open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ужас за преживување

[мини|''[Resident Evil* станала репер во жанрот ужас за преживување|311x311п]]
*'Ужас за преживување*' () — жанр [[Видеоигра|компјутерски игри]] карактеризиран со нагласок на преживувањето на [[Играчки лик|играчкиот лик]] и создавање атмосфера на страв и вознемиреност, слична на [[книжевност]]а и [[Хорор (филм)|филмовите]] [[Хорор (филм)|на ужасите]].

Иако играњето на ваквите игри може да вклучува битки со одредени противници, како и во игри од други жанрови, играчот во ужасот за преживување не чувствува толкава контрола врз она што се случува, што е својствено за повеќето [[Акциона игра|акциони игри]]. Ова се постигнува преку разни ограничувања — недостиг на [[стреливо]], ниско [[Здравје (видеоигри)|ниво на здравје]] на главниот лик, брзина на движење, видливост, како и разни пречки што го отежнуваат заемодејството со играчката механика.

Честопати, играчот е принуден да бара предмети во играта што отвораат пристап до нови области, да решава разни загатки и енигми. Дизајнот на нивоата во ужасот за преживување често се користи и за создавање атмосфера на ужас или исчекување на нешто страшно — на пример, играчкиот лик може да истражува темни, мрачни простории што наликуваат на [[лавиринт]] и да биде изложен на неочекувани напади од непријатели.

== Особености ==
Игрите од овој тип се обично од трето лице. Главниот лик е сместен во необична и непријателска околина: напуштен град, [[Дух (призрак)|призрачна]] куќа или [[замок]]. Тука тој е принуден да се бори за својот опстанок против [[демон]]и, чудовишта, [[зомби]]ја и други слични суштества. Неговите средства за одбрана во повеќето случаи се скромни. Ликот не поседува натприродни моќи, моќни и разновидни оружја, а [[стреливо]]то е невообичаено малку. За сметка на тоа, потребно е да покаже снаодливост, сврзувајќи и користејќи различни предмети. Заплетот содржи таинство што треба да биде разрешено во текот на играта. Од особено значење е мрачната атмосфера, засилена со сите можни средства, вклучувајќи ја и музиката. Творците на овој вид игри намерно се стремат да му всадат на играчот чувство на [[страв]], збунетост, па дури и [[Депресија (расположение)|депресија]].

Во себе, игрите од жанрот ужас за преживување можат да сврзуваат елементи на [[Авантуристичка игра|квест (авантура)]], трилер, акција (шутер), RPG. Освен од трето лице, тие понекогаш можат да бидат од прво лице или од типот „посочи и притисни“ (*point and click''). Обединувачка е мрачната и меланхолична атмосфера и чувството на страв.

## Наводи

## Надворешни врски

* Survival horror

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Жанрови на видеоигри
Категорија:Популарна култура
Општина Горно Лисиче

**Месен народен одбор Горно Лисиче** ― поранешна општина во Македонија, која постоела во периодот 1945-1948 и 1949-1952 година.

## Историја
Месниот народен одбор Горно Лисиче бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Драчевската Околија, Скопски Округ, и негови составни населени места биле Горно Лисиче, Долно Лисиче, Усје. Во 1947 година, според новата административна поделба, месниот одбор припаднал под Скопската Околија, со истите три населени места. На 23 ноември 1948 година, МНО Горно Лисиче било укинато и неговата територија била припоена кон Градскиот народен одбор Скопје. На 19 мај 1949 година, МНО Горно Лисиче повторно бил обновен и бил подреден на Народниот одбор на Вториот реон на Град Скопје. 

На 18 септември 1950 година, според новата административна поделба, односно според Законот за административно-територијална поделба на Народна Република Македонија, Горно Лисиче како седиште на МНО Горно Лисиче, останало во Вториот реон на Град Скопје, освен селата Долно Лисиче и Усје кои припаднале во Општина Драчево. На 30 декември 1950 година, било издадено Решение за одредување на матични подрачја и со тоа, при Месниот народен одбор во Горно Лисиче, била отворена канцеларија за водење матични книги. Согласно административната поделба од 1952 година, МНО Горно Лисиче бил укинат, и селото Горно Лисиче припаѓало под Општина Драчево.

## Население
Според пописот од 1948 година, Месен народен одбор Горно Лисиче имал 2,505 жители, односно вкупното население на Горно Лисиче, Долно Лисиче, Усје. 

Следува табела според народностите во пописот од 1948 година:

## Поврзано
*Список на општини во Македонија по население (1948)

## Наводи

Горно Лисиче
Горно Лисиче
Горно Лисиче
Горно Лисиче
Горно Лисиче
Категорија:Драчевска Околија
Категорија:Скопска Околија
Боровац (Медвеѓа)

**Боровац** е населено место во општината Медвеѓа, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 62 жители.  Во селото је роден Илија Поп Тоне Илиќ, јунак во Првата светска војна и Македонски фронт, нарекуван втори Обилиќ.

## Поврзано
* Медвеѓа
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Медвеѓа
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Горни Гајтан

**Горни Гајтан** () е населено место во општината Медвеѓа, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 30 жители. Во 2016. година махалата Аџинци е преименувана во Путиново, во чест на руски претседател Владимир Путин.

## Поврзано
* Медвеѓа
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Медвеѓа
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Метаногенеза

**Метаногенезата** или **биометанацијата** — процес на формирање на метан поврзан со процесот на зачувување на енергија од страна на микроби познати како метаногени. Тоа е четвртата и последна фаза од анаеробната дигестија. Организми способни за производство на метан за зачувување на енергијата се идентификувани само од доменот археи, група филогенетски различна и од еукариотите и од бактериите, иако многумина живеат во тесна поврзаност со анаеробните бактерии. Производството на метан е важна и широко распространета форма на микробен метаболизам. Во аноксични средини, тоа е последниот чекор при распаѓањето на биомасата. Метаногенезата е причината за значителни количини на акумулации на природен гас, а остатокот е термоген.

