Рудник Мутанда

**Рудникот Мутанда** е отворен рудник за бакар и кобалт во провинцијата Луалаба во Демократска Република Конго (ДРК). Тоа е најголемиот рудник за кобалт во светот. Имало повеќе несреќи и излевања во рудникот каде загинале работници и ги загадиле блиските реки и полиња. Невладина организација која ги документирала влијанијата на рудникот заклучила дека излевањето го загрозува правото на храна на членовите на заедницата.

Комплексот содржел два рудници, главниот рудник Мутанда и рудникот Шабара, каде што се вршило занаетчиско ископување (рачно копање).

Рудникот е во сопственост на Гленкор. Стекнувањето и работењето на рудникот е полн со корупција, тајност и несоодветни деловни зделки.

Во 2019 година, извршниот директор на Гленкор, Иван Глазенберг, одлучил да ја прекине работата во рудникот како резултат на зголемените трошоци, намалените цени на кобалтот и повисоките даноци.

Мутанда е затворена од ноември 2019 година, иако вештачкото рударство продолжил во Шабара. Гленкор ги објавил плановите за обновување на производството во 2022 година  Во април 2022 година, администрацијата на претседателот Феликс Цисекеди ги објавил плановите за повторно преговарање за авторските права на рудникот додека тој бил подготвен повторно да се отвори.

## Заднина
Провинцијата Катанга е геолошка аномалија со богати наоѓалишта на бакар кои се дел од Централноафриканскиот бакарен појас. Катанга произвела 522.130 тони бакар и 101.000 тони кобалт во 2012 година  Околу половина од глобалните докажани резерви на кобалт се во Демократска Република Конго (ДРК), а повеќе од половина од кобалт изваден во 2017 година доаѓа од ДРК.

На глобално ниво, најголемиот дел од кобалтот се користи за производство на литиум-јонски батерии. Некои проценки укажуваат на зголемување од 5000% во производството на електрични возила помеѓу 2016 и 2030 година за да се исполнат целите за емисија на CO2 во Парискиот договор. Ова создало рударски бум за кобалт, бакар и други минерали клучни за производство на батерии за електрични возила.

### Локација
Рудникот Мутанда се наоѓал на околу  југоисточно од Колвези во формацијата Роан. Рудникот Дезива е директно на исток, а рудникот Калумве Мјунга директно на запад. Имотот е исто така блиску до националниот пат број 39 и железничката пруга Бенгуела.

Реката Кандо течела околу  од јужната граница. Има мрежна електрична енергија и генератор на подготвеност од 13,5 MW.

### Критика на рударската индустрија на ДРК
Во ДРК, луѓето кои живеат околу овие рудници не добиваат многу придобивки од ова огромно минерално богатство. Во 2009 година, Програмата за развој на ОН објави 70% стапка на сиромаштија во поранешната провинција Катанга (каде што се наоѓа рудникот Мутанда), а 80% од луѓето немаат вода за пиење или електрична енергија.

Невладините организации и медиумските извештаи открија дека занаетчиското рударство во ДРК е зафатено со безбедносни и здравствени проблеми, кршење на човековите права и детски труд. Занаетчиското рударство е начин на кој луѓето во екстремна сиромаштија ги задоволуваат своите основни потреби. Работниците во рудникот Шабара известуваат дека можат да заработат 200 долари неделно кога повеќето луѓе живеат со помалку од 2 долари/ден.

Големото индустриско рударство во ДРК, исто така, било критикувано поради корупцијата, продолжувањето на сиромаштијата и насилството.

## Ресурси и производство
Во 2011 година, рудникот произвел над 63.700 тони бакар и над 7.900 тони кобалт.

Рудникот произвел 199.000 тони бакар и 27.300 тони кобалт во 2018 година 

### Објекти
Капацитетите вклучуваат концентратор за сепарација на густи медиуми и хидрометалуршка постројка за дробење, скрининг, мелење, претходно лужење, лужење, разјаснување и SX/EW.  Во ноември 2011 година, Гленкор ги објави намерите да го прошири годишниот капацитет на 110.000 метрички тони бакар метал. Гленкор направиле инвестиција од 650 милиони долари за развој на овој капацитет.

### Шабара
Веднаш северно од главното наоѓалиште Мутанда се наоѓа отворениот рудник Шабара. Шабара се наоѓа во областа на експлоатација која ја држи Мутанда Мајнинг Сарл (MUMI), каде занаетчиското ископување е нелегално. Шабара е управувана од занаетчиската рударска задруга КОМАКАТ, која потпиша договор во 2010 година со претходните мнозински сопственици на Мутанда, подружницата на *Дино Стил* на *Груп Базано*, дозволувајќи му на КОМАКАТ да ја експлоатира јамата. Во Шабара работат околу 20.000 луѓе.

## Влијание
На крајот на 2010 година, MUMI вработуваше 930 луѓе.

### Истурање
Леб за сите и Фондот на Католичкиот пост, невладина организација која напишала неколку извештаи кои ги документираат влијанијата на рударството врз животната средина во покраината, заклучиле дека честите хемиски излевања во близина на рудникот Мутанда и објектите на компанијата за бакар Камото негативно влијаеле на правото на членовите на заедницата на храна.

