open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дневник за Елиза

***Дневник за Елиза*** — дело на британскиот автор Лоренс Стерн. Било објавено постхумно во 1904 година. Напишано е како дневник, но наводно било наменето како љубовно писмо до Елиза Дрејпер. Стерн предвидел дека ќе биде објавено долго по неговата смрт и смртта на Дрејпер.

## Историја на составот
Стерн го напишал во летото 1767 година, кога се приближувал до крајот на својот живот. Во тоа време тој го пишувал и романот *„[[Сентиментално патување низ Франција и Италија]]“*, каде што на почетокот се споменува „малата слика на Елиза“ што Јорик ја носел околу вратот.

Тоа е во форма на дневник - писмо и е инспирирано од неговата длабока наклонетост кон г-ѓа Елизабет Дрејпер, која ја запознал кога таа ја посетила Англија во 1765-1767 година. Таа била 22-годишна сопруга на службеник на источноиндиска компанија и сестра на Росон Харт Бодам. Нејзиниот сопруг ја донел во Англија за да закрепне од болест. Со оглед на тоа што двете страни веќе биле во брак, врската се сметала за скандалозна.

## Псевдонимско пишување
Авторот го усвоил псевдонимот Парсон Јорик, кој претходно се појавил во неговите два најпознати романи, *[[Животот и мислењата на Тристрам Шенди, Господин]]* и *Сентиментално патување низ Франција и Италија*. Во *Тристрам Шенди,* ни е кажано дека покојникот е поврзан со познатиот, измислен шегаџија Јорик, чие размислување е расеано во делото Хамлет на Вилијам Шекспир*:*

„Често ми доаѓаше во глава дека оваа фикција не може да биде ништо друго освен онаа на главниот шут на кралот; - и дека Хамлетовиот Јорик, во нашиот Шекспир, чии многу драми, знаете, се засновани на автентицирани факти, - беше секако самиот човек“.

## Алузии на Браманите
Во вториот пример за разиграноста на авторот со имињата, Стерне и Елиза ги добиваат хипокористичките имиња „Брамин“ и „Брамина“. Со оглед на браманската хинду свештеничка каста е позната по строгоста и мудроста, Стерн на тој начин го привлекува вниманието на неговата реална улога како свештеник. Истовремено, епитетот на Елиза Брамина ги истакнува нејзините врски со Индија.

Ова разиграно религиозно повикување нѐ потсетува дека Стерн бил англикански свештеник. Запаметен сега по неговата фикција, во негово време биле објавени повеќе копии од неговите проповеди отколку од неговите романи.

## Автобиографски елементи
Во Дневникот има карактеристична Стерновска нејасност во врска со тоа дали е напишано како приватно продолжено љубовно писмо до Елизабет Дрејпер или било наменето за објавување како литература. Се чини дека е и автобиографско и фиктивно дело, а Стерн велел дека пишувал за потомството:

„...кога ти и јас ќе мируваме засекогаш - ќе има прилика некој објаснувач на моите дела на ова место, да зборува за пријателството кое опстојуваше толку долго и верно помеѓу Јорик и дамата за која тој зборува.

## Наводи

Категорија:Дневници
Кристин Мулер-Шварце

**Кристин Мулер-Шварце** била американски психолог од Државниот универзитет во Јута и првиот американски научник кој работел на копното на Антарктикот.

## Работа на Антартикот

Таа го придружувала својот сопруг, Дитланд Мулер-Шварце, биолог, до Кејп Крозиер на островот Рос. Летајќи од Крајстчерч, Нов Зеланд, на 15 октомври 1969 година, тие пристигнале на Антарктикот да ги проучуваат пингвините Адели во Кејп Крозиер, на околу 50 милји од американската станица МекМурдо. Четири други американски научници им се придружиле на Мулер-Шварце три недели подоцна. Извесно време, двојката ја делела теренската кабина со други научници, но подоцна имале свое склопливо иглу од фиберглас. Во раните 1970-ти, тие работеле и на островот Кристин чие име било предложено во чест на Кристин од нејзиниот сопруг кој работел за американската програма за истражување на Антарктикот (USARP). 

Џонс и уште шест жени научници биле однесени на Јужниот пол на 12 ноември 1969 година, но Мулер-Шварце го одбила патувањето бидејќи била премногу зафатена со своите пингвини.

Мулер-Шварце и нејзиниот сопруг го проучувале однесувањето на односите предатор-плен помеѓу *морски леопард* и јужнополарен поморник, како и профилактичкото и одбранбеното однесување на пингвините Адели.

Заедно со нејзиниот сопруг, Мулер-Шварце ги објавила своите наоди за пингвините на на германски, првпат тие биле објавени во 1975 година.

## Наводи

Категорија:Жени биолози
Топоклима

**Топоклима** е клима која се однесува на место или единица чија површина е во рамките на не повеќе од еден квадратен километар. Топоклимата може да се однесува на климата во паркови, тврдини, брегови на реки, помали речни острови итн. Просторно, топклимата е посеопфатна од микроклимата и е помала од мезоклимата.  

## Поврзано

* Мезоклима
* Макроклима
* Микроклима

## Литература

* Мастило, Н. (2005): *Речник на современата српска географска терминологија*, Географски факултет, Белград
Категорија:Клима
Категорија:Климатологија
Црн хумор

**Црн** **хумор**, **мрачна комедија**, **мрачен хумор**, или **морбиден хумор**, е стил на комедија што користи тема која генерално се смета за табу, особено темите кои вообичаено се сметаат за сериозни или болни за да се разговара за нив. Писателите и комичарите често го користат како алатка за истражување на вулгарни прашања со тоа што предизвикуваат непријатност, сериозна мисла, но и забава за својата публика. Така, во фикцијата, на пример, терминот *црна комедија* може да се однесува и на жанр во кој црниот хумор е основна компонента. Карикатуристот Чарлс Адамс бил познат по таквиот хумор.

Додека терминот *црна комедија* е релативно широк поим кој опфаќа хумор што се однесува на многу сериозни теми, *црниот хумор* има тенденција да се користи поконкретно во врска со смртта или ситуации кои потсетуваат на умирање. Книжевните критичари ги поврзуваат црната комедија и црниот хумор со Аристофан.

