Летни олимписки игри 2004

**Летни олимписки игри 2004** (, ), официјално познати како **XXVIII Летни олимписки игри** или како **Атина 2004** (, ) — меѓународен мулти-спортски настан што се одржале во периодот од 13 до 29 август 2004 година во Атина, Грција. На Игрите се натпреварувале 10.625 спортисти, околу 600 повеќе од очекувањата, придружувани од 5.501 тимски службеници од 201 земји. На игрите биле доделени 301 медали во 28 различни спортови. Овие Летни олимписки игри го одбележале првите од Летните олимписки игри во 1996 година каде присуствувале сите земји со Национален олимписки комитет, а исто така и враќање на Олимписките игри во градот каде што биле одржани првите Летни олимписки игри. Претходно Грција била домаќин на првата современа Олимпијада во 1896 година, а Атина станала еден од четирите градови во тоа време што во два наврати била домаќин на Летните олимписки игри (заедно со Париз, Лондон и Лос Анџелес).

На овие игри бил воведен нов аверс за медалите, заменувајќи го дизајнот од Џизепе Касиоли, кој се користел од 1928 година. Ова ја поправило долготрајната грешка во користењето на Римскиот Колосеум;  новиот дизајн го карактеризира стадионот Панатинаико.

Олимписките игри во 2004 година биле оценети како „незаборавни игри од соништата“ од претседателот на МОК Jacак Рог и ја напуштиле Атина со значително подобрена инфраструктура, вклучувајќи нов аеродром, обиколница и систем на метро. Имало аргументи (претежно во популарните медиуми) во врска со цената на Летните игри во 2004 година и нивниот можен придонес во кризата на грчката влада со долгови 2010–18, но има малку или воопшто нема докази за таква корелација. Обично се сметало дека игрите во 2004 година се успешни, со зголемениот стандард на конкуренција меѓу нациите низ целиот свет. На овие игри како победници излегле САД, а потоа следувале Кина и Русија, додека Грција го освоила 15-тото место. Неколку светски и олимписки рекорди биле соборени за време на овие игри.

## Избор на град домаќин
Атина била избрана за град домаќин за време на 106-тата сесија на МОК одржана во Лозана на 5 септември 1997 година. Атина го изгубила обидот да ги организира Летните олимписки игри во 1996 година од Атланта скоро седум години пред тоа на 18 септември 1990 година, за време на 96-тата сесија на МОК во Токио. Под раководство на Јана Ангелопулос-Даскалаки, Атина продолжила со уште една понуда, овој пат за правото да биде домаќин на Летните олимписки игри во 2004 година. Успехот на Атина во обезбедувањето на Игрите во 2004 година се засновала главно на привлечноста на Атина кон историјата на Олимпијадата и нагласувањето што го дала на клучната улога што Грција и Атина можело да ја играат во промовирањето на олимпизмот и Олимпиското движење. Понудата за Игрите во 2004 година била пофалена за нејзината понизност и сериозност, нејзината фокусирана порака и деталниот концепт на понудата. Понудата за 2004 година се однесувала на загриженоста и критиките покренати во нејзината неуспешна понуда од 1996 година - првенствено инфраструктурната подготвеност на Атина, загадувањето на воздухот, буџетот и политизацијата на подготовките на Игрите. Успешната организација на Атина на Светското првенство во атлетика во 1997 година, еден месец пред изборите во градот домаќин, било исто така клучно за смирување на долготрајните стравови и загрижености меѓу спортската заедница и некои членови на МОК во врска со нејзината способност да бидат домаќини на меѓународни спортски настани. Друг фактор што исто така придонело за избор на Атина било растечкото расположение кај некои членови на МОК да ги вратат вредностите на Олимписките игри, компонента за која сметале дека е изгубена.

Откако водела во сите кругови на гласање, Атина лесно го победила Рим на 5-то и последното гласање. Кејптаун, Стокхолм и Буенос Аирес, трите други града што влегле во потесниот избор на МОК, биле елиминирани во претходните кругови на гласањето. Други шест градови поднеле апликации, но нивните понуди биле отфрлени од МОК во 1996 година. Овие градови биле Истанбул, Лил, Рио де Жанеиро, Сан Хуан, Севиља и Санкт Петербург.

## Развој и подготовка

### Трошоци
Летните олимписки игри 2004 година ја чинеле Владата на Грција 8,954 милијарди евра. Според проценката на трошоците и придобивките за влијанието на Олимписките игри во Атина 2004 година, презентирани во грчкиот парламент во јануари 2013 година од министерот за финансии г-дин Јанис Стурнарас, вкупната нето-економска корист за Грција била позитивна.

Организацискиот комитет (АТНОК), одговорен за подготовките и организацијата на Игрите, заклучил суфицит од € 130,6 милиони евра во 2005 година. АТНОК придонел 123,6 милиони евра од вишокот на грчката држава за да ги покрие другите поврзани трошоци на грчката држава при организирањето на игрите. Како резултат на тоа, АТНОК објавил во своите официјални објавени сметки чиста добивка од 7 милиони евра. Придонесот на државата во вкупниот буџет на АТНОК изнесувала 8% од нејзините трошоци наспроти првично предвидените 14%.

