open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Куповна моќ

Во економијата, **куповна моќ** е количеството стоки и услуги кое парите — или поопшто, ликвидните средства — можат да го купат. Адам Смит забележал дека имањето на пари му дава на човек можност да „заповеда“ со трудот на другите, и така, платежната моќ е донекаде моќ над луѓето, дотолку што тие се волни да ги разменат своите добра или труд за пари.

Доколку паричниот приход е постојано ист, но нивото на цени се покачува, тогаш куповната моќ на тој приход се намалува. Инфлацијата *не секогаш* подразбира намалување на куповната моќ на нечиј реален приход, бидејќи паричниот приход може да расте побрзо од инфлацијата.

За индексот на цени, вредноста во основната година обично се нормализира на вредност од 100 во основната година. Формулата за куповна вредност по единица пари, на пример евро, релативна на стандардниот индекс на цени *Ц* во дадена година е 1/(Ц/100). Така, по дефиниција куповната моќ на еврото се намалува како што нивото на цени расте.

Куповната моќ на денешните пари во износ од *C*, *t* години подоцна, може да се пресмета со формулата за сегашна вредност:

:C_t = C(1 + i)^{-t}\, = \frac{C}{(1+i)^t} \, 

каде тука *i* е претпоставената годишна стапка на инфлација во иднината.

## Поврзано
* Паритет на куповна моќ
* Индекс на потрошувачки цени

Категорија:Економски показатели
Категорија:Инфлација
Категорија:Социоекономија
Категорија:Финансии
Бутан (гас)

:*За државата во Азија со истото име, видете [[Бутан (држава)]].*

**Бутанот**, претставува алкан со четири јаглеродни атоми. Неговата хемиска формула е CH3CH2CH2CH3. Постојат два изомери на ова соединение: *n*-бутан, како и изобутан (чиј системски назив е метилпропан) кој има формула CH(CH3)3.

Ова соединение е високо запаливо, безбојно, нема мирис и под притисок може лесно да премине во течна агрегатна состојва. Името бутан доаѓа од зборовите бут- (од бутерна киселина) и карактеристичната наставка за сите алкани, -ан.


Image:Butane simple.svg|*n*-бутан
Image:I-Butane simple.svg|Изобутан


## Реакции и употреба

Во услови на изобилство од кислород, бутанот согорува до јаглерод диоксид и водна пареа. Доколку кислородот е во ограничени количини, може да согори до јаглерод моноксид и вода.

:2 C4H10 + 13 O2 → 8 CO2 + 10 H2O

*n*-бутанот е основен супстрат за Ду Понтовиот каталитички процес за подготовка на малеичен анхидрид:

:2 CH3CH2CH2CH3 + 7 O2 → 2 C2H2(CO)2O + 8 H2O

*n*-бутанот, како и сите други јаглеводороди, подлежи на слободна радикалска хлорација при што се добиваат 1-хлоро и 2-хлоробутани, како и некои други поликохлорирани деривати.

Бутанот (најчесто во смеса со пропан) се продава во боци како гориво за домаќинството. Кога ќе се помеша со пропан или други јаглеводороди, тој се нарекува и втечнат нафтен гас (Liquified petroleum gas, LPG). Тој исто така се употребува и како состојка во бензинот, во запалките за цигари, како и во дезодорансите како гас за истиснување.

Многу чистите форми на бутанот, особено изобутанот, може да се користат како гасови за ладење во ладилниците, со што ги заменуваат многу штетните за озонската обвивка хлорофлуоро јаглеводородии.

## Наводи

Категорија:Алкани
Категорија:Ладила
Државно знаме

Државно знаме е официјално знаме на некоја држава, кое како такво е признато во уставот, обично во првите членови. Може да постојат две варијанти на знамето предвидени со уставот - државно (кое го користат официјалните органи) и народно (дозволено за користење и од страна на недржавните органи). Државните од народните знамиња се разликуваат по државниот грб, кој го има само на истоименото знаме.

Сите држави во светот денес имаат државно знаме, без разлика дали тоа е нивно сопствено или туѓо.


Категорија:Национални симболи
Категорија:Знамиња
Скеч

**Комедија на скечеви** е комедија која се состои од повеќе неповрзани сцени, или 'скечеви', најчесто меѓу една и десет минути долги. Овие скечеви обично се изведуваат од група глумци, или на сцена или на некој аудио или видео медиум. Често скечевите се плод на импровизацијата на глумците, а многу поретко се случува скечевите да бидат напишани и изведени буквално според текстот. Познати групи што изведуваат комедија на скечеви се К-15 во Република Македонија, како и Монти Пајтон кои уживаат култен статус меѓу групите комичари.

