25143 Итокава

**25143 Итокава** (привремена ознака ****) — објект блиску до Земјата од групата Аполо и потенцијално опасен астероид. Откриен е од програмата LINEAR во 1998 година и подоцна именуван по јапонскиот ракетен инженер Хидео Итокава. Астероидот од типот S во облик на кикиритка има период на ротација од 12,1 часа и има пречник од 330 метри. Поради малата густина и високата порозност, Итокава се смета за збировит отпад, кој се состои од бројни камења со различни големини наместо од едно цврсто тело.

Овој астероид бил првиот астероид кој бил цел на мисија за враќање примероци, јапонската вселенска сонда *[[Хајабуса (вселенско летало)|Хајабуса]]*, која собрала повеќе од 1500 реголит честички од прашина од површината на астероидот во 2005 година. По нејзиното враќање на Земјата во 2010 година, минералогијата, петрографијата, хемијата и односот на изотопот на овие честички биле детално проучени, обезбедувајќи увид во настанокот и развојот на Сончевиот Систем. Итокава е најмалиот астероид некогаш фотографиран и посетен од вселенско летало.

## Откривање и именување
Итокава бил откриен на 26 септември 1998 година од страна на астрономи со програмата на Линколнска лабораторија за истражување на астероиди блиску до Земјата (LINEAR) на Експерименталното тестирање на Лабораторијата Линколн во близина на Сокоро, Ново Мексико, во САД. Ја добил привремената ознака . Лакот за набљудување на телото започнува со неговото прво набљудување од страна на *Sloan Digital Sky Survey* само една недела пред неговото официјално набљудување на откритието. Малата планета го добила името во спомен на јапонскиот ракетен научник Хидео Итокава (1912–1999), кој се смета за татко на јапонската ракета. Официјалното именување било објавено од Центарот за мали планети на 6 август 2003 година ().

## Орбита и класификација
Итокава припаѓа на Аполонските астероиди. Тие се астероиди кои ја преминуваат Земјата и наголемата динамичка група на објекти блиску до Земјата со речиси 10.000 познати членови. Итокава кружи околу Сонцето на растојание од 0,95–1,70&nbsp;ае еднаш на секои 18 месеци (557 дена; голема полуоска од 1,32 ае). Неговата орбита има ексцентричност од 0,28 и наклон од 2° во однос на еклиптиката.  Има ниско растојание *на орбитален пресек* од 0,0131, што одговара на 5,1 месечеви растојанија. 

## Истражување

Во 2000 година Итокава бил избран за цел на јапонската мисија *[[Хајабуса (вселенско летало)|Хајабуса]]*. Сондата пристигнала во околината на Итокава на 12 септември 2005 година и првично се „*паркирала*“ на линијата астероид-Сонце на 20 километри, а подоцна 7 километри од астероидот (гравитација на Итокава е премногу слаба за да се обезбеди орбита, па леталото ја прилагодило својата орбита околу Сонцето, сè додека не се совпаднало со астероидот). *[[Хајабуса (вселенско летало)|Хајабуса]]* слетала на 20 ноември за триесет минути, но не успела да работи со уред дизајниран да собира примероци од почвата. На 25 ноември, бил направен обид за втора секвенца за слетување и земање примероци. Капсулата од примерокот била вратена на Земјата и слетала во Вумера, Јужна Австралија на 13 јуни 2010 година, околу 13:51 UTC (23:21 локално). На 16 ноември 2010 година, Јапонската агенција за истражување на воздухопловството објавила дека прашината собрана за време на патувањето на *[[Хајабуса (вселенско летало)|Хајабуса]]* навистина била од астероидот.

### Одлики на површината
Имињата на главните одлики на површината биле предложени од научниците од *Хајабуса* и прифатени од Работната група за номенклатура на планетарни системи на Меѓународниот астрономски сојуз. Исто така, научниот тим користел работни имиња за помали површински одлики. Следните табели ги наведуваат имињата на геолошките одлики на астероидот. Не се откриени конвенции за именување за површинските одлики на Итокава.

#### Кратери
Десет ударни кратери на површината на Итокава биле именувани на 18 февруари 2009 година. 

#### Региони
Регионите се голема површина означена со рефлексивност или разлики во боја од соседните области во планетарната геологија. Следниве региони се именувани на Итокава.  

## Физички одлики
[мини| Шематски приказ на два лобуси одделени едни од други. Нивните различни [Густина|густини сугерираат дека тоа биле самостојни тела кои подоцна дошле во контакт, правејќи го збировит отпад.]]
мини|Прелиминарен облик на модел на Итокава заснован на радарски набљудувања од Голдстон и Аресибо
Итокава е камен астероид од типот S. Радарската слика од Голдстоун во 2001 година забележала елипсоид  метри и  метри.

