open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Општина Студеничани

мини|десно|245п|Карта на Општина Студеничани со селските атари.
мини|десно|245п|Демографска карта на Општина Студеничани со селските атари.

**Општина Студеничани** — општина во Македонија. Седиште на општината е истоименото село.

## Историја
### 1945-1952
Месниот народен одбор Студеничани бил основан во 1945 година. Тој бил дел од Драчевската Околија, Скопски Округ, и негово составно населено место било Студеничани. Во 1947 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Студеничани бил проширен на сметка на соседниот и укинат Месен народен одбор Морани со неговите села Вртекица, Морани и Рамни Габер. Во 1950 година, според новата административна поделба, Месниот народен одбор Студеничани бил проширен на сметка на укинатиот Месен народен одбор Палиград со неговото село Палиград. Согласно административната поделба од 1952 година, МНО Студеничани бил укинат на сметка на Општина Драчево која ги добила селата Вртекица, Морани, Рамни Габер, Студеничани, и Општина Зелениково која го добила селото Палиград.

### 1996-до денес
Според законот за административна поделба од 1996 година, Општина Студеничани била обновена, на сметка на намалената Општина Кисела Вода. Во општината припаднале селата: Алдинци, Батинци, Вртекица, Горно Количани, Долно Количани, Драчевица, Елово, Калдирец, Малчиште, Маркова Сушица, Морани, Осинчани, Пагаруша, Рамни Габер, Студеничани, Умово, Цветово, Црвена Вода и Црн Врв. Според Законот за административна поделба од 2004 година, Општина Студеничани продолжила да постои со истите 19 населени места.

## Географија

## Стопанство

## Демографија
Според пописот од 1948 година, Месен народен одбор Студеничани имал 3,199 жители, односно вкупното население на Вртекица, Морани, Рамни Габер и Студеничани. 

Следува табела според народностите во пописот од 1948 година:

Според една проценка од 2016 година, Општина Студеничани имала 21.721 жител.

## Општествени установи

## Самоуправа и политика

Градоначалник на Општина Студеничани е Ејуп Абази од редовите на ДУИ. Тој бил избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.

Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 19 члена.

## Културни и природни знаменитости

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво

## Забелешки

## Наводи

## Надворешни врски
* Портал на Општина Студеничани
* Општина Студеничани во „АБВ - деловен именик“
Општина Росоман

**Општина Росоман** — општина во централниот дел на Република Македонија. Градоначалник е Ѓорѓи Крстевски. Општинско седиште е селото Росоман. Создадена е со одделување од Општина Кавадарци во 1996 г. иако постоела како независна општина и во 1950-тите.

## Географија
Росоман е една од помалите рурални општини и се наоѓа во средишниот дел на Македонија. Според апсолутната надморска височина, таа се вбројува во една од најниските општини во Македонија. Атарите на населбите се распространети во Росоманското Поле, односно во долното течение на Црна Река, која поминува точно низ средишниот дел на територијата на општината. Има правец на протегање североисток-југозапад. Од североисток се граничи со Општината Неготино, од исток, на југ и југоисток со Општината Кавадарци, од југозапад со Општината Чашка и од северозапад со Општината Градско. Низ општинското седиште Росоман поминува патниот правец Р-106 кој, преку Прилеп и Битола води за Охрид, а до сите населби постојат локални асфалтирани патишта кои водат за Скопје.

## Демографија
Општината Росоман се состои од 10 населби. Сите се низински, освен населбата Мрзен Ораовец, која се наоѓа на апсолутна надморска височина од 570 м.

Во општината живеат 4.141 жител, од кои 3.694 (89&nbsp;%) се Македонци, 409 (10&nbsp;%) се Срби итн. Густината на населеност изнесува , со што таа се вбројува во ретко населените општини во Македонија. Во споредба со 1994 година, бројот на жителите во општината е намален за 259 (5,9&nbsp;%).
* Вкупниот број на домаќинства изнесува 1.284, односно во секое домаќинство живат по 3,2 жители. Вкупниот број на станови изнесува 1.663, односно во секој стан живеат по 2,5 жители. Во централната населба Росоман живеат 2.554 жители, односно близу 62% од вкупното население во општината.

## Самоуправа и политика
Градоначалник на општина Росоман е Ѓорѓи Крстевски од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој бил избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.

Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 9 члена.

## Култура и спорт

Во Росоман има еден фудбалски клуб, „ФК Росоман 83“, којшто се натпреварува во Третата македонска лига.

## Наводи

## Надворешни врски
* Портал на Општина Росоман
* Општина Росоман во „АБВ - деловен именик“
Општина Бутел

:*За други значења на поимот, видете ја [[Бутел|страницата за појаснување]].*

**Општина Бутел** — општина во состав на град Скопје која се наоѓа во неговиот краен северен дел. Основана е согласно Законот за територијална поделба од 2004 година на 12 април 2005 година, а градоначалник на општината е Дарко Костовски. Бутел е четврта по големина општина во Скопје, осма по бројот на жители, а произлегла од територијата на Oпштина Чаир во 2005 година.

## Географија
Општина Бутел е една од урбаните општини во Република Македонија. Се наоѓа во Град Скопје, во северниот дел на државата. Се граничи со Општина Чучер-Сандево, на југозапад со Општина Карпош, а на северозапад со Општина Шуто Оризари.

