open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Црвени марки со ликот на Ленин

**Црвени марки со ликот на Ленин** (српски: *Црвене марке с ликом Лењина*) - расказ на српскиот писател Данило Киш, дел од збирката раскази „Енциклопедија на мртвите“ од 1983 година.

## Содржина
Расказот е напишан во форма на писмо кое една жена му го пишува на предавачот на тема: изгубената преписка на рускиот писател Мандел Осипович. Во писмото, таа ја опишува својата долгогодишна љубовна врска со Осипович и притоа ги негира толкувањата на неговите песни од страна на познатата критичарка Нина Рот-Свансон. Авторката на писмото го сретнала Осипович во ноември 1922 година, во Париз и меѓу нив веднаш се родила љубов. На барање на писателот, таа се вратила во Москва, со цел тие да можат да бидат заедно. Со текот на времето, нивната врска станувала сè посилна, но писателот не можел да се разведе поради тоа што имал болно девојче. Исто така, нивната љубов била бурна и неколкупати тие се разделувале и ја продолжувале врската. Но, еден ден, во 1949 година, љубовницата на Осипович по грешка отворила писмо во кое тој ѝ ја објаснувал својата поезија на друга девојка. Бидејќи писмото било напишано двосмислено, неговата љубовница се налутила и ја искинала целата своја преписка со писателот. Подоцна, Осипович бил уапсен и така останала мистеријата за неговата изгубена преписка.

## Осврт кон расказот
Во пост-скриптумот кон збирката, Киш објаснува дека, наспроти изобилството од цитати, расказот е фантазија, но притоа тој го цитира Набоков, кој вели: „никогаш не разбрав за што служи да се измислуваат книги... кои, на овој или на оној начин, навистина не се случиле.“ Исто така, авторот наведува дека делот од расказот во кој се споменува „многу материјалистичкиот Дидро“ е инспириран од едно негово писмо до љубовницата Софија.

## Наводи

Категорија:Енциклопедија на мртвите
Tetragenococcus

***Tetragenococcus*** е род на Грам-позитивни, факултативно аеробни, умерено халофилни и немотилни бактерии, кој припаѓа на фамилијата Enterococcaceae.

## Наводи

## Литература
* 
Наведено списаниеLast nameJustéFirst nameврска=|122x122пксLast name 2LievensFirst name 2TetragenococcusLast name 3FransFirst name 3TetragenococcusLast name 4MarshFirst name 4TLLast name 5KlingebergFirst name 5MLast name 6MichielsFirst name 6CWLast name 7WillemsFirst name 7KASource dateSeptember 2008TitleGenetic and physiological diversity of Tetragenococcus halophilus strains isolated from sugar- and salt-rich environments.JournalMicrobiologyVolume154IssuePt 9Pages2600–10DOI10.1099/mic.0.2008/018168-0PMID18757794
* 
Cite bookTitleBergey's manual of systematic bacteriology.Last namePaulFirst nameDe VosDate2009PublisherSpringerISBN0-387-68489-1Edition2ndLocation of publicationDordrecht
* 
Cite bookTitleHandbook of Fermented Functional Foods.Last nameFarnworthFirst nameedited by Edward R.Date2008PublisherTaylor & FrancisISBN1-4200-5328-0Edition2ndLocation of publicationHoboken
* 
Cite bookTitleHandbook of culture media for food microbiologyLast nameBairdFirst nameedited by Janet E.L. Corry, G.D.W. Curtis, Rosamund M.Date2010PublisherRoyal Society of ChemistryISBN1-84755-916-6Edition3rdLocation of publicationCambridge

Категорија:Бактерии
Категорија:Грампозитивни бактерии
Категорија:Бактериологија
Категорија:Микробиологија
Ламе (појаснување)

**Ламе** може да се однесува на:

* Ламе — дел од градот Брауншвајг, Долна Саксонија
* Ламе (река) — лева притока на Инерсте
* Бенџамин Ламе (1864–1924) — американски електроинженер
Книга на кралевите и будалите

**Книга на кралевите и будалите** (српски: *Књига краљева и будала*) - расказ на српскиот писател Данило Киш, дел од збирката раскази „Енциклопедија на мртвите“ од 1983 година.

## Содржина
Во август 1906 година, во Петроград, главниот уредник на едно списание, А. П. Крушеван го објавил постоењето на еден документ со наслов „Завера или Каде се корените на пропаста на европското општество“, дело на анонимен автор, во кое се кажува дека Антихристот активно делува да ја уништи европската цивилизација. Малку подоцна, Сергеј Александрович Нилус, познат како отец Сергеј, ја вклучил „Заверата“ како дел од својата книга „Антихрист“. Постепено, книгата добивала сè повеќе читатели и, откако е утврдено дека примерок од неа имала и руската царица, за време на граѓанската војна во Русија, офицерите на Белата гарда им читале на војниците извадоци од неа. По Октомвриската револуција, отец Сергеј живеел на југот на Русија сè додека не бил уапсен од НКВД, за да умре во еден логор, во 1930 година.

Меѓутоа, историјата на „Заверата“ продолжила да тече: руските емигранти ја прошириле книгата во Западна Европа, но останала мистеријата за нејзиното потекло. Во 1921 година, во Истанбул, еден анонимен белогардејски офицер ја откупил личната библиотека на друг офицер и во неа случајно пронашол анонимна книга чија содржина била многу слична на „Заверата“. Така било откриено дека „Заверата“ била само фалсификат на книгата „Дијалог во пеколот меѓу Монтескје и Макијавели или Макијавелиевата политика во девентаесеттиот век, напишана од еден Соременик“ во која се критикувала политиката на Наполеон III. Книгата ја напишал Морис Жоли во втората половина на 19 век и тој се обидел тајно да ја пренесе во Франција, но таа била запленета од полицијата и уништена. Сепак, еден примерок останал и кон крајот на 19 век, шефот на руската тајна полиција во Париз, извесен Рачковски извршил фалсификат и ја напишал „Заверата“ која подоцна се раширила низ Русија, Германија и низ цела Европа, претворајќи се во прирачник за современите диктатори.