Мисијата *Хајабуса* ги потврдила овие наоди и исто така сугерирала дека Итокава можеби е допирен двоен астероид формиран од два или повеќе помали астероиди кои гравитирале еден кон друг и се залепиле заедно. Сликите на *Хајабуса* покажуваат изненадувачки недостаток на ударни кратери и многу груба површина набиена со камења, опишана од тимот на мисијата како збировит отпад. Понатаму, густината на астероидот е премногу мала за да може да биде направен од цврста карпа. Ова би значело дека Итокава не е монолит, туку збир на отпади формирани од фрагменти кои се здружиле со текот на времето. Врз основа на мерењата на ефектот Јарковски-О'Киф-Раџиевски- Падак, се проценува дека мал дел од Итокава има густина од , додека поголем дел се проценува дека има густина од 1,8 g/cm³.

### Вртежен период и столбови
Од 2001 година, голем број вртежни светлински криви на Итокава се добиени од фотометриски набљудувања. Анализата на најдобро оценетата светлинска крива од Мико Касалаинен дала вртежен период на  часа со голема варијација на осветленоста од 0,8 светлини. Дополнително, Касалаинен определил и две оски на вртење од (355,0°, −84,0°) и (39°, −87,0°) во еклиптички координати (λ, β).  Алтернативните мерења на светлинските криви биле направени од Ламберт (12h),  Лори ( и &nbsp;h),  Охба ( &nbsp;h),  Ворнер (&nbsp;h).

### Состав
Изданието на *Science* од 26 август 2011 година посветило шест статии на наодите засновани на прашина што *Хајабуса* кој ја собрал од Итокава. Анализата на научниците сугерирала дека Итокава веројатно е направена од внатрешни фрагменти на поголем астероид кој се распаднал. Се смета дека прашината собрана од површината на астероидот била изложена таму околу осум милиони години.

Научниците користеле различни техники на хемија и минералогија за да ја анализираат прашината од Итокава. Друг тим на научници утврдил дека темната железна боја на површината на Итокава е резултат на абразија од микрометеороиди и честички со голема брзина од Сонцето кои ја претвориле нормално белузлавата боја на железен оксид.

#### Резултати од Хајабуса во 2018 година
Две одделни групи пријавиле вода во различни честички на Итокава. Џин и неговите соработници пријавите вода во зрната со нискокалциум пироксен. Нивото на изотоп на водата кореспондира со нивото на изотоп на водата во внатрешниот Сончев Систем и јаглеродниот хондрит. Дејли и неговите соработници  направиле извештај според кој хидроксидот очигледно е формиран со имплантација на водород од сончевиот ветер. Рамките на честичката на оливин „покажуваат збогатување до ~ 1,2 во % во OH и H 2 O“. Концентрациите на вода на зрната во Итокава би укажале на проценетата содржина на вода во согласност со наголемиот дел од водата на Земјата, и дека Итокава бил „*астероид богат со вода*“.

#### Резултати од Хајабуса во 2020 година
На конференцијата за месечевата и планетарна наука во 2020 година, третата група пријавила вода и органски материи, преку третата честичка Хајабуса - RA-QD02-0612, или „Амазон“. Оливин, пироксен и албит содржат вода. Изотопските состави укажуваат на јасно вонземско потекло.

## Наводи

## Дополнително читање
* 

## Надворешни врски
* Научни и инженерски достигнувања на Хајабуса за време на операциите на близина околу Итокава (соопштение за печатот на JAXA)
* Весник за планетарна номенклатура
* ЛИНЕАРНИОТ астероид на MIT именуван по јапонскиот „Др. Ракета“ (соопштение за печатот на МИТ)
* Официјална страница на JAXA Hayabusa
* Веројатност за удар на Земјата на астероидот (25143) Итокава што ќе биде земен од вселенското летало Хајабуса (апстракт од хартија)
* Астрономска слика на денот: Приближување до астероидот Итокава, роботска сенка на астероидот Итокава, кратерите што недостасуваат на астероидот Итокава, мазни делови на астероидот Итокава
* Специјално издание: Хајабуса во Итокава, *наука*, кн. 312, бр. 5778, 2 јуни 2006 година
* Првичните научни резултати од истрагата на Хајабуса за Итокава ~Резиме на специјалното издание на списанието „Наука“~ (изјава за печатот на ISAS/JAXA)
* Жешка тема: Хајабуса-прашина од Итокава, *наука*, кн. 333, бр. 6046, 26 август 2011 година
* Анимиран модел на Itokawa што ротира (во анаглифска форма за употреба со црвено-сини очила)
* Итокава во подобрена боја (Од оваа презентација)
* Список на потенцијално опасни астероиди (PHAs), *Центар за мала планета*
* PHA блиски приоди до Земјата, *центар на мала планета*
* Список на мали планети на Аполо (по ознака), *Центар за мали планети*

Категорија:Астрономски тела откриени во 1998 година
Категорија:Астероиди од типот S
Категорија:Потенцијално опасни астероиди
Категорија:Астероиди наречени по личности
Категорија:Аполонски астероиди
Категорија:Астероиди посетени од вселенски летала