот на министри во Симферопол.  Над овие згради биле подигнати руски знамиња , а надвор од нив биле подигнати барикади.  Руските сили, исто така, окупирале и неколку локалитети во Херсонската Област на Арабат Спит, кој географски е дел од Крим.

Додека „малите зелени човечиња“ ја окупирале зградата на парламентот на Крим, парламентот одржал итна седница.   Тој гласал за укинување на владата на Крим и замена на премиерот Анатолиј Могилов со Сергеј Аксјонов. Аксјонов припаѓал на партијата Руско единство, која на последните избори добила 4% од гласовите. Според Уставот на Украина, премиерот на Крим го именува Врховниот совет на Крим во консултација со претседателот на Украина.  И Аксјонов и спикерот Владимир Константинов изјавиле дека го гледаат Виктор Јанукович како *де јуре* претседател на Украина, преку кој можеле да побараат помош од Русија. 

Парламентот, исто така, гласал за одржување референдум за поголема автономија закажан за 25 мај. Војниците ги прекинале сите комуникации на зградата и ги зеле телефоните на пратениците додека влегувале. Ниту една независна новинарка не била дозволена да влезе во зградата додека се гласало. Некои пратеници изјавиле дека им се заканувале и дека се гласало за нив и за други пратеници, иако тие не биле во собраниската сала. „Интерфакс-Украина“ објавил „*невозможно е да се открие дали сите 64 членови на 100-члениот законодавен дом кои биле регистрирани како присутни при гласањето за двете одлуки или дали некој друг ги користел пластичните гласачки картички на некои од нив*“, бидејќи поради вооружената окупација на парламентот не било јасно колку пратеници биле присутни.

Шефот на Одделот за информации и анализа на парламентот, Олга Сулникова, им се јавила на новинарите од внатрешноста на парламентарната зграда и им кажала дека 61 од пријавените 64 пратеници гласале за резолуцијата за референдумот, а 55 за резолуцијата за разрешување на Владата.  Сепаратистот на Донечката Народна Република Игор Гиркин во јануари 2015 година изјавил дека членовите на парламентот на Крим биле држени под закана со оружје и биле принудени да ја поддржат анексијата.  Овие акции веднаш биле прогласени за незаконски од украинската привремена влада. 

Истиот ден, повеќе војници во неозначени униформи, потпомогнати овој пат од, како што изгледало, местната полиција за немири *Беркут* (како и руските војници од 31-та одделна воздушно-десантна ударна бригада облечени во униформи на Беркут),  воспоставиле безбедносни контролни пунктови на Перекопскиот Провлак и полуостровот Чонгар, кои го одвојуваат украинскиот полуостров од Украина.     За неколку часа, Украина била отсечена од Крим. Набргу потоа, украинските телевизиски канали станаале недостапни за гледачите на Крим, а некои од нив биле заменети со руски станици.

На 1 март 2014 година, Аксјонов изјавил дека ќе изврши контрола врз сите украински воени и безбедносни инсталации на полуостровот. Тој, исто така, побарал од Путин „*помош за обезбедување мир и спокојство*“ на Крим.  Путин веднаш добил овластување од Советот на Федерацијата на Русија за руска воена интервенција во Украина се додека „*не се нормализира политичко-социјалната ситуација во земјата*“.  Брзиот маневар на Путин поттикнало протести на дел од руската интелигенција и демонстрации во Москва против руската воена кампања на Крим. До 2 март, руските трупи кои се движеле од поморската база на земјата во Севастопол и засилени со војници, оклопи и хеликоптери од континентална Русија извршиле целосна контрола над Кримскиот Полуостров.    Руските трупи дејствувале на Крим без ознаки. На 3 март тие ја блокирале јужната поморска база.

На 4 март, украинскиот Генералштаб соопштил дека има единици на 18-та моторизирана стрелачка бригада, 31-та воздушна ударна бригада и 22-та бригада Спецназ распоредени и дејствуваат на Крим, наместо персоналот на руската Црноморска флота, што ги прекршило меѓународните договори потпишани од Украина и Русија.   На прес-конференција истиот ден, рускиот претседател Владимир Путин изјавил дека Русија нема планови за анексија на Крим.  Тој исто така рекол дека нема планови за инвазија на Украина, но дека може да интервенира доколку им се закануваат на Русите во Украина. Ова било дел од моделот на јавно негирање на тековната руска воена операција.