## Осврт кон расказот
Во пост-скриптумот кон збирката, Киш објаснува дека првобитно расказот бил замислен како есеј и дека тоа оставило траги врз него, а намерата му била да ја изложи повеста за настанувањето на „Протоколот на Сионските мудреци“, нивното влијание врз читателите и трагичните последици што ги предизвикал. Притоа, расказот претставува разработка на неговата повеќегодишна преокупација со идејата дека книгите не служат само за добро. Меѓутоа, оценувајќи дека не може да продолжи понатаму во истражувањето на таа тема, Киш се откажал од намерата да напише есеј и тогаш го променил насловот од „Протоколи“ во „Завера“.

## Наводи

Категорија:Енциклопедија на мртвите
Шоткиева диода

десно|250п|мини|Шематски симбол за Шоткиева диода
мини|десно|250п|Различни видови Шоткиеви диоди
**Шоткиева диода** – посебен вид диода која има многу кратко време на вклучување и исклучување (типично 100 ps), како и значително понизок праг на спроведување во однос на обичните силициумови диоди.

## Изработка
Шоткиевите диоди се изработуваат така што директно на полуспроводник од N-тип се нанесува метал. Електроните од полуспроводникот преминуваат во металот заради дифузијата, па во полуспроводникот се образува просторен електричен полнеж во кој се наоѓаат некомпенизирани позитивни јони. Овој просторен електричен полнеж постои практично само во полуспроводникот, па електричното поле е помало во однос на нормалниот PN-спој. Електроните може да поминуваат од полуспроводникот во металот бидејќи енергијата на електроните во металот е помала, но обратно не можат. На овој начин се добива насочувачки спој меѓу полуспроводникот и металот, а исто така и приклучок за анодата. Другиот контакт се добива така што дополнително образува област со голема концентрација N+ примеси, па се добива N+ област, која е слична на спроводник. На N+ областа се нанесува метал со кој се образува не насочувачки контакт, кој ја формира катодата на диодата.

Кај Шоткиевата диода нема премин на шуплините од P во N областа, како ни електрони од N во P областа, па не постои дифузен капацитет на спојот. Времето на вклучување и исклучување е многу кратко и изнесува типично 100 ps.

## Особености
Прагот на спроведување на Шоткиевата диода е помал во однос на силициумовите диоди бидејќи потенцијалната бариера е помала. Прагот на спроведување може да се менува со промена на густината на примеси во полуспроводникот. Колку е поголема концентрацијата на примеси, понизок е инверзниот напон и понизок е прагот на спроведување, скоро еднаков на нула, но инверзната струја е релативно голема. На пример кај Сименсовата диода BAS40-03, прагот на спроведување е околу 0,25 V, а инверзниот напон е околу 40 V. Кај диодата BAS70-03 (исто од фирмата Сименс) прагот на спроведување е 0,4 V, а инверзниот напон е околу 70 V.

## Употреба
Шоткиевите диоди се употребуваат во многу брзи прекинувачки кола. Шоткиевиете диоди со голема концентрација примеси се користат во микробрановата област (10 MHz). Постои посебен вид насочувачки Шоткиеви диоди за струја до неколку десетини ампери (на пример BYS76 од Сименс за струја до 75 А), кои се користат во брзи насочувачки кола или кај импулсни регулатори на напон.

## Поврзано
*Диода
*Тунелски ефект
*Инверзна диода
*Зенерова диода
*Ганова диода
*Тунелска диода
*Лео Есаки

## Наводи

## Литература
* Наташа Божиновска: Аналогна електроника за II година средно стручно образование, Скопје, 2010 ISBN 978-608-226-024-2

## Надворешни врски

Категорија:Електроника
Категорија:Полуспроводнички елементи
Категорија:Диоди
Вајсела

**Вајсела** () — род на грампозитивни бактерии од семејството Leuconostocaceae*.* Морфологијата на *Weissella* видовите варира од сферични или лентикуларни клетки, па до стапчести клетки со неправилна форма.

## Наводи


## Надворешни врски
* Список на видови од родот ''Weissella''  (англиски)
* ''Weissella confusa'' инфекција кај приматот ''Cercopithecus mona''  (англиски)
* 
EOLEOL

Категорија:Бактерии
Категорија:Грампозитивни бактерии
Категорија:Бактериологија
Категорија:Микробиологија
Ремзи Несими

**Ремзи Несими** (албански: *Remzi Nesimi*; Одри,  - , ) - македонски албанолог, јазичар, професор и истражувач. Познат е по тоа што тој бил еден од најистакнатите албанолози во Македонија и воопшто во светот. Особено бил значаен неговиот придонес во филолошките науки во областа на дијалектологијата и промовирањето на јазичното богатство.

## Животопис
Несими е роден 25 декември 1933 година во тетовското село Одри. Средно училиште завршил во Тетово, факултетот и последипломските студии на Универзитетот во Белград, а докторирал на Универзитетот во Приштина. Работел како лектор по албански јазик при катедрата за албански јазик и литература на Универзитетот во Белград од 1962 до 1964 година, па потоа како предавач по албанскиот јазик на Педагошката академија во Скопје во периодот од 1964 до 1975 година. Бил и професор на Катедрата за албански јазик и книжевност на Универзитетот Св. Кирил и Методиј во Скопје од 1975 до 1999 година. тој е автор на неколку научни книги и над 200 статии во периодични и научни списанија.
Несими бил учесник – делегат и на Конгресот за правописот на албанскиот јазик во Тирана во 1972 година, којшто е сметан за најзначаен за оформувањето на стандардниот албански јазик, а каде што Несими го претставил рефератот  „*Процесот на унифицирање на литературниот албански јазик во Македонија*“.
Починал на 3 февруари 2018 година во Скопје. Почива во родното село.

## Награди
* 2021 - Орден за заслуги за Македонија (постхумно)

## Наводи

Категорија:Луѓе од Одри
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски јазичари
Категорија:Југословенски Албанци
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Југословенски јазичари
Категорија:Албанолози
Категорија:Професори на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ - Скопје
Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија
Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет
Категорија:Магистри на Белградскиот универзитет
Категорија:Доктори на Приштинскиот универзитет
Емилијано Сапата

**Емилијано Сапата Саласар** (; ; 8 август 1879 - 10 април 1919) — мексикански револуционер, еден од водачите во Мексиканската револуција и водач на револуцијата на селаните во државата Морелос во Мексико. Тој е инспирација за аграрното движење наречено сапатизам.

## Животопис
Тој е роден во селото Аненекуилко во државата Морелос во Мексико, во фамилија на фармери, поради што имал увид во тешкотиите и проблемите на луѓето кои живеат на село и одработуваат земја. Тој долго протестирал против одземањето на земјата на обичните селани.