## Биохемија
мини|320x320пкс| Циклус за метаногенеза, прикажувајќи меѓупроизводи
Метаногенезата кај микробите е форма на анаеробно дишење. Метаногените не користат кислород за дишење; кислородот всушност го инхибира растот на метаногените. Терминалниот електронски акцептор во метаногенезата не е кислород, туку јаглерод. Двете најдобро опишани патеки вклучуваат употреба на оцетна киселина (ацетокластична) или неоргански јаглерод диоксид (хидрогенотрофен) како терминални акцептори на електрони:

: CO 2 + 4 H 2 → CH <sub>4</sub> + 2 H 2 O

: CH3COOH → CH4 + CO2

## Индустрија
Метаногенезата може да се искористи и за обработка на органски отпад, за производство на корисни соединенија, а метанот може да се собира и користи како биогас, вид гориво. Тоа е примарниот пат преку кој се разградува поголемиот дел од органската материја што се отстранува преку депонија. Некои биогасни постројки користат метаногенеза за да го комбинираат јаглеродниот диоксид со водород и да создадат повеќе метан.

## Улога во глобалното затоплување
Метанот е важен стакленички гас со потенцијал за глобално затоплување 25 пати поголем од јаглерод диоксидот (во просек во текот на 100 години). Метаногенезата кај добитокот и при распаѓањето на органскиот материјал придонесуваат за глобалното затоплување.

## Поврзано

* Аеробно производство на метан
* Анаеробна дигестија

## Наводи
Ацидогенеза

**Ацидогенезата** — втората фаза од четирите фази на анаеробната декомпозиција :

* Хидролиза: Хемиска реакција каде што честичките се раствораат, а големите полимери се претвораат во поедноставни мономери;
* Ацидогенеза: Биолошка реакција каде што едноставните мономери се претвораат во испарливи масни киселини;
* Ацетогенеза: Биолошка реакција каде што испарливите масни киселини се претвораат во оцетна киселина, јаглерод диоксид и во водород
* Метаногенеза: Биолошка реакција каде што ацетатите се претвораат во метан и јаглерод диоксид, додека се консумира водород.

Анаеробното варење е сложен биохемиски процес на биолошки посредувани реакции од страна на конзорциум на микроорганизми за претворање на органските соединенија во метан и јаглерод диоксид. Тоа е процес на стабилизација што ги намалува мирисите, патогените и волуменот на отпадот.

Ацидогената активност била откриена на почетокот од 20-тиот век, но дури во средината на 1960-тите години се развило инженерството за остварување на одделните фази со цел да се подобри стабилноста наобработката на отпадот. Во оваа фаза, сложените молекули (јаглехидрати, липиди и протеини) се деполимеризираат во растворливи соединенија од хидролитички ензими (целулази, хемицелулази, амилази, липази и протеази). Хидролизираните соединенија се ферментираат во испарливи масни киселини (ацетат, пропионат, бутират и лактат), неутрални соединенија (етанол, метанол), амонијак, водород и јаглерод диоксид.

Ацетогенезата е една од главните реакции во оваа фаза, во која произведените интермедијарни метаболити се метаболизираат во ацетат, водород и јаглероден гас од страна на трите главни групи бактерии:

* хомоацетогени;
* синтрофи; и
* сулфоредуктори.

За производство на оцетна киселина се користат три вида бактерии:

* *Clostridium aceticum*;
* *[[Acetobacter woodii]];* и
* *[[Clostridium termoautotrophicum]]*.

Винтер и Волф, во 1979 година, покажале дека *A. woodii* во синтрофична асоцијација со *Methanosarcina* произведува метан и јаглерод диоксид од фруктоза, наместо три молекули ацетат.  *Moorella thermoacetica* и *[[Clostridium formiaceticum]]* се способни да го редуцираат јаглеродниот гас до ацетат, но немаат хидрогенази кои го инхибираат користењето на водород, па затоа можат да произведат три молекули ацетат од фруктоза. Оцетната киселина е исто така ко- метаболит на ферментацијата на органските супстрати (шеќери, глицерол, млечна киселина, итн.) од страна на различни групи микроорганизми кои произведуваат различни киселини:

* Пропионски бактерии (пропионат + ацетат);
* *[[Клостридии|Клостридиум]]* (бутират + ацетат);
* Ентеробактерии (ацетат + лактат); и
* Хетероферментативни бактерии (ацетат, пропионат, бутират, валерат, итн.).

## Наводи

Категорија:Бактериологија
Категорија:Анаеробно варење
Ацетогенеза

**Ацетогенезата** — процес преку кој оцетна киселина се произведува од анаеробни бактерии со редукција на јаглерод диоксид преку Вуд-Љунгдаловиот пат. Таа претставува трета фаза на анаеробната декомпозиција. Други микробни процеси што произведуваат оцетна киселина (како одредени видови на ферментација или оксидативно разградување на јаглехидрати или етанол од бактерии на оцетна киселина) не се сметаат за ацетогенеза. Разновидните бактериски видови способни за ацетогенеза се нарекуваат ацетогени заедно.

## Биохемија
Глобалната реакција на редукцијата на јаглерод диоксид со претворање во оцетна киселина преку  може да се прикаже како:

:   Δ*G*° = −95 kJ/mol

Конверзијата на еден мол гликоза во три молови оцетна киселина е исто така термодинамички поволна реакција која се прикажува како:

:   Δ*G*° = −310.9 kJ/mol

## Намени
Уникатниот метаболизам на ацетогените има значење во биотехнолошката употреба. При ферментација на јаглехидрати, реакциите на декарбоксилација завршуваат со претворање на органскиот јаглерод во јаглерод диоксид. Во производството на биогорива, потребата од намалување на емисиите на јаглерод диоксид, како и потребата од конкурентност, значи дека оваа неефикасност можеби треба да се елиминира со употреба на ацетогени. Ацетогенезата не ја заменува гликолизата по различен пат, туку  заробува CO од гликолизата и го користи за производство на оцетна киселина. Иако на овој начин можат да се произведат три молекули оцетна киселина, производството на три молекули етанол би барало дополнителен редукционен агенс како што е водородниот гас.

## Наводи

Категорија:Анаеробно варење
Општина Батинци

**Месен народен одбор Батинци** ― поранешна општина во Македонија, која постоела во периодот 1945-1947 година.

## Историја
Месниот народен одбор Батинци бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Драчевската Околија, Скопски Округ, и негово составно населено место било Батинци. Во 1947 година, според новата административна поделба, месниот одбор бил укинат и неговата територија припаднала под Месен народен одбор Драчево.