## Етимологија
Терминот *црн хумор* бил измислен од надреалистичкиот теоретичар Андре Бретон во 1935 година додека ги толкувал делата на Џонатан Свифт. Бретон анализирал некои од записите на Свифт, нарекувајќи ги поджанр на комедијата и сатирата во кои смеата произлегува од цинизмот и скептицизмот, често потпирајќи се врз теми како што е смртта.

Бретон го измислил терминот за неговата книга од 1940 година *„Антологија на црниот хумор“* (*Anthologie de l'humour noir*), во која тој го смета Џонатан Свифт како основоположник на црниот хумор. Во својата книга, Бретон вклучил и извадоци од 45 други писатели.

## Историја
Меѓу првите американски писатели кои употребиле црна комедија во своите дела, биле Натанаел Вест и Владимир Набоков. 

Меѓу неодамнешните писатели предложени како црни хумористи од страна на новинарите и книжевните критичари, се Роалд Дал, Курт Вонегат, Ворен Зивон, Кристофер Дуранг, Филип Рот, и Веико Хуовинен. Ивлин Во е наречен „првиот современ писател кој го продуцирал одржливиот црн стрип роман“. 

## Природа и функции
Зигмунд Фројд, во својот есеј од 1927 година *Хумор*, иако конкретно не го спомнува „црниот хумор“, наведува буквален пример на црн хумор. Пол Луис предупредил дека оној „ослободувачки“ аспект на шегите со црн хумот зависи од контекстот на шегата: дали шегата ја кажува самата загрозена личност или некој друг.

Црниот хумор е честа појава во професии и средини каде работниците рутински треба да се занимаваат со мрачни теми. Ова ги вклучува полицајците, пожарникарите, екипите за брза помош, воениот персонал, новинарите, адвокатите и директорите на погреби, каде што е признат механизам за справување со секојдневието. 

## Наводи

Категорија:Стоечка комедија
Категорија:Шеги
Категорија:Хумор
Категорија:Филмски жанрови
Прераскажување на грчка митологија

**Прераскажувањето на грчката митологија** — литературен жанр каде приказните од класичната грчка митологија се сместени или во современ или футуристички амбиент. Приказните од овој жанр имаат за цел да ги комбинираат митолошките теми како раѓање, смрт и љубов со модерните филозофии на феминизам и зајакнување.

## Историја
Еден од првите примери на жанрот е *[[Пенелопијадата]]* (2005) напишана од Маргарет Атвуд која ги раскажува настаните од Хомеровата *Одисеја*, особено трагедијата на Пенелопе, во 21 век. Книгата била дел од *серијата митови Канонгејт* каде современите автори ги препишуваат античките митови. Друга влијателна серија во жанрот е *серијата Перси Џексон* на Рик Риордан, која ја раскажува приказната за грчките богови и нивните деца кои живеат во современиот свет. Последователни серии кои се занимаваат со други митови, како што се нордиските и египетските исто така биле објавени од Риордан. Урсула Ле Гвин, исто така, објавила книга со наслов *[[Лавинија (роман)|Лавинија]]* (2008) која ја раскажува приказната за *[[Енеида|Енеидата]]* низ очите на малолетниот женски лик, Лавинија.

*[[Ахиловата песна|„Песната за Ахил“]]* (2011) на Медлин Милер станала првата книга во која е претставен терминот. Иако романот се одвива во Тројанската војна, книгата се здобила со популарност поради нејзиниот фокус на ЛГБТК+ односите. Друга популарна книга била *[[Митос (книга)|Митос]]* (2017) од Стивен Фрај која е составена од неколку грчки приказни прераскажани и модернизирани. Неодамна, жанрот бил ставен под лупа за време на објавувањето на контроверзната книга *Круна на Ѕвездената светлина* од Кејт Коран.

## Наводи

Категорија:Книжевни жанрови
Категорија:Жанрови
Категорија:Шпекулативна фикција
Категорија:Постмодерни дела
Ден од животот (жанр)

**Ден од животот** (), **еден ден од животот** или **ден од животот на** — жанр на раскажување што се сосредоточува на настани што се случуваат во текот на еден ден од животот на лицето или лицата.

Овој вид раскажување често се користи во новинарството, каде што „секојдневната приказна документира нечии дејности во одредена временска рамка, како што е еден ден. Видеоновинарот доловува сѐ, со цел да открие значајни подробности“. Жанрот има за цел да им обезбеди на читателите или гледачите поглед на еден типичен ден на лицето без да е неопходен цел ден за претставување на материјалот.Приказната за „еден еден од животот“ може да вклучува определена криза и како таа се решава, но некои писатели ја гледаат како начин за истражување на човечките односи и искуства. Тие веруваат дека сосредоточувањето на еден ден од животот на ликот, дури и без драматична кулминација или разрешување, е прифатлив начин да се раскаже приказна. Овие приказни можат да се сметаат и за приказни за „парче од животот“, кои ги прикажуваат рутинските настани од животот на лицето. Арно ама, приказна од парче од животот не е секогаш ограничена на само еден ден.

## Поврзано

* Парче од животот

## Наводи

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Раскажување
Категорија:Жанрови
Чиста комедија

**Чистата комедија** — жанр на комедија што е генерално без рибалдизам: расизам, шеги за силување, пејоративи, вулгарности, непристојност, инцест, недозволени дроги, безбоен хумор, тоалет хумор, експлицитна сексуална содржина и сличен непристоен материјал. Комичарите може да се обидат да ги заобиколат ограничувањата за чиста комедија преку користење на инсинуации, еуфемизми, двоен говор, двојно значење и родово неутрален јазик. Чистата комедија не е секогаш непровокативна.

Чистата комедија некои ја сметаат за повисока форма на комедија од настапите што се потпираат на шокот од вулгарности или сексуална содржина за да предизвикаат смеа. Боб Њухарт во интервју за *[[The Wall Street Journal]]* изјавил дека е потешко да се насмееш од чист материјал. Дејвид Бренер рекол: „Многумина кои се потпираат на валкан хумор го прават тоа затоа што вулгарниот јазик им помага да продаваат слаби шеги“.

