open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Винарска визба „Картал“

**Картал** — винарска визба од Скопје, Македонија.
## Историјат
Винарската визба КАРТАЛ е основана како резултат на семејна традиција, почит кон виното и виновата лоза.

Нашата мисија се заснова на одржување на врската меѓу човекот и природата, а нејзините производи преточени во нектар на боговите.
## Производство
Сместена во главниот град на Македонија, Скопје, со својот мал капацитет од 100.000 литри на годишно ниво, најсовремена опрема за преработка и зреење на виното и грижливо одбраното сортно грозје од скопското виногорје, нашата винарска визба Ви овозможува висок квалитет и уживање во секоја капка вино. Спојот на традицијата и науката е идеална комбинација која нашите енолози ја претвораат во совршенство. Одлично избалансираните вина, сортните одлики, овошните тонови и љубовта која им е дадена го заслужуваат вашето внимание.

Од својата производна линија, винаријата „Картал“ има 5 свои вина, од кои 3 црвени и 2 бели вина, за кои грозјето се обезбедува од Тиквешкото вингорје. Целото производство обезбедува пласман во повеќе супермаркети во Македонија, а еден дел се извезува во странство и тоа во САД, Канада, Јапонија и во договори со винарски продавници во Западна Европа

## Галерија

File:Винарија Картал 07.jpg|Објектот на винарницата
File:Винарија Картал 01.jpg|Дегустационата сала
File:Винарија Картал 02.jpg|Шишиња вино во дегустационата сала 
File:Винарија Картал 08.jpg|Дегустационата сала
File:Винарија Картал 05.jpg|Опрема во производствениот погон
File:Винарија Картал 03.jpg|Буриња во винарската визба
File:Винарија Картал 15.jpg|Дегустационата сала
File:Винарија Картал 09.jpg|Шише вино „Cabernet Souvignon“ од Винаријата „Картал“


### Вина

File:Винарија Картал 10.jpg|Црвено вино „Merlot“
File:Винарија Картал 11.jpg|Бело вино „Riesling“
File:Винарија Картал 12.jpg|Црвено вино „Vranec“
File:Винарија Картал 14.jpg|Бело вино „Chardonnay“
File:Винарија Картал 13.jpg|Црвено вино „Cabernet Souvignon“


Категорија:Винарски визби во Македонија
Категорија:Појавено во 2004 година во Македонија
Тимок

**Тимок** или **Голем Тимок** () — река во источна Србија. Претставува е збир на реки со исти имиња и со придавки пред  нив (Црн Тимок, Бел Тимок, Сврљишки Тимок, Трговишки Тимок, Голем Тимок). Од изворот на Сврљишки Тимок до устието на Велики Тимок во Дунав има должина од 202 км. Реката тече низ Србија ,а последните 15 км ја претставува границата на Србија и Бугарија.уште се наоѓа и на надморска висина од 28 м,што претставува и најниска точка во Србија. Тимок е дел од Црноморскиот слив со протек од 24 м3/с, а може да достигне и 40 м3/с.Тимок е десна и последна притока на Дунав во Србија.

Тимок е широк 35 м, а длабок 0,5 - 1,5 м. Негова најголема  лева притока е Вражогрначка река (45&nbsp;км), а по тоа влегува  во епигенетска Вражогрначка клисура длабока околу 150-240 м, која се простира во должина 4,5&nbsp;км. Каде што  поминувс низ ерозивно проширување кај селото  Трнавца и влегува во големата клисура или  Соколовица  со многу меандри. Некои од нив  се :  Стражевац, кои се наоѓа од десната страна на Тимок. Тој тече по алувијалната рамнина широка 300 - 1000 м, до селото Вељково  и во долина на 18 км по алувијалната рамнина Дунав.

Должината на Тимок е 88 км, а сливното подрачје 1.222 км2. Заедно со Белиот и Трговишкиот Тимок е долг 201,7 и има има сливно подрачје 4.636 км2. Неговиот тек е најголем во близина  на  вливот и изнесува 300 м3/с, а  најмалиот од сите околу  3 м3/с, што покажува дека реката има обилни одлики.  На Тимок е хидроелектраната Соколовица ( 3,84 MW ) која годишно произведува цамо 17 милиони  kWh  електрична енергија.  Електраната е пуштена во функција во 1949 година, таа  хидроелектрана  работи на проточна вода.

## Поврзано
* Тимочани — старо словенско племе во поречието на Тимок

## Наводи

Категорија:Реки во Србија
Категорија:Реки во Бугарија
Категорија:Нишавски Управен Округ
Категорија:Заечарски Управен Округ
Категорија:Борски Управен Округ
Категорија:Видин (област)
Категорија:Бугарско-српска граница
Категорија:Меѓународни реки во Европа
Категорија:Притоки на Дунав
Јован Стерија Поповиќ

**Јован Стерија Поповиќ** (Вршац, 13 јануари 1806 - Вршац, 10 март 1856) бил српски писател и еден од  водечките интелектуалци на своето време. Се смета за основач на српската драма. Како министер за образование, на 10 мај 1844 година донел указ со кој е основан Музејот на Србија во Белград, со што се смета за основач на оваа установа.

## Значење и влијание
Јован Стерија Поповиќ е најпознат по драмското творештво, но пишувал и поезија. Во својата „Антологија на српската поезија“, Зоран Мишиќ истакнува дека, како поет, Поповиќ е неправедно запоставен, зашто неговите песни, иако страдаат од псевдокласичарски шематизам во мотивите, обработката и задолжителниот поучен карактер, претставуваат редок пример на мисловни и етички преокупации во српската поезија. Во тој поглед, дидактичкиот дух на неговата рефлексивна поезија одамна е застарен, но нејзините уметнички квалитети не треба да се потценуваат, зашто стилските и метричките својства на неговата версификација кријат некои јазични одлики кои можат да послужат како пример и ден-денес. Имено, таква перфекција на јазикот и таква блескава реторика ретко се среќава кај останатите српски романтичарски поети, така што дури и Војислав Илиќ делува неуко во споредба со Поповиќ. 

Јован Стерија Поповиќ е лик во песната „Стихотворение за покојниот роб Јован Стерија Поповиќ, граѓанин вршачки“ (српски: *Stihotvorenije za usopšeg raba Jovana Steriju Popovića, graždanina vršačkog*) — песна на српскиот писател Жарко Васиљевиќ.