## Поврзано
*Список на општини во Македонија по население (1948)

## Наводи

Батинци
Батинци
Батинци
Категорија:Драчевска Околија
Филип Ерцег

**Филип Ерцег** (роден 1979) е хрватски писател, новинар и политиколог.

Ерцег е роден во Славонски Брод, но детството го поминал во Бјеловар. Дипломирал политикологија на Факултетот за политички науки, Универзитет во Загреб. Како студент, тој бил ко-уредник на *[[Хрватска љевица|„Хрватска љевица“]]* и бил член на Централниот комитет на Социјалистичката работничка партија (а подоцна и потпретседател на партијата). Тој бил член на редакцискиот одбор на филозофското списание *[[11. теза]]* („Единаесетте тези“) и е во извршниот комитет на Фондацијата Август Цесарец. Филип Ерцег е исто така член на редакцискиот одбор на левичарското списание *[[Нови пламен|„Нови Пламен“]]* и му се припишува изумот на терминот „алтермодернизам“ како современа реинвенција или рекалибрација на модернизмот. Тој, исто така, јавно зборувал за она што го смета за ретрограден историски феномен поврзан со крајно десничарскиот клерикализам.

## Наводи

Категорија:Хрватски писатели
Предатор: Бедлендс

***Предатор: Бедлендс*** () — американски научнофантастичен акционен филм од франшизата „Предатор“. Тоа е седмиот филм од главната серија и деветти во целата франшиза. Филмот е режиран од Ден Трахтенберг, сценариото е напишано од Трахтенберг и Патрик Ејсон, а главните улоги ги играат Ел Фанинг и Димитриус Шустер-Колоаманги.

Премиерата на филмот во САД била на 7 ноември 2025 г., а во Македонија на 6 ноември истата година.

## Содржина
Главниот лик е млад Јауџа, или Предатор, кој се стреми да ја добие почитта на својот клан и татко. Во потрага по достоен плен, тој оди во Калиск, или Планета на Смртта, населена со исклучително опасна флора и фауна. Како што напредува приказната, Предаторот се здружува со Тија, андроид создаден од корпорацијата „Вејланд-Јутани“. Филмот ја открива културата и општеството на Предаторите, покажувајќи ја нивната матична планета и целосен јазик развиен посебно за филмот.

## Улоги

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови од 2025 година
Категорија:Американски научнофантастични филмови
Категорија:Филмови на 20th Century Fox
Категорија:Американски научнофантастични акциони филмови
Андреј Ѓорѓиески

**Андреј Ѓорѓиески** (Скопје, 9 февруари 1982 — Кочани, 16 март 2025) — македонски музичар и продуцент, познат како член на дуото ДНК.

## Образование и кариера

Ѓорѓиески завршил основно и средно музичко училиште. Студирал на Музичката академија во Скопје каде го запознал Владимир Блажев Панчо.

Во 2001 година, Панчо и Ѓорѓиески ја основале групата ДНК. Првиот албум *Пази дете* го објавиле во 2005 година.

Бил музички уредник на телевизијата К-15 и продуцент на шоуто „Мојата ѕвезда” која наоѓала музички таленти по Македонија.

Негов брат е Александар Ѓорѓиески, глумец во Македонскиот народен театар во Скопје.

## Смрт и наследство

Починал рано наутро на 16 март 2025 при пожар за време на настапот во ноќниот клуб „Пулс” во Кочани.

Бил погребан на 20 март на гробиштата „Бутел” во Скопје.

Бил оженет со Наталија со која имал една ќерка.

## Наводи

Категорија:Починати во 2025 година
Категорија:Македонски пејачи
Категорија:Македонски уредници
Категорија:Македонски продуценти
Џон Вик 4

***Џон Вик 4*** () — американски неоноар акционен трилер, режиран од Чад Стахелски, според сценарио на Шеј Хатен и Мајкл Финч, како продолжение на „Џон Вик 3: Парабелум“ од серијалот „Џон Вик“, во кој глумат Кијану Ривс, заедно со Дони Јен, Бил Скарсгорд, Рина Савајама, Хиројуки Санада, Кленси Браун, Марко Зарор, Скот Адкинс, Лоренс Фишберн, Ленс Редик и Ијан Макшејн. Тоа е првиот филм од серијалот што е направен без учество на Дерек Колстад, творецот на ликот Џон Вик и сценаристот на претходните три филма.

Премиерата на филмот во САД била на 24 март 2023 г., а во Македонија на 23 март истата година.

## Содржина
Џон Вик открива пат кон победата над Високата маса. Но пред да може да ја заработи својата слобода, Вик мора да се соочи со нов непријател со моќни сојузи низ целиот свет и сили што ги претвораат старите пријатели во непријатели.

## Улоги

|-
|Кијану Ривс
|Џон Вик
|-
|Дони Јен
|Кејн
|-
|Бил Скарсгорд
|маркиз Винсент Бисе де Грамон
|-
|Лоренс Фишберн
|Кралот на Бауери
|-
|Хиројуки Санада
|Шимазу Коџи
|-
|Шамиер Андерсон
|Господин Никој / Трагачот
|-
|Ленс Редик
|Харон
|-
|Рина Савајама
|Шимазу Акира
|-
|Марко Сарор
|Чиди
|-
|Скот Адкинс
|Кила Харкан
|-
|Кленси Браун
|Харбинџер
|-
|Ијан Макшејн
|Винстон Скот
|-
|Наталија Тена
|Катја
|-
|Џорџ Георгиу
|Старешината
|-
|Бриџит Мојнахан
|Хелен Вик
|}

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски акциони филмови
Категорија:Филмови од 2023 година
Категорија:Филмови со Кијану Ривс
Категорија:Филмови на Lions Gate Entertainment
Маровац

**Маровац** е населено место во општината Медвеѓа, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 42 жители. До 2002 година во селото мнозина били Црногорци. Наоѓа се на граница со Косово.

