open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алфред Тајер Махан

**Алфред Тејер Махан** ([məhæn], 27 септември 1840 - 1 декември 1914) бил американски поморски офицер и историчар , кој Џон Киган го нарекол "најважниот американски стратег од XIX век".  Неговата книга *"Влијанието на поморската моќ врз историја", 1660-1783* (1890) добила непосредно признание, особено во Европа, и со својот наследник, *Влијанието на поморската моќ на француската револуција и империја, 1793-1812* (1892), го направила светски познат и можеби највлијателен американски автор од XIX век. Неговите ставови се основа на модерниот правец на таласократијата односно за пресудното значење на поморската моќ во современата геополитика и геостратегија.

## Гледишта
Повикувајќи се на англискиот пример на превласт и доминација заснована на поморската надмоќ и империја повикувал за прекинување на американската политика на изолационизам и нејзино стапување на глобалната сцена како светска сила преку изградба на силна морнарица и контрола на важните поморски точки како теснеци и протоци низ кои поминуваат главните и најзначајни поморски трговски линии т.н. *тесни грла* (анг. *chokepoints*). Во своето најпознато дело „Влијанието на поморската сила врз историјата“ (1890), Махан наведува шест основни фактори кои влијаат на развојот на поморската моќ: географската положба, физичка структура и конфигурација на бреговите, големината на територијата, бројот на населението, националниот карактер, како и карактерот на државната власт во смисла на политичкиот систем, сфаќањата и гледиштата на политичкото водство. Тој предложил дека САД треба изградат своја флота и поморски бази паралелно на британските од Куба и Панама во Атлантскиот до Хаваите и Филипините во Тихиот Океан. Согледувајќи го искуството од британската империјална доминација во светот Махан заклучил дека поморската надмоќ е клучна за проектирањето на моќ во светот и е тесно поврзана со економската ефикасност и можноста за пловидба, трговија и блокада на останатите европски и светски држави (преку контрола на стратешките точки - *теснеци* низ кои минуваат линиите  на поморски транспорт) при што сето тоа неминовно води кон можност за превласт во светот. На основа на овие гледишта преку концептот за проекција на моќ со подоцнежниот технолошкиот развој се развиени и геополитиката на воздушниот и вселенскиот простор. Изнесената идеја на Махан за стапување на САД како голема сила на глобалната сцена е всушност и темелната основа на сите современи геополитички гледишта за САД како светска велесила и хегемон, од кои најпознати се оние на Хенри Кисинџер и особено на Збигњев Бжежински.

## Наводи


Категорија:Писатели од Њујорк
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Колумбија“
Категорија:Геополитичари
Категорија:Починати во 1914 година
Категорија:Родени во 1840 година
Категорија:Воени историчари
Мазурење

**Мазурење** — фонетски процес кој се состои од замена на согласките создадени со непце: 'cz', 'sz', 'ż','dż' забните гласови: 'c', 's', 'z', 'dz'. На пример: „czepek“ гласи „cepek“, „szkoła“ гласи „skoła“, „życie“ гласи „zycie“. Тоа се гледа како „селска” појава и говорителите имаат тенденција да го искоренуваат тоа. Спротивната појава до мазурскиот е шаѕенскиот.

Мазурење е многу карактеристичен за многу полски дијалекти, особено во Мазовија и Мазурија, како и во Малополска и Шлеска. Исто така во Големополска - на терените на немазурските дијалекти, во околината на шумата Пушча Нотецка со Мазурско-велењски дијалект (доселениците од Мазовија) истапува појавата на мазурски.

Мазурење не постои во примерот ʃ („sz“) 's'), и [ʒ] („ż“) потекнува од палатализираното „r“, пр. „przez“ и „rzeka“.

Аналогни процеси се случиле на многу јазици, на пример, во северната варијанта на средновековниот латински, а исто така и во пивин:

* англиски: pigeon (гулаб) 'gołąb' > tp. pisin 'ptak' (птица) 
* англиски: teacher (учител) 'nauczyciel' > tp. tisa
* англиски: shark (ајкула) 'rekin' > tp. sak

Сличен процес се јавува и на словачкиот јазик (т.н. какавизам), на некои руски и српскохрватски дијалекти .

## Наводи

Категорија:Мазовија
Категорија:Полски јазик
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Шаѕење

**Шаѕење** — појава која се смета за застапник на низа од забни согласки: c, s, z, dz  низа од непчани согласки: cz, sz, ż, dż. Неговото појавување исчезнало од зголеменото исчезнување на мазурење, кое во тој случај е спротивен процес. Тоа е типична одлика за пределот кој се граничи со звучните мазужецки од немазужецки пр. сувалшчизна.

Името доаѓа од зборовите *sadzić* (сади, брзо претрчува, прескокнува) со значење за правење нешто на сила, кое неточно било изговарано со sz како  / ʃ и ʥ̑ и ʨ / .

## Наводи

Категорија:Полски јазик
Несија Апфел

**Несија Апфел** (; р. ) — американски астроном, автор и професор.

## Личен живот

Дипломирала магнетна лауда од Универзитетот Тафтс и дипломирала на Редклиф Колеџ и Универзитетот Нортвестерн. Апфел предавала на астрономија на деца во Чикаго и давала курсеви по астрономија на Универзитетот во Евангстон. Автор е на две учебници по астрономија и десет книги за деца. Апфел живее во Хајленд Парк, Илиноис. Таа во моментов е во пензија и е волонтер и поранешен претседател на пријателите на јавната библиотека во Хајленд Парк.

## Библиографија
**It's All Elementary: From Atoms to the Quantum World of Quarks, Leptons and Gluons*, Lothrop, Lee & Shepard Books (c1985), 
**Nebulae: The Birth and Death of Stars*, Lothrop, Lee & Shepard Books (c1988) 
**Voyager to the Planets*, Clarion Books (c1991), 
**It's All Relative: Einstein's Theory of Relativity*, with diagrams by Yukio Kondo, Lothrop, Lee & Shepard Books (c1981), 
**Astronomy and Planetology: Projects for Young Scientists*, F. Watts (1983)
**Arco Astronomy Projects for Young Scientists*, Arco Pub (c1984), 
**Architecture of the Universe*, with J. Allen Hynek, Benjamin/Cummings (c1979), 
**Orion, The Hunter*, Clarion Books (c1995), 
**Space Station (First Books)*, F. Watts (1987), 
**Moon and Its Exploration: A First Book (First Books)*, F. Watts (1982), 

## Наводи

Категорија:Американски писатели
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1930 година
Категорија:Американски астрономи
Кашубење

**Кашубење** — својство на кашупскиот дијалект, потекнува од повеќе низи на венечно-преднонепчени согласки (тивки; ć, ś, ź, dź) и забни согласки (шушкави; c, s, z, dz). Тоа е процес во голема мера сличен до мазурење.