Вкупните приходи на АТНОК, вклучувајќи ги приходите од билети, спонзори, радиодифузни права, продажба на стоки итн., изнесувале 2.098,4 милиони евра. Најголемиот процент од тие приходи (38%) се однесуваат на правата за радиодифузија. Вкупните трошоци на АТНОК изнесувале 1.967,8 милиони евра.

Честопати аналитичарите се повикуваат на „*Цената на Олимписките игри*“ земајќи го предвид не само буџетот на Организацискиот комитет (т.е. организациските трошоци) директно поврзани со Олимписките игри, туку и трошоците направени од земјата домаќин за време на подготовките, т.е. големите потребни проекти за надградба на инфраструктурата во земјата, вклучувајќи спортска инфраструктура, патишта, аеродроми, болници, електрична мрежа итн. Оваа цена, сепак, не се припишува директно на реалната организација на игрите. Ваквите инфраструктурни проекти се сметаат според сите фискални стандарди како инвестиции во основни средства што остануваат во земјата домаќин со децении по игрите. Исто така, во многу случаи овие надградби на инфраструктурата би се одвивале, без оглед на домаќинството на Олимписките игри, иако овие последниве можеби делуваат како „катализатор“.

Во оваа смисла грчкото Министерство за финансии во 2013 година објавило дека трошоците на грчката држава за Олимписките игри во Атина 2004 година, вклучувајќи ги и инфраструктурните и организациските трошоци, достигнале износ од 8,5 милијарди евра. Истиот извештај понатаму објаснува дека 2 милијарди евра од оваа сума биле покриени со приходите на ATHOК (од билети, спонзори, радиодифузни права, продажба на стоки и сл.) и дека други 2 милијарди евра биле директно инвестирани во надградба на болници и археолошки места. Затоа, нето-инфраструктурните трошоци поврзани со подготовката на Олимписките игри во Атина 2004 година биле 4,5 милијарди евра, значително пониски од пријавените проценки, и главно вклучувале долгорочни инвестиции во основни средства во бројни општински и сообраќајни инфраструктури.

Од страната на приходите, истиот извештај проценува дека зголемените приходи од данок од приближно 3,5 милијарди евра произлегле од зголемените активности предизвикани од Олимписките игри во Атина 2004 година во периодот од 2000 до 2004 година. Овие даночни приходи биле исплаќани директно на грчката држава конкретно во форма на дополнителни придонеси за социјално осигурување, данок на доход и данок на ДДВ платен од сите компании, професионалци и даватели на услуги кои биле директно вклучени во Олимписките игри. Покрај тоа, се известува дека Олимписките игри во Атина 2004 година имале големо влијание врз економскиот раст врз туристичкиот сектор, еден од столбовите на грчката економија, како и во многу други сектори.

Конечната пресуда за цената на Олимписките игри во Атина 2004 година, според зборовите на грчкиот министер за финансии, е дека „како резултат на анализата на трошоците и придобивките, доаѓаме до заклучок дека има нето економски придобивки од Олимписки игри".

Студијата за *Олимписки игри во Оксфорд 2016 година ја* проценува цената на исходот на Атина 2004 година на 2,9 милијарди американски долари во 2015 година. Оваа бројка вклучува само трошоци поврзани со спортот, т.е. *оперативни трошоци* направени од организацискиот комитет за организирање на Игрите, од кои најголеми компоненти се технологијата, сообраќајот, работната сила и административните трошоци, додека другите оперативни трошоци вклучуваат безбедност, угостителство, церемонии и медицински услуги и *директни капитални трошоци* направени од градот домаќин и земјата или приватни инвеститори за изградба на местата за натпреварување, олимпиското село, меѓународниот центар за емитување и центарот за медиуми и печат, кои се потребно е да бидат домаќини на Игрите. Индиректните трошоци за капитал не *се* вклучени тука, како што се патната, железничката или аеродромската инфраструктура или за надградби на хотели или други деловни инвестиции направени за време на подготовките за игрите, но кои не се директно поврзани со приредувањето на игрите. Цената на Атина 2004 од 2,9 милијарди американски долари се споредува со трошоците од 4,6 милијарди американски долари за Рио 2016 година, 40-44 милијарди американски долари за Пекинг 2008 година и 51 милијарди американски долари за Сочи 2014 година, најскапите Олимписки игри во историјата. Просечната цена поврзана со спортот за Летните игри од 1960 година е 5,2 милијарди американски долари.

Трошоците за спортските настани за Атина 2004 биле 9,8 милиони американски долари. Ова се споредува со 14,9 милиони американски долари за Рио 2016 година, 49,5 милиони американски долари за Лондон 2012 година и 22,5 милиони американски долари за Пекинг 2008 година. Просечната цена по настан за Летните игри од 1960 година е 19,9 милиони американски долари.

Трошоците по спортист за Атина 2004 година биле 0,3 милиони американски долари. Ова се споредува со 0,4 милиони американски долари за Рио 2016 година, 1,4 милиони американски долари за Лондон 2012 година и 0,6 милиони американски долари за Пекинг 2008 година. Просечна цена по спортист за Летните игри од 1960 година е 0,6 милиони американски долари.