## Поврзано
* Медвеѓа
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Медвеѓа
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Општина Гара Зелениково

**Месен народен одбор Гара Зелениково** ― поранешна општина во Македонија, која постоела во периодот 1945-1952 година. 

## Историја
Месниот народен одбор Гара Зелениково бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Драчевската Околија, Скопски Округ, и негови составни населени места биле Ново Село, Пакошево, Смесница, Станица (Гара) Зелениково, Страхојадица и Таор. Во 1947 година, според новата административна поделба, месниот одбор припаднал под Скопската Околија, со истите шест населени места.

Во 1950 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Гара Зелениково бил проширен на сметка на соседниот и укинат Месен народен одбор Зелениково со неговите села Вражале, Градовци, Зелениково, и Орешани. Согласно административната поделба од 1952 година, МНО Гара Зелениково бил укинат и неговата општинска територија припаднала на обновената Општина Зелениково.

## Население
Според пописот од 1948 година, Месен народен одбор Гара Зелениково имал 1,334 жители, односно вкупното население на Ново Село, Пакошево, Смесница, Станица (Гара) Зелениково, Страхојадица и Таор. 

Следува табела според народностите во пописот од 1948 година:

## Поврзано
*Список на општини во Македонија по население (1948)

## Наводи

Гара Зелениково
Гара Зелениково
Гара Зелениково
Категорија:Драчевска Околија
Категорија:Скопска Околија
Сијаринска Бања

**Сијаринска Бања** (поранешно *Лесковачка Бања* или *Арнаутска Бања*, ) е бања во општината Медвеѓа, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 327 жители.

Сијаринска Бања е единствено место во континенталната Европа со термоминералер гејзер висок осум метри. Гејзери во Европа има само на Исланд.

мини|центар|200п|Гејзер во Сијаринска Бања

## Поврзано
* Медвеѓа
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија
* Српски Албанци

## Наводи

Категорија:Медвеѓа
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Категорија:Бањи во Србија
Mесечево море

[мини| [Блиска страна на месечината|Блиската страна на Месечината, со означени главните мориња и кратери ]]
**Месечевите мориња** се големи, темни, базалтни рамнини на нашата Месечина, формирани од лава што се влевала во прастарите базени создадени од удар. Тие се помалку рефлективни од „висорамнините“ како резултат на нивниот состав богат со железо, и затоа изгледаат темни кога се набљудуваат со голо око. Овие простори покриваат околу 16% од површината на Месечината, претежно на страната видлива од Земјата. Неколкуте вакви мориња кои се наоѓаат на другата страна се многу помали, сместени претежно во многу големи кратери. Традиционалната номенклатура за Месечината вклучува и еден океан, како и карактеристики наречени „езеро“ (), „мочуриште“ () и „залив“ (). Последните три се помали од морињата, но имаат иста природа и карактеристики.

Имињата на морињата се однесуваат на карактеристиките на самиот простор. Кога било откриено Московското море од Луна 3, а името беше предложено од Советскиот Сојуз, тоа било прифатено само од Меѓународниот астрономски сојуз.

## Старост на Месечевите мориња
Староста на базалтот е одредена со директно радиометриско датирање и со техниката на броење на кратери. Радиометриската проценка на староста се движи од околу 3,16 до 4,2 милијарди години (Ga), додека најмладите утврдени со броење на кратерите се околу 1,2 милијарди години.  Сепак, поголемиот дел од базалтите се чини дека еруптирале помеѓу околу 3 и 3,5 милијарди години. Неколкуте базалтни ерупции што се случиле на другата страна се стари.
десно|мини|200x200пкс| Неправилна дамка од месечево море – доказ за понова вулканска активност (12 октомври 2014 година)

## Наводи

## Литература

*Paul D. Spudis, *The Once and Future Moon*, Smithsonian Institution Press, 1996, 
*
*
*
*

## Надворешни врски

* Google Moon
* Месечев и планетарен институт: Истражување на Месечината
* Месечев и планетарен институт: Месечеви атласи
* Планетарна картографија и графика на Ралф Ашлиман: Месечеви карти    
* Статии за Месечината во „Откритија за планетарни науки“
* Криптомарски формации
Категорија:Месечеви мориња
Општина Драчевица

**Месен народен одбор Драчевица** ― поранешна општина во Македонија, која постоела во периодот 1945-1947 година.

## Историја
Месниот народен одбор Драчевица бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Драчевската Околија, Скопски Округ, и негови составни населени места биле Алдинци и Драчевица. Во 1947 година, според новата административна поделба, месниот одбор бил укинат и селото Драчевица припаднало под Месен народен одбор Горно Количани, додека селото Алдинци припаднало под Месен народен одбор Палиград.

## Поврзано
*Список на општини во Македонија по население (1948)

## Наводи

Драчевица
Драчевица
Драчевица
Категорија:Драчевска Околија
Брестовац (Бојник)

**Брестовац** е населено место во општината Бојник, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 236 жители. До 2002 година Срби били мнозина во селото. Кај селото се наоѓа Брестовачко еѕеро.

## Поврзано
* Бојник
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Бојник
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Категорија:Ромски населби во Србија
Белење (платно)

[мини|Скулптура во име на испеаната народна песна „[Билјана платно белеше“ во дворот на Билјанините Извори]]
[мини|Кореографија за изведба на песната „[Билјана платно белеше“]]
**Белење** — постапка со која што се бели платно.  Оваа постапка за разлика од бојадисувањето, секогаш се изведувало на веќе исткаено платно. 

## Традиционална постапка
Традиционално исткаеното платно имало кафеаво-жолтеникава боја што му дава изглед на нечисто. Затоа се применувало белење на платното.

