open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бугарска офанзива во Тиквешијата

[мини|301x301пкс|[Масакр во Ваташа|Масакрот во Ваташа]]
**Бугарска офанзива во Тиквешијата** (7 јуни до 16 јуни, 1943 година) ― една од повеќето офанзиви на бугарската војска и полиција.

Формирањето и активноста на македонските партизански одреди, *„Сава Михајлов“* и *„Добри Даскалов“* на тиквешко-гевгелискиот терен ги принудиле бугарските власти да преземат офанзива за нивно уништување. Офанзивата започнала на 7 јуни, а траела до 16 јуни, 1943 година, како составен дел на пошироката офанзива на битолското подрачје. Со неа раководел бугарскиот полковник Љубен Апостолов, командант на Педесет и шестиот бугарски полк во Македонија и Шестиот бугарски полк во Македонија, а учествувале и следните бугарски единици: Петнаесетта дивизија, Четиринаесеттиот полк, Четиринаесеттата дивизија и единиците на полициските сили распоредени во Прилеп, Неготино, Кавадарци и Велес, како и сепијално формирана полициски одред испратен од Скопје. 
[лево|мини|308x308пкс|[Бугарскиот окупатор|Бугарскиот терор извршен во Тиквешијата - опишан од Лазар Мојсов, објавен во весникот Нова Македонија бр.28 од 3 јануари, 1945 година (среда)]]

### Битки
Во текот на офанзивата партизанските одреди и бугарските сили имале судири на следните места: Дрен (9 јуни), Никодин (10 јуни), Фариш и патот Градско-Прилеп (11-12 јуни). Бугарската војска извршила неколку стрелања врз месното население од кои најмасовно било стрелањето на младинците од Ваташа, кај Кавадарци. Офанзивата завршила со блокада на Кавадарци и Неготино. И покрај загубите, партизанските одреди успеале да се повлечат на планината Кожуф.

## Наводи


Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна
Категорија:Масакри во Македонија
Феудална кула (Струмица)

мини|десно|Феудалната кула
**Феудална кула** – средновековна одбранбена кула во градот Струмица.

Феудалната кула се наоѓа на ул. Охридска и е единствен објект од ваков вид во Струмичко. Основата е квадратна со димензии 6,9 х 9м. Изработена е од квалитетен делкан бигор. Поседува подрум, приземје и три ката. Меѓукатната конструкција е дрвена, од која на северната и источната страна на третиот кат еркерно се испуштени дрвени чардаци. Градена е најверојатно во турскиот период и служела за живеење и одбрана.

## Наводи

Категорија:Згради и градби во Струмица
Категорија:Знаменитости во Струмица
Категорија:Урнатини во Македонија
Александар Арсовски

**Александар Николов Арсовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно селско семејство. Се занимавал со земјоделство, а повремено заминувал и на печалба. По успешната борба на кумановскиот одред против бандите на Дража Михајловиќ, во јануари 1944 година, стапил во партизанските единици. Првата негова борба била водена против бугарската фашистичка полиција кај Пелинце. Во истата се истакнал со храброст. Сам успеал да зароби неколку бугарски полицајци. Во редовите на Третата македонска ударна бригада се наоѓал од првите денови на нејзиното формирање. Учествувал во сите борби на оваа бригада и редовно се пројавувал како бестрашен борец. Тоа придонело да биде поставен за десетар, а подоцна и за командир на чета. Бил многу сакан раководител и почитуван соборец. Посебно се истакнал во борбите кај Страцин, Ристовац, Кратово, Свети Николе и други места. Храбро загинал во жестоката борба против балистите и Германците на реката Треска наидувајќи на непријателска заседа, во октомври 1944 година.

## Наводи


Категорија:Луѓе од Дренок (Кумановско)
Категорија:Учесници во НОБ
Младен Арсов

**Младен Спасов Арсов** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Основно училиште заврши во родниот град, а потоа станал општ работник. Во периодот на фашистичката окупација на Македонија сесрдно се залагал да и помага на народно-ослободителната борба, работејќи во заднината. Се истакнувал како активен учесник и организатор во собирните акции на материјална помош, како и во префрлањето на собраните материјали до партизанските единици. Непосредно пред ослободувањето на Скопје, станал член на месната стража што ги исполнувала задачите поставувани од новоформираниот народно-ослободителен одбор на Скопје. На 13 ноември 1944 година, кога се воделе борбите за ослободување на Скопје, се наоѓал на својата должност и како курир и извидувач известувал за тоа каде се наоѓаат утврдените Германци и другите непријатели. При вршењето на таа должност паднал покосен од фашистички рафал, бил закопан на градските гробишта во Бутел.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Миле Арсовски

**Миле Рафев Арсовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
По завршувањето на основното училиште работел во железничката ложилница. Уште како младинец се поврзал со припадниците на народно-ослободителното движење. Поради пројавената активност, бугарската фашистичка полиција го затворила. Но, и покрај ѕверското мачење не предал никого. Речиси веднаш по формирањето на Дванаесеттата македонска ударна бригада, ѝ се приклучил на Китка. Бил борец во втората чета на Вториот баталјон. Мошне се истакнал во борбите против балистите, како бестрашен борец, по што набргу станал пушкомитралезец. Бил особено сакан и почитуван меѓу соборците, кои му го дале прекарот *Мацан*. Со својата бригада активно учествувал во борбите на Китка, Водно, на реката Треска, како и во многу други оружени акции. Тој е меѓу првите борци кои навлегле во улиците на Скопје. Храбро се борел со соборците за уништување на отпорот, што Германците го давале од поголем број објекти во градот. Но, при нападот на женската гимназија бил смртоносно погоден. Бил закопан во Скопје.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Ацо Ацев

