Бунтал шапка

мини|Бунтал шапка од Баливаг
мини|Женска шапка „баливаг“ со широк обод од „Баливаг“
**Бунтал шапката** била традиционална лесна сламена шапка од Филипините, изработена од многу фино ткаени влакна извлечени од стеблата на листовите од палмата бури. Традиционално ја носеле земјоделците што работеле на полињата и била главен извозен производ на Филипините во првата половина на 20 век. Можело да се комбинира и со полуформална баронг тагалогска облека, како и со неформална облека. Нејзини главни центри на производство биле Баливаг, Булакан и (историски) Саријаја и Тајабас во покраината Кезон. Бунтал шапките произведени во Баливаг понекогаш се познати и како баливантал шапки (стопеница од „Баливаг“ и „бунтал“) и се сметаат за супериорни по квалитет во однос на другите видови бунтал шапки.

Бунтал шапките традиционално се ткаеле во земјоделски шапки со широк обод за домашниот пазар. Подоцнежните верзии на шапката, кои користат омекнати влакна и пофино ткаење, се ткаени во форма слична на федората, и честопати се мешаат и се продаваат како многу слична Панама шапка или под погрешното име Бангкокска шапка. Овие верзии се карактеризираат со тоа што се издржливи, но лесни и со свиленкаста текстура од Панама шапките. Може да се ткае и во други форми, вклучително и како женски плетени широкоободни шапки за сонце познати како шапка баливаг (исто така именувана по градот Баливаг). Бунтал шапките понекогаш се познати и како парабунтал шапка (сп. парасисал), балихат, источноиндиска Панама шапка или италијанска сламена шапка.

Терминот „балибунтал“ (понекогаш се пишувал „балибунтл“) се однесувал на фината, сјајна и лесна слама направена од влакна од палма бури, која се користеле и во други ткаени производи покрај шапките.

## Продукција
мини|Работник рачно вади влакна од бунтал од петелката на палмата бури (околу 1912 година)
Бунтал шапките се произведуваат од бунтални влакна извлечени од палмите бури (*Corypha* spp.). Повеќето бунтални влакна се набавуваат од плантажите во покраината Кесон. Традиционално, се извлекувало од седум до десетгодишни палми бури. Стебла од три до шест листа (најмалку 1,8 м во должина) се сечат од дрво двапати годишно. Основата на стеблото се лупи, а изложените влакна се матат со боло сечило додека не се одделат во снопови. Името на влакното доаѓа од овој процес (*бунтал* на тагалог значи „да се удира“ или „да се тепа“). Горниот дел од стеблото исто така се лупи. Потоа целото стебло се врзува за столб за потпора. Снопови изложени влакна се избираат од изматениот дел, а потоа рачно се извлекуваат од стеблото. Секое извлекување може да даде од 1 до 5 влакна, а секое стебло може да даде од четири до шест снопови влакна (познати како *мереса*), во зависност од состојбата на стеблото и спретноста на работникот. Сепак, современите бунтал влакна може да се извлечат и преку полесниот метод на превртување.
мини|, претходник на Бунтал шапките. Вид земјоделска шапка со широк обод направена од неомекнати влакна од палма бури.
Првично, Бунтал шапките првенствено се произведувале во градовите Саријаја и Тајабас, поради плантажите со палми бури во покраината Кесон. Раните верзии на бунтал шапката биле земјоделски шапки со широк обод и користеле неомекнати ленти од бунтални влакна. Индустријата се проширила во Балиуаг, Булакан, помеѓу 1907 и 1909 година, првично воведена од Маријано Девеза, кој првично потекнувал од Лукбан, Кесон. Воведувањето на ткаењето Бунтал шапки во Балиуаг било лесно бидејќи градот веќе имал постоечка ткајачка индустрија која произведувала текстил, пањуелос (марами), таписи, како и ткаени шапки направени од бамбусова слама. Производството на Бунтал шапки во Балиуаг било дополнително подобрено од Долорес Маникис, која ги омекнала влакната преку употреба на дрвен валјак познат како *илухан*. Овој процес бил прецизен бидејќи премногу честото користење на валјакот може да резултира со премногу кршливост на влакната. Ова резултирало со влакна-бунтал кои можеле да се вткаат во шапки со пофино ткаење и текстура.

