Андроид (оперативен систем)

**Андроид** () е оперативен систем заснован на Линукс, наменет за мобилни уреди како што се паметни телефони и таблични уреди. Негов творец е Open Handset Alliance, предводен од Google, и други компании.
Google финансиски го поддржува првиот развивувач на софтверот, Android Inc., и подоцна во 2005 го купува. Откривањето на Android дистрибуцијата во 2007 било најавено со основањето на Open Handset Alliance, конзорциум од 86 хардвер, софтвер и телекомуникациски компании посветено на унапредувањето на отворени стандарди за мобилни уреди. Google објави на Android кодот како отворен код, под лиценцата Apache. Android проектот со отворен код (AOSP) е задолжен за одржување и понатамошен развој на Android.
Android има голема заедница на развивувачи, пишуваат апликации (“apps”), што се прошири и на функционалноста на уредите. Развивувачите пишуваат првенствено во прилагодена верзија на Java. Апликациите можат да бидат преземени од страна на трети лица или преку онлајн продавници како што е Google Play (некогаш Android маркет), app продавници управувани од Google. Во јуни 2012 имало повеќе од 600.000 апликации достапни за Android, и процентниот број на апликации преземени од Google Play беше 20 милијарди.
Андроид постана светски водач на платформата паметни телефони на крајот од 2010. За прв квартал од 2012, Андроид имаше 59% паметни телефони на пазарот во светот. Во половината од 2012 имаше 400 милиони уреди активирани и 1 милион активации на ден. Аналитичарите покажуваат на предноста на Андорид да биде мулти-канален, мулти-превозен оперативен систем.

## Историја
### Основи
Android, Inc. системот бил пронајден во Palo Alto, California, Америка, во октомври 2003 од Andy Rubin (пронаоѓач од Danger), Rich Miner (пронаоѓач од Wildfire Communications,Inc), Nick Sears(еднаш VP воT-Mobile) и Chris White (главен дизајнер и претставник на Web TV) за да се развие со зборовите на Rubin “попаметни мобилни уреди кои се свесени за сопственичката локација и преференци. Покрај очигледното минато остварување од пронаоѓачите и почетниот кадар, Аndroid Inc. тајно оперирал одкривајќи само дека работеле на софтвер за мобилни телефони.Таа иста година, Rubin снемал пари. Steve Perlman близок пријател на Rubin му донел 10,000 долари во кеш за да се развие и постави столб на компанијата.

### Набавување од страна на Google

Google го набавил Android, Inc на 17 август 2005, правејќи го Android, Inc целосно во сопственост на Google. Клучните пронаоѓачи на Android, Inc, вклучувајќи го и Andy Rubin, Rich Miner и Chris White останале во компанијата после набавувањето од страна на Google.Не беше многу познато за Android, Inc во времето на набавувањето, но многумина нагаѓале дека Google планира да влези во мобилни телефони маркетот со овој потег.

### Подоцнежно развивање

Во Google, тимот воден од Rubin развил мобилна платформа поддржана од Linux kernel. Google ја внел платформата на мобилните маркети со ветувањето дека ќе биде флексибилен надоградлив систем. Google произведил серии од хардверски компоненти и софтверски партнери дека е отворен за различни соработки.

Претпоставувањата во врска со Google намерите да влезат во мобилниот маркет продолжува да се гради низ декември 2006. Известувањата биле од BBC и The Wall Street Journal забележале дака Google сака да прави истражување и апликации на мобилните телефони и работеле напорно да го прикажат тоа. Печатените и безжичните медиуми набргу репортирале дека развива Google брендирани телефони. Некои претпоставувале дека Google правел дефинирање на технички спецификации, и покажувајќи протитипови на мобилни телефони на производителите и мрежните оператори.
Во септември 2007, Information Week опфатил на Evalueserve студија за истражување дека Google има поднесено неколку патентирани апликации во ареата на мобилната телефонија.