Друг, по редок род на кашупскиот, е преминот од низата на непчено-палатални согласки во низата на непчените согласки cz, sz, ż, dż. Донекаде тоа е обратен процес од јаблонковање.

Тој процес веројатно се завршил пред  век и исчезнал од тенденција до измена на сложениот систем на согласките во слични, но едноставните во артикулација.

Категорија:Полски јазик
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Јаблонковање

**Јаблонковање** — појава која поаѓа од менување или испуштање на непчените согласки (шумни: sz, cz, ż, dż) со преднонепчени (тивки: ś, ć, ź, dź) во посредна низина - śz, ćz, źż, dźż (гласовите се изговарани истовремено – [š´ č´ ž´ ǯ(dž´)] поточно [ʃʲ tʃʲ ʒʲ dʒʲ]), на пр. śzćzekaćz – szczekać и ściekać, śzare śzano, ćzarne ćziele. Отскокнува во шлескиот дијалект во јаблонковиот говор (во близина на Јаблонкув – од таму и името), во опавскиот округ и во чадечкиот говор и во мазовецкиот дијалект во говорот млоборско-лубавскиот, остручицкиот и вармињскиот. Тоа е резултат на стремежот до ограничување на множеството на преднонепчените согласки, кои во другите полски говори е изразено во мазурскиот, кашупскиот или, како во литературниот јазик, депалатализација на Š´ и C´.

Јаблонковање може исто така да има карактер на дијалекни изговори ś наместо sz, главно во странските изрази, на пр. śpagat, śnurek, śklonka zamiast szpagat, sznurek, szklanka.

Категорија:Полски јазик
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Клер Армстронг

} || 30 ноември 1997
|-
| colspan="2" style="font-size: smaller;" |
#  со Марк Армстронг
|}

**Клер Армстронг** () — британски аматерски астроном. Таа е сопруга на супернова ловецот Марк Армстронг, и двајцата работат од Ролвенден (IAU code 960), Кент, Англија. Астероидот Клерармстронг 15967 бил именуван во нејзина чест од страна на нејзиниот откривач, нејзиниот сопруг.

## Наводи

Категорија:Британски астрономи
Категорија:Откривачи на астероиди
Алис Архенхолд

*Алис Арченхолд* (; р. *Маркус*,  - ), била германски астроном чиј сопруг и бил колега астроном Фридрих Симон Архенхолд.

Алис Маркус се оженила со Фридрих Симон Археленд во јули 1897 година и тие заедно имале 5 деца. Таа била уапсена и депортирана (заедно со нејзината ќерка Хилде) во концентрациониот логор Терисенштат, каде што починала на 9 февруари 1943 година. Таа е одбележана на гробот на нејзиниот сопруг во Берлин.

Во 2010 година улица во Трептов-Кепеник била преименувана по неа како Алис Археленд Вег.

## Наводи

Категорија:Германски астрономи
Улрика Бабјакова

} || 17 декември 1998
|-
| 22185 Штиавница || 29 декември 2000
|-
| 22644 Матејбел || 27 јули 1998
|-
|  || 17 декември 1998
|-
|  || 24 декември 2000
|-
|  || 31 декември 2000
|-
|  || 17 август 2001
|-
|  || 19 август 2001
|-
|  || 9 април 2000
|-
|  || 16 август 2001
|-
|  || 24 декември 2000
|-
| 123647 Томашко || 31 декември 2000
|-
|  || 17 август 2001
|-
|  || 17 август 2001
|-
! colspan=2 style="font-weight: normal; text-align: left; padding: 6px;" | со Петр Правец со Петер Кушнирак
|}

**Улрика Бабјакова** (;  - ) била словачки астроном и откривач на помали планети од Банска Штјавница, Словачка. Таа е заслужна од Центарот за помали планети за откритието и сооткривањето на 14 астероиди во текот на 1998-2001.

Астероидот на главниот појас 32531 Улрикабабјакова, откриен од астрономот и сопруг Петер Кушнирак во 2001 година, бил именуван во нејзиното сеќавање на 8 октомври 2014 година ().

## Наводи

Категорија:Родени во 1976 година
Категорија:Починати во 2002 година
Категорија:Откривачи на астероиди
Категорија:Словачки астрономи
Категорија:Луѓе од Банска Штјавница
Живјецки говори

**Живјецки говори** (познати уште како **живјецко наречје**) — претставуваат наречје во полскиот јазик карактеристично за населението на Живјец и на неговата околина (Живјецки Регион). Тие се дел од јужномалополските говори, кои, пак, влегуваат во составот на малополскиот дијалект. Говорите на Живјецкиот Регион не биле изделени на дијалектната мапа на Кажимјеж Нич и Станислав Урбањчик, но се споменуваат во описите на говорите на Погорје (Pogórze) и планинскиот појас што го создале овие дијалектолози.

Во говорите на Живјецкиот Регион може да се забележи влијание на соседните горношлезиски говори (звучното старополско „е“, реализирано како „i“ во именките, како и во номинатив и акузатив еднина, среден род, при флексијата на придавки со именки (на пример: zieli, gupi godani); реализацијата на носовките (назалите), кои малку отстапуваат од општополската норма; слабата лабијализација на „o“ во средишна позиција по тврди билабијални и заднонепчени согалски, задржувањето на „ch“ во именките од машки род (во другите граматички родови се менува во „k“)).

## Поделба на говорите

Во поглед на фонетиката, Живјецкиот Регион може да се подели на три дела: 

* југоисточен дел
* југозападен дел
* северен дел

Оваа поделба произлегува од разнородноста на говорите – реализацијата на носовките (назалите), интензитетот на лабијализацијата на самогласката „o“, преминот на „ch“ во „k“, како и преминот на „ć“ во инфинитивните глаголски форми во „j“. Меѓу другите фактори, исто така, може да се издвои и релјефот на регионот, како и миграцијата на населението поврзано со него. 

## Библиографија
* mateo.lo-zywiec.pl  
* dialektologia.uw.edu.pl 
* gwarypolskie.uw.edu.pl 

Категорија:Дијалектологија
Категорија:Полски јазик
Перпер (појаснување)

**Перпер** може да се однесува на:

## Валути
* Византиски перпер — византиска монета во доцниот среден век која го заменила солидот
* Дубровнички перпер — валута користена во Дубровничката Република
* Српски перпер — парична единица за пресметка во средновековна Србија, воведена од Стефан Душан
* Црногорски перпер — валута во Црна Гора користена на почетокот на XX век
Дубровнички перпер

мини|десно|250п|Дигитален цртеж на лице на монета рагушки перпер издадена во 1708 г.

