Хаплогрупа B-M60

**Хаплогрупата Б** (**М60**) — хаплогрупа на ДНК на човечки Y хромозом, вообичаена за татковската лоза во Африка. Тоа е примарна гранка на хаплогрупата BT.

Б (М60) е честа појава во делови од Африка, особено тропските шуми на Западно-Централна Африка. Оваа хаплогрупа ја претставува предците не само на современите Пигмеи како кај народите Бака и Мбути, туку и на Хаџабе од Танзанија, кои често се сметале, во голем дел поради некои типолошки карактеристики на нивниот јазик, дека се остаток од Којсанците во Источна Африка.

## Распространетост
Според едно поучуваање за Y-ДНА на населенијата во Судан, хаплогрупата B-M60 е пронајдена кај приближно 30% (16/53) од луѓето во Јужен Судан, 16% (5/32) од локалните луѓе Хауса, 14% (4/ 28) од Нуба од централен Судан, 3,7% (8/216) од северен Судан (но само кај Коптите и Нубијците) и 2,2% (2/90) од Западен Судан. Според друга студија, хаплогрупата Б се наоѓа кај приближно 15% од суданските мажи, вклучувајќи 12,5% (5/40) B2a1a1a1 (M109/M152) и 2,5% (1/40) B-M60 (xM146, M150, M112).

Во Мадагаскар, хаплогрупата B-M60 е пронајдена кај приближно 9% од мажите од Малагазија, вклучувајќи 6% (2/35) B-M60(xB2b-50f2(P)) и 3% (1/35) B2b-50f2(P).

ДНК на семејното стебло покажува значителен број лица од Хаплогрупата Б-М60 (Б-М181) кои тврдат дека потекнуваат од Арапскиот Полуостров (доминантно Саудиска Арабија, но исто така и од Кувајт, Бахреин, Јемен, Катар, Ирак, Обединетите Арапски Емирати и Оман). Пристрасноста за земање примероци не дозволува значајни проценти, но присуството на хаплогрупата било солидно потврдено.

Во провинцијата Хормозган во Иран, хаплогрупата B-M60 била пронајдена во 8,2% од примерокот од 49 народот Кешми и во 2,3% од примерокот од 131 народот Бандари.

Во Авганистан, хаплогрупата B-M60 била пронајдена кај 5,1% (3/59) од примерокот на мажи кај народот Хазара.

Во Обединетото Кралство, хаплогрупата B-M60(xM218) е пронајдена со FTDNA кај 1 поединец.

## Поткладови

### B-M236
Хаплогрупата B-M236 била пронајдена во 4% (2/48) од примерокот на мажи Бамилеке од јужен Камерун.

#### B-M146
Хаплогрупата B-M146 била пронајдена во 2% (1/49) од примерокот на мажи кај народот Моси од Буркина Фасо и во 2% (1/44) од примерокот со неодредена етничка припадност од Мали.

### B-M182
Хаплогрупата B-M182 била пронајдена кај 6% (3/47) од примерокот на мажи Мбути од Демократска Република Конго, 6% (2/33) од примерокот од мажи Бакола од јужен Камерун, 6 % (1/18) од примерок од мажи Дама од Намибија, и 3% (1/31) од примерок од мажи Бијака од Централноафриканската Република. Огромното мнозинство од учесниците во ДНК на семејното стебло во Хаплогрупата Б-М60 се позитивни на Б-М182, при што три четвртини од тие учесници тврдат дека земјите од Арапскиот Полуостров се земја на нивно потекло, потврдувајќи го неговото присуство во таа област.

#### B-M150
Хаплогрупата B-M150 била пронајдена во 8% (1/12) од примерокот на мажи од народот Мбути од Демократска Република Конго.

Хаплогрупата B-M150 (xM152) била забележана кај 11% (5/47) од примерокот кај народот Мбути од Демократска Република Конго, 11% (1/9) од примерокот кај народот Тупури од северен Камерун, 11% (1 /9) од примерок кај народот Луо од Кенија, 7% (4/55) од примерок кај народот Догон од Мали, 6% (1/18) од примерок кај народот Бака од Централна Африканска Република и 2% (1/42) на примерок кај народот Кикују и Камба од Кенија.

Хаплогрупата B-M150 (xM109/M152, M108.1) била пронајдена во 3% (1/37) од примерокот од Централна Африка, 2% (1/44) од примерокот од Мали и 1% (1/ 88) на примерок од Етиопија.