Во 1909 година се случила важна средба помеѓу старешините на неговото родно село каде што кметот на селото најавил оставка поради неговите години, но никој не се осмелил да бара нов кмет. Поради тоа, Сапата станал кмет на селото без претходно гласање, а како доверлив и сигурен човек за таква позиција.

Во изборите во 1910 година, Сапата гледал можност за да ги промовира своите предлози за аграрни реформи во Мексико и направил сојуз со кандидатот Францис I Мадеро во кој гледал најдобра шанса за вистински промени во државата. Сепак, Мадеро не ги исполнил реформите и поради тоа Сапато одбил да се покори на новата влада, настојувајќи спроведување на аграрните реформи и конфискација на оние земји кои припаѓаат на непријателите на револуцијата.

## Цитати

## Наводи

## Надворешни врски

* Мрежно место за Емилијано Сапата 

Категорија:Родени во 1879 година
Категорија:Починати во 1919 година
Vagococcus

***Vagococcus*** е род на Грам-позитивни бактерии. Тие се немотилни коки, кои не се формираат ендоспори.

## Историја
Првиот вид од овој род, *[[Vagococcus-luvialis]]*, беше изолиран од пилешки фекалии во 1974 година. Меѓутоа, родот не беше признаен како посебен сѐ до 1989 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Страница за ''Vagococcus'' на LPSN (англиски)

Категорија:Бактерии
Категорија:Грампозитивни бактерии
Категорија:Бактериологија
Категорија:Микробиологија
Ламе (река)

**Ламе** () — лева притока на реката Инерсте во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Долга е 22,4 километри. Тече низ градот Бад Залцдетфурт во јужниот дел на покраината Долна Саксонија.

## Надворешни врски

2Ламе
Категорија:Реки во Долна Саксонија
Адем Мекиќ

**Адем Мекиќ** (роден на  во Скопје) — македонски кошаркар од бошњачка народност. Тој моментално е играч на МЗТ Аеродром.

## Клупска кариера
### Младинска кариера
Со МЗТ, Мекиќ станал првак со М-20 составот (генерација 1996/1997) во сезоната 2014/15.

### Професионална кариера
Својата професионална кариера ја започнал во тогаш новиот прволигаш Вардар Апаве, каде настапувал на почетокот на сезоната 2013/14. Но паралелно, истата сезона, тој бил приклучен во т.н. Младинска репрезентација на Македонија, проект-екипа која се натпреварувала надвор од конкуренција во Првата лига. За сезоната 2014/15 се преселил во МЗТ Аеродром. Тогаш Адем со МЗТ го освоил Првенството. Пред отворањето на сезоната 2015/16, Мекиќ со МЗТ станал првак во возобновениот Суперкуп на Македонија 2015, и подоцна станал освојувач на Првенството и Купот на Македонија 2016. Во сезоната 2016/17 исто така играл за МЗТ Аеродром, клуб со кој најпрво го освоил Суперкупот на Македонија 2016 и подоцна повторно станал првак во Лигата. 
мини|(Куманово - Блокотехна) 2017г.
мини|(Куманово - Гостивар) 2017г.
мини|Куманово - Рилски (БИБЛ Лига) 15.11.2017
мини|(Куманово - Пелистер) 02.12 (2)
мини|Кошаркарски натпревар меѓу Куманово - Блокотехна (2017г.)
Сезоната 2017/18 ја започнал во МЗТ, но во ноември, поради слабата минутажа се преместил во Куманово 2009. Следната сезона, Адем останал да биде играч на Куманово. Во јули 2019 година, за сезоната 2019/20, Мекиќ потпишал за АВ Охрид. Но пред самиот почеток на сезоната, откако АВ Охрид најавил распаѓање на клубот, Мекиќ се преселил во Пелистер. За сезоната 2020/21, во почетокот на јули 2020 година, тој потпишал едногодишен договор со МЗТ Аеродром. Во мај, тој го освоил Купот на Македонија 2021.

## Репрезентативна кариера
### Младинска репрезентација

### А репрезентација
Во јануари 2020 година, селекторот на Македонија, Александар Тодоров го објавил поширокиот состав за февруарските квалификации за Евробаскетот 2021 во кој бил вклучен Мекиќ. Но во февруари, по првиот филтер, тој отпаднал од составот.

## Успеси

#### МЗТ Аеродром
***[[Прва македонска кошаркарска лига|Прва македонска лига]]** (3) :  2014/15, 2015/16, 2016/17
***[[Куп на Македонија во кошарка|Куп на Македонија]]** (2) : 2016, 2021
***[[Суперкуп на Македонија во кошарка|Суперкуп на Македонија]]** (2) : 2015, 2016

### Признанија
* Почесно споменување во сезоната 2017/18
* Почесно споменување во сезоната 2018/19
* Трета најдобра петорка на сезоната 2019/20
* Најдобра домашна петорка на сезоната 2019/20

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на Адем Мекиќ на eurobasket.com
* Профил на Адем Мекиќ на realgm.com 
* Профил на Адем Мекиќ на aba-liga.com 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Кошаркари од Скопје
Категорија:Родени во 1995 година
Категорија:Македонски Бошњаци
Зоран Филиповиќ

**Зоран Филиповиќ** (српска кирилица: Зоран Филиповић; роден на 6 февруари 1953 година) — црногорски фудбалски тренер и поранешен играч, кој играл на позицијата напаѓач.

Најдобро е познат по неговите настапи во Црвена Ѕвезда од Белград и Бенфика од Лисабон.

## Титули
### Играч
#### Црвена Ѕвезда
***[[Прва фудбалска лига на Југославија|Првенство на Југославија]]** (3) : 1972–1973, 1976–1977, 1979–1980
***[[Фудбалски куп на Југославија|Куп на Југославија]]** (1) : 1970-1971

#### Бенфика
* ** [[Примеира лига|Португалско првенство]]** (2): 1982-1983, 1983-1984
* **[[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]** (1) : 1982-1983

### Тренер
#### Црвена Ѕвезда
***[[Фудбалски куп на Србија и Црна Гора|Куп на Србија и Црна Гора]]** (1) : 2001-2002

## Надворешни врски
* Зоран Филиповиќ на transfermarkt 
* Зоран Филиповиќ на soccerway 

Категорија:Родени во 1953 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Црногорски фудбалери
Категорија:Југословенски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда
Категорија:Фудбалери на ФК Боавишта
Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж
Категорија:Фудбалери на ФК Бенфика
Категорија:Луѓе од Подгорица
Кнез

**Кнез** или **књаз** (старосл: кънѧзь; ж. **кнегиња**) — аристократска титула која во разни историски периоди и во разни краишта имала различно значење.

