Чоколадо

**Чоколада** или **чоколадо** — смеса во вид на маса од какао, путер, шеќер или одделна табла од таа смеса. Чоколадото опфаќа голем број на сурови и обработени хранливи производи што имаат потекло од семето на тропското какао дрво. Тоа е честа состојка на многу видови на слаткарски производи како што се чоколадните плочки (најпознати едноставно како *чоколадо*), малите чоколатца, сладолед, колачи, торти, пити, чоколаден мус (крем) и други десерти. Тоа е една од најпопуларните (или најпрепознатливите) вкусови во светот.

Чоколадото се користело кај средноамериканските цивилизации, односно се користело семето од какао дрвото Theobroma, кое било одгледувано од многу цивилизации од времето пред Колумбо како што се Маите и Ацтеките. Семето било основа кое измешано со вода се користело како основна компонента за разни напитоци, како слатки така и горчливи, кои биле наменети за најплеменитите луѓе и свештениците. Чоколадото се прави со ферментирано и печено семе земено од мешунката на тропското какао дрво *[[Какао|Theobroma caca]]<nowiki/>o*, кое потекнувало од ниските предели на Јужна Америка, Средна Америка и Мексико, но сега се одгледува во сите тропски предели. Семето има интензивен горчлив вкус. Крајните производи се познати како „чоколада“ или „какао“.

Денес, под поимот „чоколадо“ најчесто се подразбираат чоколадните плочки направени како комбинација од семе на какао, масти, шеќер и други состојки кои имаат точка на топење малку помала од телесната температура. Содржи и алкалоиди како што се теобромин и фенетиламин и има многубројни физиолошки ефекти на телото (се поврзува со нивото на серотонин во мозокот).

Чоколадото често се произведува во мали калапи во форма на правоаголници, животни, луѓе или објекти кои служат за славење на некои фестивали ширум светот. На пример, постојат калапи во форма на зајаци или јајца за Велигден, парички за Ханука, Св. Никола (или Дедо Мраз) за Божиќ и срца за Денот на вљубените. Чоколадото може да се прави и во вид на напиток наречен *какао* или *[[топло чоколадо]]*, кое потекнува од Маите и Ацтеките.

## Историја

Историјата на чоколадото запонува во Средна Америка. Чоколадото, ферментираните, печените и мелени зрна од какаото Теоброма може да се најдат во Мокаја и кај други луѓе од пред-Олмек, со докази за постоење на какао напитоци уште од 1900 години п.н.е. Потеклото на зборот „чоколадо“ најверојатно доаѓа од јазикот на Ацтеките, наватл и во македонскиот јазик влегол преку шпанскиот.

Одгледувањето, користењето и културната обработка на какаото одамна било распространето во Средна Америка. Во археолошките наоаѓалишта, кои датираат од Раниот формативен период (1900-900 г. п.н.е.) биле пронајдени керамички садови со остатоци од подготовка на какао напитоци. На пример, еден таков сад  кој бил најден во археолошкото наоаѓалиште кај Олмек, на Брегот на заливот во Веракрус, Мексико, ја покажува подготовката на какао уште од 1750 година п.н.е. На брегот на Тихиот Океан во Чијапас, Мексико, археолошкото наоаѓалиште Мокаја има докази за какао напитоци, кои датираат уште порано, од 1900 година п.н.е. Маите и нивните предци во Средна Америка го земале дрвото од прашумите и го одгледувале во нивните дворови, каде ги собирале ги печеле и ги мелеле претворајќи ги во смеса.

Европејците го засладувале додавајќи шеќер и млеко, за да направат цврсто чоколадо создавајќи ја современата чоколадна табла. Иако потеклото на какаото е од Америка, денеска Западна Африка произведува речиси две третини од какаото во светот, а Брегот на Слоновата Коска произведува околу половина од тоа. Денеска чоколадото е еден од најпознатите и најпрепознатливите вкусови во светот. Постојат многу јадења кои содржат чоколадо како што се: табли од чоколадо, бонбони, сладолед, колачиња, пити, чоколадна крема, напитоци и други десерти.

## Етимологија
Именката од машки род *чоколадо* е позајмица  од шпанското **' , именка од машки род применета во  од страна на Франциско Ернандес кој пак и самиот ја позајмил  од [[Ацтечки јазик|нахуатл]]  и е комбинација од зборовите  (кисело  или горчлив) и  (што значи "вода"). [[Ацтеки|Ацтеките ја]] поврзувале чоколадата со [[Ксочикецал]], божицата на [[плодност]]а. [[Маи]]те исто така го поврзувале со нивниот бог на плодноста.

