Замок Грипшолм

алт=Gripsholms slott view2.jpg|мини|Замокот Грипшолм
**Замокот Грипшолм** () е замок во Марифред, Седерманланд, Шведска. Се наоѓа покрај езерото Меларен во јужна централна Шведска, во општината Стронгнес, околу 60 км западно од Стокхолм. Од Густав Васа, Грипшолм припаѓал на шведското кралско семејство и се користел како една од нивните резиденции до 18 век. Сега е музеј, но се уште се смета за палата на располагање на кралот и како таква е дел од палатите на Круната во Шведска.

## Историја
[мини| ''Катерина Јагелонска и нејзиниот син Сигизмунд во затворот Грипшолм'' (Национален музеј во [Варшава).]]
### Рана историја
На локацијата во 1370-ти била изградена тврдина од Бо Јовансон Грип. Тврдинт потоа била продадена на кралицата Маргарет I во 1404 година и останала во сопственост на круната сè додека не ја купил Стен Стур постариот, регентот, во 1472 година со размена на земјишни имоти, при што станала приватна, наследна земја со алодијален статус. Да му припаѓа и да е во  сопственост на семејството на Регентот Стин. Стин го донирал местото за употреба како картуски манастир, или повелба, во 1498 година, а имотот Грипшолм функционирал како Марифред куќа со повелба речиси 30 години. Во 1526 година, манастирот бил распуштен од кралот Густав I за време на шведската реформација, а имотот бил вратен на неговиот наследен сопственик, наследникот на покојниот Стен Стур Стариот. Добро е забележано дека Грипшолм бил дел од таканареченото  Наследство на кралот и сопственост во регистрите од 1500-тите и 1600-тите. Кралот ги урнал манастирските згради и стариот замок и изградил утврден замок со кружни аголни кули и ѕид за одбранбени цели. Од првобитната средновековна тврдина останала само фасадата на ѕид. Како приватно семејно наследството од регентот Стин Стур Стариот, кралското семејство Васа многу го почитувало Грипшолм, како потсетник за потеклото на кралското семејство од претходните владетели и често го користеле местото.

### Кралска резиденција
Кралот Густав ја изградил за да служи како една од главните резиденции на кралската куќа. Замокот бил изграден помеѓу 1537 и 1545 година и често служел како резиденција на кралскиот двор: за време на војната во Даке, на пример, кралските деца биле сместени таму.

Помеѓу 1563 и 1567 година, кралот Ерик XIV ги затворил својот брат Јован и неговата сопруга Катерина Јагелонска во замокот. Синот на Јован, Сигизмунд, подоцна крал на Полска и Шведска, е роден во замокот на 20 јуни 1566 година. Кога Ерик XIV бил соборен од Јован, замокот Грипшолм почнал да служи како еден од замоците во кои Јован го затворил Ерик. Овде сменетиот крал Ерик бил затворен од 1571 до 1573 година.
лево|мини| Театарот на Густав III.
Кралското семејство продолжило да го користи замокот Грипшолм во текот на 17 век. Тоа било резиденција на вдовицата на Густав Адолф од Шведска, Марија Елеонора од Бранденбург, која живеела тука од 1636 до 1640 година. Помеѓу 1654 и 1715 година, замокот Грипшолм бил дел од доверата доделена на кралицата Хедвиг Елеонора, која често живеела таму со нејзиниот двор дури и пред да остане вдовица во 1660 година, и која го обновила и проширила на неколку начини. По нејзината смрт, сепак, замокот бил напуштен некое време. Во текот на 18 век, тој бил користен како затвор.

Во 1773 година, замокот Грипшолм бил реновиран од кралот Густав III во име на неговата сопруга Софија Магдалена. Замокот често бил користен за кралскиот двор за време на владеењето на Густав III, кој го фаворизирал и поминувал неколку месеци таму секоја година. Можеби најпознатиот додаток на замокот за време на неговото владеење бил театарот, кој бил додаден во една од кулите на замокот. Тоа била сцена и за аматерскиот театар на кралскиот двор, како и за Францускиот театар на Густав III во 1781-1792 година.

По државниот удар во 1809 година, Густав IV Адолф и неговото семејство биле исто така затворени во замокот по неговото симнување од престолот. Таму морал да го потпише документот за абдицирање.

### музеј
мини|Преден поглед на замокот
Во 1822 година, зградата станала домаќин на Националната галерија на портрети (Шведска), која била ставена под надзор на *Националниот* музеј во 1860-тите.

Помеѓу 1889 и 1894 година, замокот претрпел тешка и контроверзна реставрација од страна на архитектот Фредрик Лилјеквист, при што биле отстранети многу од измените во 17 и 18 век. Најголемата промена било додавањето на трет кат; планираното рушење на крилото не се случило.

Сега замокот е музеј кој е отворен за јавноста, кој содржи слики и уметнички дела. Во дел од замокот се наоѓа Националната галерија на портрети (*Statens porträttsamlingar)* , една од најстарите колекции на портрети во светот. Музејот вклучува и лошо препариран лав и има смешно нереално лице кое станало озлогласено во последниве години.

## Галерија

Податотека:Suecia 2-008 ; Arx Gripsholm.jpg|Во *Древна и модерна Шведска*, 1700
Податотека:Gripsholms slott, litografi av Carl Johan Billmark (1850).JPG|Грипшолм од Карл Џон Билмарк, 1850 година
Податотека:Gripsholm Castle 2009 (2).jpg|Внатрешниот двор
Податотека:Galten och Suggan Gripsholm 18 sept 2009.jpg|Руски топови од крајот на 16 век
Податотека:Gripsholm 1845. Fritz von Dardel, 1845 - Nordiska Museet - NMA.0037317.jpg|Цртеж на замокот Грипшолм од Фриц фон Дардел 1845 година
Податотека:Ferdinand Richardt 1869,58x87 Gripsholm.jpg|слика од Фердинанд Ричард, 1869 година
Податотека:Gripsholm-Mariefred - KMB - 16000700012135.jpg|Воздушна фотографија од Јан Норман, 26 септември 1997 година


## Наводи

## Други извори

* Ериксон, Eвa Раѓањето на модерниот град: Шведската архитектура 1890–1920 година (Ордфронт, 1990)
* Грипшолм во Националниот музеј
* Легнер, Матијас (25 февруари 2013 година). „Шпоретот со плочки се загреваше за време на малото ледено доба“. Шведска Дагбладет .
* Стромбом, шести Грипшолм: замокот и неговите колекции 1537–1937 (Нордиски ротогравир, Стокхолм: 1937)
* [Svensk historia микроформа) enligt samtida skildringar
* Тухолски, Курт: *Замокот Грипшолм* (роман од 1931 година).
* Вестлунд, Пер-Олоф, Грипшолм под Васатиден, 1949 година, Стокхолм.

## Надворешни врски

* 
* Националната колекција на портрети 

Категорија:Замоци во Шведска