Пречекорувањето на трошоците за Атина 2004 изнесувало 49 проценти, измерено реално од понудата за домаќин на Игрите. Ова се споредува со 51 процент за Рио 2016 и 76 проценти за Лондон 2012 година. Просечното пречекорување на трошоците за Летните игри од 1960 година е 176 проценти.

### Изградба

До крајот на март 2004 година, некои олимписки проекти сè уште не биле довршени, а грчките власти објавиле дека покривот што првично го предлагалњ како опционално, невитално дополнување на Центарот за водни тела, повеќе нема да се гради. Главниот Олимписки стадион, назначениот објект за церемониите на отворање и затворање на игрите, бил завршен на само два месеци пред отворањето на игрите. Овој стадион бил завршен со стаклен покрив што може да се повлече, дизајниран од шпанскиот архитект Сантјаго Калатрава. Истиот архитект го дизајнирал и Атинскиот Велодром и други објекти.

Инфраструктурата, како што е трамвајската линија што ги поврзува местата во јужна Атина со центарот на градот и бројните места биле значително заостанати од предвидениот рок, само два месеци пред почетокот на игрите. Последователното темпо на подготовка, сепак, ги натерало властите да ги завршат местата во Атина, која била призната како една од најтешките во историјата на Олимписките игри. Грците, без вознемиреност, тврделе дека ќе успеат цело време. До јули / август 2004 година, сите места биле доставени: во август, Олимпискиот стадион бил официјално завршен и отворен, придружен или претходело официјално завршување и отворање на други места во рамките на Атинскиот олимписки спортски комплекс (ОАКА) и спортските комплекси во Фалиро и Хелинико.

Кон крајот на јули и почетокот на август бил ставен во функција трамвајот во Атина, а овој систем обезбедил дополнителни врски со оние што веќе постоеле меѓу центарот на градот Атина и неговите заедници покрај брегот покрај Саронскиот Залив. Овие заедници ги вклучуват пристанишниот град Пиреј, Агиос Космас (место на едрење), Хелинико (местото на стариот меѓународен аеродром кој веќе содржал место за мечување, патека за слалом со кану / кајак, Олимписката кошаркарска арена „Хелинико“ со 15.000 места и стадиумите во софтбол и бејзбол) и олимпискиот комплекс на крајбрежната зона Фалиро (место на теквондо, ракомет, одбојка во затворен простор и одбојка на плажа, како и ново реконструираниот стадион Караискаки за фудбал). Надградбите на Атинскиот прстен пат биле исто така доставени навреме, како и надградбите на експресниот пат што ја поврзувале централна Атина со периферни области како што се Маркопуло (место на пукање и коњички места), новоизградениот меѓународен аеродром „Елефтериос Венизелос“, Схиниас (место место за веслање), Маруси (место на ОАКА), Парнита (место на Олимпиското село), Галаци (место на ритмичка гимнастика и место за пинг-понг) и Вулијагмени (место на одржување на триатлон). Надградбите на Атинското метро исто така биле завршени, а новите линии стапиле во функција до средината на летото.

ЕМИ го објавил *Unity*, официјалниот поп-албум на Олимписките игри во Атина, во пресрет на Олимписките игри. Албумот се одликува со придонеси од Стинг, Лени Кравиц, Моби, Дестинис Чајлд и Аврил Лавињ. ЕМИ ветил дека ќе донира 180.000 американски долари од албумот во програмата на УНИЦЕФ за ХИВ / СИДА во Потсахарска Африка.

Најмалку 14 лица загинале за време на работата на објектите. Повеќето од овие луѓе не биле од Грција.

Пред игрите, грчкиот хотелски персонал организирал серија еднодневни штрајкови за спорови околу платите. Тие барале значително зголемување за периодот што го опфаќа настанот што се одржува. Протестирале и возачите на болничари и брза помош. Тие тврделе дека имаат право на исти олимписки бонуси ветени на нивните колеги од безбедносните сили.

## Олимписки пламен

десно|мини| Церемонијата за палење на пламенот била организирана како пагански избор, со свештенички кои танцувале.
[мини| [Олимписки пламен|Олимпискиот пламен за прв пат го обиколил светот.]]
Церемонијата на осветлување на олимпискиот пламен се одржала на 25 март 2004 година во Античка Олимпија. За прв пат дотогаш, пламенот го обиколил целиот свет во штафета во разни олимписки градови (минати и идни) и други големи градови, пред да се врати во Грција.

## Маскоти
Маскотите се традиција на Олимписките игри уште од Зимските олимписки игри 1968 година во Гренобл, Франција. Олимписките игри во 2004 година имале две официјални маскоти: *Атина* и *Фивос*. Сестрата и братот биле именувани по Атина, божицата на мудроста, стратегијата и војната, и Фебис, богот на светлината и музиката, соодветно. Тие биле инспирирани од античката даидала, кои биле играчки-кукли, кои исто така имале религиозни знаци.