## Среден век

На почеток овој израз означувал племенски или селски поглавар меѓу Словените, а подоцна со развојот на феудалното општество, означувал и монарх. Меѓу Источните Словени оваа титула означувала и крал (rex), додека кај Јужните Словени означувала владетел кој бил потчинет на некој крал. Во латинските записи ваквите кнезови обично ја имале титулата *dux*, што одговара на титулата војвода. Понекогаш им била додавана и титулата *princeps*, која означава крал.

Кај Источните Словени се развиле кнежевства како независни држави, како што била средновековната Русија-Украина, која на почеток била кнежевство, а потоа и Големо кнежевство. Со распад на големото кнежевство во 13 век, повторно се појавиле повеќе кнежевства.

## Подоцнежна употреба

Во Московското Царство титулата *Велики кнез* била доделувана на синовите и внуците на царот во 18 век, поради што значењето е исто што и *принц*, а подоцна царот почнал да им ја доделува оваа титула како наследна на заслужните лица. Истата титула ја користеле две кнежевски семејства кои се претопиле со Московското Царство, некои аристократи од Грузија како и некои татарски припадници на аристикратијата.

Во 19 век оваа титула ја користеле полузависните владетели на Кнежевство Србија, Кнежевство Црна Гора и Кнежевство Бугарија, кои откако добиле целосна независност, ја презеле титулата крал.

## Кнезот како тема во уметноста
* „Кнезот Иван Кнежевиќ“ (српски: *Кнез Иван Кнежевиһ*) - српска епска песна.
* „Кнез“ — кус расказ на австрискиот писател Томас Берхнард од 1978 година.
* „Големата кнегина“ — песна на полскиот поет Збигњев Херберт.

## Поврзано
* Војвода
* Болјарин
* Господар

## Наводи

## Надворешни врски

*
Категорија:Титули
Венцислав Симоновски

**Венцеслав Симоновски** (Делчево, ) — поранешен македонски фудбалер. Тој во 1987 година бил дел од шампионскиот тим на ФК Вардар кој ја освоил шампионската титула на тогашна Југославија.

## Животопис
Симоновски е роден во Делчево, на 29 септември 1962 година. Играл за ФК Вардар од Скопје во рамките на југословенската лига во периодот од 1983 до 1988 година. Помеѓу 1988 и 1992 година играл за тимот на Спартак Суботица.

## Надворешни врски
* 
* 
* 

## Наводи

Категорија:Фудбалери од Делчево
Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)
Анѓелко Вулетиќ

**Анѓелко Вулетиќ** (Требимља, Требиње, 6. февруари 1933 -  24 октомври 2021) e хрватски и босанко-херецеговачки поет, драмски писател, писател за деца, книжевен критичар, романописец, полемичар и преведувач од француски јазик. Основното образование го завршил во родното Требиње, додека, Филозофскиот факултет, (книжевност) во Белград. Добитник е на Годишната награда на друштвото на писатели на Босна и Херцеговина во 1965 година за збирката песни  С*eдумте вечни прашања* и бројни други награди и признанија.

## Библиографија
* *Gorko sunce* (roman, 1958.)
* *Gramatika ili progonstvo* (pjesme, 1961.)
* *Jedina nada* (pjesme, 1962.) 
* *Drvo s paklenih vrat*a (roman, 1963.) 
* *Sedam vječnih pitanja* (pjesme, 1965.)
* *Deveto čudo na istoku* (roman, 1966.) 
* *Kraljica puteva* (pjesme, 1968.) 
* *Zmije odlaze s onu stranu svijeta* (pjesme, 1967.) 
* *Poezija* (izbor, 1971.) 
* *Klesar Tadija Tegoba* (roman za djecu, 1973.) 
* *Putnik na svoju odgovornost* (pjesme, 1985.) 
* *Kad budem velik kao mrav* (pjesme, 1977.) 
* *Čempres u zavičaju* (izbor, 1980.) 
* *Dan hapšenja Vile Vukas* (roman, 1980.) 
* *Jadi mladog karijerista* (roman, 1984.) 
* *Križaljka za čitanje sudbine* (pjesme, 1985.) 
* *Čudotvorna biljka doktora Engela* (roman, 1989.) 
* *Popravni ispit* (pjesme, 1989.) 
* *Andrija Hebrang* (drama, 1990.) 
* *Miljenik partije Buharin* (drama, 1987.) 
* *Pčela i metak* (pjesme, 1995.) 
* *Pisma nebeskom gromu* (pjesme, 1996.) 
* *Sarajevo a zalazi sunce* (pjesme, 1996.) 
* *Tajna večera* (pjesme, 1997.) 
* *Strijeljanje ustaše Broza* (roman, 1998.) 
* *Izabrane pjesme* (1999.)

## Награди
* **1961.** - Годишната награда на друштвото на писатели на Босна и Херцеговина за најдобра книга;
* **1967.** - Шестоаприлска награда на Сараево;

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Хрватски писатели
Категорија:Југословенски писатели
Категорија:Книжевни критичари
Категорија:Родени во 1933 година
Категорија:Починати во 2021 година
Нутела

мини
**Нутела** (итал. Nutella) — име на бренд, сладок крем од лешник, создаден од италијанската компанија Фереро.

## Историја
### Претходници
Иако Nutella влегла на пазарот за првпат во 1964 година, нејзиниот претходник Supercreme постои од 1951 година. Supercrema бил  развиен од претходниот производ, Paste Giandiu, создаден во 1946 година од страна на Питер Ферер, основачот на компанијата. Главната состојка, лешник, е типичен производ на провинцијата Пиемонт од која доаѓа од семејството Фереро.

Сите овие производи биле претходник на денешната мешавина на чоколади и лешници развиени во Италија по прекумерните даноци на какао кои го спречуваат нормалното производство на чоколадо.

### Првата Нутела
Во 1963 година, Петровиот син Мишел Фереро решил да го усоврши Supercremu  со намера да го шири брендот во Европа. Промрните биле некои негови состојки, имиџот и името на производот ("Нутела" - од англискиот збор "nut " што значи лешник), а неговото лого остана непроменето до денес.