== Историја ==

=== Потекло ===
[[Податотека:Fèves et cabosses de cacao.JPG|мини|Мешунки од [[Какао|дрвото какао]]. Музеј на чоколадото во [[Бриж]].]]
Според легендата во книгата на Маите, ''[[Попол Вух]]'', откривањето на чоколадата им ја припишува на боговите. Во легендата, на јунакот Хун Хунафу, господарите на [[Шибалба]] му ја пресекле главата и го обесиле на мртво дрво од кое потоа на чудесен начин се родил [[дрво калабаш|калабаш -]] плод наречен какао. Од главата капнало на раката на една млада девојка од Ксибалба, подземјето на Маите и таа магично зачнала. Ова е причината зошто народот на Маите го користи чоколадото како увертира за [[брак]]от. Какаото се користи и за прочистување на малите деца на Маите за време на церемонијата. Слично на тоа, покојникот е придружен со какао за неговото патување до задгробниот живот.
[[Податотека:Cacao-pod-k4636-14.jpg|мини|Дел од мешунка од какао што ги прикажува зрната опкружени со слуз.]]
По потекло од тропските рамнини [[Јужна Америка|на Јужна]] и [[Средна Америка|Централна]] Америка, [[Какао|дрвото какао]], кое ги произведува зрната какао, се одгледува најмалку три милениуми во овој регион и во денешно [[Мексико]].

Во ноември 2007 година, археолозите тврделе дека ги пронашле најраните докази за употреба на зрната, помеѓу 1100 и 1400 пред н.е : хемиската анализа на остатоците од садовите пронајдени на местото на ископување на Пуерто Ескондидо ([[Хондурас]]) покажала дека во тоа време, [[Слузница|слузта]] околу гравот се користела за правење ферментиран пијалак. Пронајдокот на безалкохолниот чоколаден пијалак направен од мнозинството [[Мезоамерика|средноамерикански]] народи (вклучувајќи ги [[Мајанска цивилизација|Маите]] и [[Ацтеки]]те ) бил подоцна; овој пијалак веројатно се конзумирал на јавни церемонии или други ритуали.

Чоколадото бил луксузен производ низ цела [[Мезоамерика|Средна Америка]] во времето [[Претколумбовска Америка|на предколумбиската цивилизација,]] а зрната какао често се користеле како [[валута]] за размена, плаќање даноци и купување робови уште во 1000 година п.н.е. Маите не користеле метални [[пари]]. Кога не се [[Замена|разменувале со]] тутун, пченка и облека, тие користеле ткаенина, зелени камења и сушено ферментирано зрно какао како валута . Некои дури се прашуваат дали губењето на овој ресурс за време на голема суша изиграло улога во падот на цивилизацијата на Маите. Сметките на шпанските колонисти од XVI век век покажуваат дека самите доселеници ги плаќале работниците со зрна какао од Маите. 
[[Податотека:Ca' Rezzonico - La cioccolata del mattino - Pietro Longhi.jpg|мини|''Утринска чоколада'', слика од [[Пјетро Лонги]], 1775-1780.]]
[[Ацтеки|Ацтеките ја]] поврзувале чоколадата со [[Ксочикецал]], божицата на [[плодност]]а. Тие веруваат дека ''xocoatl'' помага во борбата против [[Замор (физиологија)|заморот]], а ова верување најверојатно произлегува од [[Теобромин|содржината на теобромин во производот.]] Тие го мешале со зачини и го конзумирале како како ладен пијалак

Првата комерцијална експедиција за Европа (помеѓу [[Веракрус (Веракрус)|Веракрус]] и [[Севиља]]) веројатно датира од 1585 година. Чоколадото тогаш сè уште се служи како пијалак, но Европејците додавале [[шеќер]] и [[Млеко|млеко за]] да ја неутрализираат природната горчина; тие го замени [[Чили пиперка|чилито]] со [[ванила]].

За да се справат со големата побарувачка за овој нов пијалак, шпанските војски почнале да ги [[Ропство|поробуваат]] [[Мезоамерика|луѓето од Средна Америка за]] да произведуваат какао Сепак, овој увезен производ бил многу скап, само членовите на кралското семејство и благородниците можеле да го пијат.

