Пипистрел

**Пипистрел доо Ајдовшчина**  е словенечки производител на лесни авиони основан во 1989 година од Иво Боскарол и со седиште во Ајдовшчина. Нејзините капацитети се наоѓаат во Ајдовшчина, Словенија и во близина на Горица, Италија. До март 2019 година, Пипистрел произвеле повеќе од 2000 авиони.

Во април 2022 година, компанијата била купена од Текстрон.

## Историја
мини| Пипистрел синус
мини| Лесно спортско летало се склопува во фабриката Пипистрел Ајдовшчина
мини| Вирус Пипистрел SW
Поради законските ограничувања наметнати од страна на југословенската влада во текот на 1980-тите, првиот авион на Пипистрел летал тајно навечер помеѓу самрак и темнина. Времето на летање и триаголната форма на крилата во стилот на едрилица му го донеле на леталото прекарот „лилјак“, кој бил усвоен од компанијата како нивно име по италијанскиот збор за лилјак, pipistrello. 

Првично, Пипистрел произведувал само едрилици дизајнирани од Иво Боскарол, кој произведувал експериментални ултралесни трикови со група негови пријатели како приватно претпријатие почнувајќи од средината на 1980-тите.  Првиот сериски изработен ултралесно летало, Пипистрел Бејсик, бил изграден во 1989 година, така што компанијата го смета ова како официјален почеток на Пипистрел, иако првото спомнување на името на брендот се појавило во 1987 година. Продадени се 32 примероци од Бејсик. Пипистрел Плус бил додаден на линијата во 1990 година, Спајдер во 1992 година и Твистер во 1998 година. Спајдер бил продаден во Европа во раните 2000-ти од страна на *Флајт Тим УГ и Компани* од Ипешеим, Германија.  Во текот на првите десет години од работењето на компанијата, моделите на летала биле извезени во повеќе од 30 земји во Европа и Африка, при што биле произведени речиси 600 единици. Производството на Трајк бил прекинато во раните 2000-ти. 

На 18 ноември 1992 година, компанијата била официјално регистрирана како Пипистрел доо со Вида Лорбек како прв управител. 

Во средината на 1990-тите, кога композитните материјали станале пошироко користени, Пипистрел се префрлил од производство на движечки едрилици на ултралесни авиони кои личат на авиони со целосна големина. Еден од раните модели, Синус, бил првиот сериски изграден ултралесен изработен од композитни материјали. 

Во 2003 година, Пиписрел се преселил во наменски изграден објект веднаш до аеродромот Ајдовшчина. 

Во 2004 година, Пипистрел го создале првиот во светот рамо до рамо со 2 седишта само-лансирачка едрилица, Пипистрел Торус. 

Во 2007 и 2008 година, Пиписрел остварил две последователни победи на стогодишните предизвици на НАСА. Во предизвикот за персонално воздушно возило од 2007 година, модифицираниот Пипистрел Вирус, во сопственост на Венс Тарнер и пилотиран од генералниот дистрибутер на Пипистрел за САД, победил во повеќето категории.  Во 2008 година, слични резултати биле постигнати од тимот на предизвикот „Општа воздухопловна технологија“. 

Во август 2012 година, Пипистрел бил погоден од еднонеделна забрана за увоз издадена од Федералната управа за авијација. Пипистрел отвориле фабрика во Италија за да имаат корист од билатералните договори на земјата со Соединетите држави. За време на рутинска проверка, FAA не можела да ја лоцира италијанската фабрика на Пипистрел на Гугл Земја и го забраниле увозот на некои од производите на Пипистрел. 

На 12 октомври 2015 година, Пипистрел победиле на меѓународен тендер издаден од индиското Министерство за одбрана за снабдување на 194 тренери Пипистрел Вирус СВ 80 на индиските воздухопловни сили, индиската морнарица и Националниот кадетски корпус.

До јуни 2016 година, Пипистрел произвеле 800 примероци од серијата Синус и Вирус. До мај 2018 година овој број се зголемил на повеќе од 900. 1000-тиот авион од семејството Вирус и Синус бил испорачан во март 2019 година. 

