Пискавица

мини|Зеленика од пискавица
**Пискавица**, поточно **обична пискавица** (лат. *Trigonella foenum-graecum)* или **тилчец**, наречена исто така и **грчко семе** или **горилка** — годишно растение од семејството на бобовите (*Fabaceae*). Се одгледува ширум светот. Семките и лисјата на ова растение се вообичаени состојки во јадењата од индискиот потконтинент. Се користи и во традиционалната медицина. Пискавицата може да го зголеми ризикот за сериозни медицински несакани ефекти, иако за нејзината кулинарска употреба (во помали количини) обично се верува дека е безбедна. Пискавицата не е одобрена или препорачана за клиничка употреба од ниту една владина здравствена агенција.

## Историја
Се верува дека пискавицата е донесена од Блискиот Исток. Не се знае од кој див вид на родот *Trigonella* потекнува. Јагленисаното семе од пискавица било пронајдено во Тел Халал, Ирак (радиојаглеродно датирање од 4000 година п.н.е.) и во бронзено време - исушеното семе од гробот на Тутанкамон. Катон Постариот ја набројува пискавицата заедно со детелината и граорот како култури одгледувани за добиточна храна.

Во еден рецепт од I век, Римјаните ароматизирале вино со пискавица. Во 1 век од н.е., во Галилеја, пискавицата се одгледувала како основна храна, како што спомнува Јосиф во својата книга „*Војни на Евреите“*. Растението се споменува во компендиумот од 2 век од еврејскиот *устен* закон (Мишна) под неговото хебрејско име *тилтан*.

## Производство
Индија е главен производител на растението, особено државата Раџастан (80&nbsp;% од производството). Од 1960 извозот подинамично бил насочен кон западните земји и Јапонија

## Примена
десно|мини| Семиња од пискавица
Пискавицата се користи како билка (сушени или свежи лисја), зачин (семе) и во вид на зеленчук (свежи лисја). Сотолон е хемикалијата која на пискавицата ѝ го дава карактеристичниот мирис на јаворов слад.

Семките од пискавица се жолти, честопати се среќаваат во кујните на индискиот потконтинент, се користат и цели и во прав во подготовката на кисели краставички, јадења од зеленчук, како и мешавини на зачини. Тие честопати се печат за да се намали горчината и за подобрување на вкусот.

### Готвење
Свежите лисја на пискавицата се состојка во некои кари. Се користат во кујните од индискиот потконтинент  Семките се јадат во салати. Кога се собира како зеленчук, растението е познато како *самудра мети* во Махараштра, особено во и околу Мумбај, каде што често се одгледува во песокот во близина на морето, па оттука и името *самудра*, „океан“ на санскрит. *Самудра мети* се одгледува и во суви речни корита на Гангетските рамнини. Кога се продаваат како зеленчук, младите растенија се берат заедно со коренот и се продаваат во мали снопови на пазарите.

Во турската кујна, семето се користи за правење паста позната како *чемен* . Во него се додаваат ким, црн пипер и други зачини, особено за да се направи *[[пастрма]]* .

Во иранската кујна, листовите се нарекуваат *shanbalileh* и се користат во супа позната како *ешенех*.

Во грузиската кујна, се користи еден друг поврзан вид *Trigonella caerulea* наречен „сина пискавица“.

Во египетската кујна, пискавицата е позната по арапското име *хилба* или *хелба* (арапски: حلبة). Семињата се варат за да се направи пијалак. Селаните во Горниот Египет го додаваат семето од пискавица и пченка во нивниот леб наречен *aish merahrah*, како главен дел од нивната исхрана. Бастермата, сушено говедско месо, има посебен вкус на пискавица со која е обложено.

Пискавицата се користи во еритрејската и етиопската кујна. Зборот за растението на амхарски е *абеш* (или *абхиш)*, а семето се користи во Етиопија како природен хербален лек за третман на дијабетес.

Јеменските Евреи пискавицата ја нарекуваат *хилба*, *хелба*, или *халба* „חילבה“. Кога семето се меле и се меша со вода, тоа набабрува; му се додаваат лути зачини, куркума и сок од лимон за да се добие *хилбех*  кое потсетува на кари. Истото се јаде секој ден и церемонијално за време на оброкот од првата и / или втората вечер на еврејската нова година, Рош Хашана.

### Пренхранбен профил

На 100 г, семето од пискавица обезбедува 323 калории (1.350 kJ) и содржи 9% вода, 58% јаглехидрати, 23% белковини и 6% маснотии, со калциум 40%. Семиња од пискавица се богат извор на белковини (46% ДВ), прехранбени влакна, Б витамини и минерали во исхраната, особено манган (59% ДВ) и железо (262% ДВ).

### Ризици и несакани ефекти
Иако некогаш народен лек за недоволно снабдување со млеко кај доилките, нема валидни докази дека пискавицата е ефикасна или безбедна за оваа употреба. Пискавицата може да влијае на контракциите на матката и да биде небезбедна кај жените со рак чувствителен на хормони. Пискавицата веројатно не е безбедна за употреба за време на бременоста, бидејќи може да има абортусибилни ефекти.

Некои луѓе се алергични на пискавица, вклучително и оние со алергии од кикирики или алергии на леблебија. Семето може да предизвика дијареја, диспепсија, абдоминална дистензија, подуеност, потење и мирис сличен на јавор, во пот, урина или мајчино млеко. Постои ризик од хипогликемија особено кај лица со дијабетес и може да се меша во активноста на анти-дијабетични лекови. Поради високата содржина на соединенија слични на кумарин, пискавицата може да го попречи дејството на антикоагулансите.
### Додаток во исхраната
Додатоци во исхраната се произведуваат од семе во прав во капсули, чаеви и течни екстракти во многу земји. Прашоците може да се користат и како тематски лек или за рани на кожата или егзема. Нема докази дека овие производи имаат клиничка ефикасност.

Семето и лисјата од пискавица содржат молекула сотолон, кој ја пренесува аромата на пискавица и кари во високи концентрации, и јаворов слад или карамел во пониски концентрации. Пискавицата се користи како ароматичен агенс при имитација на јаворов слад или чај, и како додаток во исхраната.

### Добиточна храна
Пискавицата понекогаш се користи како добиточна храна. Семето исто така се користи за да се хранат риби, домашни зајаци и преживари.

## Истражување
Состојки на семето вклучуваат флавоноиди, алкалоиди, кумарини, витамини и сапонини ; најзастапениот алкалоид е тригонелин и кумарините вклучуваат цинаминска киселина и скополетин. Истражувањето за тоа дали пискавицата ги намалува биомаркерите кај лица со дијабетес и со пред-дијабетични состојби е со ограничен квалитет. Заклучно со 2016 година, нема докази за тоа дали пискавицата е безбедна и ефикасна за ублажување на дисменореа. Бидејќи истражувањата за потенцијални биолошки ефекти при конзумирање на пискавица не се обезбедени докази за висококвалитетни здравствени или анти-заболувања, пискавицата не е одобрена или препорачана за клиничка употреба од страна на која било владина здравствена агенција во САД.

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Зачини
Категорија:Лиснат зеленчук
Категорија:Мешункасти култури
Категорија:Трилисници
Категорија:Народна медицина
Категорија:Растенија опишани во 1753 година