## Интернет опфат
За прв пат, на големите радиодифузери им било дозволено да служат видео-покриеност на Олимпијадата преку Интернет, под услов да ја ограничуваат оваа услуга географски, за да ги заштитат договорите за радиодифузија во други области. Меѓународниот олимписки комитет забранил олимписки спортисти, како и тренери, персонал за поддршка и други службени лица, да поставуваат специјализирани блогови и / или други веб-страници за покривање на нивната лична перспектива на игрите. Не им било дозволено да објавуваат аудио, видео или фотографии што ги направиле. Исклучок бил направен ако некој спортист веќе има лично режно место што не е поставено специјално за Игрите. Ен-Би-Си отворил свое олимписко мрежно место, *NBCO Olympicics.com*. Фокусирајќи се на телевизиското покривање на Игрите, тие обезбедиле видео клипови, пласманот на медалите, резултати во живо. Неговата главна цел, сепак, била да обезбеди распоред за тоа кои спортови се наоѓаат на многуте станици на NBC Universal. Игрите биле прикажувани на телевизија 24 часа на ден, на една или друга мрежа.

## Технологија
мини|Поглед на Центарот за технолошки операции ATHOC за време на игрите.
Како и со секое претпријатие, Организациониот комитет и сите вклучени во него се потпирале многу на технологијата за да обезбедат успешен настан. ATHOC одржувал две посебни мрежи за податоци, една за подготовка на Игрите (позната како Административна мрежа) и друга за самите Игри (Мрежа на игри). Техничката инфраструктура вклучувала повеќе од 11.000 компјутери, над 600 сервери, 2.000 принтери, 23.000 фиксни телефонски уреди, 9.000 мобилни телефони, 12.000 уреди TETRA, 16.000 ТВ и видео уреди и 17 видео ѕидови меѓусебно поврзани со повеќе од 6.000&nbsp;километри.

Оваа инфраструктура била создадена и одржувана за да служи директно на повеќе од 150.000 вработени во ATHOC, волонтери, членови на семејството на Олимпијада (МОК, НОК, федерации), партнери и спонзори и медиуми. Исто така, ги задржувала информациите за сите гледачи, ТВ-гледачите, посетителите на мрежните места и читателите на вести ширум светот, пред и за време на Игрите. Медија центарот се наоѓала во Запион, кој е грчки национален изложбен центар.

Помеѓу јуни и август 2004 година, технолошкиот персонал работел во Центарот за технолошки операции (ТОК) од каде што можело централно да ги следи и управува со сите уреди и проток на информации, како и да се справи со сите проблеми што се појавиле за време на игрите. ТОК бил организиран во тимови (на пр Системи, телекомуникации, безбедносна информација, мрежа на податоци, екипирање и сл.) и соодветни водачи на тимови (менаџери на смена). ТОК работел на основа 24x7 со персонал организиран во 12-часовни смени. 

## Игри

### Церемонија на отворање
[мини| [Олимписки пламен|Олимпискиот пламен на свеченото отворање]]
Широко пофалената церемонија на отворање во режија на авангардниот кореограф Димитрис Папајоану и во продукција на Џек Мортон во светот предводена од директорот на проектот Дејвид Золквер се одржала на 13 август 2004 година. Започнала со дваесет и осум (број на олимпијади до тогаш) одбројувања, поттикнато од звуците на засилено чукање на срцето. Како што одбројувањето било завршено, огнометот продолжувал и го осветлувал небото над стадионот. Откако тапанскиот корпус и играчите на бузуки се приклучиле на почетниот марш, на видео-екранот биле прикажани слики од летот, преминувајќи југозападно од Атина над грчкото село кон античка Олимпија. Потоа, еден тапанар на античкиот стадион се вклучил во тапан дует со еден тапанар на главниот стадион во Атина, приклучувајќи им се на оригиналните антички Олимписки игри со современите во симболика. На крајот од тапанскиот дует, единствената запалена стрела била лансирана од видео-екранот (симболично од античка Олимпија) и во рефлектирачкиот базен, што резултирало со избувнување на оган на средината на стадионот. Церемонијата на отворање била избор на традиционална грчка култура и историја, враќајќи се на нејзините митолошки почетоци. Програмата започнала како младо грчко момче плови во стадионот мавтајќи го националното знаме а потоа се појавил кентаур, проследен со огромна глава на кикладска фигура која на крајот влегла во многу парчиња симболизирајќи ги грчките острови. Под главата на кикладот се наоѓало хеленистичко претставување на човечкото тело, како одраз на концептот и вербата во совршенството, рефлектирани во грчката уметност. Еден човек бил виден на лебдечка коцка, симболизирајќи го човечкото вечно „разделување“ помеѓу страста и разумот, проследено со неколку млади љубовници разиграно бркајќи се едни со други, додека богот Ерос лебдел над нив. Следело многу шарена парада, што ја хронизирало грчката историја, од античката минојска цивилизација до современото време.

