open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Инвазија на Полска (1939)

**Инвазија на Полска** или **Септемвриска кампанија** (полски *Kampania Wrześniowa, wojna obronna Polski 1939*) — заедничка инвазија на Полска од страна на Германија, Советскиот Сојуз, Данциг и мал словачки контингент што го означило почетокот на Втората светска војна. Германската инвазија започнала на 1 септември 1939 година, една недела по потпишувањето на Пактот Рибентроп-Молотов, додека советската инвазија започнала на 17 септември по договорот Молотов-Того кој ги прекинал советските и јапонските непријателства на исток на 16 септември . Кампањата завршила на 6 октомври кога Германија и Советскиот Сојуз ја поделиле и анектирале целата Полска според условите на Германско-советската погранична спогодба.
thumb|250px|left|Картата на Полска во Септемвриска Кампанија 1939
Германските сили ја нападнале Полска од север, југ и западно наутро по т.н. Инцидент Глајвиц. Словачките сили напредувале заедно со Германците во северна Словачка. Како што напредувал Вермахтот, така полските сили започнале повлекување од своите позиции. По полскиот пораз во септември во Битката кај Бзура, Германците добиле неоспорна предност. Полските сили потоа се повлекле на југоисток, каде што се подготвувале за долга одбрана на Романскиот Плацдарм, чекајќи поддршка ја најавената поддршка од Франција и Обединетото Кралство. И покрај тоа што тие имале договор односно пакт со Полска поради кое и објавиле војна на Германија на 3 септември, сепак на крајот нивната помош за Полска била многу ограничена.

По инвазијата на советската Црвена армија на Источна Полска на 17 септември, во согласност со тајниот протокол на Пактот Молотов-Рибентроп, станало јасно дека полскиот план за одбрана е застарен. Соочувајќи се со втор фронт, полската влада заклучила дека одбраната на Романскиот Плацдарм повеќе не е изводлива и наредила итна евакуација на сите војници во неутрална Романија. На 6 октомври, по полскиот пораз во Битката кај Коцк, германските и советските сили добиле целосна контрола над Полска. Успехот на инвазијата го означило крајот на Втората Полска Република, иако Полска никогаш формално не се предала.

На 8 октомври, по почетниот период на воената администрација, Германија директно ја анектирала западна Полска и поранешниот Слободен град Данциг. Советскиот Сојуз ги инкорпорира новоприобретите области во нејзините составни белоруски и украински републики. Како последица на инвазијата.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Инвазии во Втората светска војна
Темно пиво

**Темно пиво **(или **стаут **од англиски **stout **или **црно пиво**) — вид пиво со темна црна боја, чиј состав вклучува печен слад или печено јачмен, хмељ, вода и квасец. Класата на стаут пива се традиционално генерички термин за најсилните или најтемните пива, со обично 7% или 8% алкохол по волумен (ABV), произведени од страна на пиварница.
Постојат голем број на варијации вклучувајќи ги Балтичките портер, млечен стаут, и кралскиот стаут пиво; додека најчеста варијанта е сувиот стаут,  од Гинис, светски најдобро продаваното темно (црно/стаут) пиво.

## Наводи

Категорија:Пиво
Втора Полска Република

**Втора Полска Република** () - историска полска држава во Средна Европа во меѓувоениот период. Постоела од 11 ноември 1918 година до 6 октомври 1939 година (капитулација во Инвазија на Полска (1939)), сепак имала влада во егзил до 6 јули 1945 година. По Втората светска војна станела сателитска држава на СССР (Народна Република Полска).

## Демографија

Историски гледано, Полска речиси секогаш била мултиетничка земја. Ова особено важи за Втората Република, кога на крајот на Првата светска војна била постигна независноста и последователаната Полско-советска војна, која официјално завршила со Договорот од Рига. Според пописот од 1921 година 30.8% од населението претставувале етнички малцинства, во споредба со 1.6% (самоидентификувајќи се со не-полска етничка група) или 3.8% (вклучувајќи ги оние кои се идентификуваат и со полската и со друга етничка група) на пописот во 2011 година. Првиот бран на спонтана преселба на околу 500,000 Полјаци од Советскиот Сојуз се случил за време на реконституирањето на суверена Полска. Во вториот бран, помеѓу ноември 1919 и јуни 1924, околу 1,200,000 луѓе ја напуштиле територијата на СССР и се преселиле во Полска. Се проценува дека околу 460,000 од нив зборувале полски како прв јазик. Според пописот од 1931: 69% од населението биле Полјаци, 14% биле Украинци, околу 10% Евреи, 3% Белоруси, 2% Германци и 3% други, вклучувајќи Литванци, Чеси, Ерменци, Руси и Роми. Ситуацијата со малцинствата била комплексна и се менувала во текот на овој период.

Полска исто така била нација со многу религии. Во 1921, 16,057,229 жители (околу 62.5%) биле Римокатолици, 3,031,057 (околу 11.8%) биле Католици од источен обред (повеќето припадници на Украинската гркокатоличка црква и Ерменската католичка црква), 2,815,817 (околу 10.95%) биле Православни, 2,771,949 (околу 10.8%) биле Евреи, и  940,232 (околу 3.7%) биле Протестанти (претежно Лутеранци).

До 1931, Полска го имала второто по големина еврејско население во светот, при што една-петтина од сите Евреи во светот живееле во нејзините граници (околу 3,136,000). Градското население во меѓувоениот период постојано се зголемувало; во 1921, само 24% од населението живеело во градовите, а во доцните 1930-ти, тој процент се зголемил на 30%. За една деценија населението во Варшава се зголемило за 200,000, на Лоѓ за 150,000, и на Познањ – за 100,000 жители. Ова се должи не само на внатрешната миграција, туку и на екстремно високата стапка на наталитет.

## Наводи

Категорија:Историја на Полска
Категорија:Држави и територии настанати во 1918 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1939 година
Скопски различник

**Скопски различник** (науч. *Centaurea skopjensis*) — ендемит во флората на Македонија од семејството сложеноцветни растенија. Може да се сретне само во клисурата на реката Треска односно меѓу езерото Козјак и селото Нова Брезница.