**Ацо Георгиев Ацев** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОБ.

## Животопис
Уште пред Втората светска војка, тој се имал доселено во Скопје, каде работел како бифеџија. За време на окупацијата, тој активно ја помагал народно-ослободителната борба. Покрај извршувањето на поставените задачи, материјално го помагал движењето. Поради пројавената револуционерна активност, во 1943 година, бугарската фашистичка полиција го затворила, а потем го интернирала во селото Кржани, денес во Бугарија, во . Во интернација останал 6 месеци, а потоа бил префрлен во затворот во Скопје, каде го задржале само еден месец. По излегувањето од затворот, веднаш заминал на Китка и се приклучил на Дванаесеттата македонска ударна бригада. Во состав на истата, тој учествувал во сите борби што ги водела оваа единица. Во борбите за ослободувањето на Скопје, на 13 ноември 1944 година, бил ранет за време на уличните борби. Од последиците во затворот како и од раната, починал на 24 јануари 1945 година. Бил погребан на скопските гробишта во Бутел.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Томе Бабамовски

**Томе Бабамовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Произлегува од сиромашно семејство. По завршувањето на основното училиште поради лошите материјални услови, не можел да го продолжи своето образование. Работел како општ работник. Окупацијата на Македонија го затекнала мошне млад. Тоа не му попречило да се вклучи во народно-ослободителното движење и да учествува во акциите за собирање и испраќање материјална помош на партизанските единици. Подоцна стапил во борбените редови на Дванаесеттата македонска ударна бригада и како борец на Вториот баталјон учествувал во сите борби. Особено се истакнал во ликвидирањето на балистичките банди, што дејствувале во близината на Скопје. На 13 ноември 1944 година, учествувал во борбите за ослободување на Скопје. Директно учествувал во ликвидирањето на германското упориште кај францускиот конзулат. При заземањето на тоа непријателско упориште, храбро загинал и овој млад партизан.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Томе Арсовски (партизан)

**Томе Данев Арсовски** ( во  —  во близина на ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Произлегува од работничко сиромашно семејство. Го изучил шивачкиот занает во Скопје. Уште во раната младост, ја почувствувал капиталистичката експлоатација и се определил за револуционерната борба на работничката класа. Во 1939 година се вклучил во УРСовиот синдикат и станал еден од најактивните негови членови. Учествувал во многубројните тарифни и штрајкувачки акции што ги организирала синдикалната организација во периодот 1939-1941 година. Во време кога Македонија била окупирана од фашистичките окупатори, се приклучил во народно-ослободителното движење. Активно учествувал во собирање помош за НОВ, растурање летоци и друг пропаганден материјал против окупаторот. Неуморно работел на организирање младината и извршување разни други задачи кои му ги поставувала организација. Како член на КПЈ, во која бил примен во 1943 година, учествувал во организирано испраќање на нови борци во единиците на НОВ, а по одлука на партиската организација, во април 1944 година, и самиот и се приклучил на Третата македонска ударна бригада. Учествувал во повеќе борби на Бригадата. Се истакнувал со својата храброст. За време на Мајската офанзива, на 25 мај 1944 година, храбро загинал во борба против бугарскиот фашистички окупатор.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна
Список на епизоди од „Македонски народни приказни“ (нов серијал)

## Епизоди во продукција на МРТ
Ова е список на епизоди од серијалот „Македонски народни приказни“ снимен во периодот од 2010 до 2016 година, во продукција на МРТ.

Епизодите се претставени редоследно според годината на снимање:   

Првата приказна од новиот серијал во продукција на МРТ е „Грнчар“, чие сценарио е на Шенка Колозова, а режија на Миле Грозданоски.

### Глумечка екипа и број на учество по епизоди

## Епизоди во продукција на А1 ТВ
Ова е список во продукција на А1 Телевизија "Македонски народни приказни" снимен во периот од 2007 до 2010 година, во продукција на А1-телевизија

### Глумачка екипа и број на учество по епизоди

## Епизоди во продукција на Сител и ТВ Морис
Ова е список на епизоди од серијалот „Македонски народни приказни“ снимен во периодот од 2006 до 2017 година, во продукција на Сител и ТВ Морис.

### Глумечка екипа и број на учество по епизоди

## Поврзано
Список на епизоди од „Македонски народни приказни“ (стар серијал)

Категорија:Македонски народни приказни
Ана Чоловиќ Лешоска

мини|Ана Чоловиќ Лешоска (2022)
мини|Национален парк Маврово
**Ана Чоловиќ Лешоска** (родена околу 1979 г.) — македонски биолог, кој од 2011 година води кампања против изградба на брани за производство на хидроелектрична енергија во Националниот парк Маврово, со цел да се заштитат загрозените видови, вклучително и балканскиот рис. Ова довело до повлекување на заемите од Светска банка и Европската банка за обнова и развој (ЕБОР), убедувајќи ја Владата на Македонија да ја прекине понатамошната работа на браните во националниот парк. Како признание за нејзините напори, таа во април 2019 година била една од шесте екологисти на кои им била доделена еколошката награда Голдман .

Лешоска, биолог, слушнала за плановите за создавање на хидроелектрични централи во Маврово во 2010 година. Тие ја вклучувале браната Бошков Мост висока 33 метри и браната Луково Поле висока 70 метри. Како извршна директорка на „Еко-свест“, македонски центар за истражување на животната средина, во соработка со други невладини организации и активисти, таа ја започнала кампањата „Спаси го Маврово“. Во ноември 2011 година, таа поднелажалба до Европската банка за обнова и развој, објаснувајќи дека тие одобриле заем за проектот Бошков Мост без да ја спроведат потребната проценка на биоразновидноста. Таа ги охрабрила амбасадорите на земјите со претставници на одборот на ЕБОР да се заложат за крај на финансирањето. Петицијата што ја започнала со барање Владата, ЕРБД и Светската банка да ги затворат проектите била поддржана од скоро 100.000 потписи.

Во 2013 година, таа поднела жалба до Бернската конвенција за зачувување на европскиот див свет и природните живеалишта, со објаснување дека проектот за хидроенергија Бошков Мост „може да има решавачко негативно влијание врз рисот“. Во декември 2015 година, Бернската конвенција им наредила на ЕРБД и Светска банка да го прекинат финансирањето бидејќи проектот може да има „решително негативно влијание врз рисот“.

 Светска банка веднаш го повлекла финансирањето и наредниот мај, судска одлука за поништување на еколошката дозвола за проектот „Бошков мост“. Во јануари 2017 година, ЕБОР го откажала финансирањето.