Според истражувањето во Кратовско, постапката за белење започнувала од Ѓурѓовден и траела до Петровден. За белење на платното најчесто се избирале деновите понеделник или среда, според верувањето тие денови означувале добар почеток и напредок во работата. Се собирале брбушки - овчи измет, се ставале во котел и се растопувале во вода 2-3 дена, при што се често се мешале. Платното се потопувало во смесата којашто се покривала со коприва. Платното се оставало да се откиснува 3 дена, потоа се вадело и се оставало на сонце. Се оставало да отстои околу 30 минути, а потоа се става на камена плоча и се удирало со пиралка. Платното не смеело да се исуши. Во тој случај тоа добивало црвеникава боја која не можела да се отстрани. Постапката се повторувала два-три дена, по што се оставало да се исуши. По белењето ткаенината била побела за неколку нијанси од претходната. Белењето е последица на фотохемиската катализа од која настануваат перооксиди, кои се нестабилни и брзо се распаѓаат, при што се ослободува кислородот којшто го обелува платното. По целосното белење, платното се собира на кросно со навивање. Платното се навивало (се намотувало) за да се истегне, се мазнело и се прибирало.

## Современа постапка
Денес, во текстилната индустрија за белење се користат оксидациски средства. Од степенот на оксидацијата зависи и степенот на оштетувањето на влакното. Колку подолго влакното е изложено на оксидациското средство, толку и оштетувањето на влакното ќе биде поголемо. Ова важи за сите природни влакна. Што се однесува на синтетичките влакна, тие главно се постојани на оксидациските средства.

Белење се врши на влакна кои треба да бидат бели или обоени во светли тонови. За белење најчесто се користат хипохлориди, водороден пероксид, оптички средства за белење и сл., при што се води сметка за нивната концентрација. Поголемата концентрација може негативно да влијае на некои својства на влакната.

## Белењето во народната уметност
*Билјана платно белеше - македонска романтична песна за љубовта и убавината.

## Наводи

Категорија:Текстилна индустрија
Додаток:Квалификации за СП во фудбал 2026 УЕФА - резултати и состави (група Ј)

Овој додаток ги содржи сите натпревари од групата Ј на УЕФА квалификациите за Светското првенство 2026, прикажани во детали.

## Резултати и состави
### 1. коло
#### Лихтенштајн - Македонија

#### Велс - Казахстан

### 2. коло
#### Лихтенштајн - Казахстан

#### Македонија - Велс

### 3. коло
#### Македонија - Белгија

#### Велс - Лихтенштајн

### 4. коло
#### Казахстан - Македонија

#### Белгија - Велс

### 5. коло
#### Казахстан - Велс

#### Лихтенштајн - Белгија

### 6. коло
#### Македонија - Лихтенштајн

#### Белгија - Казахстан

## Наводи

## Надворешни врски
*
**Квалификации за СП 2026 – УЕФА, FIFA.com
*Европски квалификациии, UEFA.com

Група Ј - резултати и состави
Море на Дождовите

мини|Местоположба на Морето на Дождовите на Месечината
**Море на Дождовите** (од латинскиот *Mare Imbrium*) — област на Месечината. Всушност, тоа е кратер и е еден од најголемите кратери во Сончевиот Систем со пречник од 1145 километри.

## Основни одлики
Морето на Дождовите е најголемо на Месечината и е видливо со голо око. Опкружено е со планини од сите страни освен на запад каде што се спојува со друго море. На север се планините Јура и Алпите, на исток се Кавказ и Апенините, а на југ се Карпатите. Овие планини се издигаат до 7 километри над морето. На северозападниот брег на морето се наоѓа „Заливот на Виножитото“ (Sinus Iridum). Го добил своето име поради својот правилен облик. Заливот е всушност само преостанатиот дел од кратерот кој го задржал својот речиси совршен кружен облик. Неговиот пречник е 260 километри, а 50 километри јужно од него во 1970 година. Во 2007 година, се спуштило руското вселенско летало Луна 17 со првиот месечев возило Лунаход 1.
мини

## Име
Името на Морето на Дождовите, како и на Заливот на Виножитото, најверојатно го дал Џовани Ричоли, чиј номенклатурен систем бил прифатен уште во 1651 година. Првото запишано име на морето било „Хекатин Олтар“. Плутарх запишал дека старите Грци му го дале ова име на морето по нивната божица Хеката бидејќи тоа било најголемото и најтаинственото море. Старите Грци верувале дека кога некој ќе умре, неговата душа оди во Морето на Дождовите.

Во 16 век, Вилијам Гилберт направил карта на Месечината, а Морето на Дождовите го нарекол „Голем Источен Регион“ (Regio Magna Orientalis). После него, морето било преименувано во „Австриско Море“ (Mare Austriacum) од Михаел ван Ланген.

## Истражувања
На 17 ноември 1970 година советското вселенско летало Луна 17 слетало во Морето на Дождовите, носејќи го со себе првото месечевно возило, Луноход 1 . Мисијата Луноход траела неколку месеци.
мини|Скулптура за паднатите астронаути
Во 1971 година, Аполо 15 слетал во југоисточниот дел на Морето на Дождовите, во близина на Апенинските Планини. Командантот Дејвид Скот и пилотот Џејмс Ирвин на Месечината поминале три дена, вклучувајќи 18 часа надвор од вселенското летало. Тие ја истражувале површината на Месечината и се вратиле на Земјата со 77 килограми камења. Недозволено оставиле скулптура на паднатите астронаути на Месечината како спомен на сите астронаути кои загинале за доброто на науката.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
*Mare Imbrium at The Moon Wiki
* – one of the prominent features of the photo includes Mare Imbrium

Категорија:Месечеви мориња
Категорија:Астрономија
Категорија:Кратери на Месечината
Категорија:Месечина
Грешници (филм од 2025)

***Грешници*** () — американски историски филм на ужасите од 2025 г. Режисер и сценарист е Рајан Куглер. Во филмот глумат Мајкл Б. Џордан, Делрој Линдо, Џек О'Конел, Џејми Лосон, Вунми Мосаку, Омар Бенсон Милер, Хајли Стајнфелд, Ли Џун Ли и Лола Кирке. Името било откриено во септември 2024 г. Филмот бил објавен во американските кина на 18 април 2025 г., а во македонските на 17 април истата година.

На 98-мото доделување на наградите „Оскар“, филмот поставил историски рекорд со добивање на 16 номинации (надминувајќи го претходниот максимум од 14 номинации) и на крајот освоил четири „Оскари“.

## Содржина
Обидувајќи се да ги остават зад себе своите проблематични животи, браќата близнаци се враќаат во својот роден град за да започнат одново, само за да откријат дека ги очекува уште поголемо зло.

