Проект Феникс Никел

**Проектот Феникс Никел** познат и како **рудник Ел Естор** е интегриран рудник за никел и постројка за преработка на врвот на планината во близина на Ел Естор во департманот Изабал во источна Гватемала. Проектот се состои од кластер од неколку наоѓалишта со резерви во износ од 36,1 милиони тони руда со степенување 1,86% никел. Проектот е во сопственост на Солвеј Груп преку подружниците во Гватемала ЦГН. Од 2011 година, Солвеј инвестирале речиси 620 милиони американски долари во проектот Феникс. Потенцијалните опции за проширување вклучуваат изградба на постројка за лужење со киселина со висок притисок (HPAL) на локацијата на Феникс за третирање на резервите на латерит со низок степен со никел под сегашната гранична оценка од 1,6%.

Рудникот придонел за повеќе од шест децении еколошки конфликт: првично вмешан во насилство за време на граѓанската војна во Гватемала, а подоцна станал вмешан во тужби и насилство помеѓу 2009 и 2022 година. Локалните селани велат дека рудникот им ја загадил водата, им ги оштетил посевите, дека не биле соодветно консултирани и дека не добиваат развојни придобивки од рудникот. Од рударската компанија и Владата велат дека ги почитуваат сите закони за заштита на животната средина, инвестирале во локалните заедници и обезбедувале работни места.

Во август 2018 година била извршена надградба за производство на електрична енергија на котелот К-8. Моментално се надградува и котелот К-2. И двата од овие котли му овозможуваат на проектот да генерира дополнителна електрична енергија потребна за проширување на производството. Овие надградби ја зголемуваат и стабилноста на целиот енергетски систем, а во исто време ги намалуваат трошоците.

Медиумската истрага од 2019 година координирана од француската невладина организација *Забранети приказни* открила докази во протечените документи дека рударската компанија прикрила настани за загадување, поткупувала водачи на заедницата за да го поддржи рудникот и плаќала на полицијата и војската.

Протестот во октомври 2021 година резултирало со 30-дневна воена „состојба на опсада“ во областа, рации во локални домови и медиуми и неколку апсења.

## Заднина
Проектот Феникс опфаќа 250.000 квадратни километри во близина на градот Ел Естор и во непосредна близина на најголемото слатководно езеро во Гватемала: езерото Изабал. Езерото е важно место за размножување на загрозените грави. Локалните жители се потпирале на рибите од езерото. Проектната област вклучувала и заштитени подрачја и живеалиште за загрозениот црн завивач мајмун Јукатан.

Проектот вклучува околу 20 села, од кои некои се пожалиле на недостиг на вода и дефекти на земјоделските култури.

Никелот од рудникот првенствено се извезува во Кина или Европа за производство на нерѓосувачки челик.

Првичните права за рударство во областа биле доделени од воените водачи по државен удар во Гватемала, поддржан од САД во 1954 година. За време на граѓанската војна што следеше во Гватемала, многу луѓе на Маите биле масакрирани, а обезбедувањето на рудникот ЕКСИМБАЛ учествувале во ова насилство во 1978 година 

## Историја на сопственост и производство
Ресурсот на никел Феникс првпат бил развиен во 1960 година од канадската рударска компанија Инко. Рудникот бил истражен од страна на подружницата Ексимбал од Гватемала, и во 1965 година владата на Гватемала ѝ дала на фирмата 40-годишен закуп да работи со отворен коп на 385 квадратни километри.

Од 1977 до 1980 година, рудникот произведувал околу 604.000 тони сапролитска руда годишно, со класирање 2,12% никел и давале речиси 15.000 тони никел. Операцијата била затворена и ставена на грижа и одржување од 1980 до 2004 година 

Скај Рисорсес, фирма од Ванкувер, го купила проектот во 2004 година, но бил купен од Худбај Минералс во 2008 година  Во тоа време, името на подружницата Ексимбал било променето во Компанија Гуатемалтека де Никел, кое било во 98,2% сопственост на Худбај Минералс од август 2008 до септември 2011 година, кога било продадена за 170 милиони долари на Русин во сопственост на Солвеј Груп. Солвеј сега е со седиште во Швајцарија.

