Растојца

**Растојца** — село во Општина Демир Хисар, во областа Железник, во околината на градот Демир Хисар.

## Географија и местоположба

мини|300п|лево|Улицата која води кон селото

Селото се наоѓа во крајниот северен дел на територијата на Општина Демир Хисар, недалеку од патот Демир Хисар-Крушево. Селото е ридско, сместено на надморска височина од 720 метри.

Атарот на селото зафаќа простор од 8&nbsp;км2, при што преовладуваат шумите со површина од 540 хектари, на обработливото земјиште отпаѓаат 125 хектари, а на пасиштата 116 хектари.

Селото е мало, населено со македонско население. До 2004 година селото припаѓало на Општина Крушево, кој и физички е поблиску до селото, но сепак поради подобрата патна поврзаност било припоено кон Општина Демир Хисар. Најблиски соседни села се Кочиште и Ракитница.

Околни села се: Острилци од исток, Кочиште од север, Ракитница од југ, и Радово од запад. А исто така граничи и со градот Крушево од североисток.

## Историја

[мини|200п|десно|Споменик за загинатите мештани за време на [НОБ]]

Во XIX век, Растојца било христијанско село во рамките на Битолската каза (нахија Демир Хисар), на Отоманското Царство.

### Легенда

Старото село, кое исто го викале Растојца, се наогало на друга местоположба, 6-7 километри југоисточно од сегашната, односно меѓу селата Прибилци и Ново Село на место викано „Стара Растојца“. За време на турското ропство, во близината на селото Прибилци бил разместен турски гарнизон. Аскерот, башибузукот често правеле зулуми. Населението давало отпор. Еден ден, биле убиени неколку турски војници. Аскерот се вратил во Прибилци, се прегрупирал имал за цел да го запали селото и сурово да го казни населението. Растојчани очекувале одмазда и штом забележале движење на аскерот кон нивното село, веднаш избегале од селото оставајќи го празно. Селото било опожарено, разурнато до темел. Мештаните заминале во различни правци, само со најнеопходното. Двајца браќа заминале во правец на север за да се скријат во густата шума. Тука оформиле живеалиште, а новото живеалиште го нарекле Растојца.

## Стопанство

Селото во основа има полјоделско-шумарска функција.

## Население

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Растојца имало 170 жители, сите Македонци христијани. По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Растојца имало 200 жители.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. *Растовица* се води како чисто македонско село во Битолската каза на Битолскиот санџак со 32 куќи.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 250 Македонци.

Растојца е мало село, населено со македонско население. Така, во 1961 година броело 238 жители, а во 1994 година бројот се намалил само на 23 жители македонско население.

Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 19 жители, сите Македонци.

Зимно време има само неколкумина жители, не повеќе од 10. А летно време бројката се зголемува, до дваесетина жители.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 10 жители, сите Македонци.

### Родови

Растојца е македонско село.

Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1951 година родови во селото:

***Староседелци:** *Жулевци* (18 к.), *Торневци* (15 к.) и *Црнтеловци* или *Домазетовци* (11 к.), порано живееле во Стара Растојца.

## Самоуправа и политика

Селото влегува во рамките на проширената Општина Демир Хисар, на која ѝ била додадена поранешната Општина Сопотница по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Растојца, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Граиште, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Растојца, во која влегувале селата Зашле, Кочиште, Ново Село, Растојца, Радово и Ракитница.

### Избирачко место

Во селото постои избирачкото место бр. 640 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.

## Културни и природни знаменитости

мини|200п|десно|Камбанаријата на главната селска црква
мини|200п|десно|Стариот даб во дворот на селската црква

;Археолошки наоѓалишта
* Гумниште — старохристијанска базилика;
* Кула — утврдување од средниот век;
* Млаки Грмаѓи — рудник од средниот век;
* Над Сопатот — некропола од средниот век;
* Синоец — некропола од доцноантичко време.

;Цркви
* Црква „Св. Богородица“ — главна селска црква

;Споменици
* Споменик за НОБ

;Природни реткости
* Стар даб во дворот на селската црква, едно од најстарите дрвја во Македонија
* Каменот
* Цуцулот
* Понорната река Жаба

## Редовни настани

* Илинденски срцекази — традиционална мултимедијална манифестација

## Личности

* Трајко Мирчевски (1940-2010) — македонски новинар
* Тале Сотировски (р. 1948) — новинар, уредник на Вечер Недела
* Андреа Андрески (1949-2004) — истакнат правник, во ЖТП Македонија, член на Државната Изборна Комисија во периодот 1995-1999
* Наќе Стојановски (р. 1950) — македонски политичар и пратеник во 3 мандата
* Живко Андревски (р. 1955) — декан и професор на Факултетот за политички науки на Европскиот Универзитет
* Петар Мирчевски (p.&nbsp;1956) — глумец
* Миле Кузмановски (p.&nbsp;1971) — естраден уметник
* Гоце Петрески — академик, професор на Економскиот факултет на Скопскиот универзитет
* Христо Петрески — новинар, писател, издавач, член на Друштвото на писатели на Република Македонија
* Живко Маминко — воен пилот, подоцна капетан во цивилно воздухопловство
*Ристо Вељанов Димоски — македонски револуционер од ВМОРО.
*Степан Андрев Богојески — македонски револуционер од ВМОРО.
*Манојло Вељановски — македонски партизан.
*Трајан Деспотовски — македонски партизан.
*Крсте Сотировски — македонски партизан.

## Иселеништво
Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до 1951 година:

* Од *Жулевци* во: Трновци кај Битола (едно семејство), Кочиште (две семејства), Битола (едно семејство) и во Врбоец кај Крушево (едно семејство).
* Од *Црнтеловци* во: Кочиште (едно семејство).

## Галерија


Податотека:Викиекспедиција Железник 189.jpg|Руинирана градба во селото
Податотека:Викиекспедиција Железник 190.jpg|Селските гробишта
Податотека:Prirodni ubavini (3).jpg|Стариот даб


## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Демирхисарски села
Категорија:Села во Општина Демир Хисар