Категорија:Хумор и сатира
Монти Пајтон во живо на Холивуд Боул

***Монти Пајтон во живо на Холивуд Боул*** е концертен филм од 1982 година во кој членовите на групата Монти Пајтон изведуваат голем дел од своите најпознати скечеви и сцени на Холивуд Боул, вклучувајќи и некои од пре-Питоновскиот период.

Во филмот учествуваат шесте членови на Монти Пајтон, како и Керол Кливленд која има повеќе споредни улоги; Нил Инес пак изведува дел од песните.

## Надворешни врски
* 
* Комплетно сценарио

Категорија:Филмови од 1982 година
Категорија:Британски филмови
Категорија:Концертни филмови
Категорија:Комични филмови
Категорија:Монти Пајтон
Категорија:Британска комедија и хумор
Смислата на животот (филм)

**„Смислата на животот според Монти Пајтон“** е британски филм (комедија/мјузикл)од 1983 година, продуциран и режиран од групата „Монти Пајтон“. Филмот претставува збир на неколку скечеви кои ги опишуваат различните фази во животот и претставува враќање кон оригиналниот формат на *[[Летечкиот Циркус на Монти Пајтон]]*. Истовремено, ова е последниот долгометражен филм на „Монти Пајтон“. На Канскиот филмски фестивал, филмот ја освоил Големата награда на жирито, а бил номиниран и за „Златната палма“. Исто така, бил номиниран и за наградата на БАФТА за најдобра оригинална песна (*Every sperm is sacred*).

## Синопсис
Филмот се состои од неколку чинови во кои се разработуваат повеќе важни прашања, како што се: раѓањето и контролата на раѓањето, образованието, армијата, современиот живот, религијата, донирањето органи, исхраната и смртта. Притоа, во една болница, лекарите се интересираат за опремата, наместо да ѝ посветат внимание на родилката; едно сиромашно католичко семејство има многу деца кои мора да бидат предадени во болницата како предмет на експерименти; учениците во едно католичко училиште присуствуваат на чудна црковна служба и на необично предавање за сексот; армискиот офицер се соочува со војници кои не сакаат да маршираат во касарната; за време на војната, група војници гинат давајќи му поклон на својот офицер; во друга војна, англиските офицери уживаат додека нивните војници умираат, а еден офицер на необичен начин ја губи ногата; средовечен пар оди во ресторан каде на менито се нуди разговор за философијата; двајца болничари упаѓаат во еден дом, насилно земајќи му го хепарот на еден човек; во друг ресторан пристигнува неверојатно дебел човек кој, откако ќе исповрати сè околу себе, повторно се прејадува; еден осуденик го брка група голи девојки и тој умира така што паѓа од висок гребен; а група пријатели ги посетува Смртта и тие заминуваат во рајот.

## Надворешни врски

* 

## Наводи

Категорија:Британски филмови
Категорија:Филмови од 1983 година
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Британска комедија и хумор
Категорија:Филмови со Џон Клиз
Категорија:Филмови со Тери Гилијам
Категорија:Филмови со Греам Чепмен
Категорија:Филмови со Ерик Ајдл
Категорија:Филмови со Тери Џонс
Категорија:Филмови на Тери Џонс
Категорија:Филмови со Мајкл Палин
Категорија:Монти Пајтон
Државен грб

**Државeн грб** e официјален грб на некоја држава, кој како таков е пропишан со устав, обично во првите членови, паралелно со пропишувањето на државното знаме. Државниот грб може да има неколку варијации, т.е. може да биде голем, среден и мал, во зависност од местото и приликите.
Изгледот на државниот грб може да биде одреден и со закон кој би ја разработил уставната одредба.
Под зборот државен грв не се подразбира само грб во буквалната смисла на зборот, туку може да биде и амблем или печат.
Државите што немаат грб се ретки. Најпозната меѓу нив е Франција, чиј грб е неформален.

## Наводи

Категорија:Национални симболи
Комичар

мини|Лорел и Харди, едно од најпознатите дуа за комедија за време на раната класична холивудска ера на американското кино
**Комичар** или **комедијант** — по определба е личност што ја забавува публиката, засмевајќи ја.

Форматот на емисија што го применуваат комичарите често зависи и од самиот вид комедија. Некои комичари како Брајан Фигарол и Џек Цианбос зборуваат за нивните досегашни живото, а некои други пак, како Френк Скинер пеат хумористични песни.