## Наводи

Категорија:Различници
Категорија:Флора на Македонија
Крафт Пивара „Темов“

**Крафт Пивара „Темов“** — првата домашно - занаетчиска пивара во Македонија.

## Историјат
Пиварата Темов датира од 2009 година, во рамките на ресторанот „Пивницата Стар Град“. Фамилијата Темов, како група пивски ентузијасти  кои биле предводени од едноставна пивска филозофија „*Ние не правиме пиво за масата на луѓе“,* напротив, ние правиме пиво за одбраните пивски заљубеници и оние кои ја разбираат пивската култура и уметност и уживаат во вистинскиот вкус на пивото и не се плашеле да ги турнат границите на модерниот комерцијлизам. На кратко, тие започнале да прават пиво за луѓето налик нас.Тие како први пионери во новата македонска пивска ера не се плашеле да ги поминат поставените граници за овој предизвик.

## Производство
Пивото во пиварата „Темов“ се прави според правилото на германскиот закон за чистота на пиво „Reinheitsgebot“, што значи дека пивото се создава од четрите основни пивски состојки: јачмен, хмељ, квасец и вода. Пивото „Темов“ е природно пиво кое се прави од природни состоjки, без додатни шеќери, бои, ароми, конзерванси и хемикалиии .“

## Галерија

Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 01.jpg|Пива за дегустирање
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 02.jpg|Пива за дегустирање
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 03.jpg|Пива за дегустирање
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 04.jpg|Пива за дегустирање
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 07.jpg|Внатрешноста на пивницата „Темов“ кај скопското Кале
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 08.jpg|Внатрешноста на пивницата „Темов“ кај скопското Кале
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 10.jpg|Внатрешноста на пивницата „Темов“ кај скопското Кале
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 05.jpg|Отворен дел на пивницата
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 16.jpg|Производство на пиво 
Податотека:ВикиПиво - Пивара „Темов“ 28.jpg|Апаратура за производство за пиво


## Наводи

Категорија:Македонски пиварници
Владимир Цветковиќ

**Владимир Цветковиќ** (српски: *Владимир Цветковић*, 24 мај 1941) е поранешен српски и југословенски кошаркар и спортски функционер.

## Клупска кариера
Цветковиќ настапувал за KK Црвена Ѕвезда во текот на 13 сезони при што двапати бил првак на СФРЈ, а еднаш го освоил националниот куп.

## Настапи за репрезентацијата
Цветковиќ бил член на југословенската репрезентација која го освоила својот прв олимписки медал на Олимписките игри во Мексико, во 1968 година. Во полуфиналето, СФРЈ играла против репрезентацијата на СССР, а Цветковиќ дал пресуден придонес за победата на својата екипа. Имено, на седум секунди пред крајот, при резултат 61:61 за СФРЈ, тој погодил две слободни фрлања, зголемувајќи го водството на 63:61, а меѓу двете фрлања го бакнал свадбениот прстен за среќа. На крајот, натпреварот завршил со резултат 63:62 и така југословенската репрезентација се пласирала во олимпиското финале, каде изгубила од репрезентацијата на САД со резултат 50:65.

Покрај овој успех, со југословенската репрезентација, Цветковиќ ги освоил и сребрен медал на светските првенства во 1963 и 1967 година, како и сребрен медал на европското првенство во 1969 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1941 година
Категорија:Српски кошаркари
Категорија:Југословенски кошаркари
Категорија:Кошаркари на КК Црвена ѕвезда
Пасифаја (месечина)

мини|десно|280п|Повратните неправилни месечини на Јупитер.
**Пасифаја** (од ) — повратна неправилна месечина на Јупитер. Откриена е во 1908 г. од британскиот астроном Филибер Жак Мелот и подоцна наречена по Пасифаја, сопруга на кралот Минос и мајка на Минотаурот од старогрчката легенда.

Месечината е првпат е забележана на фотографија направена во Гриничката опсерваторија ноќта на 28 февруари 1908 г., а потоа е забележана на претходни слики наназад до 27 јануари. Ја добила привремена ознака ***' бидејќи не било јасно дали се работи за астероид или месечина на Јупитер, сè до 10 април, кога е утврдено дека телото е месечина.

Телото го добило сегашното име дури во 1975 г.; дотогаш се нарекувало ***', а понекогаш и „Посејдон“ between 1955 и 1975 г.

## Орбита
Пасифаја кружи околу Јупитер по високозанесена и високонаклонета повратна орбита. По неа е наречена Пасифаината група на неправилни повратни месечини кои кружат околу Јупитер на растојание од 22,8 до 24,1 милиони километри, на наклони од 144,5° до 158,3°. (Орбитални елементи од јануари 2000 г.)  Тие постојано се менуваат поради сончевите и планетарните растројувања.

Познато е дека месечината е во секуларна резонанца со Јупитер (врзувајќи ја должината на нејзиниот перијов со должината на Јупитеровиот перихел).

## Физички особености
Со пречник од околу 58&nbsp;км, Парсифаја е најголемата повратна месечина и трета по големина неправилна месечина, зад Хималија и Елара.

Спектроскопските мерења на инфрацрвеното зрачење покажуваат дека Пасифаја е спектарски безлично тело, што одговара на претпоставеното астероидно потекло. Се смета дека месечината всушност е откршок од зафатениот астероид заедно со другите месечини од нејзината група.

Во видливиот спектар, месечината има сив изглед (бојни показатели B-V=0,74, R-V=0,38), слично на астероидите од типот C.

## Поврзано
* Неправилна месечина

## Наводи

## Надворешни врски
*Профил на Пасифаја  — Истражување на Сончевиот Систем, НАСА 
*Неправилни месечини на Јупитер — страници на Дејвид Џуит 
*Месечини на Јупитер — страница на Скот Шепард 
* Ефемеридна служба за месечини — Центар за мали планети 

Категорија:Јупитерови месечини
Категорија:Неправилни месечини
Категорија:Астрономски тела откриени во 1908 година
Категорија:Пасифаина група
Категорија:Месечини со повратна орбита
Јасна Злокиќ

**Јасна Злокиќ** (родена на 15 март 1955) — хрватски женски поп-пејач.

Злокиќ е родена во Вела Лука. Нејзиниот прв голем хит беше песната "Скитница" , напишана од Рајко Дујмиќ, изведена на фестивалот во Сплит во 1984 година.

Од 1980-тите, таа издаде 12 албуми под големи југословенски и хрватски издавачки куќи.

Категорија:Хрватски пејачки
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1955 година
Лестер Јанг

мини|Лестер Јанг во 1944 година
**Лестер Вилис Јанг** (27 август 1909 - 15 март 1959), со прекар „Прес“ или „През“, бил американски џез-музичар (тенор-саксофонист и повремен кларинетист).