**Дубровничкиот перпер**, во романските јазици се среќава и како **Рагушки перпер**, по историското име на Дубровник, Рагуза, бил сребрена монета, кована и користена во Дубровничката Република во периодот од 1683 година, сè до распадот на републиката во 1808 година.

На лицето бил претставен Свети Власиј, патрон на републиката, држејќи макета од Дубровник и епископски жезол во левата рака, и давајќи благослов со десната. Десно и лево од него стоеле латинските букви *S* и *B*, означувајќи го името на светецот на латински — *Sanctus Blasius*, како и годината кога е кована парата. Околу краевите во кружна форма стоел натписот *PROT-RÆIP-RHAGVSINÆ*, значејќи „заштитник на Рагуза“. На опачината пак бил насликан ликот на Исус Христос со натпис *SALVS TVTA*.

Монетите тежеле од 3,98 до 6,42 грама и биле издавани во пречници помеѓу 26 и 29 милиметри. Дубровничкиот перпер бил поделен на рагушки денар и рагушки солдо, така што еден перпер вредел 12 денари односно 72 солди.

## Поврзано
* Перпер (појаснување)

## Наводи

Категорија:Перпер
Категорија:Европски валути
Категорија:Дубровничка република
Дордоња

**Дордоња** може да се однесува на:

* Дордоња, департман во западна Франција кој му припаѓа на регионот Нова Аквитанија.
* Дордоња, река во јужна и југозападна Франција.
Светско првенство во ракомет за мажи 2005

**Светското првенство во ракомет во 2005 година** — 19. издание на Светското првенство во ракомет за мажи. Се одржало во Тунис, од 23 јануари до 6 февруари 2005. Шпанија го освоила првенството.

## Спортски сали




## Квалификации

## Групна фаза

### Група  A (Радес )

----

----

----

----

### Група  B (Тунис)

----

----

----

----

### Група  C ([[Сфакс]])

----

----

----

----

### Група  D (Сус)

----

----

----

----

## Главна фаза

### Група  I (Радес )

----

----

### Група  II (Набул)

----

----

## Последна фаза
### Натпревар за 11 место

### Натпревар за 9 место

### Натпревар за 7 место

### Натпревар за 5 место

## Финална фаза
### Bracket

### Полуфинале

----

### Натпревар за 3 место

### Финале

## Табела и статистика

### Табела

## Наводи

## Надворешни врски
* Men's WC 2005 in Tunisia, at IHF 

2005
Категорија:Спортски натпреварувања во Тунис
Категорија:Тунис во 2005 година
Категорија:Ракометот во 2005 година
Светско првенство во ракомет за мажи 1964

**[[Светско првенство во ракомет за мажи|Светското ракометно првенство во]] 1964 [[Светско првенство во ракомет за мажи|година]]** - петто светско првенство во ракомет.  Се одржало во Чехословачка, во периодот од 6 март до 15 март. Вкупно биле одржани 36 натпревари и биле постигнати вкупно 1171 голиви или 32,53 по натпревар. Златниот медал го освоила репрезентацијата на Романија, победувајќи ја Шведска во финалето, додека бронзениот медал го освоила Чехословачка. 
## Група

## Прв круг

### Група А
{|
|&nbsp;

### Табела група А

### Група Б
{|
|&nbsp;

### Табела група Б

### Група Ц
{|
|&nbsp;

### Табела група Ц

### Група Д
{|
|&nbsp;

### Табела група Д

## Втор круг
### Група 1
{|
|&nbsp;

### Табела група 1

### Група 2
{|
|&nbsp;

### Табела група 2

## Натпревари за пласман
 

## Конечна табела

1964
Категорија:Ракометот во 1964 година
Категорија:Ракометот во Чешка
Категорија:Ракометот во Словачка
110. источен меридијан

**110. источен меридијан** — меридијан со должина која се протега од Северниот Пол преку Северноледениот Океан, Азија, Индискиот Океан, Јужниот Океан и Антарктикот до Јужниот Пол.

110. источен меридијан образува голема кружница со 70. западен меридијан.

## Места
Почнувајќи од Северниот Пол и тргнувајќи на југ кон Јужниот Пол, 110. источен меридијан поминува низ:

:

## Поврзано

*109. источен меридијан
*111. источен меридијан

Категорија:Меридијани
Светско првенство во ракомет за мажи 1999

**Светското првенство во ракомет во 1999 година** — 16-то издание на Светското првенство во ракомет за мажи. Се одржало во Египет, од 2 до 15 јуни, во градовите Каиро, Исмаилија и Порт Саид. Шведска го освоила првенството.

## Квалификации

## Групна фаза
Легенда:
***ОН** = одиграни натпревари
***Поб.** = победа
***Нер.** = нерешено
***Пор.** = пораз
***+** = постигнати голови
***-** = примени голови
***ГР** = гол разлика
***Бодови** = вкупен број на бодови

### Група А ([[Каиро]])

### Група Б ([[Каиро]])

### Група Ц ([[Исмаилија]])

### Група Д ([[Порт Саид]])

## Финална фаза

----

----

----

----

----

----

----

### Полуфинале

----

----

----

### Натпревари од 5-8 место

----

### Полуфинале

----

### Натпревар за 7-8 место

### Натпревар за 5-6 место

### Натпревар за 3 место

### Финале

### Конечна табела

## Надворешни врски

* СП 1999. 

1999
Категорија:Спортски натпреварувања во Египет
Категорија:Египет во 1999 година
Категорија:Ракометот во 1999 година
Светско првенство во ракомет за мажи 1961

**[[Светско првенство во ракомет за мажи|Светското првенство во ракомет во]] 1961 [[Светско првенство во ракомет за мажи|година]]**  е четвртото светско ракометно првенство во ракомет кое се одржало во Западна Германија помеѓу 1-12 март 1961 година. На ова светско првенство се натпреварувал обединет тим составен од играчи од Германската Демократска Република и Сојузна Република Германија.  Романија го освоила првенството.

## Конечна табела

1961
Категорија:Ракометот во 1961 година
Категорија:Ракометот во Германија
Светско првенство во ракомет за мажи 2001

**Светското првенство во ракомет во 2001 година** 17-то издание на Светското првенство во ракомет за мажи. Се одржало во Франција, од 23 јануари до 4 февруари. Франција го освоила првенството.