Бројни медиумски извештаи и изјави на украинската и странската влада го забележале идентитетот на необележаните војници како руски војници, но руските официјални лица го прикривале идентитетот на нивните сили, тврдејќи дека тие се местни единици за „самоодбрана“ над кои немале овластувања. Уште на 17 април, рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјавил дека нема „*прекумерно руски војници*“ во Украина.  На истата прес-конференција, Путин за полуостровот изјавил дека „*единствено самите граѓани, во услови на слободно изразување на волјата и нивната безбедност можат да ја одредат својата иднина*“.  Путин подоцна признал дека наредил „*да се работи за враќање на Крим во Русија*“ уште во февруари.  Тој, исто така, признал дека на почетокот на март имало „*тајни анкети на јавното мислење*“ одржани на Крим, кои, според него, пријавиле огромна поддршка од народот за присоединување на Крим во Русија. 

Русија на крајот го признал присуството на своите трупи.  Министерот за одбрана Сергеј Шојгу изјавил дека воените акции на земјата на Крим ги презеле силите на Црноморската флота и се оправдани со „*закана по животите на цивилите на Крим*“ и опасност од „*преземање на руската воена инфраструктура од екстремисти* “. Украина се пожалила дека со зголемувањето на присуството на војниците на Крим, Русија го прекршила договорот според кој имала седиште на нејзината Црноморска флота во Севастопол  и го нарушувала суверенитетот на земјата.  Соединетите Американски Држави и Обединетото Кралство ја обвиниле Русија дека ги прекршила условите од Будимпештанскиот Меморандум за безбедносни гаранции, со кој Русија, САД и Велика Британија ја потврдиле својата обврска да се воздржат од закана или употреба на сила против територијалниот интегритет или политичката независност на Украина.  Руската влада изјавила дека Меморандумот од Будимпешта  не се применува поради „*околностите што произлегуваат од дејството на внатрешни политички или социо-економски фактори*“.  Во март 2015 година, пензионираниот руски адмирал Игор Касатонов изјавил дека според неговите информации распоредувањето на руската војска на Крим вклучувало шест слетувања на хеликоптери и три слетувања на IL-76 со 500 луѓе.  

### Припојување
мини| Украински контролен пункт во Каланчак, кој влегува во Херсонската област од Крим окупиран од Русија.
На 16 март 2014 година, Русија одржала референдум за статусот на Крим, каде што, според официјалните руски податоци, 96,77% од жителите на (Автономна) Република Крим и градот Севастопол гласале за повторно обединување на соодветните територии со Руската Федерација. На 17 март, Врховната Рада на Автономната Република Крим ја прогласила независноста на Република Крим, а на 18 март, во салата Георгиевски на Кремљ, претседателот на Русија Владимир Путин, заедно со самопрогласениот претседавач на Советот на министри на Автономната република на Крим, Сергеј Аксјонов, Врховната Рада на Автономната Република Крим Владимир Константинов и самопрогласениот градоначалник на Севастопол Алексеј Чалиј, потпишале Договор за припојување на Република Крим кон територијата на Русија. На 21 март, Советот на Федерацијата усвоил закон за ратификација на Договорот од 18 март и закон за формирање на нови субјекти на федерацијата - Република Крим и федералниот град Севастопол, обезбедувајќи припојување на овие региони кон Русија.

На 27 март 2014 година, Генералното собрание на Обединетите нации го поддржал територијалниот интегритет на Украина, признавајќи ги Автономната Република Крим и Севастопол како нејзини интегрални делови. За соодветната резолуција гласале 100 земји-членки на ОН од вкупно 194. Само 11 земји гласале против (Ерменија, Белорусија, Боливија, Куба, Никарагва, Северна Кореја, Русија, Судан, Сирија, Венецуела и Зимбабве), 58 биле воздржани.  Присилната анексија на Крим не ја признава Украина,  не е призната од Генералното собрание на ОН, ПССЕ,  ПС на ОБСЕ, а исто така е во спротивност со одлуката на Венецијанската комисија, додека руските власти ја толкуваат како „*враќање на Крим на Русија*“. Според Законот на Украина „*За обезбедување на правата и слободите на граѓаните и правниот режим на привремено окупираната територија на Украина*“, територијата на Кримскиот Полуостров се смета за привремено окупирана територија како резултат на руската окупација.