Јанг се истакнал уште додека бил член на оркестарот на Каунт Бејзи како еден од највлијателните свирачи на саксофон. За разлика од многу негови врсници, Јанг свирел со релаксиран, извонреден тон и користел софистицирани хармонии, користејќи го она што еден критичар го нарекол „слободно лебдечки стил, тркалање и нуркање како галеб, банкарство со ниски, фанки рифови што задоволува танчери и слушатели“. Познат по неговиот интровертен стил, тој измислил или популаризирал голем дел од жанрот на Хипстерите кој бил поврзан со музиката.

## Животопис
Лестер Јанг е роден во Вудвил, Мисисипи, во близина на Њу Орлеанс, Луизијана, a израснал во музичко семејство. Неговиот татко, Вилис Хенди Јанг, бил учител и водач на музичка група, неговиот брат Ли Јанг бил тапанар, а неколку други роднини биле професионални музичари. Додека растел во Њу Орлеанс, Јанг работел уште од петгодишна возраст за да заработи пари за семејството, продавајќи весници и чистејќи чевли. Кога имал десет години, ги научил основите на трубата, виолината и тапаните и се приклучил кон семејната група, одејќи на турнеи во бројни градови на југозападот.

Јанг ја напуштил семејната група во 1927 година, на возраст од 18 години, бидејќи одбил да патува во Јужните американски држави, каде што биле во сила законите на Џим Кроу и каде имало расна сегрегација. Тој станал член на „Бостонците“, предводен од Арт Бронсон, и го избрал тенор-саксофонот како главен инструмент. Јанг имал навика да замине, да работи, а потоа да си оди дома. Во 1932 година се вратил дома и станал член на „Сините ѓаволи“, предводени од Волтер Пејџ.

## Период со Каунт Бејзи
Во 1933 година, Јанг се населил во Канзас Сити (Мисури), каде што свирел во неколку групи, по што станал познат како член на групата на Каунт Бејзи. Неговиот начин на свирење се одликувал со релаксиран стил, кој остро се разликувл со посилниот пристап на Колман Хокинс, доминантниот тенор-саксофон во тоа време. Едно од клучните влијанија врз Лестер Јанг бил Френк Трумбауер, кој станал познат во 1920-те години со Пол Витман и свирел саксофон на C-мелодија.

## Значење и влијание
На својот музички албум од 1959 година, „Mingus ah um“, американскиот џез-музичар Чарлс Мингус ја снимил композицијата „Goodbye Pork Pie Hat“, посветена на Лестер Јанг, кој умрел седум недели пред снимањето на албумот.

## Надворешни врски

* Лестер Јанг, 100 годишнина

Категорија:Американски саксофонисти
Категорија:Американски кларинетисти
Категорија:Американски џез музичари
Категорија:Родени во 1909 година
Категорија:Починати во 1959 година
Цао Цао

мини|Илустрација на Цао Цао
**Цао Цао** бил генерал и државник и претпоследен канцелар во источната Хан династија кој станал голем поглавар во текот на своите конечни години во античка Кина. Во 204 година го контролирал северниот дел на Кина кој под неговиот син станал кралство Веи.

Цао Цао бил поет. Зачувани се 24 негови песни. Во познатата  негова песна „Гледајќи го синото море“ на едноставен јазик опишува величествен сцена, со тоа, тоа е прва кинеска песна во која пејзажот е главен мотив. Цао Цаовата поезија, во која многу се придава значење за уметничката вредност на песната, придонела за развој на поезија која е напишана од страна на образовани луѓе.

Заедно со неговите синови Цао Пи, Цао Џи, они заеднички се познати како „Три Цао“ во поезијата.

Категорија:Кинески поети
Категорија:Родени во 155 година
Категорија:Починати во 220 година
Мартини

мини|Мартини со своите основни состојки
**Мартини** () — коктел што се прави од џин и вермут. Понекогаш, вотка е замена за џин, иако тоа правилно се вика вотка-мартини или воткатини. Се пие скоро секогаш со маслинка или, почесто со парче лимон. Тоа често е опишано како „Крисп мартини“.

Во текот на 1922 година, мартинито станало едно од најпознатите мешани алкохолни пијалaци. Х.Л. Менкен еднаш мартинито го нарекол „единствен американски изум кој е совршен како сонет“,  а Елвин Б. Вајт го нарекол „еликсир за мир“.

Мартинито е едно од шесте основни пијалаци кои се наведени во Дејвид А. Ембаријевиот „Уметност на мешање пијалаци“.

Исто така познати се и зборовите на Џејмс Бонд: 

## Надворешни врски

* Официјална страница

## Наводи

Категорија:Алкохолни пијалаци
Категорија:Коктели
Сошков различник

**Сошков различник** (науч. *Centaurea soskaе*) — ендемит во флората на Македонија од семејството сложеноцветни растенија. Може да се најде исклучиво само покрај Охридското Езеро, односно во селото Трпејца. Се наоѓа на светската црвена список на загрозени растенија (IUCN 1997 Red List of Threatened Plants).

## Наводи

*

Категорија:Различници
Категорија:Флора на Македонија
Зеленкар

мини|Зеленкар- должина 12.5-15 см
**Зеленкар** (vireo solitarius) спаѓа во групата на песнопојните.

## Распространетост и навики
Ја населува Северна Америка, од средна Канада сè до Мексико. Зеленкарот е птица преселница, која на есен ги напушта северните региони и зимата ја минува во јужните делови од САД и Мексико каде што живеат популациите кои во овие делови имаат постојани живеалишта.Неговото гнездо најчесто се наоѓа во мешовитите и зимзелените шуми. Гнездото е составено од тревки,стебленца и ленти од кората на стеблото,кои се вткаени во неговата основа.Женката положува 3 до 5 јајца и самата лежи врз нив 13 до 14 дена, а младите ги храни со гасеници и пајаци.

## Надворешни врски

* Видео
* Преселба  – Смитсонијан, центар за преселба на птици

Категорија:Песнопојни
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Вермахт

**Вермахт** (германски: *Wehrmacht*, во превод „одбранбени сили“) — обединети вооружени сили на Нацистичка Германија во периодот од 1935 до 1946 година. Вермахтот се состоел од Армија (германски: *Heer*), Морнарица (германски: *Kriegsmarine*) и Воздухопловни сили (германски: *Luftwaffe*). Терминот Вермахт го заменил претходниот во употреба термин Рајхсвер, кој се употребувал за време на Вајмарската Република. Вермахтот бил резултат на напорите на Третиот Рајх да се вооружи во поголема мера од дозволеното според Версајскиот договор.