Во однос на содржината пак, комичарите од типот на Томи Тјернан се навраќаат на своето минато со цел да се исмеат самите себеси, а некои како Бил Хикс и Џорџ Карлин применуваат шеги со културен и политички карактер.

Многу комичари постигнуваат култен статус преку турнеите од карактерот на *[[Само за смеење|Just for Laughs]]* фестивалот во Монтреал, *[[Единбург Фринџ|Edinburgh Fringe]]* фестивалот и шоуто во Мелбурн, Австралија. 

## Надворешни врски

* Збирка интервјуа со група комичари 

Категорија:Комедија
Дворско стопанство

**Дворско** или **палатинско стопанство** е систем на стопанска организација во која богатството тече од едно место („палатата“), кое подоцна доаѓа до обичниот народ, кои немаат друг извор на приходи. Во ваквото стопанство, поделбата на трудот води до безработна елита, класа на бирократи, и класа на издржни земјоделци. Овој систем може да се опише како комбинација од планско стопанство и издржно стопанство.

Запишани примери за дворско стопанство се микенското и минојското општество во Стара Грција, но и многу други прединдустриски општества.

Современото стопанство на Северна Кореја може да се рече дека е дворско стопанство. Државата во целост управува со него, и е толку неефикасно што населението ѝ зависи од странска помош за да преживее.
## Наводи

Категорија:Стопанство
Карлово

**Карлово** () — град во Јужна Бугарија, административен центар на општината Карлово во Пловдивската Област. Има население од околу 21.865 жители (2022).

Градот е сместен на двата брега на реката Стрjама, во Стрjамската Котлина, меѓу Стара планина и Тракиjа. Низ градот минува железничка линиja мегу Европа и Црно Море. Во Карлово се наоѓа 61-ва Стрjaмска механизирана бригада на Бугарската воjска.

Карловски минерални бани (Бањa, Царска Бањa) е рекреативен центар крај Карлово, сместен во Долината на розите. Одморалиштето е балнеолошки центар во Бугариjа со топли базени и спа-хотели, каде се лекуват многу кардиоваскуларни и болести на дишните патишта.

### Кулинарство
Меѓу наjпознатите храни и пијалаци во регионот се: Карловска луканка, Карловска гроздова ракиjа, Карловски мискет, Карловска анасонлиjка - најмногу ракиjа со анасон се пие во Карлово и Асеновград.

### Стопанство
Основно индустриско производство: Фабрика за трактори, каде се произведува тракторот "Болгар"; "Бугарска роза" АД — производство на козметика; "Бони Оборот" — месарска индустрија и други. Во регионот на Карлово дел од земјоделството се етерично-маслените култури (лавандула, маслодаjна роза).

## Познати личности
* Ботјо Петков, учител, татко на Христо Ботев (1815–1869)
* Васил Левски (Васил Иванов Кунчев), бугарски национален хероj, (1837–1873)
* Евлоги Георгиев, претприемач (1819-1897)
* Иван Богоров, бугарски писател (ок. 1820 – 1892)
* Марија Симова (1920-1977), театарска артистка и драматург
* Христо Проданов (1943-1984), алпинист
* Лазар Лазаров (1941-2006), сликар

## Наводи

## Надворешни врски
* Над 800 слики со висока резолюциjа од Карлово 
* Радио и телевизиjа во Карлово 
* Новинарски саjт за Карлово и регионот


Image:Karlovo, turo de Sankta Nikolao.jpg| Црквата Свети Никола
Image:Karlovo, kirko de la Dipatrino.jpg| Фрагмент од преродбеничка црква
Image:Karlovo, monumento pri Levski.jpg| Споменик на Васил Левски, бугарски национален хероj
Image:Karlovo, totala vido.jpg| Панорама на Карлово
Image:Karlovo, rikoltistino de rozoj.jpg | Споменик на розата (бугарско девоjче со роза)
Image:Karlovo, stacidomo.jpg| Карлово е една од големите железнички станции во Бугариjа
Image:Waterfall Suchurum, Karlovo, Bulgaria, Водопад "Сучурум", гр. Карлово, България 2012 2.JPG| водопад Сучурум во Карлово
Image:Karlovo Old Town, Старият град Карлово 2012.JPG| Стариот град на Карлово



Категорија:Населени места во областа Пловдив
Трговиште (Бугарија)

**Трговиште** () — град во Североисточна Бугарија, административен центар на истоименета општина и на Трговишката Област. Градот е сместен во подножјето на Преславската Планина, во долината на реката Врана. Има население од околу 36.440 жители (2022). 

