ТВ-серии на Обединетите нации

**ТВ-сериите на Обединетите нации** биле серија американски ТВ филмови планирани и развиени во 60-тите години на минатиот век со цел промовирање на Обединетите нации (ООН) и едукација на телевизиските гледачи за нивната работа. Иако првично биле планирани шест филмови, биле емитувани само четири, сите од мрежата на Американската радиодифузна компанија (АБЦ) помеѓу декември 1964 година и април 1966 година.

Серијата била финансирана од корпоративниот спонзор Xerox и во неа учествуваа многу познати продуценти, режисери, писатели и глумци, вклучувајќи ги Џозеф Манкиевич, Пол Хелер, Леополдо Торе Нилсон, Теренс Јанг, Род Серлинг, Јан Флеминг, Питер Селерс, Теодор Бикел, Едвард Г. Робинсон, Алан Бејтс, Мелвин Даглас, Јул Бринер, Омар Шариф, Ели Валах, Марчело Мастројани, Рита Хејворт и принцезата Грејс од Монако.

## Концепција и планирање
Идејата за низа телевизиски специјали била инспирирана од инцидентот во октомври 1963 година во Далас, Тексас (неколку недели пред атентатот врз Џон Ф. Кенеди во Далас) во кој тогашниот амбасадорот на ООН, Адлај Стивенсон Втори бил физички нападнат од демонстранти против ООН, пред Далас Меморијалниот аудиториум по одржувањето на говорот „Ден на ООН“. Во тоа време, американската популарна поддршка за ООН, иако сè уште била генерално висока, почнувала малку да опаѓа, а некои конзервативни републиканци, вклучително и републиканскиот претседателски кандидат од 1964 година, Бери Голдвотер, се залагале за ограничување на американското учество во ООН. Пол Г. Хофман, тогашен директор на Специјалниот фонд на ООН, верувал дека едукацијата на американската јавност за работата на ООН преку телевизиски драми ќе ја зголемела поддршката на народот за организацијата.

Хофман го контактирал својот пријател, извршниот директор за односи со јавност, Едгар Розенберг, и они двајца, а потоа и други, ја формирале непрофитната фондација Телсун („Телсун“, акроним за „Телевизиска серија за Обединетите нации“) за развој на ТВ-сериите. Идеите за филмовите доаѓале од досиејата на ООН. Компанијата за канцелариска опрема Ксерокс, тогаш предводена од Џозеф Ц. Вилсон, се согласила да донира финансирање од 4.000.000$, во согласност со стратегијата за односи со јавноста на Ксерокс за купување програми во врска со навремени, контроверзни теми за вести за кои „се зборува“. Првичниот план предвидувал шест телевизиски специјални производи - во суштина направени за ТВ-филмови, иако тој термин не стапил во употреба дури во октомври 1964 година - со грантот Ксерокс да ги покрие трошоците и за производство и за време на емитување, така што секоја програма можела да биде на телевизија без комерцијален прекин. Подоцна, бројот на планирани програми се намалил на пет заради повисоки од предвидените трошоци, а само четири биле реално емитувани.

Со цел да се произведат висококвалитетни филмови без да се надмине износот на грантот на „Ксерокс“, Телсун се обидувал добро познати продуценти, режисери, писатели и глумци да работат бесплатно, или за многу мали хонорари како 1$ или синдикална скала. Во раниот публицитет биле наведени филмаџиите Питер Гленвил, Алфред Хичкок, Стенли Кјубрик, Џозеф Манкиевич, Ото Премингер, Роберт Росен, Џорџ Сидни, Сем Шпигел, Теренс Јанг и Фред Зинеман како вклучени во проектот. Од именуваните, само Манкиевич, Сидни и Јанг завршиле филмови за емитување, додека Шпигел продуцирал делумен филм кој никогаш не бил завршен. Според Едгар Розенберг и сценаристот Род Серлинг, Телсун имал проблем да ги натера глумците да се посветат на филмовите заради конфликти, веројатно со повеќе профитабилна работа. Некои забележителни исклучоци го вклучиле Питер Селерс, кој барајќи мал проект по неговиот скоро фатален срцев удар, се појавил во *[[Керол за уште еден Божиќ|„Керол за друг Божиќ“]]* за минимален хонорар од 350$, наместо вообичаениот хонорар од 750.000$; Стерлинг Хајден, кој ја одбил конкурентската понуда од 50.000$, со цел да се појави во *Керол* со 350$ неделно; и Ели Валах, кој случајно се нашол во областа каде што се снимал и „*[[Афионот исто така е цвет]]“*, и се согласиле да се појават за возврат за шест фустани.