## Демографија
Општина Бутел зафаќа површина од  60,79 км2, вкупно население 36.154, а има густина на населеност од 594,73 жители/км2. Етничкиот состав на општината е следниов:

## Населби и населени места
Во својот состав општината опфаќа 4 села и 4 населби:

;Села:
*Љубанци
*Визбегово
*Радишани
*Љуботен

;Населби:
*Бутел I
*Бутел II
*Скопје Север
*Радишани
*Љуботенски Пат

## Општествени установи
Основни училишта:

* ОУ Гоце Делчев с. Љубанци,
* ОУ Лиман Каба с. Љуботен,
* ОУ Ацо Шопов Скопје,
* ОУ Св. Климент Охридски Скопје',
* ОУ Живко Брајковски Скопје,
* ОУ Панајот Гиновски Скопје,
* ОУ Петар Здравковски Пенко Скопје,

## Самоуправа и политика

Во 2017 година, општината имала вкупно 586 вработени, од кои 56 биле вработени во општинската администрација, а останатите во општинските јавни претпријатија.

Градоначалник на општина Бутел е Дарко Костовски од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој бил повторно избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.

Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 19 члена. Според последните локални избори од 2025 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2025-2029 се:

## Културни и природни знаменитости

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт
* ФК Бутел
* KK Лирија
* ТКД Бутел

## Иселеништво

## Наводи

## Надворешни врски
* Општина Бутел во „АБВ - деловен именик“ 
* Службена страница на Општина Бутел
Општина Теарце

**Општина Теарце** — општина во северозападна Македонија. Седиште на општината е селото Теарце.

## Географија
Општината се наоѓа во областа Долни Полог, северно од градот Тетово. На исток и југоисток граничи со Општина Јегуновце, на југ со Општина Тетово, додека на северозапад допира до македонско-косовската државна граница.

## Историја

## Стопанство

## Демографија
Според пописот од 2002 година Општина Теарце има 22.454 жители, од кои:

На табелата е прикажан националниот состав на населението во општината низ сите пописни години:

Во пописните години се забележува намалување на бројот на Македонците, а истовремено и зголемување на бројот на Албанците. Во пописот од 1953 година, во рамките на општината Македонците биле 38,2 %, а Албанците 56,5 %. Околу половина деценија подоцна, процентот на Македонците опаѓа на 12,2 %, додека кај Албанците се искачува на мошне високи 84,3 % застапеност.

## Општествени установи

## Самоуправа и политика

Градоначалник на општина Теарце е Даут Мемиши од редовите на Вреди. Тој бил избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.

Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 15 члена.

## Културни и природни знаменитости

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво

## Наводи

## Надворешни врски

* Портал на Општина Теарце 
* Општина Теарце во „АБВ - деловен именик“
Општина Чаир

**Општина Чаир** — општина во состав на Град Скопје и најмалата општина по површина во Република Македонија.

## Географија

## Историја

## Стопанство

## Демографија
Вкупниот број на население во рамките на Општина Чаир според пописот во 2002 година е 64.773 жители, или 3,2% од целокупниот број на жители на Република Македонија. Имајќи предвид дека територијата на општината е 3,52&nbsp;км2, произлегува дека густината на населеност е 18.400 жители на еден квадратен километар, густина која можеби е најголема во Европа.

Според пописот од 2002 година, во Општина Чаир живеат следниве етникуми:
* Албанци = 36.921 (57,0&nbsp;%)
* Македонци = 15.628 (24,1&nbsp;%)
* Турци = 4.500 (6,9&nbsp;%)
* Роми = 3.083 (4,8&nbsp;%)
* Бошњаци = 2.950 (4,6&nbsp;%)
* други = 1.691 (2,6&nbsp;%)

## Општествени установи

## Самоуправа и политика

Во 2017 година, општината имала вкупно 926 вработени, од кои 88 биле вработени во општинската администрација, а останатите во општинските јавни претпријатија.

Градоначалник на општина Чаир е Изет Меџити од редовите на ВРЕДИ. Тој бил избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.

Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 27 члена. Според последните локални избори од 2025 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2025-2029 се:

## Културни и природни знаменитости

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво

## Галерија

Податотека:Grb-cair.png|Стар грб на Општина Чаир, сменет во 2010&nbsp;г.
Податотека:Mk-chai.gif|Старо знаме на Општина Чаир, сменето во 2010&nbsp;г.


## Надворешни врски
* Портал на Општина Чаир
* Општина Чаир во „АБВ - деловен именик“ 

## Наводи
Општина Сарај

*Оваа статија се однесува на [[Град Скопје|скопската]] општина Сарај. За селото Сарај во [[Општина Босилово]], видете [[Сарај (Струмичко)]].*

**Општина Сарај** — општина во Град Скопје, во северниот дел на Македонија. Моментален градоначалник е Блерим Беџети. Седиште на општината е истоимената населба која е во состав на населеното место Скопје. Општината е проширена кога со територијалната поделба на Република Македонија, од 2005 година кон Општина Сарај била припоена територијата на поранешната Општина Кондово.

## Географија

## Историја

## Стопанство

## Демографија
Според пописот од 2021 година, општина Сарај има 38.399 жители.

## Општествени установи

## Самоуправа и политика

Во 2017 година, општината имала вкупно 540 вработени, од кои 31 биле вработени во општинската администрација, а останатите во општинските јавни претпријатија.

Градоначалник на општина Сарај е Мухамет Елмази од редовите на ВРЕДИ. Тој бил избран на локалните избори од 2025 година за мандат од четири години.

Согласно одлука на Владата на Македонија од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 19 члена. Според последните локални избори од 2025 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2025-2029 се:

## Културни и природни знаменитости

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво

## Наводи

## Надворешни врски
* Портал на Општина Сарај
* Општина Сарај во „АБВ - деловен именик“ 
* „Фото Алманах: Сарај и нејзините 14 туристички чуда“


Сарај
Сарај
Категорија:Скопски Регион
Набљудувачки јон

**Набљудувачки јон** — јон кој постои и како реактант и како продукт во една хемиска равенка. Набљудувачките јони се среќаваат во реакции во воден раствор помеѓу натриум хлорид и бакар(II)сулфат:

:2Na+ + 2Cl- + Cu2+ + SO42- → 2Na+ + SO42- + CuCl2 (цврсто)

Na+ и SO42- јоните се набљудувачки јони бидејќи остануваат несменети на двете страни од равенката. Тие, едноставно ги "набљудуваат" реакциите на другите јони, во согласност со името.