## Улоги

|-
| rowspan="2" |Мајкл Б. Џордан
|Смоук
|-
|Стек
|-
|Хејли Стајнфелд
|Мери
|-
|Мајлс Катон
|Семи
|-
|Џек О'Конел
|Ремик
|-
|Вунми Мосаку
|Ени
|-
|Џејми Лосон
|Перлин
|-
|Омар Бенсон Милер
|Корнбред
|-
|Ли Џун Ли
|Грејс Чо
|-
|Јао
|Бо Чо
|-
|Делрој Линдо
|Делта Слим
|}

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови од 2025 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски хорор-филмови
Категорија:Филмови на Warner Bros.
Општина Држилово

**Општина Држилово**, именувана и како **Месен народен одбор Држилово** ― поранешна општина во Македонија, која постоела во периодот 1913-1941 и 1945-1952 година.

## Историја
### 1913-1915
Општина Држилово за прв пат била основана во 1913 година, за време на Кралството Србија. Населени места во општината биле Држилово, Елово, Малчиште, Патишка Река, Умово, Цветово и Црн Врв. Општината била дел од Скопскиот Срез, Скопски Округ. 

### 1915-1918
Општина Држилово продолжила да постои за време на Царството Бугарија, односно окупацијата во Првата светска војна. Општината територијално останала иста и била дел од Скопската Селска Околија, Скопски Округ.

### Кралство СХС/Југославија
За време на новата држава Кралство СХС (подоцна под името Кралство Југославија), Општина Држилово продолжила да постои во рамки на Скопскиот Срез, и почнувајќи од 1929 година, во Вардарската Бановина. Таа се состоела од населените места: Држилово, Елово, Малчиште, Патишка Река, Цветово и Црн Врв.

### 1945-1952
Месниот народен одбор Држилово бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Драчевската Околија, Скопски Округ, и негово составно населено место било Држилово. Во 1947 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Држилово бил проширен на сметка на соседниот и укинат Месен народен одбор Патишка Река со неговото село Патишка Река. Во 1950 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Држилово бил проширен на сметка на укинатиот Месен народен одбор Сушица со неговото село Елово, но истовремено МНО Држилово ја загубил Патишка Река која припаднала на Месен народен одбор Јаболци. Согласно административната поделба од 1952 година, МНО Држилово бил укинат на сметка на Општина Јаболци која го добила селото Држилово, и Општина Цветово која го добила селото Елово.

## Население
Според пописот од 1913 година, Општина Држилово имала 4,338 жители, односно вкупното население на Држилово, Елово, Малчиште, Патишка Река, Умово, Цветово и Црн Врв.  

Според пописот од 1921 година, Општина Држилово имала 3,709 жители. Таа се состоела од населените места: Држилово, Елово, Малчиште, Патишка Река, Цветово и Црн Врв. Според верската припадност, 23 биле православни, додека 3,686 биле муслимани. Според јазичната припадност, 2,769 биле Срби/Хрвати, 939 биле Албанци, додека 1 бил Турчин.

Според пописот од 1931 година, Општина Држилово имала 3,399 жители, од кои 1,669 биле мажи, а 1,730 биле жени. Општината се состоела од 553 куќи и 549 домаќинства во селата Држилово, Елово, Малчиште, Патишка Река, Цветово и Црн Врв.

Според пописот од 1948 година, Месен народен одбор Држилово имал 1,347 жители, односно вкупното население на Држилово и Патишка Река. 

Следува табела според народностите во пописот од 1948 година:

## Поврзано
*Список на населени места во Вардарска Македонија по општина (1913-1915)
*Список на општини во Вардарска Бановина по население (1931)
*Список на општини во Македонија по население (1948)

## Забелешки

## Наводи

Држилово
Држилово
Држилово
Држилово
Категорија:Драчевска Околија
Категорија:Скопска Околија
Зеаксантин

**Зеаксантин** — еден од најзастапените каротеноиди во природата. Го синтетизираат растенијата и некои микроорганизми, и е пигментот кој ја дава карактеристичната боја на пиперот, пченката, шафранот, гоџито, и многу други растенија и микроорганизми.

Името доаѓа од *[[Zea mays]]* (пченка, во која зеаксантинот ја обезбедува жолтата боја), и *xanthos*, што е грчкото име за жолта боја).

## Наводи

Категорија:Циклоалкени
Категорија:Прехранбени бои
Категорија:Терпени и терпеноиди
КосанчиЌ (Бојник)

**Косанчиќ** () е населено место во општината Бојник, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 269 жители. Селото го создавале во крајот на XIX век српски колонисти од Војводина. Покасно се населували доселениците од Лесковачко.

## Поврзано
* Бојник
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Бојник
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Матеуш Фернандеш (португалски фудбалер)

**Матеуш Гонсало Еспања Фернандеш** (роден на 10 јули 2004 година, во Ољао) — португалски фудбалер,  на  и на португалската репрезентација под 21 година.

## Клупска кариера
Фернандеш започнал да игра фудбал во локалниот клуб Ољаненсе, од каде се преселил во младинската академија на  во 2016 година. Пред почетокот на сезоната 2021-2022, тој бил промовиран во Б-тимот. На 14 октомври 2022 година, Фернандеш потпишал професионален договор со клубот со важност до 2027 година, со вклучена откупна клаузула во вредност од 60 милиони евра. На 22 октомври 2022 година, тој го имал своето деби за првиот тим на Спортинг влегувајќи како доцна замена во победата на *„лавовите“* од 3–1 над  во првенството.

На 29 август 2023 година, Фернандеш заминал на едногодишна позајмица во . Дебитирал во новиот дрес на 3 септември, влегувајќи како замена во поразот од 1-2 на домашен терен против . Својот прв и единствен гол со Ешторил, Фернандеш го постигнал за победата со 1-0 над  на 4 февруари 2024. Сезоната ја завршил со 35 настапи и еден гол.