По нацистичкото одземање на власта во 1933 година, еден од најобичните и храбри потези на Адолф Хитлер бил да се воспостави Вермахт, модерна вооружена сила, целосно способна за воинствени акции. Исполнувањето на долгорочните цели на нацистичкиот режим за враќање на изгубената територија и доминација довело до повторно враќање на регрутацијата и масивни инвестиции и трошоци во областа на вооружената индустрија. Во декември 1941 година, Хитлер се прогласил за главен командант на Вермахтот.

Вермахтот го создало срцето на германската политичко-воена сила. Во раниот дел од Втората светска војна, генералите на Хитлер успешно го користеле блицкриг, иновативна тактика со комбинирано оружје. Новата воена структура преку уникатните борбени техники, новото развиеното оружје и брзината и бруталноста без преседан ги поразувале слободно нивните противници. [8]

Тесно соработувајќи со Шуцштафел (особено на Источниот фронт), германските вооружени сили извршиле бројни воени злосторства , и покрај подоцнежните негирања. До крајот на војната во Европа во мај 1945 година, Вермахтот изгубил околу 11.300.000 војници, од кои околу половина од нив биле исчезнати или убиени за време на војната. Само неколку од горните раководства на Вермахтот биле судени за воени злосторства, и покрај доказите што укажувале на тоа дека повеќето од нив биле вклучени во нелегални активности.

## Наводи

## Надворешни врски
* ''The Wehrmacht: A Criminal Organization?'' Review of Hannes Heer and Klaus Naumann's 1995 work *Vernichtungskrieg – Verbrechen der Wehrmacht 1941–1944* by Jörg Bottger
* ''Wehrmacht Propaganda Troops and the Jews'' – an article by Dr. Daniel Uziel

Категорија:Трет Рајх
Категорија:Распуштени вооружени сили
Океанска клима

**Морска клима** или уште споменувана како **океанска клима** е клима карактеристична за океанските простори на умерените ширини, како и за западните рабови на континентите. Се создава благодарение на силните воздушни маси над големи водни пространства. Се одликува со  мала температурна амплитуда, зголемена влажност на воздух (поголеми од океаните, но над копното) и се изразува со воздушни струења. Застапена е над Атлантскиот и Тихиот Океан и во западните крајбрежни предели на Евроазија (Португалија, Бенелукс, Велика Британија) и Северна Америка (Канада, САД). Во овие предели често се манифестира појавата на  дожд и појавата на магла.

## Поврзано
* Умерена клима
* Влажна клима

## Литература
* Мастило, Н. (2005): *Речник савремене српске географске терминологије*, Географски факултет, Београд

Категорија:Климатологија
Категорија:Клима
Категорија:Кепенова класификација на климата
Влажна клима

**Влажна клима** латински: humidus — влажен) — клима карактеристична за пределите каде севкупната годишна количина врнежи е поголема од испарувањето на тој простор. Ваквите услови се погодни за развој за површински текови, па поради тоа речните мрежи се многу густи и богати со вода. Ерозијата е поизразена за разлика од другите области. Најкарактеристична вегетација за пределите со влажна клима е шумата.

## Поврзано
* Полувлажна клима
* Сува клима

Категорија:Климатологија
Категорија:Клима
Мали мачки

мини|Мали мачки
**Малите мачки** се подвидови на семејството мачки. Поголемата врста од ова семејство е со мала или средна големина, но има и неколку големи видови како што се гепардот и пумата. Најстарите фосили на мали мачки потекнуваат од видот *[[Felis attica]]* од доцниот Миоцен, кои се стари 9 милиони години и пронајдени се во западните делови на Евроазија.

## Опис
Имаат остро чуло за мирис и вид. Малите мачки имаат издолжени зеници, додека кај големите мачки зениците се кружни. Чулото на слухот им е исто така многу остро. Ушите можат да се движат независно едно од друго. Малите мачки се месојадци, а острото чуло за мирис им го олеснува пронаоѓањето на пленот. Не можат да рикаат како големите мачки, но можат да мјаукаат, предат, врескаат и 'ржат.

## Родови

## Литература
* Wozencraft, W.C. (2005). "Order Carnivora". In Wilson, D.E.; Reeder, D.M. "Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference" (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. pp.&nbsp;532–545. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
* 


Категорија:Мачки
Алисон Бекер

**Алисон Рамзес Бекер** (роден на 2 октомври 1992, во Ново Амбурго) — бразилски фудбалер, голман на  и на бразилската репрезентација.

## Животопис
Алисон е помлад брат на Муриел Бекер кој е исто така фудбалски голман и во моментов настапува за португалскиот Белененсеш.

## Кариера
### Клупска кариера
На почетокот на јули 2016 година, Алисон официјално го комплетирал својот трансфер во Рома, екипа од италијанската Серија А. Своето деби за *џалоросите* го направил на 17 август 2016 година, започнувајќи како стартер меѓу стативите во ремито 1-1 на гостувањето против Порто во квалификациите за Лигата на шампионите. Најголемиот дел од својата прва сезона во Рим, Алисон го поминал на клупата за резерви бидејќи бил назначен за втор голман на клубот зад полјакот Војќех Шченсни.

### Репрезентативна кариера
Откако го претставувал Бразил во селекциите под 17 и под 20 години, Алисон бил повикан во сениорската репрезентација од селекторот Дунга за првите два квалификациски натпревари за Светското првенство 2018 против Чиле и Венецуела. Тој го направил своето деби на 13 октомври 2015, во победата со 3-1 над Венецуела во Форталеца.

#### Хронологија на репрезентативните настапи
	

## Клупска статистика
*Статистиката е ажуриарана на 21 февруари 2018.*

## Титули
### Клупски
#### Интернационал
***[[Кампеонато Гаучо]]** (4) :  2013, 2014, 2015, 2016

## Наводи

## Надворешни врски

*Алисон Бекер на soccerway 
*Алисон Бекер на transfermarkt 
*Алисон Бекер на espn 
*Алисон Бекер на goal.com
*Алисон Бекер на whoscored
*Алисон Бекер на tuttocalciatori.net

Категорија:Бразилски фудбалери
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалери на ФК Интернасионал
Категорија:Фудбалери на ФК Рома
Категорија:Фудбалери во Серија А
Категорија:Фудбалски голмани
Категорија:Родени во 1992 година
Ед Стафорд

**Едвард Џејмс Стафорд**, познат како **Ед Стафорд** (роден на 26 декември 1975), е англиски истражувач. Тој има Гинисов рекорд како првиот човек што некогаш пешачел по должината на реката Амазон. Стафорд води емисии на Дискавери ченел.