## Надворешни врски
* Јован Стерија Поповиќ - биографија 
* Кир Јања - Rastko.com 
*
*Познати личности од Вршац

## Наводи

Категорија:Срби од 19 век
Категорија:Српски драматурзи
Категорија:Српски поети
Категорија:Српски писатели
Категорија:Луѓе од Вршац
Категорија:Српски писатели на научна фантастика
Категорија:Родени во 1806 година
Категорија:Починати во 1856 година
Рафаел ван дер Варт

**Рафаел ван дер Варт** (Хемскерк, 11 февруари 1983) е поранешен холандски фудбалски репрезентативец, кој моментално настапува за данскиот прволигаш Митјиланд. 

## Најзначителни успеси
### [[ФК Ајакс|Ајакс]]
* Првенството на Холандија **(2)** : 2001/02, 2003/04.
* Куп на Холандија **(1)** : 2001/02.
* Супер куп на Холандија **(1)** : 2002.
### Хамбургер
* Интертото куп **(2)** : 2005, 2007.
### [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]
* Суперкуп на Шпанија **(1)** : 2008.

### [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]]
* Со премиерлигашот Тотенхем од Лондон, Ван дер Варт играше во Лигата на Шампионите во сезоната 2010/2011 г. За Тотенхем во периодот од 2010 до 2012 одигра 63 натпревари и постигна 24 голови.

### Репрезентација на Холандија
* Европско првенство во фудбал 2004
* Светско првенство во фудбал 2006
* Европско првенство во фудбал 2008
* Светско првенство во Јужна Африка : финале 2010
* Европско првенство во фудбал 2012
* Светско првенство во фудбал 2014
* За репрезентацијата на Холандија има настапено 109 пати и постагнати 29 голови.

## Надворешни врски

* официјално мрежно место

Категорија:Родени 1983.
Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс
Категорија:Фудбалери на Хамбургер
Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид
Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем
Категорија:Родени во 1983 година
Категорија:Живи луѓе
Кучај

**Кучај** е планина во источна Србија меѓу реката Ресава, Злотска Река  и  Црн Тимок. Припаѓа на групата Карпатско-балкански планини. Има правец на пружање на североисток-југозапад на должина од 40 км. Планината е  претежно изградена од шкрилци и варовник.На кучај  се наоѓа пространа брезовачка површина на броини карстни полиња (Игриште, Торовиште, Велика и Мала Брезовица). Најголем врв на Кучај е Велика Треста - 1.284м. Кучај се состои од следниве височини Копривно брдо,Јавориште и Малинки.

## Наводи

Категорија:Планини во Србија
Црква „Св. Стефан“ - 13 Ноември

**Свети Стефан** — црква во скопската населба 13 Ноември во Општина Аеродром.
Црквата била осветена на 22 март 2014 година. Се наоѓа во дворот на Мајчин Дом; Во април 2014 година, црквата била ограбена.

## Наводи

## Надворешни врски
*Официјално мрежно место
*Официјален Facebook профил

Стопански Двор
Категорија:13 Ноември
Категорија:Македонската архитектура во 2014 година
Парапротеинемија

**Парапротеинемија**, исто така позната како **моноклонална гамопатија** претставува присуство на големо количество на парапротеини во крвта. Често се појавува поради имунопролиферативно нарушување или хематолошки неоплазми, особено мултипла миелома.

## Можни причинители
* Леукемија и лимфом
* Идиопатска (без познат причинител)

Категорија:Болести на крвта
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Хидроелектрана Ѓердап II

**Хидроелектрана Ѓердап II** или **Железна порта II** (романски:  Porţile de Fier II, српски: Ђердап II, Đerdap II) е голема брана на реката Дунав, меѓу Романија и Србија.

Проектот започна во 1977 година како заеднички потфат меѓу владите на Романија и Југославија за изградба на голема брана на реката Дунав која ќе им служи на двете земји. Во времето на завршување во 1984 година на браната има 16 единици, генерирање на вкупно 432 мегавати, поделена подеднакво помеѓу двете земји на секој 216 MW.

Романскиот дел од централа се модернизира и се инсталирани уште 2 единици; номиналниот капацитет од 10 единици се зголеми од 27 MW до 32 MW, со што има инсталирана моќност од 321 MW. Романскиот страна на централа произведува околу 1.3 TWh годишно.

Српскиот дел на трафостаница во моментов има 10 единици со номинален капацитет од 27 MW и со вкупен капацитет за производство на енергија од 270 MW. [2] Српската страна на централа произведува околу 1,31 TWh годишно. На церемонијата на прославата на 27 години од распоредување на централата беше објавено дека производството во 2011 година достигна 1,46 TWh и покрај лошите временски услови. [3]

Тековни вкупниот капацитет на производство на електрична енергија од власта станица е 591 MW.

## Наводи
Бик

мини|На Charolais бул.
**Bик** — возрасен *непроменет* (односно, не кастриран) машки вид на говедо. Бикот е силен, мускулест и поагресивен од женскиот вид, кравата. Низ времето бикот бил важен симбол во многу култури. Неговата улога освен за тегнење и помош во аграрна работа е посебно значајна во прехранбената индустрија (месо и млечни производи), како и во разни други активности.

Биковите се многу помускулести од кравите, со подебели коски, поголеми стапала, многу мускули на вратот. Овие одлики им помагаат  на биковите во борбата за доминација над стадо, давајќи победникот да стигне до пристап до крави за репродукција. косата обично е пократок дел од телото, но на вратот и на главата често постои "грива". Биковите се обично во иста висина како кравите или малку повисоки.

Кастрирани машки говеда се физички слични на жените во изградбите и рог форма, иако ако е дозволено да достигне зрелост тие можат да бидат значително повисоки отколку бикови или крави, со силно мускулен во рамената рамената.

### Поведение
Честа, широко распространета заблуда е дека црвената боја ги иритира биковите. Всушност, како и повеќето цицачи, добиток е слеп за црвено-зелената боја. Во бикоборство, бикот го предизвикуваат движењата на матадор, а не бојата на кожата со која тој го предизвикува.

