open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Натструја

**Натструја** или **прекумерна струја** — ситуација кога поголема од предвидената електрична струја постои низ спроводникот, што доведува до прекумерно создавање на топлина и ризик од пожар или оштетување на опремата. Можните причини за прекумерна струја вклучуваат кратки споеви, прекумерно оптоварување, неправилен дизајн, дефект на лакот или дефект на заземјувањето. Осигурувачите, прекинувачите и ограничувачите на струјата најчесто се користат механизми за заштита од прекумерна струја (OCP) за контрола на ризиците. Прекинувачите и осигурувачите ги штитат струјните жици од оштетување предизвикано од прекумерна струја.

## Поврзани стандарди

* IEC 60364 -4-43: Електрични инсталации на згради – Дел 4-43: Заштита за безбедност – Заштита од прекумерна струја

## Поврзано
* Струјно ограничување
* Електрична безбедност

## Наводи

Категорија:Електротехника
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Норовска Река

**Норовска Река** ​— река низ Пелагонија, Македонија, која тече низ селата Норово и Алданци.

## Тек

Реката извира на источната падина на Бушева Планина, североисточно од Крушево. Поминува низ селата: Селце, Норово и Алданци.

Во горниот тек е позната како Селишна или Селечка Река. Под селото Алданци се влива во Крушевска Река.

## Хидрографија

Вкупната должина на реката изнесува 15,32 км.

## Поврзано
* Крушевска Река

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Реки во Македонија
Категорија:Слив на Црна Река
Категорија:Алданци
Категорија:Норово
Џамија (Алданци)

**Џамија (Алданци)** — главна и единствена џамија во селото Алданци, во Општина Крушево, Македонија.

## Историја

Во селото најпрвин била подигната џамија во  век, кога во селото живеело само албанско население. Подоцна оваа џамија била срушена. На нејзино место била подигната нова џамија.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Алданци
Категорија:Џамии во Општина Крушево
Категорија:Џамии во Прилепското муфтиство
ПУ „Никола Карев“ - Алданци

**Основно училиште „Никола Карев“** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „Никола Карев“ - Алданци**; скратено: **ПООУ „Никола Карев“**) — подрачно основно училиште во селото Алданци, составен дел на основното училиште „Никола Карев“ од градот Крушево.

Училиштето е именувано по македонскиот револуционер Никола Карев.

## Настава

Наставата во училиштето се изведува на албански наставен јазик.

## Галерија


Податотека:ОУ „Никола Карев“ - Алданци 2.jpg|Влезот
Податотека:ОУ „Никола Карев“ - Алданци 3.jpg|Детското игралиште


## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Крушево
Категорија:Алданци
Алданци
Црква „Св. Богородица“ - Волино

**Св. Богородица** — црква во охридското село Волино, Општина Дебрца, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.

Црквата е гробишен храм сместен во југоисточниот дел на селото. Изградена е во 1900 г. Претставува еднокорабна градба со трансепт. Трите апсиди (од источна, јужната и северната стана) се петстрани. Иконите се изработени од зографите Крсте Николов Коловски и синот Рафаил Крстев Коловски од Лазарополе. Храмот е целосно живописан во 1942 г.

## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Охридско архијерејско намесништво

## Наводи

Волино
Категорија:Дела на Дебарската школа
Црква „Св. Илија“ - Алданци

**Свети Илија** — главна селска црква во крушевското село Алданци, Македонија.

Црквата се наоѓа на спротивната страна од самото село, во непосредна близина на основното училиште. Околу нејзе се наоѓаат селските гробишта.

## Местоположба

Црквата е сместена на западната страна од селото Алданци.

## Историја

Црквата е подигната во 1934 година, како што пишува и на самата црква над главниот влез.

Според други извори, црквата постоела претходно бидејќи се споменува дека зографот Никола Михајлов изработил икони за иконостасот на црквата во 1869 година.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Илија“ - Алданци 2.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Алданци 3.jpg|Споредниот влез
Податотека:Гробишта во Алданци.jpg|Селските гробишта
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Алданци.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Алданци 4.jpg|Камбанаријата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Алданци 5.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Алданци 7.jpg|Главниот влез


## Поврзано
* Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво
* Прва крушевска парохија
* Алданци

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Алданци
Алданци
Кој го украде златниот мачор?

**„Кој го украде златниот мачор?“** (италијански: *Chi ha rubato il gatto d'oro*) — роман за деца, дело на италијанските писатели Алесандро Гати и Давиде Моросиното и на илустраторот Стефано Туркони. Книгата е петти дел од серијалот „Мачки детективи“, а првобитно била објавена во 2013 година од издавачката куќа „Edizioni Piemme“ S.p.A.

## Изданија на македонски јазик
Книгата е издадена на македонски јазик во 2015 година од Арс ламина - публикации, како дел од едицијата „Бестселери за деца“. Преводот од италијански јазик го извршила Анета Симовска. Лектурата е дело на Јасмина Ѓоргиева, а техничкото уредување е направено во Арс Ламина - публикации. Книгата е отпечатена во печатницата „Бранко Гапо - графичко производство“ од Скопје, во тираж од илјада примероци. Таа има 120 страници, со формат од 12 x 20 сантиметри, каталогизирана е во НУБ „Св. Климент Охридски“ - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-229-939-6 (едицијата) и ISBN 978-608-229-929-7 (книгата).

## Содржина
Книгата има десет глави:
* Најмеките перници во Париз
* Исчезнувањето на златниот мачор
* Мустаќот на кралицата
* Тајната на Одета
* Марсејци за спасување
* Мистериозниот мачор
* Внимавај, Додо!
* Фатен на дело
* Кошмарен лајач
* Виновникот е секогаш...

## Наводи

Категорија:Мачки детективи
Категорија:Изданија на Арс Ламина - публикации
Категорија:Појавено во 2015 година во Македонија
Категорија:Книги од 2013 година
Категорија:Италијански романи
Списоци на комети

Непериодичните комети се забележуваат само еднаш.  Тие вообичаено имаат близу параболични орбити кои повторно нема да се вратат во близина на Сонцето за илијадници години, ако и некогаш.

Периодичните комети се со вообичано издолжени елиптични орбити, и вообичаено се во близина на Сонцето по неколку декади.