Истовремено, ситуацијата  во [[Кралство Англија|Англија]] била поинаква. Таму секој со доволно пари можел да го купи. Во [[Лондон]], првата [[Чоколатерија|фабрика за чоколади]] била отворена во 1657 година . Во 1689 година, еминентниот лекар и колекционер [[Ханс Слоун]] развил пијалак од млечна чоколада во [[Јамајка]], кој првично го користеле [[Аптекарство|аптекарите]], но подоцна им го продал на браќата [[Кедбери]].

Неколку векови, во Европа и Јужна Америка, [[какаово зрно|зрната какао]] биле користени за лекување на [[Пролив|дијареја]] (видете го делот Други придобивки ).

=== Развој на чоколадната индустрија ===
Неколку векови, начинот на правење чоколадо останал непроменет. Во [[1700-ти]]те, се користеле механичките [[мелница|мелници]] за извлекување на [[Какаово масло|путерот од какао]], кој помага да се создаде тврдото чоколадо. Дури со доаѓањето на [[Индустриска револуција|индустриската револуција,]] овие мелници биле користени во поголем обем. Малку по малку, компаниите го промовирале овој нов изум за да продаваат чоколада во формите што ги знаеме денес . Кога се произвеле новите машини, луѓето почнале да консумираат чоколадо ширум светот.[[Податотека:Chocolate.jpg|250px|thumb|right|Чоколадото најчесто се наоѓа во [[Темно чоколадо|црна]], [[Млечно чоколадо|млечна]] или бела варијанта.]]

== Видови чоколадо==

Чоколадото е достапно во повеќе видови. Различни форми и вкусови на чоколадото се произведени со мешање на различни количини на различни состојки.

=== Трите големи видови ===

* [[Темно чоколадо|Темното чоколадо]], исто така наречено и горчливо чоколадо, е чоколадо во вистинска смисла на зборот. Тоа е мешавина од [[какао]] и [[шеќер]] која мора да содржи најмалку 35% какао. Количината на употребениот шеќер зависи од горчината на сортата на употребеното какао. За чоколадни колачи, чоколадото што се користи честопати содржи помеѓу  какао. За дегустација, честопати од  какао.
* [[Млечна чоколада|Млечното чоколадо]] е чоколадо кое се добива со додавање млеко во [[Млеко во прав|прав]] [[згуснато млеко|или кондензирано млеко]] . [[Соединети Американски Држави|Американскиот]] закон бара минимална концентрација од 10% какао . [[Европска Унија|Европските]] и [[Швајцарија|швајцарските]] регулативи укажуваат на минимум 25% какао . Калорично е исто како темното чоколадо. Има помалку масти, но повеќе шеќери. Обично содржи околу 30% какао . Сепак, во некои луксузни брендови можете да најдете млечни чоколади со 45% какао или повеќе . Млечното чоколадо ја измислил [[Даниел Петер]]  .
* [[Бело чоколадо|Белото чоколадао]] е препарат направен од [[Какаово масло|какао путер]], со додаден шеќер, млеко и арома. Тоа не е секогаш дефинирано како чоколадо затоа што правната рамка генерално одредува количество цврсти материи од какао (содржани во какао пастата) покрај минималното количество какао путер за да има корист од ознаката.„чоколадо“. Затоа, белото чоколадо не спаѓа во оваа рамка бидејќи е целосно лишено од цврсти материи од какао. Сепак, широко се користи во [[Кондиторски производи|слаткарството]] заради контрастот на боите.