## Животопис
Ед Стафорд е роден во Питерборо, Англија и израснат во Лестершир. Како бебе бил усвоен од Барбара и Џереми Стафорд. Тој бил член на скаутско здружение во Лестершир како момче и тоа го смета за клучна компонента во неговото воспитување, што довело да стане водач на експедиција.

Стафорд се приклучи на Британската Армија во 1998 година, и служел како пешадиски офицер. По завршувањето на оперативна турнеја во Северна Ирска во 2000 година, Стафорд ја напуштил војската во 2002 година. По експедицијата на Амазон во 2010 година, Стафорд започнал потрага по своите биолошки родители, кои успеал да ги најде со помош на неговата сестра, Џени. Од биолошкото семејство, тој има двајца помлади браќа.

На 9 август 2010 година, тој станал првиот човек што ја изодел целата должина на реката Амазон, што е документирано во ТВ серијата од 2011, Одење на Амазон на Канал 5. Стафорд ја започнал експедицијата со својот пријател, Лук Колиер, на 2 април 2008 година, на јужниот брег на Перу. По три месеци, Колиер си заминал, а Стафорд го завршил патувањето со Гадиел "Чо" Санчес Ривера. 

Во мај 2009 година Стафорд се појавил на насловната страница од географското списание на Кралското географско друштво.

Во 2011 година официјално е признато неговото достигнување од страна на Гинисовите рекорди и се појавува во Гинисовата книга на рекорди во 2012 година.

## Принцов проект за дождовните шуми
Во август 2009 година Стафорд почнал да пишува двонеделен блог за Принцов проект за дождовните шуми. За разлика од неговото мрежно место, овој блог бил наменет посебно за децата и училиштата.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 
* 

Категорија:Родени во 1975 година
Категорија:Англиски истражувачи
Категорија:Живи луѓе
Вегета

мини|Вегета.

**Вегета** е универзален додаток (зачин) за јадења од хрватската компанија Подравка. Претставува единствена комбинација на неколку врсти зачина и седум врсти на сушен зеленчук. Се користи за подобрување на вкусон на сите врсти солени јадења.

Вегета е создадена од страна на научникот Злата Барт, во 1959 година, заедно со неговиот тим на експерти. По педесет години постоење, се извезува во повеќе од четириесет земји во светот и се смета за еден од најпознатите хрватски производи, како и еден од најголемите брендови на прехранбената индустрија во Централна, Источна и Југоисточна Европа

## Настанок и развој

Историјата на Вегета започнала во 1958 година во Подравка. Злата Барт и тим технолози од Подравка создадоа уникатен рецепт, кој останува непроменет од 1959 година. Имајќи предвид дека во тоа време во стручни списанија имаше недостаток на витамин Б во исхраната, рецептот содржеше рибофлавин, што Вегета ѝ ја дава препознатлива жолта боја.

Вегета првобитно се викаше "Вегета 40". Според инженерот Иван Глец, името "Вегета 40" го предложи Иван Живко, раководител на тогашното претставување на Подравка во Загреб. Постојат неколку објаснувања за точното потекло на името Вегета, но секој од нив се однесува на скратеното име на англискиот збор vegetables, што значи зеленчук.

Пакување од син картон, Златко Бенотиќ го заврши имиџот со сликата на готвачот со гест на раката и задоволна насмевка што укажува на одличен вкус на јадења со додавање на Вегета.

Оригиналното сино пакување со слика на готвачот доживеа редизајн во 1964 година, кога картонската кутија била заменета со алуминиумска торба со црвено-бело срце на Подравка и сликата на готвачот, а од 1966 година, Вегета е спакувана во конзерва од една девојка во традиционален јапонски костим.

До 1971 година се користело името Vegeta 40, но се променило во Vegeta, и тоа останало.

Во 1972 година пакувањето "Вегета" повторно доби сина боја, која заедно со имиџот на готвачот, беше ажурирана. Поумерено пакување, со елемент од зеленчук, беше воведено во 1994 година, а тоа беше уште еден редизајн во 2015 година.

## Состав

Во оригиналниот рецепт Вегета Класик влегува кујнска сол, сушен зеленчук 15,5% (моркови,  компири, кромид, целер, лист од магдонос), арома засилувачи (мононатриев глумат, динатриум инозитат), шеќер, зачини, боја (рибофлавин).

Денес, покрај Вегета Класик, во асортиманот на производите на Подравка на пазарот, Вегета може да се најде и со пилешко, течен маринада Вегета и коцка Вегета.

Категорија:Зачини
Категорија:Хрватски пронајдоци
Моштенци

[десно|мини|220п|Моштенска носија од селото [Бач]]

**Моштенци** или **Моштени** — подгрупа на македонскиот народ кој живее во јужниот дел на Република Македонија и во Егејска Македонија. Тие се познати по нивната култура, архитектура, обичаи и културно и национално наследство. Традиционалната моштенска носија е широко позната.

Моштенци живеат во селата Бач, Живојно, Гермијан и Сович и во триесетина села во Егејска Македонија, денес во Грција. Моштенците имаат своја посебни украси и носија која битно се разликува од носијата на соседните мариовски села. Носијата била една од причините поради кои немало мажење и женење меѓу Мариовци и Моштенци, односно мажење и женење меѓу село Бач и Брод, иако едното од другото се оддалечени само 2 километри.

## Моштенски носии


Dress_from_Armenohori,_Florina_(Moshtenski_type).jpg|Селска носија од Арменово, Леринско
Female dress from Ammohori, Florina (Moshtenski Type).jpg|Селска носија од Песочница, Леринско


## Поврзано
*Мијаци
*Мариовци
*Брсјаци

Категорија:Македонци
Металофон

мини|250п|Металофон
**Металофон** е музички инструмент сличен на вибрафонот. Разликата е во тоа што металофонот нема вибрирачки уред. Резонаторот е направен од дрво во форма на сандаче на кое лежат плочките. Прилагоден е така да располага со една октава и може да има некој тон повеќе, а се користи во детско музицирање во состав на *Орфов инструментариј*.

Категорија:Ударни инструменти
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Добош

thumb|right|300p|Добош
**Добош** или **мал тапан** е ударен музички инструмент, што често се користи во симфониски и воен оркестар, како и во мали ансамбли за современа музика, особено во џез, рок и поп-музика. Овој вид на тапан има многу карактеристичен силен, остар и краток звук. Може да се користи како независен инструмент (во поголеми оркестри), а исто така и како дел од комплет тапани (во популарната музика). Најчесто се свири со дрвени удиралки, иако постојат и други техники за свирење, кои произведуваат значително различен звук, како што се металните метлички.