## Квалификации

## Прва фаза
### Група A

----

----

----

----

### Група B

----

----

----

----

### Група C

----

----

----

----

### Група D

----

----

----

----

## Завршница

### Осминафинале
*31 јануари во  Албервил
**Франција  23 - 18 Португалија
**Тунис  24 - 26 Германија
*31 јануари во  Амневил
**Алжир  21 - 24 Египет
**Русија 28 - 26 Јужна Кореја
* 31 јануари во  Марсеј''
**Хрватска  34 - 37 Украина (продолжение)
**Шведска 32 - 23 Аргентина
*31 јануари во  Тулуза
**Исланд  27 - 31 FRY
**Шпанија  28 - 23 Норвешка

#### 9-16 место

### Четвртфинални натпревари

----

----

----

----

### 5-8 место

----

----
#### 7-8 место

----
#### 5-6 место

----

### Полуфинални натпревари

----

----

### 3 место

----

### Финале

----

## Табела

## Надворешни врски

2001
Категорија:Спортски натпреварувања во Франција
Категорија:Франција во 2001 година
Категорија:Ракометот во 2001 година
Светско првенство во ракомет за мажи 2003

**Светското првенство во ракомет во 2003 година** 18-то издание на Светското првенство во ракомет за мажи. Се одржало во Португалија, од 20 јануари до 2 февруари. Хрватска го освоила првенството.

## Прва фаза
### Група А

----

----

----

----

### Група Б

----

----

----

----

### Група Ц

----

----

----

----

### Група Д

----

----

----

----

## Втора фаза
### Група I

----

### Група  II

----

### Група  III

----

### Група  IV

----

## Завршна  фаза
### 5–8 место

----

### Полуфинале

----

### 7 место

### 5 место

### 3 место

### Финале

## Конечна табела

Категорија:Ракометот во 2003 година
2003
Ликуд

мини|десно|250п|Лого на партијата
**Ликуд** (, преведено како: Консолидацијата), официјално **Ликуд - Национално либерално движење** — централно-десничарска и десничарска политичка партија во Израел. Таа по идеологија е конзервативна и се придржува кон националниот и економски либерализам, а исто така е секуларна партија. Основана е во 1973 година од Менахем Бегин и Ариел Шарон во коалиција со неколку други десничарски партии. Убедливата победа на законодавните избори во 1977 година ја запишала Ликуд во политичката историја на Израел, така што за првпат левицата ја изгубила власта.

## Претседатели
;Список

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место

Категорија:Политички партии во Израел
Светско првенство во ракомет за мажи 1997

**Светското првенство во ракомет во 1997 година** 15-то издание на Светското првенство во ракомет за мажи. Се одржало во Јапонија, од 16 мај до 1 јуни, и ова првенство било прво кое не одиграло во европска земја. Русија го освоила првенството.

## Квалификации

## Локации
Организацискиот комитет користел четири локации за натпреварите од Светското првенство во ракомет за мажи 1997:

* Група A: Парк дом Кумамото
* Група Б: Кумамото Сити џим
* Група Ц: Јамага Сити џим
* Група Д: Јацуширо Сити џим

## Прва фаза
Четирите првопласирани тимови од секоја група ги продолжуваат натпреварите во елиминаторната фаза. Тимовите биле рангирани според следниве правила.
#Тимот со најмногу бодови (2 бода за секоја победа, 1 бод за секоја нерешена средба).
#Доколку два тима имаат еднаков број бодови, победникот од меѓусебната средба бил прворангиран.
#Доколку натпреварот меѓу двата тима со ист број бодови завршил нерешено, тимот со подобра гол-разлика бил прворангиран.

### Група A











### Група Б











### Група Ц









### Група Д











## Елиминаторна фаза

### Осминафиналиња



### Четвртфиналиња



### Натпревари за пласман



### Натпревар за 7-мо место

### Натпревар за 5-то место



### Полуфиналиња



### Натпревар за бронзен медал

### Финале

## Конечен пласман
# ** ** 
#  
#  
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## Носители на одличја

## Тим на првенството
* Голман: Матс Олсон 
* Лево крило: Валериј Гопин 
* Лев бек: Василиј Кудинов 
* Централен бек: Талант Душебаев 
* Пивотмен: Герик Кервадек 
* Десен бек: Стефан Олсон 
* Десно крило: Валдимар Гримсон 

## Наводи

## Надворешни врски
*Official report 
*WC97 by todor66

Категорија:Ракометот во 1997 година
1997
Светско првенство во ракомет за мажи 1993

**Светско првенство во ракомет за мажи 1993** — 13. светско првенство во ракомет за мажи организирано од Меѓународната ракометна федерација (МРФ, IHF). Првенството се одржало во Шведска и траело од 10 март до 20 март 1993 година. Русија победила на турнирот.

## Квалификации

## Репрезентации

## Групна фаза
Репрезентациите кои завршиле во првите три места од групите А & Б продолжуваат во групата 1 додека репрезентациите кои завршиле во првите три места од групите Ц и Д продолжуваат во групата 2.

### Група A

----

----

### Група B

----

----

### Група C

----

----

### Група D

----

----

----

----

## Главна фаза

### Група 1

----

----

### Група 2

----

----

### Натпревар за 11 место

### Натпревар за 9 место

### Натпревар за 7 место

### Натпревар за 5 место

### Натпревар за 3 место

### Финале

## Табела

## Статистика
### Најдобри стрелци

### Најдобри голмани

## Надворешни врски
* Светско првенство во ракомет за мажи  
* Светско првенство во ракомет за мажи 1993
* Податоци
* Мрежно место со податоци од сите шампиони на Светското првенство во ракомет за мажи 

1993
Категорија:Спортски натпреварувања во Шведска
Категорија:Шведска во 1993 година
Категорија:Ракометот во 1993 година
Марко Николиќ

**Марко Николиќ** (Кралево, 20 октомври 1946 — Белград, 2 јануари 2019) - српски филмски и театарски глумец, најпознат по главната улога во ТВ серијата „Подобар живот“. Тој бил добитник на наградите „Павле Вуисиќ” и „Цар Константин“.

## Животопис
мини|Поштенска марка со ликот на Марко Николиќ
Марко Николиќ е роден во Кралево на 20 октомври 1946 година. За време на Втората светска војна, неговите родители живееле во Теслиќ, но по доаѓањето на усташите се преселиле во Краљево. Марко Николиќ порансал во Краљево, каде уште во детството го посетувал театарот. Неговата мајка Лепосава, исто така, била глумица, татко му бил шумарски инженер, а имал и постар брат. Во детството тренирал кошарка во клубот „Слога“ и на возраст од 17 години станал дел од сениорската екипа. Сепак, набргу го засакал театарот и решил да се занимава со глума. По завршувањето на основното училиште „Светозар Марковиќ“ и на средното училиште во Кралево, тој заминал на отслужување на воениот рок, а потоа одлучил да студира глума. Сепак, не успеал да го положи приемниот испит на Академијата за театар, филм, радио и телевизија во Белград и на Академијата на уметностите во Нови Сад, а дури по третиот обид станал студент на Академијата за театар, филм, радио и телевизија во Белград.Таму, тој студирал заедно со Мики Манојловиќ, Предраг Ејдус, Драган Максимовиќ, и Горан Султановиќ, а дипломирал во 1972. година. Претходно, во 1970. година станал член на Народниот театар во Белград.

