Команда на Обединетите нации

**Командата на Обединетите нации** *(*'UNC*')* е унифицираната команда за мултинационалните воени сили, основана во 1950 година, која ја поддржува Јужна Кореја (Република Кореја или РК) за време на и по Корејската војна.

Командата на Обединетите нации, Корејската народна армија и Волонтерите на кинескиот народ го потпишале Договорот за примирје во Кореја на 27 јули 1953 година, со што се ставило крај на тешките борби. Со договорот за примирје била основана Комисијата за воено примирје *(MAC)*, кое се состои од претставници на потписниците, за да го надгледува спроведувањето на условите на примирјето и Надзорната комисија на неутралните нации *(NNSC)* да ги следи ограничувањата на примирјето против засилување или повторно вооружување на страните. Севернокорејскиот-кинески *MAC* бил заменет со „Панмунџом мисијата“ под ексклузивно управување од Северна Кореја. Иако состаноци на *„MAC“* не се случиле уште од 1994 година, претставниците на командата на ООН рутински ангажираат припадници на Корејската народна армија на официјални и неформални состаноци. Најновите формални преговори за условите на примирјето се случиле во серија состаноци помеѓу октомври и ноември 2018 година. Дежурните офицери од двете страни на Заедничката обезбедена област (попозната како примирско село Панмунџом) вршат секојдневни проверки на комуникацијата и имаат можност да се вклучат лице в лице кога тоа го бара ситуацијата.

## Правен статус
[мини|300x300пкс|Седиште на командата на Обединетите нации и командата на [Команда на комбинираните сили на Р. Кореја и САД|Комбинираните сили на РК-САД (2009).]]
Командата на Обединетите нации работи под мандатите на Резолуциите 82, 83 и 84. Додека ООН имал одреден воен авторитет како што е утврдено во Поглавјето VII од Повелбата на Обединетите нации, тензиите од Студената војна значеле дека силите предвидени во тие членови никогаш не станале реалност. Така ООН имале малку практична можност да соберат воени сили како одговор на севернокорејскиот „вооружен напад“ против Југот. Затоа, Советот за безбедност на ООН ги назначил САД како извршен агент за водење на „унифицирана команда“ под знамето на ООН. Како такво, Обединетите нации не вршеле никаква контрола над борбените сили. Меѓутоа, бидејќи ова претставувало еден од првите обиди за колективна безбедност според системот на ООН, раководството на ООН одржувало блиски односи со командата на ООН за време на војната и во годините по прекинот на војната.

Кога завојуваните страни го потпишале Договорот за примирје во Кореја на 27 јули 1953 година, *UNC* го доставиле Договорот до Обединетите нации. Во август 1953 година, Генералното собрание на Обединетите нации донело резолуција „забележано со одобрување“ на Договорот за примирје, чекор што бил клучен за ООН да го преземе следниот чекор за организирање на Женевската конференција од 1954 година, кој требало да преговара за дипломатски мир меѓу Северна и Јужна Кореја. Усвојувањето на Корејскиот договор за примирје на Генералното собрание ја овластува тековната улога на Командата на ООН за одржување и спроведување на Договорот за примирје.

Улогата на Соединетите држави како извршен агент за унифицираната команда довело до прашања во врска со нејзината постојана валидност. Најзначајно е тоа што во 1994 година, генералниот секретар на ООН Бутрос Бутрос-Гали во писмо до министерот за надворешни работи на Северна Кореја напишал:

И покрај писмото на Бутрос Бутрос-Гали, официјалниот став од ООН останува дека резолуциите на Корејскиот совет за безбедност и Генералното собрание од времето на војната остануваат во сила. Ова било потврдено во 2013 година кога Северна Кореја објавила еднострано укинување на Договорот за примирје: Портпаролот на ООН, Мартин Несирки, тврди дека откако Договорот за примирје е усвоен од Генералното собрание на ООН, ниту една страна не може да го распушти еднострано. *UNC* продолжува да служи како потписник и придружници на примирјето спроти армијата на Народна Република Кореја.

## Основање во 1950 година
Кога војниците на Северна Кореја ја нападнале Јужна Кореја на 25 јуни 1950 година, Советот за безбедност на Обединетите нации ја усвоил Резолуцијата 82 со која се повикува Северна Кореја да ги прекине нападите и да се повлече на 38-та паралела.

На 27 јуни 1950 година, таа ја усвоила Резолуцијата 83, препорачувајќи им на членовите на Обединетите нации да и помогнат на Република Кореја „да го одбие вооружениот напад и да ги врати меѓународниот мир и безбедност во областа“.