### Алијанса на отворен телефон

На 5 ноември 2007 година, на алијансата на отворен телефон има конзорциум од 13 фирми и тоа: Broadcom Corporation, Google, HTC, Intel, LG, Marvell Technology Group, Motorola, Nvidia, Qualcomm, Samsung Electronics, Sprint Nextel , T-Mobile и Texas Instruments кои се претставија. Целта на алијансата на отворениот телефон е да се отворат стандардите за мобилни оператори. На истиот ден алијансата на отворениот телефон се претставија со прв производ на Андроид, мобилен оператор platform направена на Linux kernel верзија 2.6.
На 9 декември 2008 година уште 14 нови членови се придружија и тоа: ARM Holdings , Atheros Communications , Asustek Computer Inc, Garmin Ltd, Huawei Technologies, PacketVideo, Softbank, Sony Ericsson, Toshiba Corp и Vodafone Group Plc.

### Андроид проект со отворен код

Android Open Source Project (AOSP) го води Google, и главна задача е за одржување и развој на Андроид. Во зависност од проектот, целта на Андроид проектот со отворен код е да се создаде во реалниот свет успешен производ, кој го подобрува мобилното искуство за крајните корисници." AOSP исто така ја одржува Андроид компатабилноста на програмата. Дефинирањето на Андроид компатабилен уред, како прво може да стартувате која било апликација напишана од страна на кои било трети лица, програмери кои користат Андроид SDK и NDK, за да се спречи некомпатабилни Андроид имплементации. Компатабилната програма е задолжителна и бесплатна, со тест за компатабилност Suitr, исто така и со отворен код.

### Историска верзија на Android

Андроид се надоградува често со цел отстранување на грешки и додавање на нови функции.

Список на Android верзии:

* Cupcake
* Donut
* Eclair
* Froyo
* Gingerbread
* Honeycomb
* Ice Cream Sandwich
* Jelly Bean
* Lollipop
* Marshmallow
* Nougat
* Oreo
* Pie

## Дизајн

thumb|right|Architecture diagram

Android се состои од kernel кој се заснова на Linux kernel, со middleware, libraries и APIs запишано во C и application software работи со application framework кое ја приклучува и Java-компатибилни библиотеки засновани на Apache Harmony. Android користи Dalvik virtual machine со just-in-time compilation за да го извршува Dalvik dex-code (Dalvik извршна), кој е вообичеано преведено од Java бајткод.
Главната хардверска платформа на Android e ARM architecture. Таму има и поддршка за x86 од Android-x86 проектот  и Google TV користи специјална x86 верзија од Android.

### Линукс

Android kernel е заснован на Linux kernel и има дополнителни архитектурни промени од Google надвор од типичниот Linux kernel развивачки циклус. Android нема генерален X Window System и не го подршува целосно сетот од стандардните GNU библиотеки и овој маркет е тежок да се депортираат постоечки апликации или библиотеки на Android.

Одредени одлики дека Google прави придонес на Linux kernel особено на моќта за управување со функција наречена wakelocks, била одбиена од главните kernel развивачи, затоа што kernel одржувачите чувствувале дека Google немал намера да се задржи на нивниот код. Иако Google објавил во април 2010 дека ти ќе изнајмат двајца работници да работат со Kernel заедницата .Greg Kroah-Hartman, сегашниот Linux kernel одржувач за стабилна филијала, рекол во декември 2010 дека бил загрижен дека Google не се обидува да ги добие нивните измени на кодот вклучувајќи го и главниот Linux.Некои Google Android развивачи навестиле дека “тимот Android е заситен со процеси” затоа што тие биле мал тим и морале брзо да работат на Android.
Сепак, во септември 2010, Linux kernel развивачите Rafael J. Wysocki додал дел кој го подобрил главниот Linux кој разбудувајќи дури и настанати рамки.Тој рекол дека Android драјверите на уредите користат wakelocks кои сега лесно можат лесно да се приклучат на главниот Linux, но Android оптунистите го суспендирале мислењето дека треба да се приклучат во главниот kernel. Во август 2011 Linus Torvalds рекол дека “можеби Android и Linux ќе се вратат на заедничкиот kernel, но тоа веројатно нема да биде за 4-5 години”.Во декември 2011, Greg Kroah-Hartman објавил дека почетокот на Android главниот проект кој има за цел да стави некои Android драјвери, додатоци и одлики во Linux kernel, стартувајќи од Linux 3.3., а понатамошната интеграција да биде очекувана за Linux Kernel 3.4.