Николиќ бил трипати во брак и имал три деца, од кои ќерката Мина, исто така, била глумица.

Починал на 2 јануари 2019 година, на КБЦ „Звездара” во Белград, по долга и тешка болест. Комеморацијата по повод неговата смрт била одржана во Народниот театар во Белград, на 5јануари, а истиот ден бил закопан во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта во Белград.

## Наводи

Категорија:Српски глумци
Категорија:Југословенски глумци
Категорија:Родени во 1946 година
Категорија:Починати во 2019 година
Категорија:Погребани во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта (Белград)
Песна за трговецот Калашников

**Песна за царот Иван Василевич, за младиот опричник и за смелиот трговец Калашников**, позната и како **Песна за трговецот Калашников** (руски: *Песня про царя Ивана Васильевича, молодого опричника и удалого купца Калашникова*) - поема на рускиот поет Михаил Лермонтов, создадена во духот на руската народна песна. Поемата е напишана во 1837 година, а првпат била објавена во 1838 година.

## Содржина
[мини|Трговецот Калашников и сопругата Алена, дело на [Иљја Репин (акварел, 1868)]]
Поемата се состои од четири пеења:
# Царот Иван Грозни организира веселба на која само неговиот опричник (припадник на личната гарда) Кирибеевич е тажен. Кога царот го прашува за изворот на неговото незадоволство, опричникот му кажува дека е тажен поради убавицата Алена Дмитиревна, која е омажена за некој трговец од Москва.
# По неуспешниот ден, трговецот Степан Парамонович Калашников си доаѓа дома, каде не ја затекнува својата сопруга. Набргу, таа се враќа расплакана, зашто на патот од црквата до дома, неа ја нападнал опричникот Кирибеевич, со намера да ја обесчести. Калашников ги повикува своите двајца браќа и им кажува дека утредента ќе оди да се бори со опричникот.
# Крај реката Москва, под тврдината Кремљ, собрани се сите јунаци, но никој не го прифаќа предизвикот од опричникот Кирибеевич, зашто тој е познат како најсилниот борец. Тогаш, за борба се јавува трговецот Калашников, кој со еден удар во слеппочницата го убива опричникот Кирибеевич.
# Поради убиството на својот најдобар воин, царот го осудува Калашников на смртна казна, а Калашников одбива да ја каже причината зошто го убил Кирибеевич, туку само го замолува царот да се погрижи за неговата сопруга, за децата и за браќата. Потоа, на Калашников му ја сечат главата и го погребуваат во полето.

## Наводи

Категорија:Дела на Михаил Лермонтов
Категорија:Руска поезија
Cobiss

[мини|Седиштето на ИЗУМ во [Марибор, организациски центар на мрежата COBISS]]
**COBISS** (англ. Co-operative Online Bibliographic System & Services — Заеднички интернетски библиографски систем и услуги; изговор: кобис) е организациски систем кој се користи да ги опслужи библиотеките во единствен библиотечко-информациски систем со каталогизација за позајмување. 

Во моментот е во употреба во Словенија (COBISS.SI), Босна и Херцеговина (COBISS.BH и COBISS.RS), Македонија (COBISS.MK), Србија (COBISS.SR), Албанија (COBISS.AL), Бугарија (COBISS.BG), Косово (COBISS.KS) и Црна Гора (COBISS.CG). 

Овие информациски системи се автономни, но ја делат платформата. 

COBISS користат преку 1390 библиотеки за автоматизација на своето работење. 

COBISS.Net е  мрежата која ги поврзува COBISS кооперативните библиографски системи на различни земји.

## Надворешни врски

* COBISS.net
* COBISS - на македонски 

Категорија:Библиотеки во Македонија
Нимба

**Нимба**, исто така се познати како *гвинејски ’рбет*, е планински масив што се протега меѓу три држави во Западна Африка, Либерија, Гвинеја и Брегот на Слоновата Коска. Највисокиот врв е Нимба, висок е 1.752 метри (највисок врв на Гвинеја и Брегот на Слоновата Коска), а најголемите населби се Јекепа во западниот дел на Либерија и Бозе во Гвинеја. Под густите шуми на падините на планината Нимба има сауни богати со флора и фауна.

Покрај делата кои ги има во Либерија, планината Нимба е строг природен резерват, прекуграничен национален парк во Гвинеја и Брегот на Слоновата Коска, и има предлог да се приклучи кон Либерија.

Националниот парк Нимба има површина од околу 180 км² и е запишан во 1981 година на списокот на УНЕСКО за светско наследство и биосферен резерват како еден од големите скривалишта на дивиот свет, меѓу кои и некои се загрозени.

Поради концесијата за искористување на железната руда во заштитеното подрачје и големиот прилив на бегалци во гвинејскиот дел на паркот, Строгиот природен резерват на планината Нимба е во 1992 година е на списокот на загрозени локалитети на светското наследство.

## Наводи


## Литература
* Дидрих Вестерман, Едвин Вилијам Смит и Кирил Дарил Форде, *Африка* , 1951, Оксфорд Универзитетски печат. стр. 335.  OCLC 50238863 
* Џон Чарлс Пју и ВБ Морган, *Западна Африка* , 1969, Лондон: Метхуен.  

## Надворешни врски
* TLC Африка 

Категорија:Светско наследство во Гвинеја
Категорија:Светско наследство во Брегот на Слоновата Коска
Категорија:Највисоки точки на земјите
Категорија:Меѓународни планини во Африка
Фута Џалон

**Фута Џалон** е планински масив во северозападниот дел на Гвинеја, кој ги формира Северногвинејските висорамнини. Масивот бил создаден од палеозојски гранити, кои се покриени со палеозојски песочници. Највисокиот врв е *Мон Лура* и е 1.538 метри. Планината е богата со бројни кањони, а има и извори на големи африкански реки како Сенегал , Гамбија и Нигер .

Областа на Фута Џалон е населена од населението на луѓето Фулана, кои го признаваат исламот. Најголем град на ова подрачје е Лабе, со околу 60.000 жители, а помали градови се Маму и Дабол. Од седумнаесеттиот до XIX век, овие простори влегле во рамките на Кралството Фута Џалон, кое го уништиле Французите во 1896 година.