До 1910 година, производството на Бунтал шапки било куќна индустрија во Балиуаг. Неколку луѓе честопати се специјализирале за различни делови од шапката и работеле заедно во процес на склопување. Сепак, немало фабрики сами по себе. Наместо тоа, шапките ги ткаеле разни домаќинства во руралните средини, кои потоа ги снабдувале трговците. Ткајачите биле исклучиво жени, обично домаќинки.
[мини|Жена ткае Бунтал шапки додека маж користи [Пегла|пегла со јаглен за да обликува готови шапки (околу 1929 година)]]
До 1920-тите, шапките биле извезувани од Филипините, често биле претставувани како многу слична Панама шапка или под името „шапка од Бангкок“. Меѓутоа, во 1923 година, кинеските производители од Хонг Конг ангажирале ткајачи на шапки од Филипините. Откако го совладале процесот на ткаењето, тие почнале масовно да ги произведуваат балибунтал шапки користејќи бунтални влакна увезени од Филипините. Ова влијаело врз локалната индустрија до таа мера што претставникот Антонио Виларама се обидувал да донесе закон за забрана на извозот на бунтални влакна (иако не успеало).
лево|мини|Танчери кои ја изведуваат ''Јота Кагајана'' во Дејли Сити, Калифорнија. Мажот носи бел баронг тагалог со Бунтал шапка, додека жената е во трахе де местиза.
Поради конкуренцијата од кинеските фабрики, индустријата за производство на Бунтал шапки ослабе сè до 1960-тите, кога повторно јго обнови семејството Виљонес од Саријаја, Кесон. Нивните шапки најчесто се набавуваа од добавувачи од Балиуаг, иако тие купувале шапки и од блиските градови Булакан, Пампанга и Нуева Есија. Нивните шапки првенствено се извезуваа во Соединетите Американски Држави, Мексико и Италија. Семејството сочинуваше околу една четвртина од вкупното месечно производство на Бунтал шапки во 1960-тите.

Сепак, индустријата повторно е во опасност од исчезнување поради растечкиот недостаток на квалификувани работници и намалената побарувачка. Повеќето преостанати ткајачи на бунтал се постари лица. Владата на Балиуаг презема мерки за промоција на Бунтал шапките на локалниот пазар.

Во 2011 година, Росарио Квизон-Баутиста, една од последните преостанати ткајачки во Балиуаг, исто така започнала проект за учење вештини за ткаење бунтал на затворениците во покраинскиот затвор Булакан, поради недостаток на интерес кај младите во Булакан. Таа им продавала сурови влакна од бунтал на затворениците и ги купувала назад готовите шапки. Ова им обезбедувало приход, а воедно ги зачувувала и традициите на ткаење бунтал.

## Во популарната култура
Баливаг слави 10-дневен „Бунтал фестивал“ секоја година во мај секоја година.

Бунтал шапките можело да се помешаат со слични филипински шапки, исто така биле направени од палмата бури, бури шапката и каласијао шапката. Овие се разликувале од бунтал шапката по тоа што се направени од различни делови на палмата. Бури шапките биле направени од неотворени листови од палма бури, додека шапката каласијао е направена од средните ребра на неотворените листови. Слични шапки традиционално се правеле и на Филипините од други материјали, најчести се бамбусовите шапки направени од бамбусова слама и сабутан шапката, направена од листови од пандан.

## Галерија

Податотека:0156jfBaliuag_Bulacan_Landmark_Interior_Museum_and_Libraryfvf_14.jpg|алт=Buntal hat from the Baliuag Museum and Library| Бунтал шапка од музејот и библиотеката Балиуаг.
Податотека:0156jfBaliuag_Bulacan_Landmark_Interior_Museum_and_Libraryfvf_07.jpg|алт=Buntal hat with a round crown from the Baliuag Museum and Library| Бунтал шапка со тркалезна круна од Музејот и библиотеката Балиуаг.


## Поврзано

* Салакот
* Баронг тагалог
* Барот саја

## Наводи

Категорија:Историја на модата

Категорија:Капи
Категорија:Филипински ракотворби