Категорија:Хемија на киселините и базите
Егзотермна реакција

[мини|десно|250п|Силна егзотермна реакција при согорување на [етанол. Опит изведен на Институтот за хемија во ПМФ, Скопје.]]
[мини|десно|250п|[Калиум хлорат и шеќер.]]
**Егзотермна реакција** (од грчки *егзо-* - надвор и *термос* - загрева) ― хемиска реакција при чиешто течење се ослободува топлина:

:реактанти → производи + енергија (во вид на топлина)

Се однесува на трансформацијата при којашто еден систем оддава топлина на околната средина: *[[Топлински капацитет|Q]] < 0*. Кога трансформацијата се случува на константен притисок: *[[Енталпија|∆H]] < 0* и константен волумен, тогаш *∆U < 0*. Доколку системот подлежи на трансформација која е и егзотермна и адијабатска, неговата температура се зголемува.

## Поврзано
* Согорување
* Ендотермна реакција

Категорија:Хемиски реакции
Категорија:Термохемија
Енталпија

**Енталпијата** (се означува со *H*, нарекувана уште и **топлински капацитет**) е збир на внатрешната енергија на материјата и производот од нејзината зафатнина и притисок. Исто како и енергијата, енталпијата се мери во џули и килоџули. Името доаѓа од грчките зборови *en* и *thalpein*, што значи „загрева“.

Енталпијата е квантитативна величина и вкупната енталпија на еден систем не може да се измери директно, додека мерлива е само *промената на енталпијата* на еден термодинамички систем. Енталпијата е термодинамички потенцијал и е корисна особено за процеси кои се одвиваат при речиси константен притисок, каде што секој внес на енергија во системот се вклопува во неговата внатрешна енергија или се претвора во механичка работа. Промената на енталпијата на еден систем е речиси незначајна за системи при константен притисок, каде промената на енталпијата е еднаква на топлината. Инаку, не постои лесно толкувано значење за енталпијата. За едноставен систем, со константен број на честички, разликата во енталпијата е максималната количина на топлинска енергија која се добива од термодинамички процес во кој притисокот е константен.

Енталпијата се дефинира со следната равенка:

:H = U + PV \,

каде (сите единици се од SI)

* *H* е енталпијата, (во џули)
* *U* е внатрешната енергија, (џули)
* *P* е притисокот на системот, (паскали)
* *V* е зафатнината, (во кубни метри).

## Наводи


Категорија:Термодинамика
Категорија:Физички величини
Категорија:Енергија (физика)
Категорија:Грцизми
Категорија:Неологизми
Неутрализација

**Неутрализацијата** е хемиска реакција, позната и како **водоформирачка реакција**, во која киселината и базата (или алкалот) реагираат и даваат сол и вода. Со други зборови, неутрализацијата е комбинација на водородни јони H+ и хидроксидни јони OH- (или оксид јони O2-) при која се формира молекула на вода H2O. Во текот на оваа реакција се формира и сол. Неутрализацијата е егзотермна реакција, односно при нејзиното течење се ослободува топлина.

Претставена со општа хемиска равенка, неутрализацијата изгледа вака:

Киселина + База → Сол + Вода : ΔH = −C 

Пример за ваква реакција — е реакцијата помеѓу раствори хлороводородна киселина и натриум хидроксид:

Хлороводородна киселина + Натриум хидроксид → Натриум хлорид + Вода
HCl(aq) + NaOH(aq) --> NaCl(aq) + H2O(l)

Бидејќи HCl и NaOH дисоцираат на јони во растворот (т.е. се одвива јонска реакција), јонската равенка на оваа реакција е:

H+ + Cl− + Na+ + OH− → Na+ + Cl− + H2O(l)

И бидејќи натриумовите и хлоридните јони се набљудувачки јони кои не се инволвирани во реакцијата, равенката го добива следниот вид:

H+ + OH− --> H2O(l) : ΔHr = −55.90 kJ/mol

Ова ни објаснува зошто реакциите на неутрализација се нарекуваат водоформирачки реакции. Се разбира, натриумовите и хлоридните јони се сѐ уште во растворот, па резултат на тоа е pH неутрална солена вода.

Хемиските методи на титрација се користат за анализа на киселини или бази со цел да се открие непознатата концентрација. Пехаметар може да се користи за да се детерминира точката на неутрализација, или, пак, pH индикатор, како на пример UI (универзален индикатор) кој ја манифестира точката на неутрализација со одредена промена на бојата. Лесни стехиометриски пресметки меѓу познатиот волумен и непознатиот и познатиот волумен и моларноста на додадената хемикалија ја дава моларноста на непознатата хемикалија.

Прекумерната гастрична киселина во желудникот — киселинска индигестија, се неутрализира со ингестија на натриум бикарбонат (NaHCO3) или друг неутрализирачки агент (антациди).

Неутрализацијата исто така може да се користи и за редуцирање на болката предизвикана од бодеж на инсект или растение.

Категорија:Хемиски реакции
Категорија:Хемија на киселините и базите
Пелагонци

**Пелагонците** се една од етничките заедници кои во антиката населувале дел од територијата на Република Македонија, поточно Пелагонија (областa околу реката Еригон (Црна) до нејзината утока во реката Аксиј (Вардар), во непосредна близина на античката населба Стоби. Главен град на Пелагонија бил Хераклеја, низ времето преименувана во Пелагонија, па во Манастир, а денес Битола.