## Значење во човечката култура
Биковите биле важна карика во развиток на човештвото и имале големо значење во човечката култура, се исползувале уште пред почетокот на пишаната историја. Тие се појавуваат во пештерските цртежи и се претпоставува дека се постари од 17.000 години. Важноста на биковите се рефлектира во неговата поставеност во астрологија зодијакот како Бик, како и бројните записи за неговите моќи во митологија, каде што често се поврзува со плодноста. Во Хиндуизмот, се сретнува како Nandi, обично прикажан како седи, и славен како возило на бог Шива и прикажан на многу сликите заедно со него. Симболично, бикот се појавува најчесто во хералдиката, и, во модерните времиња, како маскота за двете аматерски и професионални спортски тимови.

## Наводи

Категорија:Домашни говеда
Категорија:Добиток
Гејб Њуел

мини|Гејб Њуел
**Гејб Логан Њуел** (англиски: *Gabe Logan Newell*), често наречен **Гејбен** (*Gaben*) — американски соосновач и извршен директор на компанијата за видеоигри и дигитална дистрибуција Валв (*[[Valve]]*).

## Работа
Откако го напуштил Универзитетот Харвард, Њуел поминал тринаесет години работејќи за Мајкрософт на развивање на Windows верзиите 1.01, 1.02, и 1.03,за на крајот да стане „Мајкроспфт Милионер". Њуел се опишал себеси како „производител на првите три изданија на Windows“. Инспириран од Мајкл Абраш, кој го напуштил Мајкрософт за да работи за играта Квејк (Quake), Њуел и Мајкл Харингтон го напуштиле Мајкрософт и го основале Валв во 1996 година.

Во март 2013 година, Њуел ја примил наградата БАФТА (BAFTA Fellowship) за неговите извонредни и исклучително креативни придонеси за видео игри.
мини|центар|400п|Гејб Њуел во 2010 година ја презентира видео играта Портал

## Личен живот

Гејб Логан Њуел е роден на 3 ноември 1962 година во Сиетл, Вашингтон. Њуел израснал во Дејвис, Калифорнија и дипломирал во  Средното училиште Дејвис во 1980 година. Тој студирал на Универзитетот Харвард, од 1980 до 1983 година, но на крајот го напуштил. Тој се оженил со Лиза Менет Њуел во 1996 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место на Валв
* Официјално мрежно место на Стим  

Категорија:Родени во 1962 година
Категорија:Американски програмери
Категорија:Добитници на БАФТА награди
Категорија:Апсолвенти на Харвард
Категорија:Живи луѓе
Средба (филм)

**Средба** — македонски филм во режија на Димитрие Османли.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на Димитрие Османли
Категорија:Филмови од 1974 година
Миноксидил

**Миноксидил** е антихипертензивен вазодилататорен лек. Исто така го забавува губитокот на коса и го стимулира нејзиниот раст кај некои луѓе. Препаратите најчесто се со концентрации од 5% за употреба кај мажи и 2% за употреба кај жени.

## Наводи

Категорија:Вазодилататори
Категорија:Амински оксиди
Мокра Гора

мини|Поглед кон Мокра Гора
**Мокра Гора** е планина која се наоѓа во југозападниот дел на Србија, на административната граница со покраината Косово и Метохија, меѓу Ибра и Бел Дрим. Највисокиот врв на планината се вика Поглед (2154 м). По должината на планината се наоѓа езерото Газивода кое било формирано со преградување на реката Ибар. Мокра Гора се одликува со речиси недопрена природа. Сепак од доаѓањето на меѓународните сили, не постои контрола на шумите, така што има големи области со целосно голи поради бесправната сеча.

Животински свет: волк, лисица, дива свиња, мечка, елен, зајак и дива мачка. На надморска височина од над 1500m живее тетребот. Тој може да се види само од 20 април до 10 мај.

Растителен свет: бука, јавор, јасика, бреза, ела, смрека, бор, и други.

## Наводи

Категорија:Планини во Србија
Цетина

**Цетина** — река во јужна Хрватска, во централна Далмација. Вкупна должина на реката е околу 105 км, површината на сливот е 1463 км2. Извира од планината Динара, на надморска висина од 385 м, а се влева во Јадранското Море. Реката е пловна во должина од 7 км. Крајот околу реката Цетина  често се нарекува Цетинска крајина, а самата река во раниот среден век ја правела границата помеѓу Србите и Хрватите според пишувањето на византискиот цар Константин Порфирогенит (913—959)

## Течение
Цетина извира на северозападните падини на планината Динара, во близината на селото Цетина, кое е оддалечено 7 км од населбата Врлика. На околу 15&nbsp;км од изворот, во Цетина преку водопадот се влева мала река Драговиќ. Во близина на населбата Врлика почнува Перуќкото езеро, кое настанало со изградбата на браната на околу 25 км низводно. Потоа реката протекува низ Сињско Поле, а потоа продолжува да се движи во правец на исток, па повторно завртува на запад околу планината Мосор, пред да дојде до влвиот во Јадранското Море кај градот Омиш. Цетина е најдолга река во областа Далмација. Реката е богата со водопади од кои најголем е водопадот Велика Губавица кој со своите 49 м висинска разлика, спаѓа меѓу најголемите водопади во Хрватска. Во текот на летото просечниот проток на вода низ реката изнесува 4-6 м3/с, а во текот на сезоната на врнежи, протокот значително расте.

На реката се изградени неколку помали хидроелектрани.

