Романска архитектура

[мини|десно|250п|Опатијата „[Марија Лах“ кај Андернах во Рајнската област-Пфалц, Германија.]]
**Романска архитектура** (од лат. **' — римски) или **романика*' — [[архитектонски стил]] кој се развил во [[Среден век|средновековна]] [[Европа]] и се одликува со својот масовен квалитет, дебели ѕидови, кружни куполи, сводови и високи кули. Стилот се појавил на почетокот на [[XII век]], а се развил истовремено со [[готска архитектура|готскиот стил]], кој пак се одликува со шилести куполи. И покрај тоа што не постои официјален период за започнувањето на овој стил, може да се каже дека се појавил, дури во периодот од [[VI век|VI]] до [[X век]].

Во романската архитектура, секоја градба има своја определен симетричен облик. Во текот на периодот на развој на стилот биле изградени многу палати, цркви и други објекти.

== Развој ==
Развојот на романската архитектура бил засилен со завршувањето на [[христијанство|христијанизацијата]] во Европа, по што на верниците им требало простор во кој би можеле да се состануваат за да вршат литургиски обреди и проповеди.

== Особености ==
Овој архитектонски стил се одликува со устојчив облик на градбите, црвстина и сила. Се граделе два вида на градби: [[базилика|базилики]] и [[ротонда|ротонди]]. И двата облика потекнуваат одкорене [[античка архитектура|античката архитектура]].

=== Базилика ===
[[Податотека:Basilique St Rémi de Reims-Façade.jpg|мини|лево|140п|Базиликата Сен Реми во [[Ремс]]]]

[[Базилика]]та била во правоаголен облик и била поделена на повеќе [[Кораб (архитектура)|кораби]], од кои централниот бил највисок и најширок. На источната страна се наоѓала полукрижна [[апсида]], во чијашто средина се наоѓал [[олтар]]от, од кој се служел обредот. Внатрешноста била осветлена од светлината која продирала низ прозорците на горниот дел од ѕидот. Таквото осветлување било наречено „базиликално осветлување“.

Составен дел од градбите биле и [[кула|кулите]], кои биле градени во западниот дел од градбата.

=== Ротонда ===
[[Податотека:Rotunda.jpg|мини|десно|140п|Ротонда од црквата Света Катерина во [[Знојмо]]]]

[[Ротонда]]та, исто така била едноставна градба со кружен облик, чиј кров бил во облик на конус. Карактеристична е за средновековната уметност, додека во римската архитектура се употребувала како надгробен споменик.

Христијаните граделе ротонди на местата на кои се потсеќале на главните настани од животите на [[светец|светците]] и нивната маченичка смрт.

Имало ротонди со една, но и со повеќе апсиди.

=== Цркви и замоци ===
Карактеристични романски градби биле бендиктинските манастири, во чии рамки неодвоен дел била базиликата.

Во склад со романската архитектура, биле градени и световни објекти, како што се замоците. Замокот содржел одбранбен систем, односно ѕидини кои служеле за одбрана од непријателот, а секој замок содржел и палата.
[[Податотека:Burg Salzburg 3.jpg|мини|десно|170п|Салцбуршкиот замок]]
При изградбата на романските [[Црква (градба)|цркви]] и [[замок|замоци]] се употребувало камен, но во некои подрачја и дрво. Тешките камења биле малтерисувани, со што градбата како целина била многу тешка. Меѓу најзначајните романски елементи спаѓаат полукружниот лак, кој бил дел од прозорците, кои пак понекогаш биле вградувани еден врз друг и порталите во изградбата на куполите. Биле употребувани [[полукружен свод|полукружни]] и [[вкрстен свод|вкрстени сводови]] кои се потпирале на два лака. [[Столб]]овите биле украсени со [[капитол]]и. Тешките ѕидови не овозможувале поголеми отвори.

Внатрешноста на црквата била малтерисана и украсена со скулптури и сликарски дела по ѕидовите со мотиви од религиозен карактер од [[Библија]]та и животот на светците, кои на тој начинбиле приближувани до верниците, кои не знаеле да читаат.
 
Внатрешноста на замоците била едноставна и по правило била опремена со голем [[ковчег]], кој бил украсен и служел за седење, а во употреба биле и едноставните елементи како [[кревет]], [[маса]] и [[столица]]. Замоците биле осветлувани со свеќи, а главен извор на топлина биле [[камин]]ите со отворен оган.

== Поврзано ==

* [[Неороманска архитектура]]
*[[Архитектонски стил]] 
*[[Романика]] 
*[[Средновековна архитектура]]
*[[Готска архитектура]]

== Наводи ==


== Литература ==
* V.I. Atroshenko and Judith Collins, *The Origins of the Romanesque*, Lund Humphries, London, 1985, ISBN 085331487X
* Rolf Toman, *Romanesque*, Könemann, (1997), ISBN 3-89508-447-6 
* Banister Fletcher, *A History of Architecture on the Comparative method* (2001). Elsevier Science & Technology. ISBN 0-7506-2267-9.  
* Helen Gardner; Fred S. Kleiner, Christin J. Mamiya, *Gardner's Art through the Ages*. Thomson Wadsworth, (2004) ISBN 0-15-505090-7.  
* George Holmes, editor, *The Oxford Illustrated History of Medieval Europe*, Oxford University Press, (1992) ISBN 0-19-820073-0
* René Huyghe, *Larousse Encyclopedia of Byzantine and Medieval Art*, Paul Hamlyn, (1958) 
* François Ischer, *Building the Great Cathedrals*. Harry N. Abrams, (1998). ISBN 0-8109-4017-5.  
* Nikolaus Pevsner, *An Outline of European Architecture*. Pelican Books (1964)
* John Beckwith, *Early Medieval Art*, Thames and Hudson, (1964) 
* Peter Kidson, The Medieval World*, Paul Hamlyn, (1967)
* T. Francis Bumpus,, *The Cathedrals and Churches of Belgium*, T. Werner Laurie. (1928) 
* Alec Clifton-Taylor, *The Cathedrals of England*, Thames and Hudson (1967) 
* John Harvey, *English Cathedrals*, Batsford (1961).

Категорија:Историја на архитектурата
Категорија:Романска архитектура
Категорија:Архитектонски стилови