Иако Ен-Би-Си во САД ја презентирала целата церемонија на отворање од почеток до крај, топлес-минојската свештеничка била прикажана само кратко, градите биле пикселизирани дигитално со цел да се избегнат полемики (бидејќи т.н. инцидент со „брадавиците“ сè уште бил свеж во умовите на гледачите времето) и потенцијалните казни од Федералната комисија за комуникации. Исто така, пониската фронтална голотија на мажите облечени како антички грчки статуи била прикажана на таков начин што подрачјето под струкот било отсечено од дното на екранот. Генерално, опфатеноста на Олимписките игри во Ен-Би-Си е пофалена, а компанијата била наградена со 6 Еми награди за покривање на Игрите и техничкото производство.

После уметничките изведби, на стадионот влегла парадата на нациите со над 10.500 спортисти кои оделе под знамињата на 201 нации. Нациите биле распоредени според грчката азбука, со што Финска, Фиџи, Чиле и Хонгконг биле последните четири што влегле на стадионот пред грчката делегација. Во оваа пригода, почитувајќи ја традицијата, делегацијата на Грција да ја отвори парадата, а нацијата домаќин да ја затвори, грчкиот знаменосец ја отворил парадата, а целата грчка делегација ја затворила. Врз основа на реакцијата на публиката, емотивниот момент на парадата бил влезот на делегацијата од Авганистан која отсуствувала од Олимпијадата и за прв пат имала жени натпреварувачки. Ирачката делегација предизвикала и емоции. Исто така, признаен бил и симболичниот унифициран марш на спортисти од Северна Кореја и Јужна Кореја под знамето на Корејското обединување.  Кирибати го имала своето деби на овие игри, а Источен Тимор дебитирал под свое знаме. По Парадата на нациите, за време на која холандскиот диџеј Тијсто ја обезбедувал музиката, исландскиот пејач Бјорк ја извел песната Океанија, напишана специјално за настанот од неа и поетот Сјон .

Церемонијата на отворање кулминирала со пуштањето на олимпискиот пламен од страна на златниот медалист од 1996 година, Николаос Какламанакис. Во многу клучни моменти на церемонијата, имало музика компонирана и аранжирана од Џон Псатас  од Нов Зеланд. По ова, стадионот се нашол во центарот на бурниот спектакуларен огномет.

### Учесници на Национални олимписки комитети
мини|Нации учеснички
мини|Броеви на тимот
Сите Национални олимписки комитети (НОК) освен Џибути учествувале на игрите во Атина. Два нови НОК биле создадени од 2000 година и дебитирале на овие игри (Кирибати и Источен Тимор). Затоа, со враќањето на Авганистан (на кого му било забрането учество на Летните олимписки игри 2000 година), бројот на учеснички нации се зголемил од 199 на 201 година. Исто така, од 2000 година, Југославија го сменила своето име во Србија и Црна Гора и својот код од ЈУГ во СЦГ.

Во табелата подолу, бројот во загради го означува бројот на учесници.



* .

### Спортови
Спортовите претставени на Летните олимписки игри 2004 се наведени подолу. Официјално имало 301 настани во 28 спортови, како пливање, нуркање, синхронизирано пливање и ватерполо се класифицирани од МОК како дисциплини во спортот на водени спортови, а трките со инвалидска количка биле демонстративен спорт. За прв пат во категоријата борење се претставиле женски борачи, а во мечување жените се натпреварувале во сабја. Американката Кристин Хестон, која го предводела квалификацискиот циклус на женска патека, станала првата жена што се натпреварувала на античкото место Олимпија.

Демонстративниот спорт на трки со инвалидска количка бил заеднички олимписки / параолимписки настан, дозволувајќи параолимписки настан во рамките на Олимписките игри, и за во иднина, отворање трка за инвалидска количка на работоспособните. Летните параолимписки игри 2004 година исто така се одржале во Атина, од 17 до 28 септември.

### Галерија

USA Men's Lightweight Four Athens 2004.jpg|Американските веслачи во лесна категорија на Летните олимписки игри 2004
Athens archery.jpg|Стрелаштво во стадионот „Панатинаико“
Roger federer athens.jpg|Роџер Федерер на Летните олимписки игри 2004
0408 USA Olympic fencing.jpg|Русинот Игор Турчин и американецот Вестон Келсеј во двобој во вториот круг мечување