Како признание за овие достигнувања, во април 2019 година, на Ана Лешоска и била доделена еколошката награда Голдман. Тоа било првпат наградата да биде доделена на лице од Македонија.

## Наводи

## Надворешни врски

* Профил на Ана Коловиќ-Лешоска на LinkedIn

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1979 година
Категорија:Климатски дејци
Категорија:Македонски биолози
Категорија:Македонски еколози
Мирска Вода

**Мирска Вода** — планински врв на планината Караџица, на планинскиот масив Мокра во средишниот дел на Република Македонија, со следниве географски координати: 41o 46 58 северна географска широчина, 21o  44 источна географска должина. Неговата надморска височина изнесува 2.179 метри. Се наоѓа на западниот дел на билото и сртот на планината Караџица.

## Галерија


File:Мирска Вода 02.jpg|Поглед на врвот Мирска Вода
File:Мирска Вода 01.jpg|Поглед на врвот Мирска Вода


Мирска Вода
Категорија:Караџица
Категорија:Мокра
Список на ѕвезди во соѕвездието Волк

Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието **[[Волк (соѕвездие)|Волк]]**, надолно подредени по сјајност.

## Поврзано
* Список на ѕвезди по соѕвездие

## Наводи

## Извори
*
*
*
*
*
*


Волк
Биосферен резерват Вулкан Такана

**Биосферен резерват Вулкан Такана** () — биосферен резерват на УНЕСКО околу вулканот Такана во Чијапас, Мексико, на границата со Гватемала. Резерватот е основан во 2006 година. Вулканот е дел од вулканскиот лак на Средна Америка (*Нуклео Центроамерикано*). 6.378 хектари од резерватот содржат кревки екосистеми многу богати со дива флора и фауна, а исто така и со културна, научна, економска и биолошка значајност. Неговата богата биоразновидност и висок ендемизам се наоѓаат особено во високогорскиот екосистем и предели и во вулканскиот здание што претставува геофизички одлики со голема научна и естетска вредност. Просечните годишни врнежи може да изнесуваат 2.000 до 5.000 милиметри, како во случајот со Соконуско.

Човечките активности во резерватот вклучуваат одгледување кафе, одгледување цвеќиња, пчеларство, земјоделство и туризам.

## Еколошки одлики
Резерватот е богат резервоар со ендемски и други видови од централно и јужноамериканско потекло, кои во Мексико се наоѓаат само на овие простори. Топографијата е преполна со екосистеми на зимзелени шуми со средна висина, облачни шуми и борови, дабови и шуми со елки. Тоа е единственото место во земјата каде се претставени два екосистеми: Тропскиот Парамо и Чускеалските екосистеми.

Во биосферниот резерват Volcán Tacana се наоѓаат богати разновидни ендемски видови флора (*Chusquea martinezi*) и фауна (*Cyllopsis* spp.). *Limanopoda cinna*, *Dalla* sp. *Lepidoptera-Rhopalocera*). Вклучени меѓу биотата на вулканот се значителен број харизматични или заштитени видови, како што се дрвото Канако (*Chiranthodendron derbianus*) и раскошниот орел сокол (*Spizaetus ornatos*). Постојат безброј видови на орхидеи и бромелијади.

## Извори

## Наводи


Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Координати на Википодатоците
Глаголични броеви

[мини|Првиот ред од [Винодолски законик|Винодолскиот законик ја вклучува 1280 година напишана како  (копија од законикот, од 16 век).]]
**Глаголичките броеви** ― броен систем добиен од глаголицата, главно согласено дека биле создадени во 9 век од Свети Кирил. Тие се слични на кириличните броеви, освен што бројните вредности се доделуваат според природниот азбучен ред на глаголицата. Користењето на глаголицата и броевите се намалувало низ средниот век и до 17 век глаголицата се користела скоро само во верски записи. Нејасно е дали употребата на глаголички броеви опстојува сè додека бил користена глаголицата.

## Општ опис
Системот е децимален азбучен броен систем, со вредности доделени по азбучен ред, т.е. = 1, = 2, и така натаму. Глифи за единици, десетици и стотици вредности се комбинираат додатно за да создаваат броеви, на пример, е 500 + 80 + 3 или 583. Броевите се запишуваат лево надесно, најголема вредност лево. Како и со кириличните броеви, помеѓу 11 и 19 обичниот редослед на знаци е обратен, така што броевите од 11 до 19 обично се запишуваат со цифрите пред глифот за 10; на пример е 6 + 10, правејќи 16, ова ги одразува словенските лексички броеви за десетките.

За бројки поголеми од 999, постојат спротивставени докази. Бидејќи најраната верзија на глаголицата има 36 знаци, постојат показатели за употреба на глаголицата за 1,000 до 9,000, иако се доведува во прашање валидноста од 3,000 и повеќе. Исто така, постојат докази за употреба на илјада знаци, слични на  во грчките броеви или  за означување на броеви поголеми од 999.

За да се разликуваат броевите од текстот, бројките обично се издвојуваат со точки или се става ознака над броевите. На пример, делото „*Missale Romanum Glagolitice*“ отпечатено во 1483 година, ги користи обете точки наоколу и насловот над буквите на места за да означи број, како и Винодолскиот законик.

Пример:

*  ( ) - 1280 година

## Табела на вредности

Како што е забележано претходно, буквите поврзани со бројни вредности поголеми од 999 се несигурни, а различни автори заклучиле различни вредности (и различни редови) за буквите кон крајот на глаголицата.

## Поврзано

* Глаголица
* Поврзаност помеѓу кирилицата и глаголицата
* Грчки броеви
* Кирилични броеви

## Наводи
 
Категорија:Елементарна математика
Категорија:Бројни системи
Категорија:Глаголица
Румски бројни знаци

**Румските бројни знаци** ― блок на Уникод кој содржи бројни знаци што се користат во Фес, Мароко и на други места во Северна Африка и Пиринејскиот Полуостров, помеѓу X и XVII век.