Официјалното именување на непериодичните комети започнува со буквата "C"; имињата на периодичните комети започнуваат со буквата "P" или број кој следи по буквата "P".  Кометитие кои се загубени или исчезнале, имаат имиња со буквата "D". Кометите на кои не им е определена орбитата имааат имиња со буквата "X".

## Списоци
* Список на комети по тип
* Список на комети посетени од вселенско летало
* Список на комети со неопределени орбити
* Список на големи комети
* Список на комети налик на Халеевата Комета
* Список на хиперболични комети
* Список на долгопериодични комети
* Список на близупараболични комети
* Список на нумерирани комети
* Список на периодични комети

## Поврзано
* Списоци на астрономски тела
* Кометски берби

## Надворешни врски
* Bright Comet Chronicles
* 1994 Resolution about comet names
* Comets currently above mag. 12 - Heavens-Above

comets
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани

**Св. Великомаченик Ѓорѓи** — црква во охридското село Врбјани, Општина Дебрца. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА. Прогласена е за културно наследство на Македонија.

## Историја
Според преданијата, црквата е градена од 1322 до 1340 година, и требало да биде осветена во 1345 г. од охридскиот архиепископ Николај I, но тој откажал бидејќи бил повикан да го круниса Царот Душан во Скопје. Потоа црквата останала неосветена речиси три века, сè до изработката на живописот во 1605 г. Други оваа година ја сметаат за датумот на подгање на храмот.

## Архитектура
Ова е гробишен храм сместен на возвишение во северозападниот дел на селото. Претставува еднокорабна градба од кршен камен со полукружен свод. Тристраната апсида на исток е изградена од бигор. Во внатрешноста на северниот и јужниот ѕид има длабоки ниши.

Во 1995 г. е извршена целосна реконструкција на покривот. На 30 јуни 2019 г. е извршено преосветување на светиот престол во храмот од митрополитот Тимотеј Дебарско-кичевски.

## Живопис
Црквата е живописана во 1605 г. според зачуваниот натпис. На вториот натпис сместен во олтарниот простор се испишани имињата на дарителите и мајсторите.

На северниот ѕид на храмот се претставени Свети Наум Охридски Чудотворец како архијереј и Свети Кирил Философ, а на јужниот се насликани Свети Ахил Лариски и Свети Прохор Охридски. Сите овие светци се особено почитувани од Охридската апхиепископија, а Прохор е еден од најпосветените охридски архиепископи, кој ја возглавувал од 1528 до неговата смрт во 1550 г. Под сликата на св. Прохор се претставите на Свети Сава Српски и Свети Симеон, со што ктиторот можеби сакал да го нагласи приматот на Архиепископијата во однос на српските епархии.

Во 1903 г. црквата изгорела заедно со целото село при задушувањето на Илинденското востание. Иконостасот е обновен во 1916&nbsp;г. од зографот Ѓорѓи Андонов.

## Слики

Freska na Sv. Kiril Solunski vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg | Св. Кирил Философ
Freska na Sv. Ahilij Lariski vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg | Св. Ахил Лариски
Freska na Sv. Naum Ohridski vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg | Св. Наум Охридски
Freska na Sv. Prohor vo Sv. Ǵorǵi Vrbjanski.jpg | Св. Прохор Охридски


## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Охридско архијерејско намесништво

## Наводи

## Надворешни врски

Врбјани
Категорија:Дела на Дебарската школа
Тимулин

**Тимулин** е нонапептид кој го создаваат две различни популации на епителни клетки во тимусот, прв пат опишан во 1977. За неговата биолошка активност неопходен е цинк. Неговата пептидна секвенца е H-Pyr-Ala-Lys-Ser-Gln-Gly-Gly-Ser-Asn-OH.

Се смета дека тимулинот е вклучен во диференцијација на T-клетките.

## Наводи

Категорија:Пептиди
Читван (национален парк)

**Читван** е првиот национален парк во Непал. Основан е во 1973 година и добил статус на Светско културно наследство во 1984 година. Зафаќа површина од  и се наоѓа во суптропските Внатрешни Терајски долини на југоцентрален Непал во областите Навалпур, Параси, Читван и Макванпур. Со надморска височина од околу  во долините на реките до  до Ридовите Чурија.
На север и запад од заштитеното подрачје, речниот систем Нарајани-Рапти формира природна граница за човечките населби. Во непосредна близина на источно од националниот парк Читван е националниот парк Парса, а на југ е соседниот национален парк на индискиот резерват тигри Валмики. Кохерентното заштитено подрачје од 2.075 км2 (801 квадратни милји) ја претставува единицата за заштита на тигри (TCU) Читван-Парса-Валмики, која зафаќа огромен блок од алувијални пасишта и суптропски влажни листопадни површини од 3.549 км2 (1.370 квадратни милји).
## Наводи
Комплекс Капитол (Чандигар)

**Чандигарскиот комплекс Капитол** ― владин комплекс дизајниран од архитектот Ле Корбизје, кој се наоѓа во секторот-1 во градо Чандигар во Индија, и е светско културно наследство на УНЕСКО. Се простира на површина од околу 100 хектари и е главен приказ на архитектурата на Чандигар. Се состои од три згради: Палатата на Собранието или Законодавното собрание, зградата на Секретаријатот и Врховниот суд плус четири споменици (Споменикот „Отворена рака“, Геометриски рид, Кула на сенките и споменикот на мачениците) и езеро. Тој бил додаден на списокот на светско наследство на УНЕСКО во 2016 година.


Податотека:Capitol High Court.jpg|Високиот суд на Пенџаб и Харајана или Дворец на правдата
Податотека:Secretariat Chandigarh.jpg|Зграда на Секретаријатот
Податотека:The Palace of Assembly.jpg|Дворец на Собранието
Податотека:Entry Gate to The Palace of Assembly, Capitol Complex, Chandigarh.jpg|Влезна порта во Дворецот на Собранието
Податотека:The Open Hand Monument, Capitol Complex, Chandigarh.jpg|Споменикот „Отворена рака“
Податотека:The Shadow Tower, Capitol Complex, Chandigarh.jpg|Кулата на сенките. Ле Корбизје го конструирал на таков начин што ниту еден сончев зрак не влегува во него од кој било агол. Северната страна на оваа кула останува отворена бидејќи сонцето никогаш не сјае од оваа насока. Ле Корбизје го користел истиот принцип и за другите згради на комплексот Капитол.
Податотека:The Geometric Hill, Capitol Complex, Chandigarh.jpg|Геометриски рид
Податотека:Asanas being performed, during rehearsal for Main Event of the International Day of Yoga-2016, at Capitol Complex, Chandigarh on June 19, 2016.jpg|Вториот меѓународен ден на јогата во комплексот Капитол, 2016 година