### Особености
thumb|upright|The Android Emulator default home screen (v1.5, also known as "Cupcake")

Тековни одлики и спецификации.

### Распоред

Платформата е прилагодлива на големи, VGA, 2D графика библиотека, 3D графика библиотека заснована на OpenGL ES 2.0 спецификации, и традиционален паметен телефон распоред.

### Архивирање

SQLite, лесна релациона база на податоци, е користена за архивирање на цели податоци.

### Врска

Андроид поддржува врска на технологии вклучувајќи GSM/EDGE, IDEN, CDMA, EV-DO, UMTS, Bluetooth, Wi-Fi, LTE, NFC и WiMAX.

### Пораки

SMS и MMS се достапни форми на пораки, вклучувајќи текст пораки и Android Cloud To Device Messaging (C2DM) и сега подобрена верзија од C2DM, Android Google Cloud Messaging (GCM) е исто така дел од Андроид сервисот.

### Повеќејазична поддршка

Андроид поддржува повеќе јазици.

### Мрежен прелистувач

Мрежниот прелистувач достапен во Андроид е заснован на WebKit, споен со Chrome's V8 JavaScript engine.

## Јава поддршка

Додека повеќето апликации се напишани во Јава, не постои Јава виртуелна машина во платформа и Јава бајт кодот не се извршува. Јава класовите се собрани во Талвик извршени и отпочнати во Талвик специјализирана виртуелна машина дизајнирана специјално за Андроид и оптимизиран за батерии за напојување мобилни уреди со ограничена меморија и процесор. J2ME поддршката може да се обезбеди и преку апликации од трети лица.

### Медиумска поддршка

Андроид ги поддржува следниве аудио/видео медиумски формати: WebM , H.263 , H.264 (во3GP или MP4 container), MPEG-4 SP , AMR, AMR-WB (во 3GP сад), AAC, HE-AAC (во MP4 или 3GP сад),MP3, MIDI, Ogg Vorbis, FLAC, WAV, JPEG, PNG, GIF, BMP, WebP.

### Стриминг медиумска поддршка

RTP/RTSP стриминг (3GPP PSS, ISMA) HTML прогресивно симнување ((HTML5 <video> tag). Adobe flаsh стриминг (RTMP) и HTTP Динамички стриминг кои се поддржани од страна на Flash plugin. Apple HTTP е поддржан од RealPlayer for Android, и од страна на оперативниот систем Андроид 3.0.

### Дополнителна хардвер поддршка

Андроид може да користи видеокамери, touchscreens, GPS, accelerometers, gyroscopes, barometers, magnetometers, посветен игри контроли, proximity и pressure sensors, thermometers, забрзан 2D bit blits, (со хардвер ориентација, печење, пиксел формат претворање) и забрзана 3D графика.

### Multi-touch

Андроид има вродена поддршка за multi-touch која првично била достапна за телефони како што се HTC Hero. Функцијата првично била оневозможена во кернел нивото (можно за да избегне нарушување на патенти на Apple на екран на допирната технологија во тоа време). Google оттогаш објави надградба за Nexus One и Motorola Droid која овозможува multi-touch природно.

### Bluetooth

Поддржува A2DP, AVRCP, испраќање на фајлови (OPP), пристап до книгата на телефонот (PBAP), гласовно бирање и праќање контакти помеѓу телефоните. Тастатура, глушец и џоистик (HID) поддршката е достапна во Андроид 3.1+, и во претходните верзии преку персонализации од производителот и апликации од трети лица.

