Бленда

[десно|мини|300x300пкс| ''Бленда'' од [Август Малмстрем (1829-1901)]]
**Бленда** е хероина од шведската легенда од Смоланд. Бленда ги водела руралните жени од Веренд во нападот на данската војска што ограбувала и ги уништувака напаѓачите.

## Легенда
Според легендата, настаните се случиле во времето на Але (староанглиски *Ала*), кралот на Геатс, кога овој крал ги предводел Геитс во нападот против Норвешка. Кралот Але ги водел не само Западните Гитс, туку и Јужните Гитс (или Ридинг Геатс) на Смоланд, и толку многу луѓе заминале во Норвешка што регионот бил практично беспомошен.

Кога Данците дознале за несигурната ситуација на Смоланд, ја искористиле и ги нападнале неодбраните мали земјишта. Бленда беше жена со благородно потекло во Конга стотката и решил да го испрати огнениот крст за да ги собере сите жени во стотиците Конга, Албо, Киневалд, Норвидинг и Упвидинг. Женските војски се собраа на Бравелир, кој според традицијата на Смоланд се наоѓа во Варенд, а не во Естерјетланд.

Жените им пришле на Данците и им кажале колку се импресионирани од данските мажи. Тие ги поканиле мажите на банкет каде што им било дадена храна и пијалак. По долгата вечер, данските воини заспале и жените ги убиле сите со секири и стапови.

Кога се вратил кралот Але, тој им доделил нови права на жените. Тие се здобиле со подеднакво наследство со своите браќа и сопрузи, право секогаш да носат појас околу половината во знак на вечна будност, право да удираат во тапан на свадбите итн. Петте стотици биле споени во земјата на Варенд, што значи дека "одбрана", бидејќи тоа било бедем за Јетланд. Селото на Бленда се викало *Вернсланда,* а локацијата во близина на бојното поле се викала *Бландинде*.

## Историчност
десно|мини|300x300пкс| ''Девојките од Смоланд'' од Хуго Хамилтон (1830)
Првиот печатен текст, каде што легендата е поврзана со правата на наследството, се појавил во „За античкиот закон на Швеѓаните и Готите*“* (1672) на Јохан Штиернхоок. Тој напишал дека наследните права им ги доделил кралот Хокон Ринг (Сигурд Хринг) на жените по Битката кај Бравелир, во која тие покажале храброст против Харалд Вортут. Легендата се појавува во украсена форма во различните молби упатени во 1680-тите и 1690-тите со цел да се брани еднаквото наследство и новите забрани на Црквата против црковните тапани.

Конечната форма веројатно доаѓа од локалниот историчар, Петер Рудебек (1660–1710), бидејќи и двете најстари изданија на истата потсетуваат на методологијата и јазикот на Рудебек. Петер Рудебек ги собра и ги запиша селските обичаи, практики, митови и легенди за речиси секоја провинција Смоланд. Во 1813 година, легендата беше изречена во романтичната песна *Бленда* во првата голема песна на Ерик Јохан Стагнелиус.

Ако настаните навистина се случеле под владеењето на кралот Але, тоа би се случило околу 500 година, што би го направило помалку изненадувачки, бидејќи на жените војници им биле дозволени во Шведска пред христијанството. Таканаречени Штит моми, триста жени-војнички биле забележани како служеле за време на големата битка кај Бравала во 750 година.

Направени се неколку обиди да се поддржи или дискредитира историчноста на легендата. Некои автори предложиле дека тоа се случило за време на битките пред средбата на тројцата кралеви Инге I од Шведска, Магнус III од Норвешка и Ерик I од Данска во Кунгахала во 1101 година, или во времето на нападот на Сигурд I од Норвешка врз Калмар во 1123 година. Свен Лагербринг (1707–1787) предложил дека тоа би се случило за време на нападот на данскиот крал Свејн III на Шведска во 1150-ти години. Олоф фон Далин (1708–1763) претпоставил дека настанот можеби се случил во 1270-тите кога кралот Ерик V од Данска го нападнал Смоланд. Карл Јохан Шлитер (1795–1888) сугерираше дека легендата е измислена за да се објасни зошто жените од Веренд имале еднаков удел во наследството со мажите.

## Извори

* Nordisk familjebok (upplagan, 1905)
* Lagerbring, Sven *Swea Rikes Historia: Ifrån De Äldsta Tider Til De Närwarande* (1769) https://archive.org/details/swearikeshistor04lagegoog
* Хенриксон, *историчар на Алф Антикенс: Ром* (Алберт Бониерс ферлаг, 1958)
* фон Далин, Олаф *Свеа rikes historia* (том 1–4, 1747–1762)

Категорија:Смоланд
Категорија:Шведска книжевност