Во периодот од 2013 до 2014 година биле уништени 26 ниви на земјоделци, со вкупна површина од 23,85 хектари. Жетвите на овие земјоделци биле уништени, вклучително и маниока, пченка, ориз, грав, ананас и банана. Штетата била доволно сериозна за да може да се забележи на сателитски снимки. Мутанда Mining (MUMI) првично негирале дека ја предизвикала штетата, но откако Центарот за правна помош (CAJJ) ја испита штетата и ги предупреди властите, тие се согласија на 65.330 американски долари како компензација за загубите на земјоделските култури да бидат поделени меѓу земјоделците. Земјоделците не добија отштета за земјиштето кое сега е неупотребливо. Членот 281 од Кодексот за рударство бара од Гленкор да компензира за „секоја модификација што го прави земјиштето непогодно за обработка“.

Во 2014–2015 година, кисело езерце за задржување вода се излеало во реката Кандо. Во 2017 година, уште едно излевање киселина ги загадиле блиските полиња.

Во 2017 година, излевањето ги оштетило полињата на земјоделците, а Гленкор одбиле да плати отштета или да ги објави своите извештаи во кои детално се опишува природата на излевањето. Тие известиле дека излевањето е „мешан раствор на остатоци од тиња составен од 50% цврсти материи“. На една жена која се разболела од излевањето, исто така, ѝ бил одбиено надоместок за медицинските сметки, иако случајот бил во тек во 2018 година 

Дваесет лица загинале кога камион што превезувал киселина се превртел во февруари 2019 година 

## Сопственост
Гленкор го купил својот првичен удел од 30% во рудникот во јуни 2007 година од *Групе Базано*.

### Тајна продажба на државни средства
До 2011 година, Гленкор управувал со рудникот и имал 40% од акциите преку 50% учество во Самерф Конго Спрл, кој пак имал 80% од Мутанда, додека државната Гекамајнс ги имала останатите 20%. Во 2011 година, тие ги продале своите акции на Роуни Асетс Лимитед, компанија поврзана со израелскиот милијардер Ден Гертлер.  Извештаите откриле дека договорите за оваа продажба биле чувани во тајност, и дека Мутанда и другите рудници во државна сопственост биле продадени под пазарната вредност. Во септември 2011 година, Меѓународниот монетарен фонд побара објаснување од државните рударски компании Содомико и Гекамајнс за овие тајни продажби на средства под пазарната вредност. Во тоа време, ММФ и давал заеми на ДРК во вредност од 561 милион долари за подобрување на економијата. Уделот од 20% на Мутанда биле продаден за 120 милиони долари - 137 милиони долари, додека пазарната вредност биле проценета од 600 милиони долари - 849 милиони долари.

### Понатамошно стекнување од страна на Glencore
Гленкор, исто така, индиректно поседувале 37,5% од Кансуки, проект за бакар и кобалт кој се граничи со Мутанда, кој опфаќа 185 кв км. Во август 2011 година, извршниот директор на Гленкор изјавил дека компанијата планира да ги комбинира двата имоти и да го зголеми својот удел на над 50%.

Во 2012 година, Гленкор платил 340 милиони долари и зеде 140 милиони долари долг за да го зголеми својот удел во *Самреф Оуверсис* од 50% на 74,49%, и за 1% од акциите во *Самреф Конго*. Ова го донело нивниот ефективен удел во Мутанда на околу 60%, и оставил преостанатиот дел од 25,5% од *Самреф Оуверсис* кој сè уште го држи *Хај грејд Минералс*, која Гленкор склучи договор за купување во декември 2013 година за 430 милиони долари.

Во 2017 година, Гленкор плати 534 милиони долари за да купи 31% од акциите во Мутанда од групата Fleurette на Ден Гертлер. Оваа зделка го вреднуваше уделот од 31% на 922 милиони долари, бидејќи вклучуваше и подмирување на неколку стотици милиони долари заеми што Флерет ги должи на Гленкор. Гленкор сега тврди 100% сопственост на рудникот Мутанда.

### Тужби
Во 2017 година, швајцарската чуварска организација Паблик Ај поднел кривична пријава против Гленкор по откритијата во Парадајс Пејпрс кои укажуваат дека Гленкор му позајмил 45 милиони долари во акции на милијардерот Ден Гертлер во замена за помош за обезбедување договор со Гекамајнс за купување на рудникот Мутанда.

Во 2018 година, американскиот стопанственик од Конго, Чарлс Браун, поднел тужба до судот во Конго, тврдејќи дека продал 19,12% од акциите во Мутанда на Групе Базано под закана за насилство на 9 мај 2012 година. Гленкор го купил уделот на Групе Базано во рудникот две недели подоцна, на 22 мај. Гленкор го негирал ова, велејќи дека уделот на Браун бил продаден во 2004 и 2005 година 

Во мај 2022 година, Гленкор признал дека подмитувал владини претставници во неколку африкански земји, вклучително и ДРК за да обезбеди „несоодветни деловни предности“. Во декември 2022 година, компанијата се согласила да плати 180 милиони долари на ДРК за да ги подмири „сите сегашни и идни побарувања кои произлегуваат од какви било наводни дела на корупција“ во периодот од 2007 до 2018 година 

## Наводи

## Надворешни врски

* Телефоните доаѓаат по цена на уништено здравје и животна средина *Swissinfo.ch*

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Рудници