[[Податотека:Chocolat C1.JPG|мини|234x234пкс|Чоколади]]
Други вкусови можат да се добијат со менување на времетраењето и на температурата за време на печењето на зрната.[[Податотека:MBar 700.jpg|мини|Чоколадна табла]]
* [[Чоколадо за готвење]], исто така познато како „горчливо“, “незасладено чоколадо“ е чист чоколаден ликвид помешан со некоја форма на масти за да се добие цврста субстанца. Чисти, печени какао зрна даваат вкус на чисто чоколадо. Со додавањето на шеќер, се употребува како основа за торти и колачи.
* [[Чоколаден прелив]] е термин којшто се користи за чоколадо богато со какао путер. Тоа е чоколадо што го користат чоколадарите и слаткарите како суровина. Може да биде темно или млечно, но содржи најмалку 32% од какао путер, што го прави многу течно за да се постигне потенок слој од класичен слој. Популарните брендови на вакви преливи кои ги користат професионални готвачи и често се продаваат во гастрономски специјални продавници за храна се следниве: Valrhona, Felchlin, Lindt & Sprüngli, Scharffen Berger, Cacao Barry, Callebaut, и Guittard. Овие чоколади содржат голем процент на какао.
*Хершеј млечното чоколадо е многу популарно во [[Северна Америка]]. Било направено од Милтон С. Хершеј, основач на Хершеј Компанијата. Процесот е деловна тајна, но експертите шпекулираат дека млекото е делумно липолизирано, произведува маслена киселина, што го ослободува млекото од понатамошна ферментација. Ова соединение му дава на производот одредена киселина, на која американската јавност е навикната, до тој степен што и другите производители сега самите додаваат маслена киселина на нивните млечни чоколади.
*
* ''Какаото во прав'' се користи за готвење, а и за пиење со додавање на млеко и на шеќер. Постојат два вида на незасладено какао во прав: природно какао (произведен преку  [[Брома процес]]от) и [[Холандско преработено какао|холандскиот процес за какао]]. И двата се направени преку толчење на делумно обезмастениот чоколаден ликвид и со отстранувањена речиси целиот какао путер; холандскиот процес за какаото дополнително се обработува со алкали за да се неутрализира природната киселост. Природното какао е светло по боја и кисело со силен чоколаден вкус. Природното чоколадо најчесто се користи во рецепти каде што се користи сода бикарбона (печиво); бидејќи содата е алкална, комбинирајќи го со природното какао што му овозможува на тестото да се зголеми за време на печењето. Холандското какао е малку побогато во вкус, со подлабока и потопла боја отколку природното какао. Холандскиот процес на какаото  често се користи за чоколадни пијалаци како што е топлото чоколадо, поради неговата лестотија за мешање со течности. Сепак, холандската обработка ги уништува поголемиот дел на вкусови коишто се присутни во какаото. Во [[2005]] година, Хершеј го прекинал нивниот чист процес на какао со европски стил и го заменил со специјално темно, мешавина од природно и какао по холандска обработка.
* [[Шеќерна табла|Чоколадна шеќерна табла]] е технички термин за комбинацијата од какао со растителна маст, обично тропски масти и/ или хидрогенизирани масти, како замена на какао путерот. Тоа често се користи за чоколадни премачкувања. Во многу земји тоа законски не може да се нарече „чоколадо“.
* Сурово чоколадо е чоколадо коешто не е обработено, или измешано со други состојки. Се продава во земјите со поголема потеба на чоколадо, а во многу помал степен во другите земји, и често се промовира како здраво.
*Чоколадото без додаден шеќер порасна за 30% во волумен годишно помеѓу 2002 и 2006 година. Се прави или со екстракција на шеќерот, или со замена на [[сахароза]]та со [[малтитол]] .

Вкусовите, како што се [[нане]], [[ванила]], чоколадо, [[кафе]], [[портокал]] или [[јагода]], понекогаш се додаваат на чоколадото во кремаста форма или во многу мали парчиња. Чоколадите често содржат  додадени состојки, како што се: [[кикирики]], [[ореви]], [[овошје]], [[карамела]], и крцкав [[ориз]]. Парчињата чоколадо, во различни вкусови, понекогаш се додаваат и во [[житарици]]те или [[сладолед]]от.

== Хемиски состав и хранлива вредност ==
Чоколадото содржи:

* [[јаглехидрат]]и, висока содржина на шеќер во неговиот состав;
* [[липид]]и, особено [[стеаринска киселина]] во путерот од какао;
* [[теобромин]] (2-2,2% од тежината на какаото во прав), [[Алкалоид|горчлив алкалоид]] од [[Метилксантин|фамилијата метилксантин]] (фамилија која вклучува и [[кофеин]] или [[теофилин]] ), главниот алкалоид содржан во какаото и чоколадото ;
* [[флавоноид]]и ( [[катехин]] и [[епикатехин]] ) (сп. [[Антиоксиданси|антиоксиданс]] );
* [[фенилетиламин]] (ПЕА), 0,4 до 6,6 microgramme на грам чоколадо. Тоа е [[Ендогени|ендоген]] [[алкалоид]] понекогаш опишан како ''љубовна соединение''  која брзо се метаболизира од [[Моноамин оксидаза|моноамин оксидаза-]] Б и не стигнува до [[мозок]]от во значителни количини.;
* [[витамин А]], [[Витамин Б12|Б12]], [[Витамин Д|Д]], [[Витамин Е|Е]] ;
* [[триптофан]] , една од [[Неопходна аминокиселина|неопходните аминокиселини]], претходник на [[серотонин]];
* [[кофеин]] (0,6-0,8%) ;
* и [[теофилин]], присутен само во многу мали количини.

