Хубеит

**Хубеит** () — соросиликат од групата . Структурно припаѓа и на акатореитната група. Пронајден е и именуван според покраината Хубеи, Кина. Чест е во железните руди во рудник од тој регион. Се јавува главно како агрегати од вентилаторски кристали. Има темно до светлокафеава боја, портокалово-кафеава цепливост и стаклест сјај. Хубеитот има тврдост 5,5 според Мосовата скала на тврдост, една добра расцепност и школкаст прелом. Тој е триклински со просторна група P1*. Структурата на хубеит е многу необична и всушност постои само уште еден минерал што припаѓа на групата , а тоа е руизит.

## Позадина

Хубеитот бил откриен од Хоторн и неговите соработници (2002) во рудникот Даје во покраината Хубеј во Кина. Тој е класифициран како соросиликат врз основа на неговата формула (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Други сродни минерали се инезит (Хавтрон и неговите соработници, 2004), руизит (Хавтрон и неговите соработници, 2002) и акатореит (Барнс и неговите соработници, 1993).

## Состав

За анализа на составот бил користен електронска микросонда во режим на дисперзија по бранова должина (Хавтрон и неговите соработници, 2002). Количината на (OH) и (H<sub>2</sub>O) била одредена преку цврст раствор и рафинирање, врз основа на претходна работа од Хавтрон и неговите соработници, 1990. За потврдување на присуството на (OH) и (H2O) групите бил снимен и инфрацрвен спектар (Хавтрон и неговите соработници, 2002).

## Физички и оптички својства

Хубеитот најчесто се јавува како агрегати од сраснати кристали (Сл.1) кои обично се помали од 5 мм и поединечни кристали со добро развиени лица долги до 1 мм (Хавтрон и неговите соработници, 2002). Бојата варира од светлокафеава до темнокафеава, во зависност од големината на кристалот (Сл.2). Други својства се бледопортокалово-кафеава прашка, стаклест сјај, отсуство на флуоресценција, и една добра расцепност паралелна со c-оската. Тој е исто така кршлив со конхоидален прелом, има тврдост 5,5 според Мосовата скала и специфична тежина 3,02 (Hawthorne и неговите соработници, 2002). Во однос на оптичките својства, важно е да се напомене дека хубеит е силно плеохроичен, двоен со неопределен оптички знак и има дволомност од 0,023 (γ-α) (Хавтрон и неговите соработници, 2002).

 

## Структура

Кристалите користени за структурната студија биле земени од рудникот Даје (Хавтрон и неговите соработници, 2004). За добивање општа претстава за структурата, минералот бил подложен на анализа на интензитет на Х-зраци, а за подетална студија била користена електронска микросонда (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Хубеит е триклински (P1*). Во структурата постојат две позиции за Ca: првата е октаедарска, а втората е координирана со 6 кислородни атоми на иста оддалеченост и еден дополнителен кислород подалеку, распоредени во проширен октаедар (Hawthorne и неговите соработници, 2004). Постојат и 4 позиции за Si во тетраедарска координација, при што четвртата позиција се врзува со OH група формирајќи кисел силикатен фрагмент (SiO3(OH)) (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Две кислородни позиции поврзуваат два Si атома, создавајќи соросиликат (Хавтрон и неговите соработници, 2002). [Si4O13] одговара на фрагмент од четиричлен синџир на тетраедри според Hawthorne и неговите соработници (2004). Единствениот друг соросиликат со истата четиричлена конфигурација е руизит (Мор и неговите соработници, 1985). Главната разлика меѓу двата минерала е валентноста на Mn и присуството на Fe3+ кај хубеит (Хавтрон и неговите соработници, 2002). Руизит припаѓа на [Si4O13] соросиликатната група (Хавтрон, 1984) и при неговото откривање не се совпаѓал со ниту еден веќе познат Ca-Mn силикат (Вилијамс и неговите соработници, 1977), а со откривањето на хубеит станало полесно разбирањето на групата [Si4O13] соросиликат. Останатите две позиции во структурата на хубеит се исполнети со Fe со CN=6 и Mn со CN=6, при што една од врските кај Mn е кон OH. Структурата на хубеит е хетерополиедарска, со наизменични слоеви од тетраедри и различни полиедари паралелни на (001) (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Тетраедарските слоеви се формирани од [Si4O13] кои делат агли, а другиот наизменичен слој е формиран од [6], [7] и [8] Ca, Mn2+ и Fe3+ полиедри кои делат рабови (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Оваа последна карактеристика го поврзува хубеит со групата на акатореит. Акатореит е исто така триклински со просторна група P1* (Барнс и неговите соработници, 1993). Структурата на акатореит е слоевита со наизменични листови од октаедри и тетраедри паралелни на (101) (Барнс и неговите соработници, 1993). Октаедарските групи, како и една Mn тетраедарска група, делат рабови и се поврзани со тетраедри кои делат агли. Истото се случува и кај руизит, освен што тие се поврзани преку [Si4O13] групата. Структурата на инезит исто така е тесно поврзана со структурата на хубеит. Таа се базира на слоеви од полиедри кои делат рабови и наизменично со тетраедри кои делат агли (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Главната разлика е што инезит е циклосиликат и со изоставување на 2 од 6 тетраедри што го формираат тетраедарскиот прстен, и ако другиот осумчлен прстен се прекине и хидроксилира, новата поставеност станува хубеит (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Ова ја потврдува поврзаноста на хубеит и инезит во рудникот Даје (Hawthorne и неговите соработници, 2004).