## Историја
Некои рани комедии, како што се старогрчката *[[Лисистрата]]* и некои драми на Вилијам Шекспир, може да се сметаат за сурови и необични. Подемот на масовните медиуми довело до фокусирање на задржување на комедијата од непристојна содржина за да им се допадне на најголемата публика и на огласувачите. Комичарите како Боб Хоуп, Бил Козби и Боб Њухарт биле познати по нивните чисти настапи и привлекле широка публика. Во Соединетите Држави, правилата на Федералната комисија за комуникации против непристојноста на емитуваните телевизии предизвикала чистата комедија да процвета. Подемот на кабелската телевизија и олабавувањето на јавните ставови кон крајот на 20 век им овозможила на комичарите да бидат по „непристојни“ или „гнасни“ и довело до подем на сината комедија и медиумските личности како Хауард Стерн кои многу се потпираат на вулгарности и сексуална содржина.

## Наводи

Категорија:Стоечка комедија
Категорија:Комични жанрови
Огледало (книга)

**Огледало** е книга на Кирил Пејчиновиќ, печатена во 1816 година во Будим, во тогашната Австриското Царство.

## Содржина
Книгата е печатена со црковнословенски шрифт. Форматот и е мала осминка. Покрај 4 ненумерирани, таа содржи 148 нумерирани странички (во нумерацијата е направена една грешка: по стр. 76 следува 87, така што последната бројка е 158, за десет повеќе од стварниот број на страниците).

Книгата ја има следната содржина:
# Послједование, пострижение монаха, одјејание расси и камилавки 1-3
# Сказание о молитвје свјатаго Нифонта јако ова пријатна јест пред Богом 3-6
# Молитва свјатаго Нифонта 6-18
# Сказание о молитвје свјатаго Трифона како подабает пјети 19-20
# Молитва свјатаго Трифона 20-36
# Сказание како подобает звучити отрока азбуки 36-39
# Чин благословение отроков 39-48
# Молитва 7 отроком немогушчим спати болним 48-53
# Молитва за всекаква болест со параклис Богородичен 53-54
# Молитва от очес призора сиреч за уроци 55-57
# Поучение свакому Христиану, како подобает празновати празници Господских и свјатих и како подобает причаститисја свјатим причашчением 58-145 (155)
# Молитва свјатаго Арханѓела Михаила 146-148 (158).

Како што се гледа, најголемиот дел од книгата го зафаќа словото за празниците, оригинална проповед на народен јазик. На народен јазик се пишувани и сказанијата (под бр. 2, 4, 6 во содржината), а при молитвите само некои кратки објасненија. Другото е на црковнословенски јазик.

Молитвите и последованијата во „Огледало“ се земени повеќето од требниците. Сказанието за молитвата на св. Трифона и трите негови молитви се извлечени од еден ракописен црковен устав од XV в., што го имал при рака Кирил (Хлудова збирка бр. 123). Сказанието за молитвата на св. Нифонта и таа молитва се земени од Прологот, од житието на светецот.
Одломки од словото за празниците има објавено Стојан Новаковиќ во книгата „*С Мораве на Вардар*“, Београд 1894 г. 90-106, со современа транскрипција. Притоа ред грешки од првото издание не се исправени, а има случаи да се направени и нови.

## Белешки

Категорија:Книги од 1816 година
Категорија:Историографија на Македонија
Именик на бугарските ханови

***Именик на бугарските ханови*** (; ) — краток текст за кој се претпоставува дека ги содржи имињата на некои рани бугарски владетели, нивните кланови, годината на нивното искачување на престолот според цикличниот прабугарски календар и должината на нивното владеење. Напишан е на црковнословенски, но содржи голем број на прабугарски имиња и термини за време. Ракописот исто така не содржи никакви наводи дека претставува список на владетели на Бугарија.

*Именикот* бил пронајден од русинот Александар Попов во 1861, за време на неговото истражување на руските летописци. Досега се пронајдени три преписи на ракописот.

Категорија:Прабугари
Категорија:Бугарски ракописи
Список на населени места во Вардарска Македонија по општина (1913-1915)

мини|350п|Административна поделба на Вардарскиот дел на Македонија, окрузи, срезови и општини.
Ова е список на населени места во Вардарскиот дел на Македонија согласно територијалната поделба на Кралството Србија, во периодот 1913-1915 година, односно периодот помеѓу есента 1913 година (после Букурешкиот договор и новата административна поделба), и освојувањето на Србија од страна на Централните сили за време на Првата светска војна.

## Список

## Наводи

## Надворешни врски
* Интерактивна карта на општините во периодот 1913-1915
1913-1914
Населени места
Категорија:Македонија во 1913 година
Категорија:Македонија во 1914 година
Категорија:Македонија во 1915 година
Категорија:Македонија под српска власт
Категорија:Вардарска Македонија
Розета од Плиска

**Розетата од Плиска** е бронзена розета со седум краци пронајдена во 1961 во Плиска, средновековната престолнина на Бугарија. Археолозите ја датираат од 7-9 век.

Има форма на седумкрака ѕвезда со дијаметар од 38&nbsp;mm. Испишана е со прабугарски знаци. Секој крак е испишан со два знаци, а од задната страна е испишан знакот IYI.

## Наводи

Категорија:Бугарија во средниот век
Категорија:Плиска
Општина Гевгелија (1952-1955)

**Општина Гевгелија** — поранешна градска општина во Јужна Македонија, создадена во 1952. Центар на општината бил градот Гевгелија.

## Населени места
Во Општина Гевгелија спаѓале следниве села:

## Население
Според пописот во 1953 во општината живееле 000 жители.

## Наводи


## Поврзано

* Општини во Македонија
* Гевгелиска Околија
* Општина Гевгелија 
* Гевгелија 

Категорија:Административна поделба на Македонија
Општина Дедели

**Општина Дедели**, именувана и како **Месен народен одбор Дедели** ― поранешна општина во Македонија, која постоела во периодот 1945-1950 и 1952-1955 година.