## Наводи


Категорија:Реки во Хрватска
Иван Дејанов

**Иван Дејанов** (Ќустендил, Бугарија, 6.1 1932 - Скопје, 10. VII 2001) - трансфузиологија, имунолог, академик. Тој е основач на модерната трансфузиологија во РМ, а како прв специјалист трансфузиолог успешно ја насочувал трансфузиологијата како научна и клиничка дисциплина, создавајќи бројни кадри и високо реноме на РЗТ на просторите на поранешна Југославија и пошироко. Дипломирал на Медицинскиот факултет во Скопје (1958). Од 1960 година е вработен во РЗТ во Скопје и станува прв специјалист по трансфузиологија во РМ (1965). За виш универзитетски предавач на Медицинскиот факултет е избран во 1983 година, а за редовен член на МАНУ на 26. VI 1997 година. По усовршувањето во лабораториите за хемостаза и тромбоза на познатиот Медицински факултет на Северна Каролина (САД) кај К. М. Бринхаус и Г. Д. Пенинг (1964-1965 и 1966-1968), во Скопје го формирал Одделение за хемостаза и тромбоза со биохемиска, хематолошка и имунолошка лабораторија. Неговата стручно- научна работа се однесува на растројствата на хемостазата (вродени и придобиени), рационална и оптимална употреба на крвта и крвните деривати, на проблемите на сигурна крв, докажување на вирусите на хепатитот, воведување методи за имунолошка дијагностика. како и на методи за пречистување и производство на дијагностички и тераписки материјали. Неговите трудови за постоење дефицит на антитромбин III, на постоењето на деградационите  производи на прототромбинот во циркулацијата, за соработката на имуногенезата и тромбогенезата се високо вреднувани кај нас и во светот. Изучувањето на хепатитот Б, а особено на хепатитот Ц кај болните на дијализа беа меѓу првите во Европа (1991-1993). Своите научно-стручни истражувања и искуства ги отпечатил и соопштил во над 350 публикации и соопштенија. Напишал (со соработниците) 3 книги. Своето знаење го разменуваше и го збогатуваше со колеги од Европа и од светот при посета на познати центри за хемостаза и учество на конгреси: Осло (1971), Виена (1973, 1979), Хелсинки (1975). Атина (1976), Париз (1978), Прага и П’лзен (1977, 1978), Будимпешта (1982), Москва (1969, 1981, 1985), Минхен 1978), Франкфурт (1982), Упсала 1991), Хајделберг (1991). Од 1997 г. ги раководел проектите на МАНУ „Антимикробната и антитромботичната активност на антибиотиците“ и „Антропогени ефекти врз животната средина во Охридско-преспанскиот регион". Бил пратеник во Собранието на СРМ, претседател на Секцијата за хематологија и трансфузиологија при МЛД. член на повеќе работни тела на Медицинскиот факултет, делегат на СИЗ за здравство, претседател на Југословенската секција за хемостаза и тромбоза. Тој е основач и бил прв претседател на Македонско-израелското друштво за пријателство и соработка. Починал на 10 јули 2001 година.

## Наводи

Категорија:Македонски лекари
Категорија:Македонски академици
Категорија:Академици на МАНУ
Македонци во Република Српска

**Македонците во Република Српска** се граѓани од македонско потекло, кои живеат и работат на територијата на Република Српска. Точниот број на Македонците во Република Српска, не е познат, бидејќи последниот попис е спроведен во 1991 г. Македонците се еден од дванаесетте официјални национални малцинства во Република Српска, а и нивните интереси ги застапуваат претставници и пратеници во Советот на националните малцинства и Унијата на националните малцинства.

## Историја
Македонците оваа област почна да се населат во почетокот на XX век. Иако повеќето од нив дошле деловни причини, македонските доселеници останале трајно. Долго време немале културни и уметнички друштва околу кои ќе се соберат, но сепак успеале да го зачуваат својот јазик и обичаи.

По Втората светска војна на територијата на денешна Република Српска дошол нов бран од македонски доселеници. Македонците се населени претежно по поголемите градови како Бања Лука, Требиње, Добој, Бијељина, Приедор, Дервента и Зворник, но денес на активноста на Македонците се забележува само во Бања Лука.

## Религијa
Македонците во Република Српска, како и поголемиот дел од нивните сонародници, во матичната земја, како и низ целиот свет имаат православната вера. Како и највеќето Срби во земјата, Македонците во Република Српска припаѓаат Српската православна црква, особено поради фактот што Европската епархија на МПЦ-ОА не ја покрива Босна и Херцеговина..

## Здружение
Во Република Српска постои само едно здружение кое ги собира членовите на македонскиот народ и љубителите на македонската историја и култура, наречено „Здружение на Македонците“, основано во 2002 г. и брои преку 170 члена. Претходникот на ова здружение е Здружението на граѓани на српско-македонско пријателство, основано во 200 г. од неколку љубители на Македонија. Целта на основање на здружението била да се зајакне пријателство врски меѓу Република Македонија и Република Српска.

## Познати личности
* Весна Темелкоски Вуковиќ **—** претседател Советот за национални малцинства на Република Српска.

## Извори

Категорија:Македонска дијаспора
Охридско архијерејско намесништво

**Охридско архијерејско намесништво** — архијерејско намесништво во Македонската православна црква - Охридска архиепископија едно од петте намесништва во Дебарско-кичевската епархија.
Ова архијерејско намесништво го опфаќа градот Охрид, заедно со селата во Дебрца. На чело на Охридското архијерејско намесништво се наоѓа протојереј-ставрофор Ефтим Бетински (сост. 2016).

## Парохии
Намесништвото е поделено на осумнаесет парохии:
# Прва охридска парохија
# Втора охридска парохија
# Трета охридска парохија
# Четврта охридска парохија
# Петта охридска парохија
# Шеста охридска парохија
# Седма охридска парохија
# Осма охридска парохија
# Деветта охридска парохија
# Белчишка парохија
# Велгошка парохија
# Велмејска парохија
# Годивска парохија
# Коселска парохија
# Мешеишка парохија
# Пештанска парохија
# Слатинска парохија
# Требенишка парохија

## Наводи

Категорија:Архијерејски намесништва во Дебарско-кичевската епархија
Категорија:Архијерејски намесништва на МПЦ
Харисон Форд

**Харисон Форд** (англиски: *Harrison Ford*) (13 јули 1942, Чикаго, САД) - американски глумец, најпознат по улогата на Хан Соло во филмовите „Војни на ѕвездите“ (*Star Wars*) и улогата на Индијана Џонс во истоимената серија филмови.

## Животопис
Форд е роден во Чикаго, САД. Татко му, Кристофер Форд, имал ирско-германско потекло, а мајка му, Доре Ниделман, била Еврејка. Матурирал на *Maine East High School* во Парк Риџ (*Park Ridge*), а подоцна студирла глума на *Ripon College*. Во 1964 година се венчал со Мери Маркарт и со неа се преселил во Лос Анџелес. Бракот со неа траел до 1979 година, а со неа Форд има два сина (Бенџамин и Вилард. Од 1983 до 2001 година, Форд бил во брак со Мелисом Матерсон, со која има син и ќерка (Малком Карсвел и Џорџија). Најпосле, во 2010 година, Форд стапил во брак со глумицата Калистом Флокхарт.

