open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фикрет Аломеровиќ

**Фикрет Аломеровиќ** (роден на 3 декември 1970) — поранешен македонски фудбалер, кој играл на позиција одбрана.

## Клупска кариера
Роден во Скопје, СР Македонија, тогаш сè уште во рамките на Југославија, Аломеровиќ играл за ФК Скопје, ФК Раднички Ниш, ФК Вардар, ФК Слога Југомагнат, ФК Торпедо-Лужники Москва, НД Горица, Валур и Викингур.

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на klisf.info (English)
* Интервју на sport-express.ru (Russian)

Категорија:Фудбалери од Скопје
Категорија:Македонски Бошњаци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1970 година
Категорија:Фудбалери на ФК Скопје
Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)
Категорија:Фудбалери на ФК Торпедо Москва
Категорија:Фудбалери на ФК Слога Југомагнат
Скокови во вода на светското првенство во водени спортови 2009 - синхронизирани скокови од 10м во машка конкуренција

## Резултати

**''Зелената** ги означува финалистите''

## Надворешни врски
* Прелиминарни резултати 
* Финални резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Географија на Франција

thumb|240px|Географски координати :

Додека континентална Франција се наоѓа во Западна Европа, Франција исто така поседува и територии во Северна Америка, Карибите, Јужна Америка, на јужниот дел на Индиски Океан, на Тихиот Океан, и на Антарктик.

Европскиот дел на Франција зазема 547.030&nbsp;км2, заземајќи го најголемиот дел меѓу членките на Европската Унија, односно, за малку е поголем од Шпанија. Франција поседува различен вид на релјеф, од низини на северниот и западниот брег, до планини на југоисток каде што се протегаат Алпите, во средишниот јужен дел кај Централниот Масив и Пиринеите на југозапад, кои се некој вид и природна граница со Шпанија. На 4.807&nbsp; метри  над морското ниво, највисоката точка на Европа, врвот Монблан, се наоѓа на Алпите на границата меѓу Франција и Италија. Континенталниот дел на Франција има исто така и раширени речни системи меѓу кои реката Лоара, Гарона, Сенаи Рона, која го дели Централниот Масив од Алпите и се влева во Средоземното Море кај местото Камарг, најниската точка на Франција (2&nbsp;м под морското ниво). Корзика се наоѓа во Средоземното Море.

thumb|left|250px|Француската економска зона се протега на 11 милиони км<sup>2</sup> океан низ светот.
Целосното копно на Франција, заедно со ДОМ и ТОМ (без Адели Ленд), изнесува 674.843&nbsp;км2, 0,45% од целосното копно на Земјата. Сепак, Франција поседува втора по големина економска зона (EEZ) на светот, или 11.035.000 км2, приближно 8% од целосната површина на сите економски зони во светот, и се наоѓа веднаш зад Соединетите Држави (11.351.000&nbsp;км2) пред Австралија (8.232,000&nbsp;км2&nbsp;).

Европскиот дел на Франција се наоѓа 41° и 51° северно, во западниот дел на Европа, па оттука лежи во северната температурна зона. Северот и северозападот имаа умерена клима, додека комбинација од морски влијанија, широчината и височината предизвикува разновидна клима во останатиот дел на континентална Франција. На југоисток преовладува средоземна клима. Во западниот дел, климата главно е океанска со висок степен на врнежи, меки зими и свежи до топли лета. Во внатрешниот дел климата станува континентална со жешки, лета, постудени зими и со помалку врнежи. Климата на Алпите и другите планини главно е алпска, со голем број денови со температури под нулата и со 150 снежни денови каде снегот трае до 6 месеци.
Ксеноестроген

**Ксеноестрогените** претставуваат нови, индустриски добиени супстанци кои покажуваат естрогени ефекти и кои имаат различна хемиска структура од архиестрогените (од природните естрогени) кои се создаваат во живите организми. Ефектите на ксеноестрогените врз човековото здравје и врз животната средина се предмет на голем број истражувања.

## Ефекти врз здравјето
Ксеноестрогените се смета дека влијаат врз појавувањето на поголем број на здравствени проблеми, но иако не постојат сигурни докази за тоа, последиците од несаканите ефекти до кои тие може да доведат се сметаат за сериозни. Ксеноестрогените предизвикуваат ефекти слични на природниот естроген и на таков начин може да влијаат врз нарушување на процесите на кои природните естрогени влијаат. Изведени се студии со кои е покажано нивното влијание врз репродуктивниот циклус кај луѓето и кај дивите животни.

## Прусуство во организмот
Присуството на ваквите супстанци претставува сериозна закана за здравјето на луѓето. Животот се заснова врз пренесување на биохемиските информации од една на дуга генерација, а присуството на ваквите супстанци може да доведе до нивна интерференција во процесот на пренесување на ваквите информации низ процес кој денес се означува како *настанување на хемиска конфузија*. Во 2008 година публикувана е студија во која се набројуваат голем број на ефекти предизвикани од ксеноестрогени супстанци кај мажјаците кај повеќе видови (вклучувајќи го и човековиот вид).

## Супстанци кои покажуваат естрогени ефекти
* Алкилфенол
* Атразин (хербицид)
* 4-метилбензилдиен камфор (лосион за сончање)
* Будалиран хидроксианисол (конзерванс за храна)
* бисфенол А (мономер за поликарбонатна пластика и антиоксиданс во пластиката)
* Дихлородифенилхлороетилен (производ на разложување на познатиот пестицид DDT)
* DDT (инсектицид)
* линдан (инсектицид)
* металоестрогени (класа на неоргански ксеноестрогени)
* ендосулфан (инсектицид)
* парабени (се користат во креми и во лосиони)
* ...

## Литература

## Надворешни врски
* "Our Stolen Future" book about endocrine disruption
* How to avoid xenoestrogens 
* S. Safe on lack of evidence for any effect 

Категорија:Естрогени
Категорија:Ендокринологија
Категорија:Ксеноестрогени
Категорија:Загадување на водата
4-метилбензилдиен камфор

Супстанцијата **4-метилбензилдиен_камфор** претставува дериват на камфорот кој се користи во коземетичката индустрија поради нејзината способност да ја заштитува кожата од штетните УВ зраци. Поради тоа се користи при производството на креми за сончање, во лосиони о деодоранси. Познати трговски марки во кои се наоѓа оваа супстанција се **Eusolex 6300** (на производителот Merck & Co.) и **Parsol 5000** на фирмата (DSM).