Нивното име потекнува од херојот епоним Пелагон, кое пак во историските извори за првпат се среќава во 365&nbsp;г. пр. н.е., а во врска со пелагонискиот басилеј (крал) кој добил атинска проксенија (граѓанско право кое се давало на странци). Во 363-62&nbsp;г. пр. н.е. во еден натпис се споменува Менелај Пелагон кој бил доброчинител на Атина. Во наредните децении Пелагонија веројатно влегла во составот на пајонското кралство и сè до времето на римското владеење за неа нема никакви документи.

## Етничка припадност

За етничката припадност на Пелагонците постојат различни погледи. Според една теза тие имале илирско потекло, според друга теза тие биле тракиско племе. А. Даскалакис и други грчки историчари истакнуваат дека тие биле хеленско племе. Ј. Русу истакнува дека Пелагонците биле македонско племе  . Според една теза, која ја застапува полскиот научник В. Пајанковски, а е поддржана од некои македонски научници, Пелагонците биле составен дел пајонската група на племиња и имале бригиско потекло .

Матерјалната култура, погребните обичаи и ритуалите на Пелагонците се еднакви со оние на Пајонците. Наде Проева истакнува дека станува збор за автохтон пајонско-пелагонски етнички агломерат кои одамна бил забележан од белградскиот аргеолог М. Гарашанин. Во Илијадата, се споменува заеднички предок Пелагон или Пелегон. страбон истакнува дека Пајонците се нарекувале Пелагонци. Полибиј и Ливиј запишале дека ематија порано се нарекувала Пајонија. Пелагонците се вброени во пајонската група на племиња од страна на Плиниј.

Пајонско-пелагонскиот агломерат се разликувал од илирскиот, односно Пајонците и Пелагонците имале различно етничко потекло и различна материјална култура од илисрките племиња . Пајонско-пелагонскиот агломерат се разликувал и од оној во скопско-кумановската област, која имала трибалски (Трибали) карактер. страбон дава податок дека Пајонците на север се граничеле со Дарданците, меѓутоа не се пронајдени такви археолшки докази. Најверојатно, Пајонците во одреден период имале доминација над Трибалите и тогаш се граничеле со Дарданците.
## Извори
 

Категорија:Древни народи
Категорија:Пелагонија
Баба Деспина

***Баба Деспина*** е првиот филмски кадар сниман од браќата Јанаки и Милтон Манаки.

мини|лево|Извадок од филмот
Во еден кадар од горен ракурс е снимена во Авдела, бабата на Јанаки и на Милтон Манаки, Деспина, како преде. Снимката е со времетраење од 1 минута. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и на 35мм филм.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* *[[Домашна работа (предилки)]]*

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Извадок од филмот на *YouTube*.


Категорија:Ткаење
Домашна работа (филм)

***Домашна работа (Предилки)*** — краток, нем и црно-бел документарен филм на балканските пионери браќа Милтон и Јанаки Манаки направен во 1905 година во Авдела со времетраење од 1 минута. Првично бил именуван  *„Нашата 114 годишна баба Деспина ткае“* Филмот е снимен во стандард црно-бела техника, без звук, 35мм филм преку !„Ворик биоскоп“ модел 300 (*Warwick Bioscope*) увезен од Лондон. Се смета за првиот филм направен на Балканот.

## Кратка содржина
мини|лево|''Домашна работа (предилки)''
Пред семејната куќа во родната Авдела, Гребенско, во тогашниот Битолски вилает во два кадра, се снимени група жени, меѓу кои тетките на браќата Манаки и нивната 114 годишна баба Деспина, како подготвуваат волна за предење.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* *[[Баба Деспина]]*

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Извадок од филмот на *YouTube*.

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Категорија:Филмови од 1905 година
Г-77

**Групата 77** (Г-77) е лабава коалиција на земји во развој формирана за да ги промовира заедничките економски интереси на своите членки и да се засили нивниот глас во рамките на Обединетите нации. Групата беше формирана на 15 јуни 1964 година од страна на 77 земји, но оттогаш нејзиното членство се зголеми на 135 земји членки. Првата важна средба се одржа во Алжир во 1967, кога беше усвоена Алжирската повелба.

## Поврзано
* Движење на неврзаните
* Трет свет
## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница на Г-77
Пердика I

**Пердика I** — крал на Македонија кој владеел од 700 п.н.е. до 678 п.н.е.. Пердика е познат како прв крал кој ги обединил поголемиот дел од македонските племиња.

Според легендата раскажана од Херодот, Пердика заедно со своите браќа, Аероп и Гаван, работеле кај некој крал од Горна Македонија. Секој ден за ручек жената на кралот месела леб. Лебот кој бил наменет за Пердика секогаш бил најголем. Кралот мислел дека Пердика има нешто со неговата жена. Кога требало да им плати за тоа што го сработиле тој ги повикал во својата одаја. Во неа имало само еден прозорец низ кој влегувала сончевата светлина. Кралот им дал една торба и им рекол да соберат од светлината колку што сакаат. Тогаш Пердика го извадил својот меч и со мечот направил еден круг на земјата каде што паѓал зракот. Од таа земја ставил во торбата и му кажал на кралот дека тој ќе направи свое кралство големо колку сонцето.

Така Пердика направил свое кралство, ги обединил македонските пемиња и го поразил кралот кај кого работел.

Категорија:Аргеадска династија
Категорија:Кралеви на Кралството Македонија
Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Древномакедонска митологија
Училиште на отворен простор

***Училиште на отворен простор*** — филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1905 година во времетраење од 2 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм.

Снимен во четири кадри, на содржинско рамниште филмот прикажува група деца што на отворено, под дрво, се подготвуваат за училиштен час. По молитвата и крстењето се сместуваат во училишните клупи и ја следат наставата.