## Историја
Следните документи поврзани со Уникод ја запишуваат целта и постапката на дефинирање на специфични знаци во блокот на румски бројни знаци:

## Поврзано

* Арапско писмо на Уникод

## Наводи

Категорија:Бројни системи
Категорија:Уникодни табели
Сиера Мадре дел Сур

**Сиера Мадре дел Сур** — планински венец во јужниот дел на Мексико, кој се протега на 1.000 километри од јужниот дел на Мичоакан источно преку Гереро, до провлакот Тевантепек во источна Оахака.

## Географија
Сиера Мадре дел Сур се приклучува на Трансверзалата Еје Волканико (Трансмексикански вулкански појас) од централно Мексико во северна Оахака, но е одделена од овој опсег на запад со долината на Рио Балсас и нејзината притока Рио Тепалкатепец.

Највисоката точка на планините е Серо Нубе, 3.720 метри, во јужниот дел на Оахака, и само еден голем автопат го преминува опсегот помеѓу Акапулко и Град Мексико.

Иако се одделени од главниот дел на Сиера Мадре дел Сур со длабокиот кањон на долниот дел на Рио Балсас, планините на јужниот дел на Мичоакан околу Колкоман обично се сметаат за дел од Сиера Мадре дел Сур.

## Екологија
Опсегот е забележан по многу високиот биоразновидност и големиот број ендемски видови.

Екорегионот на борови и дабови шуми Сиера Мадре дел Сур ги зафаќа повисоките опсези на опсегот. Овие шуми се дел од ланецот мезоамерикански борови дабови шуми кои се протегаат од Југозападен Соединетите Држави до Костарика долж американската Кордиљера.

Пониските височини на опсегот се опфатени со тропски суви шуми, екорегиони во тропските и суптропските суви широколисни шуми Биом. Сувите шуми во Халиско го заземаат западниот крај на падината на тихоокеанскиот венец. Јужните тихоокеански суви шуми зафаќаат поголем дел од тихоокеанската падина на опсегот, од Мичоакан на запад преку Гереро и Оахака. Во сливот на реката Балсас, северно од Сиера, се наоѓаат сувите шуми на Балсас.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Планински венци во Мексико
Категорија:Координати на Википодатоците
Индиски броеви

**Индиските броеви**, познати и како **деваганарски броеви** ― знаците што се користат за пишување на броеви во деваганарското писмо, преовладувачкото писмо во Индија. Тие се користат за пишување на десетични броеви, наместо на западноарапските броеви.

## Табела

Санскрит е антички индиски јазик. Зборот шунја за нула бил преведен на арапски како „صفر“ сифр, што значи „ништо“ што станал израз „нула“ на многу европски јазици од средновековниот латински, зефирум ().

## Варијанти
Облиците на деваганарските цифри може да варираат во зависност од географската област.

## Поврзано

* Индиски броен систем

## Наводи

; Белешки 

; Извори

* Санскритско сидамски (Бонџи) броеви 
Категорија:Бројни системи
Категорија:Математика на Индија
Договор од Есказу

**Регионален договор за пристап до информации, учество на јавноста и правда во еколошки прашања во Латинска Америка и Карибите**, попознат како **Договор од Есказу** () — меѓународен договор потпишан од 24 народи од Латинска Америка и Карибите во врска со правата за пристап до информации за животната средина, учеството на јавноста во донесувањето одлуки за животната средина, еколошката правда и здравата и одржлива околина за сегашните и идните генерации  Договорот е отворен за 33 земји во Латинска Америка и Карибите. Од 24 потписници, тој е ратификуван од дванаесет: Антигва и Барбуда, Аргентина, Боливија, Еквадор, Гвајана, Мексико, Никарагва, Панама, Свети Винсент и Гренадини, Сент Китс и Невис, Сент Лусија и Уругвај. 
мини|349x349пкс| Чико Мендес, 1988 година во неговиот дом во Бразил пред неговото убиство поради неговиот активизам во животната средина
[мини| Во рамките на [Генерално собрание на ООН|Генералното собрание на Обединетите нации, Договорот бил отворен за потпис на 27 септември 2018 година.]]
Договорот потекнува од Конференцијата на Обединетите нации за одржлив развој во 2012 година и е единствениот обврзувачки договор кој бил усвоен како резултат на конференцијата. Нацртан е меѓу 2015 и 2018 година и усвоен во Есказу, Костарика на 4 март 2018 година. Договорот бил потпишан на 27 септември 2018 година и остана отворен за потпис до 26 септември 2020 година.  За влегувањето во сила на договорот биле потребни единаесет ратификации, што било постигнато на 22 јануари 2021 година со пристапувањето на Мексико и Аргентина. Договорот стапил на сила на 22 април 2021 година.

Договорот е првиот меѓународен договор во Латинска Америка и Карибите во врска со животната средина, и првиот во светот што вклучува одредби за правата на заштитниците на животната средина. Договорот ги зајакнува врските помеѓу човековите права и заштитата на животната средина со наметнување барања на земјите-членки во врска со правата на бранителите на животната средина. Договорот има за цел да обезбеди целосен пристап до јавноста до информации за животната средина, донесување на одлуки за животната средина и правна заштита и прибегнување кон еколошки прашања. Исто така, го признава правото на сегашните и идните генерации на здрава животна средина и одржлив развој.

## Партии и потписници

## Наводи

Категорија:Договори на Обединетите нации
Категорија:Еколошки договори
Свијатослав Забелин

**Свијатослав Забелин** (роден 1950 година) е руски екологист. Тој е основач на еколошката мрежа *Социо-еколошка унија*. Тој бил награден со Голдман еколошка награда во 1993 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1950 година
Категорија:Руски биолози
Педро Арохо-Агудо

**Педро Арохо-Агудо** е шпански физичар, економист, екологист и професор на Универзитетот во Сарагоса. Тој бил награден со Голдман еколошка награда во 2003 година, за неговиот придонес кон зачувување на водата. Тој бил ставен за Специјален известувач на Обединетите нации за човекови права на безбедна вода за пиење и канализација во октомври 2020 година.