Оваа супстанција претставува ксеноестрогена супстанција

## Литература

Категорија:Естрогени
Категорија:Ендокринологија
Категорија:Ксеноестрогени
Категорија:Енони
Географија на Црна Гора

мини|десно|300п|Карта на Црна Гора
**Географијата на [[Црна Гора]]** е поим со кој се опфаќаат географските, климатските и демографските одлики на државата. Црна Гора е балканската држава, која претежно е планинска. Државата има поволна географска положба поради тоа што има излез на море.

## Местоположба
Црна Гора е држава која се наоѓа на Балканот, на Јадранско Море.

## Граници

Вкупната површина на земјата изнесува 13,883 км2, и според го зазема 157-мото место по големина во светот. Земјата граничи  со Хрватска, Босна и Херцеговина, Србија (Косово) и Албанија.

Главниот град Подгорица е најголемиот во државата со околу 180,086 жители.
 
## Население

Црна Гора има население од околу 623,633 жители. Густината на населеноста е 45 жит/км2.

## Клима

Поголемиот дел од Црна Гора е планински со високи врвови покрај границите со Србија и Албанија. Мал рамничарски дел има над  Подгорица и покрај приморјето. Најниската точла се наоѓа е во долината на реката Зета. Еден од позначајните црногорски врвови е Боботов Кук на Дурмитор со висина од 2.522 метри.

## Поврзано
* Национални паркови во Црна Гора
* Градови во Црна Гора
* Демографија на Црна Гора
## Наводи
Географија на Шпанија

thumb|240px|Географски координати : 40°00'N 4°00' W

Шпанија е земја која се наоѓа на Пиринејскиот Полуостров, во Југозападна Европа.

## Граници

Вкупната површина на земјата изнесува 505,990 км2, и според тоа се наоѓа на 51 место по големина во светот. Земјата го дели Пиринејскиот Полуостров со Португалија, Гибралтар и Андора. На североисток, по Пиринејскиот планински масив, се граничи со Франција и Андора. Шпанија ги вклучува Балеарските Острови во Средоземно Море, Канарските Острови во Атлантски Океан, градовите Сеута и Мелиља на север од Африка и неколку помали ненаселени острови на средоземната страна на Гибралтар, како Хафиринските Острови, „карпите“ (на шпански: *peñones*) на Велез и Алхукемас, и малиот Парсли Остров.

Шпанија зазима 83% од вкупната плоштина на Пиринејскиот Полуостров. Таа е трета најголема држава во Европа, по Украина и Франција. Нејзините морски граници изнесуваат 4 964 километри преку кој Шпанија ги поддржува врските со останатите држави. Таа излегува на два водни базени, јавувајќи се како средоземна и атлантска држава. Нејзината граница со Франција е долга 623 километри, а со Андора 64 километри, Португалија 1 214 километри, Мароко 15,9 километри преку градот Сеута.

Главниот град Мадрид е најголемиот во државата со околу 6,211,000 жители.
 
## Население
Според пописот, вкупното население во Шпанија е околу 48,946,035 жители. Густината на населеноста е 90/km2 жители на квадратен километар.

## Клима

Шпанија се наоѓа во умерениот појас, чиј релјеф и клима многу се разликуваат, во зависност од местото. Често, за климата во Шпанија се вели дека е средоземна. Но, таа се јавува само на југ и исток.

 
Шпанија се налази у умереном појасу, њен неуједначен релјеф утиче на велику климатску разновидност. Често се за климу Шпаније каже да је средоземна (средоземна). Међутим, то је само донекле тачно јер само приобално подручје истока, југоистока и југа Шпаније има средоземну климу. Во Централна Шпанија, климата е континентална. 
 
На исток и југ, каде преовладува средоземната клима, средните месеќни температури се движат од 13&nbsp;°C до 25&nbsp;°C. Летата на овие региони се топли, суви со максимални температури до 48&nbsp;°C.
Така, овој дел има најголем број на сончеви денови во Европа. Зимите се умерени. На северозапад, климата е постудена и температурите се движат од 8-20&nbsp;°C. Во Централна Шпанија, каде климата е континентална, температурите се движат од 3-23&nbsp;°C, но во зимните периоди тие можат да паднат и под О°C
## Наводи
Нес (река)

[thumb|right|Реката Нес во [Инвернес, Шкотска]]
**Нес** (шкотски гелски: *Abhainn Nis*) е река која истекува од езерото Лох Нес во Шкотска, северно од градот Инвернес и Марискиот Ферт.

## Поврзано
* Реки во Шкотска
* Лох Нес

Категорија:Реки во Шкотска
Сметачко инженерство

**Компјутерско инженерство** е дисциплина што ги комбинира Електроинженерството и Компјутерската наука. Компјутерските инженери вообичаено имаат обука во електроинженерството, Софтверски дизајн и интегрирање на хардвер и софтвер, наместо само електроинженерство или Софтверско инженерство. Компјутерските инженери се вклучени во многу аспекти на компјутерството, од дизајн на поединечни микрообработувачи, лични сметачи, суперкомпјутери, итн. Ова поле на инженерство не само што се фокусира на тоа како работат компјутерските системи, туку и на тоа како се интегрираат истите во поголемата слика на даден проект.

Категорија:Инженерство
Токелајски јазик

**Токелајски јазик** (изворно: *Tokelau*) — австронезиски јазик од тихоокеанските острови.

## Говорници

Јазикот го говорат околу 1.700 жители на атолите кои го сочинуваат Токелау, но и од малкумината жители на осровот Свејнс кој ѝ припаѓа на соседната Американска Самоа. Токелајскиот спаѓа во семејството на самојски јазици, подргупа на полинезиските јазици. Тој е службен јазик на Токелау заедно со англискиот. Посвен населението на Токелау, јазикот го зборуваат и околу 2.900 токелајски иселеници во Нов Зеланд. Овој јазик моментално се учи приватно, како и во неколку училишта во Брентвуд во Есекс, Англија.

Јазикот има ISO 639-3 код „tkl“.

## Сличности со други јазици

Токелајскиот јазик е сличен на тувалскиот, главниот јазик на соседната територија Тувалу, и користи самоанска литература. Има големи сличности и со јазикот ниуафооу, зборуван во Тонга.

Се пишува со латиница, но само со 15 букви: a, e, i, o, u, f, g, k, l, m, n, p, h, t, v. Писмото се состои од 5 самогласки: a, e, i , o, u; и 10 согласки: f, g, k, l, m, n, p, h, t, v.

Управникот за образование на Токелау Лоимата Иупати работи на превод на Библијата на токелајски јазик.