## Поврзано
* Браќа Манаки

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници

***Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници*** е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од една минута. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.

## Кратка содржина

Филмот има три кадри, сите снимени од горен ракурс, од исто место во континуитет. Во првиот кадар е снимен воен дувачки оркестар (околу насобран народ), во вториот, со скок во дејствието, колона кочии со цивили, а од страните на колоната по еден турски војник, и во третиот кадар, исто така како продолжение од претходниот, со скок во дејствието, колона коњаници по четворица во ред.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* *[[Манифестации (со грчки натписи)]]*
* *[[Манифестации по повод Младотурската револуција]]*
* *[[Манифестации по повод Хуриетот]]*
* *[[Парада по повод Хуриетот]]*
* *[[Турци држат говор на Хуриет]]*

## Наводи и белешки

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Манифестации по повод Хуриетот

***Манифестации по повод Хуриетот*** е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од две минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.

## Кратка содржина

Овој филмски материјал, на кој е снимен дел од прославата по повод победата на Младотурската револуција, е снимен од горен ракурс, при што учесниците на парадата се следат во континуитет. Притоа, пред сѐ имајќи ги предвид учесниците на парадата и нивните смени, филмот може да се подели на три секвенци со шест кадри :

* Во првата секвенца, чие траење опфаќа само еден кадар, е прикажана колона мажи во бели народни носии со темни елеци и фесови. 
* Втората секвенца (исто така, еден кадар) ги доловува членовите на друштвото „*[[Пелистерски јунак]]*“ - деца во бели униформи. 
* Во третата секвенца (четири кадри) е регистрирана парада на мажи во темни костуми со бели фесови.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* *[[Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници]]*
* *[[Манифестации (со грчки натписи)]]*
* *[[Манифестации по повод Младотурската револуција]]*
* *[[Парада по повод Хуриетот]]*
* *[[Турци држат говор на Хуриет]]*

## Белешки

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Парада по повод Хуриетот

***Парада по повод Хуриетот*** е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од четири минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.

## Кратка содржина

Во *Парада по повод Хуриетот* акцентот е ставен врз манифестациите, дефилето (парадата) на многубројниот народ кој учествувал во прославите по повод победата на Младотурската револуција - *Хуриетот* - која е прифатена со задоволство кај населението. Материјалот е доста обемен иако е снимен само во осум кадри во две секвенци, на кои се забележува огромна маса народ во разновидни носии, цивили, војници, господа и госпоѓи со чадори и многу други. Потем во колоната дефилираат голем број знамиња, пароли, како и две кочии со дувачки воен оркестар, секогаш на чело на колоната. Секаде каде што минува, колоната е поздравувана од многубројниот народ.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* *[[Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници]]*
* *[[Манифестации (со грчки натписи)]]*
* *[[Манифестации по повод Младотурската револуција]]*
* *[[Манифестации по повод Хуриетот]]*
* *[[Турци држат говор на Хуриет]]*

## Белешки

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Турци држат говор на Хуриет

***Турци држат говор на Хуриет*** е краток филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од 2 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.

## Кратка содржина

Снимката *Турци држат говор на Хуриет* е веројатно дел од извесна документарна целина на браќата Манаки посветена на *Хуриетот*, која, врз основа на различните описи, веројатно е поделена во шест наслови; покрај *Турци држат говор на Хуриет*, овде се вбројуваат и *[[Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници]]*, *[[Манифестации (со грчки натписи)]]*, *[[Манифестации по повод Младотурската револуција]]*, *[[Манифестации по повод Хуриетот]]*, како и *[[Парада по повод Хуриетот]]*. Всушност, голем број манифестации одржани во Битола по повод *Хуриетот*, Јанаки и Милтон Манаки ги забележале на филмска лента.

Филмот е структуриран од три секвенци. Во првата, со пет кадри е прикажан еден говорник на малечка импровизирана сцена. Во втората, во два кадри се забележани членовите на дипломатскиот кор присутни на манифестацијата. Во третата секвенца, исто така во два кадра, е забележан дел од парадата одржана по тој повод.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* *[[Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници]]*
* *[[Манифестации (со грчки натписи)]]*
* *[[Манифестации по повод Младотурската револуција]]*
* *[[Манифестации по повод Хуриетот]]*
* *[[Парада по повод Хуриетот]]*

## Белешки

## Надворешни врски

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Манифестации (со грчки натписи)

***Манифестации (со грчки натписи)*** е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1908 година во времетраење од една минута. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел и на 35мм филм. Еден е од неколкуте посветени на Младотурската револуција и прославите одржани во Битола по повод нејзината победа.

## Кратка содржина

Материјалот е доста блед и не е идентификуван со сигурност, но е веројатно дел од прославите по повод Младотурската револуција.

Во еден кадар се забележани манифестации, прослава на која присуствува многуброен народ. Низ насобраниот народ минува колона коњаници, свештени лица и луѓе кои носат знамиња и транспаренти.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* *[[Дефиле на воен оркестар, кочии и коњаници]]*
* *[[Манифестации по повод Младотурската револуција]]*
* *[[Манифестации по повод Хуриетот]]*
* *[[Парада по повод Хуриетот]]*
* *[[Турци држат говор на Хуриет]]*

## Наводи и белешки

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Закоп на митрополитот Емилијанос од Гревена

***Закоп на митрополитот Емилијанос од Гревена*** е македонски филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година во времетраење од шест минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно-бела техника и на 35&nbsp;мм филм. Ова е единствен пронајден и сочуван филмски материјал што браќата Манаки самите го развиле и го монтирале во документарна целина подготвена за јавно прикажување.