## Поврзано

* Список на места на светско наследство во Индија
* Списоци на места на светско наследство
* Метрополитенска област Чандигар

## Наводи
 

## Надворешни врски

Категорија:Светско наследство во Индија
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Чандигар
Категорија:Појавено во 1953 година
Зграда на Секретаријатот (Чандигар)

**Зградата на Секретаријатот** ― зграда дизајнирана од Ле Корбизје, изградена во 1953 година, сместена во комплексот Капитол во Чандигар, кој се состои од три згради и три споменици: зградата на Секретаријатот, зградата на законодавното собрание и зградата на Високиот суд, споменикот „Отворена рака“, Геометрискиот рид и Кулата на сенки.

Во јули 2016 година, зградата и неколку други дела на Ле Корбизје биле впишани како светско наследство на УНЕСКО.

## Галерија

Податотека:Secretariat's Roof.jpg|Покривот на зградата
Податотека:Secretariat facade.jpg|Фасадата на зградата
Податотека:Secretariat building.jpg|Поглед на зградата на Секретаријатот од приземје


## Поврзано
* Список на места на светско наследство во Индија

## Наводи
 

## Надворешни врски

* Фондација „Ле Корбизје“ 
* Корбу во Ахмадабад 

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Светско наследство во Индија
Категорија:Чандигар
Категорија:Појавено во 1953 година
Елена Бугарска

мини|десно|Цар Душан и царица Елена, од Лесновскиот манастир, XIV век.
**Елена** (околу 1310 — 1374) била бугарска благородничка и српска кралица а потоа и царица, сопруга на Стефан Душан (крал 1331 — 1346, цар 1346 — 1355) и мајка царот Урош (1355—1371).

Елена била ќерка на деспотот Страцимир и Кераца Петрица, родена околу 1310 године. Нејзиниот брат, Јован Александар (1331—1371), станал бугарски цар во 1331 године, после државниот удар во кој од власта биле отфрлени душановата тетка Ана Неда и нејзиниот син Иван Стефан (1330—1331). Тие биле поставени на власт во склоп на мировниот договор кој го склопиле Србија и Бугарија, после Битката кај Велбужд (1330), во која загинал бугарскиот цар Михајло III Шишман (1323—1330), таткото на Иван Стефан и мажот на Ана Неда. Истата година и Душан извршил државен удар и го отфрлил од власт својот татко, Стефан Дечански (1322—1331). Двајцата владетели склучиле договор со кој е потврден бракот со Душан, на Велигден, 19 април 1332 година, а односите помеѓу двете држави останале добри до крајот на владеењето на Душан. Денес се смета дека во бракот со Душан имала едно дете, синот Урош, додека некои автори сметаат дека имале и ќерка. По смртта на сопругот, царот Душан во 1355 година, Елена се закалуѓерила како монахиња Елисавета и со синот ја завршила изградбата на манастирот во Матејче кај Куманово.

Категорија:Македонија во средниот век
Категорија:Починати во 1374 година
Оливер Месечковски и кошмарниот лилјак -грицкалче

**„Оливер Месечковски и кошмарниот лилјак-грицкалче“** (англиски: *Oliver Moon and the nipperbat nightmare*) е книга за деца од британската писателка Су Монгредин (*Sue Mongredien*). Книгата е објавена во 2007 година од издавачката куќа „Азборн паблишинг“ (*Usborne Publishing Ltd.*), додека во Македонија, таа е издадена од Три во 2010 година, а во превод на Марија Среброва и Мирјана Буразер.

## Технички одлики
Книгата е со обем од 20 сантиметри, има 96 страници и, покрај текстот, содржи илустрации, коишто се дело на Јан Мекаферти. Лектурата на текстот ја извршила Васка Кочовска, а технички уредник е Славко Јовановски. Книгата е испечатена во печатницата „Графотрејд“. Книгата е каталогизирана во НУБ „Св. Климент Охридски“ - Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-608-4577-87-4.

## Содржина
Книгата содржи шест глави, во кои се опишани доживувањата на детето Оливер Месечковски кое учи во училиштето за вештери. На Ноќта на вештерките завршува учебната година, а Оливер е одреден да го чува училишното милениче, лилјакот Грицко. Меѓутоа, поради палавоста на неговата помала сестра, Грицко предизвикува вистински кошмар.

## Наводи

Категорија:Дела на Су Монгредин
Категорија:Англиски романи
Категорија:Романи за деца
Категорија:Изданија на Три
Категорија:Книги од 2007 година
Категорија:Појавено во 2010 година во Македонија
52 Европа

**Европа** (ознака за мала планета: **52 Европа**) — 6-ти по големина астероид во Астероидниот појас, со пречник од над 300&nbsp;км, иако не е соодветно масивен. Не е тркалезен, туку е обликуван како елипсоид со приближно 380×330×250&nbsp;км. Откриен е на 4 февруари 1858 година од Херман Голдшмит од неговиот балкон во Париз. Името е според Европа, која била граната од страна на Зевс во грчката митологија, име што го дели со месечината на Јупитер, Европа.

## Физички одлики
лево|мини| 3D модел на ''Европа''
Европа е приближно шестиот по големина астероид по волумен. Најверојатно има густина од околу 1,5 g/cm³, типична за астероидите од типот C. Во 2007 година, Џејмс Баер и Стивен Р. Чесли процениле дека Европа има маса од &nbsp;килограми. Поновата проценка на Баер сугерира дека има маса од 3,27  kg.

Европа е многу темен јаглероден астероид од C-тип и е втор по големина од оваа група. Спектроскопските студии пронашле докази за оливини и пироксени на површината, и има одредени индикации дека може да има разлики во составот помеѓу различни региони  Тој орбитира блиску до семејството на астероиди Хигија, но Европа не е член.

Податоците од светлинската крива за Европа биле особено незгодни за толкување, толку многу што долго време нејзиниот вртежен период бил спорен (од 5 и пол часа до 11 часа), и покрај бројните набљудувања. Денес е утврдено дека Европа е програден ротатор, но точната насока на точките на нејзините полови останува нејасна. Најдеталната анализа покажува наклон или кон околу еклиптичките координати (β, λ) = (70°, 55°) или (40°, 255°) со неизвесност од 10°.  Ова дава осен наклон од околу 14° или 54°, соодветно.