## Филмска кариера

Својата прва голема улога Форд ја остварил во 1973 година, во филмот „Американски графити“. По оваа улога, тој глумел во уште неколку помали филмови, а подоцна добил улоги во неколку големи филмски хитови, како што се: „Војна на ѕвездите — епизода IV: Нова надеж“, „Војна на ѕвездите — епизода V: Империјата возвраќа“, „Грабнувачите на изгубениот ковчег“, „Индијана Џонс и храмот на пропаста“, „Индијана Џонс и последната крстоносна војна“, „Патриотски игри“, „Непосредна опасност“, „Ангел со две лица“, „Избезумен“ (*Frantic*), итн. Во 1985 година бил номиниран за наградата „Оскар“ за улогата во филмот „Сведок“.

### Филмографија
* „Тајната на подморницата К-19“ (2002)

Категорија:Американски глумци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1942 година
Република на пиратите

**Република на пиратите** е номенклатура за базата или тврдината раководена од пиратите во Насау на островот Њу Провиденс, на Бахамите, во текот на околу единаесет години од 1706 до 1718 г. Иако не е република во формална смисла, таа била регулирана со свој неформален 'Правилник на однесување'. Активностите на пиратите предизвикале хаос со трговијата и превозот во Западните Инди, додека управникот Вудес Роџерс стигна во Насау во 1718 г. и ја обнови Британската контрола.

## Историја
Ерата на пиратите на Бахамите започнала во 1696, кога пиратот Хенри Евери го донел неговиот брод *Фенси* во Насау харбор натоварен со плен опљачкан од трговски бродови на Индиската Империја. Евери го подмитил управникот Николас Трот со злато и сребро, и со самиот брод *Фенси*, сè уште полн со 50 тони слонова коска и 100 барели барут. Со ова, Насау е претворен во база каде што пиратите можеле да работат безбедно, иако некои управници се обидувале да се спротивстават на пиратите. Управниците биле главни според законот, сепак пиратите станале помоќни.

Ерата на вистинската пиратска контрола се случила кога француско-шпанска флота го нападнала Насау во 1703 и повторно во 1706 година. Островот го напуштиле голем број од жителите, а англиските власти си заминале. Тогаш Насау го презеле англиските пирати. Пиратите нападнале француски и шпански бродови, додека француските и шпанските сили го изгореле Насау неколкупати. Пиратите во Насау ја оформиле својата република и воспоставиле своја власт. До 1713 била завршена Шпанската војна, но многу од британските гусари или не чуле за тоа, или нејќеле да го прифатат тоа.

Категорија:Англиски пирати
Категорија:Историја на Карибите
Категорија:Островски земји
Категорија:Карипски пирати
Данчо Зографски

**Данчо Зографски** (,  - , ) — македонски научен работник, истражувач на поширокото подрачје на поновата историја на македонскиот народ и посебно на полето на стопанската историја на Македонија, редовен професор на Економскиот факултет во Скопје, општествен деец и педагог, академик.

## Животопис
Зографски е роден во Велес на 23 април 1920 година како најмал син на Ѓорѓи Јаковов Зографски. Основно образование и гимназија завршил во родниот град (1939), право студирал во Белград, а дипломирал во двегодишни студии на Институтот за општествени науки (1950- 1952). Својот работен век го започнал како главен уредник на весникот „Нова Македонија“. По основањето на Економскиот факултет во Скопје бил избран за наставник по предметот Стопанска историја (1950). Докторирал на Економскиот факултет во Белград (1962). Бил декан на Економскиот факултет во Скопје, во два мандата ја вршел функцијата директор на Институтот за национална историја во Скопје, повеќе години бил републички и сојузен пратеник и вршел други одговорни општествени функции. За дописен член на МАНУ е избран во 1981 г., а за редовен во 1986. Бил член на Претседателството на Меѓународната комисија за славистички проучувања, член на Комисијата за историја на СКЈ, претседател на Комисијата за историја на СКМ, член на потесните редакции на Историјата на македонскиот народ, на историите на СКЈ и на СКМ, уредник на списанието „Гласник“ на Институтот за национална историја, член на редакционите одбори на списанијата „Историја“, „Погледи“, „Acta historico-economica Jugoslaviae “ и др. Неговиот научен опус го сочинуваат преку 200 монографии, статии, збирки на документи и други прилози. Неговите одбрани дела беа публикувани во шест книги (1986). Покрај опстојните истражувања во соодветните фондови во архивите во земјата, исцрпни истражувања вршел и во архивите во Бел- град, Загреб, Сараево, Сремски Карловци, Виена, Бон, Потсдам, Кобленц, Фрајбург, Берн, Прага, Амстердам и Лондон. Учествувал на бројни домашни и меѓународни конгреси и научни собири. Тој е истражувач на зародувањето на капиталистичките елементи во Македонија и на македонското социјалистичко и работничко движење. Неговите истражувања од областа на стопанската историја на Македонија, а посебно оние што се однесуваат на периодот на османско-турското владеење претставуваат базични трудови од оваа област. Починал на 9 јануари 1997 година.

## Наводи

Категорија:Македонски историчари
Категорија:Македонски економисти
Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Академици на МАНУ
Uncharted 2: Among Thieves

**Uncharted 2: Among Thieves** (буквално: *Uncharted 2: Меѓу крадците*) — акциско-авантуристичка видеоигра произведена од страна на Naughty Dog и издадена Sony Computer Entertainment за PlayStation 3-конзола за игри. Таа е продолжението на Uncharted: Drake's Fortune. Играта била првпат прикажана и објавена на 1 декември, 2008 година. Официјално е објавена во јануари 2009 година прашање на *Играта Информатор*, таа беше објавена во октомври 2009 година.

Приказната го следи Нејтан Дрејк, како тој патува околу светот, заедно со Клои Фрејзер и старите пријатели Елена Фишер и Виктор Саливан во потрага по легендарниот Cintimani Камен и Шангри-Ла во трката против српските платеници. Заплетот зема инспирација од Марко Поло и неговите патувања низ Азија. 