## Наводи

Категорија:Екологисти во Шпанија
Категорија:Шпански физичари
Категорија:Живи луѓе
Росано Ерколини

**Росано Ерколини** е италијански наставник и основен екологист од Тоскана. Тој бил награден со Голдман еколошка награда во 2013 година, особено за неговите напори за информирање на јавноста за здравствените и еколошките ризици од согорување и за неговото залагање за принципите на нула отпад.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Тоскана
Клер Новијан

thumb|десно|200п|Клер Новијан
**Клер Новијан** (родена на 19 март 1974 година) е француски активист за животна средина, новинар, телевизиски продуцент, филмски режисер и лидер на организацијата.

Новијан е родена во Бордо. По новинарската кариера, таа на крајот се вклучила во застапување за заштита на океанот и морскиот живот. Таа била наградена со  во 2012 година. Таа ја добила наградата за животна средина Голдман во 2018 година, и била втората француска личност што ја добила оваа награда (по биологот Christine Jean во 1992 година).

## Наводи

Категорија:Француски режисери
Категорија:Француски новинари
Категорија:Луѓе од Бордо
Категорија:Родени во 1974 година
Категорија:Француски природозаштитници
Палома Коста

мини|Палома Коста
**Палома Коста Оливеира** — бразилски студент по право, социоекологист, активист за велосипедизам, едукатор за клима и младински мобилизатор.  Таа е една од седумте млади водачи за климата (на возраст од 18-28 години) назначена од генералниот секретар на Обединетите нации Антонио Гутереш во Младинска советодавна група за глобална акција за справување со климатската криза и спречување на климатските промени.  

## Активизам
Во 2019 година, заедно со активистката Грета Тунберг, Палома одржала говор на отворањето на Самитот за климатска акција, во Њујорк. Говорот предизвикал критика на нејзината изјава дека „*Не ни требаат молитви, ни треба акција*“, што за некои било сфатено како нерелигиозно. „*Мојата поента*“, појасни таа, „*беше дека е безвредно да се објавува #prayforamazonia на Твитер, додека не престанува да јаде месо што доаѓа од уништување на шумите*“. Коста се чувствувала позитивно во врска со искуството, но генерално разочарана: „*Едноставно има посветеност ... ништо навистина не ми го допре срцето*“. Таа објавила дека разговарала кратко со Ангела Меркел и Мишел Башелет, додека ниеден претставник од администрацијата на нејзината земја не би бил подготвен да ја покани на разговор. 

Во едно интервју, Коста изјавила дека не би работела „за сите пари на светот“ за компанија што го олеснува уништувањето на шумите во Амазонија. Покрај тоа, таа одлучила да престане да јаде месо веднаш штом дознала за односот помеѓу синџирот на снабдување со говедско месо и уништувањето на шумите. Таа исто така вели дека користи велосипед за секојдневно патување секогаш кога може, како и да оди понекогаш на забави. 

Коста е поранешна студентка за размена на чилеанскиот универзитет и била практикант во Врховниот суд на Чиле. Таа е поврзана со Instituto Socioambiental (Социо-еколошки институт), организација предводена од младите Engajamundo, проект Ciclimáticos, кого го основале и движењето  #FreeTheFuture.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Климатски дејци
Лили Плат

**Лили Плат** (родена 2008 година) — холандска екологистка родена во Британија. Плат е позната по по мирните штрајкови преку кои ги искажува еколошките проблеми. Таа е глобален амбасадор на YouthMundus, Earth.org, и WODI; младински амбасадор во коалицијата за загадување на пластика  и Колку Глобално; и амбасадор на деца за Светскиот ден на чистење. Плат првично станала вирална на социјалните мрежи откако објавила ѓубре од пластика кое го подредило. Со текот на годините таа собрала повеќе од 100.000 парчиња.

Плат е родена во Велика Британија. Нејзиното семејство се преселило во Холандија кога таа имала седум години.

## Екологизам
Во 2015 година, Плат шетала покрај еден парк во Холандија со нејзиниот дедо кога забележала пластика расфрлана на земја. Одлучила да ги изброи за да вежба холандски јазик. Тие собрале 91 парче пластика во рок од 10 минути. Нејзиниот дедо понатаму и раскажал како ѓубрето завршува како пластична супа. Наведениот инцидент ја предизвикало нејзината иницијатива за заштита на животната средина, и на 7 години, таа започнала со чистење на пластиката и нејзино сортирање. Таа ги објавува на социјалните мрежи за да ја подигне свеста за ова прашање.  Со текот на годините, Плат собрала повеќе од 100.000 парчиња ѓубре, почнувајќи од шишиња, пакетчиња цигари, итн. Преку чистење на пластика, Плат го споделува и влијанието на пластиката врз животинскиот свет и екосистемот. Бидејќи станала вирусна, нејзината иницијатива го привлекла меѓународното признание.

Уште од дете, Плат покажувала љубов кон животните, особено оние што се сметале за физички непривлечни. Заради тоа била малтретирана на училиште, а само еден од нејзините врсници покажал интерес за нејзините активности за чистење. Плат потоа се преселила во Кралската школа каде многу нејзини соученици учествувале во нејзините напори за расчистување.

На холандските избори во 2019 година, дедото на Плат гласал во нејзино име, бидејќи се бори за забрана на пластика. Плат снимила видео и ги охрабрила другите да го сторат истото.

Во септември 2019 година, Плат го видела протестот на Грета Тунберг пред шведскиот парламент во врска со спроведувањето на Парискиот договор. Таа била инспирирана и решила да штрајкува исто така. По неколку недели, Грета Тунберг се приклучила на штрајковите на Плат во Холандија, сметајќи дека Холандија била една од најголемите емитувачи на стакленички гасови во Европската Унија. Двете биле поканети во Брисел каде присуствувале на митингот за климата пред Европскиот парламент. 
## Наводи

Категорија:Холандски дејци
Категорија:Климатски дејци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 2008 година
Сиера де ла Лагуна

мини
**Сиера де ла Лагуна** — планински венец на јужниот крај на полуостровот Долна Калифорнија во Мексико, и е најјужниот опсег на системот на полуостровни опсези.

Сместен е во општината Ла Паз и општината Лос Кабос во јужната држава Долна Калифорнија.

