Реалгар

**Реалгар**  буквално - пештерска прашина, рудничка прашина, исто така *сандарак* (застарено име) или *мешавина од црвена арсен* е руда минерал од класата на сулфидни минерали од составот As S или As2S2 ( арсен сулфид).

Кристалната структура е сложена; конструиран од поединечни As4S4 молекули, јоните на сулфур формираат квадрат а јоните на арсен формираат тетраедар, центрите на квадратот и тетраедарот се совпаѓаат. Се кристализира во моноклиничкиот систем, формирајќи призматични кристали. Бојата на реалгар се движи од огнено црвена до портокалово-жолта. Обично се јавува како цврсти зрнести маси, тенки вени, подмножества или прашкасти земјени акумулации.

Црвениот арсен сулфид As2S2 е античка боја. Плиниј го споменува под името „сандарак“. Ченини ја опишува, но не ја пофалува особено. Овој пигмент е доста редок во старите слики, а практично исчезнал од втората половина на 19 век.

## Етимологија

Името  доаѓа од арапскиот rahj al-ġār (رهج الغار [rahdʒælɣaːr] , „прав на рудникот“), преку средновековен латински, а неговиот најраен запис на англиски е во 1390-тите.

## Наоѓалишта
Реалгар е помала руда на арсен извлечена во Кина, Перу и Филипините.

лево|50x50пкс
Реалгар е од хидро термално потекло. Често се наоѓа заедно со орпимент, цинабар и антимонит во глините, изменетите глинени лапори и шкрилци, а исто така и во рудните жили. Орпимент и реалгар се важни руди на арсен. Минералот е многу токсичен, канцероген, бара претпазливост при секој контакт, ситната прашина е особено опасна.

Има портокалово-црвена боја, се топи на 320&nbsp;°C и гори со синкав пламен испуштајќи испарувања од арсен и сулфур. Реалгар е мек со цврстина на  од 1,5 до 2 и има специфична тежина од 3,5. Нејзината лента е со портокалова боја. Тој е триморфен со парареалгар и бонацит.

## Потекло
Потеклото е нискотемпературно хидротермално . Реалгар обично се наоѓа со орпимент или со антимонит, како помала нечистотија понекогаш и со руди на олово, сребро и злато. Се наоѓа и како производ на сублимација при вулкански ерупции и во форма на наслаги од топли извори. Под влијание на сончевата светлина се распаѓа и се претвора во жолт прав од мешавина на орпимент As2S 3 и арсенолит As2O3.

За реалгар, како и орпимент, постојат три полиморфни сорти - моноклинични α- и β- и црни аморфни - γ-As2S3. Во природата, α- и β-реалгар несомнено постојат. Постоењето на аморфен црн реалгар не е со сигурност докажано. Исто така во природата, под екстремни услови, привремено постои *течен реалгар* и присуството *[[Гас|на гасовитиот]] реалгар* е многу веројатно. 

Реалгар и орпимент многу често се наоѓаат заедно во блиски асоцијации, што е сосема природно, бидејќи орпиментот често се формира од реалгар.  Реалгар е умерено стабилен и претрпува постепена промена, главно под влијание на светлината. Кристалните маси на реалгар од површината постепено се претвораат во светло портокалов прав, кој е прилично стабилен во својот состав и се состои од As2S2, As2S3, As4S3, As2O3. Овој производ бил соодветно изолиран како посебен минерал - оксиреалгар. Исто така, познати се случаеви на претворање на реалгар во фармаколит. Покрај горенаведените производи на оксидација, кои се забележани во скоро сите наоѓалишта на реалгар, познати се и директни негови премини во орпимент. Сето ова укажува на привремената природа на постоењето на реалгар во природата - за време на распаѓањето на сложените соединенија на сулфур-арсен; Крајниот резултат е производство на одделни кислородни соединенија *на арсен* и *сулфур*. 

## Наоѓалишта
Наслаги на Реалгар се наоѓаат во Закавказја (рудникот Елбрус); во странство - во Грузија, Киргистан, Чехословачка, Романија, Грција, САД, Јапонија и други земји.

Во релативно големи количини, реалгарот се јавува како придружник на орпиментот во орпиментните рудни жили и заедно со него се ископува како руда за добивање метален арсен (содржи 70,1% As).

## Употреба
Се користи како додаток за зголемување на отпорноста на топлина на бакарот, во производството на оловен шут, некои легури за печатење, а исто така и бабити од арсен -кадмиум. Се користи во сликарството со темпера како портокалов минерален пигмент.

Понекогаш реалгар се наоѓа за време на археолошките ископувања - во погребите на номадите на југот на Русија.

## Токсичност
Минералот содржи арсен и затоа е токсичен и канцероген, како и сите други соединенија на арсен. Покрај тоа, ситната прашина е особено опасна.

## Во литературата
Во *Кантербериските* **приказни**, англискиот поет од четиринаесеттиот век Џефри Чосер го споменува реалгар во „делото на алхемичарот“:

И сега калцинирајте повторно до светлината,

Преку глина, креда, па дури и преку протеини,

Преку реалгар, восочено платно...

/Пролог на слугата на Канонот, прев. Кашкина/

## Наводи

## Надворешни врски

* Реалгар во базата на податоци webmineral.com
* Реалгар во ГеоВикипедија
* Реальгар // Големата советска енциклопедија : [во 30 т.] / погл. ед. А.М.Прохоров . - 3-то издание. - М. : Советска енциклопедија, 1969-1978 година.
* „Арсен сулфидот формира три различни течности“, Елементи, 16.04.2008
* В.В Бражкин, Ј. Катајама, М.В Кондрин, Т. Хатори, А. Г. Лајапин, Х. Saitoh, AsS топење под притисок: една супстанција, три течности // Физ. Св. Лет. 100, 145701 (8 април 2008 година).

Категорија:Минерали на арсенот
Категорија:Сулфиди на арсен