## Историја
Месниот народен одбор Дедели бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Валандовска Околија, првично во Штипскиот Округ, а истата 1945 година, околијата со општината биле преместени во Велешкиот Округ, и негови составни населени места биле Дедели и Честево. Во 1947 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Делели бил припаднал на Гевгелиската Околија и територијално останал со истите две населени места. Во 1950 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Дедели бил укинат на сметка на соседниот и проширен Месен народен одбор Валандово. Согласно административната поделба од 1952 година, сега со називот, Општина Дедели била обновена на сметка на соседната и намалена Општина Валандово со нејзините села Дедели, Казандол, Прстен, Собри, Татарли и Чалакли. Согласно административната поделба од 1955 година, Општина Дедели повторно била укината и нејзината општинска територија повторно припаднала на проширената Општина Валандово.

## Население
Според пописот од 1948 година, Месен народен одбор Дедели имал 609 жители, односно вкупното население на Дедели и Честево. Од таа бројка, сите биле Турци.

Според пописот од 1953 година, Општина Дедели имала 2,428 жители, односно вкупното население на Дедели, Казандол, Прстен, Собри, Татарли и Чалакли. 

Следува табела според народностите во пописот од 1953 година:

## Поврзано
*Список на општини во Македонија по население (1948)
*Список на општини во Македонија по население (1953)

## Наводи

Дедели
Дедели
Дедели
Дедели
Дедели
Категорија:Валандовска Околија
Категорија:Гевгелиска Околија
Ана Бартелс

**Ана Катарина Бартелс** родена **Фернквист** (9 декември 1869 - 17 февруари 1950 година) била шведски оперски сопран. Таа го имала своето деби во Кралската шведска опера во 1897 година во главната улога на *Марта* на Флотов. Ангажирана од компанијата во следните 20 години, таа се здобила со популарност како соубрета и колоратура сопран, изведувајќи шведски премиери: како што се Музет во *„Ла боем“* на Пучини и Воглинд во Вагнеровата „ *[[Рајнско злато|Реинголд“]].* Подоцна се свртела и кон улогите на мецосопран. Во 1923 година, била наградена со медал Литерис ет Атрибус.

## Ран живот и образование
мини| Ана Бертелс како Фру Флут во ''Веселите сопруги од Виндзор'' (1913)
Родена на 9 декември 1869 година во Гавле, Ана Фернквист била ќерка на производителот Карл Јоханес Фернквист и неговата сопруга Шарлота родената Ларсон. Во 1902 година се омажила за шведскиот сликар Карл Олоф Бартелс .  

Таа студирала прво во Гавле кај учителот по музика Вилхелм Бјоркгрен (1886–87), потоа во Стокхолм кај госпоѓица Ахорн (1891–92), Сигне Хебе (1893) и Емили Мешелин (1894–95), а подоцна во Баден-Баден и Париз под Десире Артот (1899–1901).  

## Кариера
Во 1897 година, таа го направи своето деби во Кралската шведска опера во Стокхолм во главната улога на *Марта*. Во следните 20 години, настапувала со компанијата, најпрвин добивајќи популарност во улогите на сопран, но подоцна појавувајќи се и како мецосопран. Таа настапувала во неколку шведски примиери како: Музета во *„Боем“* на Пучини и како Воглинде во *[[Рајнско злато|„Реинголд“]]* на Вагнер во 1901, Фатума во *„Маруф“* на Анри Рабо во 1915, Маријана во *[[Кавалер со ружа|„Дер Розенкавалиер“]]* на Ричард Штраус  година во „ *Пуцини Шчинииц* “ (1920).  Другите улоги ги вклучувале Фру Флут во *„Веселите сопруги од Виндзор“* на Николај, Кралицата на ноќта во *[[Волшебната флејта|„Волшебната флејта]]* “ на *[[Кармен (опера)|Моцарт]]*, Сузана во неговиот *[[Свадбата на Фигаро|брак на Фигаро]]*, Елвира во неговиот *[[Дон Џовани]]*, Филин во *Мињон* на Амброаз Томас, Микаела во Бизето. во Офенбаховиот *Орфеј во подземјето*.  

Бартелс е запаметена и по нејзините настапи на концерти и лидер рецитали. Таа се повлекла од сцената во раните 1920-ти.

Ана Бартелс починала во Радмансо во општина Нортаље на 17 февруари 1950 година. 

## Награди
Во 1923 година, за нејзиниот придонес во шведската култура, била наградена со медал Литерис ет Атрибус. 

Категорија:Луѓе од Јевле
Категорија:Починати во 1950 година
Категорија:Родени во 1869 година
Општина Удово

**Општина Удово**, именувана и како **Месен народен одбор Удово** ― поранешна општина во Македонија, која постоела во меѓувоениот период и 1945-1955 година.

## Историја
### Кралство Југославија
Општината за првпат била основана за време на Кралството Југославија, како дел од Дојранскиот Срез. Нејзини населени места биле Ајранли, Аразли, Баракли, Башали, Вејсели, Градец, Ѓулели, Екши Су, Калково, Калуцково, Караѓорѓево, Плавуш, Терзели и Удово.

### 1945-1955
Месниот народен одбор Удово бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Валандовска Околија, првично во Штипскиот Округ, а истата 1945 година, околијата со општината биле преместени во Велешкиот Округ. Негови составни населени места биле Аразли, Градец, Ѓулели и Удово. Во 1947 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Удово бил припаднал на Гевгелиската Околија и територијално бил променет бидејќи го изгубил селото Градец на сметка на новиот Месен народен одбор Градец, а ги добил селата Баракли и Башакли на сметка на Месен народен одбор Плавуш. Во 1950 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Удово бил проширен на сметка на соседниот и укинат Месен народен одбор Градец со неговото село Градец. Согласно административната поделба од 1952 година, сега со називот, Општина Удово била проширена на сметка на соседниот и укинат Месен народен одбор Јосифово со неговите села Ајранли, Вејсели, Јосифово, Плавуш и Терзели. Согласно административната поделба од 1955 година, Општина Удово била укината и нејзината општинска територија припаднала на проширената Општина Валандово.

## Население
Според пописот од 1931 година, Општина Удово имала 2,135 жители, од кои 1,112 биле мажи, а 1,023 биле жени. Општината се состоела од 405 куќи и 443 домаќинства.

