Патишта во Македонија

мини|десно|400п|Карта на патната мрежа на Македонија
[мини|десно|Автопатот „[автопат А1 (Македонија)|Пријателство“ (А1).]]

**Патишта во Македонија** — патната сообраќајна мрежа на државни патишта во Македонија од национален, регионален и месен (локален) карактер. За патиштата е одговорно Јавното претпријатие за државни патишта, задолжено за управување, изградба, реконструкција, одржување и заштита на патиштата.

Патниот сообраќај има најголем удел во вкупниот превоз на стока и патници во земјата, а внатрешниот сообраќај е позастапен од меѓународниот и транзитниот. Македонија има добро развиена и квалитетна патна мрежа во вкупна должина од 14.182&nbsp;км. Тука влегуваат автопатишта, магистрални патишта, регионални и локални патишта. Главни оски на патната мрежа се паневропските коридори VIII (исток - запад) и X (север - југ).

Регионалните патишта водат од поединечни места до главните коридори и магистралната мрежа и заедно со локалните патишта играат значајна улога во развојот на месните стопанства, вложувањата, малите претпријатија и земјоделството во Македонија.

Според податоците од 2019 г. сета државна патна мрежа има вкупна должина од 14.182&nbsp;км, од кои 242&nbsp;км се автопатишта, 911&nbsp;км се магистрални патишта, 3.771&nbsp;км се регионални, а 9.258&nbsp;км се локални.

## Историја

Во повоениот период од 1945-1957 година, патиштата во Македонија се наоѓале во катастрофална состојба. Првите чекори во процесот на обновување на патиштата биле направени од новоформираните секции за патишта со седишта во Скопје, Тетово, Куманово, Велес, Штип, Битола и Охрид.

Координирањето на работата на секциите во тој период ја врши Републичката дирекција за патишта, која покрај другото се грижела и за проодноста и одржувањето на основната патна мрежа. Нивна примарна задача била обновата и реконструкцијата на дел од патиштата, а како резултат на тоа биле модернизирани повеќе од 200 км патишта.

Карактеристично за следниот период од 1958-1965 година, е тоа што работите заземаат сè посилен замав. Во 1966 година е донесена првата програма за изградба на патишта, а тоа значи дека веќе почнува да се работи плански и долгорочно. Главната заслуга за тоа ја имаат тогашното Министерство за сообраќај и Републичката дирекција за патишта. Во овој период е формирана и Дирекцијата за изградба на автопатот „Братство-единство“, кој поминува низ Македонија во должина од 162 км.
Во април 1965 година е формиран Републичкиот фонд за патишта, а дотогаш во Македонија се изградени, реконструирани и модернизирани патишта во должина од 611 км.

Во 1966 година за првпат претпријатијата за патишта се интегрираат во едно претпријатие, наречено „Македонија пат“. Во истиот период е изработена и петгодишната програма за реконструкција на патната мрежа до 1970 година. Инвеститорските функции за реализирање на оваа програма до 1969 година биле под ингеренции на Македонија Пат, додека веќе во 1970 година, истите ги презема Републичкиот фонд за патишта.
Според програмата со која се предвидувало да се реализираат 425,4 км до 1970 година биле изградени и реконструирани вкупно 372,4 км додека останатите 52 км биле реализирани во 1972 година.

Работата за обнова на патната мрежа не запира тука. Во периодот до 1975 година се работи интензивно, а доказ за тоа се новоизградените 11 патни правци во должина од 537 км. Во овој период, за извршување на финансиската програма е формиран Совет за изградба, одржување и реконструкција на патиштата, во чии рамки била организирана и функционирала стручна служба.

Примарна задача на Советот во периодот што следува е изградбата на автопатот „Братство-единство“. Овој значаен проект е реализиран до 1980 година благодарение на распишаниот заем за патишта, како и на учеството на жителите од целата Република. Покрај овој крупен зафат изградени се 431 км патишта и рекордни 1.537 км локални патишта.

Реализацијата на проектите предвидени во среднорочната програма за периодот од 1981 до 1986 година, ги презема новоформираниот Републички СИЗ за патишта. Во овој период СИЗ-от ја презема целокупната координација на работите околу изградбата, реконструкцијата и модернизацијата на патиштата. Во ова среднорочие изградени се преку 630 км. патишта до селата, а на критичните места се поставени нови пунктови за одржување на патиштата.

Изминатиот период, дел од патните правци се изградени преку странски заеми, додека за периодот до 1988 година карактеристично е тоа што изградбата на патиштата се реализира преку сопствени средства. За првпат како приходи се користат собраните средства од патарина од наплатната станица на автопатот Куманово - Велес. Истовремено е завршена и изградбата на наплатните станици Куманово, Сопот и Отовица.

Иако со застарена технологија и минимални средства, сепак успешно се направени првите чекори во инвестирањето и изградбата на патната мрежа во Македонија. Генерално развојот на патната мрежа во повоениот период е успешно реализирана благодарение на големата упорност на СИЗ-от за патишта.