Телсун планирала да има секоја од трите најголеми американски мрежи во тоа време - Американска радиодифузна компанија (ABC), Национална радиодифузна компанија (NBC) и Колумбија радиодифузен систем (CBS) - да емитува две програми. (CBS тврдела дека Телсун првично му се обратила за да ги емитува сите шест програми.) Сепак, CBS се повлекла од проектот, наведувајќи ја загриженоста дека очекуваниот став на ОН за програмите ќе претставувала политичка позиција, принудувајќи ја мрежата да им даде подеднакво време на телевизија на противниците на ООН. За возврат, NBC вовела ограничувања на содржината на програмата, барала програмите да поминат низ процес на мрежно одобрување и сакала да го одложи планираниот датум на емитување на Телсун. Следствено, четирите програми што биле емитувани, биле емитувани на ABC.

## Поединечни филмови емитувани во серијата
Поединечните филмови што биле емитувани на ABC како дел од сериите се наведени подолу.

## Незавршен петти филм
Производството започнало на петтиот филм насловен *„Приказната за Кашмир“*, во продукција на Сем Шпигел, а напишана од Нунали Џонсон, фокусиран на мировните напори на ООН долж границата Индија - Пакистан. Сепак, во текот на 1965 година, производството постојано се одложувало поради вооружен конфликт меѓу двете земји во врска со статусот на спорната територија на Кашмир. До крајот на 1965 година, Шпигел преминал на други проекти и производството никогаш не беше продолжено.

## Прием

### Политичка полемика
Во јули 1964 година, откако била објавена претстојната серија, но пред да бидат емитувани какви било програми, десничарското друштво Џон Бирч започнал кампања за пишување писма насочена кон спонзорот *Ксерокс* со цел да ја потисне серијата. Во билтенот на Друштвото, неговиот национален директор за информации од јавен карактер, Џон Руселот, повикал на „поплава од 50.000 до 100.000 протестни писма“. Ова било во согласност со минатиот запис за протести на Друштвото против ООН, вклучително и кампањата „ОН, излези од ООН“ во 1959 година. Руселот објаснил: „*Мразиме да гледаме како корпорација на оваа земја го промовира ООН кога знаеме дека таа е инструмент на заверата на [[Комунистичка партија на Советскиот Сојуз|Советскиот комунизам]]*“.

Друштвото подоцна тврдело дека 51,000 протестни писма од 13,000 луѓе биле испратени до *Ксерокс*, иако *Ксерокс* тврделе дека биле примени само 29,000 писма од 6,000 луѓе, и понатаму тврделе дека добиле и 6,000 писма за поддршка на серијата. Написот во *Саботен преглед на* ноември 1965 година го дала вкупниот број протестни писма испратени до *Ксерокс* како 61,000 писма напишани од 16,000 различни лица, а вкупниот број на писма за поддршка бил 14,500, сите напишани од различни лица. *Саботен преглед,* исто така, ја цитирал анкетата на Ропер спроведена по првите две програми што покажале дека приближно тројца од четири возрасни Американци кои биле свесни за сериите на ООН генерално го поддржувале нејзиното емитување.

Иако општеството на Џон Бирч било неуспешно во потиснувањето на серијата во целост, CBS признала дека „*има, сакале или не, значителен сегмент од американското население што е против ООН*“. Врз основа на изјавата на претставник на ООН дека програмите ќе го покажеле ООН „*на некој поволен начин*“, CBS одбила да емитува која било од програмите затоа што „*ќе ја нарушат политиката на CBS дека драмата не смее да служи како политички тракт или како пропаганда за одредена гледна точка*“ CBS била загрижена дека групите што се противат на ООН можело да бараат еднакво време на мрежата. NBC исто така изразила загриженост за содржината на програмите, наложувајќи дека сите програми морало да бидат претходно одобрени од страна на NBC и „*не смеат да содржат материјали за барање средства или апелираат за поддршка на Обединетите нации*“. NBC на крајот не емитувала ниту една од програмите.

Некои акционери на „*Ксерокс*“ се спротивставиле на политичко и на буџетно тло, за спонзорството на компанијата од оваа серија. ABC и другите медиуми, како што биле *[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]* и *[[Водич за ТВ (списание)|ТВ Водич,]]* исто така, добиле писма што се спротивставувале или ја поддржувале серијата од политичка основа.

