Договорот од Питсбург

десно|мини|320x320пкс| Плакета за комеморација на Договорот од Питсбург
**Договорот од Питсбург** бил меморандум за разбирање завршен на 31 мај 1918 година, меѓу членовите на чешките и словачките иселенички заедници во САД. Тој го заменил Кливлендскиот договор од 22 октомври 1915 година.

Именуван бил по градот Питсбург, Пенсилванија, каде што бил склучен договорот. Договорот ја пропишува намерата на потписниците да создадат независна Чехословачка. Тоа било постигнато на 18 октомври 1918 година, кога главниот автор на договорот, Томаш Гариге Масарик, ја прогласил независноста на Чехословачка. Масарик бил избран за прв претседател на Чехословачка во ноември 1918 година.
## Позадина
Историскиот амбиент на Договорот од Питсбург бил претстојното распаѓање на Австроунгарија во месеците пред крајот на Првата светска војна. До септември 1918 година, било очигледно дека силите на Хабсбуршката Монархија, владетелите на Австроунгарија, ќе биле поразени од сојузниците: Британија, Франција и Русија. Помеѓу 1860 и 1918 година, близу еден милион луѓе од словачка и чешка етничка припадност мигрирале во Соединетите Држави и други нации. Во тој период, овие имигранти биле официјално евидентирани како Австријци или Унгарци (Маѓари), што не го одразувало нивното вистинско етничко потекло. Меѓутоа, Соединетите Американски Држави дозволиле да се формираат и дејствуваат чешки и словачки националистички групи. На 22 октомври 1915 година, во Боемската национална сала на Бродвеј, Кливленд, Охајо, Словачката лига на Америка и Боемската (чешка) национална алијанса го потпишале Кливлендскиот договор. Со ова, двете групи се договориле да работат заедно кон обединета и независна држава за Чесите и Словаците. Приклучувањето кон групите на населението од Чешка и Словачка им помогнало на Словаците да се отцепат од Австроунгарска империја и создале држава со јасно словенско мнозинство за да го надминат големото население во Чешка од германско говорно подрачје.

## Состанок
Во петокот, 31 мај 1918 година, состанокот на Чехо-Словачкиот национален совет под претседателство на Томаш Гариг Масарик бил свикан во ред во зградата на Лојалниот ред на Лос, 628-634 Пен Авенју, Питсбург, Пенсилванија. Присутни биле претставници на братските организации вклучувајќи ја и Словачката лига на Америка; чешката национална федерација; првата словачка евангелска лига и Здружението на чешките католици. Овие здруженија ги претставувале имигрантите во Америка од Чешка, Моравија, Словачка и Чешка Шлезија. (Четврток, 30 мај 1918 година, државниот празник на Меморијалниот Ден на кој многу чешки и словачки жители на Питсбург дошле во центарот на градот за да го прослават пристигнувањето на Масарик).

Потпишаниот документ е датиран 30 мај 1918 година.

## Договор
Бил подготвен договор кој гласел:

: „1. Ние ја одобруваме (ја санкционираме) политичката програма, која настојува да создаде Унија на Чесите и Словаците во независна држава која ги опфаќа Чешките Земји, (земјите на Боемската круна) и Словачка.

: 2. Словачка ќе има своја администрација, своја Диета и свои судови.

: 3. Словачкиот јазик ќе биде официјален јазик во училиштата и во јавниот живот воопшто (во Словачка).

: 4. Чехо-словачката држава ќе биде република, нејзиниот Устав ќе биде демократски.

: 5. Организацијата на соработката на Чесите и Словаците во Соединетите Американски Држави ќе биде засилена и приспособена според потребите и според променливата ситуација, со заеднички договор.

: 6. Деталните правила во врска со организацијата на чехо-словачката држава се оставени на ослободените Чеси и Словаци и нивните законски застапници (да воспостават).“

## Потписници

### Словаци

#### Иван Билек (1886–1941 година)
Билек, роден во Словачка, бил потпретседател и директор на Чехо словачката трговска корпорација на Америка, увозна компанија основана во 1918 година.

#### Михал Босак (1869–1937 година)
Босак, роден во Окрухле, Словачка, бил банкар и бродски агент кој во текот на Првата светска војна собрал средства за кампањата за независна словачка нација.

#### Иван Дакснер (1860-1938 година)
Дакснер бил роден во Наѓикало, син на политичкиот активист Стефан Марко Дакснер. Станал банкар и ја продолжил оваа професија по емигрирањето во САД. Станал извршен секретар на Словачката лига на Америка. Тој рекол,

: „Далеку од Маџарите, но не во чешка потчинетост; ние сакаме да им се придружиме на Чесите како еднакви“.

#### Јан Адолф Фериенчик (1863–1925 година)
Фериенчик бил уредник на Словачки гласник, неделното издание на Словенскиот евангелски сојуз на Америка.

#### Матуш Газдик

#### Ињак Гесеј (1874–1928 година)
Гесеј, роден во регионот Орава, Словачка, во селско семејство, станал учител пред да емигрира во САД. Во Соединетите Држави работел како новинар со Јан Панкух.

#### Милан Александар Гетинг (1878-1951 година)
Милан Гетинг бил словачки новинар, политичар и дипломат. Емигрирал во САД во 1902 година. Бил издавач на весникот на словачкиот Сокол.

#### Јозеф Хушек (1880–1947 година)
Хусек, католик, бил роден во Околиќне, Словачка. Емигрирал во САД во 1903 година и работел во новинарството и Словачката лига на Америка.