„Сиера де ла Лагуна Хајт Поинт“, на 2.090 матри надморска височина, е највисоката точка на опсегот и во државата Јужна Долна Калифорнија.

## Екологија
Јужниот врв на полуостровот Долна Калифорнија, вклучително и Сиера де ла Лагуна, порано бил остров во праисторијата. Има карактеристична флора и фауна, со многу афинитети кон Југозападен Мексико. Сиера е дом на многу ендемски видови и подвидови.

Сувиот екорегион со чистели во Сан Лукан се протега од нивото на морето на брегот до 250 метри во надморска височина. Екорегионот на суви шуми во Сиера де ла Лагуна зафаќа понизок дел од опсегот, од 250 до 800 метри во надморска височина.

Над 800 метри надморска височина, сувите шуми преминуваат во екорегионот борови дабови шуми Сиера де ла Лагуна. Составот на борово-дабови шуми варира со висина; дабовите шуми преовладуваат од 800 до 1.200 метри во височина, со дабово-борова шума помеѓу 1.200 до 1.600 метри надморска височина, преминувајќи во борови дабови шуми над 1.600 метри надморска височина. Доминантен бор е локален подвид на мексиканскиот Пинион, *[[Пинус мемброиди|Pinus cembroides]]*.

Шумите се експлоатираат комерцијално за дрва, а одгледувањето добиток е честа појава во дабовата шума и зоните на суви шуми.

### Биосферен резерват
УНЕСКО го назначил Сиера де ла Лагуна за глобален биосферен резерват: „Оваа полусушна до умерена подвлажна климатска област претставува многу важни и контрастни екосистеми, вклучувајќи суви зони, маторли, низок листопаден тип на шума, зимзелен даб: *Quercus devia* („енцино“) шуми, бор-зимзелен даб мешани шуми и оази со палми и „геривос“ сместени низ галериската шума по долгите речни сливови.“ Биосферниот резерват е воспоставен со претседателски указ на претседателот на Мексико од 6 јуни 1994 година, со кој се назначуваат основната област и тампонските зони.

Основната област е центрирана на дабови-борови шуми со поголема височина, додека преодната област ги вклучува заедниците Тодос Сантос, Ел Пескадеро, Ел Триунфо, Сан Антонио, Сан Бартоло, Буена Виста, Лос Барилс, Лас Куевас, Сантјаго и Мирафлорес.

## Клима
Климата е под влијание на нејзината надморска височина. На поголема надморска височина, има суптропска висорамнинска клима со ладни температури во текот на целата година и поголеми количини на врнежи.

## Наводи

Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Статии со извори на шпански (es)
Список на ѕвезди во соѕвездието Гавран

Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието **[[Гавран (соѕвездие)|Гавран]]**, надолно подредени според сјајноста.

## Поврзано
* Список на ѕвезди по соѕвездие

## Наводи

## Извори
*
*
*
*
*
*
*
*


Гавран
Скорписки Гребен

**Шкорписки гребен** () — гребен кој опкружува мала група острови во Мексиканскиот Залив крај северниот брег на државата Јукатан, Мексико. Назначен за национален парк, гребенот е дел од архипелагот Кампече и е најголемиот гребен на јужниот дел на Мексиканскиот Залив. Содржи пет главни вегетирани острови: Исла Перес, Исла Десертора, Исла Пајарос, Исла Чика и Исла Дестерада. Исла Перес е единствениот населен остров и има светилник. Гребенот, вклучувајќи ги и островчињата и околните води, е признат како Важна област за птици (ИБА) од страна на BirdLife International затоа што поддржува население од прекрасни фрегата-птици.

## Историја
Британскиот поштенски пароброд *Твед* се заринкал во Арекифе Алакренес во 1847 година, со загуба на 72 животи и товар на жива за време на патувањето од Хавана до Веракрус.
Податотека:Alacranes Names 289848515 d0abfe796b o.jpg|Мапа


## Поврзано

* Список на гребени

## Наводи

## Надворешни врски

* Веб-страница на Парк 

Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Корални гребени
Категорија:Координати на Википодатоците
Пантанос де Центала

[мини|250x250пкс| Поглед на Центла, [Табаско .]]
мини|250x250пкс| Во „Трес Бразос“, реката Усумацинта се придружува на реките Сан Педрито и Гријалва во биосферен резерват Пантанос де Центла.
**Пантанос де Центала** (мочуришта на Центла) — тропски влажен шумски екорегион во јужниот дел на Мексико, кој вклучува сезонски поплавени шуми и мочуришта, во текот на летото.

## Поставеност
Екорегионот зафаќа површина од 17.200&nbsp;км2 во државите Табаско и Кампече. Мочуриштата Центала ја окупираат делтата на реките Усумацинта и Гријалва, кои преку бројни растоки се испразнуваат во Мексиканскиот Залив и Лагуна де Терминос. Екорегионот вклучува целогодишни мочуришта и слатководни мочуришни шуми кои се преплавени во текот на летната дождовна сезона.

Мангровите Усумацинта лежат во солена вода во зоната помеѓу мочуриштата Центла и отворената вода на Лагуна де Терминос и Заливот. Влажните шуми Петен – Веракрус лежат на запад и на југ, а влажните шуми на Јуката лежат на исток.

## Флора
Најголемата растителна заедница во екорегионот е полузимзелена шума. Заедничките растенија на мочуриштата, вклучително и мочуришните области и слатководните шуми на мочуриштата, покриваат над една третина од регионот.

Преовладувачките дрвја во полузимзелената шума вклучуваат црно маслиново дрво (*[[Буцида букери|Bucida buceras]]*) и дрво (*[[Haematoxylum campechianum]]*), со *[[Spondias mombin]], [[Tabebuia rosea]], [[Lonchocarpus hondurensis]]*, горчлив ангелим (*[[Ватаиреа лунделии|Vatairea lundelii]]*), гумбо-лимбо (*[[Бурсера симаруба|Bursera simar]]*) (*[[Calophyllum brasiliense]]*), махагони (*[[Swietenia macrophylla]]*) и кедар (*[[Мирислива цедрела|Cedrela odorata]]*).