Со голем критички успех, *Uncharted 2* доби пофалби за дизајнот на ликовите, приказната, графика, технички иновации, и механиката на играње. Играта беше прогласена од страна на Metacritic како најприфатена игра во 2009. Играта исто така ја доби наградата за најдобра игра за 2009 година. Таа се смета за една од најголемите видео игри на сите времиња. Играта има, исто така, се покажа како комерцијален успех, бидејќи има продадено над 6 милиони копии ширум светот.

Продолжението, *Uncharted 3: Drake's Deception* беше издаденa во ноември 2011. Игра беше ре-објавен за PlayStation 4 во октомври 2015 година, заедно со други две записи како дел од колекцијата *Uncharted: The Nathan Drake Collection*.

## Игра
*Uncharted 2* е акциско-авантуристичка одиграна во поглед од трето лице, со играч во контрола на Нејтан Дрејк. Дрејк е физички вешт и е во состојба да скока, да се искачи, и да поминува низ тесни премини. Дрејк може да биде опремен со најмногу две оружја и ограничена понуда на бомби. Дрејк може да ги собере оружјата, и автоматски да го замени оружјето кое го користел, и исто така да земе дополнителна муниција од убиените непријатели. Играчот може да го насочи Дрејк да се засолни зад аглите или ниска ѕидови со цел дискретно да ги нападне непријателите. Играчот исто така, може да го насочи карактерот да пука додека се движи. Ако Дрејк е неоткриени од страна на неговите непријатели, играчот може да се обиде дискретно да го нападне и онесвести.. Во некои делови од играта, играчот треба да реши загатки.

## Наводи

Категорија:Акциско-авантуристички игри
Категорија:Игри за PlayStation 3
Категорија:Пукачки игри од трето лице
Категорија:Продолженија на видеоигри
Црква „Св. Никола“ - Велес

**Свети Никола** — црква на југ од градот Велес, веднаш од десната страна на патот за Градско и реката Вардар.

По својата архитектонска градба црквата е еднокорабна, мала по димензии, со тристрана апсида на исток и влез на западната страна. Истата е изградена од кршен камен и со наизменични хоризонтални и вертикални редови на делкан бигор и тула. Според начинот на градба оваа црква припаѓа на храмовите кои се карактеристични за нашата средновековна уметност главно до крајот на XIV век. Во поново време кон западната страна е додаден трем, а исто така и дел од апсидата е обновен. Од првобитниот фреско - живопис подобро се сочувани две композиции кои се наоѓаат во самата апсида и тоа: “Св. Богородица Ширшаја - Небес” и “Причестувањето на Апостолите”.
Имајќи ги предвид изразените тенденции за оплеменување на фасадите, стилските и ликовни одлики карактеристични за живописот од XIV век, оваа црква е изградена и живописана во XIV век. Во периодот меѓу двете светски војни, во нишите на јужната и северната страна од наосот, се насликани ликовите на Св. Никола и Св. Архангел Михаил на вратата од иконостасот во 1939 година.
Црквата е доста оштетена. Најмногу придонело тоа, што во времето кога се градела пругата Солун — Скопје — Приштина, во нејзина близина бил отворен мајдан на камен за потребите на пругата, а црквата била приспособена како магацин на железничката секција, во кој се чувале алатите на работниците.
Последното нејзино поголемо реновирање и живопис настанал во 1921 година. Додека, пак во 1939 и 1940 година извршени се уште некои дополнителни зогравдисувања. Изгледа со овој последен живопис се премачкани и последните траги на претходниот од српското време. Од еден заостанат, испрекинат и деформиран текст може да се заклучи, оти тој се однесува на посветата на црквата на Св. Никола, но од него не може да се насети името на добротворот. Денес црквата служи како параклис слично на Маркова Меана.

## Наводи

## Надворешни врски

Велес
Категорија:Знаменитости во Велес
Commander Keen

***Commander Keen*** е серија на видео игри направена од ид Софтвер. Серијата се состои од шест главни епизоди, "изгубена" епизода, и финалната игра; сите, освен финалната игра првобитно биле објавени за МС-ДОС во 1990 и 1991 година, додека во 2001 година *Commander Keen* беше објавена за Гејм Бој Колор. Серијата го следи насловниот Commander Keen, таен идентитет на осум-годишниот генијал Били Блеиз, како што тој ја брани Земјата и галаксијата од вонземјани со неговиот вселенски брод, зрачен пиштол, и пого. како shareware титулата  *Commander Keen и инвазијата на Вортиконите*; "изгубената" епизода 3.5    *Соништата на Commander Keen* беше објавена како мала игра од Софтдиск; епизоди четири и пет беа објавени од Apogee  истовремено била направена епизода шест објавена за продавање. Десет години подоцна, во чест и продолжение на серијата е направена Commander Keen од Дејвид А. Палмер Продукции и објавени од Activision.

Категорија:Епизодични видеоигри
Категорија:Игри на id Software
Категорија:Игри за Windows
Q.E.D.

**Q.E.D.** (исто така напишани QED) е кратенка на латинска фраза  што значи "што е она што требаше да биде докажано". Фразата е традиционално ставени во својата скратена форма на крајот на математички доказ или филозофски аргумент.

Фразата *quod erat demonstrandum* е превод на латински од грчки  (; скратен како *ΟΕΔ*). Превод од латински на англиски јазик приноси, "она што требаше да се докажува"; сепак, преведување на грчката фраза  се произведува малку поинакво значење. Од глаголот "δείκνυμι", исто така, значи *да се покаже* или *да се докаже*, подобар превод од грчки ќе го прочитаат, "многу нешто тоа беше потребно да се прикажува. Фразата е користена од многу грчки математичари, вклучувајќи ги и Евклид и Архимед.

## Еквиваленти во други јазици
*Q.E.D.* има стекнато многу преводи на разни јазици, вклучувајќи:

## Наводи

Категорија:Докази
Категорија:Математички поими
Туна

**Туна** (*Thunnus*) — род риби од семејството на скуши (Scombridae), кои живеат во солена вода. Живее во Атлантски Океан, Тихи Океан, Индиски Океан и Средоземно Море. Туната е многу брза риба, некои видови на туна постигнуваат брзина и до 70 км на час. За разлика од поголем број бели риби, бојата на мускулното ткиво  на туната се движи од розова кон темноцрвена. Црвената боја се појавува заради присуство на миоглобин, молекула која се врзува за кислородот; што туната го содржи во многу поголемо количество за разлика од останатите риби. Некои поголеми видови на туна, како што е Синоопашеста туна,имаат способност со молекуларна активност да си ја поткренат телесната температура над температурата на водата. Ова им овозможува да преживеат во постудени води и да живеат во најразлични делови на океаните.