Чоколадото е благ стимуланс за луѓето, главно поради присуството на [[теобромин]] . Дополнително содржи [[магнезиум]], [[фосфор]], [[калиум]] и [[железо]] ; 100 гр. млечна чоколада обезбедува една третина од [[препорачан дневен внос|препорачаната дневна доза]] на магнезиум.



Чоколадните производи, поради бројните корисни материи што ги содржат, наоѓаат богата примена во здравата исхрана. Така, се смета дека чоколадата помага во ослободувањето на серотонинот во [[мозок]]от, кој уште е познат и како „[[хормон]] на среќата“ и влијае врз доброто расположение. Исто така, чоколадото се користи и во терапевтска намена поради присуството на бројни [[минерали]], како: [[фосфор]], [[магнезиум]], [[железо]] и [[калиум]]. Црната чоколада содржи најголемо учество на како (најмалку 50%), а какаото содржи [[теобромин]], кој ја стимулира работата на [[Бубрег|бубрезите]], како и [[кофеин]], што ја стимулира работата на мозокот.

Во Ирска и во Италија се правени истражувања кои покажале дека црната чоколада има големо антиоксидансно дејство, т.е. помага во чистењето на [[Организам|организмот]] од [[Слободни радикали|слободните радикали]]. Притоа, истражувањата покажале дека секојдневното внесување црна чоколада ги зголемува [[антиоксиданси]]те во [[крв]]та за 20%. Според докторите од Британскиот национален сервис за здравство, чоколадата помага и во [[кашлица]]та. Во нивната студија од [[2013]] година биле опфатени 200 луѓе до 13 болници, кои имале тешки кашлици. Тие примале теобромин двапати на ден (дозата била 1.000 [[милиграм]]и), во текот на 14 дена. Првичните резултати покажале дека 60% од болните имале големо подобрување, а штом завршил третманот, симптомите на кашлица се вратиле.
[[Податотека:Sucre New Orleans Chocolate Counter 2009.jpg|мини|Продажба на чоколади во специјализирана продавница]]

=== Конзумација ===
Чоколадото се конзумира на [[температура]] од околу 20&nbsp;°C. Тоа е производ кој не поднесува температурни варијации бидејќи предизвикуваат топење или побелување (поради акумулација на шеќер или какао путер на површината). Исто така, треба да се чува подалеку од мириси поради неговата висока содржина на масти.

Може да се конзумира како [[пијалак]] (обично со [[млеко]] ), во табли, во парчиња со големина на залак (како бонбоњера ) и во многу други форми. Одлично оди со [[Алкохолен пијалак|жестоки пијалаци]] и [[Јатка (храна)|сушено овошје]] .

== Светска потрошувачка ==
Светската потрошувачка во 2003/2004 година на какао (т.е. какаото содржано во сите чоколадни производи) била приближно 0,57 килограм по лице или 1,03 кг/лице без [[Народна Република Кина|Кина]], [[Индија]] и [[Индонезија]] чии големи популации имаат непропорционално влијание врз статистиката. Сепак, постојат големи регионални варијации: просечната потрошувачка по лице била околу 1,99 во [[Европа]], 1,30 во [[Америка]], 0,12 во [[Азија]] / [[Океанија]] и 0,14 во [[Африка]] .

Во Европа потрошувачката е поголема во северните и алпските земји, а помала во јужните земји. Водечка земја-потрошувач е [[Швајцарија]] (иако значителен дел, проценета на 20%, или поврзано со туризмот ) со 10,05 кг/лице годишно и по жител, по што следат [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], [[Германија]] и [[Белгија]] [[Шпанија]], [[Португалија]], [[Словенија]] и [[Полска]] (со 840 гр. годишно по жител) се најниски потрошувачи. За споредба, Кина троши 120 гр.  чоколадо годишно и по глава на жител, а [[Соединети Американски Држави|САД]] 5,45 кг/лице  .