## Поврзано

* Гвинеја

## Литература
* Вујадиновиќ, С. (2009): *Регионална географија на Африка* , Географија, Белград

## Надворешни врски
* webFuuta
* foutaweb.com

Категорија:Планини во Гвинеја
Категорија:Географија на Гвинеја
Категорија:Историски области
Какапо

**Какапо**  вид папагал од Нов Зеланд, кој ја изгубил способноста да лета поради отсуството на природни непријатели. Денес, таа е многу загрозена од разни грабливци, кои ги носат Европејците. Во април 2009 година биле забележани само 125 примероци. Какапо ретко се репродуцира, но живее многу долго. Некои живеат повеќе од 100 години. Неговата песна е многу чудна, и звучи како крекет на жаби. Мажјаците пеат во време на парење за да привлечат жени, но женката само ќе го избере дрвото што е полна со римски семиња, кои ги хранат овие папагали.

## Опис

Какапо е голем вид на папагал, со должина од 60 и тежина од 2-4. Тој е најтешкиот од сите видови на папагали. Неговите крила се кратки, бидејќи не е способен да лета. Зелено-жолта боја, со примеси кафена и црна. Таа има развиено чувство за мирис.

## Наводи

Категорија:Птици на Нов Зеланд
Категорија:Папагаловидни
Категорија:Маорска култура
Исин Чот

**Исин Чот** е втор највисок врв во Фрушка Гора , 523 м.н.в. , се наоѓа 1,5 источно од Црвениот Чот .

Литолошки е изграден од конгломерати, филити , кварцити и песоци. Врвот е покриен со шума. Од Исин чот површинските води се влеваат во три локални басени: Дубочаш, Срнеќи Поток и Козарски Поток. Локалниот асфалтен пат поминува на 130 метри северозападно, а пешачката патека е означена преку самиот врв.

## Литература
* 

Категорија:Врвови
Категорија:Општина Ириг
Категорија:Фрушка Гора
Мал Атлас

**Тел Атлас** (исто така познат како *Мал атлас* ) е планински ланец долг над 1.500 километри, кој припаѓа на планината Атлас во Северна Африка , која се протега од Мароко , преку Алжир до Тунис . Рамките на овој систем имаат просечни височини од околу 1.500 метри, што ја прави природна бариера помеѓу Средоземното Море и Сахара . Највисокиот врв е Лала Кедида, висока 2.308 метри во винаријата на Ѓурђура . Неколку големи градови, како алжирскиот главен град, Алжир со приближно 1,5 милиони жители и Оран со 770.000 жители, е во подножјето на Тел Атлас. Алжирскиот град Константин, со околу 505.000 жители, се наоѓа 80 км во внатрешноста и директно во планините на 650 метри.

## Географија
Мал атлас е обезбеден паралелно од брегот на Средоземното Море . Заедно со сахарскиот атлас на југ, тие формираат две природни препреки, први кон Медитеранот, а другиот кон Сахара . Помеѓу овие две пречки лежи долината на Челиф и разни помали реки. Јужно од планините Атлас е плато на Хаутес Плаинес (над 1000 метри), каде што водата се создава во дождовната сезона, формирајќи плитко солено езеро. Од земјоделството, најнапредното сточарство и некое друго земјоделско производство, како што се јачменството. Челиф е долга 725 километри долга река која извира во Тел Атлас и паѓа во Средоземното Море .  Челиф се одликува со исклучително плодни долини .  Други значајни реки се Медеда и Сејбус .

## Клима
Тел Атлас има типична средоземна клима, која е топла со суви летови, но исто така и дождливи зими со снег на повисоки височини.  Во топло лето сувиот ветер е на југ , дувајќи север од пустината Сахара над Малата Атлас, предизвикувајќи прашина и остри услови за живот.

## Вегетација
Тел Атлас е под шуми на алжирска ела ( *Abies numidica* ), *атласки* кедар ( *Cedrus atlantica* ), даб ( *Quercus suber* ) и бор.  И покрај сувата клима, некои земјоделски култури, како пченица и јачмен, се погодни за регионот на Мали Атлас. Клисурата Шиф е во рамките на Тела Атлас, таа е една од ретките живеалишта за неколку загрозени видови, како на берберски макаки .

### Галерија

Податотека: Atlas-Mountains-Labeled-2.jpg|Малку атлас во Северна Африка 


## Поврзано

* Атлас 
* Алжир 
* Берберски макаки

## Надворешни врски
Категорија:Планински венци во Мароко
Љубишња

мини|Љубишња
**Љубишња** — планина на север на Црна Гора. Нејзините највисоки врвови се наоѓаат на 2238 метри. Еден дел од Љубишње е во Република Српска.

Низ неа минува локалниот пат што води кон Фоча. На Љубишња се наоѓа рудникот за олово и цинк „Шупља Стијена“. Планината е покриена со четинарска шума. Во Црна Гора е позната по различни ендемски и лековити растенија. Често снегот останува и на лето, а во зима има неколку метри, кога селата и населбите се целосно отсечени.

Легендата вели дека името било дадено за време на средновековниот владеење на Стјепан Вукчиќ Кошача во Херцеговина. Тој отишол по невеста за својот син во Плевља, преку Љубишња. Сепак, младата многу му се допаднла, и тој ја силувал на падините на планината, која од тогаш е позната како Љубишња. Откако слушнал што се случило, синот тргнал со војска да го нападне својот татко, но овој ги свртел потковиците на коњите наопаку, го измамил својот син и избегал.

Планината е околу 30 километри од најблискиот град Плевља.

На нејзините падини има рударска населба Шула.

## Литература

*     
*    

## Надворешни врски

Категорија:Динариди
Категорија:Планини во Црна Гора
Категорија:Планини во Република Српска
Коста Брава

мини|250x250пкс|Љорет де Мар, најголемото туристичко место на Коста Брава
**Коста Брава** (каталонски и шпански: *Costa Brava*) — крајбрежен регион во североисточниот дел на Каталонија, Шпанија, во провинцијата Жирона. *Коста* на каталонски и шпански значи „брег“, а *Брава* значи „суров“ или „див“. Коста Брава се протега од Бланес, 60 км североисточно од Барселона, до границата со Франција.

Педесеттите години на 20 век шпанската влада под Франциско Франко заклучила дека Коста Брава е погодна за развој како одредиште за одмор, особено за пакет договори за туристите од северна Европа, а особено од Обединетото Кралство. Комбинацијата на многу добра клима во лето и извонредни плажи, е искористена за изградба на голем број хотели и апартмани во крајбрежните градови како што се Бланес, Тоса де Мар, Љорет де Мар. Туризмот брзо го замени рибарството како најважна индустрија во регионот. 
лево|мини|200x200пкс| Кадакес, рај за уметниците
Додека дел од крајбрежјето на Коста Брава стана развиено туристичко одредиште, другите делови задржуваа повеќе традиционален изглед и станаа „скриен скапоцен камен“ за посетителите кои сакаат нешто повеќе од сонце, песок и сангрија. Малите градови како Кадакес (во близина на францускиот брег, во подножјето на Пиринеите) привлекоа туристи како Салвадор Дали и Пабло Пикасо и сè уште се во мода денес. На брегот меѓу Росес и Тоса де Мар има многу мали крајбрежни градови.