## Кратка содржина

Во филмот е забележана погребната церемонија од закопот на митрополитот Емилијан од Гребен (Гревена), Егејска Македонија, кој бил убиен на 1 октомври 1911 година. Филмот започнува со панорама на градот Гребен и со фотографија на двајца умрени (едниот од нив е Емилијанос). Потоа се префрла на закопот, кој започнува во црквата во Гребен (фотографија на ентериерот на црквата со умрениот митрополит, бидејќи со филмската камера браќата не можеле да снимаат внатре).

Церемонијата продолжува со изнесувањето на митрополитот од црквата и движењето на поворката на патот кон гробиштата низ Гребен. На крајот е прикажано самото закопување на Емилијанос. За цело време митрополитот го носат во седната положба.

## Поврзано
* Браќа Манаки

## Наводи и белешки

## Надворешни врски
* 
* Извадок од филмот на *YouTube*.

Категорија:Гребен (град)
Категорија:Филмови на браќата Манаки
Панорама на Гревена

***Панорама на Гревена*** — филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година во времетраење од 1 минута. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, црно-бел е и на 35 мм филм. Филмот содржи само еден кадар и истиот претставува снимка на градот Гребен (Гревена) во Егејска Македонија.

## Поврзано
* Браќа Манаки

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Гребен (град)
Категорија:Филмови на браќата Манаки
Романска делегација во посета на Битола

***Романска делегација во посета на Битола*** е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година со должина од 2 минути. Иако се работи за дел од една целина - *[[Романска делегација во посета на Македонија]]* - Милтон Манаки, при идентификацијата на филмовите, овој материјал го спомнува трипати . Снимен е во стандард техника, без звук, во црно бела форма и на 35мм филм.

## Кратка содржина

*Романска делегација во посета на Битола* почнува со пристигнувањето на делегацијата со кочии во Битола и завршува со престојот на истата во овој град.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* Романска делегација во посета на Македонија

## Белешки

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Битола

***Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Битола*** — филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1911 година во времетраење од 16 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм.

## Историска позадина

По победата на Младотурската револуција (1908 година), на местото на Абдул Хамид II, во 1909 година за нов султан бил поставен Мехмед V Решад, кој владеел до 1918 година и бил претпоследен турски султан. Во 1911 година Мехмед V Решад тргнал во посета на најоддалечените европски краеви на своето царство и при оваа своја обиколка ги посетил Солун и Битола. Браќата Манаки успеале да издејствуваат специјална дозвола за да го придружуваат и снимаат султанот за време на неговиот престој, реализирајќи две импозантни филмски целини за неговите посети на Солун и Битола.

## Кратка содржина

Вториот дел од документарниот филмски запис за посетата на претпоследниот турски султан Мехмед V Решад, браќата Манаки го реализирале при неговата посета во Битола. Филмот започнува со секвенцата на пристигнувањето на султанот на железничката станица во Битола и неговото заминување кон зградата на општината каде престојувал за време на неговата посета на Битола.

Следува долга секвенца од парадата која се одвивала пред султанот, пред зградата на општината, во која учествувале припадници на сите народи и верски заедници во Отоманското Царство, како и претставници на сите општествено-политички, воени и верски структури. Биле застапени сите возрасти - деца од најмлада возраст до постари мажи и жени.

Освен оваа парада пред султанот, во филмот се забележани и неколку негови парадни прошетки низ улиците на Битола, како и патот до и престојот на излетничкото место крај Битола - *Тумбе Кафе*. Филмот завршува со заминување на султанот од железничката станица во Битола.

## Поврзано
* Браќа Манаки
* Турскиот султан Мехмед V Решад во посета на Солун

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Извадок од филмот на *YouTube*.

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Александар Караѓорѓевиќ во посета на Битола

***Александар Караѓорѓевиќ во посета на Битола*** — македонски документарен филм од 1912 година, снимен од браќата Манаки. Филмот е во траење од 4 минути и е сниман во црно-бела техника, без звук.

## Кратка содржина
Филмот започнува со пристигнувањето на Александар Караѓорѓевиќ на битолската железничка станица, при што Караѓорѓевиќ го пречекуваат и го поздравуваат претставници на градот, на војската и на црквата.

Потоа браќата Манаки го следат високиот гостин за цело време на неговиот престој во Битола. Во неколку секвенци делегацијата е снимена како излегува од зградата на Битолската митрополија, како минува низ битолските улици поздравена од насобраниот народ и како присуствува на еден верски обред, церемонија на свечено украсена сцена, околу која има многу насобран народ. По завршувањето на церемонијата, поворката во која, покрај членовите на делегацијата, се и голем број високи свештени лица, минува низ група луѓе и доаѓа до широчината пред битолските касарни каде се врши осветување на темелите на објектот кој треба да започне да се гради, што е всушност и целта на посетата на Александар Караѓорѓевиќ на Битола.

Филмот завршува со мошне краток кадар, на кој Александар Караѓорѓевиќ во придружба на неколку офицери врши смотра на построена чета војници.

## Поврзано
* Браќа Манаки

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Александар Караѓорѓевиќ во посета на Битола на Јутјуб
Отворање на градска кафеана во Битола

***Отворање на градска кафеана во Битола*** е филм на браќата Милтон и Јанаки Манаки од 1912 година во времетраење од 2 минути. Филмот е снимен во стандард техника, без звук, во црно бела техника и 35мм филм.

## Кратка содржина

Целиот материјал за двоминутниот филм *Отворање на градска кафеана во Битола* е снимен со статична камера од еден агол и безмалку во една секвенца .

Во текот на целото време се прикажува снимка на надворешни скалила по кои слегуваат гости на кафеаната. Најпрвин по нив оди група жени со деца. Потоа следуваат група српски офицери, господа со полуцилиндри, свештено лице, маж со фес и, на крајот, двајца српски офицери. Во кадар постојано се и двајца убаво облечени мажи, кои ги пречекуваат (или испраќаат) гостите. Едниот од нив е горе на скалата, а другиот долу, во нејзиното подножје. Првиот слегува по доаѓањето на последниот гостин.