## Фрази

## Поврзано
* Ниуафооу (јазик)
* Тувалски јазик

## Надворешни врски
* Извештај за токелауанскиот јазик на Етнолог 
* Мини-разговорник со англиски превод 

Категорија:Самоански јазици
Јазик
Волшебнички свет (Хари Потер)

**[[Измислениот свет]]** во ***[[Хари Потер]]*** серијалот од фантастични романи на Џ. К. Роулинг опфаќа два одделни и различни општества: **волшебничкиот свет** и **светот на нормалните**. Светот на нормалните е името на серијалот за светот населен од неволшебничкото мнозинство, со волшебничкиот свет постоејќи коекстензивно во него, но скриен од свеста на неволшебничкото општество „нормалните“. Дејството во серијалот е сместено во современа Велика Британија, но под вел и во одделно општество под сенка во кое магијата постои, а тие што можат да ја користат ја користат по своја волја под ризик да не бидат откриени, криејќи ги своите таленти. Поимот „волшебнички свет“ се однесува на глобалното волшебничко општество кое живее скриено, но паралелно со светот на нормалните; различните поими се однесуваат на различни заедници во иста област отколку на одделни планети или светови.

## Темели
## Географија
## Животни и растенија
## Крвна чистота
### Чистокрвни
### Полукрвни
Оние луѓе коишто се волшебници, но не потекнуваат од волшебничко семејство.

Категорија:Светот во Хари Потер
Категорија:Фантастични светови
Muggle

**Muggle** множински **Muggles** e поим од *[[Хари Потер]]* серијалот книги од Џ. К. Роулинг кој се користи за обраќање на ликовите од неволшебничко потекло, кои не поседуваат магични способности ниту се запознаени со волшебничкиот свет. Поимот се разликува од поимот *Squib* кој се однесува на ликови од волшебничко потекло, но кои немаат никакви вродени магични способности. Зборот се појавува во народната култура и литература и пред да биде посвоен од Роулинг. Сепак, *Хари Потер* серијалот го популизира зборот со што веќе се користи и во други контексти.

Според Роулинг, зборот е изведен од зборот *mug*, англиски термин за личност која лесно може да се измами и излаже, со додавање на наставката *gle*, со цел да звучи помалку понижувачки а „помило“. Пред популаризирање на поимот од страна на Роулинг, се смета дека поимот бил помалку застапен во државите од англиско говорно подрачје, а се користел за опишување на луѓе со недостаток на одреден талент, но и како сленг за дрога. Како и да е, во 2003 зборот е официјално вметнат во Оксфордскиот англиски речник со значење - човек кому му недостасува одредена вештина.

Благородна Богоеска-Анчевска и Оливер Јордановски, преведувачите на првите пет книги на македонски јазик публикувани од книгоиздавателството Култура зборот *Muggle* го преведуваат како *шушумига*, збор од бугарско потекло со значење приглупава, неталентирана личност. Додека преведувачот на шестата книга, Лавинија Шувака, издадена од издачката куќа Матица македонска, зборот го преведува како *нормален*, најверојатно поради српскиот превод на терминот, *нормалец*. Бидејќи ниту еден од двата преоводи не е општоприфатен, помеѓу обожавателите и читателите најчесто се користи терминот *неволшебник*.

## Наводи

Категорија:Светот во Хари Потер
Алипашина тврдина

**Алипашина тврдина** или **Бутринтска тврдина** (албански: *Kalaja e Butrintit*) — тврдина која се наоѓа во Бутринт, Албанија. Тврдината е посветена на Али Паша Јанински. Тврдината била резиденција во 1820 година. Претходно, во 1819 година била доградена со три кули.

## Наводи

Категорија:Замоци во Албанија
Бела тврдина (Албанија)

**Бела тврдина** (албански:*Kalaja e Badhrës*) е тврдина која се наоѓа во Фтера, Албанија. Првата т.н. тврдина се претпоставува дека била градена во бронзено време, пред околу 4000 години. Била користена како збег од страна на Илирите. 

Бадхрес
Баштовска тврдина

**Баштовската тврдина** () е тврдина која се наоѓа во Баштово, Албанија. 
Изградена е во XV век од страна на Венеција. Има димензии 60 на 90 м, а ѕидините се високи 9 метри. Нејзиниот западен дел е дограден во XVIII век.

Баштова
Категорија:Архитектура од 15 век
Категорија:Јадрански брег на Албанија
Далечинско пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 25км во женска конкуренција

18 жени од 10 земји се натпреваруваат во трката во пливање на отворено на 25км. Натпреварувањето се одржа на 25 јули 2009.

## Резултати

## Наводи

## Надворешни врски
* Резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Белградска тврдина (Албанија)

**Белградската тврдина** () — тврдина во градот Белград, Албанија. Достапна е само од нејзината јужна страна. Пред да биде изградена денешната тврдина, на нејзиното место се наоѓало засолниште на Римјаните во околу 200 п.н.е. Доградена е во времето на византиските цареви Теодосиј II и Јустинијан I. Истата била проширена во XIII век. Во следните векови станала седиште најпрвин на српските а подоцна и на османлиските власти.

Белградска
Категорија:Белград (Албанија)
Категорија:Кутмичевица
Категорија:Градби на Јустинијан I
Категорија:Споменици на културата во Албанија
Сопотска тврдина

**Сопотска тврдина** или **Боршка тврдина** (албански:*Kalaja e Borshit)*) е тврдина која се наоѓа во Борш кај Сопот, Албанија. Во неа се пронајдени остатоци кои датираат од IV век п.н.е. Во текот на IV век пак била раширена. Во текот на својата историја, тврдината била користена од страна на Јустинијан I во периодот од 527 - 565 година, а подоцна и од страна на Али Паша Јанински.

Боршитска
Категорија:Споменици на културата во Албанија
Бургајетска тврдина

**Тврдината Бургајет** (албански: *Kalaja e Burgajet)*) била тврдина односно дом кој се наоѓал во Матија, Албанија. Тврдината е позната по тоа што таму се родил Ахмед Зогу во 1895 година. 