## Геолошка појава
Хубеитот најчесто е поврзан со скарн со розов инезит, безбоен апофилит, кварц, пирит и безбоно-бел калцит (Хавтрон и неговите соработници, 2004). Сите тие се јавуваат заедно во рудникот Даје. Обично хубеитот се јавува во две различни ситуации: како изолирани агрегати од кристали поставени врз бел кварц, или како покривка на двете страни од дебели примероци, најчесто розов инезит и апофилит (Хавтрон и неговите соработници, 2002). 

 

Локалитетите каде што се наоѓа руизит, поврзан со апофилит, инезит и пирит, немаат хубеит, што доведува до заклучок дека хубеитот бара оксидирана средина и доволна концентрација на железо за да се формира. Рудникот Даје е лежиште на железна руда (Дингу и неговите соработници, 1982). Ова подрачје се карактеризира со наслаги од доцен палезоични карбонатни карпи во контакт со плутони стари од средна јура до средна креда (Дингу и неговите соработници, 1982). Според Дингу и неговите соработници (1982), инјекциите на железо-богата магма се главната причина за формирањето на рудните лежишта во регионот. Овие полиметални наоѓалишта формираат појас што ја преминува Кина во правец запад–исток (Ottens, 2007). Интересно е што рудникот каде што првпат бил пронајден хубеит всушност е извор на воластонит за колекционери на минерали.

## Локалитети

Хавтрон и неговите соработници (2002) го откриле хубеитот во рудникот Даје во покраината Хубеј во Кина. Рудникот станал познат по тоа откритие, но и покрај тоа, најпознат е по кристалите на инезит и воластонит (Отенс, 2007). Отворен е во 1966 година за истражување на бакар, но поради недостиг на профит станал главен извор на воластонит (Отенс, 2007). Во областа околу рудникот Даје постојат и други скарнски железни и бакарни лежишта кои значително придонесуваат кон вкупните резерви на бакар и железо во Кина (Отенс, 2007). Округот Даје е богат и со неметални минерални наслаги, но токму металните руди го прават посебен и тој е важен град за производство на бронза (Отенс, 2007). Покраината Хубеј има производство на злато и сребро како главен извор на приходи (Отенс, 2007). Таа покраина е и едно од родните места на кинеската бронзенодобна култура, претставена во уметноста на културата на реката Јангце (Отенс, 2007). Експлоатацијата на бакар во оваа област започнала во времето на династијата Џин, а експлоатацијата на железо во времето на династијата Чјинг, што ги прави овие рудници „симбол“ во кинеската култура (Отенс, 2007).

## Наводи

## Извори
* Burns P C, Hawthorne F C (1993) Edge-Sharing Mn2+O4 tetrahedra in the structure of Akatoreite, Mn9Al2Si8O24(OH)8, The Canadian Mineralogist, 31, 321-329.
* Hawthorne F C, Cooper M A, Grice J D, Roberts A C, Cook W R, Lauf R J (2002) Hubeite, a new mineral from the Daye mine near Huangshi, Hubei Province, China, The Mineralogical Record, 33, 465-471.
* Hawthorne F C, Cooper M A (2004) The crystal structure of hubeite, a novel sorosilicate mineral, The Canadian Mineralogist, 42, 825-834.
* Hawthorne F C, Grice J D (1990) Crystal-structure analysis as a chemical analytical method:  application to light elements, The Canadian Mineralogist, 28, 693-702.
* Moore P B, Shen J, Araki T (1985) Crystal chemistry of the [M*φ2(TO4)2] sheet: structural principals and crystal structures of ruizite, macfallite and orientite, The American Mineralogist, 70, 171-181.
* Ottens B (2007) The Fengjiashan Mine; Daye District, Ezhou Prefecture, Hubei Province, China.  Mineralogical Record, 38(1), 33-42.

## Надворешни врски
* Hubeite

Категорија:Триклински минерали
Категорија:Минерали на калциумот
Категорија:Соросиликати