На 20 август 2024 година, Фернандеш бил купен од новопромовираниот клуб во Премиер лигата на Англија, Саутхемптон, потпишувајќи петгодишен договор. Своето деби за *„светците“* го имал на 24 август, заменувајќи го Тејлор Харвуд-Белис во поразот со 1–0 на домашен терен од Нотингем Форест.
 Четири дена подоцна, го постигнал својот прв гол за Саутхемптон во победата од 5–3 на гости против Кардиф Сити во Лига купот. На 24 ноември 2024 година, тој го постигнал својот прв гол во Премиер лигата во поразот со 2-3 на домашен терен од .

## Репрезентативна кариера
Фернандеш бил младински репрезентативец на Португалија во категориите под 18, под 19 и под 20 години.

Во август 2023 година, бил повикан од селекторот Руи Жорж во репрезентацијата под 21 година, за која дебитирал во победата со 3-0 над Андора во квалификациите за Европското првенство во категоријата. Во својот трет настап, тој го постигнал првиот гол за репрезентацијата под 21 година, во победата со 6-1 над Белорусија во истите квалификациите.

Откако Португалија се квалификувала за Европското првенство за играчи под 21 година 2025 во Словачка, Фернандеш бил повикан да учествува на истото.

## Статистика
### Клупска статистика
*Статистиката е ажурирана на 11 јуни 2024.*

## Наводи

## Надворешни врски

*Матеуш Фернандеш на soccerway 
*Матеуш Фернандеш на transfermarkt 
*Матеуш Фернандеш на espn 
*Матеуш Фернандеш на whoscored

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Португалски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон
Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон
Категорија:Фудбалери на ФК Вест Хем Јунајтед
Категорија:Родени во 2004 година
Валавица

мини|Валавица
**Валавица** - направа или објект за валање и перење ткаеници.

## Местоположба
Заради начинот на работа, валавиците кои се користат за валање јамболлии, килими, шајак, како и за перење на волнени и козинави ткаеници, се граделе покрај реките и потоците.

## Видови
Постојат два вида валавици:
*водена валавица – вир (кош) за валање јамболлии и килими, и 
*сува валавица за валање шајак. 
Водената валавица била градена на отворено, а сувата валавица била сместена во објект сличен на воденица. 

## Градба
Кошовите може да бидат со различна големина, па во описот димензиите и составот на градбата се дадени како пример. 
Кошот претставува голем сад во облик на пресечен стожец составен од 22 букови штици долги 220 см, вкопани околу 180 см во земја. Ширината на штиците на долниот крај изнесува 5 см, а на горниот крај (над земја) – 10 см. Пречник на горниот кружен отвор од кошот изнесува 150 см, а на долниот кружен отвор – 50 см. Пред да се постават штиците во дупката, ѕидовите на ископаната конусна дупка се подѕидуваат со камења, при што на средина од ѕидовите се заѕидуваат повеќе багремови трупчиња во круг, на кои се заковуваат штиците од кошот. Горниот и долниот дел на штиците се опфатени со брезови обрачи. Долниот крај на штиците се поставува меѓу кружна камена плоча и долниот дел од ѕидот. Штом ќе се пушти вода од јазот – вадата во буковата коруба, која со долниот дел е поставена на горниот раб од штиците, бликот вода создава кружно движење на водата во кошот, при што ткаениците се вртат и се валаат. Водата излегува меѓу штиците во горниот дел.  

## Културно добро
Валавиците во Вирово и Дурачка Река се регистрирани културни добра, а споменичката целина Вир,  Валавица и Воденица во Вевчани е регистрирана како значајно културно добро по надлежност на националните установи. 

## Поврзано
* Костојчинов вир, валавица и воденица

## Наводи

## Надворешни врски
* Валавица во Вевчани
* Валавица стара повеќе од еден век сè уште вала јамболлии

Категорија:Текстилна индустрија
Лапотинце

**Лапотинце** е населено место во општината Бојник, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 453 жители. Дел на семејството на српскиот и бугарскиот офицер и водач на Шопското востание Симо Соколов, населулвало се во Лапотинце од знеполското село Грознатовци.

## Поврзано
* Бојник
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Бојник
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Брејнрот

мини|Училиштен плакат што забранува список на зборови и изрази што се сметаат за брејнрот
**Брејнрот** (, дословно — „гниење / гниење на мозокот“) — разговорно име за интернет-содржина со низок квалитет или вредност, често вклучувајќи ја и содржината создадена од вештачка интелигенција. Овој поим се користи и за прекумерна употреба на дигитални медиуми, што може да доведе до намалување на когнитивните функции, вклучувајќи намалено внимание и душевни нарушувања.

## Историја
Поимот за првпат е употребен на интернет уште во 2004 г., а до 2023 г. станал популарен и се претворил во интернет-мем. Во 2024 г., австралиската политичарка Фатима Пејман дошла на насловните страници откако вклучила младински жаргон во јавен говор во Сенатот. Говорот, напишан од помладата соработничка Езра Исма, некои го нарекле пример за „расипување на мозокот“ надвор од онлајн светот.

## Употреба
Поимот „брејнрот“ (*brainrot*) често го користат критичарите на цифрените навики на младинците, тврдејќи дека адолесцентите се прекумерно потопени во интернет-културата. Обично, овој поим се поврзува со речникот на една личност што се состои исклучиво од мрежен жаргон.

Поимов често се поврзува со жаргонот и трендовите популарни меѓу децата и младинците, како што се „скибиди“ (поврзано со *Skibidi Toilet*), „риз“ (скратено од „харизма“), „гуфи ааа“ („смотан, несмасен“), „гјат“ (поврзано со задник) и „сигма“ (се однесува на водач или сигма-мажјак).

## Наводи

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Семрежни поими
Категорија:Семрежни мемови
Платформа

**Платформа** — македонски портал формиран во 2024 година. 

## Историја
Платформа е македонски портал од 13 февруари 2024 година. Платформа е портал што секојдневно емитува вести, стории, анализи и интервјуа, како и вести од светот, спортот, култура и музика.

## Редакција

**Редакција**
* Александра Тимковска 
* Ангел Димов
* Викторија Петровска

**Колумнисти**
* Драган Павловиќ Латас
* Зоран Иванов
* Биљана Секуловска
* Бранко Тричковски
* Јанко Илковски

## Надворешни врски
* Platforma.mk
* Платформа - официјален Јутјуб канал

Категорија:Македонски медиуми
Категорија:Телевизиски канали во Македонија
Список на монарси на Картагина

До 308 година п.н.е., Картагина била управувана, барем официјално, од монарси, односно извршната власт била во рацете на едно лице. Титулата на монарсите била Суфет.