Потрошувачката на чоколадо варира во текот на годината со два пика на потрошувачка на [[Божиќ]] (10.1% од продажбата во 2018 година) и на [[Велигден]] (4.4% од продажбата во 2018 година) . Генерално, три главни фактори влијаат на потрошувачката на чоколадо:

* навики во исхраната;
* економското опкружување;
* климата.
== Производство и регулативи ==
Секоја година, ''списанието Candy Industries ги'' наведува најголемите производители на кондиторски и чоколадни производи во светот според нивниот промет. [[Меѓународна организација за какао|Меѓународната организација за какао се]] заснова на оваа листа. Во 2014 година, листата на првите десет производители на чоколада во светот (промет во милиони американски долари) е  следнава:
#  Mars: 18 480
#  Mondelez International <small>(Kraft Foods)</small>: 14 350
#  Ferrero: 10 911
#  Nestlé: 10 466
#  Meiji Co: 9 818
#  Hershey's: 7 485
#  Lindt & Sprüngli: 4 022
#  Arcor: 3 500
#  Ezaki Glico: 3 049
#  August Storck: 2 272

===Соединети Американски Држави===

Американската администрација за храна и лекови го регулира начинот на именивање и составот на производите од какао:

			
Во [[март]] [[2007]] година, Здружението на производители на чоколадо, чиишто членови се и „Херсеј“, „[[Нестле]]“, и „Арчер Мидланд“, започнало лобирање на ФДА за ја промени правната дефиниција на чоколадото за да се овозможи замена на „сигурните и соодветните растителни масти и масла“ (вклучувајќи ги и делумно хидрогенизираните растителни масла) за какао путерот во прилог на користење на „каков било засладувачки додаток“ (вклучувајќи и вештачки засладувачи) и [[млеко]]. Во моментов, ФДА не дозволува производот да биде наведен како „чоколадо“ доколку производот содржи некои од овие три состојки.

===Канада===
Легазијацијата на какао и чоколадните производи во [[Канада]] се наоѓа во член 4 од Регулативите за храна и лекови (ФДР), во состав на Законот за храна и лекови (ФДА). Канадската агенција за инспекција на [[храна]] (ЦФИА) е одговорна за администрација и спроведување на ФДР и ФДА (поради тоа што се однесува на храната).


		
Употребата на состојките на какао путерот во Канада не е дозволена. Чоколадото што се продава во Канада не може да содржи растителни масти или масла. Единствените благи состојки дозволени во чоколадото во Канада се наведени во членот 8 во Регулативите за храна и лекови.  Вештачки засладувачи како аспартам, сукралоза, ацесулфам калиум, и шеќерни алкохоли (сорбитол, малтитол, итн) не се дозволени.

===Европска Унија===
Производите означени како „Семејно млечно чоколадо“ на секое друго место во [[Европска Унија|Европската Унија]] им е дозволено да бидат означени едноставо како „млечно чоколадо“ како во [[Велика Британија]] и [[Ирска]].