Тапанот се состои од дрвен или метален цилиндар со пречник од околу 35 сантиметри и висина помеѓу 10 - 30 см, што е затворен од двете страни. Преку долниот дел од кожата растегнати се тенки метални жици. Напонот на овие жици е регулиран со посебен штраф, а острината и времетраењето на звукот зависи од напонот. Покрај завртката, исто така постои и лост кој им овозможува на жиците да не ја допираат кожата. Затегнатоста на кожата е регулирана со завртки и од нив зависи висината на тонот на тапанот.

## Наводи
*Beck, John (1995). *Encyclopedia of percussion instruments*. New York: Garland Publishing. . Google Books preview. Accessed 8 September 2009.

## Надворешни врски
* Видови на добош тапани -
* Како да се промени дел?
* Слики и информации за добош
* Како да се направо добош?

Категорија:Ударни инструменти
Форманеков различник

**Мраморен различник** (науч. *Centaurea formanekii*) — ендемит во флората на Македонија од семејството сложеноцветни растенија. Може да се сретне само во клисурата на Вардар во Демир Капија.

## Наводи

Категорија:Различници
Категорија:Флора на Македонија
Концерт

мини|Концерт на класнична музика
мини|Класична музика
**Концерт** е јавен настап на музичарите во живо пред публиката. Концертот може да го свири или пее еден музичар или музички состав (музички ансамбл (оркестар, хор, или музичка група). Концерт може да се одржи на разни места: во приватни куќи, мали ноќни клубови, во концертни, во тврдини или дворови, забавни центри, паркови, па дури и во спортски сали и стадиони.

## Видови на концерти
Целта на концертот може да биде донаторски, хуманитарен. Според жанрот, концертот може да биде: класичен, џез, народен, забавен, рок, поп. Според временското траење, концертот може да биде краток, мал-концерт, и голем, т.е. целовечерен. Според карактерот, концертот може да биде комерцијален, фестивалски или натпреварувачки.

## Концертот како мотив во уметноста
* „Најуспешен концерт“ — кус расказ на австрискиот писател Томас Берхнард од 1978 година.

## Поврзано
* Музичка турнеја
* Музика

## Наводи

Категорија:Музика
Бронходилататор

**Бронходилататор** е супстанца која ги дилатира бронхиите и бронхиолите, со што се намалува отпорот во дишните патишта и го подобрува протокот на воздух во белите дробови. Бронходилататорите можат да бидат ендогени, или пак можат да бидат лекови кои се администрираат во третманот на голем број на болести.

Бронходилататорите можат да бидат брзоделувачки или спороделувачки. Трите типови на бронходилататори кои наоѓаат примена во клиничката пракса се  β<sub>2</sub>(„бета два“)-адренергични агонисти (брзо- и спороделувачки), антихолинергици (брзоделувачки), и теофилин (спороделувачки).


Категорија:Антиастматици
Лична карта

300px|thumb|right|Предна страна од македонската лична карта
300px|thumb|right|Задна страна од македонската лична карта
300px|thumb|right|Изглед на поранешната македонска лична карта
**Лична карта** е јавна исправа со кој граѓаните докажуваат идентитет. Лична карта служи и како доказ во други факти кој се во нејзини содржини. Ако е тоа одреден меѓународен договор, личната карта може да служи и како патна исправа.

## Регулација и надлежни органи
Органи за Внатрешни работи водет разни евиденции за елементите на личниот статус на граѓаните за место и престој на живеење, евиденција на граѓании, евиденција на лични карти и исправи, лични (регистрациони) броеви на граѓани, регистар на моторни возила. Општинското тело за внатрешни работи води евиденција за примени барања и издадени лични карти. Во градовите се неколку општини, единствена евиденција за издадените лични карти може да се чува за целата територија  на градот.

## Содржина и форма
Во лична карта пишуваат податоци на личен сопственик на личната карта, и тоа: име и презиме, пол, ден месец и година на раѓање, место (општина) и држава на раѓање, како и единствен матичен број на граѓанинот. Во форма на лична карта, записи и слики биометриски податоци на исправите на сопственикот (фотографии, отисок на прст и потпис) како и датум на издавање на личната карта со рок на нејзино важење.

Личните карти се издават од општински орган за внатрешни работи на чије подрачје има престој на лицето кое барат лична карта.

## Поврзано
* Македонска лична карта

## Надворешни врски
* Издавање на лична карта 
* Што е лична карта? 
* Барање за лична карта 

Категорија:Документи
Категорија:Лични исправи
Жилинска книга

мини|250п|Жилинска книга
**Жилинска книга** (слк: Žilinská kniha) претставува највредното писмено наследство од средниот век во Словачка, а воедно и најстариот зачуван запис на словачки јазик кој се наоѓа во денешна Словачка. Напишана е на три јазика (латински, германски и словачки јазик) во период од 1378 до 1561 година и се состои од три дела. Првиот дел е препис на Магдебуршкиот законик на германски јазик, кој во 1378 година го направил Микулаш од Луков. Вториот дел е негов препис на словачки јазик кој е создаден во 1473 година, додека третиот и најобемниот дел се имотски и приватни записи водени во континуитет од 1380 до 1524 година, и одвреме-навреме внесувани информации до 1561 година. Жилинската книга се состои од 149 листа хартија со димензии 29 - 22 сантиметри, укоричени во 15 век. Денес се наоѓа во Државниот архив во Жилина, а во 1988 година е прогласена за народен културен споменик.

## Наводи

## Поврзано
* Жилина
* Словачки јазик

Категорија:Словачки јазик
Категорија:Историја на Словачка
Книга
Категорија:Словенска писменост
Ото Милер

**Ото Милер** (Либау, Шлеска, 1874 – Братислава, 1930) — германски сликар и графички уметник на епохата на експресионизам. По обуката за литографија по учењето во Дрезден и во Минхен Милер се придружил 1910 година во Берлин на уметничките групи Мост. Од 1919 година предавал на Академијата во Братислава. Под влијание на уметниците од Мост Ернст Лудвиг Киршнер и Ерих Хекел со кого бил поврзан и во пријателски односи, ги развил своите карактеристични стилски особености: во пригушен колорит на земјени тонови (кафеава, жолта, зелена, окер) и нагласените линии на контурите. Неговата работа вклучува значителен број на графички дела, особено литографии, на пример, *[[Циганска збирка]]*, 1927 година.