**[[Дидониди]]**

* Дидона 814 – околу 760 година п.н.е. (кралица и основач)
* непознати принцови (потомци на придружниците на Дидона и нивните наследници)
* Ханон I околу 580 – околу 556 година п.н.е.
* Малх околу 556 – околу 550 година п.н.е.

**[[Магониди]]**

* Магон I околу 550 – околу 530 година п.н.е.
* Хасдрубал I околу 530 – 510 година п.н.е
* Хамилкар I околу 510–480 година п.н.е.
* Ханон II 480–440 година п.н.е.
* Химилкон I (во Сицилија) 460–410 година п.н.е.
* Ханибал I 440–406 година п.н.е.
* Химилкон II 406–396 година п.н.е.
* Магон II 396–375 година п.н.е.
* Магон III 375–344 година п.н.е.
* Ханон III 344–340 година п.н.е.

**[[Ханониди]]**

* Ханон Големиот 340–337 година п.н.е.
* Гискон I 337–330 година п.н.е.
* Хамилкар II 330–309 година п.н.е.
* Бомилкар 309–308 година п.н.е.

Во 480 година п.н.е., по смртта на Хамилкар I, кралот ја изгубил поголемиот дел од својата моќ во корист на аристократскиот Совет на старешини. Магонидите биле протерани од Картагина. Врховната законодавна власт ја извршувал советот од сто и четири, а извршната власт ја извршувале двајца годишно реизбрани суфети. Во 308 година&nbsp;п.н.е., Бомилкар се обидел да изврши државен удар за да ја врати целосната власт на монархот, но не успеал, што довело до тоа Картагина да стане република.

## Наводи

Категорија:Картагинци
Омега-3 масна киселина

**Омега−3 масни киселини**, исто така неречени и **омега−3 масла**, **ω−3 масни киселини** или **''n''−3 масни киселини**, се полинезаситени масни киселини кои во својата структура имаат двојна врска на третиот атом од терминалната метил група. Тие се широко распространети во природата, и се важни компоненти во метаболизмот на липидите кај животните, и играат важна улога во човечката исхрана и физиологија. Трите главни видови на омега−3 масни киселини кои се вклучени во човечката физиологија се α-линоленската киселина (ALA), еикозапентаеноинската киселина (EPA) и докозахексаеноинската киселина (DHA). ALA е присутна во растенијата, за разлика од DHA и EPA кои се присутни во алгите и рибите. Морските алги и фитопланктонот се главни извори на омега−3 масни киселини. DHA и EPA се акумилираат во рибите преку нивната исхрана со алги. Вообичаени извори на растителни масла што содржат ALA се ореви, јастиви семиња, ленено семе и конопно масло, додека извори на EPA и DHA се риба и рибино масло, и масло од алги.

## Наводи

Категорија:Алкенски киселини
Категорија:Масни киселини
Славујевац

**Славујевац** (поранешно име *Бугариње*) е населено место во општината Прешево, Пчињски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 313 жители.

## Поврзано
* Прешево
* Пчињски Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Прешево
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Категорија:Населени места во Вардарска Македонија
Скрипец (појаснување)

**Скрипец** може да се однесува на:

* **Скрипец** или **макара** — механички уред што се користи за сменување на насоката на силата или за подигање или повлекување на голем товар со користење на мала сила.
* **Скрипец**, обично во множина **скрипци** — дел од разбојот преку кој со врвки се споени ништелките, вообичаено по два скрипци за пар ништелки.

## Наводи
Бараљевац

**Бараљевац** е населено место во општината Бујановац, Пчињски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 311 жители. Бугарски научник Васил К’нчов, 1900 година бележи дека во Бараљевац биле 340 Македонци христијани.

## Поврзано
* Бујановац
* Пчињски Управен Округ
* Јужна Србија

## Белешки

## Наводи

Категорија:Бујановац
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Категорија:Населени места во Вардарска Македонија
Едгар де Вал

**Едгар фон Вал** (на Интерлингвe: Edgar de Wahl, роден како Едгар Алексис Роберт фон Вал; 23 август 1867 – 9 март 1948) бил балтичко-германски наставник по математика и физика кој живеел во Талин, Естонија. Тој исто така го користел и псевдонимот Јулиан Пророк, а е најпознат како создавач на Интерлингве, меѓународен помошен јазик кој за време на неговиот живот бил познат под името Оксидентал.

Роден е во балтичко-германско благородничко семејство фон Вал во тогашното Руско Царство и поголемиот дел од своето детство го поминал во Талин (Ревал) и главниот град Санкт Петербург. Студирал на Универзитетот во Санкт Петербург и на Академијата за уметности во Санкт Петербург. За време и по студиите служел во морнарицата. По завршувањето на воената служба во 1894 година, живеел во Талин и работел како учител. За време на Втората светска војна, кога повеќето балтички Германци ја напуштиле Естонија во периодот 1939-1941 година, тој решил да остане. Бил уапсен во 1943 година од страна на нацистичките окупаторски власти и сместен во психијатриска клиника поради наводна деменција. Таму останал до својата смрт во 1948 година.

Вал се занимавал со интерлингвистика уште од рана возраст. Тој првпат се запознал со волапукскиот јазик преку колегата на неговиот татко, Валдемар Розенбергер, па дури и почнал да составува лексикон на морска терминологија за јазикот, пред да се сврти кон есперанто во 1888 година. По неуспехот на Реформираниот есперанто во 1894 година, чиј застапник Вал бил, започнал да работи на пронаоѓање идеална форма на меѓународен јазик. Во 1922 година, објавил „клуч“ за нов јазик, Оксидентал, и првото издание на списанието Космоглот (подоцна Космоглота). Вал го развивал јазикот во текот на неколку децении по совет на неговите говорници, но се изолирал од движењето (тогаш со центар во Швајцарија) од 1939 година по почетокот на Втората светска војна.
Категорија:Интерлингвe
Категорија:Родени во 1867 година
Категорија:Починати во 1948 година