===Јапонија===
Во [[Јапонија]], чоколадните материјали и чоколадните производи се класифицирани според  една сложена скала: (チョコレート#チョコレートの規格).
* Чоколадни материјали: (チョコレート生地 chokorēto kiji?):
* Чист чоколаден материјал: (純チョコレート生地 jun-chokorēto kiji?) Какаото содржи, ≥35%, какао путер  ≥18%, сахароза  ≤55%, лецитин ≤0,5%, без адитиви, освен лецитин и вкус од ванила, без маснотии различни од какао путерот и млечни маснотии, вода ≥3%.
* Чист материјал за млечно чоколадо (純ミルクチョコレート生地 jun-miruku chokorēto kiji?)
Какаото содржи ≥21%, [[Какаово масло|какао путер]]  ≥18%, млечни материи ≥14%, млечни масти  ≥3.5%, [[сахароза]]  ≤55%, [[лецитин]]  ≤0.5%, без адитиви освен лецитин и вкус од [[ванила]], без маснотии од како путер и млечни маснотии, вода ≤3%.
* **Чоколаден материјал** (チョコレート生地 chokorēto kiji?)
Какаото содржи t ≥35%, чоколаден путер ≥18%, вода  ≤3%.Исто така е дозволено да се замени млечна материја за содржина од какао: какао  ≥21%, како путер ≥18%, во комбинација на материја од млеко и какао ≥35%, млечни масти  ≥3%, вода ≤3%.
* Материјал за млечно чоколадо (ミルクチョコレート生地 miruku chokorēto kiji?)
Какаото содржина  ≥21%, какао путер  ≥18%, млечни материи  ≥14%, млечни масти  ≥3%, вода  ≤3%.
* **Квази чоколаден материјал** (準チョコレート生地 jun-chokorēto kiji?) какао содржина ≥15%, какао путер  ≥3%, масти  ≥18%, вода  ≤3%.
* Материјал за квази млечно чоколадо (準ミルクチョコレート生地 jun-miruku). Какао содржина ≥7%, какао путер  ≥3%, масти  ≥18%, млачни материи  ≥12.5%, млечни масти  ≥2%, вода ≤3%.
* **Чоколадни производи** (チョコレート製品 chokorēto seihin?): Производите коишто го користат млечното чоколадо или квазимлечното чоколадо како што е погоре опишано се третираат на истиот начин како чоколадо/квази чоколадо.
* **Чоколадо** (チョコレート chokorēto?) Обработените чоколадни производи се направени од чоколаден материјал или содржат најмалку 60% чоколаден материјал. Обработените чоколадни производи мора да содржат најмалку 40% чоколаден материјал од тежината. Меѓу обработените чоколадни производи, оние коишто содржат  најмалку 10% од тежината на кремот и не повеќе од 10% вода може да се наречат  сурово чоколадо (生チョコレート nama chokorēto?).
* **Чоколадни слатки** (チョコレート菓子 chokorēto kashi?) Обработени чоколадни производи коишто содржат помалку од 60% чоколаден материјал.
* **Квази чоколадо** (準チョコレート jun-chokorēto?). Симболот квази треба официјално да се заокружи. Обработените квази чоколадни производи се направени од квази чоколаден материјал или содржат најмалку 60% квазичоколаден материјал.
* **Квазичоколадни слатки*' (準チョコレート菓子 jun-chokorēto kashi?)
Обработените квази чоколадни производи содржат помалку од 60% квази чоколаден материјал.

== Влијанија врз здравјето ==
Чоколадото содржи голема количина на [[Антиоксиданси|антиоксидансни]] хемикалии ([[флавоноид]]и, од семејството на [[полифенол]]и или танини “) откриени во [[какаово зрно|зрната какао]] и [[Состав на какао во прав|какао во прав]] кои би биле во потеклото на неговите квалитети  . Овие супстанции имаат многу својства.

Редовното јадење темно чоколадо во умерени количини може да има позитивни здравствени ефекти; [[Какао]]то или [[Темно чоколадо|темното чоколадо]], особено, се корисни за [[Крвоток|циркулаторниот систем]] . Предложени се и други бенефиции, како [[Хемотерапија|антиканцерогено]] дејство, [[Ноотропски|ноотропно]] (стимулација на мозокот), за спречување на [[кашлица]] или против дијареја . Чоколадото е исто така познат како афродизијак, но овој ефект никогаш не е докажан.

Од друга страна, се сомнева дека прекумерната потрошувачка на енергетски густа храна, како што е чоколадото, го зголемува ризикот од [[дебелина]] без соодветно зголемување на активноста. Суровото чоколадо е богато со путер од какао, маснотија што се отстранува за време на рафинирањето на чоколадата, а потоа се додава во различни пропорции за време на производството. Производителите можат да додадат и други масти, шеќери и млеко, кои ја зголемуваат калориската содржина на чоколадото.

[[Би-би-си|Би-Би-Си]] објави студија која покажува дека топењето на чоколадото во устата предизвикува зголемена активност на мозокот и отчукувања на срцето кои се поинтензивни од страсниот бакнеж и траат четири пати подолго по прекинот на активноста.

=== Ризик од дебелина ===
Чоколадото е особено енергично бидејќи е многу богато со шеќери ([[јаглехидрат]]и) и масти ([[липид]]и): 500 kcal на 100 грама  (550 kcal во [[млечно чоколадо]]). 100 гр. темно чоколадо обезбедува четвртина од просечните дневни потреби на жената. Гликемискиот индекс (ГИ) на чоколадото е споредлив со ржаниот леб.

=== Други придобивки ===
Неколку популациони студии забележале зголемен ризик од одредени [[Рак (болест)|видови на рак]] кај луѓето кои често консумираат [[нездрава храна]] која содржи (меѓу другото) чоколадо  Сепак, нема докази за влијанието на темното чоколадо, богато со флавоноиди, врз ризикот од рак. Некои студии сугерираат дека флавоноидите содржани во какаото може да имаат антиканцерогени својства , но тоа не е докажано.