## Фауна
Некои големи животни во екорегионот вклучуваат мексикански крокодил *(Crocodylus moreleti),* јагуарот *(Panthera onca),* мајмун *(Alouatta palliata),* и тропски гар или *pejelagarto* *(Atractosteus tropicus).*

Регистрирани се 230 видови птици, од кои 63% се постојани жители, 23% зимски жители, 4% минливи, а 10% немаат дефинирана сезона. Мочуриштата екорегионот се дом на многу вода птици, вклучувајќи јабиру штрк *(Jabiru mycteria),* магуари штрк *(Ciconia maguari),* брод-фактурирани чапја или páspaque *(Cochlearius cochlearius),* Руди гулаб *(Колумбина talpacoti),* мошусни патки *(Cairina moschata)*, црночервенокоремна патка *(Dendrocygna autumnalis),* шарен-фактурирани нуркач *(Podilymbus podiceps),* сив сокол *(Falco peregrinus)* и бел ибис *(Eudocimus albus).*

## Конзервација и закани
Проценка од 2017 година покажа дека 5.644 км2 или 33% од екорегионот е во заштитени подрачја. Најголемото заштитено подрачје е **биосферниот резерват Пантанос де Центла**, основан во 2006 година.

## Поврзано

* Список на екорегиони во Мексико

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* Conservation Plan for the Pantanos de Centla Biosphere Reserve and Laguna de Términos Flora and Fauna Protection Area 

Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Биосферен резерват Лос Тукстлас

**Биосферен резерват Лос Тукстлас** или **Биосфера Лос Тукстлас** — биосферен резерват сместен во крајбрежните и повисоките височини на Сиера де лос Тукстлас, во Лос Тукстлас од државата Веракрус, во југоисточно Мексико.

## Екорегион
Областа е забележлива по својата разновидност на растенија и животни. Содржи неотропски екорегион на тропска дождовна шума Сиера де лос Тукстлас, на биом на тропските и суптропските влажни широколисни шуми.

Другите тропски и суптропски влажни широколисни шуми во регионот вклучуваат:

* Влажни шуми во Веракрус
* Влажни шуми Петен – Веракрус

## Наводи

## Надворешни врски

* Parkswatch.org - биосферен резерват Лос Тукстлас 

Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:МСЗП-Категорија VI
Лагуна Мадре (Мексико)

**Лагуна Мадре** — лагуна која се протега добро во Мексико, до устието на Рио Сото ла Марина во државата Тамаулипас. Како природна еколошка единица, Лагуна Мадре се протега од околината на Рио Сото Ла Марина и градот Ла Песка, во Мексико, на север до заливот Корпус Кристи и градот Корпус Кристи, Тексас, САД, на околу вкупно 443 километри. Во Мексико, тој е одделен од Мексиканскиот Залив на исток со голем број бариерни острови, вклучувајќи ги Бара Лос Американец, Бара Исус Марија и Бара Сото ла Марина, а на запад е ограничен со копното Тамаулипас. Сместено е во општините Матаморос, Сан Фернандо и Сото ла Марина.

## Одлики
Лагуната Мадре е многу плитка, со просечна длабочина од само 0,9 м. Лагуната е поврзана со океанот само со два тесни влезови, така што опсегот на плимата и осеката - кој е веќе мал во овој дел на Мексиканскиот Залив - е занемарлив. Атмосферските ефекти се многу поважни од плимата и осеката во нејзината циркулација; неговите слаби струи генерално ги следат преовладувачките ветрови, а овие ветрови можат да влијаат на нивото на водата дури за еден метар.

Океанографски, Лагуна Мадре се смета за *хиперсолена лагуна*; ова укажува на тоа дека тој е обично многу посолен од океанот, поради тоа што е скоро без излез на море во полусуво опкружување  Ова е затоа што неговата соленост може да варира многу во зависност од врнежите и приливот на слатка вода, од дури 120 ppt (12%) - над трипати посолен од океанот - до 2 ppt (0,2%) по силен дожд.

## Екологија
Лагуна Мадре е едно од најважните живеалишта за презимување на птици во Мексико. Благодарение на лобирањето и студиите направени од организации како што се Пронатура Норесте, универзитети, локални самоуправи и други организации, со помош на локалните заедници, во април 2005 година мексиканската влада ги прогласи Лагуна Мадре и Делта Рио Гранде за природно заштитено подрачје. 1,4 милиони хектари под законска заштита се содржани во општините Матаморос, Сан Фернандо и Сото ла Марина, во државата Тамаулипас.

## Белешки


## Извори

* Gross, Grant M.  *Oceanography:  A View of the Earth.*  Englewood Cliffs:  Prentice-Hall, Inc., 1972.  ISBN&nbsp;
* Laguna Madre from the Handbook of Texas Online
* “Laguna Madre – A New Day… Un Nuevo Día” (PDF) (Accessed 12/09/19) – US Fish and Wildlife Service
* The Nature Conservatory – “Laguna Madre” (Accessed 2/25/08)

Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Биосферен резерват Ла Енкручијада

**Биосферен резерват Ла Енкручијада** () — биосферен резерват на УНЕСКО основан во 2006 година кој се наоѓа во физиографскиот регион на Тихоокеанските крајбрежни низини во Мексико. Зафаќа 144.848 хектари и се протега во текот на шест општини во Коста де Чијапас. Тој е составен од два големи крајбрежни лагунски системи кои одговараат на два основни области, како и широк спектар на природни екосистеми вклучувајќи мангрови, блата и мочуришта, како и делови од тропски сезонски шума, крајбрежните дини и палми.

Единаесет големи реки и нивните притоки влегуваат во овој екосистем формирајќи крајбрежни лагуни каде слатката вода се меша со морска вода и главната активност е риболов со ракчиња. Биоразновидноста и богатството на локалитетот се извонредни и вклучуваат голем број видови на диви животни како јагуари, речни крокодили и алигатори, пајакови мајмуни и повеќе од триста видови птици, од кои сто се миграторни.

Околу 29.300 луѓе живеат во биосферниот резерват и главно се занимаваат со четири економски активности: риболов, земјоделство, сточарство и туризам.