Во 1988 година било извршено пребарување за сателити или прашина што кружи околу овој астероид со помош на телескопот UH88 во опсерваторијата Мауна Кеја, но напорите се дале резултат.

## Набљудувања
Откриено е дека познатата катаклизмична променлива ѕвезда CV Aquarii, откриена во 1934 година, всушност била погрешна идентификација на 52 Европа.

десно|мини|Анимирање на орбитата на 52 Европа 2000-2020<br />

## Наводи

## Библиографија

* Податоци за светлинска крива PDS
* Schmeer, P., and ML Hazen, *[https://web.archive.org/web/20060214091638/http://www.aavso.org/publications/ejaavso/v28n2/103.pdf CV Aquarii идентификуван со (52) Europa]*, Journal of the American Association of Variable Star Observers, Vol. 28, стр.&nbsp;103 (2000).

## Надворешни врски
* 
* модел на форма изведен од светлинската крива 
*   
* 

Категорија:Астрономски тела откриени во 1858 година
Категорија:Астероиди од типот C
Категорија:Астероиди од типот CF
Категорија:Астероиди наречени по ликови од старогрчката митологија
Категорија:Откритија на Херман Голдшмит
Категорија:Хигиски астероиди
Категорија:CS1-одржување: архивиран примерок како наслов
Црква „Св. Петар и Павле“ - Врбјани

**Св. Петар и Павле** — црква во охридското село Врбјани, Општина Дебрца. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.

Храмот е сместен на 500&nbsp;м источно од селото и изграден врз темелите на постара црква. Во апсидата се вградени бигорни камења од постариот храм, а наоколу има стари гробови. Во храмот има два натписа — едниот во три дена на северниот ѕид вели дека камен-темелникот е поставен на 1 април 1938 година, а вториот на западниот ѕид вели дека црквата живописана од дебарскиот зограф Јордан Доневски.

## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Охридско архијерејско намесништво

## Наводи

Врбјани
Категорија:Дела на Дебарската школа
Синхараџа

**Шумскиот резерват Синхараџа** ― шумски резерват и жариште за биолошка разновидност во Шри Ланка. Тој е од меѓународно значење и е прогласен за биосферен резерват и светско наследство од страна на УНЕСКО.

Според Меѓународниот сојуз за зачувување на природата (МСЗП), Синхараџа е последната остварлива област на примарната тропска прашума во земјата. Повеќе од 60% од дрвјата се ендемични и многу од нив се сметаат за ретки. 50% од ендемичните видови на животни во Шри Ланка (особено пеперутки, водоземци, птици, змии и видови риби). Тој е дом на 95% ендемични птици.

Ридската девствена прашума, дел од Шриланечкиот низински дождовношумски екорегион, била спасена од најлошото комерцијално сеча поради нејзината непристапност и била прогласена за Светски биосферен резерват во 1978 година и за светско наследство во 1988 година.

Поради густата вегетација, дивиот свет не се гледа толку лесно како во националните паркови во сувата зона, како што е Јала. Има околу 3 слона и околу 15  леопарди. Најчестиот поголем цицач е ендемичниот пурпурноличен лангур.

Птиците имаат намера да се движат во јата со мешано хранење, секогаш предводени од бестрашниот голем рекотоопашест дронго и бучното портокаловоклунесто џагорко. Од 26-те ендемични птици во Шри Ланка, сите 20 видови дождовни шуми се среќаваат овде, вклучително и неостварливата црвеноличната малкоха, зеленоклунестиот кукал и шриланечката сина страчка.

Меѓу влекачите спаѓаат ендемичните зелената јамичарка и грбавоносната јамичарка, а има и голема разновидност на водоземци, особено дрвните жаби. Меѓу безрбетници се ендемичните шриланечки птичјокрилести пеперутки и пијавици.

## Етимологија
Опкружена со густа магла, опасната, темна и мистериозна шума Синхараџа е потопена во длабока легенда и загадочност. Зборот синхараџа произлегува од зборовите лав (සිංහ / சிங்கம், синха*)* и крал или кралство (රාජ / ராஜா, раџа*),* и познатата народна легенда има тоа дека легендарниот лавот живеел во заштитена шума.

## Географија

### Местоположба
Шумскиот резерват Синхараџа покрива поголем дел од сливот Калу Ганга и мал дел од северниот дел на Џин Ганга, најголемиот дел од шумата, 60% е содржан во границите на округот Ратнапура. Останатите делови го вклучуваат округот Гале со 20% и округот Калутара со 20%.

### Природна
Дождовната шума најверојатно настанала во ерата Јура (од 200 милиони години до пред 145 милиони години). Оваа шума опфаќа распон од 36.000 хектари (360 км²). Резерватот е само 21 км од исток кон запад, а најмногу 7 км од север кон југ, но тоа е ризница на ендемични видови, вклучувајќи дрвја, инсекти, водоземци, влекачи, птици и цицачи. Густината на вегетацијата на шумите Синхараџа е околу 240.000 растенија на хектар, најгустата дождовна шума во Азија.

## Поврзано

* Заштитени подрачја во Шри Ланка

## Наводи

Категорија:Светско наследство во Шри Ланка
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Шуми во Шри Ланка
Категорија:Појавено во 1978 година
Категорија:Заштитени подрачја во Шри Ланка
Национален парк Кангченџанга

**Националниот парк Кангченџанга** исто така наречен **Биосферен резерват Канченџанга** ― национален парк и биосферен резерват кој се наоѓа во Сиким, Индија. Во јули 2016 година, тој бил вклучен во списокот на светско наследство на УНЕСКО, со што станало првото место на „мешано наследство“ во Индија. Тој бил вклучен во Програмата  „Човекот и биосферата“ на УНЕСКО. Паркот е именуван по планината Кангченџанга, која е трет највисок врв во светот со 8,586 м. Вкупната површина на паркот е 849.5 км2.

## Човечка историја
Во паркот има неколку лепчански племенски населби.

Паркот го содржи манастирот Толунг, гомпа сместена во тампон зоната на паркот. Се смета за еден од најсветите манастири во Сиким.