Други студии сугерираат дека специјално формулиран тип на какао може да биде [[ноотропски]] и да го одложи падот на функцијата на мозокот поврзан со возраста  .

Какаото содржи [[фенилпропаноидна киселина]], која влијае на растот на клетките на кожата . Така, чоколадото може да го подобри заздравувањето, да го намали оштетувањето на кожата и брчките и да го спречи ризикот од чир на желудникот. [[Витамин Е|Витаминот Е]] и особено флавоноидите ([[катехин]] и [[епикатехин]] ) исто така ја подобруваат густината и хидратацијата на кожата, како и [[фотозаштита]]та со зголемување [[крвна циркулација|на циркулацијата на крвта]] во [[Дермален|кожата]] 

=== Опасност за домашните миленици ===
Чоколадото е опасно, па дури и смртоносно за некои животни, особено за [[Куче|кучиња]], [[Мачка|мачки]], [[папагал]]и или [[коњ]]и. [[Теобромин]]от што го содржи, блиску до [[кофеин]]от, претерано го стимулира нивниот нервен систем, а нивниот метаболизам не дозволува тој брзо да се елиминира  .

Така, 150 грама  е потенцијално смртоносна доза за кученце или за ситна раса возрасно куче ; теоброминот се задржува околу дваесет часа во неговата крв, веројатно предизвикувајќи [[Епилепсија|епилептични]] напади, инфаркт, внатрешно крвавење и на крајот смрт. Ако се проголта, треба да повраќање во рок од два часа или да се однесе кај ветеринар. Пониска доза може да предизвика други лезии, вклучително и [[слепило]] кај кучињата.

==Чоколадата како тема во уметноста и во популарната култура==
* „Не ја зедов, туку ја изедов“ — расказ за деца на македонскиот писател [[Неџати Зекерија]].
* „Уште песни за чоколадата и за девојките“ (англиски: *More Songs About Chocolate And Girls*) — песна на ирската [[Рок-музика|рок-група]] [[Андертоунс]] (*The Undertones*) од 1980 година.
* „Крв и чоколада“ (англиски: *Blood and Chocolate*) — албум на британскиот [рок-музичар [[Елвис Костело]] (*Elvis Costello*) од 1986 година.
* „Чоколада“ (*Chocolat*) — песна на групата [[Корнершоп]] (*Cornershop*) од [[1997]] година..
* „Радиоактивно чоколадо“ (англиски: *Radioactive Chocolate*) — песна на американската [[хардкор-панк]] група *Millions Of Dead Cops*.

== Поврзано ==
* [[Историја на чоколадото]]
* [[Какао]]
* [[Слаткарство]]

=== Библиографија ===

* <abbr>(en)</abbr> Stephen T. Beckett,  «La science du chocolat», Cambridge, 2008, 240 <abbr>p.</abbr> <small>(ISBN 978-0-85404-970-7 notice BnF <abbr>n<sup>o</sup></abbr> FRBNF41230187)</small>
* <abbr>(en)</abbr> Emmanuel Ohene Afoakwa,  «La science et l'industrie du chocolat», 2010 <small>(ISBN 9781444319880 notice BnF <abbr>n<sup>o</sup></abbr> FRBNF44662451)</small>
* Michel Barel, , Éditions QUAE GIE, 2016,nouvelle édition
* (es) Antonio Colmenero de Ledesma, René Moreau et Barthélémy Marradon, *Du chocolate: discours curieux divisé en quatre parties*, Paris, Sébastien Cramoisy, 1643, 59 p. <small>(notice BnF <abbr>n<sup>o</sup></abbr> FRBNF30259423)</small>
* Philippe Sylvestre Dufour, Jacob Spon, Barthélémy Marradon et René Moreau, *De l'usage du caphé, du thé et du chocolate*, Lyon, Jean Girin et Barthélemy Rivière, 1671, 188 p. <small>(notice BnF <abbr>n<sup>o</sup></abbr> FRBNF30368705)</small>
* <abbr>(en)</abbr> Sophie D. Coe, Michael D. Coe, , Thames & Hudson, 203, 280 <abbr>p.</abbr>
* <abbr>D<sup>r</sup></abbr> Hervé Robert, *Les vertus santé du chocolat - VRAI/FAUX sur cet aliment gourmand'', EDP Sciences, 2014, 204 p. ISBN 978-2-7598-1071-0)

## Наводи


Категорија:Слатки
Категорија:Намирници