### Заштита на животната средина
Градовите на Коста Брава во 1998 година ја потпишаа повелбата (*Карта де Тоса*), чија цел е да се развие заштита на животната средина заедно со туризмот. Ова подразбира заштита на голем број природни живеалишта и микроклиматски месности.

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место за Коста Брава 
* Коста Брава

Категорија:Каталонија
Коста Бланка

десно|мини|Бенидорм
**Коста Бланка** (*Коста Бланка*, буквално „Белото крајбрежје“) е неформално име за крајбрежниот регион на шпанската провинција Аликанте, провинцијата Валенсија. Таа се протега од општината Денија на север до општината Пилар де ла Хорадада на југ, и опфаќа над 200 километри крајбрежје. Најголем град во регионот е Аликанте, а меѓу многуте туристички одредишта, Бенидорм е најпопуларен.

## Наводи

## Надворешни врски
*Туризам во Коста Бланка

Категорија:Туризам во Шпанија
Глиптотека

[десно|мини|300x300пкс|Глиптотеката во [Минхен]]

**Глиптотека** () — ликовен музеј во Минхен, Германија. Бил отворен за време на баварскиот крал Лудвиг I, за неговата збирка старогрчки и римски скулптури. Градбата е дело на Лео фон Кленце во неокласичен стил, изградена од 1816 до 1830 г.

## Историја

Зградата била нарачана од страна на принцот (подоцна крал) Лудвиг Август, заедно со други проекти, како што е соседниот и зградата каде што се наоѓа државна збирка старогрчки и римски старини, како споменик на Стара Грција. Тој ја замислил „германската Атина“, во која ќе се памети старогрчката култура; го изградил на вратата од Минхен. Глиптотека е најстариот музеј во Минхен.

Бил дизајниран од архитектите Карл фон Фишер и Лео фон Кленце во 1815 година. а другата беше организирана во стилот на форумот, со Gliptotek на северната страна.  Шарените фрески и штуко фасадите се изработени од истакнати уметници како што се Питер фон Корнелиус, Клеменс фон Чимерман и Вилхелм фон Каулбак, украсени со ѕидовите на музејот.

Во годините помеѓу 1806 и отворањето на музејот во 1830 година, Лудвиг завршил значајна збирка од старогрчки и римски скулптури. Преку неговите агенти успеал да се здобие со предмети како Медуза Ронданини, Барберини Фаун и 1813 година.  годишни фигури од храмот Апхеа на Аегини.

Највеќето дела во Глиптотеката останале недопрени во Втората светска војна, со исклучок на фреските кои се уништени. Со повторното отворање на музејот во 1972 година, на нивно место видливи се само тули од малтерисани тули. Од Асирската сала, која беше во 1850 година, бил ставен на внатрешниот двор Кленце не се врати, ортостатска асирската релјефи од дворецот на кралот Ашурнасирпала вториот и лав од иштарската капија на Вавилон биле префрлени во државниот собирање на египетската уметност.

## Надворешни врски
*  
* Слики од поставувањето на Глиптотеката

## Наводи

Категорија:Музеи во Минхен
Категорија:Ликовни музеи и галерии во Германија
Категорија:Национални музеи на Германија
Категорија:Археолошки музеи во Германија
Алзашки дијалекти

**Алзашки дијалект** (германски: *Elsässisch*) е поим со кој опфаќаат алеманските и франкските дијалекти на германскиот јазик што се зборуваат во Алзас .

Алзашкиот јазик затоа не е кохерентна јазична група, туку геополитичка и културна група на локални дијалекти.  Терминот алзашки дијалекти вклучува не само германски, туку и француски традиционални дијалекти од регионот Вогез и јужниот дел на Алзас.

Овој дијалект има статус на официјално признаен регионален јазик на Франција. Според податоците од 1999 година имало околу 548.000 говорници.

## Јазична споредба

 
## Наводи

* http://www.ined.fr/fichier/t_publication/65/publi_pdf1_pop_et_soc_francais_376.pdf  François Héran, et al. (2002) "La Dynamique des langues en France au fil du XXe siècle". *Population et sociétés* 376, Ined.
* http://www.insee.fr/fr/insee_regions/alsace/rfc/docs/cpar12_1.pdf "L'Alsacien, deuxième langue régionale de France" Insee, *Chiffres pour l'Alsace* no. 12, December 2002
* Brunner, Jean-Jacques. *L'Alsacien sans peine*. ASSiMiL, 2001. 
* Laugel-Erny, Elsa. *Cours d'alsacien*. Les Editions du Quai, 1999.
* Matzen, Raymond, and Léon Daul. *Wie Geht's ? Le Dialecte à la portée de tous* La Nuée Bleue, 1999. 
*Matzen, Raymond, and Léon Daul. *Wie Steht's ? Lexiques alsacien et français, Variantes dialectales, Grammaire* La Nuée Bleue, 2000. 

## Надворешни врски

* Дигитализирана архива на Алзатскиот институт за дијалекти  
* Алзашки дијалект и култура

Категорија:Јазици во Франција
Категорија:Германски дијалекти
Сорбона (универзитет)

десно|мини|220x220пкс| Историскиот грб на Универзитетот во Париз
десно|мини|200x200пкс| Парискиот универзитет денес
**Париски универзитет**, познат и само како **Сорбона** () — универзитет во Париз, основан од Робер де Сорбон во 1253 година. Прво, тој изградил зграда со црква за да ги олесни теолошките студии на сиромашните ученици. Од сите стари градби на Сорбона, останала само црквата. Универзитетот бил активен во периодот 1150–1793 година и во 1806–1970 година.

## Избрани студенти
Познати студенти на овој универзитет се: Нанс Скот, Марија Кири, Пјер Кири, Жак Дерида, Ибрахим Ругова, Пол Пот, Андре Бретон, Симон де Боваар, Марина Цветаева, Анри Поенкаре, Ирена Золио Кири, Александар Алехин и Жан Мишел Атлан. Исто така, на Сорбона студирале: Михаило Петровиќ Алас, Милан Недељковиќ, Вељко Влаховиќ, Власта Петковиќ, Радомир Лукиќ, Оскар Давичо, Станислав Винавер, Филип Христиќ, Сретен Жујовиќ, Ранко Радовиќ, Јован Ристиќ, Воислав Вељковиќ, Јеврем Грујиќ, Милован Јанковиќ, Коча Поповиќ и Олга Луковиќ-Пјановиќ.