## Галерија

Слика:Otto Mueller Landschaft mit Badenden.jpg
Слика:Otto Mueller Häuser mit grünen Dächern.jpg
Слика:Otto Mueller Fünf gelbe Akte am Wasser.jpg
Слика:Otto Mueller Mädchen am Strand.jpg
Слика:Otto Mueller Stehendes Liebespaar (klein).jpg
Слика:Otto Mueller Zwei Zigeunerinnen.jpg
Слика:Otto Mueller Waldstück mit Blumen und Teich.jpg
Слика:Otto Mueller Zirkuspaar.jpg


## Надворешни врски

* Дела и биографија   
* Мрежно место со Милеровим сликама 

Категорија:Германски сликари
Категорија:Експресионистички сликари
Категорија:Родени во 1874 година
Категорија:Починати во 1930 година
Сенф

мини
**Сенф** е густ зачин за јадење изработен од мелено семе од растението синап, и вода и оцет. Ситно меленото семе се готви во вода, додавајќи оцет и други зачини.

## Примена при готвење

Се користи како додаток во јадењето, кога се прават сендвичи и кога се јаде месо.

## Историја на сенфот

Први сенфот го користеле, најверојатно Римјаните. Тие мешале неферментиран гроздов сок со сенф. Некаде од крајот на четвртиот век, римските готвачи на сенфот му додабвале бибер, сирење, лавра, целер, оригано, кромид, мед, оцет и масло. Римјаните почнале да го извезуваат ова во Галија и пошироко.

Од 1292 година, Дижон во Франција веќе стана познат производител на сенф. Во Дижон, сенф се произведува со векови. Неговиот вкус бил усовршен од ден на ден. Почна дури индустријски да се произведува. Во партнерство со Морис Греј, сенф се произведува според уникатен рецепт на кој се додава и бело вино. Овј сенф е најпознатиот сенф на светскиот пазар.

мини

## Подготовка

Разновидниот вкус на сенф доаѓа во широк спектар и сила во зависност од начинот на подготовка. Со готвењето се омекнува жештината и се менува вкусот на сенф. Во зависност од технологијата, но пред сè од додадените зачини и ресурси, постојат бројни вкусови и видови сенф.

Категорија:Зачини
Полуотворена задна незаоблена самогласка

**Полуотворена задна незаоблена самогласка** или **ниско-средна задна незаоблена самогласка** — вид самогласен глас застапен во низа јазици. Акустички претставува *полуотворена задно-средишна незаоблена самогласка*. Симболот во меѓународната фонетска азбука кој го претставува гласот . При препис на англискиот јазик, овој симбол често се користи за речиси отворената самогласка од среден ред, а во преписот на данскиот, за (донекаде средоредната) отворена задна заоблена самогласка.

## Особености

## Застапеност

## Наводи

## Литература

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*

Категорија:Полуотворени самогласки
Категорија:Задни самогласки
Категорија:Незаоблени самогласки
Виличен синус

мини|виличен синус (во средина)
мини|виличен синус ( горе )
**Виличен синус** е парна шупљина сместена е во горната вилица. Тоа е најголем параназален синус, а неговата морфологија е во голема мера условен од развојот на горниот заб така што конечниот облик го прима после излегување на третиот горен умник (на околу 20 години од  животот). Има облик на тространа пирамида и десен и лев синус најчесто се асиметрични, односно се разликуваат по обликот и димензијата.

Преднот ѕид е поткожен и има клиничко значење бидејќи преку него пристапува синусот во случа на разна хируршка интервенција. На него се наоѓа подорбитален отвор низ кој излегуваат истоимените инфраорбиталниот нерв и подорбиталната артерија. Последниот ѕид стапува во однос со подслепоочна јама и криластонепчена јама. Горниот ѕид поставен е под очната празнина и на него се сместени подорбиталниот жлеб и канал. Внатрешноста на ѕидот ја сочинува преградата измеѓу синусот и носната празнина. Горниот дел на овој ѕид припаѓа на средниот носен ходник, а долниот дел припѓа на долниот носен ходник. Во изградбата на внатрешниот ѕид учествуваат: горна вилица, солзна коска, лавиринт ситеста коска, долна носна школка и исправен лист непчена коска. Сите овие коски се групирани околу голем отвор.

Најниискиот дел на синусот го претставува неговиот долен ивичњак или под, преку кој синусот стапува во однос со друг горен преткатник и сите три горни катници. Заради тоа секоја поединечна болест може да се пренесе со нивните корени на синуот или може да се јави компликација па дури и да треба да се вадат забите.

## Врска со носната празнина

Врската помеѓу синусот и носната празнина се остварува преку средниот носен ходник. На внатрешниот ѕид на синусот се наоѓа виличен отвор кој е поделен во три дела: преден, заден и горен. Првите два се затворени мукозни мембрани така што комуникацијата се одвива само преку горниот отвор, чии димензии износуваат 3-5 -{mm}-.

## Литература
* 
* 
* 

Категорија:Виличен синус
Категорија:Ринологија
Фредерик Базиј

мини|Авто-портрет на Фредерик Базиј

**Фредерик Базиј** (; Монпелје, 6 декември 1841 - Бон ла Ролан, 28 ноември 1870) бил француски импресионистички сликар.

Роден е во Монпелје во семејството на протестантска вера од средната класа. Почнал да биде заинтересиран да слика многу млад, бидејќи ги гледал делата на сликарот Ежен Делакроа. Неговото семејство му ветува дека може да студира слика, но само ако претходно ги заврши медицинските студии.

Базиј започнува медицински студии во 1859 година. Тој се преселил во Париз во 1862 година за да продолжи со студиите. Тука се сретнува со Пјер Огист Реноар и тој станува заинтересиран за импресионизмот. Наскоро тој почнува да ги посетува часовите на Чарлс Глук. Кога паднал на медицинскиот испит во 1864 година, почнува да слика.

мини|десно|Семејната средба.

Неговите најблиски соработници и пријатели биле Клод Моне, Алфред Сисли и Едуар Мане. Роден во богато семејство, на Базиј му помагаат неколку уметници со тоа што му даваат место за работа, како и му набавуваат материјал за слики.

Имал само 23 години кога ги насликал неговите најдобри дела, вклучувајќи го и Розовиот фустан. Неговата најпозната слика е Семејната средба (1867 - 1868).

Фредерик Базиј умира во 1870 година, на свои 29 години. Убиен е во акцијата во војната против Прусија.