## Наводи

Бургажет
Далечинско пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 25км во машка конкуренција

Трката во **пливање на отворено на 25 км** се одржа на 25 јули на плажата Остиа во Рим. 23 мажи од 15 различни држави се натпреварува меѓусебе. Валерио Клери од Italy Ја искористи домашната предност и го освои златото со време од 5:26:31.6

**Легенда**: ПВГ= Преку Временската Граница, ДСК= Дисквалификуван, НЗА= Не завршил, НСТ= НЕ Стартувал
## Наводи

## Надворешни врски
* Резултати 

Категорија:Спорт
Список на тврдини во Албанија

## А
* Алипашина тврдина
thumb|right|150px|Алипашината тврдина
## Б
* Бела тврдина
* Баштовска тврдина
* Белградска тврдина
* Бургајетска тврдина

## В
* Вогополска тврдина

## Д
* Драчка тврдина
* Дриваст

## Ѓ
* Ѓирокастровска тврдина

## Е
* Елбасанска тврдина
thumb|right|150px|Елбасанска тврдина
## К
* Канинска тврдина
* Кројска тврдина

## Л
* Лешка тврдина
* Либоховска тврдина
* Ликурешка тврдина

## М
* Маргличка тврдина
thumb|right|150px|Кројска тврдина
## П
* Пекинска тврдина
* Петрелска тврдина
* Поградечка тврдина
* Порто Палермо
* Преска тврдина
[thumb|right|150px|[Тиранска тврдина]]
## Р
* Родонска тврдина
* Розафа (Скадарско кале)

## С
* Скелска тврдина
* Сопотска тврдина

## Т
* Тиранска тврдина
* Тујанска тврдина


Албанија
Тврдини
Тврдини
Атразин

**Атразинот** во минатото во голема мерка се користел како хербицид. Поради неговите штетни влијанија врз здравјето не само на човекот туку и на некои други животни неговата употреба е забранета во Европската Унија. Во САД сѐ уште во голема мерка се користи како хербицид

Тразинот претставува ксеноестрогена супстанца и како таква може во голема мерка штетно да влијае врз човековото здравје.

## Наводи

## Дополнителни информации
* Tyrone Hayes' page about his research on Atrazine: atrazinelovers.com 
* Синоними и трговски марки 

Категорија:Хербициди
Категорија:Ксеноестрогени
Бисфенол А

**Бисфенолот А** претставува органска супстанца која содржи две фенолни функционални групи. Се користи при производството на некои видови на пластика. Се користи и како адитив при производството на некои видови пластика.

Уште од триесеттите години на минатиот век познато е дека оваа супстанца е штетна по здравјето на човекот. Како резултат на повеќе владини извештаи публикувани во САД во 2008 година употребата и продажбата на оваа супстанца се избегнува.

## Синтеза
Ова соединение за првпат го има синтетизирано A. П. Дијанин во 1891 година:



Оваа метода за синтеза е доста ефикасна, а единствен нуспроизвод кој се добива е водата.

## Ефекти врз здравјето
Акутната тосичност на оваа супстанца е ниска и LD<sub>50</sub> изнесува 3250&nbsp;mg/kg кај глувци, но оваа супстанца за жал претставува естрогено активна супстанца. Се смета дека подолготрајна изложеност на оваа супстанца може да предизвика дополнителни негативни ефекти врз човековото здравје.

Првите докази за естогената активност на бисфенолот А се објавени во триесеттите години од минатиот век.. Првите подетални студии за токсичните ефекти кои ги предизвикуваат мали концентрации од оваа супстанца се публикувани во 1997 година. Од тогаш негативните влијанија на оваа супстанца врз ендокриниот систем се испитувани во повеќе од 100 студии со што значително е зголемена свеста за штетноста од користењето на оваа супстанца.

## Идентификување во пластични материјали
[thumb|100px|Некои пластични материјали од [Идентификациски кодови за пластични материјали|тип 7 може да испуштаат бисфенол А]]
[thumb|100px|Некои пластични материјали од [Идентификациски кодови за пластични материјали|тип 3 може да испуштаат бисфенол А]]
Постојат седум типови на пластични материјали кои се користат како амбалажа. Во пластиките означени како **тип 7** вклучени се сите типови на пластични материјали кои не спаѓаат во првите шест групи. Во оваа група спаѓаат и пластични материјали кои содржат бисфенол А. Доколку ваквите материјали се загреат од нив може да *протече* бисфенол А со брзина поголема за 55 во споредба со нормални услови на користење на пластиката.

Пластиката од типот 3 содржи бисфенол А додаден како антиоксиданс.

Пластичните материјали од останатите типови не содржат бисфенол А.

## Наводи

Категорија:Феноли
Категорија:Ксеноестрогени
Категорија:Пластификатори
Категорија:Руски пронајдоци
Категорија:Руски пронајдоци
Јазици на Питкерн

мини|Црквата на Адамстаун

На **[[Питкерн]]** (т.е. Питкернските Острови) се употребуваат два јазика - англискиот и питкернскиот.

Питкернскиот е креолски јазик заснован на англискиот и на тахитскиот како што се зборувале во XVIII век. Денес го зборуваат околу 50 луѓе. Делумното англиско потекло на јазикот се должи на фактот што Питкерн бил населен од бунтовниците од бродот Баунти во XVIII век, кои биле придружувани од луѓе од Тахити.

Питкернскиот е во блиско сродство со норфолшкиот јазик (наречен „норфук“) кој се зборува на островот Норфолк, каде подоцна се доселиле некои потомци на бунтовниците.

Категорија:Питкерн
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - штафета 4х100м краул во женска конкуренција

## Рекорди

## Медалисти

 Пливачи кои учествувале само во квалификациите и добиле медал.

## Квалификации

### Група 1

### Група 2

### Група 3

### Група 4

## Финале

## Надворешни врски
* Прелиминарни резултати 
* Финални резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Дриваст

**Дриваст** или **Дриштанска тврдина** (албански:*Kalaja e Drishtit)*) е тврдина која се наоѓа во Област Скадар, Албанија. Античкиот град Дриваст се наоѓа под денешното село Дришт. Тврдината била изградена во време на Римското Царство, а во времето на Византија во 8 век била исто така користена како засолниште.

Категорија:Тврдини во Албанија
Ѓирокастровска тврдина

**Ѓирокастровска тврдина** (албански:*Kalaja e Gjirokastrës)*) е тврдина која се наоѓа во Ѓирокастро, Албанија. Денеска, тврдината е претворена во воен музеј, каде се наоѓаат сувенири на комунистите од Втората светска војна, како и еден американски авион, кој ја претставува комунистичката борба против *[[Империјализам|империјализмот]] на [[НАТО|западните сили]]*. Цитаделата била изградена во најразлични форми, а една од најстарите датира од 12 век. Во 1812 година истата била реконструирана од страна на Али Паша. Во времето на Ахмед Зогу, замокот бил претворен во затвор. Денеска, тврдината има пет кули, од кој на едната се наоѓа и часовник.

Категорија:Тврдини во Албанија
Категорија:Ѓирокастро
Категорија:Споменици на културата во Албанија
Канинска тврдина

**Канинската тврдина** (албански:*Kalaja e Kaninës)*) е тврдина која се наоѓа во Канина, на 6 километри од градот Валона во Албанија. Оваа тврдина во 12 век, како епархија била дел од Охридската архиепископија. Тврдината се смета дека била изградена во Илирскиот период во 3 век. Потоа, бил користен од страна на Византија, Венеција и Османлиското Царство. Замокот се наоѓа на надморска висина од 380 метри, и е расположена на 3,6 хектари, 
 

Категорија:Тврдини во Албанија
Категорија:Градби на Јустинијан I
Кројска тврдина

**Кројската тврдина** (албански: *Kalaja e Krujës*) е тврдина која се наоѓа во Кроја, во Албанија.

Тврдината била седиште на Скендербег во времето на војните против Османлиите, и било единственото место на Балканот кое не било освоено од страна на Османлиите. Истото паднало под османлиска власт по смртта на Скендербег. Денеска, објектот е едно од најголемите туристички атракции во Албанија.