## Географија
мини|Карта на индиските заштитени подрачја на биосферниот резерват и национален парк Кангченџанга.
Паркот Канченџанга се наоѓа во северниот и западниот дел на Сиким во индиската држава Сиким. Има надморска височина од 1,829 до над 8,550 м и има површина од 849.50 км2. Тој е еден од ретките национални паркови на Индија на висока надморска височина и неодамна бил вклучен како место на светско наследство на УНЕСКО со мешани критериуми.

На север се граничи со Националниот природен резерват Ќомолангма во Тибет, а на запад со зачуваната област Канченџанга во Непал.

### Клима
Снежните врнежи се обилни во текот на зимските месеци, а монсунските дождови се случуваат од мај до средината на октомври.

## Флора
Вегетацијата на паркот опфаќа умерени широколисни и мешани шуми составени од даб, ела, бреза, јавор, врба. Вегетацијата на паркот вклучува и алпски треви и грмушки на повисоки надморски височини заедно со многу лековити растенија и билки.

## Фауна
Паркот содржи многу видови на цицачи, вклучувајќи мошусни елени, снежни леопарди, хималајски тарови, азиски диви кучиња, тромави мечки , видериди, хималајски црни мечки, црвени панди, тибетски диви магариња, барали, серов, горали и такин, како и влекачи вклучувајќи стаорски змијата и Раселовата отровница. 

Студијата од 2014 година откри дека азиските диви кучиња станале многу ретки во областа. Се смета дека дивите кучиња во биосферниот резерват Кангченџанга припаѓаат на ретките и генетски различни подвидови *C. a. primaevus*.

## Наводи
 

## Надворешни врски

* Khangchendzonga National Park, WebIndia123
* Goecha La: In search of Kangchenjunga од Џорџ Тенгумооти - документарец за патеката Гоечала во Националниот парк Канченџанга
* 

Категорија:Светско наследство во Индија
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:МСЗП-Категорија II
Категорија:Појавено во 1977 година
Категорија:Национални паркови во Индија
Категорија:Заштитени подрачја во Индија
Ридски тврдини на Раџастан

мини|Амер Форт во Џајпур
Северозападната индиска држава Раџастан има над сто утврдувања на ридови и планински терен. Шест **ридски тврдини во Раџастан**, распространети низ државата Раџастан во северна Индија, кои се групирани како делови од целина и се прогласени за светско наследство на УНЕСКО . „Ридските тврдини во Раџастан“ првично биле доставени до УНЕСКО како целина од  пет тврдини Рајпут во опсегот Аравали, и биле изградени и зајакнати помеѓу 5-тиот и 18-тиот век од нашата ера од неколку кралеви на Рајпут од различни кралства . Целината на УНЕСКО е зголемена на шест тврдини. Тие се состојат од:

# Читор Форт во Читоргар
# Тврдината Кумбалгар во Кумбалгарх
# Тврдината Рантамбор во Саваи Мадхопур
# Тврдината Гагрон во Џалавар
# Амер Форт во Џајпур
# Тврдината Џајсалмер во Џајсалмер

Некои од овие тврдини имаат одбранбен ѕид за утврдување до 20&nbsp;км долги, сè уште се наоѓаат во  урбани центри и сè уште имаат во употреба механизам за собирање вода.

## Избор
Требаше да се избере целина за светско наследство на УНЕСКО за да се потенцира културата и архитектурата на тврдините Рајпут на врвот на ридот.

Државата членка на Раџастан презентираше преглед на процесот за избор на компоненти за серијата тврдини Хил и избраните критериуми. Поставените критериуми што резултираа во процесот на селекција ги следеа следните четири периметри: Тврдините беа  приспособени на *географијата на ридовите*, утврдувањата беа *центри за* *моќ*, тие вклучуваа *свети терени* и тврдината беше дизајнирана со *урбани* *населби.*

Рајпут се придржувал до архитектонски текстови кои категоризирале различни типологии на утврдувања врз основа на нивната географија. Најраните книжевни референци диференцираат четири типа тврдини; Тврдини на врвот на ридот, тврдини на вода, шумски тврдини и пустински тврдини. Оваа целина на локации на светско наследство е создадена исклучиво на тврдините на ридот во Раџастан. Ова ги исклучи од изборот многу тврдини исклучиво засновани на типологија, како што е тврдината Јунагарх, која е копнена тврдина. Понатаму беа исклучени тврдините кои не беа наменети за урбана населба . Мехрангарх, иако се наоѓал на врвот на ридот, бил утврдена цитадела за дворот на која и недостасувала урбана населба за цивилите.

Првичната листа *Тврдини во Раџастан* беше создадена врз основа на сите тврдини забележани од Археолошкиот институт на Индија . Од стотиците утврдувања, 54 тврдини беа дополнително испитани бидејќи споделуваа интегрални одлики на воената архитектура Раџпут. Државата-членка објасни како од овој првичен список, беше избрана помала група составена од 24 најзначајни тврдини на Раџастан, кои сите ги споделуваа клучните аспекти на утврдувањата Раџпут. Овој број набрзо влезе во потесниот избор на 13. Од оваа листа првично беа избрани пет тврдини, од кои сите се наоѓаа на опсегот Аравали и припаѓаа на различни кланови. Шестата тврдина, Џајсалмер подоцна беше додадена во серијата.

## Наводи
 

## Надворешни врски

* Ридските тврдини во Раџастан

Категорија:Светско наследство во Индија
Црква „Св. Никола“ - Ореовец

**Св. Архангел Михаил** — манастирска црква во поречкото село Ореовец, Општина Македонски Брод. Му припаѓа на Бродското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА. Прогласена е за културно наследство на Македонија.

Црквата е сместена меѓу Долни и Горни Ореовец. Изградена е во поствизантиски стил. Во неа стои натпис кој вели дека е живописана во 1595 г. за време на султанот Мехмед III и изгледа оваа година воедно се однесува и на нејзината изградба или обнова. Градбата  претставува еднокорабен храм. Меѓу фреските се забележува портретот на Свети Климент Охридски. На зачуваниот иконостас од крајоѕ на XVI век е поставен голем резбан крст со Распетието. Над вратата на манастирскиот храм е зачуван уште еден натпис со годината 1602. Живописот е со висока уметничка вредност  и близок на остварувањата на тајфата на мајсторот Никола Линотопски од Линотопската школа кој ја има работено црквата „Св. Димитриј“ во Палатица, Берско во 1570&nbsp;г.

## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Бродско архијерејско намесништво

## Наводи

## Надворешни врски

Ореовец
Категорија:Дела на Линотопската школа
Црква „Св. Богородица“ - Турје

**Св. Архангел Михаил** — црква во охридското село Турје, Општина Дебрца. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА. Прогласена е за културно наследство на Македонија.

Црквата е сместена на кратко растојание западно од самото село. Изградена е на почетокот на XVII век. Во неа се зачувани вредни оригинални фрески.

## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Охридско архијерејско намесништво

## Наводи

Турје
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Годивје

**Св. Ѓорѓи** — црква во охридското село Годивје, Општина Дебрца. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА. Прогласена е за културно наследство на Македонија.

Сместена е на возвишение во северниот дел на селото, во непосредна близина на гробиштата.

Точната година на изградба и живописување не е позната, но врз основа на стилска анализа на фрескоживописот се смета дека е од втората половина на XV век. Градена е од кршен и делкан камен со малтер, и во архитектурен поглед е идентична на црквите „Св. Константин и Елена“ и „Св. Богородица Болничка“ во Охрид. Врската со Охридскатата школа се потврдува и со присуството на Свети Климент Охридски, кој е до самиот иконостас, место кое секогаш се чува за Дејзис — Страшниот суд, во која се насликани Исус Христос, а од двете страни св. Богородица и св. Јован Крстител како се молат за спас на грешните души. Друга особеност на живописот е тоа што во олтарниот простор на висината на цоклето, на украсно обработена површина од источниот ѕид се претставени фигури на двоглави орли (стари симболи на царската власт) и јагне со иницијалите на Христос – Добриот пастир.

## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Охридско архијерејско намесништво

## Наводи

Годивје
Црква „Св. Атанасиј“ - Иванчишта

**Св. Атанасиј** — црква во кичевското село Иванчишта, претставник на Македонската преродба. Му припаѓа на Кичевското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.

Црквата е гробишен храм, изграден пред средината на XIX век. Реновирана е во 1989 г.

## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Кичевско архијерејско намесништво

## Наводи

Иванчишта
Зулца (појаснување)

**Зулца** може да се однесува на следново:

* Зулца — општина во округот Зале-Холцланд, Тирингија
* Бад Зулца — град во округот Вајмар, Тирингија
Бубачки и градски ѕверки

**Бубачки и градски ѕверки** — првиот и единствен објавен албум на македонската изведувачка Ена Веко. Издаден во 1991 година од Македонска Радио Телевизија и Радио Телевизија Скопје. 

## Список на песни

= Извор =

Категорија:Албуми на Ена Веко
Хелен Хоуп

**Хелен Хоуп** (1677 - 19 април 1768) била шкотска шумарка и грофица на Хадингтон преку брак. Таа засадила многу дрвја во Хадингтоншир и го создала Бининг Вуд во Тајнингем.

## Ран живот
Хелен Хоуп е родена ќерка на Лејди Маргарет Хамилтон и Џон Хоуп и се родила во Кирклистон, Западен Лотијан. Таа била крстена на 28 септември 1677 година. Братот на Хоуп, Чарлс, е роден во 1681 година, а подоцна станал врсник и гувернер на Банката на Шкотска. Кога имала пет години, нејзиниот татко се удавил додека патувал со војводата од Јорк (подоцна кралот Џејмс VII на Шкотска). Нејзината мајка го договорила нејзиниот брак со нејзиниот прв братучед Томас Хамилтон, 6-ти гроф од Хадингтон во 1696 година, во тој момент таа станала грофица на Хадингтон.

## Кариера
алт=Trees and path|мини|200x200пкс| Бининг Вуд во 2009 година
Хоуп живеела со сопругот во Лесли Хаус во Фајф каде што го имала првото од четирите деца, кој се викал Чарлс и ја имал титулата Лорд Бининг. Чарлс подоцна станал политичар и витез маршал на Шкотска. Во 1700 година, семејството се преселило во домот на грофот, Тајнингем Хаус во Хадингтоншир. Хоуп веднаш сакала да засади дрвја и покрај првичната незаинтересираност од нејзиниот сопруг и месното население.

Таа решила да засади дрвја во Тајнингем и ја нарекла Бининг Вуд во чест на нејзиниот син. 320 хектари имот бил засаден со 50 видови дрвја. Покрај тоа, таа создала зона на дивина. Нејзиниот сопруг напишал *Краток трактат за шумски дрвја* (објавен во 1756 година, а подоцна повторно издаден како *Трактат за начинот на одгледување шумски дрвја* во 1761 година), во кој ги пофалил напорите на Хоуп.

## Смрт и наследство
Хоуп починала во Единбург на 19 април 1768 година на 90-годишна возраст. Таа била погребана заедно со нејзиниот сопруг  (кој претходно починал) во Тајнингем. Обелиск изграден во 1856 година од Томас Хамилтон, 9-ти гроф на Хадингтон, во почит на големото садење на парот.

Бининг Вуд бил исечен во 1940-те како дел од воените напори. Кооперативното друштво на земјопоседници од Единбург забележе дека 89% од дрвото е тврдо дрво (даб и бука), а остатокот е меко дрво, главно шкотски бор. Дел од буковото дрво се користело за изградба на борбени авиони. Шумската зона повторно била засадена во програма која траела до 1960 година, при што дрвјата главно биле борови, бидејќи садници од тврдо дрво не биле достапни. Грофот на Хадингтон се погрижил да се придржува оригиналниот распоред од 1707 година и работата била извршена од италијански воени затвореници. Во 2010-те, дел од шумата станала место за погреб, со поединечни парцели кои коштаат 950 фунти.

## Наводи

Категорија:Починати во 1768 година
Категорија:Родени во 1677 година
Тиза Мафира

**Тиза Мафира** (индонезиски: Tiza Mafira) е индонезиска активистка за животна средина. Таа била иницијатор за плаќање на пластични кеси, задолжителна законска мерка, во маркетите во Индинезија, и индонезиското движење „конзумирање на пластични кеси“  за да се зајакне свеста кај луѓето за штетните последици од кесите за еднократна употреба. 

## Образование
Таа има завршено правен факултет во Универзитетот на Индонезија, каде била насочена кон меѓународното право. После тоа, таа учела на постдипломски студии на Универзитетот во Харвард. 

