Санта

[thumb|Санта во [Гренланд кај ’ртот Јорк.]]
[мини|Санти и [ледник|ледници кај ’ртот Јорк, Гренланд.]]
**Санта** — големо парче мраз откршено од ледник или ледена плоча и кое слободно плови на отворено море. Сантата може подоцна да се замрзне во облик на пловечки мраз (еден вид на морски мраз). Кога ќе дојде во поплитка вода, долниот дел на сантата почнува да рие по морското дно.

## Преглед
Најчесто само една деветтина од сантата се гледа над водата. Ова се должи на тоа што чистиот мраз има густината од 920&nbsp;кг/м<sup>3</sup>, а морската вода околу 1025&nbsp;кг/м3. Обликот на подводниот дел е тешко проценлив ако го гледаме само надводниот.
Сантите се високи од 1 до 75&nbsp;м над морската површина и тежат 100.000-200.000 тони. Најголемата позната санта (во Северниот Атлантски Океан) се издигала 168&nbsp;м над морето, колку 55-катна зграда. Ваквите санти настануваат од ледниците во западен Гренланд и имаат внатрешна температура од -15 до -20&nbsp;°C.

Иако сантите обично се движат близу брегот, условени од ветриштата и струите, најголемите забележани санти се отцепени и откршени од Росовата Ледена Плоча на Антарктикот. Сантата B-15, забележана со сателит во 2000 г, имала димензии од 295 на 37&nbsp;км, површина од 11.000&nbsp;км2 и маса од три милијарди тони. Најголемата евидентирана санта на сите времиња е антарктичка плочеста санта  со површина од преку 31.000&nbsp;км2 [335 на 97&nbsp;км], забележана 240&nbsp;км западно од Скотовиот Остров во Јужниот Тихи Океан на 12 ноември 1956 г. Со таква површина, ледникот бил поголем од Белгија.

Кога се топи некој дел од сантата, тој прави шушкав звук налик оној на газиран пијалак. Звукот настанува кога границата водата допира до меурчињата со набиен воздух што се заробени во мразот. Меурчињата пукаат и прават таков звук. Меурчињата се создадени во првичната фаза на создавањето на мразот и стојат длабоко во него (до неколку километри). Создавањето на фирн, а потоа на леднички мраз ги става балончињата под притисок.
мини|исправено|Можен целосен изглед на една санта (фотомонтажа)

#### Скорешни големи санти
*Санта B-15 11.000&nbsp;км2, 2000 г.
*Санта A-38, about 6.900&nbsp;км2, 1998
*Санта B-15A, 3.100&nbsp;км2, се отцепила во 2003 г.
*Санта C-19, 5.500&nbsp;км2, 2002 г.
*Санта B-9, 5.390&nbsp;км2, 1987 г.
*Санта D-16, 310&nbsp;км2, 2006 г.
*Ледена покривка, 260&nbsp;км2, откршена од Петермановиот Ледник во северен Гренланд на 5 август 2010, најхолема арктичка санта од 1962 наваму. По еден месец, сантата се судрила со остров во Нерсовиот Проток близу Гренланд и се расцепила на два дела.
*Санта B-17B 140&nbsp;км2, 1999 г., објавено предупредување за бродските превозници во декември 2009 г.

### Облик
Покрај големината, сантите можат да се класификуваат и според обликот. Две најосновни класи се плочестите и неплочестите санти. Плочестите имаат мошне страни и рамна горна површина, слично на висорамнина, чиј сооднос на должина и висина надминува 5:1. Ваквите санти, наречени и „ледени острови“ знаат да бидат многу големи. Антарктичките санти се создаваат со откршување од ледена плоча. Оние отцепени од плочи како Росовата или Филхнер-Ронеовата се плочести. Вака се создаваат најголемите санти на светот.
мини|лево|Отцепувањето на Сантата A-38 кај Ронеоата Ледена Плоча

Неплочестите санти можат да имаат разни облици, меѓу кои:
* *кубеста*: со заоблен горен дел.
* *шилеста*: санта со едно или повеќе шила.
* *клинеста*: санта со една мошне стрмна и една поблаго накосена страна.
* *жлебна*: санта што има жлеб или канал добиен со ерозија.
* *блок*: санта со вертикални страни и рамна горна површина; се разликува од плочестите по тоа што има облик на блок, а не на рамна плоча.

## Следење
мини|Звучно следење на санта.
Главен следач на сантите ширум светот е Националниот центар за мраз на САД (NIC), основан во 1995, кој изработува анализи и прогнози за условите на мразот на Арктикот, јужнополарното подрачје, Големите Езера и Чесапичкиот Залив. Над 95% од податоците на анализите се добиени од далечински сензори од сателити во поларна орбита.
[мини|Сантата A22A во [Јужен Атлантски Океан|Јужниот Атлантски Океан]]
Ова е единствената организација што ги именува и следи сите антарктички санти. Сите санти поголеми од 10 морски милји (19 &nbsp;км) по една оска добиваат име составено од буква што го означува географското потекло и број. Се користат следниве букви:
***A** &ndash; географска должина 0°-90°&nbsp;ЗГД (Белингсхаузеново Море, Веделово Море)
***B** &ndash; longitude 90°&nbsp;ЗГД to 180° (Амундсеново Море, источно Росово Море)
***C** &ndash; longitude 90°&nbsp;ИГД to 180° (западно Росово Море, Вилксова Земја)
***D** &ndash; longitude 0° to 90°&nbsp;ИГД (Ајмериев Ледена Плоча, источно Веделово Море)

Сантата B15 отцепена од Росовата Ледена Плоча во 2000 г. Сантата имала првична површина 11.000&nbsp;км2. Во ноември 2002 се разделила на повеќе делови. Најголемиот преостанат дел, Сантата B-15A (3.000&nbsp;км2) била најголема санта на светот додека не се насукала и раксршила на неколку парчиња на 27 октомври 2005. Утврдено е дека раздробувањето се должи на бура што се случила во Алјаска 6 дена пред тоа, на оддалеченост од 13.500&nbsp;км.

## Поврзано
* Ледник
* Морски мраз
* Ледена покривка

## Наводи

## Надворешни врски

*Санти во Арктикот и Антарктикот  
*


Категорија:Физичка океанографија
Категорија:Мраз