### Календар

### Податоци

* Грчките спринтери Константинос Кентерис и Екатерини Тану се повлекле од игрите откако наводно учествувале во сообраќајна несреќа со мотор, со цел да избегнат тест за дрога.
* Стрелањето се одржало во античка Олимпија, место на Античките олимписки игри (тоа е првпат жени атлетичари да се натпреваруваат во Античка Олимпија), додека натпреварот во стрелаштво и маратонот во машка и женска конкуренција се одржале на стадионот Панатинаико, во кои биле одржани Игрите во 1896 година.
* Кирибати и Источен Тимор за прв пат учествувале на Олимписките игри.
* Борењето и мечувањето во женска категорија биле за прв пат одржани на овие Олимписки игри.
* Со 6 златни, 6 сребрени и 4 бронзени медали, Грција го постигнала најдобриот пласман во последните 100 години (од домаќинството на Олимписките игри во 1896 година), продолжувајќи го спортскиот успех на нацијата по освојувањето на Евро 2004 во јули истата година.
* Маратонот се одржал на истата рута како и игрите во 1896 година, почнувајќи од местото на Маратонската битка до стадионот „Панатинаико“ во Атина.
* Австралија станала првата земја во историјата на Олимписките игри што освоила повеќе златни медали (17) веднаш по домаќинството на Олимписките игри во Сиднеј 2000 година каде освоиле 16 златни медали.
* Светската рекордерка и силна фаворитка Паула Редклиф излгела од маратонот во жени на спектакуларен начин, оставајќи ја Мизуки Ногучи да го освои златото.
* Додека водела во маратонот во машка конкуренција со помалку од 10&nbsp;километри до крајот, бразилскиот тркач Вандерлеј Кордеиро де Лима бил нападнат од ирскиот свештеник Нил Хоран и повлечен во толпата. Де Лима се опоравил во трката и го освоил третото место, а подоцна му бил доделен медалот Пјер де Кубертен за вечен спортски дух. Дванаесет години подоцна, на свеченото отворање на Летните олимписки игри 2016 година, тој го запалил Олимпискиот пламен на стадионот Маракана .
* Британската атлетичарка Кели Холмс го освоила златото на 800 и 1500 м.
* Лиу Кјанг го освоил првиот златен медал во патека за мажи за Кина на 110 метри со пречки, изедначувајќи го Светскиот рекорд на Колин Џексон од 1993 година со 12,91 секунди
* 
* На Олимпијадата се случило првото враќање на Авганистан на Игрите од 1996 година (на земјата у било забрането учество поради екстремистичкиот став на талибанците кон жените, но биле вратени во 2002 година).
* Хиџам ел-Геруј го освоил златото на 1500 и 5000 м. Тој е првата личност што го постигнал овој подвиг на Олимписките игри по Паво Нурми во 1924 година.
* Грчката атлетичарка Фани Халкија се вратила од пензионирање и победила на 400 метри со пречки .
* Женската пливачка екипа на САД од 4 × 200 метри, Натали Кофлин, Карли Пајпер, Дана Волмер и Кејтлин Садено освоила злато, соборувајќи го долгогодишниот светски рекорд поставен од ГДР во 1987 година.
* САД загубиле за прв пат во машка кошарка на Олимписките игри по 1992 година. Овој пораз дошол од Порторико со резултат од 92–73.
* Аргентина извојувала возбудлива победа над САД во полуфиналето во машка кошарка. Тие во финалето ја совладале Италија со 84–69.
* Гал Фридман го освои првиот златен медал за Израел.
* Доминиканскиот атлетичар Феликс Санчес го освоил првиот златен медал за Доминиканската Република во трката на 400 метри со пречки.
* Германската кајакарка Биргит Фишер освоил злато во К-4 500&nbsp;м и сребро во К-2 500&nbsp;м Со тоа, таа станала првата жена во кој било спорт што освоила златни медали на 6 различни Олимписки игри, првата жена што освоила злато со разлика од 24 години и првата личност во историјата на Олимписките игри што освоила два или повеќе медали на пет различни игри.
* Пливачот Мајкл Фелпс станал првиот спортист кој освоил 8 медали (6 златни и 2 бронзени) на не-бојкотирани Олимписки игри.
* Гимнастичарката од САД, Карли Патерсон, станала втора Американка што освоила златен медал, и прва Американка што победила на сеприсутното натпреварување на не-бојкотирани Олимписки игри.
* Чилеанските тенисери, Николас Масу и Фернандо Гонсалес го освоиле златниот медал во конкуренција на двојки, додека Масу го освоил златото, а Гонсалес бронзениот медал во поединечна конкуренција. Ова биле првите златни медали на Чиле. Со овие победи, Масу станал тринаесеттиот тенисер (и осмиот машки играч) во историјата кој го освоил златниот медал и во поединеча конкуренција и во двојки за време на истите Олимписки игри. Тој исто така станал втор тенисер, и прв машки играч, кој го постигнал овој подвиг во модерниот олимписки тенис (1988 година наваму). Првиот играч што го сторил тоа била Венус Вилијамс во 2000 година.
* Јусејн Болт од Јамајка, на своите први Олимписки игри во кариерата, завршил на петтото место на 200 метри за 21.05 секунди, не успевајќи да се пласира во втората рунда. Во годините што следувале, тој станал најбрзиот човек на светот, со повеќе светски рекорди на 100, 200 и 4 × 100 метри и број на медали, вклучувајќи 8 златни медали на Олимписки игри и 11 златни медали освоени на светски првенства.

### Церемонија на затворање
мини|Балони на церемонијата на затворањето на Олимписките игри во Атина 2004 година
Игрите биле затворени на 29 август 2004 година. Церемонијата на затворање се одржала на Олимпискиот стадион во Атина, каде што игрите биле отворени 16 дена порано. Околу 70.000 луѓе се собрале на стадионот да ја следат церемонијата.

Почетниот дел од церемонијата ги испреплетувала изведбите на разни грчки пејачи и имало традиционални грчки танчерски изведби од различни региони на Грција (Крит, Понтос, Тесалија, итн.)) Настанот требало да ја нагласи гордоста на Грците во нивната култура и земја за светот да ги види.

