Бутит

алт=Boothite with Arseniosiderite|десно|мини|Бутит со арсениозидерит
алт=Boothite with Arseniosiderite|мини|Зелено-син купромагнезит од Монте Сома, Италија (големина: 2,0 см × 2,0 см × 2,0 см)
**Бутит** — многу редок, природен минерал составен од хептахидрат на бакар сулфат: Cu(SO4)·7H2O. Откриен е во регионот Леона Хајтс во близина на Оукленд, Калифорнија, пред 1959 година.

## Етимологија и историја
Бутит првпат е откриен во рудникот Алма во наоѓалиштето на бакар, злато и сребро сулфид Леона Хајтс во округот Аламеда, Калифорнија. Првпат е опишан во 1903 година од Валдемар Теодор Шалер, кој го именувал минералот по хемичарот Едвард Бут (1857–1917).

Типот на материјал за буит не е дефиниран.

## Класификација
Во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, бутитот припаѓал на минералната класа „сулфати, хромати, молибдати, волфрами“ и во рамките на таа класа на поделбата „Водородни сулфати без странски анјони“, каде што е наведен заедно со биберит, малардит, мелантерит и цинков мелантерит во „мелантеритната серија“ со системски број VI/C.03c.

Во системот за класификација Лапис последен пат ревидиран во 2018 година од Стефан Вајс, кој формално е базиран на постариот систем за класификација од Карл Хуго Штрунц во неговото 8-мо издание, на минералот му бил доделен системскиот и минералниот број VI/C.06-040. Ова одговара на класата „сулфати, хромати, молибдати и волфрами“ и во рамките на таа класа на поделбата „Водородни сулфати без странски анјони“, каде што бутитот, заедно со алперситот, биберит, малардит, мелантерит и цинков мелантерит, ја формира „мелантеритната група“ со системски број VI/C.06.

(Системот за класификација Лапсис последен пат е ревидиран во 2018 година, кој формално се базира на постариот систем за класификација од Карл Хуго Штрунц во неговото 8-мо издание) 9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (ИМА),[10] го сместува бутитот во класата „Сулфати (селенати, телурати, хромати, молибдати и волфрамати)“ и во рамките на таа класа во поделбата „Сулфати (селенати, итн.) без дополнителни анјони, со H₂O“. Тука, минералот се наоѓа во подгрупата „Со исклучиво средно големи катјони“, каде што, заедно со алперситот, биберитот, малардит, мелантерит и цинков мелантерит, ја формира „Мелантеритната група“ со системски број 7.CB.35.

Во Дана класификацијата на минерали, која претежно се користи во земјите што зборуваат англиски јазик, бутитот има системски и минерален број 29.06.10.02. Ова одговара на класата „Сулфати, хромати и молибдати“, а во рамките на таа класа на поделбата „Водородни киселини и сулфати“. Тука се наоѓа во рамките на подгрупата „Водородни киселини и сулфати со AXO4 × x(H2O)“ во „Мелантеритната група (хептахидрати, моноклинични: P21/c)“, која исто така вклучува мелантерит, цинков мелантерит, биберит, малардит и алперсит.

## Хемија
Во својот идеализиран, теоретски состав Cu[SO4]·7H2O, Бутит содржи 27,84% CuO, 28,02% SO3 и 44,14% H2O. Сепак, анализите на примероците од типската локација, Алма Руд во округот Аламеда, и од Кампо Секо во округот Калаверас на запад, открија мали количини на железо и магнезиум. Поновите анализи на примероците од рудниците за бакар во близина на Бурага во австралиската држава Нов Јужен Велс, исто така, содржеа траги од цинк, манган и кобалт, па затоа новодефинираната емпириска формула во 2004 година беше дадена како (Cu0.860Mg0.072Zn0.055Mn0.0l0Co0.003)Σ1.000SO4·7H2O.

## Кристална структура
Бутхит кристализира моноклинички во просторната група P21/c (просторна група бр. 14) со параметри на решетката a = 14,190(10) Å; b = 6,537(2) Å; c = 10,825(6) Å и β = 106,02(5)°, како и 4 формулни единици по единична ќелија.

## Својства
Бутитот, како и повеќето сулфати, е растворлив во вода.

Во воздух, бутитот ја губи својата вода од кристализација со текот на времето и на крајот се трансформира во помалку хидриран минерал халкантит. Дехидратацијата може да се забрза со загревање на минералот на температури над 105 °C.

## Модификации и варијанти
Вариентите Бутхит со значителен удел на магнезиум (приближно 0,57%) или цинк (приближно 7,49%) се познати и како Mg бутхит и Zn бутхит.

Бутхитот што содржи магнезиум е познат и како купромагнезит.

## Формирање и локации
Бутитот се формира како испарлив производ од распаѓање на халкопирит на приближно 0 °C. Поврзаните минерали пронајдени на неговиот типски локалитет, рудникот Алма, вклучуваат халкантит, мелантерит и неговиот вид писанит, покрај халкопирит.

Покрај рудниците Алма и Леона во наоѓалиштето Леона Хајтс во близина на Оукленд во округот Аламеда, како и во Кампо Секо во округот Калаверас, Бејкер во округот Сан Бернардино и Тунел Ранч во округот Санта Барбара, Калифорнија, минералот е пронајден и во Соединетите Држави во Бизби (округ Кончиз), Лорел Кањон (округ Греам) и Мајер (округ Јавапаи) во Аризона; во Бјут во Монтана; во бакарниот басен на округот Ландер во Невада; и во наоѓалиштето на ураниум-бакар Дир Флет во Вајт Кањон (округ Сан Хуан) во Јута.

Понатаму, во Австралија, минералот е пронајден не само во рудниците за бакар во близина на Бурага (Нов Јужен Велс), туку и во рудникот за бакар, злато и сребро „Принц Лајел“ во близина на Квинстаун на островот Тасманија.

Во Европа, досега е пронајден само во рудник за железна руда во општината Сен-Бел и во рудник за бакар во близина на Шеси во францускиот регион Оверњ-Рона-Алпи, како и на планината Везув во регионот Кампанија и во Грота дел Ветриоло во близина на спа-градот Левико Терме во Трентино, Италија. Локациите споменати во други извори, Евје (рудник Флат) и Квинхерад (рудник Хатлстранд) во Норвешка, се неточни или сè уште не се потврдени.

Единствените други познати локации во светот се Мина Салвадора во близина на Калама во чилеанскиот регион Антофагаста и вулканот Толбачик на полуостровот Камчатка на рускиот Далечен Исток.

## Литература

* Валдемар Т. Шалер: Минерали од Леона Хајтс, округ Аламеда, Калифорнија. Во: Публикации на Универзитетот во Калифорнија. Билтен на Одделот за геологија. Том 3, 1903, стр. 191–217.
* Ф. В. Кларкер, В. Ф. Хилебранд, Ф. Л. Рансом, С. Л. Пенфилд, Валдемар Линдгрен, Џорџ Штајгер, В. Т. Шалер: Билтен на геолошкиот завод. Том 262. Министерство за внатрешни работи на САД, Геолошки завод, Вашингтон, 1905, стр. 122–123.
* Ц. Доелтер, Х. Лајтмаер (ур.): Прирачник за минерална хемија. Сулфати, хром, молибден, волфрам, ураниум, халоидни соли и наслаги од сол. 4, втор дел. Спрингер, Берлин, Хајделберг 1929, стр. 288–290.

## Наводи

Категорија:Соединенија на бакарот
Категорија:Минерали