Според пописот од 1948 година, Месен народен одбор Удово имал 628 жители, односно вкупното население на Аразли, Баракли, Башали, Ѓулели и Удово.

Следува табела според народностите во пописот од 1948 година:

Според пописот од 1953 година, Општина Дедели имала 2,428 жители, односно вкупното население на Ајранли, Аразли, Баракли, Башали, Вејсели, Градец, Ѓулели, Јосифово, Плавуш, Терзели и Удово. 

Следува табела според народностите во пописот од 1953 година:

## Поврзано
*Список на општини во Македонија по население (1948)
*Список на општини во Македонија по население (1953)

## Наводи

Удово
Удово
Удово
Категорија:Валандовска Околија
Категорија:Гевгелиска Околија
Дневниците на билкарката

***Дневниците на билкарката*** (, , букв. *Монологот на билкарката*) — јапонски лесен роман на Нацу Хјуга со илустрации на Токо Шино, врз основа на кои подоцна почнале да се појавуваат адаптации на манга и аниме 

## Содржина
Лесниот роман се одвива во измислена страна вдахната од Средновековна Кина. Во нејзиното срце е 17-годишната Маомао, ќерка на вешт билкар со широко разбирање за медицината, болестите и отровите. Нејзиниот живот добива остар пресврт кога е грабната од разбојници и продадена во ропство во императорската палата.

Остриот ум и издржливоста на Маомао брзо го привлекува вниманието на Џинши, главниот евнух на надворешната палата, кој ја назначува за лична слугинка и дегустаторка на отрови на една од четирите постари наложници на императорот. Меѓутоа, нејзината улога се протега надвор од дегустацијата; Џинши често ја ангажира нејзината стручност за да ги открие тајните околу труењата и болестите што ги мачат жителите на внатрешната палата, втурнувајќи ја во мрежа од интриги и опасност.

## Ликови
**Маомао** (јап. *猫猫*) — скромна ќерка на билкар што живее во предградието на градот, давајќи ги своите услуги на курварница и нејзините блудници. Нејзиниот живот добива остар пресврт кога е одвлечена од разбојници и продадена во императорската палата, каде што несвесно се заплеткува во палатската интрига. Надоврзувајќи се на нејзиното широко познавање за отровите, медицината, растенијата и основната хемија, таа прераснува во неслужбен судски патолог, а истовремено служи и како дворска дама и дегустаторка на отрови за една од наложниците на императорот.

Иако Џинши, главниот евнух, е заљубен во неа, таа не чувствува ништо друго освен презир кон него, често гледајќи кон неговите манипулации со одвратност. Таа негодува да биде вовлечена во коварните игри на палатата, претпочитајќи наместо тоа да експериментира со разни отрови и лекови врз себе. И покрај нејзината неподготвеност, таа се наоѓа себеси како му помага во разоткривањето на тајните што тој ги претставува, заглавена помеѓу нејзината желба за независност и барањата на опасниот свет.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 
* __СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Манги
Категорија:Аниме-серии
Веселинка Маџарова

**Веселинка Маџарова** (родена 1974, Велес) — македонска солистка. Вработена е како професор по музичко образование во ООУ„Васил Главинов“ во Велес.

## Животопис
Маџарова основно музичко училиште завршила во тогашното училиште „Киро Димов“ денес училиштето го носи името ООМУ „Стефан Гајдов“ во Велес каде учела свирење на пијано. Својот талент продолжила да го надоградува со запишувањето во ДМБУЦ „Илија Николовски- Луј“ - Скопје, а дипломирала на Факултетот за музичка уметност соло пеење во класата на професор Благоја Николовски и Билјана Јовановска–Јакимовска, a подоцна и на музичка педагогија на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ - Скопје.

## Настапи и учества
Како средношколец и студент по соло пеење континуирано учествувала на концерти како солист организирани од Факултетот за музичка уметност, настапи со Македонска филхармонија и солистички концерти. Добитник  е на неколку награди од натпревари по соло пеење и учествувала на повеќе мастер класи по соло пеење во Италија, Хрватска и Полска. По дипломирањето во континуитет продолжила со солистички и концертни активности во земјата и надвор од неа. Маџарова има соработка со градскиот камерен оркестар во Велес и член е на трио „Окарина“ и трио „Дамар“.

Во својата музичко педагошка дејност со учениците постигнала завидни резултати и со училишниот хор на ООУ „Васил Главинов“ има над 10 регионални и републички први награди. Во својата долгогодишна музичка кариера учествувала и во формирањето на детскиот хор „Св. Кирил и Методиј“ со кој како диригент раководи веќе 13 години. Под нејзино раководство хорот има добиено 13 меѓународни награди од коиː две трети награди, три втори награди и седум први награди. Добитник е на повеќе награди на меѓународни хорски натпревари од кои на три натпревари Маџарова е прогласена и за најдобар диригент.

Настапувала на бројни мeѓународни натпревари со хорот „Св. Кирил и Методиј“, меѓу кои се настапот на меѓународниот натпревар „Звучит Москва“ во Москва, Русија, каде хорот освоил први награди, меѓународниот натпревар на духовна музика Гродно, во Белорусија, каде завршиле со второ место, како и меѓународниот натпревар Хајновка „Денови на православната црковна музика“ Хајновка, во Полска, од каде се вратиле со освоена прва награда.

## Авторски  дела
Веселинка Маџарова е автор на музика за две театарски престави за деца „Царската ќерка мразулка“ и „Патување, како и на пет учебници за музичко образование во основно образование, три прирачници за настава по музичко образование за одделенска и предметна настава, и други дела.

## Одликувања и признанија
Веселинка Маџарова е добитник на неколку одликувања и признанија, меѓу кои: Орден за црковни заслуги на Македонска православна црква во 2018 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Интервју на 24.mk
* Детски хор „Св. Кирил и Методиј“ го освои третото место на Фестивал во Шпанија

Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Македонски музичари
Замок Патерно

алт=Остатоци од замокот Албаладехо|мини|Албаладехо
**Замокот Патерно** е познат и како **замок Албаладехо**, тој претставува тврдина лоцирана во градот Албаладехо, во провинцијата Сиудад Реал, Шпанија.