## Белешки

## Поврзано
* Браќа Манаки

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови на браќата Манаки
Концентрација

Во хемијата, **концентрацијата** претставува мерка за тоа колку една супстанција е измешана со некоја друга. Ова се однесува за секој вид на хемиска мешавина, но највеќе се користи кај растворите, каде се однесува на количината на растворената супстанција во растворувачот.

За да се концентрира еден раствор, мора во него да се додаде растворлива супстанција или, пак, да се намали количината на растворувачот (на пример, со селективно испарување). А за да се разреди еден раствор, пак, мора да се додаде растворувач или да се намали количината на растворената супстанција во растворот.

Постои одредена концентрација при која не може понатаму да се раствора растворливата супстанција во растворувачот. При оваа состојба се вели дека растворот е заситен. Ако се додаде растворлива супстанција во заситен раствор, таа нема да се раствори. Наместо тоа, ќе се смени агрегатната состојба во суспензија. Точката на заситување зависи од многу променливи, како амбиенталната температура и прецизната хемиска природа на растворената супстанција и растворувачот.

Концентрацијата може да се изрази и квалитативно (неформално) и квантитативно (бројчено).

Концентрацијата кај растворите се определува со следните изрази:

:*γ*(B) = *m*(B) / *V*(раствор) [g/dm3]
:*σ*(B) = *V*(B) / *V*(раствор) [без единица]
:*c*(B) = *n*(B) / *V*(раствор) [mol/dm3]

каде:
:γ е масена концентрација
:σ е зафатнинска концентрација
:*c* е количествена концентрација
:*B* е растворена супстанција
:*m* е маса
:*V* е волумен
:*n* е количество супстанција.

Категорија:Хемиски својства
Категорија:Аналитичка хемија
Зафатнина

**Зафатнина** или **волумен** е квантификација на тоа колку простор зафаќа еден објект. SI единицата за зафатнина е кубен метар (м3) (или кубна стапка во САД и Велика Британија).

Зафатнината на цврст објект е бројна вредност дадена за да го опише тридимензионалниот концепт за тоа колку тој зафаќа простор. Еднодимензионалните објекти, како оската и дводимензионалните објекти, како квадратот немаат зафатнина во тридимензионалниот простор. Зафатнината е фундаментален параметар во термодинамиката.

## Формули за пресметување на зафатнина
Основните својства, т.е. аксиоми за зафатнината се следниве: 
* V > 0, за секое геометриско тело
* складните тела имаат еднакви зафатнини
* ако телото е составено од два или повеќе составни делови кои немаат заеднички внатрешни точки, тогаш зафатнината на телото е еднакав на збирот на зафатнините на тие делови
* коцка со раб од 1 м има зафатнина од 1 м3

Според Светскиот систем за мерки, зафатнината на коцка со раб од едне метар се зема како основна мерна единица за зафатнина и се вика кубен метар, а се зоначува со 1 м3.

## Галерија

Податотека:69. Контракција на волумен.ogg|Смалување на зафатнина


## Поврзано
* Плоштина
* Мера (математика)

## Наводи


Категорија:Математика
Категорија:Физика
Каран

мини|300п||Монета со ликот на Каран (пред 500 п.н.е.)
мини|десно|250п|Дејства на кралот Каран

**Каран**  (, 808 — 778 п.н.е., а според некои извори 825 — 778) според одредени извори (Дексип и Евзебиј) — првиот крал на Македонија. Според Херодот, основач на македонската монархија бил кралот Пердика I како обединител на македонските племиња. 
Каран е основач на династијата Аргеади и е предок, чукун-дедо на Александар Македонски по 17 колено.

Каран потекнува од семејството на Теменидите од Арг. За него постојат повеќе преданија. Го основал своето крaлство Ајга (денес Кутлеш). Се вели, за него немало место да владее во пелопонескиот Арг, каде тогаш власта ја држел неговиот брат Фејдон и Каран на молба од кнезот на Орестида, денес Костурско, оди да му помогне во борбите против соседот, кнезот на Еордеја, Островско, Кисеј. Го разбил Кисеја и во освоената територија основал свој град.

Според Хигин, Кисеј бил тој што го поканил Каран да му помогне против соседите, ветувајќи му ја својата ќерка и своето кнежевство. Но навреме предупреден од еден Кисеев роб за стапицата која му ја подготвувал, Каран го убива овој кнез.
По победата над Кисеј, Каран издигнал трофеј, но еден лав се спуштил од Олимп и го соборил столбот. Оттогаш македонските кралеви не издигнуваат трофеи по победите.

Според преданието на Јустин, Каран откога собрал војска и дошол во Македонија, врвејќи зад едно стадо кози, со помош на дождот и маглата успеал незабележано да влезе во еден град. Изгледа откако го заземал градот, тој се сетил на претскажувањето и тука го поставил својот престол. Градот го нарекол Ајга. Оттогаш во сите војнички походи, пред единиците, настапувале кози, а Каран откако ги изгонил непријателските кнезови, ги обединил племињата и го основал македонското кралство.

Според второто предание, Аполон му претскажал на Каран дека една коза ќе му го посочи местото каде да го основа градот од каде ќе владее. Тој дошол во Македонија и откако претскажувањето се остварило, градот што го основал го нарекол според козата Ајга.

Категорија:Аргеадска династија
Категорија:Кралеви на Кралството Македонија
Категорија:Древномакедонска митологија
Глигор Чемерски

__NOTOC__
[thumb|Споменикот во гостиварски [Вруток е дело на Чемерски]]
**Глигор Чемерски** (,  - , ) — македонски сликар и вајар. Негов син е Огнен Чемерски, познат преведувач и лектор.