Првата Нутела од фабриката на семејството Фереро во Алба, во Пиемонт, излегла на 20 април 1964 година. Производот му донесе голем успех на семејството и остана до денес популарен.

## Содржина

Точната содржина на производот е строго чуваната тајна на компанија Фереро. Според пакувањето, главните состојки на Нутела се шеќер, разни растителни масла, лешници и какао (овие состојки сочинуваат само 20% од производот).
Рецептот на Нутела не е ист во сите земји. На пример. Во Италија, содржи помалку шеќер од оној произведен во Франција. Се продава како крем од лешник, бидејќи според италијанскиот закон нема доволно концентрација на какао да биде чоколаден крем.

## Начини на употреба
* Намаз: Нутела е сладок намаз што може да се користи на многу начини. Традиционалниот италијански начин е да се подмачкува Нутела на парче леб (италијански панел е Нутела - леб и Нутела), иако ова може да се направи и со разни пецива, бисквити ...
* Состојки за печење на бонбони: Често се користи како состојка која дава вкус и арома на разни печени колачи.
* Полнење на колачи и пецива: Во многу француски градови, често се појавува тесто полнето со Нутела, често се служи со исечени овошја, како што се банани и јагоди. Слични деликатси постојат во Италија (без овошје), каде што дури и повеќе популарни Кроасани полнети со Нутела.
* Глазури за колачи: Нутела, исто така, може да служи како состојка за глазура.

## Успешност во производството

Во Италија, Нутела стана културен и друштвен феномен. Многу книги се напишани за неа, и важна тема во филмот Бјанка, италијански режисер Нанија Морети.
Нутелата е многу популарна во остатокот од Европа, Канада, Австралија, Нов Зеланд, Турција, Сингапур, Бразил и Јужна Африка, особено кај децата и младите. Таа е помалку популарна во САД, каде што овој производ бил само скап увоз до 2000-тите.
## Наводи

Категорија:Намази
Категорија:Италијанска кујна
Металургија

**Металургија** — наука за металите како и за процесите на добивање и преработка на металите и нивните соединенија, соли и отпадни материјали. Исто така металургија е една од главните гранки на индустрија. Металургија опфаќа рафинација, производство на легури, обликување, оплеменување, проучување на структура, состав и особина на металите. Според видови на метали кои се произведуваат се дели на црна металургија (добивање на железо и челик) и обоена металургија (добивање на сите останати метали). Постои екстрактивна и преработувачка металургија.

Иако во Земјината кора постои обилна количина на метали, повеќето од нив не се наоѓаат во облик погоден за човечка употреба. Во голем дел тие се наоѓаат во комбинација со атоми на неметали во различни соединенија, како што се, сулфиди, оксиди, карбонати итн. Прв чекор на добивање на метали во употреблив облик е ослободување на металите од нивните соединенија. Со тие процеси се занимава екстрактивна металургија. Дури и после топењето, рафинацијата и легирањето, металите се само делумно обработени за финална употреба.

Метали, кои се користат секојдневно како што се фасонка, федер, сврдло итн., имаат посебен облик. Со оваа гранка - за обликување на метали - се занимава механичка металургија. За обликување на металите се користат бројни постапки како што се тркалање, пресување, ковање, извлекување итн. Понекогаш огромни машини, тешки и по неколку тони, им даваат на металните предмети, како што се на пример железните шини, цевки и лимови завршен облик.

Физичка металургија се занимава со контрола на процесите со помош на различни методи и тестови. Таа ги истражува важните теориски и практични принципи на однесување на металите во различни услови со употреба на хемија, физика, термодинамика итн. Со тоа воедно се постигнуваат и оптимални производни параметри на посакуваниот квалитет и облик. физичката металургија исто така ја истражува внатрешната структура на цврстите метали која во голем дел ги одредува механичките и останатите својства, и прави можност за нивно предвидување и планирање. Исто така ги истражува и објаснува рамнотежните и нерамнотежните дијаграми на состојбата на маталите, како и принципите на легирање кои со теориско значење наоѓаат и директна примена во пракса.

## Поделба
* Според технолошки процес:
** *пирометалургија* (топење при високи температури)
** *хидрометалургија* (извлекување на метали од суровините со помош на водени раствори)
** *електромелатургија* (електрометалуршка преработка на руда)
*** *електротермичка* (црни метали)
*** *електрохемиска* (обоени метали)
Најпознатата и најчеста поделба на металургија е на:
* црна металургија и
* обоена металургија

## Историја
#### Бакарно време
#### Бронзено време
#### Железно време
## Екстрактивна металургија
#### Легура
#### Топлотна обработка
#### Спојување на металите
## Механичка металургија
#### Ковање
#### Металургија на прав
## Физичка металургија
#### Металографија


Категорија:Метали
Златна Порта (проток)

**Златна Порта** е морски теснец на западниот брег на Северна Америка, која ги поврзува Заливот Сан Франциско со Тихиот Океан. Тој е определен од страна на бреговите на полуостровите Сан Франциско  и Марин, а од 1937 година, е премостен со мостот Голден Гејт. Целото крајбрежје и водите во непосредна близина на теснецот се управувани од страна на Националниот парк Златна Порта.
Рајко Јањанин

**Рајко Јањанин** (Карловац, 18 јануари 1957) — поранешен српски фудбалер, југословенски репрезентативец.

## Играчка кариера

### Клупска кариера

Неговата играчка кариера ја започна во неговиот роден Карловац. За Динамо играше 209 натпревари и постигна 21 гол. Ја продолжи кариерата по Динамо во Црвена Ѕвезда.

Најбрилијантните моменти од неговата клупска кариера беа на 19 септември 1984 година во Купот на европските шампиони, кога постигна хет-трик во втората половина, со што Црвена Ѕвезда го превртуваше натпреварот против Бенфика, кој загуби од 0: 2. Во 1988 се вратил во Карловац и за кратко време играл за НК Карловац во НШЛ-Северното првенство.

### Репрезентативна кариета

Тој играл за тимот на Јуниор и Јужна Југославија, каде што собрал 37 настапи. Тој играше двапати за сениорската А репрезентација.

## Тренерска кариера

По играчката кариета тој се посвети на тренинг. Тој е долгогодишен тренер во фудбалската академија во Панатинаикос. Тој исто така беше разузнавач и асистент на првиот тренер.