### Видео повик

Андроид не го поддржува вродениот видео повик, но некои мобилни телефони имаат прилагодена верзија на оперативниот систем кој го поддржува тоа, или преку UMTS мрежа (како на Samsung Galaxy S) или преку IP. Видео повикот преку Google Talk е достапен во Андроид 2.3.4 и подоцна. Gingerbread овозможува Nexus S да поставите интернет повици со SIP сметка. Ова им овозможува за подобрено VoIP бирање на други SIP сметки па дури и телефонски броеви. Skype 2.1 нуди видео повик во Андроид 2.3, вклучувајќи ја поддршката од предната камера.

## Multitasking

Multitasking на апликации, со единствено ракување на мемориска алокација, е достапна.

## Гласовно засновани одлики

Пребарувањето на Google преку гласот е достапно уште од првичната верзија. Гласовна акција за повикување, испраќање пораки, навигација итн. Тие се поддржани на Андроид 2.2 и во сите понови верзии.

### Поврзување

Андроид поддржува поврзување, што им овозможува на телефоните да користат безжичен/жичен Wi-Fi hotspot. Пред Андроид 2.2 ова беше поддржано со апликации од трети лица или персонализации од производителот.

### Screen capture

Андроид поддржува заземање screenshot со притискање на моќ и волумен- долу копчињата во исто време. Пред Андроид 4.0, единствени методи од заземање screenshot биле преку персонализации на производителот и трети лица или на друг начин со користење на компјутерска врска (DDMS инвеститор алатка). Овие алтернативни методи се сè уште достапни со најновите Андроид.

### Надворешно архивирање

Повеќе Андроид уреди вклучувајќи microSD slot и може да чита microSD картички форматирани со FAT32, Ext3 или Ext4 датотечни системи.Да се дозволи користење на високо капацитивно архивирањето на медиуми како што се USB драјвери и USB HDDs, многу Android таблет мобилни телефониисто така го вклучуваат USB ‘A’ приклучувач. Капацитетот форматиран со FAT32 е управувано од страна на Linux Kernel VFAT драјвери, додека трет вид на решенија, се бара од нив да се справат со други популарни датотечни системи, како што се NTFS, HFS Plus и exFАТ.

## Примена

Андроид пред сè е наменат за телефоните и таблетите, на отворена и индивидуализирана природа на оперативниот систем овозможува тој да се користи и на други електроники, вклучувајќи ги Преносни компијутери и netbooks, smartbooks, ebook readers , I smart TVs (Google TV). Понатаму оперативниот систем почнал да се употребува во некои лажни апликации на рачни часовници, слушалки, автомобилско ЦД , ДВД плеер, очила (Project Glass), фрижидери, домашни системи за афтоматизација, конзоли за игри, огледала, фото апарати, portable media players portable media players , landlines и трчање.
Првиот комерцијално достапен телефон со кој се кандитира Андроид е HTC Dream, којшто е објавен на 22 октомври 2008 г. Во почетокот на 2010 година Google соработувref>а со HTC, за да го лансира својот предводник на Андроид уреди, Nexus One. Ова беше подоцна проследено со Samsung направен Nexus S и во 2011 година Galaxy Nexus. iOS и Андроид може да се постави на jailbroken iPhone or iPod Touch со помош на OpeniBoot и iDroid.
Во декември 2011 година беше објавено на the Pentagon официјално одобрение за употреба на Андроид од страна на персоналот.

## Апликации

Апликациите обично се развијаа во Java програмскиот јазик со користење на Android Software Development Kit, но на располагање се и други развојни алатки вклучувајќи Native Development Kit за апликации или проширување во C или C++, Google App Inventor, визуелна средина за почетниците програмери и разни cross platform mobile web applications frameworks.
Апликациите можат да бидат стекнати од крајните корисници или преку Google Play или Amazon Appstore, или од трето лице со преземање или инсталирање на APK апликацијата.

### Google Play

Google Play е онлајн совтвер продавница развиена од страна на Google за Android уредите. Апликација или програма наречена “Игра Магазин” е инсталирана на повеќе Андроид уреди и им овозможува на корисниците да ја разгледаат и да ја преземат апликацијата објавена од лица коишто се програмери, хостирана на Google игра. Почнувајќи од јуни 2012 година, имало повеќе од 600 000 апликации достапни за Android, и проценетиот број на апликации симнати од Play Store надмина 20 милјарди. Самиот оперативен систем е инсталиран на вкупно 400 милиони уреди.