## Наводи

Категорија:Коскени риби
Домашен канаринец

**Домашен канаринец** (Serinus canaria forma domestica) е припитомен облик од дивиот канаринец, мала птица што пее во семејството finch потекнува од Макаронезиските Острови (Азори, Мадејра и Канарски Острови).

**Канаринците** се одгледуваат во заробеништво (во кафез) во 17 век. Нив ги донеле шпански морнари во Европа. Оваа птица   била многу скапа, и модерна што се однесува за одгледунањето во шпанските и британските монархии. Монасите ги одгледувале мажјаците (поради пеењето), поради тоа дошло  до смалување на бројот на птиците, а со тоа и цената на птиците  била повисока. На крајот Италијанците населиле женки и биле во   состојба да ги размножаваат. Што  довело до популаризација и правење  многу нови раси, кои данеска се одгледуваат низ цела  Европа.

Слично се случило и во Англија . Прво  птиците биле само во сопственост на богатите, ама на крајот  почнале и граѓаните да ги одгледуваат , и канаринците станале многу  популарни. Многу раси  настанале со селектирање , и се многе  популарни  и денес.

## Потекло на поимот
Птиците  го добиле име по шпанските  канартски остров  , нивното  име  произлегува од зборот Latin Insula Canaria (еден од поголемите острови, Гран Канарија), што значи "острво на кучињата",поради "големи раси кучиња, со долеми димензии".

## Видови
**Канаринците** се  поделении во три групи:
* **Обоени** канаринци (голема помешаност на бои - бронзени,  феникс, мозаик, кафејави и црвени , итн.)
* **Типови** на канаринци (одгледаување за нивниот изглед и усогласување - Австралиски, Бернер, границе, Фифе, Гибер Италикус, Глостер, Раза Еспањол, Јоркширски, итн.)
* **Пеењето на** канаринците (се одликуваат со својот единствен и специфичен шарм- Шпански Тимбрадом, германсли Ваљаком (исто така познат како Харз Ролер), Ватер-шлагер (исто така познат како "овчар"), американска пејачка, руски пејач, персиски пејач).
Дивите канаринци се жолто-зелени, домашните канаринци се одгледуваат селективно со широк спектар на  бои, како што е жолта, портокалова, сива, црна, бела и црвена. (Црвената боја е воведена и кај питомите канаринаци со мешање со црвен Шишкин, тип на  Јужно-американска зеба.)

## Наводи

Категорија:Домашни животни
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Бајрак (планински врв)

**Бајрак** — планински врв на планината Караџица на планинскиот масив Мокра во Република Македонија. Всушност, Бајрак претставува планински гребен кој се издигнува над преслапот Празни Торба воедно претставува и вододелница помеѓу долините на Маркова и Кадина Река, при што со својата поставеност од запад кон исток прави течението на Кадина Река одеднаш од правец југ-север остро под прав агол  да го промени правецот кон исток. Највисоката точка изнесува 1.527 метри надморска височина, додека кон малото разгранување на север се котите 1.512 и 1.398 по што се поврзува со врвот Крст (1.402) i 1.422 метри кон исток. Самиот гребен и врв Бајрак е всушност највисокиот врв на огранката Темна Бука која ги поврзува Караџица на запад и Китка на исток. Врвот и гребенот Бајрак се наоѓа во права линија на југ од селото Цветово и веднаш наспроти Планинарски дом „Караџица“.

Категорија:Врвови во Македонија
Категорија:Караџица
Категорија:Мокра
Загинал во бој

**Загинал во бој** (англиски: *Killed in Action*; *KIA*) — претставува класификација која обично се користи од страна на војските да се опише смртта на своите борци кои загинуваат во борба против непријателски сили.

Според министерството за одбрана на САД, на пример, велат дека оние кои се прогласени за загинати во борба (КИА) не треба да истрелале куршум за да бидат прогласени како такви. Некој кој е убиен во акција на одреден настан е означен со  (Типографски крст) покрај неговото име за да се означи нивната смрт во тој случај или настан.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Воени поими
Категорија:Воени жртви
Јапонски змејови

[мини|Јапонски Змеј, од [Кацушика Хокусај.]]
мини|Бабата на императорот Антоку како го спасува од змеј, од Yoshitsuya Ichieisai.
[мини|Змеј како полетува кон небото, електронски печатено издание на видиците од планината [Фуџи на Огата Геко.]]
**Јапонски змејови** (日本の竜 Nihon no ryū) — различни митски суштества во Јапонската митологија и фолклор. Јапонските митови за змејовите се амалгам од домородски легенди и увезени приказни од Кина, Кореја и Индија. Ликот на кинескиот змеј бил земен како пример за да се направи ликот на јапонскиот. Како и другите азиски змејови, повеќето јапонски змејови се водени божества, и најчесто се прикажани како големи, змијовидни  суштества без крилја и со канџи.

## Кинескo-јапонски змејови

Јапонските митови за змејови се главно засновани врз кинеските митови. Јапонските зборови за змеј се напишани со *kanji* (кинески знаци). Многу јапонски имиња за змеј се позајмени зборови од кинескиот јазик.

Некои автори прават разлика помеѓу Јапонскиот „*ryū змеј*“ и кинескиот „*долг змеј*“ според бројот канџи на нивните нозе.

За време на втората Светска Војна, јапонската војска именувала многу оружја по кинески змејови.

## Индо-јапонски змејови

Кога Будистичките калуѓери од другите делови на Азија ја донеле својата вера во Јапонија, тие донеле легенди за змејови и змии од будистичката и од хинду митологија. Најзначајните примери се „*nāga  ナーガ*“ или „*龍 "Nāga*“; божеството на дождот и заштитник на будизмот; и *nāgarāja ナーガラージャ* или  *龍王 ”Nāgaraja* (Нагаража); кралот на змиите и на змејовите.