### Инцидент во Керчкиот Проток
На 25 ноември 2018 година, три брода на украинската морнарица - два мали оклопни артилериски чамци, *Бердјанск* и *Никопол* и *Јани Капу* - извршиле планиран премин од пристаништето Одеса на Црното Море до пристаништето Мариупол на Азовското Море. Украинската страна однапред информирала за рутата во согласност со меѓународните стандарди за да се обезбеди безбедност на пловидбата. Во реонот на Керчкиот Проток бие запрени од руски танкер, кој го блокирал преминот под Кримскиот мост изграден од руските власти. Спротивно на Конвенцијата на ОН за поморското право и Договорот меѓу Украина и Руската Федерација за соработка во користењето на Азовско Море и Керчкиот Проток, граничните бродови на Руската Федерација (патролни гранични чамци од типот Собол, Дон ПСКР, чамци од типот Мангус, вооружените бродови Суздалец, МПК) извршиле агресивни дејствија против бродовите на морнарицата на вооружените сили на Украина. Граничниот брод „Дон“ удрил во украинскиот, при што биле оштетени главниот мотор на бродот и оградата, а бил изгубен и спасувачки сплав. Диспечерската служба одбила да го обезбеди правото на слобода на пловидба, гарантирано со меѓународни договори.  Русите ги заробиле трите украински бродови и 24 морнари, од кои 6 биле ранети. Во Украина, истиот ден, бил свикан итен состанок на Советот за национална безбедност и одбрана за да се разговара за воведување воена состојба. Следниот ден, 26 ноември, тие ја одобриле одлуката за воведување воена состојба во траење од 30 дена. 

### Руска инвазија на Украина
Непосредно пред почетокот на преговорите, прес-секретарот на Владимир Путин, Дмитриј Песков, во интервју за *[[Ројтерс]]*, ги истакнал главните барања за Украина, од кои едно било признавањето на Крим како руски.  Претседателот на Украина, Володимир Зеленски, во етерот на ТВ каналот ABC изјавил дека е подготвен да разговара за прашањата за Крим и Донбас, но како дел од Украина. 

На 29 март 2022 година, шефот на украинската делегација, Михаило Подолијак, предложил 15 години да се преговара за статусот на Крим и Севастопол.  Во исто време, и Москва и Киев требало да се воздржат од решавање на ова прашање со воени средства во текот на овој период. Владимир Медински, пак, изјавил дека тоа не одговара на руската позиција.  Според изјавите на Михаило Подолијак и Давид Арахамија по преговорите, Украина предложила да се замрзне прашањето за статусот на Крим на 15 години, предложила склучување на меѓународен договор за безбедносни гаранции, кој би бил потпишан и ратификуван од сите земји кои се гаранти на безбедноста на Украина.   Но, преговарачкиот процес бил суспендиран во мај 2022 година. 
мини| Аеродром Саки, август 2022 година
На 9 август 2022 година, се случиле  експлозии на воениот аеродром Саки на Крим.  Како резултат на пожар и експлозии на аеродромот што се употребувал како главна воздухопловна база на руската Црноморска флота, биле уништени од 7 до 11 авиони Су-24 и Су-30СМ.      На 7 септември 2022 година, врховниот командант на вооружените сили на Украина Валериј Залужњи објавил дека извршила ракетен напад врз аеродромот.  

На 23 август 2022 година, поради целосната инвазија на Украина од страна на Руската Федерација, вториот самит на Кримската платформа се одржал онлајн. На настанот присуствувале повеќе од 60 учесници – лидери на земји и меѓународни организации. Тие дале изјави за поддршка на Украина.  

На 29 август 2022 година, претседателот на Украина Володимир Зеленски изјавил дека руско-украинската војна ќе заврши токму онаму каде што започнала во 2014 година - со влегувањето на украинските трупи на државната граница во 1991 година, ослободувањето на претходно окупираните територии на Украина, вклучително и Донбас и Крим од Русите. 