Без тестирање за каква било мутација низводно, хаплогрупата B-M150 била пронајдена во 33,3% (8/24) од примерокот кај народот Нгумба од Камерун, 20,8% (5/24) од примерокот кај народот Евија од Габон, 18,2% (4/22) од примерокот кај народот Бакола од Камерун, 14,3% (6/42) од примерокот кај народот Ешира од Габон, 14,0% (6/43) од примерокот кај народот Макина од Габон, 14,0% (6/43) од примерокот кај народот Шејк од Габон, 8,6% (5/58) од примерокот кај народот Пуну од Габон, 8,3% (5/60) од примерок кај народот Цого од Габон, 7,0% (4/57) од примерок кај народот Нзеби од Габон, 6,7% (1/15) од примерок кај народот Мбугве од Танзанија, 4,3% (2/ 46) од примерок кај народот Дума од Габон, 4,3% (2/47) од примерок кај народот Обамба од Габон, 4,2% (2/48) од примерок кај народот Бенга од Габон, 3,8 % (2/53) од примерокот кај народот Кота од Габон, 2,8% (1/36) од примерокот кај народот Ндуму од Габон, 2,1% (1/47) од примерокот кај народот Галоа од Габон, 2,0% (1/50) од примерокот кај народот Акеле од Габон, 1,7% (1/60) од примерокот кај народот Фанг од Габон, 1,5% (1/68) од примерокот кај народот Сандаве од Танзанија, 1,4% (1/72) од примерокот кај народот во Катар, и 0,64% (1/157) од примерокот од Саудиска Арабија.

##### B-M218
Хаплогрупата B-M218 е пронајдена во 17% (20/118) од мешан примерок од нилотичките етнички групи Карамјонг, Џи и Додои од регионот Карамоја во Уганда. Оваа хаплогрупа била пронајдена и од FTDNA кај 1 поединец од Катар, 3 лица од Саудиска Арабија, 1 поединец од Сирија, 1 поединец од Тунис, 1 поединец од Обединетото Кралство.

###### B-M109
Хаплогрупата B2a1a1a1 (M109, M152, P32), претходно B2a1a е најчесто забележаниот потклад на хаплогрупата Б.

Во Централна Африка, B-M109 Y-DNA е пронајдена кај 23% (7/31) од мажите кај народот Нгумба од јужен Камерун, 18% (7/39) од мажите кај народот Фали од северен Камерун, 5% (1/21) до 31% (4/13)  од кај народот Улдеме од северен Камерун, 10% (3/29) кај народот Евондо од јужен Камерун, 7% (1/15) од мешан примерок на говорници на различни чадски јазици од северен Камерун, 6% (1/18) од мешан примерок на говорници на различни Адамавски јазици од северен Камерун, 6% (2/33) од Бакола мажи од јужен Камерун, 4% (1/28) од Мандара мажи од северен Камерун, и 3% (1/31) до 5% (1/20) од мажите Бијака од Централноафриканската Република.

Во Источна Африка, хаплогрупата B2a1a1a1 Y-DNA е пронајдена во 11% (1/9) од мал примерок на мажи кај народот Ираку од Танзанија, 11% (1/9) од мал примерок кај народот Луо од Кенија, 8% (2/26) кај народот Масаи од Кенија, и 4,5% (4/88) од примерокот на Етиопјаните.

Во Јужна Африка, B-M109 Y-ДНА била пронајдена кај 18% (5/28) кај народот Сото-Цвана мажите од Јужна Африка, 14% (4/29) од мажите кај народот Зулу од Јужна Африка, 13% (7/53) од етнички мешан примерок од јужноафриканци не-Којсанци, 10% (5/49) од мажите кај народот Шона од Зимбабве, и 5% (4/80) од мажите кај народот Коса од Јужна Африка.

Во Северна Африка, хаплогрупата B2a1a1a1 Y-ДНА била пронајдена кај 12,5% (5/40) од Суданците и 2% (2/92) од Египќаните.

Во Евроазија, B2a1a1a1 (B-M109) бил пронајден во 3% (3/117) од примерокот на Иранци од јужен Иран  и 2% (2/88) од примерокот од Пакистан и Индија.

###### B-G1
Хаплогрупата B-G1 (G1) била пронајдена во Уганда кај населенија кои зборуваат нилотски јазици.

##### B-M108.1
Хаплогрупата B-M108.1 (M108.1) била пронајдена во 3% (3/88) од примерокот од Етиопија.

###### B-M43
Хаплогрупата B-M43 (M43, P111) била пронајдена во 7% (3/44) од примерокот од Мали.

#### B-M112
Хаплогрупата B-M112 (M112, M192, 50f2(P)) е пронајдена главно меѓу населенијата на пигмејците во Централна Африка, населенијата кај народот Ју (Северен Којсан) во Јужна Африка и Хаџабе во Источна Африка. Исто така, повремено е пронајден во примероци од групи кои се соседни со гореспоменатите населенија.