Првата некорејска и неамериканска единица што се борела била ескадрилата бр. 77, Кралско австралиско воено воздухопловство, која започна со придружба, патрола и копнени напади од Ивакуни, Јапонија на 2&nbsp;Јули 1950 година. На 29 јуни 1950 година, владата на Нов Зеланд наредила две фрегати од ''Лох'' класа -  и  да се подготват за пат кон корејските води, а за целата војна, најмалку два брода на Нов Зеланд биле присутни во воениот театар. На 3 јули, *Тутира* и *Пукаки ја* напуштиле поморската база Девонпорт, Окланд. Тие им се придружиле на другите сили на Комонвелтот во Сасебо, Јапонија, на 2 август.

Резолуцијата 84, донесена на 7 јули 1950 година, им препорачала на припадниците кои даваат воени сили и друга помош на Јужна Кореја „да ги стават на располагање таквите сили и друга помош на унифицираната команда под Соединетите Американски Држави“.

Претседателот Сингман Ри од Република Кореја му ја доделил оперативната команда на копнените, морските и воздушните сили на Република Кореја на генералот МекАртур како врховен командант на ООН *(CINCUNC)* со писмото („Пусанско писмо“) од 15 јули 1950 година:

На 29 август 1950 година, 27-та пешадиска бригада на британскиот Комонвелт пристигнала во Бусан за да им се придружи на копнените сили на *UNC*, кои дотогаш ги вклучувале само РК и американските сили. 27-та бригада се преместила во линијата на реката Нактонг западно од Даегу.

Следувале единици од други земји на ООН: Белгиска команда на Обединетите нации, 25-та канадска пешадиска бригада, Колумбија, етиопскиот баталјон Кагњев, францускиот баталјон, грчкиот 15-ти пешадиски полк, Луксембург, Холандија, Нов Зеланд (16-ти копнен полк, артилерија на кралскиот Нов Зеланд), Филипини (филипински експедициони сили во Кореја), Јужна Африка (ескадрила бр. 2 СААФ), Тајланд и Турската бригада. Данска, Индија, Норвешка и Шведска обезбедиле медицински единици. Италија обезбедила болница, иако не била членка на ООН. Иран обезбедила медицинска помош од медицинската служба на иранските вооружени сили.

На 1 септември 1950 година, Командата на Обединетите нации имашла јачина од 180,000 луѓе во Кореја: 92,000 биле Јужнокорејци, а еднаков биланс биле Американците заедно со британската 27-ма пешадиска бригада од 1,600 луѓе.

## 1950–1953 година
За време на трите години на Корејската војна, воените сили на овие нации биле сојузнички членки на *UNC*. Врвната сила за *UNC* била 932,964 на 27 јули 1953 година, денот кога бил потпишан Договорот за примирје:

* Борбени сили
** Јужна Кореја - 590,911
** САД - 302,483
** Австралија - 17,000
** Велика Британија - 14,198 година
** Тајланд - 6,326
** Канада - 6,146
** Турција - 5,453
** Филипини - 1,468
** Нов Зеланд - 1,385
** Етиопија - 1,271
** Грција - 1,263
** Франција - 1,119
** Колумбија - 1,068
** Белгија - 900
** Јужна Африка - 826
** Холандија - 819 година
** Луксембург - 44
* Хуманитарна помош (исклучена од вкупната бројка погоре)
** Данска (болничкиот брод MS *[[Јитландија]]*) - 600
** Индија
** Италија 68-ма Воена болница (*Ospedale da Campo n° 68*) - 71
** Норвешка *([[Норвешка мобилна воена хируршка болница|NORMASH]])*
** Шведска

Команданти на *UNC* биле: Даглас МекАртур, Метју Б. Риџвеј и Марк Вејн Кларк. Џон Е. Хал бил именуван за командант на *UNC* за извршување на примирјето (вклучително и доброволната размена на воените заробеници) по потпишувањето на примирјето.

## 1953 година –
По потпишувањето на Договорот за примирје, *UNC* останале во Кореја за да ги исполнува функциите за безбедност и стабилност на Полуостровот, како и за поддршка на напорите на ООН за обнова на Република Кореја по разорната војна. Голем дел од педесеттите години бил обележан со постојани преговори на состаноците на Воената комисија за примирје, додека меѓународната заедница работела на зајакнување на економијата и инфраструктурата на Јужна Кореја. Во овој период, Северна Кореја ја одржувала економската и воената супериорност над нејзиниот јужен сосед поради кинеската и советската поддршка.

Шеесеттите години се покажале како мирна деценија на Корејскиот полуостров, обележан со период на непријателство, честопати нарекуван „Втора корејска војна“. Периодот помеѓу 1966 и 1969 година има зголемено ниво на пресметки во *DMZ*, како и големи инциденти, вклучувајќи го обидот за убиство од Северна Кореја врз јужнокорејскиот лидер Парк Чунг-хи и заплената на USS *Pueblo*.