## Признанија

### Поединечни

* Најдобар играч на младинскиот турнир во Лас Палмас: 1974.
* Најдобриот играч на грчкото првенство: 1985/86.

### Клупски

*Динамо Загреб*

* Куп на Маршал Тито: 1979/1980.

*Црвена Ѕвезда*

* Југословенско првенство: 1980/1981, 1983/1984
* Куп на Маршал Тито: 1981/1982, 1984/1985.

### Репрезентативни

*Југославија*

* VIII. Средоземни игри - Сплит 1979.

Категорија:Југословенски фудбалери
Категорија:Српски фудбалери
Категорија:Родени во 1957 година
Владислав Богиќевиќ

**Владислав Богиќевиќ** (7 ноември 1950 Белград, Србија, ФНР Југославија), е поранешен југословенски фудбалер и репрезентативец.

## Кариера

Богиќевиќ почнал да игра фудбал во 1965 година во младинскиот тим на ФК Црвена Звезда од Белград. Тој брзо се појави во изборите на Југославија. Тој стана професионалец во 1968 година во Марибор и најчесто играше во нападот и на позицијата на играч од средниот ред. По завршената сезона од Марибор ќе помине во Црвена Ѕвезда, каде што ќе ги помине следните осум сезони.

Како пионер, тој почна да игра во пониско рангираниот Булбѕер од Белград, од каде што се пресели во екипата на Црвена Звезда. Тој играше 395 натпревари за Црвена ѕвезда, од кои 184 беа за првенства и постигнаа 42 гола, од кои 17 беа први.

Со Звезда освои две титули на национални шампиони 1972/73 и 1976/77 и еден трофеј на Куп во 1977 година.

Тој се преселил во Њујорк во јануари 1978 година, каде што играл осум сезони. Во тоа време, тој освои четири шампионски титули и беше шест пати номиниран за најдобар играч на американската МСЛ лига.

На крајот од неговата кариера, тој беше чест да го стави во домот на познати личности во Америка, првиот Србин на кого успеваше да ги преземе рацете. Од фудбалерите, тој беше четвртиот на кого му беше доделена оваа чест. Пред тоа, Пеле, Бекенбауер и Коби Џонс, американскиот рекордер за бројот на натпревари што се одиграа во репрезентацијата на САД, ја одржаа оваа чест.

## Репрезентација на Југославија

Богиќевиќ одигра осум натпревари за омладинската, четири натпревари за младинската и 23 натпревари за високата репрезентација на Југославија.

Дебито на Богиќевиќ за постариот репрезентација се одржа на 9 мај 1971 година во Лајпциг, Источна Германија, во квалификациски натпревар за Европското првенство. Во таа Југославија победи со 2: 1.

Богиќевиќ го одигра последниот натпревар за репрезентацијата на 5 октомври 1977 година, во пријателски натпревар против Унгарија во Будимпешта на Нефстајон. Југославија го изгуби овој натпревар со резултат од 4: 3.

Богиќевиќ исто така беше учесник на Светското првенство во 1974 година во Германија. На ова првенство, тој исто така постигна еден гол во натпреварот против тимот на Заира, каде што конечниот резултат беше 9: 0 за Југославија. Тој го постигна својот втор гол во квалификацискиот натпревар за Европското првенство во Осло против Норвешка. На тој натпревар, Југославија освои 3: 1.

Категорија:Југословенски фудбалери
Категорија:Српски фудбалери
Категорија:Родени во 1950 година
Ентерококи

***Ентерококи (Enterococcus)*** е голем род на млечно-киселински бактерии кој припаѓа на коленото Firmicutes. Тие се Грам-позитивни коки кои често се јавуваат во парови (диплококи) или во облик на кратки ланци, па затоа морфолошки многу наликуваат на стрептококите. Два вида се чести коменсали во цревната микрофлора на луѓето:* [[E. faecalis]] *(90–95%) и* [[E. faecium]] *(5–10%).

## Физиологија и класификација
Ентерококите се факултативно анаеробни бактерии, односно, тие се способни за клеточна респирација во средина со или без кислород. Иако не се способни за формирање ендоспори, тие се толерантни на разни екстремни услови: широк температурен опсег (10-45&nbsp;°C), широк опсег на pH вредности (4.5–10.0), и високо ниво на салинитет.

Ентерококите обично покажуваат алфа-хемолиза на крвен агар.

### Историја
Членовите на родот *Enterococcus* (од грчки έντερο, *éntero*, "црево" и κοκκος, *coccos*, "зрнце") долго време беа класифицирани како група D стрептококи; сè до 1984 година, кога геномските ДНК анализи не укажаа на фактот дека станува збор за посебен род.

## Еволуција
Овој бактериски род се претпоставува дека еволуирал пред околу 425-500 милиони години.

## Патологија
Клинички инфекции предизвикани од *Enterococcus* вклучуваат: инфекции на мочните патишта, бактериемија, бактериски ендокардит, дивертикулит, и менингит. Видовите кои се осетливи на антибиотици се третираат со: ампицилин, пеницилин и ванкомицин. Мочните инфекции можат да бидат третирани со нитрофурантоин, дури и во случаи на ванкомицин-резистенција.

Од медицинска гледна точка, важна одлика на овој род е високото ниво на интринзична антибиотска резистенција. Некои видови ентерококи се отпорни на β-лактамски антибиотици (пеницилини, цефалоспорини, карбапенеми), како и многу аминогликозиди. Во последните две децении, се развиле особено вирулентни соеви на *Enterococcus*, отпорни на ванкомицин (ванкомицин-отпорни* *ентерококи или VRE) посебно при нозокомијални инфекции на хоспитализирани пациенти. VRE може да се третираат со quinupristin/dalfopristin (Synercid) со стапка на излекување околу 70%.

Ентерококниот менингит е ретка компликација при неврохируршки интервенции, при што третманот е со интравенозна или интратекална апликација на ванкомицин, со сè уште дискутабилен исход на овој тип на терапија.

Новите епидемиолошки докази покажаа дека ентерококите се главен инфективен агенс кај хроничниот бактериски простатит. Ентерококите во простатата формираат биофилмови, поради што нивното искоренување е тешко.