## Кариера
Мафира работела како корпоративен адвокат шест години во адвокатската канцеларија Макарим и Таира во областа на правото за природни ресурси и шумарство, пред да се префрли на политиката за животна средина.

Таа се приклучи на Иницијативата за климатска политика во 2014 година како помошен директор, со седиште во Индонезија. Таа е и извршен директор на кампањата за користење со пластична кеса во Индонезија. 

Мафира стана една од петте еколошки активисти од пет земји (Индонезија, Индија, Обединетото Кралство, Тајланд и Соединетите Држави) кои ја добиле наградата Океански херои од Програмата за животна средина на Обединетите нации на 8 јуни 2018 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Мафира на Инстаграм

Категорија:Активисти од Индонезија
Категорија:Еколози
Аденике Оладосу

**Аденике Титилопе Оладосу** (англиски и јорупски: *Adenike Titilope Oladosu*, 1994) — нигериски активист за климатски промени, феминист и иницијатор на нигериското движење „Петоци за иднината“.

Таа била една од првите три млади црни активисти на Африка кои се обидуваат за борба против климатските промени.

## Детство и образование
Оладосу е од Огбомошо во Ојо. Таа се стекнала со основното образование во Абуџа, и продолжила на Земјоделскиот Универзитет во Маркурди, каде студирала земјоделска економија.

## Активизам
Оладосу започнака да  организира  климатски активизам откако започнака со универзитет. Таа видела дека земјоделците и сточарите се лути затоа што нивната земја станувала сè посушна, а другите заедници кои никогаш не се соочиле со поплави ги зазеле нивните обработливи површини. Специјалниот извештај за глобалното затоплување од 1,5&nbsp;°C извештајот на *IPCC* ја навело да се приклучи на движењето „Петок за иднината“. Таа почнала да се залага помеѓу заедниците, училиштата и јавните места да зборува со луѓето за климатската криза. Таа ги поттикнала да садат дрвја и да ги едуцираат своите врсници.

Во 2019 година, Оладосу била добитник на наградата Амбасадор на совеста од Амнести Интернешнл на Нигерија и таа зборувала со светските лидери на младинскиот самит на ОН за климата.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Јоруби
Категорија:Активисти од Нигерија
Категорија:Еколози
Категорија:Родени во 1994 година
Милан Алексовски

**Милан Костов Алексовски** (7 февруари 1924 во Доленци, Демирхисарско — 13 мај 1945 во Доленци, Демирхисарско) — македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Милан Костов Алексовски е роден во селото Доленци. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ се приклучил на 23 август 1944 година. Бил борец во составот на Петтата македонска бригада. Умрел од болеста добиена за време на НОБ, во своето родно село на 13 мај 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1924 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Стојан Златановски

**Стојан Велев Златановски** (1922 во Кочиште, Демирхисарско — октомври 1944 во Радовиш) — македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Стојан Велев Златановски е роден во селото Кочиште. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ се приклучил на 15 септември 1944 година. Бил борец во составот на бригадата Гоце Делчев. Загинал во октомври 1944 година во борба против германците во Радовиш.

## Наводи

Категорија:Родени во 1922 година
Категорија:Починати во 1944 година
Категорија:Учесници во НОБ
Сара Џајл

**Сара Џајл** е физички океанограф во Институтот за океанографија Скрипс, позната по нејзиното истражување за улогата на Јужниот Океан во глобалниот климатски систем.

## Образование и кариера
Џајл има диплома од Универзитетот Јеил (1988) и докторирала. во 1995 година од Технолошкиот институт во Масачусетс – Заедничка програма на океанографската институција. По нејзиниот докторат, таа била постдокторски истражувач во Институтот за океанографија Скрипс и Универзитетот во Источна Англија. Таа тогаш  се преместила на позиција на факултетот на Универзитетот во Калифорнија, Ирвин. Во 2000 година се вратила на Универзитетот во Калифорнија, Сан Диего, каде што е заеднички поврзана со Институтот за океанографија Скрипс и Катедрата за механичко и воздушно инженерство.

Во 2015 година Жил била избрана за член на Американскиот геофизички сојуз која ја навела „за исклучителен придонес во унапредувањето на разбирањето на динамиката на Јужниот Океан и неговата улога во климатскиот систем“.

## Истражување
Истражувањата на Жил се фокусирани на Јужниот Океан, каде што работи на размена на воздух-море и историски промени во климата во регионот. Во нејзиниот докторат во истражувањето користела сателити за мерење на просторна и временска варијабилност во Јужниот Океан преку комбинација на сателитски мерења на висината на површината на морето и моделирање на истражување. Жил користела пловки за проучување на движењето на водните маси во Јужниот Океан, и комбинирала податоци од 1990-тите во Јужниот Океан со историски податоци за да го идентификува затоплувањето на средните длабочини и било концентрирано во Антарктичката циркуполарна струја. Истражувањето на Жил вклучувало и мерење на ветровите од вселената со помош на плаформата QuickSCAT и асимилирање на податоците од трагачот и движењата од Јужниот Океан во глобални модели.

### Избрани публикации

* 
* 
* 
* 
* 

## Награди и почести

* Награда Карл-Густав Росби, Технолошки институт во Масачусетс (1995)
* Награда Зелдович, Комитет за вселенско истражување и Руската академија на науките (2000)
* Соработник, Американски геофизички сојуз (2015)
* Златен медал Свердруп, Американско метеоролошко друштво (2021)
* Соработник, Американско метеоролошко друштво (2021)

## Наводи


## Надворешни врски
* 
* https://www.youtube.com/watch?v=bEdjuSfMPPY

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Климатолози
Категорија:Професори на Калифорнискиот универзитет (Сан Диего)
Категорија:Апсолвенти на Масачусетскиот технолошки институт
Категорија:Апсолвенти на Јејл
Рејчел Пинкер

**Рејчел Т. Пинкер** е професорка по метеорологија на Универзитетот во Мериленд, Колеџ Парк, каде што е вработена од 1976 година.

## Образование
Пинкер магистрирала на Хебрејскиот универзитет во 1965 година и докторирала на Универзитетот во Мериленд, Колеџ Парк во 1976 година.

