Крал на Унгарија

десно|мини|235x235пкс| Круна од Унгарија
**Кралот на Унгарија** () бил владејачки шеф на државата на Кралството Унгарија од 1000 (или 1001) до 1918 година.  Стилот на титулата „**Апостолски крал на Унгарија**“ бил одобрен од страна на папата Климент XIII во 1758 година и потоа се користел од сите монарси на Унгарија.

## Основање на титулата
Пред 1000 година, Унгарија не била признаена како царство, а владетелот на Унгарија бил наречен Големиот кнез на Унгарците. Првиот крал на Унгарија, Стефан I бил крунисан на 25 декември 1000 (или 1 јануари 1001) со круната која му ја испратил папата Силвестер II со согласност на Ото III, светиот римски цар.

По крунисувањето на кралот Стефан I , сите унгарски монарси ја користеле титулата „Крал“.  Сепак, не сите владетели на Унгарија биле кралеви - на пример, Стефан Боцкаи и Францис II Ракоци биле прогласени за владетели како „високи принцови на Унгарија“, а имало и тројца гувернери на Унгарија, кои понекогаш се нарекувале „регенти“, Јанош Хуњади , Лајош Кошут  и Миклош Хорти .

### Правните барања за крунисување треба да бидат легитимни
Од 13 век се воспоставил одреден процес за да се потврди легитимноста на кралот.  Никој не може да стане легитимен крал на Унгарија без да ги исполни следниве критериуми:

* Коронација од Архиепископот на Естергом ; 
* Коронација со Светата круна на Унгарија ; 
* Коронација во базиликата Секешфехервор .

Ова значи одредено ниво на заштита на интегритетот на Царството.  На пример, крадењето на Светата круна од Унгарија веќе не било доволно за да стане легитимен крал.

Првиот услов (крунисување на Архиепископот на Естергом ) бил потврден од страна на Бела III , кој бил крунисан од архиепископот Калоча, врз основа на посебното овластување од папата Александар III , но по неговото крунисување изјавил дека неговото крунисување нема да му наштети на вообичаеното тврдење на архиепископите на Естергом за крунисување на кралевите.  Во 1211 година, папата Инокентиј III негирал дека го потврдил договорот на Архиепископот Јован од Естергом и Архиепископот Бертолд од Калоцка за пренесување на тврдењето, и тој изјавил дека е само архиепископот на Естергом кој има право да го круниса кралот на Унгарија.

Кралот Чарлс I од Унгарија бил крунисан во мај 1301 со привремена круна во Естергом од страна на Архиепископот на овој град, што довело до негово второ крунисување во јуни 1309 година.  Во тоа време Светата круна не се користела и тој беил крунисан во Буда од архиепископот на Естергом.  Меѓутоа, неговото трето крунисување конечно се случило во 1310 година, во градот Секешфехервар, со Света Круна и извршено од архиепископот на Естергом.  Тогаш кралското крунисување се сметало за апсолутно легитимно.

Од друга страна, во 1439 година, кралицата Елизабета од Луксембург наредила една од нејзините слугинки да ја украдат Светата круна од палатата Вишеград, а потоа го промовирале крунисувањето на нејзиниот новороден син Ладислав V, кое легитимно било извршено во Секешфехервар од страна на архиепископот на Естергом.

Слична ситуација се случила и со Матијас Корвинус , кога преговарал за враќање на Светата круна која била во сопственост на светиот римски цар Фридрих III .  Потоа, по добивањето, легитимно бил крунисан.

### Наследување на престолот
[мини|240x240пкс| Крунисување на Леополд II во катедралата Свети Мартин во 1790 година, во [Братислава|Позсони, место на унгарски круниси помеѓу 1563 и 1830 ]]
Како и во сите традиционални монархии, наследникот се спушташе низ машки линии од претходниот крал на Унгарија.  Во согласност со унгарската традиција, ова право обично се пренесувало на помладите браќа, пред да помине на синот на претходниот крал, што во многу прилики предизвикало семејни спорови.  Основачот на првата унгарска кралска куќа бил Арпад , кој го водеше својот народ во Карпатите во 895 година.  Неговите потомци, кои владееле повеќе од 400 години, вклучуваjќи ги и Свети Стефан I, Свети Ладислав I, Андреј II и Бела IV .  Во 1301 година, последниот член на Домот на Аргад починал, а Чарлс I бил крунисан, нарекувајќи го престолот во име на неговата таткова баба Марија , ќерка на Стефан V. Со смртта на Марија , внуката на Чарлс I, во 1395 година, повторно била прекината директната линија, а сопруг на Марија, Сигизмунд продолжил да владее, откако бил избран од благородноста на Кралството во името на Светата круна.