## Наводи

Категорија:Бактерии
Категорија:Грампозитивни бактерии
Категорија:Микробиологија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Бактериологија
Роберто Ферари

**Роберто Ферари** може да се однесува на:

* Роберто Ферари (гимнастичар) (1890–1954) — италијански гимнастичар
* Роберто Ферари (атлетичар) (р. 1967) — италијански атлентичар
* Роберто Ферари (мечувалец) (р. 1923) — италијански мечувалец
* Роберто Ферари (велосипедист) (р. 1983) — италијански велосипедист
Љубомир Младеновски

**Љубомир Младеновски** (роден на  во Скопје) — македонски  поранешен кошаркар. Тој бил играч на Работнички.

## Клупска кариера
### Младинска кариера
Со МЗТ, Љубомир станал првак со М-20 составот (генерација 1996/1997) во сезоната 2014/15.

### Професионална кариера
Својата професионална кариера ја започнал во Работнички во сезоната 2012/13. Таа сезона со Работнички стигнал до полуфиналето во Првенството. За сезоната 2013/14 Младеновски потпишал за МЗТ Аеродром. Таа сезона Младеновски со МЗТ ја освоил Првата лига и Купот на Македонија 2014. Но паралелно, истата сезона, тој бил приклучен во т.н. Младинска репрезентација на Македонија, проект-екипа која се натпреварувала надвор од конкуренција во Првата лига. Во МЗТ Аеродром продолжил да игра и во сезоната 2014/15. Тогаш Љубомир со МЗТ го освоил Првенството. Пред отворањето на сезоната 2015/16, Младеновски со МЗТ станал првак во возобновениот Суперкуп на Македонија 2015, и подоцна станал освојувач на Првенството и Купот на Македонија 2016. Во сезоната 2016/17 исто така играл за МЗТ Аеродром, клуб со кој најпрво го освоил Суперкупот на Македонија 2016 и подоцна повторно станал првак во Лигата. Во јули 2017 година, Младеновски не го обновил договорот со МЗТ, станувајќи слободен агент, и подоцна во август потпишал тогаш новиот словенечки прволигаш Илирија. За сезоната 2018/19, Младеновски се повторно потпишал за МЗТ. Таа сезона, Младеновски го освоил македонското првенство. На крајот на јуни, Љубомир и МЗТ заеднички ја завршиле соработката. Во средината на октомври 2019 година, Младеновски потпишал отворен договор со Работнички, односно можел слободно да замине во случај на понуда од друг клуб.

## Репрезентативна кариера
### Младинска репрезентација

### А репрезентација
Младеновски бил вклучен во претквалификациите за Евробаскетот 2021. Во јануари 2020 година, селекторот на Македонија, Александар Тодоров го објавил поширокиот состав за февруарските квалификации за Евробаскетот 2021 во кој бил вклучен Младеновски. Потоа во февруари, тој бил избран во составот на репрезентацијата.

## Успеси

### Титули
#### МЗТ Аеродром
***[[Прва македонска кошаркарска лига|Прва македонска лига]]** (5) :  2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2018/19
***[[Куп на Македонија во кошарка|Куп на Македонија]]** (2) : 2014, 2016
***[[Суперкуп на Македонија во кошарка|Суперкуп на Македонија]]** (2) : 2015, 2016

### Признанија
* Почесно споменување во сезоната 2018/19
* Почесно споменување во сезоната 2019/20

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на Љубомир Младеновски на eurobasket.com

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Кошаркари од Скопје
Категорија:Родени во 1995 година
Категорија:Кошаркари на КК Работнички
Категорија:Кошаркари на КК МЗТ Скопје
Категорија:Кошаркари на КК Пелистер
Listeria

***Listeria*** е род на стапчести, Грам-позитивни, факултативно анаеробни бактерии кои не формираат ендоспори. Родот е наречен според британскиот хирург Џозеф Листер. До 1992 година беа познати десет припадници на овој род, а до 2014 година беа откриени уште пет нови видови. Главниот човечки патоген е видот *[[L. monocytogenes]]*. Оваа бактерија е причинител на релативно ретката бактериска болест наречена листериоза, која се добива со конзумирање на храна контаминирана со бактеријата.

## Наводи

Категорија:Бактерии
Категорија:Грампозитивни бактерии
Категорија:Микробиологија
Категорија:Бактериологија
Рамадан Соби

**Рамадан Соби** (роден на 23 јануари 1993 во Каиро) - египетски фудбалер, играч од средниот ред на Хадерсфилд Таун и на египетската репрезентација.

## Клупска кариера
### Ал Ахли
Откако напредувал низ младинските категории на Ал Ахли, Соби го направил своето професионално деби на возраст од 16 години на 6 февруари 2014 година, во натпревар од Египетската Премиер лига против Газл Ел Махала под водство на тренерот Мохамед Јусеф.

### Стоук Сити
На 25 јули 2016, Соби потпишал за англискиот Премиерлигаш Стоук Сити во трансфер вреден 5 милиони фунти.

## Титули
### Клупски
#### Ал Ахли
***[[Премиер лига на Египет]]** (2) : 2013-2014, 2015-2016
***[[Суперкуп на Египет]]** (2) : 2014, 2015
***[[КАФ Куп на конфедерации]]** (1) : 2014

## Наводи

## Надворешни врски

* Рамадан Соби на transfermarkt 
* Рамадан Соби на soccerway 
* Рамадан Соби на espn 
* Рамадан Соби на whoscored

Категорија:Египетски фудбалери
Категорија:Фудбалери на Ал Ахли Каиро
Категорија:Фудбалери на ФК Стоук Сити
Категорија:Фудбалери на ФК Хадерсфилд Таун
Категорија:Родени во 1997 година
Валцер со Башир

***Валцер со Башир*** () — израелски анимиран воен документарен филм од 2008 година, напишан и режиран од Ари Фолман. Филмот го прикажува Фолман и неговата потрага на своите изгубени сеќавања од неговите искуства како војник во израелско-либанската војна од 1982 година.

Категорија:Филмови од 2008 година
Категорија:Филмови на хебрејски јазик
Алофи (остров)

:*Оваа статија е за остров во [[Валис и Футуна]]. За главниот град на [[Ниуе]] видете [[Алофи]].*

**Алофи**  (валиски и футунски: Alofi) — остров во Тихиот Океан. Островот е дел од француската територија Валис и Футуна.

## Географија

Островот е речиси ненаселен. Според податоците од 2003 година, во селото Алофитаи, кое се наоѓа на западниот дел од островот, имало само 2 жители. До доаѓањето на Европејците островот имал поголемо население и бил доста густо населен, кога се проценува дека имал население од 1900 жители. Поранешни села на островот се Солога (на север), Савака (југоисток) и Муа (северозапад). На некои карти се појавува и селото Гајно, во северниот дел.

