Хаплогрупа K (мтДНК)

**Хаплогрупа К**, порано **Хаплогрупа ОК** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа. Тој е дефиниран со HVR1 мутациите 16224C и 16311C. Сега е познато дека К е потклад на U8.

## Потекло
Се верува дека хаплогрупата К потекнува од средината на горниот палеолит, пред околу 30.000 и 22.000 години. Тоа е најчестиот потклад на хаплогрупата U8b.

## Распространетост
мини|Проектирана просторна честотна распределба за хаплогрупата К.
Хаплогрупата К се појавува во Централна Европа, Јужна Европа, Северна Европа, Северна Африка, Рогот на Африка, Јужна Азија и Западна Азија и во населенија со такво потекло. Севкупно, mtДНК хаплогрупата К се наоѓа кај околу 6% од населението на Европа и Блискиот Исток, но таа е почеста кај одредени населенија.

Во Европа, К се чини дека е најчест во регионите Морбихан (17,5%) и Перигор - Лимузен (15,3%) во Франција, и во Норвешка и Бугарија (13,3%). Нивото е 12,5% во Белгија, 11% во Грузија и 10% во Австрија и Велика Британија. Некои специфични поткладови на К меѓу Европејците се K1a1b2b во Финска, K1a3a1 во Сардинија, K1a19 во Унгарија, K1b1b1a кај Грците, K1b1c во Србија, Словачка, и Полска, K1c2 на ирски и Германци  и во Унгарија, и K2a9a во Сардинија. Студијата од 2013 година сугерираше дека K1a1b1a, K1a9 и K2a2a1 би можеле да потекнуваат од Западна Европа.

Околу 16% од Друзите од Сирија, Либан, Израел и Јордан припаѓаат на хаплогрупата К. Исто така, се наоѓа кај 8% од Палестинците. Дополнително, К достигнува ниво од 17% во Курдистан.

Приближно 32% од луѓето со еврејско потекло Ашкенази се во хаплогрупата К, со околу 21% само во K1a1b1a. Овој висок процент укажува на генетско тесно грло што се случило околу годините 800-1000 под кое K1a1b1a бил особено погоден бидејќи пропорциите на основачите на алели и патогени варијанти на носителите на K1a1b1a биле повисоки отколку кај носителите на другите хаплогрупи, а K1a1b1a имаа подолги носители вкупни должини за патеки на хомозиготност во споредба со носители на други хаплогрупи. Ашкенази mtДНК K се групира во шест поткладови: K1a1b1*, K1a1b1a, K1a4a, K1a9, K2a* и K2a2a1.

Хаплогрупата К се наоѓа и кај Гураж (10%), Сиријците (9,1%), Афар (6,3%), Зенатските Бербери (4,11%), Регуибатските Сахрави (3,70%), Оромо (3,3%), Ирачани (2,4%), Саудијци (0%-10,5%), Јеменци (0%-9,8%), и Алжирци (0% -4,3%).

Деренко *и сор.* (2007) ја најде хаплогрупата К во многу примероци на ирански, турски, монголски и тунгуски народи од централна Евроазија, вклучително и 6,8% (3/44) од примерокот на Таџикистанци, 6,7% (6/90) од примерокот на Алтај Кижи, 3,7% (3/82) од примерокот Персијци, 2,7% (2/73) од примерокот западни евенки од регионот Краснојарск, 2,7% (3/110) од примерок од Калмици, 2,1% (1/ 47) од примерок од Монголци, 2,0% (2/99) од примерок од Камнигани, 1,9% (1/53) од примерок од Телеути, 1,4% (4/295) од примерок од Бурјати и 1,2% (1/82) од примерок од Шорс. Мин-Шенг Пенг *и сор.* пронајдена хаплогрупа К1 во 10,3% (7/68) од примерок од киргистанци од Такскорган, 7,6% (5/66) од примерок од Ваки од Такскорган, 5,8% (5/86) од примерок од Сариколи од Такскорган, 3,7% (1/27) од примерок од ујгур од Артукс и 2,0% (1/50) од примерок од Памири од Горно-Бадакшан. Во источна Кина, mtДНК хаплогрупата К е пронајдена во 1,3% (1/149 K1a13, 1/149 K2a5) од примерокот од Барга Монголите во Хулунбуир и во 0,9% од примерокот од Пекинг Хан.

## Древна ДНК
Постарите докази за Хаплогрупата К се пронајдени во остатоците на три поединци од горниот палеолит Магдалениец од Шпанија пред 11.950 години и во местото пред-грнчарски неолитски Б во Тел Рамад, Сирија, кое датира од в. 6000 п.н.е. Клејдот бил откриен и во скелети на раните земјоделци во Централна Европа, датирани околу 5500-5300 п.н.е., во проценти кои биле речиси двојно поголеми од процентот присутен во современа Европа. Некои техники на земјоделство, заедно со придружните растителни и животински раси, се рашириле во Европа од Блискиот Исток. Доказите од древната ДНК сугерираат дека неолитската култура се проширила со преселба на луѓето.