## Историја
Замокот датира од римско потекло, подоцна бил освоен од Арапите и повторно бил изграден во 13 век. Тој му припаѓал на Орденот на Сантјаго, кој помогнал да се одржи замокот.

## Дизајн
Замокот претставува мала правоаголна тврдина. Централното подрачје не е зачувано и во моментов од замокот останале само уште две кули.

## Моментална состојба
Замокот се наоѓа во состојба на пропаѓање.  Замокот потпаѓа под заштита на Декларацијата на Уредбата од 22 април 1949 година и Законот 16/1985 за шпанско историско наследство. Од 2023 година, тој е отворен за туризам цела година со бесплатен премин и влез.

## Околина
мини
Римското село Мостот Олмила. Во овој мост, во близина на Албаладехо, се пронајдени остатоци од римско село заедно со интересни мозаици.

Црквата Сантјаго е црква од 16 век близу до замокот.

## Надворешни врски
castillos.net monumentalnet.org

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Замоци во Шпанија
Викендичка

[мини| Викендички во близина на [Санкт Петербург]]
**Викендичка** - помала куќа за одмор, објект наменет за живеење надвор од местото на постојано живеење.

Може да биде монтажна или цврста конструкција. За разлика од станот, викендичката е самостојна или куќа во низа. Најчесто е надвор од поголемите градови во средина погодна за опуштање и рекреација, опкружена со зеленило. Викендичката се разликува од вилата по нејзината поскромна големина и уредување.

Поимот (скован по англискиот „Weekend“) влегол во македонскиот јазик некаде во 1950-тите. Станал популарен во следното десетлетие, кога поголем број луѓе ќе можат да си изградат некаква „викендичка“. Стандардот на живеење растел, благодарение на развојот на југословенската економија и заработката на гастарбајтерите, а бидејќи во тогашниот систем биле ограничени можностите за продуктивно вложување пари, парите се инвестирале во материјални добра. Исто така, за луѓето кои се преселиле во градот во раздобјето на забрзана урбанизација, а не се родени таму, „викендичката“ е средство за приврзаност кон родниот крај или место за бегство од градот „во природа“ или „ на одмор“.

Во раздобјето до крајот на 1980-тите до распадот на Југославија, „викендичката“ станала важен статусен симбол за оние кои ја поседуваат, а чест предмет на соништата за оние кои немаат. Овој поим опфаќа широк спектар на градби: од малку дотерани традиционални куќички до вистински вили, кои честопати всушност биле куќи со станови за изнајмување на туристи. Исто така, постои начелно важна разлика помеѓу викендичките што се градат во внатрешноста на земјата, често на местата од каде што потекнува градителот, и оние изградени на морскиот брег, често во „диви“ населби.

## Советски Сојуз
Дачите ( руска *дача*) биле широко распространети во повеќето делови на поранешниот Советски Сојуз. Се проценува дека околу 50% од руските семејства кои живеат во големите градови поседуваат викендички.

## Наводи

Категорија:Згради и градби
Категорија:Култура
Борна (кнез)

**Борна** бил кнез на Хрватска од  до 821 и вазал на Франската империја. Неговата престолнина била Нин и владеел со Хрватите во северна Далмација2.

Претходник на Борна бил Вишеслав, кој веројатно бил негов татко. По неговата смрт во 821, го наследил неговиот внук Владислав.

Се споменува во ''Аналите на Франкското Кралство'' (*Annales regni Francorum*) во записите од 818–821. Неговите титули биле „Кнез на Гудушчаните“ (племе од Лика и северна Далмација) во 818; „Кнез на Далмација“ во 819; „Кнез на Далмација и Либурнија“ во 821. Историографијата го третира како владетел на *[[Војводство Хрватска|Далматинска Хрватска]]*.

## Наводи

Категорија:Историја на Далмација
Барабара

десно|мини|300x300пкс| ''Барабара'', традиционалната алеутска зимска куќа
**Барабара** или барабора (руски); **улакс** или *улас* (множина) (алеутски); и **циклуак** (алутички) - традиционално, главно или заедничко живеалиште што го користеле народот Алути и Алеутите, домородните луѓе на Алеутските Острови. Куќата е делумно под земја како земјена куќа, за да ги издржи високите сили на ветерот во алеутскиот синџир острови. Барабарите повеќе не се користат, бидејќи денешните Алеути живеат во современи куќи и станбени згради.

## Преглед
Покривот на барабара генерално бил направен од трева и трева наслоен преку рамка од дрво, и содржел покривна врата за влез. Главната просторија имала два реда за кревети, помалку ископани и повисоки од останатиот дел од просторијата. На дното на собата имало една или повеќе дупки, а влезот вообичаено имал мала заштита од ветер, или „Арктички влез“, за да спречи студен ветер, дожд или снег да навлезе во главната просторија и да ја разлади. На таванот обично имало мала дупка од која излегувал чадот од огнот.

## Галерија

Податотека:Native_barabaras,_or_sod_huts,_probably_Eskimo,_Karluk,_Kodiak_Island,_Alaska,_June_1906_(COBB_6).jpeg|алт=Barabaras in Karluk, Alaska with steeple in background| Барабари во Карлук, Алјаска со сајла во позадина
Податотека:Native_barabaras,_or_sod_huts,_Karluk,_Kodiak_Island,_Alaska,_June_1906_(COBB_5).jpeg|алт=Barabaras in Karluk| Барабари во Карлук
Податотека:Group_of_Native_men,_probably_Eskimos,_Karluk_Village,_Alaska,_June_1906_(COBB_4).jpeg|алт=Group of men in front of structures including a barabara at center, Karluk Village, 1906| Група мажи пред структури, вклучително и барабара во центарот, село Карлук, 1906 година
Податотека:Eskimo_barabara,_or_sod_hut,_and_food_cache,_Nushagak,_Alaska,_1917_(COBB_134).jpeg|алт=Food cache and barabara sod hut in Nushagak, 1917| Поткрената куќа за храна и барабара колиба во Нушагак, 1917 година


## Наводи

## Надворешни врски

* З''асолништа, бараки и шалтери.'' Њујорк: Синовите на Чарлс Скрибнер, 1916 година. стр 100-03.
* Дигитални архиви на Алјаска, пребарување на клучни зборови „барабара“
Категорија:Народно градителство
Људевит

**Људевит**, често нарекуван и ****, бил кнез на Словените во Долна Панонија од 810 до 823. Негова престолнина бил градот Сисак (во денешна Хрватска). Како владетел на Панонските Словени, тој предводел востание против франската власт. Откако изгубил, побегнал на југ, веројатно во Далмација, најпрво во непозната српска жупа (тема на историска дебата), а потоа кај хрватскиот владетел Људемисл, кој предавнички го убил.