Со донесувањето на Закон за јавни патишта од 1996 година, до 2008 година функционира Фондот за магистрални и регионални патишта на Република Македонија.

Со донесување на Законот за јавни патишта од 11 јули 2008 година се основа Агенција за државни патишта како правен следбеник на Фондот за магистрални и регионални патишта на Република Македонија.

Со измените на Законот за јавни патишта од 27 декември 2012 година, основано е Јавното претпријатие за државни патишта коешто ги презема правата и обврските, вработените, имотот, средствата и архивата на Агенција за државни патишта.

мини|десно|Регионален пат дел од Националниот парк „Маврово“

## Категоризација
### Категоризација до 1994 г.

* М1 СР Австрија – Јесенице - Крањ - Љубљана - Загреб - Жупања -  Белград -Ниш - Владичин Хан – Петровец –  Велес – Гевгелија - Грција
* М1.14 Петровец - Скопје
* М2 Италија – Копер – Пула – Риека – Задар – Сплит – Дубровник – Петровац – Титоград – Косовска Митровица – Приштина – Скопје – Куманово – НР Бугарија
* М26 Скопје – Тетово – Гостивар – Кичево – Подмоље – Охрид – Битола – Грција
* М26.1 Подмоље – Струга – НР Албанија
* М27 Битола – Прилеп – Велес – Штип – Кочани – Делчево – НР Бугарија
* М28 Скопје – Штип – Струмица – НР Бугарија

### Категоризација 1994-2011

Старата категоризација на патиштата ги вклучува магистралните и регионалните патишта.

Ознака за магистрален пат била буквата „М“ и едноцифрен број од 1 до 7.

Ознака за регионален пат била буквата „Р“ и трицифрен број од кој првиот број мора да е од 1-7 т.е. регионалниот пат мора да произлегува од еден од 7 магистрални патишта.

* М1 Србија – Табановце – Куманово (М2) – Миладиновци (М4) – Петровец (М3) – Велес (М5) – Неготино (М7) – Демир Капија – Смоквица – Гевгелија – Грција
* М2 Куманово (М1) – Крива Паланка – Бугарија
* М3 Петровец (М1) – Скопје – Блаце – Србија
* М4 Миладиновци (М1) – Скопје (М3) – Тетово – Гостивар – Кичево – Извор (М7) – Велгошти (М5) – Струга – Албанија
* М5 Велгошти (М4) – Охрид – Ресен – Битола (М5К) – Прилеп (М7) – Велес (М1) – Штип (М6) – Кочани – Делчево - Бугарија
* М5К Битола (М5) - Грција
* М6 Штип (М5) – Горачино (М7) – Радовиш – Струмица - Бугарија
* М7 Албанија - Дебар – Извор (М4) – Кичево (М4) – Македонски Брод – Прилеп (М5) – Кавадарци – Неготино (М1) – Горачино (М6)
Пример за регионален пат:
*Р109 Ново Лагово – Витолиште – Демир Капија (М1)
*Р513 Прилеп – Македонски Брод - Кичево

### Категоризација од 2011 г.

Според одлуката на Владата на РМ од 2011 г. патиштата во државава се делат на:

# А патишта - автопат / експресен пат / магистрален пат (ознака АХ, каде Х е број од 1 до 4)
# Р патишта - регионален пат
## Р1 патишта - регионален пат од прва категорија (формат: Р1Х01-Р1Х31, каде Х е број од 1 до 4 во зависност од кој А-пат произлегува регионалниот пат).
## Р2 патишта - регионален пат од втора категорија (формат: Р2Х31-Р2Х70, каде Х е број од 1 до 4 во зависност од кој А-пат произлегува регионалниот пат).
## Р29 патишта - регионален пат кој не ги задоволува критериумите за регионален пат, но поврзува места од културно-историска вредност (Р29Х71-Р29Х99, каде Х е број од 1 до 4 во зависност од кој А-пат произлегува регионалниот пат)
# Л патишта - локален пат, кој ги поврзува селата со општинските центри или регионалните патишта (формат ЛББ01-ЛББ99, каде ББ е реден број на општината).

## Список на патишта во Македонија
Следи список на сите патишта во Македонија, групирани според нивните класи. Покрај нивната должина и број на делници (или излези кај автопатиштата), дадени се главните места низ кои минуваат патиштата, како и другите патишта со кои се поврзува секој од нив. За сите места низ кои минуваат поединечните патишта, погледајте ги соодветните статии каде се нудат подробни информации, бидејќи патиштата минуваат низ или крај повеќе места отколку што е наведено во главните одредници.

### Автопатишта (класа А)

### Регионални (класа Р1)

### Регионални (класа Р2)

### Регионални (класа Р29)

## Поврзано
* Автопатишта во Македонија
* Сообраќај во Македонија
* Паневропски коридор VIII
* Паневропски коридор VIII

## Наводи

## Надворешни врски
* Јавно претпријатие за државни патишта


Категорија:Сообраќајот во Македонија
Категорија:Списоци за Македонија