## Надворешни врски
* Официјална презентација 
* Projet Studium Parisiense  : база на податоци за членовите на Универзитетот во Париз од 11-ти до 16 век 
* https://www.sorbonne.fr/toutes-les-universites/

Категорија:Универзитети во Франција
Национална школа за цивилно воздухопловство

**Национално училиште за цивилно воздухопловство** () е француски универзитет основан во 1949 година со седиште во Тулуза.  Овој универзитет е дел од *France AEROTECH*.

Од 1 јануари 2011 година , ова училиште е најголема европска воздухопловна школа.

Мотото на универзитетот е: *La référence aéronautique*, што значи *Референтни авиони*.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална интернет презентација  
* Fondation ENAC 
* ENAC Alumni  

Категорија:Универзитети во Франција
Парана (Аргентина)

**Парана** () — град во Аргентина во провинцијата Ентре Риос. Според проценката за 2005 година, во градот имало 249.539 жители.

## Население

Според проценките, во градот во 2005 година живееле 249.539 жители.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Градови во Аргентина
Категорија:Населени места основани во 16 век
175. западен меридијан

**175. западен меридијан** — меридијан со должина која се протега од Северниот Пол преку Северноледениот Океан, Азија, Тихиот Океан, Јужниот Океан и Антарктикот до Јужниот Пол.

175. западен меридијан претставува голема кружница со 5. источен меридијан.

## Места
Почнувајќи од Северниот Пол и тргнувајќи на југ кон Јужниот Пол, 175. западен меридијан поминува низ:

:

## Поврзано

* 174. западен меридијан 
* 176. западен меридијан

Категорија:Меридијани
Валентина Ступина

**Валентина Ступина** () беше пилот, навигатор на лет и шеф на комуникации на 588. Ноќен бомбашки полк за време на Втората светска војна до нејзината смрт во 1943, по што нејзината улога е преземана од Хиуаз Доспанова.

## Ран живот
Валентина Ступина е родена на 4 јуни 1920 во новоформираниот Советски Сојуз, второ од три деца. Нејзиниот татко, кој работи во шумарство, умира во 1933 пред таа да се пресели во Самара со нејзиниот постар брат Анатолиј, каде првпат учи да лета со падобран. Откако живее во Самара една година, се преселува во Ставропол каде е активна спортистка и завршува средно училиште со почести во 1937, по што се запишува на Московскиот воздухопловен институт каде учи до германската инвазија на Советскиот Сојуз во 1941. По почетокот на војната, го напушта училиштето за да работи на копање на противтенковски ровови и изградба на одбранбени утврдувања.

## Воена кариера
По охрабрувањето од Комсомол да се придружи на женски воздухопловен полк основан од Марина Раскова, Ступина волонтира во октомври. По обука за навигатор на военото воздухопловно училиште Енгелс, таа е распоредена на Јужниот фронт кон крајот на мај 1942. Ступина лета 15 летови пред да биде именувана за шеф на комуникации на полкот, и покрај тоа што таа изразува желба да продолжи да лета во борбените мисии.

Добива Медал за храброст во ноември 1942, со што станува една од првите членови на полкот што воопшто добива некакво признание. Умира во полска болница или од повреди или од болест во 1943, откако одбива да остане во болницата за долго, сакајќи да остане во полкот. Валентина е погребана со сите воени почести на локалните цивилни гробишта, а на погребот присуствува целиот полк. Командантот на полкот, Евдокија Бершанскаја, ѝ испраќа телеграма на нејзината мајка, Полина Ступина, во која ја информира за смртта на нејзината ќерка, но таа пристигнува по погребот. Бершанскаја се сретнува со неа и заедно одат на гробот на Валентина.

## Поврзано
* Ирина Ракоболскаја
* Хиуаз Доспанова

## Наводи

Категорија:Родени во 1920 година
Категорија:Починати во 1943 година
Категорија:Руски воздухопловци
Категорија:Навигатори на лет
Категорија:Пилоти во Втората светска војна
Категорија:Советски војници убиени во Втората светска војна
Ѓоре Ценев

**Ѓоре Ценев** (починал на  во ) —  македонски физичар, архео-астроном и публицист, долгогодишен предавач и менаџер на Планетариумот при Младинскиот културен центар во Скопје.

## Животопис
Ценев дипломирал Физика, насока инженерство на Институтот по физика при Природно математичкиот факултет во Скопје во 1979 година. Во 1980 година се вработил во Планетариумот во Скопје, единствената установа од таков вид во Македосија, каде што секоја година поминуваат генерации и генерации на ученици од основните и средните училишта.

Со истражувачка дејност започнал во 1982 година, на полето на културна астрономија (етно-астрономија, архео-астрономија). Во соработка со Институтот за фолклор „Марко Цепенков“ од Скопје, ги започнал истражувањата на полето етно-астрономија во Македонија. Овие истражувања во континуитет траеле 22 години и при тоа биле собрани информации од над 140 села. Како резултат на овие истражувања ја издал книгата „Небото над Македонија“ во 2004 година. Исто така резултатите од овие истражувања биле неформално презентирани на 7. конференција на Комитетот на нематеријални културни добра при УНЕСКО во Париз во 2012 година. Почната е и процедурата за впишување на ова нематеријално културно добро во локалниот регистер на нематеријално културно наследство на Македонија.

Почнувајќи од 2002 година работи на полето на архео-астрономијата каде што во соработка со Археолошкиот музеј од Куманово учествувал во архео-астрономската анализа на археолошкото наоѓалиште „Кокино“ при што докажал постоење на древна астрономска опсерваторија. Истражувањата биле презентирани на повеќе научни конференции во светот и денес „Кокино“ е една од најпознатите древни опсерватории во светот. Во 2006 година тоа го потврдила и НАСА, набројувајќи го наоѓалиштето „Кокино“ во списокот на древни опсерватории во светот.

Ценев бил и основач и активен учесник во работењето на Македонското астрономско друштво, Скопското астрономско друштво, Македонското истражувачко друштво, каде што со својата енергичност и ентузијазам се вклучува во голем дел од програмските активности и едукација.

Бил главен и одговорен уредник на научно-популарното списание „Вселена“. Автор е на учебник по Астрономија и книгите „Ancient secrets of Kokino observatory", "Earth Today", како и бројни текстови и научни трудови во домашни и светски списанија.
Починал во Скопје на 25 септември 2018 година.

## Наводи

Категорија:Македонски физичари
Категорија:Македонски публицисти