Замокот бил насликан на банкнотата од 1000 албански лек од 1992-1996 и на банкнотата од 5000 која била издадена во 1996 година и сѐ уште е во употреба.

## Наводи

Кројска
Категорија:Замоци во Албанија
Лешка тврдина

**Лешка тврдина** () е тврдина која се наоѓа во областа Леска, во Албанија, на бреговите на Јадранското Море. тврдината се наоѓа на надморска височина од 186 метри, источно од истоимениот град. Се смета дека бил изграден од илирско време. Во 1440 година била реконструирана од страна на Венеција, а во 1522 година паднал под контрола на Османлиите. Денес, можат да се видат остатоците од римско, византиско, и османлиско време како и нејзините разлики. Денеска, објектот претставува туристичка атракција на Албанија.

Лешка
Категорија:Леска (Албанија)
Елбасанска тврдина

**Елбасанската тврдина** (албански: *Kalaja e Elbasanit*) е тврдина која се наоѓа во Елбасан, Албанија.

Тврдината била изградена во 15 век, а реконструирана во времето на османлискиот султан Мехмед II. Во времето кога била изградена, таа имала 26 кули кои биле поставени на еднакво растојание, а нејзините ѕидини биле високи околу 9 метри. Познатата Вија Егнација минува низ неа.
## Наводи

Категорија:Елбасан
Категорија:Тврдини во Албанија
Категорија:Замоци во Албанија
Категорија:Архитектура од 15 век
Категорија:Отомански тврдини
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 200м мешано во женска конкуренција

мини|Егл, кралицата на змиите во паркот Глебе (214042811)
Квалификациите на женската трка на 200м поединечно мешано се одржаа во утрото во Недела, 26 јули. Полуфиналето се одржа истиот ден вечерта, а додека финалето на 27 јули во вечерната сесија. Редот на пливање во штафетата беше: грбно, градно, делфин, Краул

## Рекорд

## Квалификцаии

## Полуфинале

## Надворешни врски
* Квалификациони резултати 
* Полуфинални резултати 
## Наводи

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Либоховска тврдина

**Либоховска тврдина** () — тврдина во гратчето Либохово во Ѓирокастровската област, Албанија. Изградена е во периодот од 1796 до 1798 г. по нарачка на Али Паша Јанински како подарок за неговата сестра Шаниша која се омажила во ова место. Денес објектот претставува туристичка атракција.

Лешка
Категорија:Архитектура од 18 век
Ликурешка тврдина

**Ликурешка тврдина** (албански:*Kalaja e Lëkurësit)*) — тврдина која се наоѓа во Саранда, во Албанија. Се смета дека тврдината била изградена во 1537 година. Се наоѓа на врвот на планината во градот Саранда. Објектот има квадратна форма со две кули. Во почетокот, објектот служел за иследување на морето. Денеска, објектот претставува туристика атракција на Албанија, и во самиот склоп на објектот се наоѓа ресторан. 
 
## Галерија

Kalaja e Lekursit 01.JPG
Kalaja e Lekursit 02.JPG
Kalaja e Lekursit 03.JPG
Kalaja e Lekursit 04.JPG


Категорија:Тврдини во Албанија
Категорија:Архитектура од 16 век
Маргличка тврдина

**Маргличка тврдина** (албански:*Kalaja e Margëlliçit)*) е тврдина која се наоѓа во Марглич кај Патос, Албанија. Тврдината постоела уште од античкиот период, а во 8 век била доградена за одбрана на античкиот град Билис. Во времето на Втората светска војна, на овие простори се водиле жестоки битки. 

Категорија:Тврдини во Албанија
Народна Република Бугарија

**Народна Република Бугарија** (, **НРБ**) — официјалното име на Бугарија од 15 септември 1946 до 15 ноември 1990&nbsp;г. На 10 ноември 1989 г. Тодор Живков е сменет од функцијата генерален секретар на ЦК на БКП. По промена на Уставот на 3 април 1990 Државниот совет е расформиран и Петар Младенов е избран за претседател на Бугарија. По јавни протести на опозицијата во текот на летото на 1990 година тој се повлекува од функцијата и од активниот политички живот, а на негово место Жељу Желев е избран за претседател на Бугарија. На 15 ноември 1990 година Народна Република Бугарија е преименувана во Република Бугарија.

## Историја

### Формирање
По Втората светска војна, Бугарија, која беше дел од силите на Оската, доживува политички пресврт. Во 1944 година, Црвената армија влегува во Бугарија, а комунистичкиот Татковински фронт, предводен од Бугарската комунистичка партија (БКП), ја презема власта. На 15 септември 1946 година, по референдум, монархијата е укината, а Бугарија е прогласена за Народна Република. Младиот цар Симеон II е протеран. Првата социјалистичка влада е формирана под раководство на Георги Димитров, клучна фигура во бугарскиот комунизам.

### Рани години и сталинизација (1946–1953)
[лево|мини|Островот Белене на кој се наоѓал [Белене (логор)|концентрационен логор кој функционирал во периодот од 1949 до 1990 година, каде биле држени политички затвореници]]
Бугарија го следи советскиот модел на сталинизација: национализација на индустријата, колективизација на земјоделството и еднопартиски систем под контрола на БКП. Опозицијата е репресирана, а многу политички противници се осудени на затвор или погубени, вклучително и во озлогласениот процес против Трајчо Костов (1949). Економијата е насочена кон тешка индустрија, но земјоделската колективизација предизвикува незадоволство кај селаните.

### Ерата на Тодор Живков (1954–1989)
лево|мини|Споменикот Бузлуџа

По смртта на Георги Димитров (1949) и краткото владеење на В’лко Червенков, Тодор Живков станува лидер на БКП во 1954 година и останува на власт до 1989 година, што го прави еден од најдолговечните лидери во Источниот блок. Живков ја либерализира економијата во одредена мера, но Бугарија останува лојален сојузник на СССР. Политиката на „бугаризација“ ги таргетира етничките малцинства, особено Турците, што кулминира во кампањата за промена на имињата во 1980-тите („Преродбен процес“). Културниот и образовен систем се развиваат, но под строга идеолошка контрола. Цензурата е широко распространета, а слободата на говорот ограничена.