#### Јан Јанчек Џуниор (1881–1933 година)
Јанчек, роден во Ружомберок, Словачка, бил писател, уредник на вести, а понатаму и политичар и градоначалник на Ружомберок.

#### Л. Јозеф Карловски (1887–1964 година)

#### Јан Кубашек (1885–1950 година)
Свештеникот Кубашек емигрирал од Словачка во Јонкерс, САД, во 1902 година и бил ракоположен во 1914 година. Станал претседател на Здружението на словачки католици.

#### Алберт Мамати (1870-1923 година)
Маматеј, роден во Клаштор под Зњевом, Словачка, бил претседател на Националното словачко друштво и Словачката лига на Америка. Тој се залагал за зачувување на словачката култура, истовремено помагајќи им на словачките имигранти да бидат почитувани во својата нова земја.

#### Гејза Х. Мика

#### Јозеф Мургаш (1864–1929 година)
Свештеникот Јозеф Мургаш бил римокатолички свештеник роден во Тајов, Словачка. Во 1896 година емигрирал во Соединетите Држави во словачката парохија во Вилкс-Баре, Пенсилванија. Тој бил основач на Словачката лига на Америка.

#### Јан Панкух (1869–1951 година)
Панкух емигрирал во САД од Словачка во 1885 година и работел за Словачката лига на Америка. Јан се занимавал со новинарство во Кливленд, Охајо.

#### Андреј Шустек
Шустек бил претседател на првиот округ на Словачката лига на Америка. Во Чикаго, на втората годишнина од независноста на Чехословачка,

: „Тој нè увери нас, Боемите, дека секој Словак е наш искрен брат, син на една мајка - Словачка. Тој се осврна на често занемарениот факт дека Словаците до неодамна немале свои словачки училишта, дека уште од детството биле воспитувани да ги мразат Боемите и сè што е словенско. Затоа, не е изненадувачки што многумина од нив се уште денес, особено се против кон нас, особено кога тие се постојано поттикнати од ангажирани или доброволни агенти.“

#### Павел Шишка
Свештеникот Шишка бил финансиски секретар на Словачката лига на Америка.

### Чеси

#### Војта Бенеш (1878–1951 година)
Војта Бенеш бил роден во Кожлани како брат на Едвард Бенеш. Тој бил организатор на Боемската национална алијанса на Америка. Во 1917 година, го објавил К*ако се организираа боемите*, како одраз на националистичкото движење.

#### Хинек Достал (1871–1943 година)
Достал бил уредник на весникот *Хлас* од Сент Луис и уредник на списанието на капелата Свети Јован Непомук, прв чешки католички весник во Соединетите Држави.

#### Лудвик Фишер (1880-1945 годинса)
Фишер бил претседател на Чешката национална алијанса.

#### Невиниот Кестл
Свештеникот Кестл бил чешки католички свештеник кој станал потпретседател на Чехословачкиот национален совет.

#### Јозеф Мартинек (1889–1980 година)
Мартинек, роден во Подебради (денешна улица Палакехо 130), мал град источно од Прага, се преселил во Кливленд, Охајо, како работник со метал. Станал уредник на весник, социјалист и чешки националист.

#### Томаш Гариг Масарик (1850–1937 година)
Томаш Гариг Масарик бил член на австриската влада и филозоф на Карловиот универзитетот. Бил клучен во обезбедувањето на независноста на чешкиот народ и станал претседател на Чехословачка.

#### Џозеф П. Пецивал

#### Карел Перглер (1882–1954 година)
Карел Перглер, роден во Либлин, Бохемија, емигрирал во Соединетите Држави како дете. Станал адвокат и новинар. Бил раководител на Словенското биро за печат, основано во мај 1918 година, и член на Боемската национална алијанса и Боемската подружница на Социјалистичката партија на Америка. Подоцна станал чехословачки амбасадор во Соединетите Американски Држави.

#### Б. Симек
Бохумил Шимек бил чешко-американски ботаничар кој што бил активен во кампањата за независност на Чехословачка во САД.

#### Јан Страка

#### Олдрих Златал (1879–1955 година)
Свештеникот Златал бил роден во Коркори, Моравија. Бил ракоположен во Католичката црква во Кливленд, Охајо во 1904 година.

#### Јарослав Јозеф Змрхал (1878–1951 година)
Змрхал бил директор и началник во системот на јавните училишта во Чикаго.

## Исход
На 18 октомври 1918 година, чешката привремена влада во Париз ја објавила чехословачката Декларација за независност.

## Архива
По средбата била потпишана калиграфска литографија на договорот. На 9 септември 2007 година, предметот бил дониран во Историскиот центар Хајнц во Питсбург. Други копии се архивирани на друго место ширум светот.

## Наводи

## Надворешни врски

* Оригиналниот договор од Питсбург за Чехословачка да се врати на веб-страницата на Питсбург PopCityMedia.com. 27 февруари 2007 г.
* ''Важни датуми од животот на Т.Г. Масарик, првиот претседател на ЧСР.'' Генерален конзулат на Чешката Република во Монтреал.
* Историја на Словачка Амбасада на Република Словачка во Соединетите Американски Држави.
* Договорот од Питсбург Универзитетот во Питсбург.
* Масарик и Америка - сведоштво за врска. Конгресна библиотека на Ковтун ГЈ, 1988 година.

Категорија:Чехословачка