## Наводи

## Извори
* Royal Frankish Annales Annales Regni Francorum ed. G. H. Pertz. Monumenta Germanicae Historica, Scriptores rerum Germanicarum 6, (Hannover 1895) for the years 819-822.
* 
* Life of the Emperor Louis (Vita Hludowici), ed. E. Tremp. Monumenta Germaniae Historica: Scriptores rerum Germanicarum 64 (Hannover 1995) chapters 31-35.
* 
*  Google Books
* 
* 
* 
* 

Категорија:Историја на Славонија
Замок Прудник

**Замокот Прудник** бил готски замок лоциран во Прудник, Ополско војводство, во областа на Горна Шлезија во Полска.

## Историја
десно|мини| Старата Вок кула
Замокот Прудник се наоѓал во одбранбениот свијок на реката Прудник. Изграден бил  во 1255 година. Основан од чешкиот витез Вок  кој потекнувал од семејството Розенберг.

Замокот бил уништен во 1428 година од страна на Хусите. По завршувањето на првата шлезиска војна, Фридрих Велики го обновил замокот.

Целиот замок бил зафатен со пожар на 27 август 1806 година во кој замокот изгорел. Во тој пожар останала само една кула наречена „Вок-кулата“,  таа е единствениот остаток од целиот замок.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Замоци во Полска
Категорија:Поранешни замоци
Замок Торун

**Замокот Торун** е замок кој потекнува од 13 или 14 век од Тевтонскиот ред лоциран во Торун, Полска. Замокот е дел од средновековниот град Торун, еден од локалитетите на светското наследство во Полска и историските споменици на Полска.  

## Историја
лево|мини| Кулата гардероба на замокот Торун
мини| Карта што ја прикажува локацијата на замокот Торун во средновековната населба Торун
Замокот Торун бил еден од првите замоци изградени по наредба на територијата што им ја дал војводата Конрад I од Масовија.  Изградбата започнала во средината на 13 век и траела околу сто години.  Тоа бил првиот тевтонски замок во земјата Челмно.  Новиот град Торун пораснал заедно со тевтонските утврдувања кои го штителе. Историската вредност на палатата доаѓа од фактот дека таа била место за Тевтонските витези кога ја започнале нивната прва мисија да ги колонизираат паганските стари Пруси, а потоа и формирањето на тевтонската држава. Првата позната функција на замокот била како резиденција на тевтонскиот командант.

Малку од замокот преживеал до ден-денес, бидејќи бил  често разурнуват со векови оттогаш, со многу разурнувања што се случиле за време на бунтот во градот во 1454 година. Градот се побунил на 4 февруари, а неколку дена подоцна малиот тевтонски гарнизон преговарал за предавање. Им било дозволено да го напуштат замокот и градот. Набргу потоа, на 8 февруари, замокот бил ограбен, а потоа градскиот совет на Торун одлучил дека ќе биде урнат за да се спречат Тевтонските витези повторно да го окупираат замокот. Овој настан го означил почетокот на Тринаесетгодишната војна (1454–66). 

Замокот бил делумно археолошки ископан, обновен и претворен во историски споменик во 1966 година за време на Народна Република Полска.

## Архитектура
За разлика од повеќето подоцнежни тевтонски замоци, тој не бил конвенционален замок со четири крила и  правоаголен, наместо тоа, имал само две крила, поставени на шема слична на онаа на потковица.  

Најголемиот дел од замокот кој преживеал до денес е кулата на гардероба. Таа се  наоѓа преку потокот кој се спојува со блиската река Висла. 

Другиот дел од поранешниот замок што останал денес се визбите. Другите делови од поранешниот замок сега функционираат како постојани експонати. Постојаните експонати, кои главно се наоѓаат во сводовите на палатата, тие се изложени во поставки како што се оружјата, кујната, студентскиот дом, скрипториумот и ковачницата за пари. 
мини| Урнатините на замокот Торун

## Поврзано

* Историја на Торун
* Орденсбург
* Окружен музеј во Торун

## Наводи

## Надворешни врски

*  Zamek Krzyżacki (ruiny)
*  Ruiny Zamku Krzyżackiego
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Замоци во Полска
Керол Џун Бредли

**Керол Џун Бредли** (12 август 1934 - 27 јули 2009 година) била американска музичка библиотекарка.

## Ран живот и образование
Бредли е родена во Хантингдон, Пенсилванија, ќерка на Џорџ Алберт Бредли и Алис Болингер Бредли. Нејзиниот татко бил наставник по математика, а нејзината мајка учителка и директорка на училиште.

Бредли матурирала во средното училиште Карлајл во 1952 година. Таа дипломирала музичко образование на колеџот Либанон Вали, каде што се стекнала со додипломски студии во 1956 година. Се обучила како библиотекар на Универзитетот Западен Резерв, каде што ја напишала својата магистерска теза во 1957 година за историјата на музичката збирка Едвин А. Флејшер во Слободната библиотека во Филаделфија. Подоцна во нејзината кариера, таа завршила докторски студии по библиотекарски науки на Државниот универзитет во Флорида, со дисертација од 1978 година насловена *„Генезата на американската музичка библиотека: 1902-1942“*. 

Студирала виолина, работејќи со Миша Мишакоф и свирела со филхармонијата на Кливленд и оркестарот на Филаделфија за време на колеџот. 

## Кариера
Бредли работела во библиотеката за хорска музика Дринкер во Филаделфија како млада жена. Во 1959 година се преселила во библиотеката на Воената академија на Соединетите Држави во Вест Поинт, каде што била првиот музички библиотекар на академијата. Во 1960 година, таа започна да работи во музичката библиотека на колеџот Васар. Била вонреден директор на Музичката библиотека на Универзитетот во Бафало од 1967 година до нејзиното пензионирање во 1999 година. Таа и Џејмс Б. Кувер ја создале училишната музичка библиотека. Во 1977 година, била признаена со Канцеларската награда за библиотекарство.