Категорија:Поранешни комунистички републики
Категорија:Трета бугарска држава
Категорија:Поранешни држави на Балканот
Категорија:Поранешни словенски држави
Категорија:Бугарија во 20 век
Категорија:Комунистички држави
Категорија:Држави и територии настанати во 1946 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1990 година
Александар Грличков

**Александар Грличков** бил претседател на владата на СР Македонија.

Категорија:Претседатели на Владата на СР Македонија
Категорија:Починати во Струга
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 400м краул во машка конкуренција

Квалификациите за **400 м мажи слободно** на 2009 Светско Акватичко Првенство се одржаа во Недела, 26 јули во стадионот Тор Вергата во Рим, Италија.

## Медалисти

## Рекорди

## Квалификации

## Финале

## Надворешни врски
* Прелиминарни резултати 
* Финални резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 50м краул во женска конкуренција

Квалификациите за трката на **50м жени слободно** на 2009 Светско Акватичко Првенство ќе се одржат во утринската сесија на 1 август, а финалето во вечерната сесија на 2 август на стадионот Тор Вергата Рим, Италија.

## Рекорди

## Медалисти

## Квалификации

## Полуфинале

## Финале

## Надворешни врски
* Квалифиакциони резултати 
* Полуфинални резултати 
* Финални резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 100м делфин во женска конкуренција

Прелиминарната рунда на 100 метри делфин ќе се одрживо утринската сесија на 26 јули, додека полуфиналето во вечерната сесија истиот ден. Финалето ќе се одржи во вечерната сесија на 27 јули

## Рекорди

## Медалисти

## Квалификации

### Група 1

### Група 2

### Група 3

### Група 4

### Група 5

### Група 6

### Група 7

### Група 8

### Група 9

### Група 10

### Група 11

## Полуфинале

## Препливување

**Легенда**: ШР = Рекорд на првенството, НР = Национален рекорд

## Финале

## Надворешни врски
* Квалификациони резултати 
* Полуфинални резултати 
* Финални резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Тони Савевски

**Тони Савевски** (роден на 14 јуни 1963 во Битола) — македонски фудбалер, кој бил играч од средниот ред.

Савевски e земен во фудбалски клуб АЕК.

Категорија:Фудбалери од Битола
Категорија:Фудбалски тренери од Битола
Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)
Категорија:Фудбалери на ФК Пелистер
Категорија:Фудбалери на ФК АЕК Атина
Категорија:Родени во 1963 година
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 100м градно во машка конкуренција

Квалификациите за трката на **100м мажи градно** на 2009 Светско Акватичко Првенство во утринската и вечерната сеија на 26 јули, а финалето во вечерната сесија на 27 јули на стадионот Тор Вергата во Рим.

## Рекорди

## Медалисти

## Квалификации

## Полуфинале

## Финале

## Надворешни врски
* Квалификациони резултати 
* Полуфинални резултати 
* Финални резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Петрелска тврдина

**Петрелската тврдина** (албански:*Kalaja e Petrelës)*) е тврдина која се наоѓа во Петреле, на 15 километри од Тирана, во Албанија. Замокот бил изграден во времето на царувањето на византискиот цар Јустинијан I во текот на 4 век.

Петрелска
Категорија:Архитектура од 4 век
Категорија:Градби на Јустинијан I
Поградечка тврдина

**Поградечка тврдина** или **Поградец** (албански:*Kalaja e Pogradecit)*) е тврдина која се наоѓа во Поградец, денешна Албанија. Се наоѓа на надморска висина од 205 метри, над Охридското Езеро. 

Категорија:Тврдини во Албанија
Категорија:Поградец
Пекинска тврдина

**Пекинска тврдина** (албански: *Kalaja e Peqinit)*) — тврдина која се наоѓа во градот Пекин од Елбасанската област во Албанија. Тврдината била градена истоивремено со изградбата на Вија Егнација, а истата била реконструирана и расширена во времето на Османлиите. Во почетокот, ѕидините на тврдината биле високи околу 12 метри. 

Пекинска
Категорија:Пекин
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 1500м краул во женска конкуренција

Квалификациите за трката на **1500м жени краул** на 2009 Светско Акватичко Првенство се одржа во утринската сесија на 27 јули, а финалето ќе се одржи во вечрната сесија на 28 јули на стадионот Тор Вергата во Рим.

## Рекорди

## Квалификации

## Надворешни врски
* Квалификациони резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Хоркрукс

[десно|мини|250п|Дневникот на [Лорд Волдеморт|Том Ридл, првиот хоркрукс на кој Хари Потер наидува, виден во филмот *[[Хари Потер и Одајата на тајните (филм)|Хари Потер и Одајата на тајните]]*.]]
**Хоркрукс** е измислен волшебен предмет во *[[Хари Потер]]* серијалот на Џ. К. Роулинг. Тоа е мрачна направа создадена со цел да се одржи бесмртност. Концептот е првпат претставен во шестиот роман, *[[Хари Потер и Полукрвниот Принц]]*, иако хоркруксите се присутни и во пораните романи, но без да се идентификувани како такви. Роулинг го користи ликот Хорас Слагхорн за да ги претстави нивните својства. Барањето и уништувањето на хоркруксите на Лорд Волдеморт се всушност главниот фокус на последните две книги, *[[Хари Потер и Полукрвниот Принц]]* и *[[Хари Потер и Реликвиите на смртта]]*.

## Надворешни врски

* The Golden Bough: The External Soul in Folk-Tales од Џејмс Фрејзер

Категорија:Светот во Хари Потер
Категорија:Измислени предмети
Порто Палермо

**Порто Палермо** (албански:*Kalaja e Porto Palermos)*) е тврдина која се наоѓа во Албанија. 

Категорија:Тврдини во Албанија
Преска тврдина

**Прешка тврдина** (албански:*Kalaja e Prezë)* е тврдина која се наоѓа во Преза, Албанија. Tврдината била изградена од страна на илирското племе Партини.

Категорија:Тврдини во Албанија
Родонска тврдина

**Родонската тврдина** (албански:*Kalaja e Prezë)*) е тврдина која се наоѓа во Албанија. Тврдината била изградена во 1450 година. нејзината должина е 400 метри. Во 1500 година замокот бил заземенод страна на Венеција. Дел од нејзините ѕидини се наоѓаат под водата на Јадранско Море.

Категорија:Тврдини во Албанија
Категорија:Архитектура од 15 век
Розафа

**Розафа** или „Скадарско кале“ () е тврдина која се наоѓа во близина на градот Скадар, во северозападна Албанија. Тврдината се издига на 130 метри надморска висина, обграден од реките Бојана и Дрим. Скадар е седиште на Општина Скадар и претставува еден од најстарите историски градови во Албанија.