Само уредите кои се во согласност со компатабилноста на барањата на Google кои им се дозволени preinstall и пристап до Play Store. Во програмата се филтрира списокот на достапни апликации за оние кои се компатабилни со уредот на корисникот, а програмерите можат да ги ограничат нивните апликации на одредени носители или земји, и тоа заради деловни причини.
Google нуди многу бесплатни апликации во Play Store вклучувајќи ги Google Voice , Google Goggles, Gesture Search, Google Translate, Google Shopper , Listen and My Tracks. Во август 2010 година, Google ги лансираше “Гласовни опции за Android” кој им овозможи на корисниците да пребаруваат, пишува пораки, и да иницира разговори од страна на својот глас.

### Сигурност

Android апликациите се извршуваат во sanbox изолирано подрачје од оперативниот систем кој нема пристап до останатиот системски извор, освен ако пристапните дозволи се одобрени од корисникот кога апликацијата се инсталира. Пред инсталирањето на апликација, Play Store ги прикажува сите барани дозволи. Некоја игра бара да се приклучат вибрациите, на пример не мора да чита пораки или пристап до телефонскиот именик. После разгледувањето на овие дозволи корисникот може да одлучи дали ќе ја сними апликацијата. Sandboxing и системот за дозволување слабее влијанието на пропусти и грешки во апликациите, но конфузијата и ограничените документации од развивачот резултирале во апликациите со рутинско барање на непотребни дозволи које се одразило на нејзината ефикасност. Комплексноста од интер апликациите, комуникацијата Android можеби има можност да извршува неовластен код.
Неколку фирми за сигурност (заштита) го ослободиле антивирусниот софтвер за Android уредите, особено LookoutMobileSecurity, AVG Technologues, Avast, F-ecure, Kaspersky, McAfee, и Symantec. Овај софтвер е инфективен како sandbox, и се однесува на такви апликации, ограничување на нивните способности да го скенираат подлабоко системот и да го заштитат од закани.
Корисен тип на сигурносни апликациски програми и сервиси, и нуди опишани како “FindMyPhone” е пристаплив на Android, како и за Microsoft Window Phone и за Apple iPhone при што регистриран корисник може да го пронајде приближната локација на телефонот, и доколку е вклучено на Интернет. Оваа помош може да го лоцира загубениот или украдениот телефон. Најмалку еден од овие може да биде инсталиран на телефон после откако ќе исчезне.

### Приватност

Android Smartphones имаат способност да ги прикажат локациите каде е овозможена Wi-Fi врска, се среќаваат како кориснички телефони кои се движат наоколу, за да изградат база на податоци која содржи стотици милиони такви локации. Таа база на податоци формира електронски мапи за да го лоцираат Smart-телефоните и дозволувајќи им нив да пуштаат апликации како Foursquare,Latitude ,Places и да ги предадат локациите на апликацијата.
Трета страна за следење на софтвер како што е TaintDroid  академски истражувачки финансиран проект, може во некои случаи да детектира кога лични податоци се испратени од страна на апликацијата до оддалечени опслужувачи.
Во март 2012 било откриено дека Android може да копира слики без експлицитна корисничка дозвола. Google одговорил дека “првичната намена на Android датоточниот систем е сличен на оние од други платформи како Window и Mac OS… ние замаме друг поглед на ова и сметаме на дозволата за апликации за пристап до слики. Ние секогаш имаме политика да се отстаранат сите апликации (на Play Google) кои имаат неправилен пристап до вашите податоци.”

## Маркетинг

Android логото е дизањиран заедно со Droid font family од страна на [Ascesender Corporation, а иконата робот е дизањиран од Irina Blok.
Android Green е бојата на oid роботот кој го претставува Android оперативниот систем. Боја за печатење е [PMS376C и RGB color и нејзината вредност во хексадецимален е #A4C639, како специфичен од Android Brand Guidelines.