Бредли напишала и уредувала професионални текстови, вклучувајќи *Прирачник за музичка библиотека* (1966), *Класификација на Дикинсон: Прирачник за каталогизација и класификација за музика* (1968), *Читач во музичката библиотека* (1973) и *Музички збирки во американски библиотеки: хронологија* (1981) .  Таа, исто така, придонесувала со статии во *Речникот на биографијата на американската библиотека* (1978), и состави *Индекс на поезијата во музиката: Водич за поезијата поставена како соло песни од 125 главни композитори* (2003). Нејзината дисертација од 1978 година стана основа на две други книги од Бредли, Американско музичко библиотекарство: биографско и историско истражување (1990) и Американско музичко библиотекарство: водич за истражување и информации (2005). 

## Личен живот
Бредли починала во 2009 година, на 74 години, во болница во Бафало, Њујорк.

## Наводи

Категорија:Американски библиотекари
Категорија:Починати во 2009 година
Категорија:Родени во 1934 година
Категорија:Музички библиотекари
Миле Милев

**Миле Милев**, родено име **Миле Алексов Милев**, исто така познат како **Миле Алексов Миланов** или **Миле Алексо Милевски** во велешки извори. (Велес, 15 август 1921 — Војница, 16 декември 1942) — македонски партизан и учесник во народното ослободително движење во Велес и Велешко. Член во народната ослободителна армија на Македонија и комунистичката партија на Југославија. еден од најстарите членови во народноослободителниот партизански одред „Димитар Влахов“. За време на НОБ во Битката кај Војничка пештера, тој храбро и трагично загинал при судир со бугарските фашистички окупатори. После војната неговите посмртни остатоци биле пренесени во велешката спомен костурница каде што се наоѓаат и ден денес.

## Животопис
Роден е во градот Велес, произлегувал од крајно бедно семејство. Заедно со татко му работел како полски аргат. Со распаѓањето на Кралството Југославија под окупација на фашистичка Бугарија, Третиот Рајх и Кралството Италија во краткотрајната априлска војна Миле Милев бил повикуван да служи во фашистичката окупирачка бугарска армија како дел од нивниот воен рок. Тој се приклучил во армијата но во јули 1941 година избегнал и се вратил во неговиот роден град Велес. После неколку недели бил повикуван повторно да служи во армијата но тој наместо да го прифати предлогот се приклучувал во народното ослободително движење.

Околу овој период тој се приклучил во комунистичката партија на Југославија. Тој почнал да собира материјали, храна, облека и куршуми за велешките партизаните. Во првата половина на септември 1944 година тој се приклучил во народноослободителниот партизански одред „Димитар Влахов“. Учествувал во борбените акции против суровите ксенофобиски бугарски фашистички окупатори, по реорганизирањето на одредот тој бил приклучен во втората чета на одредот. Учествувал во судир блиску до рудник во селото Поменово во септември 1942 година.

Тој исто така учествувал во напад кај селото Степанци каде што храбро се борел. Во декември 1942 година заедно со партизанскиот одред патувале во селото Војница. Во 16 декември 1942 година кога биле во пештерата биле откриени од една ловџија којшто ги пријавил кај бугарската полициска сила. После неколку часа бугарската армија заедно со квислингската велешка контрачета ги нападнале партизаните во Битката кај Војничка пештера.  За време на битката Миле Милев храбро и трагично загинал. После војната со отворањето на велешката спомен костурница во 11 октомври 1979 година неговите посмртни остатоци биле пренесени во костурницата. Остатоците во костурницата уште се присутни ден денес. По негова чест една улица во Којник го носи неговото име.

## Наводи


Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Починати во Војница
Категорија:Родени во 1921 година
Категорија:Починати во 1942 година
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Дејци на КПЈ
Категорија:Жртви во Битката кај Војничка пештера
Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна
Српска народна музика

**Српска народна музика** (/*српска народна музика*) се однесува на, во потесна смисла, на „постариот“ стил на српската народна музика, кој му претходи на „поновиот“ (/*novokomponovana*, „новокомпониран“) стил кој се појави во 1970-тите и 1980-тите како резултат на урбанизацијата. Карактеристичните музички инструменти ги вклучувале хармоника и виолина, а биле користени и традиционални инструменти како тамбура, флејта.

## Забележителни изведувачи

; Машки

* Цуне Гојковиќ (1932–2017)
* Предраг Живковиќ Тозовац (1936–2021)
* Мирослав Илиќ (роден 1950 г.)
* Станиша Стошиќ (1945–2008)
* Синан Сакиќ (1956–2018)
* Шабан Шаулиќ (1951–2019)
* Шеки Турковиќ (роден 1953 г.)
* Маринко Роквиќ (1954–2021)

; Женски

* Лепа Лукиќ (родена 1940 г.)
* Снежана Ѓуришиќ (родена 1959 г.)
* Мерима Његомир (1953–2021)
* Василија Радојчиќ (1936–2011)
* Бранкица Васиќ (Бранкица Васић), уметничко име Василиса 
* Лепа Брена (родена 1960 г.)
* Зорица Брунцлик (родена 1955 г.)

## Забележителни песни

* Список на српски народни песни

## Забележителни концерти

* *Три мајстора*, декември 1996 година, Радио телевизија на Србија, ()

## Поврзано

* Староградска музика
* Српски фолклор
* Српски ора
* српската култура

## Наводи

# 60 најубави народни песни

* 
* 
* 

Категорија:Српска народна музика
Кончагуита

**Кончагуита** е вулкански остров во заливот Фонсека, источен Ел Салвадор.

Во октомври 1892 година, земјотрес предизвикал големо лизгање на земјиштето на вулканот, а добиениот облак од прашина прво се сметал дека е нова вулканска пепел. Настанот бил дискредитиран како вулканска ерупција од Институтот Смитсонијан.

## Наводи
* 
Категорија:Планини во Ел Салвадор
Категорија:Координати на Википодатоците