Откако биле во мирување со децении, проектот бил повторно отворен од Солвеј во 2014 година 

Подружницата на Солвеј, го работи рударството, додека подружницата Пронико управува со рафинеријата.

## Ресурси и капацитети
Проектот Феникс во источна Гватемала е значителен рудник за никел латерит и фабрика за производство на кафеаво поле.

Во 2019 година, концесијата за рударство на Феникс опфатила речиси 250.000 квадратни километри.

## Еколошки конфликт
Проектот резултирал со повеќе тужби и долгогодишен конфликт со локалната заедница. Локалните селани велат дека не биле праведно консултирани за проектот, дека им е загрозена водата и егзистенцијата и не добиваат развојни придобивки од проектот. Компанијата вели дека ги следи сите закони за животна средина, инвестирала во заедницата и обезбедува 1.900 вработувања и дополнителни договорени позиции. Компанијата инсистира дека загадувањето во езерото се должи на канализацијата и земјоделството.

Жителите во локалните заедници исто така пријавуваат напади од обезбедувањето на рудниците. Протестите биле насилно задушени од полицијата и војската на Гватемала, што резултирало со смртни случаи.

### Напади од 2009 година и тужба од 2012 година
Во 2012 година, локалните селани поднеле тужба во Канада против Худбај Минералс и две нејзини подружници поради убиството на истакнат водач на заедницата на Маите во рударскиот проект Феникс. Во тужбата се наведува дека на 27 септември 2009 година, безбедносниот персонал вработен во рудникот Феникс го опколил, тепал и прободел Адолфо Ич Шаман со мачети пред да го застрела во главата од непосредна близина во неиспровоциран напад. Според тужбата, друг маж бил осакатен, а група жени биле групно силувани од обезбедувањето на рудникот.

Бил издаден налог за апсење на шефот на рудното обезбедување, Минор Роналдо Падила Гонсалес во 2009 година, иако тој станал бегалец и останал на платниот список на компанијата уште неколку години. Гонсалес бил осуден за убиство и по неколку точки од обвинението за тежок напад во 2021 година. Невладина организација соопштила дека убиството било „намерно убиство на познат водач на заедницата“. Амнести интернешенел соопштиле дека наводите за убиство се „многу сериозни, а Амнести интернешнал повикува на брза, целосна и непристрасна истрага за смртта на Адолфо Ич Шаман и други инциденти на насилство, за да се објават резултатите јавно и одговорните да се изведат пред лицето на правдата.“

Худбај наведува дека тие целосно соработувале со сите истраги спроведени од властите во Гватемала во врска со инцидентите што се случија на 27 септември 2009 година во Ел Естор. Тие спровеле внатрешна истрага и утврдиле дека ниту еден од нивните вработени или безбедносниот персонал не бил вмешан во смртта на Шаман.

Во јуни 2013 година, Врховниот суд на правдата во Онтарио пресудил дека канадската компанија може да биде правно одговорна за злосторствата извршени во Гватемала, вклучително и наводното убиство на Адолфо Ич Шаман и наводниот сексуален напад на 11 жени од Лоте Очо. Известување од поротата било поднесено во декември 2013 година.

### Иселување и барања за земјиште
Кон крајот на 2006 и почетокот на 2007 година, Скај Рисорсес (набавен од Худбај Минералс во 2008 година, преименуван во ХМИ Никел и последователно продаден од Худбај во 2011 година) побара присилно иселување на заедниците на Маите сместени на спорната рудничка земја. За време на овие иселувања, домовите беа изгорени до темел.

Проектот за рударство Феникс исто така бил предмет на барања за земјиште од страна на локалните заедници на Маите. Во 2006 година, Меѓународната организација на трудот, агенција на Обединетите нации, пресудила дека Гватемала го прекршила меѓународното право со давање на концесија за рударство Феникс без претходно да се консултира со локалното население на Маите. МОТ објавил извештај во кој се дискутира за прекршувањето во 2007 година 

Во февруари 2022 година, Меѓуамериканскиот суд за човекови права го сослушал случајот за земјишни барањата од селаните на Маите погодени од рудникот. Случајот е дел од долгогодишното барање кое започнал во 2002 година, кога жителите на областа ја откупиле својата земја од владата на Гватемала, но никогаш не добиле имотен лист.