Поточно, хаплогрупата B2b е забележана во 67% (12/18) од примерокот кај народот Бака од Централноафриканската Република, 52% (12/23) или 51% (29/57) од примерокот кај народот Хаџабе од Танзанија, 48% (15/31) од примерокот на Бијака од Централноафриканската Република, 43% (20/47) од примерокот кај народот Мбути од Демократска Република Конго,  31% (9/29) од примерокот кај народот Цумкве Сан од Намибија,  28% (11/39) од примерокот на народите Ју и Секеле,  25 % (6/24) од примерок од Бурунж од Танзанија, 14% (13/94) од примерок кај народот Тутси од Руанда, 13% (9/68) од примерок кај народот Сандаве од Танзанија, 9% (3/32) од примерок кај народот Кунг/Секеле од Намибија, 5% (1/20) од примерокот кај народот Туру од Танзанија,  5% (2/43) од примерокот кај народот Ваирак од Танзанија, 3% (1/ 29) од примерок кај народот Зулу од Јужна Африка, 3% (1/33) од примерок од Бакола од јужен Камерун, 3% (1/35) од примерок кај народот Датог од Танзанија, 3% (1/35) од примерок кај народот малгаши,  1,4% (1/69) од примерок кај народот хуту од Руанда, 1,4% (1/72) од примерок од Катар, и 1,3% (2/157) од примерокот од Саудиска Арабија.

##### B-P6
Хаплогрупата B-P6 била пронајдена во населенијата на Којсанци во Намибија, вклучувајќи 24% (7/29) од примерокот од Цумкве Сан и 3% (1/32) од примерокот од Кунг/Секеле.

##### B-M115
Хаплогрупата B-M115 била пронајдена во 8% (1/12) од примерокот кај народот Мбути од Демократска Република Конго.

##### B-M30
Хаплогрупата B-M30 е пронајдена во 22% (2/9) од мешан примерок на говорници на централносудански и сахарски јазици од северен Камерун и во 5% (1/20) од примерок од Бијака од Централноафриканската Република.

###### B-M108.2
Хаплогрупата B-M108.2 била пронајдена во 25% (1/4) од многу мал примерок на Lissongo од Централноафриканската Република.

##### B-P7
Хаплогрупата Б-П7 била забележана најчесто кај примероците на некои населенија пигмеи од Централна Африка: 67% (12/18) кај народот Бака од Централна Африканска Република, 45% (14/31) кај народот Бијака од Централноафриканската Република, 21% (10/47) кај народот Мбути од Демократска Република Конго. Оваа хаплогрупа, исто така, е пронајдена кај поединец од Ираку (Кушит) од Танзанија (1/9 = 11%) и во некои примероци на Којсанци од Намибија (2/32 = 6% кај народот Кунг/Секеле, 2/29 = 7% Цумкве Сан).

###### B-MSY2.1
Хаплогрупата B-MSY2.1 е пронајдена во 20% (4/20) од примерокот на Биака од Централноафриканската Република.

## Филогенетика

### Филогенетска историја
Пред 2002 година, во академската литература постоеле најмалку седум системи за именување на филогенетското дрво на Y-хромозомот. Ова довело до значителна конфузија. Во 2002 година, главните истражувачки групи се собрале и го образувале Y-хромозомот конзорциум (YCC). Тие објавиле заеднички труд кој создал единствено ново дрво кое сите се согласиле да го користат. Подоцна, група граѓански научници со интерес за популациската генетика и генетската генеалогија образувале работна група за да се создаде аматерско дрво со цел да биде пред сè навремено. Табелата подолу ги обединува сите овие дела на точката на знаменитото дрво на YCC од 2002 година. Ова му овозможува на истражувачот што прегледува постара објавена литература брзо да се движи помеѓу номенклатурите.

#### Оригинални истражувачки публикации
Следниве истражувачки тимови по нивните публикации биле претставени во создавањето на YCC дрвото.

### Филогенетски дрвја

* **Б**
** **B-M60** (M60, M181, P85, P90)
*** **B-M236** (M236, M288)
**** **B-M236** (M236)
*** **B-M182** (M182)
**** **B-M150** (M150)
***** **B-M218** (M218)
****** **B-M109** (M109, M152, P32)
****** **B-G1** (G1)
***** **B-M108.1** (M108.1)
****** **B-P111** (P111, M43)
**** **B-M112** (M112, M192, 50f2(P))
***** **B-P6** (P6)
***** **B-M115** (M115, M169)
***** **B-M30** (M30, M129)
****** **B-M108.2** (M108.2)
***** **B-P7** (P7)
****** **B-P8** (P8, P70)
****** **B-MSY2.1** (MSY2.1, M211)
**** **B-P112** (P112)

## Наводи

## Надворешни врски

*[African Haplogroup project at FTDNA](https://web.archive.org/web/20070113002936/http://www.familytreedna.com/(anfywr552mhh5l45sftr4zb5)/public/African.DNAProject/index.aspx?fixed_columns=on)
*Y-Chromosome B Haplogroup Project at FTDNA
*Spread of Haplogroup B, from *[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]*

B-M60