Подоцна, Матија Корвин била избран од страна на благородниците на Кралството, како прв унгарски монарх кој потекнувал од аристократско семејство, а не од кралско семејство што ја наследи титулата.  Истото се случи неколку децении подоцна со Џон Заполија , кој бил избран во 1526 година по смртта на Луј II во Битката кај Мохач.

По ова,  Хабсбуршката династија го наследила престолот и владеела со Унгарија од Австрија речиси 400 години до 1918 година.

## Други титули користени од Кралот на Унгарија
Во текот на вековите, кралевите на Унгарија ги стекнале или ги побарале круните на неколку соседни земји, и почнале да ги користат кралските титули поврзани со тие земји.  Во времето на последните кралеви, нивниот прецизен стил бил: *„По Божја благодат, апостолскиот крал на Унгарија, Далмација, Хрватска, Славонија, Рама, Србија, Галиција, Лодомерија, Куманија и Бугарија, Големиот кнез на Трансилванија, гроф од Секелис“*.

Титулата „*Апостолски крал“* го потврдил папата Климент XIII во 1758 година и потоа го користеле сите кралеви на Унгарија.

Титулата на *„[[Славонија|Кралот на Славонија]]“ се* однесуваше на териториите помеѓу реките Драва и Сава .  Тој титулата првпат го користел Ладислав I. Тоа беше, исто така, Ладислав I кој ја усвои титулата *„Крал на Хрватска“* во 1091 година.  Коломан ја додал фразата *„[[Далмација|Крал на Далмација]]“* во царски стил во 1105 година.

Титулата *" Кралот на Рама "* , кој се однесува на тврдењето за Босна , првпат го користел Бела II во 1136 година.  Тоа беше Емерик, кој ја усвои титулата *„[[Србија|Кралот на Србија]]“*.  Фразата *"Галициски крал"* била искористена за да укаже на надмоќноста над Халич , додека титулата *"Кралот Ломомерија" се* однесувал на Волинија ; Двете титули биле усвоени од Андреј II во 1205 година.  Во 1233 година, Бела IV почна да ја користи титулата *„Кралот на Куманија“,* која во тоа време го изразила владеењето на териториите населени со куманите (т.е. Влашка и Молдавија ).  Фразата *" [[Бугарија|Кралот на Бугарија]] "* беше додадена во кралскиот стил од Стефан В.

Трансилванија првично била провинција на Кралството Унгарија, управувана од војвода , но по 1526 година стана полунезависно кнежевство подредено на Отоманското Царство , а подоцна и во Хабсбуршката империја .  Во 1696 година, по укинувањето на принцот Мајкл II Афафи , Леополд I  ја добил титулата *„Принцот од Трансилванија“*.  Во 1765 година Марија Терезија ја подигнала Трансилванија во статус на Големото Кнежевство.

*„Грофот од Секелис“* првично бил достоинственик на Кралството Унгарија, но титулата подоцна ја користела принцовите на Трансилванија.  Титулата била оживеана за време на владеењето на Марија Тереза, кој го усвои по барање на Секелис.

## Поврзано

*Список на владетели на Унгарија
*Големиот кнез на Унгарците
*Земји на круната на Свети Стефан
*Апостолски Цар

## Белешки


## Литература

* *Korai Magyar Történeti Lexikon (9–14. század)*, főszerkesztő: Kristó, Gyula, szerkesztők: Engel, Pál és Makk, Ferenc (Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994).
* *Magyarország Történeti Kronológiája I-III. – A kezdetektől 1526-ig; 1526–1848, 1848–1944*, főszerkesztő: Benda, Kálmán (Akadémiai Kiadó, Budapest, 1981, 1982, 1993).
* *Magyar Történelmi Fogalomtár I-II. – A-K; L-ZS*, főszerkesztő: Bán, Péter (Gondolat, Budapest, 1989).


Категорија:Списоци на монарси
Категорија:Кралство Унгарија