На 28 септември 2022 година, командантот на американската армија во Европа, пензионираниот генерал-полковник Бен Хоџис, бил убеден дека вооружените сили на Украина ќе можат да ја вратат руската војска на своите позиции на 23 февруари до крајот на истата година, а до средината на 2023 година одбранбените сили ќе можат да влезат во привремено автономна република.  На 30 септември 2022 година, шефот на Главната управа за разузнавање на Министерството за одбрана, Кирило Буданов, изјавил дека „*Украина ќе се врати на окупираниот Крим - тоа ќе се случи со оружје и наскоро. Ослободувањето на Крим нема да се случи летото, туку пред крајот на пролетта, можеби малку порано*“. 

На 6 октомври 2022 година, администрацијата на претседателот на Соединетите Американски Држави Џо Бајден ја проценил веројатноста за ослободување на Крим од страна на украинската војска, истакнувајќи дека деокупацијата за Украина е веќе сосема можна. Затоа ваквото сценарио на настани веќе не може да се попусти. Официјалниот претставник нагласил дека темпото на напредување на украинската војска во Херсонската Област давало надеж за ослободување на полуостровот привремено окупиран од Русија. 

На 8 октомври избувнал пожар на Кримскиот мост во Керч, а руските власти на полуостровот ја обвиниле Украина за поткопување на преминот.  Официјалниот профил на украинската влада на Твитер објавила „*болна изгореница*“ како одговор на пожарот, додека Михаило Подолијак, советник на украинскиот претседател, ја нарекол штетата „*само почеток*“.  Министерството за одбрана на Украина го споредил уништувањето на Кримскиот мост со уништувањето на крстосувачот : „*Што е следно, Руски*?“.   Руските власти на Крим ја обвиниле украинската страна за тоа што се случило. 

Михаил Развозаев, шеф на анектираниот Севастопол, изјавил дека утрото на 29 октомври 2022 година, украинската војска нападнала бродови на Црноморската флота на Руската Федерација и цивилни бродови. Според него, тоа бил најмасовниот напад со беспилотни летала во целата историја на војната, а бродовите биле оштетени.   Руското Министерство за одбрана ја обвинила Кралската морнарица дека подготвува напад врз Севастопол, кој наводно се наоѓа во Очаков во Николаевската Област.   И Украина и Велика Британија ги отфрлиле руските наводи, при што Обединетото Кралство изјавило дека Русија „*продава лажни тврдења од епски размери*“.  Истиот ден, Русија објавила дека го суспендира учеството во спроведувањето на договорот за жито, наводно поради „*терористичкиот напад*“ во Севастополскиот Залив.

По враќањето на контролата од страна на владата на Украина на десниот брег  на Херсон, Николаевска област и градот Херсон во ноември 2022 година, *Фајненшл тајмс* објавил статија заснована на шефот на Украинскиот центар за безбедност и соработка, Сергиј Кузан, во која било забележано дека враќањето на градот Херсон ќе им овозможи на вооружените сили на Украина да држат под оган три важни патишта, особено кон Крим, од каде што Русите се снабдува со опрема и муниција.  Малку порано, во ноември 2022 година, адвокатот и поранешен воен кој служел на Балканот, Ирак и Авганистан, Френк Ледвиџ, изјавил за *[[Гардијан]]* дека во септември, главниот командант на Украина, генерал Валериј Залужни, изјавил дека рускиот „*центар на гравитација*“ – клучот за војната – го гледа како Крим.  Сите воени показатели силно сугерираат дека следните офанзиви на Украина ќе го постават полуостровот како нивна цел. 

На 3 декември 2022 година, било дознаено дека Русите донеле материјал за пакување во музеите на Крим и почнале да подготвуваат колекции и експонати за извоз во Руската Федерација.  

На 19 јануари 2023 година, за време на украинскиот појадок во Давос, Володимир Зеленски изјавил дека целта на Украина е да ги деокупира сите територии привремено заземени од Русија и го повикал западниот свет да обезбеди тешко оружје за тоа.

## Отпор
За време на раните фази на окупацијата, градовите како Симферопол, Јалта и Севастопол станале сцена на проукраински протести од различни големини, особено масовниот протест на 26 февруари 2014 година, каде што имнало и тензии помеѓу 10.000 проукраински демонстранти и толпа од демонстранти од околу 5,000 проруски демонстранти пред Кримскиот парламент во Симферопол.    