Главните живеалишта и типовите на земјиште покриваат 41.243 хектари мангрови, 16.224 хектари крајбрежна савана, 31.443 хектари од *попали* и тулески мочуришта, 741 хектари крајбрежни дини и 7.177 хектари на водни тела. Морската област се протега на над 29.214 хектари и земјоделските и сточарските области зафаќаат 28.816 хектари.
## Извори

## Наводи

Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Координати на Википодатоците
Амилоид бета

**Амилоид бета** (**Aβ** или **Abeta**) претставуваат пептиди изградени од 36–43 аминокиселини кои се главна компонента на амилоидните плаки во мозокот кај луѓето со Алцхајмерова болест. Овие пептиди се добиваат од амилодна претходничка белковина (APP), под дејство на ензимите бета секретаза и гама секретаза. Aβ молекулите може да агрегираат и да формираат флексибилни растворливи олигомери кои може да постојат во неколку форми.

## Наводи

Категорија:Пептиди
Категорија:Алцхајмерова болест
Категорија:Биомаркери
Категорија:Гени на хромозомот 21
Биосферен резерват Мапими

**Биосферен резерват Мапими** () — биосферен резерват на УНЕСКО основан во 1977 година во државата Дуранго во северниот дел на Мексико. Тој е еден од трите биосферни резервати што ја претставува пустината Чивава (заедно со биосферниот резерват Биг Бенд и Националниот парк во западен Тексас и биосферниот резерват Јорнада во Ново Мексико). 342.388 хектари од резерватот се наоѓаат помеѓу неотропските и неарктичките биогеографски подрачја, во Болсон де Мапими 1.150 метри надморска височина. Содржи три основни области во *Сиера де ла Кампана*, *Лагуна де лас Паломас*, солено езеро и пустинско живеалиште наречено *Дунас де ла Соледад*. Се состои од кревки топли пустински и полупустински екосистеми и богати, високо прилагодени, но ранливи растителни системи, главно ксерофитски пилинг од матура, и животински видови како што се пума (*Puma concolor*), мазга (*Odocoileus hemionus*), кран песочник (*Grus canadensis*) и китна лисица или *зорита дел дезиерт* (*Vulpes macrotis*) заедно со пилинг и пустински пасишта.

Локалитетот е управуван од општините Тлахуалило и Мапими во Дуранго, Јименез во Чихуахуа и Сиера Мојада во Коахуила.

## Еколошки одлики
Овој биосферен резерват ги опфаќа пустинските екосистеми на централниот дел на пустината Чивава, каде што има преовладување на ксерофитско грмушка и капарал со различни композиции кои формираат мозаици од халофитна вегетација во долните делови.

Биолошки богат, вклучува 403 растителни видови. За одбележување се 39 видови кактус и 200 видови птици, 5 видови водоземци, 36 видови влекачи и 28 видови цицачи. Идентификувани ендемски видови се девет за семејството кактуси, еден за семејството Cochlospermaceae и еден за семејството Fouqueriaceae. Особено харизматични се желката Болсон (*Gopherus flavomarginatus*), китната лисица (*Vulpes macrotis*), мексиканскиот гуштер со прсти (*Uma paraphigas*), мазги (*Odocoileus hemionus*), американски јазовец (*Taxidea taxus*), пума (*Puma concolor*) и птици како што е златниот орел (*Aquila crhysaetos*).

## Човечки активности
Заклучно со 1997 година, 72.600 жители живеат во резерватот, главно ангажирани во обемно одгледување добиток, експлоатација на сол и земјоделство.

## Извори

## Наводи

Категорија:CS1 maint: discouraged parameter
Категорија:Дуранго
Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Координати на Википодатоците
Биосферен резерват Лос Волканес

**Биосферен резерват Лос Волканес** — босферен резерват на УНЕСКО основан во 2010 година и е сместен во рамките на мексиканскиот вулкански појас во јужно-централниот дел на Мексико. На 171.774,5 хектари резерватот ги опкружува вулканите Попокатепетл и Икстакихуатл и ја означува биогеографската граница помеѓу неарктичкото и неотропското подрачје. Со резерватот управува Националниот парк Изтакихуатл Попекатепетл Зокуипан.

## Екологија
Надморската височина на Лос Вулканес варира помеѓу 2.589 метри надморска височина и 5.452 метри надморска височина. Постои многу изразен градиент на екосистемот што произлегува од варијациите во надморската височина, што претпочита огромно специфично богатство и присуство на ендемски видови. Нејзините разновидни екосистеми се состојат од бор и света ела (*Abies religiosa*) од бор-дабовите шуми на Трансмексиканскиот вулкански појас, како и од високопланинските прерии. Неговите геолошки формации (ридови, вулкански конуси и падини) се од вулканско потекло со доминација на базалт и андезитски карпи.

## Човечки активности
Во рамките на резерватот, основната зона е под федерална надлежност, тампон-зоната е еаководена од секоја држава и комбинација на *еџидо*, комунални и мали сопственици на земјиште. Преодната зона е сопственост на *еџидосите*, заедниците и малите земјопоседници.

Транзиционата зона е единствениот дел со населени места, вклучително 31.480 жители и земјиште што им се дадени на земјоделство, стопанство, шумарство, берба или други намени. Програмата за еколошко планирање на вулканот Попокатепетл и неговата област на влијание зафаќа површина од приближно  вклучува 34 општини во три држави, имено: Икстапалука, Таламаналко, Кокотитлан, Темаматла, Тенанго дел Аир, Ајапанго, Амекамека, Озумба, Тепетликспа, Атлаутла и Ецатинго, во државата Мексико ; Актеопан, Атликско, Ацизихуакан, Калпан, Кохеекан, Кјаутинго, Сан Николас де лос Ранчос, Сан Салвадор Ел Верде, Санта Изабел Чолула, Тјангуисманалко, Телахуапен, Тохимилко, Доминго Аренас, Хуаеекуло, Хаеекано Саеколакон во државата Пуебла. Окуитуко, Темоак, Тетела дел Волкан, Јекапикстла и Закуалпан де Амилпас во државата Морелос.

## Извори

## Наводи


Категорија:Биосферни резервати во Мексико
Категорија:Координати на Википодатоците