Поради неговата стратегиска местоположба, тој бил изграден уште од најрано време, односно од страна на Илирите. Во 167 година паднал под управа на Римјаните. Според Јохан Георг фон Хан, албанист од 19 век, древниот град Скадар се наоѓал јужно од оваа тврдина, само на неколку метри. Подоцна, тврдината била преземена од страна на Венеција.

## Легенда

Според една легенда, замокот бил изграден од страна на три браќа. Тие работеле по цел ден, но ѕидините и сработеното во текот на денот преку ноќта се рушеле. Еден ден, тие таму сретнале еден старец, кој им рекол дека сè додека не жртвуваат некој тој секогаш ќе се руши. Браќата решиле да жртвуваат некоја од своите сопруги. Онаа невеста, која ќе донесе следниот ден ручек на браќата, ќе биде соѕидана во темелите на замокот. Тие исто така обеќале дека нема да им соопштат на жените за тој план. Двата поголеми браќа, сепак им кажале на своите сопруги да не доаѓаат кон тврдината, а најмалиот останал доследен на договорот.

Следниот ден, браќата напрегнато го очекувале доаѓањето на невестата. Таа се викала Росафа, невеста на најмалиот брат. Веднаш штом престигнала, најмалиот брат и соопштил дека таа треба да биде соѕидана во темелите на тврдината.

## Наводи

Розафаска
Категорија:Скадар
Категорија:Замоци во Албанија
Михаил Саакашвили

мини|десно|исправено|Саакашвили, 2020 г.
**Михаил Саакашвили** (роден на ) е грузиски политичар и трет претседател на Грузија, на должноста, од 2004 до 2007 г, од 2008 до 2013 г.

## Надворешни врски
* Претседател на Грузија 
* Михаил Саакашвили на Лентапедија
* Официјален портал НАТО-Грузија 

Категорија:Грузиски политичари
Категорија:Претседатели на Грузија
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Апсолвенти на Стразбуршкиот универзитет
Стојан Кочов

**Стојан Кочов** ( - ) — Македонски борец, научен истражувач и публицист. Во годините на Граѓанската војна во Грција, тој активно учествува како партизан во редовите на Демократската армија на Грција. Од 1950 до 1957 година, тој живеел и се школувал во Советскиот Сојуз, сè до неговото враќање во НР Македонија во 1957 година.

Негови дела се книгите:

* Идеолошкиот активизам над Македонците под Грција
* Ѓорѓи Пејков - Македонскиот воин низ историјата на ДАГ (1945-1949)
* Мртвото лице на војната
* Средба
* Една мртва војска

## Наводи

Категорија:Македонски борци
Категорија:Македонски историчари
Категорија:Македонски публицисти
Категорија:Југословенски историчари
Категорија:Југословенски публицисти
Категорија:Луѓе од Турје (Леринско)
Категорија:Починати во Скопје
Список на земјотреси

300px|thumb|right|Најсилниот забележан земјотрес се случил во 1960. во Валдивија, Чиле.

Ова е **список** на **најсилните [[земјотрес]]и** забележани во пишаната историја на човештвото.

## Најсмртоносни земјотреси

Во продолжение е списокот на десет најсмртоносни земјотреси запаметени во историјата:


Земјотреси
Петпрсник

**Петпрсник** (лат. *Pseudopanax arboreus*, англиски: *Five Finger* (маорски: *Puahou* или *Whauwhaupaku*) е ендемско дрво од Нов Зеланд, од семејството Бршленоцветни. Ова е едно од пораспространетите локални дрва, кое се среќава насекаде по шумите, честакот и градините ширум целата земја. Името произлегува од фактот што гранките имаат сложени листови со пет до седум ливчиња, и поради тоа ова е мошне карактеристично и лесно препознатливо дрво.

Петпрсникот е во блиско сродство и дели многу сличности со видовите *P. laetus*, *P. colensoi* и *P. macintyrei*. Копјестите дрва припаѓаат на истиот род.

## Наводи
* *New Zealand Plant Conservation Network*, URL:''Pseudopanax arboreus'' . Пристапено на 17 мај 2007.

Категорија:Дрва на Нов Зеланд
Категорија:Бршлени
Пливање на светското првенство во водени спортови 2009 - 100м грбно во женска конкуренција

Квалификациите за трката на **100м жени грбно** на 2009 Светско Акватичко Првенство ќе се одржат во утринската и вечерната сесија на 27 јуки, а финалето во вечерната сесија на 28 јули ана стадионот Тор Вергата во Рим.

## Еекорди

## Квалификации

## Полуфинале

## Финале

Забелешка: Анастасија Зуева постави шампионатски рекорд на 50м грбно во свртувањето (28.13).

## Надворешни врски
* Квалификациони резултати 
* Полуфинални резултати 
* Финални резултати 

Категорија:Светско првенство во водени спортови 2009
Никола Пело

**Никола Пело** бил член на WWW проект во CERN кој работел со Тим Бернерс-Ли. Тој се приклучил на проектот во ноември 1990 год.  Додека бил студент на високото училиште во Лечестер.

Одма после завршувањето на  Бернерс-Ли на WorldWibeWeb за NeXT платформата, Пело напишал генерички Line-mode пребарувач наречен WWW кој би можел да се прикажува и на не-NeXT платформи. WWW прегледувачот се користел на разни пресметувачи, од Microsoft unix DOS, така секој можел да се приклучи на интернет, што во тој момент претежно се состоело од CERN именикот.

Тој го напуштил CERN на крајот од август 1991 година, но се вратил по матурата во 1992, и работел со Роберт Кајо на MacWWW прегледувач за Mac.

Категорија:Информатичари
Те сакам, човеку

**Те сакам, човеку**  е американски комедија – филм од 2009 год. Филмот најпрвен беше промовиран како претпродукција во 2007, а со снимање започна во март 2008. Филмот премиерата ја доживеа на 20 март 2009 и веднаш ги освои позитивните критики од публиката и од филмските критичари.

## Кратка содржина
Питер само што се свршил со Зои и му се чини дека работите едноставно не можат да бидат подобро. Таквиот став трае сè додека не сфати дека во неговиот живот не постои никој кој би влегол во конкуренција за негов венчален кум. Тогаш му се обраќа за помош на својот брат и бара совет како да запознае нови пријатели. Советот е многу едноставен т.е дека мора да излезе на што повеќе состаноци. Со мажи, секако. И така Питер тргнува во потрага за „мажот од неговите соништа“, но после неколку катастрофални „состаноци“ се откажува од целата идеја. За да ги тргне мислите од својот проблем, Питер ѝ обраќа повеќе внимание на својата работа.