## Надворешни врски

* Биографија  **(Англиски)**

Категорија:Француски сликари
Категорија:Родени во 1841 година
Категорија:Починати во 1870 година
Прва македонска артилериска бригада

**Прва македонска артилериска бригада** — бригада на НОБ во Македонија. Таа е една од неколкуте артилериски бригади кои оперирале на територијата на Македонија за време на НОВ.

## Историјат
Бригадата бил формирана на 16 декември 1944 година во артилериската база бр. 8 во касарната на Скопското кале. Таа била составена од битолската, скопската, струмичката и кумановската артилериска бригада. Бригадата била стационирана во касарната на Скопското кале, во Артилериската база бр. 8. Првиот артилериски дивизион на бригадата учествувал на божиќните демонстрации и поради тоа тој бил разоружан со наредба на ГШ и неговите борци биле распоредени во други бригади. Вториот дивизион бил обучен од македонски и руски стручни лица, имало прилив на нови борци и биле создадени две артилериски бригади: прва и втора. Со наредба на Тито на 20 февруари, тие биле испратени на Сремскиот фронт, каде пристигнале на 2 март 1945.

### Команда
Команданти на бригадата биле:
* Александар Минчев - назначен на 16 декември
* Иван Штериев - назначен кон средината на декември па сè до 7 јануари 1945

Политички комесари на бригадата биле Борис Петковски Симеонов и Петар Лаковиќ, а нивни заменици биле Боро Арсовски и Бранко Кузмановски - Гуцман, а како политички комесар на Базата бр. 8 бил Владо Стругар.

Бригадата била составена од Прв артилериски дивизион, Втор артилериски дивизион и еден противавионски дивизион.

Командниот состав на првиот дивизион бил:
* Александар Минчев - командант,
* Лазар Никодимовски - политички комесар,
* Александар Спасовски - заменик политички комесар,

Командниот состав на вториот дивизион бил:
* Илија Поповски - командант, 
* Андреја Русјаков - командант,
* Блаже Стефановски - политички комесар, 
* Јордан Ефремов - политички комесар.

## Наводи

## Поврзано
* НОВ

Категорија:Бригади на НОВМ
Артилериска бригада на четириесет и втората дивизија

**Прва артилериска бригада на четириесет и втората дивизија на НОВ** — бригада на НОБ во Македонија. Таа е една од неколкуте артилериски бригади кои оперирале на територијата на Македонија за време на НОВ. 

## Историјат
Првата артилериска бригада на 42 дивизија е создадена на 18 февруари 1945 година. Бригадата произлегла од Вториот дивизион на Првата артилериска бригада и била формирана во Наставниот центар бр. 6 на Скопското кале. Оваа бригада настала по расформирањето на Првата артилериска бригада бидејќи истата учествувала на божиќните простести.

Командант на оваа бригада бил Георги Сапунџиев, на функција бил од 18 февриари до март 1945 година, а потоа го заменил Стево Златар.  Политички комесар на бригадата до март бил Бранко Богдански, а после март бил Петко Лаковиќ, а негов заменик бил самиот Бранко Богдански. Од 16 февруари  до март началник на штабот бил Стојан Хаџи Василевски, а после март бил Светослав Мирчев.

Формациски бригадата била дел од 42 дивизија во составот на 15 корпус, кој пак бил на Сремскиот фронт. На 20 февруари ГШ на АВНОЈ дала наредба Корпусот и неговите единици да одат на Сремскиот фронт. На 23 февруари  бригадата пристигнала во Врање, а на 2 март била во Белград. Тогаш имала 1270 борци, 200 коњи и 35 запрежни коли. Во Белград добила ново советско оружје и започнала обука и спремање за борба. Тогаш вооружувањето било 4 хаубици 122 мм, 4 топа од 76 км, 20 противтенковски топа од 45 мм, 8 противтенковски топа  ЗИС од 76 мм, 12 минофрлачи од  120 мм и 50 минофрлачи од 82 мм. За време на Сремскиот фронт, само 3 погинале. 

## Наводи

## Поврзано
* НОВ

Категорија:Бригади на НОВМ
Јазол (астрономија)

[мини|исправено=1.20|Искачувачкиот јазол како еден од неколкуте [орбитални елементи.]]

**Орбитален јазол** — една од двете точки во кои една орбита сече појдовната рамнина кон која е наклонета. Ненаклонетата орбита која целосно лежи на појдовната рамнина нема јазли.

## Појдовни рамнини
Ова се позастапени појдовни рамнини:
* За околуземска орбита,  екваторската рамнина на Земјата. Во овој случај, ненаклонетите орбити се нарекуваат *екваторски*.
* За околусончева орбита, еклиптиката или неменливата рамнина. Во овој случај, ненаклонетите орбити се нарекуваат *еклиптички*.
* За орбита вон Сончевиот Систем, рамнината низ главното тело нормална на линијата низ набљудувачот и главното тело (наречена *рамнина на небото*).

## Разликување на јазлите
мини|исправено=1.1|Анимација на јазлите на две елиптични патеки. (Стиснете ка сликата).

Двата јазла можат да се различат ако ја определиме појдовната насока од една страна на појдовната рамнината кон другата. За околуземски и околусончеви орбити, **искачувачкиот јазол** (или **северен јазол**) е онаму каде кружечкото тело се движи северно кон појдовната рамнина, а **спуштачки јазол** (или **јужен јазол**) а онаму каде се движи јужно кон истата рамнина. Во случај на тела вон Сончевиот Систем, искачувачкиот јазол е јазолот каде кружечкото тело се оддалечува од набљудувачот, а спуштачкиот јазол е јазолот каде тоа се доближува., p.&nbsp;137.

Положбата на јазолот може да послужи како еден од низа параметри (орбиталните параметри), кои ја опишуваат орбитата. Ова се прави укажувајќи ја должината на искачувачкиот јазол.

**Јазолна линија** е пресекот на орбиталната рамнина на телото со појдовната рамнина, и минува низ двата јазла.

## Симболи
Искачувачкиот јазол се бележи со симболот 16px (уникод: U+260A, ☊), а спуштачкиот со 16px (уникод: U+260B, ☋).

## Месечеви јазли
За орбитата на Месечината околу Земјата, за еклиптика се смета рамнината, а не екваторската рамнина. Гравитациската влеча на Сонцето предизвикува јазлите на Месечината постепено да прецесираат кон запад, правејќи циклус за околу 18,6 години.

## Поврзано
* Затемнување
* Ојлерови агли
* Должина на искачувачкиот јазол

## Наводи

Категорија:Небесна механика
Категорија:Технички чинители во астрологијата
Категорија:Орбити