### Инцидент со загадување на езерото Изабал (2017)
Во мај 2017 година, водата во езерото Изабал станала црвена неколку недели, а локалните рибари почнале да протестираат против рудникот. Најмалку еден демонстрант бил застрелан и убиен за време на овие протести. Владата го обвинила цутот на алгите предизвикани од канализацијата и негирала поврзување со рудникот, но локалните селани го блокирале влезот во рудникот и поднеле тужба. Во 2019 година, судот утврдил дека Министерството за енергетика и рудници (МЕМ) не обезбедило слободна, претходно информирана согласност од локалните селани за проектот и дека рудникот работи од 2005 година без локална согласност што ја бара меѓународниот закон за работна сила. Судот наредил прекин на работата во рудникот. Оваа пресуда била поништена од МЕМ во јануари 2022 година 

### Истражување на забранети приказни
Во 2019 година, истрагата за медиумите во која биле вклучени неколку медиуми и координирана од францускиот конзорциум З*абранети приказни* открила докази за кампања за оцрнување и сомнителни економски плаќања кои можеби го поткопале процесот на консултации што следел по судската одлука во 2019 година. Исто така, било откриено дека локалните жители од Маите го обвиниле рудникот за неуспешните култури и загадувањето на водата. Жителите исто така рекле дека иако им биле ветени училишта и друг развој, тие не ги виделе овие придобивки. Заедниците на копното за кое се бара од рудникот изразија стравување дека ќе бидат раселени и пријавија дека уловиле деформирани риби во езерото Изабал.

Истрагата испитала милиони протечени внатрешни документи кои припаѓаат на подружницата на рударската компанија Солвеј во Гватемала и открила дека не биле пријавени неколку настани со загадување, од кои некои можеле да доведат до кривично гонење. Тие пронашле и документација за огромно испуштање кое се случило во исто време со инцидентот со загадувањето на езерото Изабал. Испуштањето од рудникот во овој момент било пријавено и од рударската компанија и од владата, и експлицитно е поврзано со рудникот во протечените документи. Истрагата, исто така, открила докази за „вознемирувачки методи за вршење влијание врз локалната политика и потиснување на несогласувањето“, вклучително и десетици илјади долари буџетирани за поткуп на водачи на заедницата. Локалните водачи известуваат за обиди за поткуп и закани за насилство поради несоработка со обиди за пристап до наоѓалиштата на никел под нивните градови.

Компанијата негирала дека сторила нешто лошо и ја довела во прашање автентичноста на документите. Владата рекла дека лабораториските тестови го припишуваат настанот на загадување на микроалгите, но овие студии не ги објавиле во јавноста.

### Протести во 2021 година
Во октомври 2021 година, демонстрантите кои се спротивставиле на наводните наместени консултации го блокирале рудникот и фабриката за преработка. По три недели блокади, на 24 октомври, конфронтација каде што биле ранети четворица полицајци резултирала со тоа што владата донела вонредна изјава која ги ограничила личните слободи, вовела полициски час и распоредила 1000 војници во Ел Естор (заедница од 10.000). Војниците уапсиле повеќе од 60 демонстранти и упаднале во над 40 домови.

Некои локални жители изјавиле дека го поддржуваат прогласувањето за вонредна состојба и дека рудникот донел развој во областа.

## Поврзано

* Минерална индустрија во Гватемала

## Наводи


## Надворешни врски и дополнителна литература

* „Чок с. Худбај Минералс Inc. & Caal v. Худбај Минералс Inc. Тужби против канадската компанија Худбај Минералс Inc. поради злоупотреба на човековите права во Гватемала“
* https://Солвејgroup.com/our-business/Феникс-project-guatemala/

Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Рудници за никел
Категорија:Рудници во Гватемала