### Развој на електрични авиони
Во 2007 година бил објавена електричната верзија на Торус, првиот целосно електричен авион во светот со 2 седишта и првиот електричен мотор-едрилица кој постигна сериско производство. Во 2008 година, списанието Популар Сајенс го вброил Торус Електро меѓу десетте најдобри иновации на годината во категоријата *Авијација и Вселена.* 

Торус Г4, развиен во 2011 година, бил првиот целосно електричен авион со четири седишта.  Го користеше најмоќниот електричен мотор во целосно електричен дизајн на авион во тоа време. 
мини| Електричниот Торус G4 полетува од аеродромот во округот Сонома во Калифорнија
Во јули 2015 година, Сименс, снабдувач на Дунадин мотор од 60 киловати што се користи во тренерот Алфа Електро, го предупредил Пипистрел дека не треба да ги користи своите мотори за летови преку вода, кога Пипистрел требало да лансира историски лет на електричен погон преку Ла Манш и назад. Како што се испоставило, Ербас го подготвувал токму истиот експлоат сличен на Луис Блериот, со авион придвижуван од мотор исто така обезбеден од Сименс, а се шпекулирало дека Сименс бил под притисок од Ербас. 

Во февруари 2016 година, Пипистрел го извел најмоќниот хибриден електричен погон во воздухопловството дотогаш, како дел од проектот HYPSTAIR.

ЕУ го финансирала програмот Хипстер: прототипот на Пипистрел Пантера добил сериски хибридно-електричен погонски систем, кој бил тестиран на земја со мотор од 200 киловати (270 КС) напојуван само од батерии, со генератор од 100 киловати (130 КС) како единствен извор на енергија, и со двата во комбинација.

Програмата Хипстер била продолжена со проектот Махепа од 2017 година, исто така финансирана од ЕУ во текот на четири години. Тестирањето на Пантера на земја бил планирано за 2019 година, пред летните тестови во 2020 година.

На 29 септември 2016 година, првиот четирисед патнички авион во светот, напојуван од погонски систем со водородни горивни ќелии без емисии, успешно го изведе својот прв јавен лет. Пипистрел бил еден од партнерите во проектот „HY4“.

Дво-трупниот, батериски напојуван Торус Г4 добил погонски систем со водородни горивни ќелии од DLR за да лета како HY4, со водородни резервоари и батерии во труповите, а горивните ќелии и моторот во централната гондола.

Партнери во проектот се германскиот развивач на мотори и инвертери Компакт Динамикс, Универзитетот во Улм, Техничкиот универзитет во Делфт, Политехничкиот универзитет во Милано и Универзитетот во Марибор. Тестовите на земја и летните тестирања требаше да следат неколку месеци по тестовите на хибридниот Panthera. HY4 леташе во април 2022 година.

Во јуни 2019 година, компанијата формираше нова сестринска компанија за истражување и развој, „Пипистрел Вертикал Слишнс“, за да го развие електричниот авион Пипистрел 801 VTOL. 

На 10 јуни 2020 година, Пипистрел Велис Електро, целосно електричната верзија на вирусот SW 121, го добил првиот светски сертификат за тип за електричен авион од EASA.

На 1 септември 2020 година, компанијата претставила два товарни електрични дронови, Пипистрел Нува В300 и помалиот Пипистрел Нива В20. 

Пипистрел планирал да развие хибриден авион „Минилајнер“ со водородни горивни ќелии и батерии за 19 патници, со старт на проектот во 2021 година, први летови во 2028 година и влез во сервис во 2030 или 2031 година.

Проектот би користел технологии од финансираните од ЕУ програми MAHEPA и UNIFIER19, а се оценуваат три различни конфигурации додека композитните крила и трупот се фиксни. Пипистрел цели кон пазар од 1,500 авиони и 40% пониски оперативни трошоци во однос на сегашните патнички авиони за превоз на мал број патници.

