Дија (светилка)

алт=Diwali diyas|мини|Симетрични дијаси за Дивали
мини|Жени продаваат дија од бамбус во близина на Бхадрачалам
[мини|Дија светилка со [Свастика|гравура на свастика во внатрешноста]]
**Дија** ― кандило направено од глина или кал со памучен фитил натопен во масло. Овие ламби најчесто се користат на индискиот потконтинент и имаат свето значење во хиндуистичките, сикиските, будистичките и џаинистичките молитви, како и во религиозните ритуали, церемонии и фестивали, вклучувајќи го и Дивали.

## Традиционална употреба
Диите симболично се палат за време на молитви, ритуали и церемонии; тие се трајни светилки во домовите и храмовите. Топлиот, светол сјај што се емитува од диите се смета дека претставува просветлување, просперитет, знаење и мудрост. Диите го претставуваат триумфот на светлината над темнината, на доброто над злото, а најзначаен пример за ова е денот на Дивали. Дивали се слави секоја година за да се прослави триумфот на доброто над злото, како што е раскажано во хиндуистичкиот еп, Рамајана. Дивали го означува денот кога Рама, Сита и Лакшмана се вратиле дома во Ајодја по 14 години во егзил, по поразот на Равана. Според традицијата, за да ги пречекаат Рама, Сита и Лакшмана дома, се вели дека граѓаните на Ајодја ги осветлуваат улиците со дии. Тие се сметаат за поврзани со Лакшми во хиндуистичката иконографија и обожување.

## Фестивали

* мини| Чајни дија за декорација за време на Дивали Дивали: Палењето на диите е дел од прославите и ритуалите на важниот ден во хиндуистичкиот календар. Куќите се украсени со мали дији поставени на  влезовите. Всушност, името Дивали е изведено од санскритскиот збор Дипавали, што значи ред светла („длабоко“ значи Дија, а „авали“ значи ред). Дивали се споменува во раните санскритски текстови, како што се Падма Пурана и Сканда Пурана*,* кои биле завршени во втората половина на 1 милениум од н.е. *Диите* се споменуваат во *Сканда Кишор Пурана* како симбол на делови од сонцето, опишувајќи го како космички дарител на светлина и енергија на целиот живот и кој сезонски се менува во месецот Картик од хиндуистичкиот календар.
* Картика Дипам е фестивал на светлината што го слават главно хинду Тамилите, а исто така и следбениците во регионите Керала, Андра Прадеш, Телангана, Карнатака и Шри Ланка. Прославен во Тамил Наду и Шри Ланка уште од античкиот период, фестивалот се одржува на денот на полна месечина во месецот Картика, наречен Картика Поурнами, кој паѓа во грегоријанските месеци ноември или декември. Се одбележува на денот кога полната месечина е во конјункција со соѕвездието Плејади. Соодветствува на настанот Картика Пурнима, иако паѓа во различен ден поради корекцијата на рамнодениците во тамилскиот календар. Во Керала, овој фестивал е познат како Трикартика, и се слави во чест на Чотаникара Бхагавати, форма на Лакшми. Се слави во името на Лакшаба во округот Нилгирис во Тамил Наду.

### Богослужба и молитви
Литните дии кои се ставаат пред божества за време на молитвата во храмовите, а потоа се користат за благослов на верниците, се нарекуваат арати.

Слична светилка наречена путерна ламба се користи и во тибетските будистички жртви.

### Хиндуистички ритуали
Раѓање: Палењето на дија е исто така дел од хиндуистичките религиозни ритуали поврзани со раѓањето.

Арти или ***Арати***  е хиндуистички ритуал што се користи во богослужбата, дел од *пуџа*, во кој светлината (од пламен запален со камфор, или масло) ритуално се мавта за почитување на божествата.  *Арти* се однесува и на песните што се пеат во слава на божеството, кога се нуди светлината. Сиките исто така изведуваат *арти* во форма на *арти* *киртан*, што вклучува само побожно пеење, но Ниханг Сиките конкретно изведуваат *арти*, при што се користи и светлина.

## Видови
десно|мини|Врвот на украсната ламба Начиаркоил или Анам од Тамилнаду
Што се однесува до изборот на материјал, најчести се земјените ламби печени во печка, проследени со метални ламби со повеќе фитили, претежно од месинг познати како *Самаи*, иако за изработка се користат и други материјали како што се лебдечка ламба патравали направена од лисја или трајни ламби кои се направени од камења.

Дизајнот на фитилот, најчести се диите со еден фитил, проследени во стилот со два фитили, но се прават и други варијации како што се ламби со четири, пет или седум фитили.

Што се однесува до целокупниот дизајн на ламбите, украсните ламби се достапни во различни дизајни. Иконската ламба Начиаркоил, позната и како *„ламба Анам“*, се произведува ексклузивно во заедницата Патер (Камалар) во Начијар Коил, Тамил Наду.

Дија ламбите се појавуваат во многу форми, а најчести се скромните земјени садови кои се печени во печка, додека поукрасените верзии се изработени од месинг и имаат повеќе фитили (два, четири, пет или дури седум) или се направени од лисја/флотација или камен за трајна употреба.

## Поврзано

* Други светилки
** Ламба од путер
** Навратра Акханд Џјоти
** Ламба Начиаркоил
** Нилавилаку ламба
** Небесен фенер
* Поврзани теми
** Аарти
** Дивали
** Ранголи

## Наводи

Категорија:Садови
Категорија:Индиски ракотворби