### Одговор на критичарите
Четирите филмови што биле емитувани добиле различни критики. За првите два филма, некои критичари ги пофалиле продукциите, додека други сметале дека темата за поддршка на ООН била презентирана на тежок, моралистички начин што ја намалувал драматичната вредност. Критичарот од *[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]*, Џек Гулд, напишал остро негативен преглед по премиерата на серијата „*Керол за друг Божиќ“*, покренал дебата меѓу критичарите и читателите за тоа дали намерите на серијата за промовирање на мирот во светот и хуманитаризмот заслужуваат поголема почит и дали „очигледен“ пристап кон доставување на пораката бил најефективниот начин телевизијата да допре до гледачите. Вториот филм, „*[[Кој го видел ветрот? (Филм од 1965 година)|Кој го видел ветрот?]]“*, некои критичари го сметаа за „сапуница“, а Гулд го нарекол „*[[Пејтон Место (ТВ серија)|Местото на Пејтон]]* на сплав“.

До третиот филм, комедијата со завртки „''Си беше еднаш еден трактор''*“*, промотивните информации за ООН биле направени посуптилни, предизвикувајќи барем еден критичар да се пожали дека овој пристап бил помалку веројатен од претходните полемички стилови, да ги преобрати гледачите што се спротивставувале на ООН. *Трактор* бил критикуван и затоа што имал слабо и неверојатно сценарио.

Четвртиот и последен филм, шпионскиот трилер *„[[Афионот е исто така цвет]]“*, го режирал Теренс Јанг, кој претходно режирал неколку филмови на Џејмс Бонд и повторно користел некои филмски елементи на Бонд во „*Афион“*. По неговото телевизиско емитување, биле додадени 20 дополнителни минути филм и тој бил пуштен во кината во Европа и САД, а приходите биле дадени на УНИЦЕФ. Во својата телевизиска форма, *Афион* добил добри критики од телевизискиот критичар на UPI, Рик Дуброу и „*[[Разновидност (списание)|Варајети“]]*, но бил критикуван од други како тешка, стереотипна, и „многу долга, збунувачка досада“. Неговата верзија за театарско издание била сериозно прифатена од „*[[Време (списание)|Тајм“]]* како „*друг филм за Џејмс Бонд снимен без Џејмс Бонд, и многумина ќе посакаат да се снимаше без филм*“. *Тајм* понатаму забележал дека филмот е развиен „*од идеја предложена од авторот Јан Флеминг, кој милостиво починал пред да види што се случило со него*“. Неодамна, Роберт фон Дасановски го нарекол филмот „меѓународен псевдоепик“ со „грандиозни претензии“ и изјавил дека неговиот „тежок пропаганден склон“ го спречувач да го достигне култниот статус постигнат од другите шпионски филмови од 1960-тите. *Водичот за филмови на Леонард Малтин го* сметал за „*неверојатно лоша одлика против наркотиците*“, велејќи дека неговото „*пишување е мошне сиромашно*“.

И покрај негативната критичка реакција, три од четирите филма добиле номинации за Еми награда, што резултирало со една победа на Ели Валач за „*Најдобра изведба на глумец во споредна улога во Драма*“ во „*Афионот е исто така цвет“*.

Во написот од ''Њујорк'' ''Тајмс'' во декември 1965 година, во кој се дискутирало за одложување на планираниот петти филм заради непријателства на локацијата на снимањето, Вал Адамс забележал: „*Некои професионални телевизиски критичари, пишувајќи сочувствено за целта зад серијата, рекоа дека театрално избегнал несреќа*“.

### Одговор на публиката
Анкетата на Ропер направена по емитувањето на првите два филма покажала дека приближно секој петти возрасен Американец гледал барем дел од еден филм. Сепак, по емитувањето на првите три филма, една приказна на Асошиејтед Прес изјавила дека серијата досега „*не привлече ниту голема публика ниту критично признание*“.

## Други филмови поврзани со серијата
Според историчарот на ТВ, Мичел Хедли, Телсун исто така ги поседувалаамериканските права за дистрибуција на аргентинскиот драмски филм на Торе Нилсон од 1967 година, *[[Понеделничко дете (филм)|„Детето дете“]]* (познат и како *La chica del lunes* ), во кој глумеле Артур Кенеди и Џералдин Пејџ. Филмот ја раскажува приказната за едно американско семејство кое работи на напорите за спасување од поплавите во Порторико, кои трагаат по куклата на ќерката која им била донирана на бегалците. Хедли сугерирал дека овој филм можеби бил првично планиран како дел од сериите на ООН.

Документарецот од 1965 година *[[Остави го мојот народ да оди: Приказната за Израел|Пуштете ги моите луѓе: Приказната за Израел]]*, исто така финансиран од *Ксерокс*, понекогаш се споменувал како дел од серијата ООН. Сепак, за разлика од другите филмови, „*Нека одат луѓето“* не бил продуциран од Телсун, туку од  „Волпер продукција“ и бил повеќе документарец отколку драмски филм.

## Поврзано

* Обединети нации

## Наводи

Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски филмови
Категорија:Медиуми на Обединетите нации