Анализата на mtДНК на Оци, замрзнатата мумија од 3300 п.н.е. пронајдена на австриско - италијанската граница, покажа дека Оци припаѓа на поткладот К1. Не може да се категоризира во ниту една од трите современи гранки на тој потклад (K1a, K1b или K1c). Новиот потклад е привремено наречен *K1ö* за *Еци*. Студијата за мултиплекс анализа беше во можност да потврди дека mtДНК на Ледениот човек припаѓа на нов европски mtДНК клад со многу ограничена распространетост меѓу современите збирки на податоци.

Една жена погребана извесно време помеѓу 2650 и 2450 п.н.е. во наводна аморетска гробница во Терка (Тел Ашара), Средна долина на Еуфрат, Сирија, носела Хаплогрупа К.

Праменот коса чуван во реликвијарот во базиликата Сен-Максимин-ла-Сен Баум, Франција, за кој локалната традиција смета дека и припаѓа на библиската личност Марија Магдалена, исто така беше доделен на хаплогрупата К. Секвенционирање на древна ДНК на капиларна светилка го носеше K1a1b1a потклад и според мошне контроверзниот истражувач Жерард Лукоте, која тврди дека ја открила ДНК на Исус Христос, тоа би укажало дека таа би била од фаризиско мајчинско потекло.

Хаплогрупата К1, исто така, е забележана меѓу примероците на гробиштата на копното во Кулубнарти, Судан, кои датираат од ранохристијанскиот период (550-800 година од н.е.).

Во 2016 година, истражувачите извлекоа ДНК од тибијата на две поединци одделно датирани од 7288-6771 п.н.е. и 7605-7529 п.н.е. закопани во пештерата Теопетра, Грција, најстарата позната структура направена од човек, и беше откриено дека и двете поединци припаѓаат на mtДНК Haplogroup. K1c.

**Јуја**, моќен староегипетски дворјанин за време на 18-тата династија на Египет (околу 1390 п.н.е.) и неговата сопруга **[[Туја]]**, египетска благородничка поврзана со кралското семејство и припаѓале на мајчината хаплогрупа К, како и на нивните потомци:

* Кралицата Тије
* Фараонот Ехнатон
* Помладата дама (KV35YL)
* фараонот Тутанкамон

Остатоците од 3 носители на Хаплогрупата К беа меѓу древните египетски мумии ископани на археолошкото наоѓалиште Абусир ел-Мелек во Блискиот Египет како што следува, почнувајќи од нивниот број на примерок, проследено со клад и датум:

* ЈК2139 К1а АД 54-124
* JK2150 K1a4 п.н.е. 759-551 г
* JK2895 K 16T AD AD 25-111

Фосилите ископани на местото Келиф ел Боруд во доцниот неолит во Мароко, кои се датирани околу 3.000 п.н.е., исто така, се забележани дека ја носат поткладот К1.

### Поткладови

#### Дрво
Ова филогенетско дрво на хаплогрупата К поткладови се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер *Ажурирано сеопфатно филогенетско дрво на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК*  и последователните објавени истражувања.

## Генетски карактеристики
Студијата во која беа вклучени кавкаски пациенти покажа дека поединците класифицирани како хаплогрупа Ј или К покажаа значително намалување на ризикот од Паркинсонова болест наспроти поединците кои ја носат најчестата хаплогрупа, H. Дополнително, една студија од 2020 година покажа дека присуството на хаплогрупата К служи како заштитен агенс против АДХД, со значителна вредност ( P = 0.0105 ). Употребен во врска со хаплогрупата U, предкурсорот на хаплогрупата К, се покажа дека има уште позначаен ефект во заштитата од АДХД кај учесниците ( P = 2.46 x 10 ^-3 ).

## Во популарната култура
Во својата популарна книга *Седумте ќерки на Ева*, Брајан Сајкс го именуваше основачот на оваа mtДНК хаплогрупа *Катрин*.

На емитување на 18 ноември 2005 година на *„Тудеј шоу“*, за време на интервјуто со д-р Спенсер Велс од *The National Geographic Genographic Project*, беше откриено дека водителката Кејти Курик припаѓа на хаплогрупата К.

На 14 август 2007 година, на Стивен Колберт му беше кажано од генетичарот Спенсер Велс дека тој е член на оваа хаплогрупа за време на сегментот на *Извештајот на Колбер*.

Хенри Луис Гејтс Џуниор наведува дека Мерил Стрип припаѓа на Хаплогрупата К во неговата книга *Лица на Америка*.

## Наводи

## Литература

* 
* 

## Надворешни врски

* Општо
** Mannis van Oven's Phylotree
* Хаплогрупа K
** Spread of Haplogroup K
** Eupedia Haplogroup K page
** mtДНК Haplogroup K Project
** Danish Demes Regional ДНК Project: mtДНК Haplogroup K
* Иан Лога - Mitochondrial ДНК Site

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи