Грецелова ќелија

мини|300x300пкс| Дел од сончеви ќелии осетливи на боја.
**Сензибилизирана боја на сончеви плочи** — фотоелектрохемиски ќелии кои користат фотосензитивни полупроводници од мезопор оксид со широк опсег. Овие клетки биле измислени во 1991 година од Грецел и соработниците, по што биле и именувани **Грецелови ќелии**.

Сончевите ќелии од овој тип се ветувачки бидејќи се направени од евтини материјали и не бараат сложена опрема за време на производството. Клетките имаат едноставна структура, која се состои од две електроди и електролит што содржи јод. Една електрода се состои од високо порозен титаниум диоксид богат со бои (TiO 2) депониран на проѕирна, електрично спроводлива подлога. Другата електрода е едноставно проѕирна електрично спроводлива подлога. Работата на клетките често се споредува со фотосинтезата, бидејќи и двата процеси користат оксидациона-редукциона реакција која се јавува во електролитот. Ефикасноста на конверзија на енергија во ќелија сè уште не го достигнала нивото на силиконските сончеви ќелии. Во моментов тоа е околу 10%. Теоретски е можно да се достигне ниво од 33%.

## Принцип на работа
Сончевата светлина поминува низ електрично спроводлива стаклена електрода заситена со боја, каде што се апсорбира. Кога бојата апсорбира светлина, еден од електроните во неговата молекула се движи од основната состојба во возбудена состојба. Овој феномен се нарекува „фотоексцитација“. Возбудениот електрон се движи од бојата до проводниот појас на TiO 2. Транзицијата се случува многу брзо, потребни се само 10-15 секунди. Во TiO 2 електронот дифузира низ филмот TiO 2, стигнува до стаклената електрода и потоа тече низ проводникот во втората електрода. Молекулата на бојата оксидира со губење на електрон. Враќањето на молекулата на бојата во првобитната состојба се случува со примање електрон од јодидниот јон, претворајќи го во молекула на јод, која пак дифузира до спротивната електрода, добива електрон од неа и повторно станува јодиден јон. Според овој принцип, сончевата батерија осетлива со боја ја претвора сончевата енергија во електрична струја што тече низ надворешен проводник.

## Нови достигнувања (август 2006 година)
мини|Шема за сончеви ќелии со осетливи бои
Како алтернатива на традиционалните неоргански фотоволтаици, сончевите ќелии осетливи со боја користат слој од инкапсулирани честички во комбинација со високопроводлива јонска течност. Јонските течности, кои покажуваат висока ефикасност на конверзија кога се користат во овие нови сончеви ќелии, се топлински и хемиски нестабилни и подложни на губење на ефикасноста. Но, истражувачите од Федерално политехничко училиште во Лозана (Швајцарија) постигнале успех користејќи 1-етил-3-метилимидазолиум тетрацијаноборат (EMIB(CN) 4) како нова стабилна јонска течност, постигнувајќи ефикасност на конверзија на енергија од 7% во целосна илуминација по топлинска обработка или лесно стареење.
мини|Тип на клетка направена на EPFL од Грецел и О'Реган
За да ја потврдат хемиската и топлинската стабилност на нивните сончеви ќелии, истражувачите го загревале уредот на 80&nbsp;°C во темница 1.000 часа, а потоа го изложиле на светлина на 60&nbsp;°C истите 1.000 часа. По загревањето во темнина и на светлина, 90% од оригиналната фотоволтаична ефикасност била задржана - првпат била забележана таква одлична топлинска стабилност за течен јонски електролит со висока ефикасност на конверзија. За разлика од силиконските сончеви ќелии, чии перформанси се намалуваат како што се зголемува температурата, сончевите ќелии осетливи на боја доживуваат само мала промена кога нивната температура се зголемува од собна температура до 60&nbsp;°C.

## Клетка базирана на титан диоксид ([[Титан диоксид|<sub>TiO2</sub>]])
Технологијата на сончеви ќелии со тенок филм со употреба на TiO 2, врз основа на која е можно да се направат значително попространи и поевтини сончеви ќелии за употреба на пазарот.

## Литература

* М. Сензибилизирач за пренос на полнење Graetzel со висок коефициент на моларно слабеење и негова примена во сончеви ќелии сензибилизирани во боја
* 1) Брајан О'Реган и Мајкл Грецел, *Природа,* 353 (24), 737–740 (24 октомври 1991 година).
* А. Кеј, М. Гратцел, Ј. Физ. Chem. 97, 6272 (1993).
* Г. П. Сместад, М. Гратцел, Ј. Chem. Образование. 75, 752 (1998).мадарход

## Надворешни врски

* Сончеви плочи за речиси ништо - 2006 година Интервју со пронаоѓачот Мајкл Гратзел за TechnologyReview
* Швајцарците создадоа рекордни сончеви ќелии засновани на боја  - новиот панел има зелена нијанса - го апсорбира делот од спектарот со најголема енергија.

Категорија:Електроника
Категорија:Сончеви ќелии