### Удел во пазарот

### Удел во користењето
thumb|250px|Usage share of the different versions as of July 3, 2012

Уделот во користењето на различни верзии од 2 август, 2012. Многу Android уреди работат со постари OS верзии 2.3x Gingerbread, кој бил издаден на 6 декември, 2010.

## Интелектуална сопственост

### Лиценца

Изворен код за Android е достапни под условите на слободна лиценци и софтвер со отворен код. Google објавува дека повеќето од кодовите (вклучувајќи мрежа и телефонскаи купишта) под Apache лиценцата, верзија 2.0 и останатите, Linux kernel промени, под GNU General Public лиценца верзија 2.
Open Handset alliance развивачите со промените на Linux Kernel, во јавноста, со сигурносен код, со изворниот код достапен за јавноста во секое време. Остатокот од Android е развиен приватно, со изворен код прикажан во јавноста кога новата верзија е пуштена во употреба. Типичен Google соработува со произведувачот на хардверот за производство на предводник на уредот (дел од Google Nexus серија) има новата верзија на Android, а потоа го прави изворниот код достапен со што тој уред е пуштен на продажба.
Во првите месеци од 2011, Google избрал привремено да го задржи Android изворниот код само на таблет Honeycomb мобилните, причината според Andy Rubin официјалниот блог пост на Android, било бидејќи Honeycomb брзал да го произведе Motrola Xoom и тие не сакале создавање на "навистина лошо корисничко искуство" обидувајќи се да се стави во smartphones наметнати верзии на Android за таблет мобилните уреди. Изворниот код беше повторно направен достапен во ноември 2011 со пуштањето во употреба na Android 4.0.

### Авторски правила и патенти

Двете Андроид и Андроид производители на телефони се на мета на бројни тужби на патенти. На 12 август 2010 година, Oracle го тужеше Google заради прекршување на авторските права и патентите за јава програмскиот јазик. Oracle првично бараше оштета од $ 6100000000, но ова вреднување беше одбиено од страна на еден федерален судија, кој побара Oracle да се ревидира проценката. Како одговор, Google поднесе повеќе линии на одбрана, се спротивстави тврдеjќи дека Android не повредува за патенти на Oracle, или авторски права, дека патентите на Oracle дека беа не валидни и неколку други видови н одбрана. Тие велат дека Android се заснова на Apache Harmony, clean room имплементацијата на Јава библиотеката, и независно развиена виртуелна машина наречена Dalvik.
Во мај 2012 година на пресудата жирито во овој случај покажа дека Google не повредува за патентите на Oracle, и судијата пресуди дека структурата на Јава API се користи од страна на Google не беше во можност за авторско право.

Microsoft исто така тужеше неколку производители на Android уреди за патент, и собира патент лиценцирање од другите. Во октомври 2011 Microsoft рече дека тие имале потпишано договори за лиценца со 10 Android производители, сметководство од 55% приходи од целиот свет за Android уреди. Ова ги вклучуваше и Samsung и HTC.
Google јавно ја изрази својата незадоволност за тековните патент пејзажи во САД, обвинувајќи ги Apple, Oracle и Microsoft кои се обидувале да го симнат Android преку судска постапка, подобро од иновациите и натпреварувањето со подобри производители и услуги. Во август 2011, Google започна со процесот на купување на Motorola Mobility за US$12.5 billion, која беше видена во делови како дефанзивна марка за заштита на Android, од Motorola Mobility која држи повеќе од 17,000 патенти. Во декември 2011 Google купи над 1000 патенти од IBM.

## Поврзано

* CyanogenMod
* Android lawn statues
* Google Chrome OS
* Споредба на Андроид уредите
* Index of Android OS articles
* Rooting (Android OS)
* Replicant (оперативен систем)
* List of most popular android apps

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Android devices at Google.com
* Google's Android apps
* 
* 
* Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at Stanford University (video archive)
* Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components
* Google Play
*  Андроид Android Игри 

Категорија:Паметни телефони
Категорија:Програмска опрема од Google
Категорија:Клиенти за облак
Категорија:Оперативни системи за мобилни телефони