Значаен дел од завршната церемонија била размената на олимпиското знаме на Игрите во Атина помеѓу градоначалникот на Атина и градоначалникот на Пекинг, град домаќин на следната Олимпијада. По размената на знамињата, делегацијата од Пекинг презентирала увид во кинеската култура за светот. Студентите на универзитетот во Пекинг (кои првично биле погрешно цитирани како бендот „Дванаесет девојки“) ја испеале Мо Ли Хуа (Јасмин цвет), а потоа некои машки танчери додале разни акробации, и конечно, мало кинеско девојче ја завршила презентацијата со зборовите „Добредојдовте во Пекинг!

Била спроведена церемонијата на медалите за последниот настан на Олимписките игри, машкиот маратон, со победникот Стефано Балдини од Италија. Освојувачот на бронзен медал, Вандерлеј Кордеиро де Лима од Бразил, истовремено бил  прогласен за добитник на медалот „Пјер де Кубертен“ за неговата храброст во завршувањето на трката и покрај тоа што бил нападнат од гледач додека имал предност од 7 километри.

Носителите на знамето од делегацијата на секоја нација потоа влегле по должината на сцената, проследено со натпреварувачите.

Кратки говори биле презентирани од Јана Ангелопулос-Даскалаки, претседател на Организациониот комитет и од претседателот д-р Жак Рог на МОК, во кои тој ги опишал Олимписките игри во Атина како „незаборавни игри од соништата“. 

Рог претходно изјавил дека ќе ја прекрши традицијата во својот завршен говор како претседател на МОК и дека никогаш нема да ги употреби зборовите на неговиот претходник Хуан Антонио Самаранч, кој секогаш велел „овие беа најдобрите игри досега“. Д-р Рог го опишал Солт Лејк Сити 2002 година како „врвни игри“, а за возврат ќе продолжи по Атина 2004 година и ќе го опише Торино 2006 година како „навистина прекрасни игри“.

Националните химни на Грција и Кина биле изведени на церемонијата на примопредавање, додека се подигнале знамињата на двете нации. Градоначалничката на Атина, Дора Бакојани, му го предала Олимпиското знаме на градоначалникот на Пекинг, Ванг Кишан. По краткиот културен перформанс на кинески глумци, танчери и музичари во режија на еминентниот кинески режисер Чанг Јиму, Рог ги прогласил Олимписките игри во 2004 година за затворени. Олимпиското знаме повторно било подигнато на 10 февруари 2006 година за време на церемонијата на отворање на следните Зимски олимписки игри во Торино.

Една млада грчка девојка, 10-годишната Фотини Папалеонидопулу, запалила симболичен фенер со Олимпискиот пламен и им го пренела на другите деца пред да го „изгасне“ пламенот со дување. Церемонијата завршила со различни музички настапи на грчки пејачи, вклучувајќи ги Дионисис Савопулос, Јоргос Даларас, Харис Алексиу, Ана Виси, Сакис Руавс, Елефтерија Арванитаки, Алкистис Протопсалти, Антонис Ремос, Михалис Хаџиџијанис, Маринела и Димитра Галани.

## Број на медали
мини|

## Спортски зданија

### ОАКА
мини|Атински тениски центар во Атина

* Атински олимписки воден центар - скокови во вода, пливање, синхронизирано пливање, ватерполо
* Атински олимписки тениски центар - тенис
* Атински олимписки велодром - велосипедизам 
* сала „Никос Галис“- кошарка (финале), гимнастика (уметничка, трамболина)
* Олимписки стадион - церемонии (отворање / затворање), атлетика, фудбал (финале)

### HOC

* Сала за мечување „Хеленико“ - мечување
* Затворена арена „Хелинико“ - кошарка, ракомет (финале)
* Олимписки бејзбол центар - бејзбол
* Центар за олимписки кану / кајак слалом - кајакарство (слалом)
* Олимписки хокеј центар - хокеј на терен
* Олимписки стадион во софтбол - софтбол

### Фалиро
мини|Олимписки центар „Фалиро“ за одбојка на плажа

* Олимписки центар „Фалиро“ за одбојка на плажа - 
* Спортска павилјонска арена „Фалиро“ - ракомет, теквондо
* Стадион за мир и пријателство - одбојка (затворен)

### ГОЦ

* Олимписка сала Гуди - бадминтон
* Олимписки центар за современ петобој 

### МОЦ

* Олимписки центар за коњаници Маркопуло - коњаница
* Олимписки центар за стрелање Маркопуло - стрелање

### Места за фудбал

* Стадион „Кафтанзоглио“ (Солун)
* Стадион Караискакис (Атина)
* Стадион Пампелопонисијако (Патра)
* Стадион „Панкритио“ (Ираклион)
* Стадион Пантесалико (Волос)