Помеѓу 2014 и 2017 година, полуостровот станал сцена на бунтови со низок интензитет, за време на кој проукраинските партизани главно извршувале саботажни и подметнати напади врз инфраструктурни цели, но и акти на психолошка војна, како и напади врз руските безбедносни сили.   

За време на целосната инвазија на Русија на Украина, воените проукраински партизански движења започнале да се организираат во источна и јужна Украина. Оттогаш, кримските партизански ќелии биле вклучени во акти на саботажа, потпалување, атентати, вандализам и психолошка војна на територијата на целиот полуостров, при што крајниот север, јужниот брег и градското подрачје на Симферопол - Бахчисарај билеосновните „жаришта“ на нивната активност. 

## Дискриминација на Украинците и Кримските Татари
[десно|мини| Настан за комеморација во Киев, споредувајќи го [Прогон на Кримските Татари|прогонувањето на кримските Татари во 1944 година со руската окупација на Крим од 2014 година]]
Специјалните известувачи на Обединетите нации ги осудиле руските окупаторски власти за обидот „*да ја избришат местната [украинската] култура, историја и јазик*“ и насилно да ги заменат со руски јазик и култура. Украинските споменици и места за богослужба биле срамнети со земја, додека украинските историски книги и литература за кои се сметало дека се екстремистички биле запленети од народните библиотеки и уништени. Државните службеници и наставниците биле приведени поради нивното одбивање да ја спроведат руската политика.  Меѓународниот суд на правдата во 2024 година пресудил дека Русија ја прекршила Конвенцијата за отстранување на расната дискриминација со ограничување на наставата во училиштата на украински јазик во окупираниот Крим.  Русија е обвинета за неоколонијализам и колонизација на Крим со присилна русификација, пасошизација и со населување руски граѓани на полуостровот и протерување на Украинците и Кримските Татари. 

Есента 2014 година, руските власти спровеле попис на населението во Крим, според кој на полуостровот живееле 344.500 Украинци (15,7%), а мајчин јазик бил украинскиот само за 3,3% од населението на Крим. Според социологот Ирина Бекешкина, ова намалување на бројот на Украинците се должело на промената во идентификацијата на дел од украинското население од Украинци во Руси.  По окупацијата, многу етнички Украинци и Кримски Татари почнале да го напуштаат Крим и заминале кон континентална Украина. Од 15 август 2019 година, 40.733 раселени лица од полуостровот биле официјално регистрирани на копното на Украина.  Паралелно со ова, додека активистите на кримското татарско движење привлекле внимание во 2018 година, неколку стотици илјади Руси се преселиле на Крим со помош на руските власти за време на четиригодишната окупација.  Сето ова создало основа за натамошни суштински промени во етничката структура на полуостровот.

По окупацијата на Крим, Украинците станале една од етничките заедници на полуостровот кои биле најмногу дискриминирани од руските власти. Окупаторската власт ги прогонувала украинските јавни личности, спроведувала антиукраинска пропаганда, давала ксенофобични и шовинистички изјави, ги прогонувала украинските верски заедници, ги забранувала активностите на украинските јавни и политички организации, ја ограничувала употребата на украинскиот јазик и украинските национални симболи.  Така, веќе во првата половина на 2014 година, таблите на украински јазик биле заменети со руски, во април 2014 година, споменикот на Петро Конашевич-Сагајдачни и комеморативен знак во чест на 10-годишнината од украинската морнарица биле демонтирани во Севастопол,  во август 2014 година било најавено дека 250 професори по украински јазик и литература ќе бидат преквалификувани на руски јазик,  во септември 2014 година, Факултетот за украински јазик бил ликвидиран на Универзитетот Таври (наместо тоа била создадена катедра за украинска филологија),  во ноември 2014 година, Кримскиот академски украински музички театар бил преименуван во Државен академски музички театар на Република Крим, а единственото украинско училиште-гимназија во Симферопол било префрлено на руски наставен јазик и преименувано во Академска гимназија Симферопол,  во декември 2014 година, украинското детско театарско студио „Свитанок“ било затворено поради притисок,  во март 2016 година, музејот Лесија Украина во Јалта бил затворен за реновирање,  истиот месец, руската ФСБ извршила претрес во просториите на украинското друштво „Просвита“ во Севастопол, каде што биле заплени повеќе од 250 „екстремистички материјали“.  Структурите на моќ на окупаторските власти привеле голем број украински личности, особено Андриј Шчекун, Анатолиј Ковалски и други, некои од приведените биле мачени. Руската војска зазела поголем дел од црквите на Православната црква на Украина&nbsp;— од октомври 2018 година, 38 од 46 украински парохии на Крим престанале да работат.  Од јуни 2019 година, само една црква Православната црква на Украина&nbsp;останала во функција, но исто така била затворена со судска одлука поради поправки. Според архиепископот Симферополски и Кримски Климент, овие непријателски дејствија на руската окупаторска сила кон Украинската црква биле насочени кон целосно уништување на украинскиот идентитет и на Украинците како посебна нација на Крим. 