## Истражување
Пинкер е позната по нејзиното истражување за глобалното затемнување и глобалното осветлување. Таа изјавила дека се чини дека Земјата станува посветла, и дека тоа е можеби поради комбинацијата на почисто небо и помалку облаци.

## Наводи


## Надворешни врски
* 

Категорија:Живи луѓе
Црква „Св. Константин и Елена“ - Подмоље

**Св. Константин и Елена** — црква во охридското село Подмоље. Му припаѓа на Охридското архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.

Црквата е еднокорабен храм со полукружна апсида. Подигната е во 1934 г. врз постара црква. Живописана е во 1937 г. од лазарополскиот мајстор Јордан Доневски. Негова е и иконата на Светата Троица. Црквата била осветена во 1969 година од митрополитот Методиј Дебарско-кичевски.

## Галерија


Црква „Св. Константин и Елена“ - Подмоље (1).jpg|Гробиштата


## Поврзано
* Дебарско-кичевска епархија
* Охридско архијерејско намесништво

## Наводи

Подмоље
Категорија:Дела на Дебарската школа
Марија Т. Мартело

**Марија Т. Мартело** е климатолог од Венецуела.

Мартело работи во Каракас во истражувачки центар приклучен на Дирекцијата за хидрологија и метеорологија на Министерството за животна средина и природни ресурси. Екстремните временски настани се во фокусот на нејзината работа.

Поради нејзиното истражување, Мартело била назначена во Меѓувладиниот панел за климатски промени. Во 2007 година, како заменик-претседател на Работната група I: Физичка научна основа за климатските промени, таа била вклучена во создавањаето на Четвртиот извештај за проценка на IPCC. На почетокот на 2007 година, таа беше сменета во МПКП од страна на д-р Миријам Дијаз, новиот назначен од Владата на Венецуела.

## Наводи

Категорија:Родени во 20 век
Категорија:Венецуелци
Категорија:Климатолози
Улрика Ломан

мини|Улрика Ломан
**Улрика Ломан** — климатски истражувач и професор по атмосферска физика на ЕТХ Цирих. Таа е позната по нејзиното истражување за аеросолните честички во облаците.

## Биографија
Ломан е родена во Кил како ќерка на учителка и политичар во Социјалдемократската партија на Германија. Таа направила волонтерска година во СОС Детското село во Нигерија, а потоа студирала етнологија и географија. Инспирирана од еколошките извештаи за климатските промени, студирала метеорологија на Универзитетот во Мајнц од 1988 до 1993 година  Докторирала во 1996 година на Институтот за метеорологија Макс Планк. Таа првично работела како доцент и вонреден професор за атмосферски науки на Универзитетот Далхози. Таа е редовен професор по атмосферска физика на Институтот за атмосфера и клима при ЕТХ Цирих од 2004 година.

## Истражување
Истражувањата на Ломан се фокусираат на интеракциите помеѓу глобалното затоплување, аеросолите и формирањето облаци. Нејзиното рано истражување го моделирало влијанието на цирусните облаци врз климата, што таа го продолжила во нејзината употреба на моделот ECHAM. Нејзиното истражување ги разгледува и глобалните индиректни ефекти на аеросолот и поврзаноста со климатските промени. Таа, исто така, се занимава со можноста за геоинженеринг со разредување на цирусните облаци. *Во написот Науката* од 2017 година, забележала „засега, разредувањето на цирусниот облак треба да се гледа како мисловен експеримент кој помага да се разберат механизмите за формирање на цирусниот облак“.

Таа е една од водечките автори на поглавјата за облаци и аеросоли во четвртиот и петтиот извештај за проценка на Меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC), и ја споделила Нобеловата награда за мир во 2007 година за нејзиниот придонес во IPCC извештаите.

Ломан ги поддржува младите луѓе кои штрајкуваат за да привлечат внимание на климатските промени, и во 2019 година таа била една од научниците кои потпишале изјава за училишните протести за заштита на климата за да го привлечат вниманието за климатската криза.

### Избрани публикации

* 
* 
* 
* 

## Награди

* Хенри Г. Хаутон награда, американската метеоролошка општество (2007)
* Соработник, Американски геофизички сојуз (2008)
* Златната триколка од ЕТХ Цирих за лидерство погодно за семејството (2013)
* Избран член, Германска национална академија на науките, Леополдина (2014)
* Спомен-предавање на Питер Хобс, Универзитетот во Вашингтон (2016)
* Почесен докторат на Универзитетот во Стокхолм (2018)

## Личен живот
Ломан живее покрај  Циришкото езеро, а страст и се спортовите за издржливост и веслањето.

## Наводи



Категорија:Родени во 1966 година
Категорија:Климатолози
Категорија:Амотсферски научници
Категорија:Жени климатолози
Нана Клуце

алт=Nana Ama Browne Klutse|мини|Нана Ама Браун  Клуце
**Нана Ама Браун Клуце** е родена на 23 мај 1981 година во Нјанфеку Екрофул. Основното образование го имала во Аномабо методистичко основно и ЈХС.

Таа продолжила во средното училиште за девојчиња Мфантсиман, а подоцна отишла на Универзитетот во Кејп Коуст во Гана каде добила диплома по физика. Докторирала климатологија на Универзитетот во Кејптаун во Јужна Африка.

## Научна кариера
Д-р Клуце ја проучувала климатската динамика на Западна Африка. Нејзината работа се фокусирала на науката за климата и развојот конкретно на африканскиот монсун. Таа е виш предавач на Катедрата за физика на Универзитетот во Гана. Во минатото, раководела со Центарот за далечинско согледување и клима. Клуце е соработник за климатски науки на Африканскиот институт за математички науки и главен автор кој придонесува во Шестиот извештај за проценка на МПКК (AR6). Таа, исто така, активно ги охрабрува девојчињата во Гана да размислуваат за научни кариери и ги поддржува подобрувањата во научното образование во земјата.

Клуце работела во Институтот за вселенска наука и технологија во Гана на Комисијата за атомска енергија на Гана како постар научник за истражување од 2016 до 2018 година Пред тоа, таа била гостин-предавач во Западноафриканскиот научен сервисен центар за клима и приспособена употреба на земјиште (ВАСКАЛ) во Акуре, Нигерија.

## Политичка кариера
Клуце е активна и во политиката како член на Националниот демократски конгрес.

## Наводи

Категорија:Родени во 1981 година
Категорија:Климатолози
Категорија:Жени климатолози