Азиски ориз

**Азиски ориз** (научно: *Oryza sativa*) ― вид на ориз. Тој е вид на одгледуван ориз чии сорти се најзастапени на светско ниво, а првпат бил припитомен во сливот на реката Јангцекјанг во Стара Кина пред 13.500 до 8.200 години.

*Oryza sativa* припаѓа на родот ориз (*Oryza*) од семејството треви. Со геном кој се состои од 430Mbp со 12 хромозоми, тој е познат по тоа што е лесен за генетски модифицирање и е моделен организам за ботаника на житни култури.

## Класификација
*Oryza sativa* содржи два главни подвидови: леплива, краткозрнеста сорта *japonica* или *sinica* (јапонски/кинески ориз) и нелеплива, долгозрнеста сорта ориз **'  (индиски ориз). Јапонскиот подвид бил припитомен во долината на [[Јангцекјанг]] пред 9-6.000 години, и нејзините сорти може да се одгледуваат на суви полиња (се одгледува главно потопени во [[Јапонија]]), во умерена [[Источна Азија]], висорамни области на [[Југоисточна Азија]] и високи надморски височини во [[Јужна Азија]], додека индискиот подвид бил припитомена околу [[Ганг]] пред 8.500-4.500 години, и нејзините сорти се главно низински ориз, одгледувани главно потопени низ тропска Азија. Оризот се појавува во различни бои, вклучувајќи бел, кафеав, црн, виолетов и црвен ориз. Црниот ориз (исто така познат како виолетов ориз) е низа видови ориз, од кои некои се леплив ориз. Сорти вклучуваат индонезиски црн ориз и тајландски јасминов црн ориз. 

Трет подвид, кој е широкозрнест и напредува во тропски услови, бил идентификуван врз основа на морфологијата и првично бил наречен ''javanica'' (јавански ориз), но сега е познат како ''tropical japonica'' (тропски јапонски ориз). Примери за оваа сорта се сортите со среднозрнестите тинавон и уној, кои се одгледуваат во оризовите тераси на високо [[надморска височина]] на Кордиљерите во северниот дел на [[Лусон]], [[Филипини]].

Глазман (1987) користел изозими за да ја подреди ''O. sativa'' во шест групи: ''japonica'', ''aromatic'', ''indica'', ''aus'', ''rayada'' и ''ashina''.

Гарис и сор''.'' (2004) користеле едноставни повторувања на секвенци за да го подредат ''O. sativa'' во пет групи: уремерениот јапонски, тропскиот јапонски, и ароматскиот ориз се дел од јапонските сорти, додека индискиот и аус се дел од индиските сорти.

== Номенклатура и таксономија ==
Оризот се одгледува уште од [[античко време]] и поимот **' е класичен латински збор за ориз додека *sativa* значи „одгледан“.

## Одгледување
Тројна интрогресија на гените за отпорност против *Magnaporthe grisea* - и вистинската отпорност на теренот - е докажана од Кан и сор., 2018 година. Ова е повратно вкрстување на *Pi1*, *Pi54* и *Pita* со помош на маркери во ароматична сорта користејќи SSR- и STS-маркери.

## Галерија

Kerbau Jawa.jpg|Воден бивол користено за орање оризови полиња во Јава
Jumli Marshi Oryza sativa Rice.jpg|Џумли марши, кафеав ориз од Непал
Niyamgiri rice.jpg|Традиционален ориз на ридовите Нијамгири, Индија
Medicinal Rice.jpg|Ориз од Чатисгар
Koeh-232.jpg|*O. sativa*
RiceStemcs400x1.jpg|Пресекот на стеблото од ориз е зголемен 400 пати
52. Сложени скробни зрна од ориз (Oryza sativa).ogg|Сложени скробни зрна од азиски ориз под микроскоп


## Поврзано

* Црн ориз
* Домашни растенија и животни од Австронезија
* Меѓународен кодекс на номенклатура за култивирани растенија
* Јапонски ориз
* Маратели - сорта ориз
* Африкански ориз
* Следливост на генетски модифицирани организми

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Ориз
Категорија:Флора на Кина
Категорија:Статии со извадоци
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Земјоделски култури со потекло од Азија
Категорија:Ориз (род)