### Стекнување од Текстрон
Во март 2022 година, Тектстрон склучил договор за купување на Пипистрел и формирање на нова дивизија за развој на електрични авиони, која ќе се нарекува Тектстрон еАвииејшн. Пипистрел треба да продолжи да постои како бренд и ќе ги задржи своите постоечки седишта и операции во Словенија и Италија. Тектстрон треба да инвестира во дивизијата за да го забрза развојот и производството на идни авиони. Основачот и извршниот директор на Пипистрел, Иво Боскарол, останал како малцински акционер и претседател-емерит. Купувањето бил завршено во април 2022 година по цена од 235 милиони американски долари.
мини| Пипистрел Пантера
мини| Пипистрел Велис Електро

### Едрилици и лесни авиони

* Пипистрел Алфа Трејнер – авион со две седишта со високи крила, со еден клипен мотор.
* Пипистрел Апис – ултралесен едрилица со едно седиште.
* Пипистрел Апис-Би– ултралесен едрилица со едно седиште и моторен едрилица.
* Пипистрел Пантера – авион со ниски крила, со еден клипен мотор, со четири седишта.
* Пипистрел Синус– едрилица со ултралесен мотор со високо крило, со еден клип мотор, со две седишта.
* Пипистрел Торус – ултралесен, мотор со еден клип, двосед, едрилица.
* Вирус Пипистрел – ултралесен авион со еден клипен мотор, со две седишта.
* Пипистрел Вирус СВ– ултралесен авион со еден клипен мотор, со две седишта.
* Пипистрел Велис Клуб – ултралесен авион со еден клипен мотор, со две седишта. 

### Електрични авиони

* Пипистрел Алфа Електро – авион со високи крила, со еден електричен мотор, со две седишта.
* Пипистрел Апис Електро
* Пипистрел Торус Електро – ултралесен, електричен мотор со две седишта, едрилица.
* Пипистрел Торус G4 – експериментален авион со еден електричен мотор со четири седишта.
* Пипистрел ВотсАп – експериментален авион со еден електричен мотор со две седишта. Претходникот на Алфа Електро.
* Пипистрел Велис Електро – авион со високи крила, со еден електричен мотор, со две седишта. Првиот електричен авион со тип сертифициран во светот.

### Ултралесни трикови

* Пипистрел Бејсик
* Пипистрел Плус
* Пипистрел Спајдер – со две седишта со мотор со еден клип.
* Пипистрел Твистер – со две седишта со мотор со еден клип.

### ВТОЛ

* Пипистрел 801 eVTOL – авион со пет седишта, еден пилот, eVTOL . Во развој како еден од предлозите за Uber Elevate .
* Пипистрел Нува В300 – класа на носивост од 300 кг, тандем-крила, товарен UAV eVTOL. Во развој. 
* Пипистрел Нува В20 – класа на носивост од 20 килограми, тандем-крила, товарен летало eVTOL. Во развој.

## Награди и рекорди

* Во 2004 година, Синус постигнал рекорден лет низ светот, првиот ултралесен авион што го направил тоа, управуван од словенечкиот пилот, Матевж Ленарчич.
* 2007 НАСА Стогодишни предизвици, Предизвици за лични воздушни возила во 2007 година
* 2008: Општ предизвик за воздухопловна технологија 
* Во декември 2007 година, авионот Таурус Електро полета како првиот целосно електричен авион со 2 седишта во светот. Таа бил прогласена за една од најважните иновации во 2008 година од страна на американското списание Popular Science. Во 2010 година освои златен медал на Биеналето за индустриски дизајн. 
* 2011: CAFE/NASA/Google Грин Флајт предизвик за енергетски ефикасни авиони со својот електричен авион со четири седишта Торус G4.
* 10 светски рекорди на ФАИ.
* Во 2019 година, Синус завршил два рекордни лета кога Аарохи Пандит стана првата жена пилот што летала соло преку Атлантскиот Океан и Тихиот Океан во авион за лесни спортови.

## Поврзано

* Лично воздушно возило
* Список на едрилици

## Наводи
Категорија:Ајдовшчина
Категорија:Производители на авиони