## Животопис

## Творештво
Чемерски е еден од позначајните современи македонски уметници. Неговиот стил е инспириран од експресионизмот и православните икони. Неговот творештво е богато: тој ги изработил мозаиците во Стопанска банка (1971) и на Споменикот на слободата во Кочани (1981).

Чемерски имал бројни самостојни изложби во Македонија и во странство. Во декември 2014 година, во галеријата на Руската академија на уметноста „Зураб Цератели“ во Москва била отворена неговата самостојна изложба „Настани и знаци на земјата македонска“. Изложбата била поставена во чест на неговата инаугурација во почесен член на Руската академија на уметностите „Императорска“, а на неа биле изложени 43 дела од различни периоди на творештвото на Чемерски. Починал во Скопје на 2 април 2016 година.

## Галерија на уметнички дела


File:Витезот и змијата (1998)-Г.Чемерски.jpg|„Витезот и змијата“ (1998)
File:Гнездо III (2003)-Г.Чемерски.jpg|„Гнездо III“ (2003)
File:Даниел и лавовите I (2007)-Г.Чемерски.jpg|„Даниел и лавовите I“ (2007)
File:Моја антика II (2008)-Г.Чемерски.jpg|„Моја антика II“ (2008)
File:Напад (2003)-Г.Чемерски.jpg|„Напад“ (2003)
File:Св. Ѓорѓи и ламјата (2008)-Г.Чемерски.jpg|„Св. Ѓорѓи и ламјата“ (2008)
File:Оплакување IV (1995)-Г.Чемерски.jpg|„Оплакување IV“ (1995)
File:Иконична глава I (1982)-Г.Чемерски.jpg|„Иконична глава I“ (1982)
File:Macedonian Painter Cemerski 01 (2568222067).jpg|Дело на Глигор Чемерски на изложба
File:Macedonian Painter Cemerski 02 (2568222195).jpg |Дело на Глигор Чемерски на изложба


## Наводи

## Надворешни врски
* Животопис на Чемерски
* Глигор Чемерски (биографија + галерија) 

Категорија:Македонски сликари
Категорија:Македонски графичари
Категорија:Македонски мозаичари
Категорија:Луѓе од Кавадарци
Категорија:Македонски академици
Категорија:Академици на МАНУ
Црква „Св. Јован Канео“ - Охрид

**„Свети Јован Богослов Канео“** — една од најпознатите цркви во Охрид, на карпестиот рид над плажата Канео во стариот дел на градот.

## Историја
За историјата на црквата не постојат пишани податоци, современи со нејзиното подигање и живописување. Во натписот зачуван на фреско-малтер од црквата Св. Константин и Елена во Охрид се споменува една нива од селото Лескоец како имот на црквата Св. Јован Канео, што се граничи со имотот на црквата Св. Константин и Елена. Со ова се потврдува постоењето на црквата пред 1447 кога бил испишан натписот на Св.Константин и Елена - како и релативно раната појава на топономастичкиот назив на местото „Канео“ каде што е подигната црквата. Иако за црквата не постојат никакви сигурни историски податоци, нејзиниот живот може да се следи во општи историски рамки на развиток почнувајќи од XIII век па сè до почетокот на XIV век.

Во османлискиот период може да се следи активниот живот на црквата најверојатно сè до 1447 година кога се споменува имотот на црквата. Подоцна манастирскиот живот постепено опаѓа а со тоа доаѓа и уривање на самиот објект (ниските сводови од сите четри агли). Во поново време се претпоставува дека доаѓа до запуштање во подолг временски период меѓу XVII и XIX век. Тоа се докажува врз основа на најстарата запишана година која се наоѓа на најстарата икона во црквата (1676). Во поновата историја се забележуваат зафати со цел да се обнови самата црква, при што се враќаат сводовите како и подигање на анексите од северната јужната и западната страна кои денес се елиминирани. Од друга страна гледано од иконографски аспект, оваа црка обезбедува голем број на информации за историјата на средновековното сликарство во Македонија. Според иконографските одлики се поврзува со традициите од уметноста на Комнините. Во поголем број на цркви се наведуваат вакви одлики како што се Св. Софија во Охрид, Св. Константин во с. Свеќани (Велешко) и Св. Никола во с. Манастир. Меѓутоа само Канео има посебно нагласена модификација на комненските елементи, што помага за поблиско определување на хронологијата. Денес Канео има зачувано добар дел од своите првобитни фрески иако се извршени некои модификации во тој поглед меѓутоа својот првобитен шарм го има задржано до денешен ден што е прилично добро земајќи предвид дека самата црква била подолг период напуштена.

## Наводи

## Галерија

Податотека:Црква Св. Јован Канео, Охрид, Сјеверна Македонија.jpg|Св. Јован Канео предвечер
Податотека:St. John Kaneo, Ohrid, Macedonia (13).JPG|Поглед кон Св. Јован Канео
Податотека:The entrance of St. John Kaneo, Ohrid, Macedonia.JPG|Влезот во дворот
Податотека:St. John at Kaneo evening.jpg|Св. Јован Канео навечер
Податотека:St. John Kaneo, Ohrid, Macedonia (9).JPG|Поглед кон црквата од гробот
Податотека:Tomb at Kaneo.JPG|Гроб на јереј Анастас Автов во дворот на црквата
Податотека:Kaneo i ezero.jpg|Поглед кон Канео и езерото
Податотека:Ohrid Lake.jpg|Св. Јован Канео
Sveti Jovan Kaneo na razglednica.jpg|Разгледница од Охрид, Св. Јован Канео, 1930-те години


## Надворешни врски

Категорија:Цркви во Охрид
Категорија:Средновековни цркви во Охрид
Охрид