Алофи е на 2 км од Футуна. Футунанците имаат поседи (градини) на островот и често одат на Алофи да се грижат за посевите. Популарна билка е тутунот. Вкупната површина на островот е 32&nbsp;км2 и највисока точка е Маунт Колофау со висина од 410 метри. Алофи и Футуна ги сочинуваат Хорнските Острови.

## Наводи
*Cartes institut géographique national (4902F)

## Поврзано
* Валис и Футуна

Категорија:Острови во Валис и Футуна
Категорија:Ненаселени острови
Футуна

: *За истоимениот остров во [[Вануату]], видете [[Футуна (Вануату|Футуна]]*

**Футуна** (валиски, футунски и француски: *Futuna*) — остров во Тихиот Океан. Заедно со островот Алофи ги сочинуваат Хорнските Острови, кои пак се дел од француската територија Валис и Футуна.

## Географија
Двата острова, Алофи и Футуна, се остароци од мртви вулкани, денес обиколени од корални гребени. Островот има вкупна површина од 83&nbsp;км2. Според пописот од 2003 година, Футуна имала население од 4.871 жител. Островот е поделен на традиционалните кралства Ало и Сигаве.  Ало има население од 2.991 жител и има површина од 30&nbsp;км2. Сигаве имало  население од 1.880 жители и површина од 53&nbsp;км2.  Највисока точка на островот е Маун Пуке со 524 метри.

## Образование

На островот има шест основни училишта. На островот има и две нижи средни (колеџи) и средно училиште (колеџ).

## Наводи

## Литература
*Cartes institut géographique national (4902F)
*Robert Kerr (1824):  Voyage round the world, in  1615-1617, by William Cornelison Schouten and Jacques le Maire, going round Cape Horn. The comments of the editor to the original ship's journals are completely wrong, however.
*Percy Smith (1892): "Futuna; or, Horne Island and its People" , *Journal of the [[Polynesian Society]]*, vol.1, pp.&nbsp;33–52

## Поврзано
* Валис и Футуна
* Алофи

Категорија:Острови во Валис и Футуна
Категорија:Поранешни кралства
Футунски Острови

**Футунски Острови** (*Futuna*) или **Хорнски Острови** (*Hoorn*)  e мала група на острови во Тихиот Океан, дел од француската територија Валис и Футуна. Вкупната површина на Футунските Острови е 115&nbsp;км2 и според пописот од 2003 година имале население од 4.873 жители

## Историја
Островите биле именувани според градот Хорн во Холандија од морепловците Вилем Схаутен и Јакоб Ле Мер. Автохтоното име потекнува од футунскиот збор *futu*, кој е назив за растението Азијатска Барингтонија.

## Географија
Островите се составени од:

*Футуна  - северозападен остров со вкупна површина од 83 км2 и население од 4871 жители.
*Алофи - југоисточен остров со вкупна површина од 32 км2 и население од 2 жители.

## Поврзано
* Валис и Футуна
* Футуна
*Алофи

Категорија:Острови во Валис и Футуна
Категорија:Архипелази во Тихиот Океан
Шарлаган

**Шарлаган** (турски: *şırlağan*) — ладно цедено растително масло. Шарлаганот се добива со процес на пресување и цедење на одредени растенија, сè со цел да се добие масло кое не е рафинирано. Во Македонија во минатото, односно до почетокот на индустрализацијата се користело само ваков вид на масло, односно најмногу масло од мак.
Денес во Македонија сè уште има производство на Шарлаган, а најмногу од сончоглед. Ладно цеденото сончогледово масло се произведува по пат на ладно пресување на семето во специјални преси на температура не повисока од 40&nbsp;°C. Оваа постапка на ладно цедење е едноставен метод на гмечење на семето, без употреба на топлина и хемиски растворувачи (т.е без рафинирање на производот), при што се добива чисто масло во кое се задржани вкусот, аромата и нутритивните вредности на семето. Тоа има жолто-златна боја, но бојата најмногу зависи од својствата на семето. Ова масло има повеќе витамин Е од било кое друго масло, кој е добар антиоксиданс и позитивно влијае врз човечкото тело.

## Наводи

Категорија:Готварски масла
Категорија:Турцизми
Гриз

мини
**Гриз** е производ кој се добива со мелење на пченица од средниот дел на зрното. Го карактеризираат со благо жолта боја, изедначена гранулација и голема моќ на впивање. Производот е природен, без додатоци на адитиви и конзерванси. Се користи за исхрана на деца и возрасни. Пченичниот гриз се употребува како основа или додаток на солени и слатки јадења. Пченичниот гриз е еден од најдобрите извори на белковини, богат со есенцијални минарали и витамини, како и прехранбени влакна, а нивото на масти е многу ниско.

При мелењето на брашното, ваљаците се прилагодени така што просторот меѓу нив е малку потесен од самото зрно. Во текот на просејувањето, скробот се одделува и така настанува гризот. Гризот потоа се меле во брашно.

Гризот од тврда пченица има жолта боја. Тој е обично основа за производство на јадења како на пример кускус. Ако брашното било направено од помека пченица  (Triticum aestivum, Triticum spelta) тогаш има бела боја. Во тој случај правилниот збор е брашно, а не гриз.

Во Германија, Австрија, во панонските и балканските земји гризот често се меша со јајца како додаток на супите и чорбите, а може и да биде подготвен со вода или млеко па засладен и евентуално прелиен со чоколадо. Така подготвен се служи како појадок.

Кога е зготвен, гризот се претвора во мека каша. Како таков, популарен е во северозападна Европа и Северна Америка како десерт, каде што се приготвува со млеко и шеќер, под името гриз-пудинг, послужен со мармалад. Во Шведска, Естонија, Финска, Литванија, Летонија, Полска и Русија се јаде како каша за појадок, понекогаш помешана со суво грозје и послужена со млеко. На Блискиот Исток од гриз се прават десерти.

Во јужна Индија, се користи гризот меѓу другото за поховање на риби. Од гризот се прави и десерт наречен алва, направен од препечен гриз со шеќер и други состојќи.

Во некои култури гризот се послужува на закоп.

Освен пченица, гризот може да е и направен од ориз.

## Наводи

Категорија:Храна
Категорија:Германизми
Категорија:Брашно