## Храмови на змејови

Преданијата за змејовите се традиционално поврзани со будистичките храмови. Митовите за тоа дека, змејовите живеат во езера и реки блиску до храмови се на широко чуени. Имињата на храмовите се често поврзани со змејови.

## Светилишта на змејови
мини|Светилиште на змеј во Fujiyoshida (Фуџијошида).
Јапонските змејови се поврзани и со Шинто светилиштата, како и со Будистичките храмови.

Се верувало дека, Ицукошима светилиштето (*Itsukushima*) на островот Мијаџима (Miyajima) во јапонското внатрешно море било дом на ќерката на морскиот бог Ryūjin.

## Галерија

File:Kuniteru Gozu dragon.jpg|
File:Tamatori being pursued bya dragon.jpg|
File:One of the daughters of the dragon king who lives in then bottom of the sea.jpg|
File:Kunisada II The Dragon.jpg|.
File:Kuniyoshi Utagawa, Dragon 2.jpg|


## Наводи

## Надворешни врски

*Dragons of Fame: Japan, The Circle of the Dragon
*The Japanese Dragon , Dragonorama
*Ryūjin shinkō , Encyclopedia of Shinto
*The Azure Dragon of the East , Steve Renshaw and Saori Ihara
*Ryuu 龍, Japanese Architecture & Art Net User System

*Japanese Dragon Tattoos , The Japanese dragon in tattoo art

* Dragon Festival for rainmaking in Nio, Japan NHK(video)

Категорија:Чудовишта
Категорија:Јапонска митологија
Единбург на Седумте Мориња

**Единбург на Седумте Мориња** () — главна населба на островот Тристан да Куња, дел од британските прекуморски територии Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња во јужниот дел на Атлантикот. Локално, често се именува како *„Населбата“* или *„Селото“*.

Единбург на Седумте Мориња се смета за најизолираното населено место на земјата, наогајќи се на 2,173 километри оддалеченост од најблиското населено мессто, на островот Света Елена.

## Наводи

## Надворешни врски
* Опис на населбата
* Туристички информации 

Категорија:Тристан да Куња
Категорија:Населени места основани во 1816 година
Голем Диомид

**Голем Диомид** или **Ратмановов Остров** (, ); Инупијатски: *Imaqłiq*) или „Утрешен Остров“ (поради Меѓународната датумска граница) — остров во склоп на Диомидовите острови во централниот дел на Беринговиот Проток. Островот е дел од чукотскиот регион дел од чукотскиот автономен округ во Русија.

## Географија
Островот Голем Диомид е сместен на 45 километри од југоисточно од ’ртот Дежњов на Чукотскиот полуостров и е најисточната точка на Русија. Островот има површина од околу 29 км2 Меѓународната датумска граница се наоѓа на 1,3 километри источно од островот.

## Поврзано
* Берингов Проток
* Мал Диомид
* Острови во Русија

## Наводи

Категорија:Острови во Русија
Мал Диомид

**Мал Диомид** (: Инупијатски: ***Iŋaliq***, порано познат како **[[Адам Јохан фон Крузенштерн|Крузенштернов]] Остров** — остров во Алјаска, САД. Овој остров е помал од двата Диомидови Острови сместен во централниот дел на Беринговиот Проток помеѓу брегот на Алјаска и Сибир.

Соседскиот остров на Мал Диомид, Голем Диомид, е нешто помалку од 3,9 километри на запад, и е дел од Русија како и меѓународната датумска граница. За разлика од соседскиот руски Голем Диомид, Мал Диомид задржал месно население. Според пописот од 2010, Мал Диомид имал популација од 110 жители, 68 помалку од својот рекорд, 178 во 1990. Островот во целост припаѓа на градот Диомид (Инупијатски: *Iŋaliq* што значи „другиот“ или „она таму“). Островот не е дел од никаква организирана област, па затоа некои од услугите се пружаат непосредно од централната власт. За пописни цели, островот е вклучен во пописната област Ноум.

За време на Студената војна, делот од границата помеѓу САД и Советскиот Сојуз која ги дели Голем и Мал Диомид била позната како „Ледена Завеса“. Сепак во 1987, Лин Кокс испливала од Мал до Голем Диомид (растојание од 3,5 километри) и ѝ било честитано од двајцата водачи на САД и СССР, Роналд Реган и Михаил Горбачов.

## Поврзано
* Голем Диомид
* Берингов Проток

## Наводи

Категорија:Острови во Алјаска
Црква „Св. Атанасиј“ - Штрбово

**Свети Атанасиј** — главна селска црква во селото Штрбово, Општина Ресен, Македонија.

Се наоѓа источно од положбата на Штрбово (Горно Село). Била изградена во 1930 година од кршен камен и вар, на место на поранешна црква. Во дворот на црквата постојат стари селски гробишта.

## Положба

Црквата е сместена на една доминантна височинка, источно од просторот на некогашната положба на старото село Штрбово. До црквата, денес може да се стигне преку асфалтен пат.

## Градба

Црквата претставува еднокорабна градба со мала полукружна апсида на источната страда и дограден затворен трем крај јужната фасада. Во рамките на црковниот двор се наоѓаат и новоизградени помошни простории, источно од црквата, како и камбанаријата на запад. Не се сочувани никакви пишани податоци за времето изградба на храмот, меѓутоа се претпоставува дека била изградена во 1930 година.

Црква била изградена од некојси Трпо.

### Фрескоживопис

Во внатрешноста нема сочувано ѕидно сликарство.

### Иконостас

Црквата има иконостас, кои се претпоставува дека потекнуваат од  век. Иконостасот го направил мајстор Роман од Дебарско.

## Галерија


Податотека:Викиекспедиција Преспа 197.jpg|Црквата погледната од другиот рид заедно со нејзината ограда
Податотека:Викиекспедиција Преспа 191.jpg|Апсидата на црквата
Податотека:Викиекспедиција Преспа 193.jpg|Камбанаријата на црквата, заедно со поглед кон Големото Преспанско Езеро
Податотека:Викиекспедиција Преспа 201.jpg|Поглед на црквата од ридот на кој се наоѓа соседната црква „Св. Димитриј“


## Поврзано

* Ресенско архијерејско намесништво
* Подмочанско-љубојнска парохија
* Штрбово

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Штрбово
Штрбово