Во мај 2015 година, на Крим бил основан Украинскиот културен центар, чии учесници имале за цел да ја зачуваат украинската култура и јазик на полуостровот.    Членовите на центарот постојано биле приведувани од руските агенции за спроведување на законот за спроведување настани за одбележување на украинските комеморативни датуми, некои од учесниците биле претресувани по нивните домови, неколку биле административно казнети од рускиот суд и тие биле прогонувани за нивните ставови на секојдневно ниво. Во август 2017 година, центарот започнал со издавање на весникот „*Кримски Терен*“ на украински и руски јазик.

Во 2015 година, по прогонот на членовите на Православната црква на Украина, била создадена организацијата „*Украинска заедница на Крим*“, на чело со Олег Усик, член на „Единствена Русија“, но подоцна таа престанала да постои. Во 2018 година, на Крим била основана нова правна јавна организација „*Украинска заедница на Крим*“, предводена од Анастасија Гридчина, член на Младата гарда на Единствена Русија. Оваа организација изразува поддршка за постапките на руските власти, го негира прогонот на Украинците на полуостровот, учествува во официјални настани на локалните власти, одржува неколку конгреси на украинската дијаспора на Крим и ја создала мрежната стртаница на украински јазик „*Перејаславска рада 2.0*“. Според историчарот Андриј Иванец и новинарите на Крим. Проектот Реалии, всушност оваа организација не се грижи за проблемите на Украинците на Крим и била создадена како средство за информативна војна. 

Според Уставот на Република Крим усвоен во април 2014 година, украинскиот станал еден од официјалните јазици на оваа тема (заедно со рускиот и кримско-татарскиот јазик). И покрај тоа, сферата на употреба на украинскиот јазик постојано се намалува. По окупацијата во 2014 година, изучувањето на украинскиот јазик на полуостровот станало опционално, а неговата употреба во официјалната евиденција била целосно прекината.  Бројот на ученици со украински наставен јазик продолжува да се намалува. Според официјалната руска статистика, украински учеле 12.892 ученици во учебната 2016/2017 година, а 6.400 студенти во учебната 2017/2018 година.  Во исто време, според украинските и меѓународните набљудувачи, реалниот број на ученици со украински наставен јазик е многу помал од официјално декларираниот. Според Кримската група за човекови права, за време на окупацијата, бројот на студенти кои учат украински се намалил за 31 пати&nbsp;— од 13.589 студенти во 2013 година на 371 студент во 2016 година  Во април 2017 година, по жалбата на Украина, Меѓународниот суд на правдата ООН во Хаг го разгледал случајот со руската повреда на Меѓународната конвенција за отстранување на сите форми на расна дискриминација и донел одлука според која Русија треба да обезбеди можности за настава на украински јазик на полуостровот.  Според ОН, во учебната 2017/2018 година, на Крим имало 318 ученици кои учеле на украински јазик.  Пред окупацијата, на Крим имаше 7 украински училишта, но до 2018 година сите беа преведени на руски. Според официјалните податоци на руското Министерство за образование на Крим, во учебната 2018/2019 година на Крим, од 200.700 деца, само 249 (0,2%) учеле на украински јазик, имало едно училиште на украински јазик и 5 училишта со 8 паралелки со украински наставен јазик. Според извештајот на Кримската група за човекови права во 2019 година, ниту едно училиште не останало на Крим со украински наставен јазик, а имало уште помалку часови на украински јазик отколку што официјално се тврди. 