Тој е трговец на недвижности и на работата го запознава баш она што цело време го бараше. Неговото име е Сидни Фајф и тој е опуштено, симпатично и искрено момче кое на прв поглед му се допаѓа на Питер. После почетното запознавање, двајцата си разменуваат визит карти и се договараат дека ќе се најдат еден ден на пијалак. И така Сидни и Питер одат на “man date“, каде Питер, кој иначе и не е баш склон на алкохолот и забавувањето, поприлично се напива и се обидува да го следи темпото на Сидни. После првото зближување, тие двајца стануваат навистина најдобри пријатели. И баш кога на Питер ќе му се чини дека сè е на свое место, ќе се скара со Сидни и раскинува со Зои.

## Глумечка екипа

## Филмски критики
Оцената на комедијата од критичарите гласи 80%, додека онаа на публиката е скоро максимална. Иако консензус критиката вели дека ова е едноставен и симпатичен наслов кој максимално ги користи сите свои потенцијали, но и понатаму ги има оние кои не се задоволни од виденото. Меѓу нив спаѓаат **Los Angeles Times** и **Reel Views** кои тврдат дека филмот потфрлил и дека единствено што нуди е излижениот хумор и предвидливото сценарио. Секако дека секој има право на свое мислење, но факт е дека негативните коментари овој пат се во помал број.

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место
* Семрежна филмска база на податоци 
* Ротен Томатоес

Категорија:Филмови од 2009 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови на англиски јазик
Скелска тврдина

**Скелеската тврдина** (албански:*Kalaja e Skelës)*) — тврдина која се наоѓа во близина на градот Валона, во северозападна Албанија . Тврдината била изградена од страна на Сулејман Величествениот во 1531 година. Тврдината се наоѓа на околу 4 километри од градот. Растојанието помеѓу двете кули било 90 метри, а тврдината се наоѓала на 3.5 хектари.

## Наводи

Скеласка
Категорија:Валона
Категорија:Архитектура од 16 век
Категорија:Отомански тврдини
Тујанска тврдина

**Тујанска тврдина** (албански:*Kalaja e Tujanit)*) — тврдина која се наоѓа во Албанија. Изградена е во железното време, а проширена во IV век.

Категорија:Тврдини во Албанија
Вогополска тврдина

**Вогополска тврдина** () или **Пленичка тврдина** (**'), а понекогаш и **Тврдина „Али-паша Јанински“** (**') — тврдина во околлината на градот Белградско, Албанија. Сместена е на рид северозападно од селото Вогополе во општината Ура Вајгуроре, недалеку од градот Белград. Претставува споменик на културното наследство на Албанија, прогласен за таков на 8 јануари 1977 г...

## Наводи

Категорија:Тврдини во Албанија
Категорија:Ура Вајгуроре
Категорија:Белград (Албанија)
Категорија:Кутмичевица
Список на јазици што користат кирилица

Ова е **список на јазици кои користат кирилица**, или пак кои користеле кирилица во одреден период од нивниот развој.

thumb|right|350px|Држави во кои се користи кирилица. Темнозелено значи држави кои користат само кирилица, светлозелени држави кои користат и други писма.

## Индоевропски јазици
* Индоирански јазици
** Индоариски јазици
*** Ромски јазик (во Србија, Црна Гора, Македонија, Бугарија)
** Ирански јазици
*** Курдски јазик (во поранешен СССР)
*** Осетски јазик (од XVIII век)
*** Таџички јазик 
*** Татски јазик 
*** Шугниски јазик
* Романски јазици
** Романски јазик (до XIX век во Романија и Молдавија)
* Словенски јазици
** Старословенски јазик
** Црковнословенски јазик
** Белоруски јазик
** Бугарски јазик
** Македонски јазик
** Руски јазик
** Русински јазик
** Српски јазик 
** Украински јазик

## Кавкаски јазици
(Оваа група е именувана во едно поради географската положба, не според генетската поврзаност.)
* Североисточни кавкаски јазици:
** Аварски јазик
** Чеченски јазик (од 1938, исто така со латиница 1991–2000)
** Даргва јазик
** Лачки јазик
** Лезгински јазик
** Табасарански јазик
* Северозападни кавкаски јазици:
** Абаза јазик
** Апхаски јазик
** Адигејски јазик
** Кабардински јазик

## Синотибетски јазици
* Кинески јазици
** Дунгански јазик (од 1953)

## Чукотско-камчатски јазици
* Чукчиски јазик (од 1936)
* Корјакски јазик (од 1936)
* Ителменски јазик

## Монголски јазици
* Бурјатски јазик
* Калмички јазик
* Монголски јазик

## Тунгуски јазици
* Евенкиски јазик (од 1936)
* Нанајски јазик
* Удеге јазик

## Турски јазици
* Алтајски јазик
* Азербејџански јазик (1939–1991)
* Карачајско-балкарски јазик
* Башкирски јазик
* Чувашки јазик
* Кримскотатарски јазик (1938–91)
* Гагауски јазик (1957-1990)
* Казашки јазик
* Карачајско-балкарски јазик
* Каракалпачки јазик (1940.–1990.)
* Караимски јазик (XX век)
* Хакаски јазик
* Кумиски јазик
* Киргиски јазик
* Ногајски јазик
* Татарски јазик (од 1939 до 2000)
* Туркменски јазик (1940–1994)
* Тувански јазик
* Узбечки јазик (1941–1998)
* Јакутски јазик

## Уралски јазици
* Самоједски јазици
** Ненецки јазик (од 1937)
** Селкупски јазик (од 1950.)
* Угрофински јазици
** Карелски јазик (1940–1991)
** Хантиски јазик
** Мансиски јазик (од 1937)
** коми
*** Коми-зиријански јазик (од XVII век)
*** Коми-пермјачки јазик
** Мариски јазик (од XIX век)
** Мордвински јазици
*** Ерзјански јазик (од XVIII век)
*** Мокшански јазик (од XVIII век)
** Лапонски јазици (во Русија, од 1980-ти)
*** Килдинсколапонски јазик
** Удмуртски јазик

## Ескимско-алеутски јазици
* Алеутски јазик
* Алутикски јазик
* Сибирски јупички јазици

## Афроазиски јазици
* Асирски новоарамејски

## Други јазици
* Кетски јазик
* Нившки јазик
* Тлингитски јазик
* Јукагирски јазик
* Руски знаковен јазик 
* Создадени јазици
** Вештачки јазици
*** Лингва Франка Нова
*** Словјански
*** Словио
** Измислени јазици
*** Брутописки
*** Силдавски

## Наводи


## Поврзано
* Кирилица

Категорија:Кирилица