Дом на лордовите

**Домот на лордовите** (Англиски: House of Lords) е горниот дом на Парламентот на Обединетото Кралство. Како и Долниот дом, Долниот дом, се состанува во Вестминстерската палата во Лондон, Англија. Една од најстарите институции во светот, нејзиното потекло лежи во почетокот на 11 век и појавата на дводомниот однос во 13 век.

За разлика од Домот на општините, членството на лордовите генерално не се стекнува со избори. Повеќето членови се именуваат доживотно, или на политичка или на неполитичка основа. Наследното членство беше ограничено во 1999 година на 92 исклучени наследнички врсници: 90 избрани преку внатрешни дополнителни избори, плус Ерл Маршал и Лорд Велики Чембрлен како членови по службена должност. Ниту еден член веќе директно не ги наследува своите места. Домот на лордовите, исто така, вклучува до 26 архиепископи и бискупи на Англиканската црква, познати како Господари духовни. Од 2014 година, членството може доброволно да се откаже или да се прекине по исклучувањето.

Како Горен дом на Парламентот, Домот на лордовите има многу слични функции како Домот на општините. Ја проверува легислативата, ја бара владата на одговорност и ги разгледува и известува за јавната политика. Исто така, колегите може да бараат да воведат законодавство или да предложат измени на сметките. Иако не е во можност да го спречи донесувањето на законите, освен во одредени ограничени околности, може да го одложи донесувањето на законите до една година. Во оваа функција, како тело независно од притисоците на политичкиот процес, Домот на лордовите се вели дека дејствува како „комора за ревизија“ фокусирајќи се на законодавните детали, додека повремено бара од Долниот дом да ги преиспита своите планови.

Додека врсниците може да служат и како владини министри, тие обично се избираат само да служат како помлади министри. Домот на лордовите не го контролира мандатот на премиерот или на владата; само Заедницата може да гласа за да побара од премиерот да поднесе оставка или да распише избори. За разлика од Долниот дом, кој има дефиниран број на места, бројот на членови во Домот на лордовите не е фиксен. Од 9 јули 2024 година, има 774 членови. Домот на лордовите е единствениот горен дом од кој било дводомен парламент во светот што е поголем од неговиот долен дом и е вториот по големина законодавен дом во светот, зад Националниот народен конгрес на Кина.

Говорот на кралот се одржува во комората на Домот на лордовите за време на државното отворање на парламентот. Покрај својата улога како горен дом, Домот на лордовите, преку Лордовите на законите, дејствуваше како последен апелационен суд во судскиот систем на Обединетото Кралство до формирањето на Врховниот суд во 2009 година. Домот на лордовите исто така има Улогата на Англиканската црква, во таа црковна мерка мора да биде поднесена во Домот од страна на лордовите духовни.

= Историја =
Денешниот парламент на Обединетото Кралство во голема мера, во пракса, потекнува од Парламентот на Англија, преку Договорот за Унијата од 1706 година и Актите на Унијата што го имплементираа и извршија Договорот во 1707 година и го создадоа новиот Парламент на Велика Британија за да го замени Парламентот. на Англија и Парламентот на Шкотска. Овој нов парламент, всушност, беше продолжение на Парламентот на Англија со додавање на 45 пратеници (пратеници) и 16 врсници да ја претставуваат Шкотска.

Домот на лордовите се разви од „Големиот совет“ (Magnum Concilium) кој го советувал кралот за време на средновековните времиња, кои датираат од почетокот на 11 век. Овој кралски совет стана составен од црковни луѓе, благородници и претставници на окрузите на Англија и Велс (потоа, претставници и на општините). Првиот англиски парламент често се смета дека е или Парламентот на Симон де Монфор (одржан во 1265 година) или „Парламентот на моделот“ (одржан во 1295 година), кој вклучувал надбискупи, бискупи, игумени, грофови, барони и претставници на окрузите и општините. .

Моќта на Парламентот растеше бавно, флуктуирајќи како што растеше или опаѓаше силата на монархијата. На пример, за време на поголемиот дел од владеењето на Едвард II (1307-1327), благородништвото било врховно, круната слаба, а претставниците на ширум и околија целосно немоќни.

За време на владеењето на наследникот на кралот Едвард Втори, Едвард III, Парламентот јасно се подели во две одделни комори: Долниот дом (составен од претставници на ширум и околија) и Дом на лордовите (составен од архиепископи, бискупи,игумени и благородништво) . Авторитетот на Парламентот продолжи да расте, а во текот на почетокот на 15 век и двата дома користеа овластувања до степен што досега не беше виден. Лордовите биле многу помоќни од Заедничките поради големото влијание на големите земјопоседници и прелатите на царството.

Моќта на благородништвото се намалила за време на граѓанските војни од крајот на 15 век, познати како Војни на розите. Голем дел од благородништвото беше убиено на бојното поле или погубено за учество во војната, а многу аристократски имоти беа изгубени за круната. Згора на тоа, феудализмот умира, а феудалните војски контролирани од бароните станаа застарени. Хенри VII (1485–1509) јасно ја воспоставил надмоќта на монархот, симболизирана со „Круна Империјал“. Доминацијата на Суверенот продолжила да расте за време на владеењето на монарсите Тудор во 16 век. Круната беше на врвот на својата моќ за време на владеењето на Хенри VIII (1509–1547).

Домот на лордовите остана помоќен од Долниот дом, но Долниот дом продолжи да расте во влијанието, достигнувајќи зенит во однос на Домот на лордовите во средината на 17 век. Конфликтите меѓу кралот и парламентот (во најголем дел, Долниот дом) на крајот доведоа до Англиската граѓанска војна во текот на 1640-тите. Во 1649 година, по поразот и погубувањето на кралот Чарлс I, беше прогласен Комонвелтот на Англија, но нацијата всушност беше под целосна контрола на Оливер Кромвел, лорд заштитник на Англија, Шкотска и Ирска.

Домот на лордовите беше сведен на главно немоќно тело, при што Кромвел и неговите приврзаници во Заедницата доминираа во Владата. На 19 март 1649 година, Домот на лордовите бил укинат со акт на парламентот, кој прогласил дека „Заедниците на Англија [пронаоѓаат] со предолго искуство дека Домот на лордовите е бескорисен и опасен за народот на Англија“. Домот на лордовите не се собра повторно додека не се состана Конвенцискиот парламент во 1660 година и монархијата беше обновена. Таа се врати на својата поранешна позиција како помоќен дом на Парламентот - позиција што ќе ја зазема до 19 век.

19 век беше обележан со неколку промени во Домот на лордовите. Домот, некогаш тело од само околу 50 членови, беше значително проширен од либералноста на Џорџ III и неговите наследници во создавањето врсници. На тој начин беше намалено поединечното влијание на Господарот на Парламентот.

Згора на тоа, моќта на Домот како целина се намали, додека таа на Долниот дом растеше. Особено забележлив во развојот на супериорноста на Долниот дом беше Реформскиот акт од 1832 година. Изборниот систем на Долниот дом беше далеку од демократски: имотните квалификации во голема мера ја ограничуваа големината на електоратот, а границите на многу изборни единици не беа променети. со векови. Цели градови како Манчестер немаа ниту еден претставник во Долниот дом, додека 11-те гласачи на Стариот Сарум го задржаа своето античко право да избираат.

= Наводи =