## Анализа
Украинските историчари и политичари претпоставувале дека ќе се случи сличен развој на настаните во 2008 година за време на Руско-грузиската војна. Експертите истакнале дека на Руската Федерација и треба само изговор за да започне со анексија на полуостровот. Таков повод станал настаните на Евромајдан и Револуцијата на достоинството. 

На 2 март 2014 година, во обраќањето до Советот за безбедност на ОН, украинскиот амбасадор Јуриј Сергејев ја повикал меѓународната заедница да „*направи се што е можно*“ за да го запре рускиот чин на агресија. Тој нагласил дека бројот на руски војници на Крим растел „*од час во час*“. Рускиот амбасадор Виталиј Чуркин изјавил дека „*мора да надвладеат постудените глави*“ и Западот мора да престане да ескалира судир преку охрабрување на демонстрантите. Американската амбасадорка Саманта Пауер на седницата изјавила дека тоа што Русија дозволува употреба на сила е „*опасно и дестабилизирачко*“. 

На 2 март 2014 година, „Волстрит журнал“ посочил дека дејствијата на Путин ја донеле заканата од војна во срцето на Европа за прв пат по Студената војна.

На 15 април 2014 година, британскиот дипломат Чарлс Крафорд напишал дека верува дека Украина претставува полигон на Путин во неговите планови за заживување на Руското Царство. Анексијата на Крим се случила веднаш, но понатамошното освојување на Украина според него, ќе се изврши со методот на илјада кратења.

Заменик-министерот за надворешни работи на Украина Данјало Лубкиескиј изјавил:На Крим, Русија воведе цензура како болест, нетолеранција на малцинствата, ограничување на слободата на говорот, неправедна правда, административен притисок и заплашување неистомислениците.Во ноември 2014 година, Андреј Иларионов, поранешен советник на претседателот на Русија Владимир Путин, тврдел дека планирањето за руска инвазија започнало долго пред жалбата на Јанукович. 

Во јануари 2017 година, Илја Пономарев, руски политичар и член на Државната дума на Русија (фракција на „Праведна Русија), тврдел дека раководството на анексијата на Крим им е доверено на министерот за одбрана Сергеј Шојгу и помошникот на Владимир Путин, Владислав Сурков. 

На 17 декември 2019 година, Министерството за надворешни работи на Украина потсетило дека дејствијата на Русија на Крим и Донбас целосно потпаѓаат под дефиницијата за агресија во согласност со Резолуцијата 1976 на Генералното собрание на ОН: Од 2014 година, Украина постојано ги квалификува меѓународно незаконските дејствија на Руската Федерација на Крим и Донбас како акт на агресија. Јасно и доследно докажуваме дека таквите активности на Руската Федерација целосно спаѓаат во дефиницијата за агресија во согласност со ставовите а), б), в), г), д) и е) од член 3 од Анексот на Резолуцијата 3314 (XXIX) на Генералното собрание на ОН „Дефиниција за агресија“, усвоена пред 45 годиниНа 11 декември 2022 година, *Вашингтон пост* објавил статија во која се известува дека западниот свет, иако ја поддржува Украина, стравува дека каква било украинска контраофанзива на Крим може да го поттикне Владимир Путин да преземе решителна акција, потенцијално дури и да користи јадрено оружје. Некои западни претставници се надеваат дека договорот за откажување на Украина од Крим во корист на Русија може да стане основа за дипломатски крај на војната. Рори Финин, вонреден професор на Катедрата за украински студии на Универзитетот во Кембриџ, смета дека компромисот во врска со Крим е малку веројатен:Идејата дека некако Украина треба само да се врати во статус кво по 2014 година е глупава бидејќи сè што ќе се случи е уште една ескалација. Тешко е да се замисли Украинците да се чувствуваат удобно да се откажат од оваа територија, знаејќи дека тоа значи напуштање на милиони луѓе. Моралните и геополитичките влогови на таквото напуштање се сериозни

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Јужно боиште (Руска инвазија на Украина)
Категорија:Историја на Крим
Категорија:Крим во Руско-украинската војна
Категорија:Анексија на Крим од Руската Федерација