### Други зданија
мини|Олимписката сала Галаци била домаќин на гимнастиката (ритмичка) и пинг-понг

* Олимписки едриличарски центар Агиос Космас - едрење
* Олимписка сала Ано Лиосија - џудо, борење
* Олимписка сала Галаци - гимнастика (ритмичка), пинг-понг
* Сала Коција- велосипедизам (поединечна друмска)
* Маратон (град) - атлетика (почеток на маратонот)
* Олимписка сала за кревање тегови Никаја - кревање тегови
* Стадион Панатена - стрелаштво, атлетика 
* Олимписка сала за бокс Перистери - бокс
* Олимписки центар за веслање и кајакарство Схинијас - кајакарство (спринт), веслање
* Стадион на Олимпија - атлетика
* Олимписки центар Вулијагмени - возење велосипед (хронометар), триатлон

## Спонзори

## Наследство

Како комеморација на Олимписките игри во 2004 година, серија грчки монети на евро-колекционери со голема вредност биле ковани, и во сребро и во злато. Парчињата прикажуваат обележја во Грција, како и антички и модерни спортови на аверсот на паричката. На задната страна, заеднички мотив со логото на Игрите, заокружен од маслинова гранка што го претставува духот на Игрите.

Подготовките за организирање на Олимпијадата довеле до голем број позитивни случувања за инфраструктурата во градот. Овие подобрувања вклучиле воспоставување на меѓународниот аеродром „Елефтериос Венизелос“, современ нов меѓународен аеродром што служи како главен грчки портал за авијација; проширување на системот во Атинското метро  ; „Трамвај“, нов систем на метрополитен трамвај  ; „ Проастијакос “, нов приградски железнички систем што ги поврзува аеродромот и приградските градови со градот Атина; „ Атики Одос “, нов автопат што го опкружува градот  и претворање на улиците во пешачки патеки во историскиот центар на Атина кои поврзуваат неколку од главните туристички места во градот, вклучително и Партенон и стадионот „Панатинаико“ (место на првите современи Олимписки игри во 1896 година). Целата горенаведена инфраструктура е сè уште во употреба до ден-денес, и постојано се вршат проширувања и предлози за проширување на мрежата на метро, трамвајот, приградската железнички мрежа и автопатишта во Атина, аеродромот, како и понатамошни планови за пешачење на повеќе сообраќајници во историскиот центар на Атина.

Грчката Влада создала корпорација „Олимпик Пропетити СА“, која го надгледувала управувањето, развојот и претворањето на пост-Олимписките игри, од кои некои ќе бидат распродадени (или веќе се распродадени) во приватниот сектор, додека некои други објекти сè уште се користат или се пренаменети за комерцијална употреба или изменети за други спортови.

Почнувајќи од 2012 година, многу шеми на преобразба застанале поради должничка криза, иако многу од овие објекти денес се под контрола на домашните спортски клубови и организации или приватниот сектор.

### Аргументи за можни ефекти врз должничката криза во Грција
Постојат аргументи (претежно во популарните медиуми) дека цената на летните игри во Атина 2004 година придонела за должничката криза што започнала во 2010 година, со голем фокус на употребата на капацитетите по игрите. Овој аргумент, сепак, е во спротивност со фактот дека односот на грчкиот долг и БДП во суштина не бил засегнат сè до Светската финансиска криза во 2008 година, додека цената на Игрите, распространета со години на подготовка, била незначителна во споредба со грчкиот јавен долг и БДП. Понатаму, гореспоменатите аргументи дури и не ги земаат предвид профитите (директни и индиректни) генерирани од Игрите, што може да ги надмина горенаведените трошоци. Конечно, популарните аргументи на „скапување“ на многу од објектите се чини дека го игнорираат реалното искористување на повеќето од овие структури.

### Американски скандал за надзор
На почетокот на 2005 година, излегло на виделина дека биле прислушувани мобилните телефони на над 100 врвни европски државни службеници и државни службеници за време и по Олимписките игри. Доказите покажуваат дека НСА, работејќи од американската амбасада во Атина, стои зад нелегалното прислушување на претставници на европската влада. во февруари 2015 година, грчките истражители издале меѓународна потерница за оперативецот на ЦИА, Џорџ Басил, за кого се сомнева дека е клучна личност во акцијата за прислушување.

Костас Цаликидис, Менаџер за мрежно планирање на Водафон Грција и клучен сведок во истрагата за прислушувањето, бил пронајден мртов во неговиот стан во 2006 година во она што првично изгледаше како самоубиство. Неколку јавни личности, вклучително и адвокатот на семејството Цаликидис, тврдат дека Цаликидис немал тенденција за самоубиство и дека е поверојатно дека бил убиен од американски разузнавачки агенции.

## Поврзано

* Летни параолимписки игри 2004
** Летни олимписки игри 1896 & Атина
* Летни олимписки игри
* Олимписки игри
* Меѓународен олимписки комитет
* Список на кодови на земји на МОК
* Список на носители на медали на Летни олимписки игри 2004
* Олимписки рекорди на Летните олимписки игри 2004 година
* Светски рекорди на Летните олимписки игри 2004 година

## Белешки

## Наводи

## Надворешни врски

* Official website
* Pictures from the opening ceremony
* Project to fly the 2004 Olympic Flame around the world on a B747 aircraft
* Pictures backstage from the opening ceremony
* 
* BBC coverage