Седумдесеттите години доживеле краток период на приближување, што подоцна придонел за структурни промени во *UNC*. Во 1972 година, владите на Северна и Јужна Кореја потпишале заедничко соопштение со кое се повикуваат на мирни врски меѓу двете Кореи. Истовремено, последователните американски администрации (Никсон, Форд и Картер) се обиделе да ја намалат зависноста на Јужна Кореја од американските сили за одржување на можностите за одвраќање на Корејскиот полуостров. На 7 ноември 1978 година, бил создаден комбиниран штаб, Република Кореја - Команда на комбинирани сили на САД ''(CFC)'', а воените единици на Јужна Кореја со мисии од фронтот биле пренесени од командата на ООН кон оперативната контрола на *CFC.* Главниот командант на *CFC*, воен офицер на Соединетите држави, крајно одговара на националните командни власти на Соединетите држави и на Јужна Кореја.

Од 1978 година, *UNC* ги задржала своите примарни функции за одржување и спроведување на Корејскиот договор за примирје, олеснување на дипломатијата што може да го поддржи трајниот мир на Полуостровот и обезбедување на команда што може да ги олесни мултинационалните придонеси во случај на неуспех на примирјето. ООН се намалило во големина, и со текот на времето, многу од набројувањата доделени на *UNC* станале заеднички помеѓу Американските сили во Кореја и Командата на комбинираните сили.

90-те години на минатиот век повторно забележале значителни промени во *UNC*. Во октомври 1991 година, *UNC* ја пренеле одговорноста на сите сектори на *DMZ*, освен на Заедничката безбедносна област на војската на Р. Кореја. Во 1992 година, *UNC* назначила јужнокорејски генерален офицер да служи како виш член на Комисијата за воено примирје. Ова довело до тоа Корејската народна армија и волонтерите на Кинескиот народ да ги бојкотираат состаноците на *MAK*. Распадот на Советскиот Сојуз исто така ја натерал Северна Кореја да се сомнева во усогласувањето на нивниот избор за Надзорната комисија на неутралните нации. Тие повеќе не ги признавале чешките или словачките претставници кога Чехословачка се поделила на Чешка и Словачка, а Северна Кореја ја протерала полската делегација во 1994 година. Исто така, во 1994 година, Северна Кореја ги отпуштила Кинеските доброволците од мисијата Панмунџом, делумно заради протест кон затоплувањето на релациите на Кина со Јужна Кореја.

Од 1998 година, *UNC* забележала постепено зголемување на постојаниот меѓународен персонал во рамките на командата. Во периодот помеѓу 1998 и 2003 година, неколкумина од оригиналните соработници во Корејската војна започнале да распоредуваат персонал во Кореја за поддршка на функциите за одржување на примирјето на *UNC*. Оваа меѓународна поддршка продолжила и во следните децении. Во мај 2018 година, Канадскиот генерал-потполковник Вејн Ејр станал првиот неамериканец кој служел како заменик командант на *UNC*. Негов наследник бил австралискиот под-адмирал Стјуарт Мајер, продолжувајќи го трендот на неамериканско раководство во *UNC*.

## Позадинска команда на Обединетите нации
Позадинска команда на Обединетите нации се наоѓа во воздухопловната база Јокота, Јапонија и е командувана од капетанот на групата Кралски австралиски воени сили со заменик командант од канадските воени сили Неговата задача е да го одржува ''SOFA'' договорот што му дозволува на *UNC* да ја задржи позадинска логистика и постановна врска на јапонско тло.

## Иднина на Заедничката безбедносна област
За продолжување на Меѓукорејскиот сеопфатен воен договор од септември 2018 година, Командата на ООН, Вооружените сили на Република Кореја и претставниците на Народната армија на Северна Кореја се состанале во серија преговори за намерна демилитаризација на Заедничката безбедносна област. Првите две средби во октомври довеле до активности за деминирање во рамките на *JSA*, разоружување на персоналот и затворање на воените стражарници. На 6 ноември 2018 година, *UNC* спровела трета рунда преговори со јужнокорејската војска и севернокорејската народна армија за „Правила за интеракција“, што ќе овласти Заедничка безбедносна област каде што двете страни на Воената демаркациска линија—де факто границата—би била отворена за персоналот. Од неоткриени причини, севернокорејската страна одбила да се состане за да ги финализира овие правила и следниот чекор за реализација на демилитаризирана Заедничка безбедносна област.

## Поврзано

* Меморијални гробишта на Обединетите нации во Бусан, каде што се закопани 2,300 жртви од разни народи

## Наводи

## Дополнителна литература

* Grey, Jeffrey. *The Commonwealth Armies and the Korean War: An Alliance Study*. Manchester University Press, 1990.

Категорија:Корејска војна
Категорија:Историја на Кореја
Категорија:Мировни мисии и операции на Обединетите нации