## Географија
Трговиште е сместен во Дунавската Рамнина, на околу 170 метри надморска височина, северно од Преславската Планина. Се наоѓа на 318 км североисточно од главниот град Софија, на 285 км од Пловдив, на 149 км од Бургас, на 41 км западно од Шумен, на 25 км северозападно од Велики Преслав и на 100 км североисточно од Велико Трново.

## Историја
Според археолошки истражувања, Трговиште е најверојатно античка населба. Пронајдени се остатоци од стари населби од римско време и од Првата Бугарска Држава. Остатоци од тврдини од Втората Бугарска Држава биле пронајдени.

## Познати личности
* Јордан Аврамов (1866-?), офицер
* Николаj Бачваров (р. 1963), фудбалер
* Четин Казак (р. 1972), политичар
* Тодор Капралов (р. 1923), фудбалер
* Никола Маринов (1879-1948), сликар, професор
* Евгени Матеев (1920-1997), економист
* Диан Първанов (р. 1965), фудбалер
* Никола Симов (1845-1876), револуционер, прв знаменосец на Ботевата чета
* Петар Стапов (1910-1992), писател
## Наводи

## Надворешни врски
* Вести од Трговиште и регионот, вестите на НРТ FM, форум и галерија
* Портал на Општина Трговиште 
* За Општина Трговиште 
* [Општина Проект BG 0102.03 за [културен туризам|културниот туризам] во Бугарија] 
* Област Трговиште


Категорија:Градови во Бугарија
Категорија:Општина Трговиште (Бугарија)
Категорија:Населени места во областа Трговиште
Љубов на пладне

***Љубов на попладне*** е романтична комедија од 1957 година, во која играат Одри Хепберн, Гери Купер и Морис Шевалије, режирана од Били Вајлдер.
## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Категорија:Филмови од 1957 година
Зелени палати

***Зелени палати*** е американска романтична авантура од 1959 година, режирана од Мел Ферер. Заснован врз романот од 1904 година *[[Зелени Палати]]* на Вилијам Хенри Хадсон, филмот ја раскажува приказната за Рима (ја игра Одри Хепберн која во тоа време е венчана за Ферер), девојче од џунглата кое се вљубува во еден случаен патник игран од Ентони Перкинс.
## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1959 година
Приказната за калуѓерката

***Приказната за калуѓерката*** е драма-филм од 1959 година.

Заснован врз истоимениот роман на Кетрин Хулм, филмот ја раскажува приказната за Сестра Лука (ја игра Одри Хепберн), млада жена која режава да замине во манастир но има потешкотии да го прифати новиот и да го жртвува својот претходен живот .
## Наводи

## Надворешни врски
* Рецензии на филмот од страна на критичари

Категорија:Филмови од 1959 година
Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Категорија:Филмови на Фред Цинеман
Категорија:Филмови на Ворнер брос
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Метрички простор

Нека е дадено множество X  и пресликување

:: \ d: X\times X \rightarrow \mathbb{R}^+ \cup \{ 0 \}

такво што \ \forall x,y,z \in X:

* \ d(x,y) \ge 0 
* \ d(x,y)=0 \Leftrightarrow x=y 
* \ d(x,y)=d(y,x)
* \ d(x,z) \le d(x,y)+d(y,z)

Подредениот пар (X,d) го нарекуваме **метрички простор**, а пресликувањето \ d се вика **[[метрика]]** или **растојание** во метричкиот простор.

Неформално, метричкиот простор може да го сфатиме како непразно множество во кое на секој пар елементи му се придружува ненегативен реален број; овој број е нула ако и само ако елементите на парот се меѓусебно еднакви.

## Значење
Метричките простори се многу битен концепт во математичката анализа и топологијата. Некои резултати од теоријата на метричките простори се клучни во обопшувањето на некои поими (на пример: интегрално сметање во n-димензии, формално дефинирање на топка итн.) или пак за воведување на нови поими (отворени/затворени множества, концепт на мера итн.). Најопшто следи заклучокот дека сѐ она со кое математиката се занимава во рамките на реалните n-димензионални Евклидови простори може да се обопшти на произволен метрички простор (диференцирање, интегрирање, геометрија во произволен метрички простор). Токму тука се границите на математичката анализа и делот каде таа преминува во топологија.

Со воведувањето на поимот за метрички простор се постигнува апстракција во поглед на поимот *растојание*, слично како што со векторските простори се постигнува апстракција на поимот вектор.

## Примери
Улогата на метрика може да ја игра кое било пресликување кое ги исполнува навдените четири услови. Тоа значи дека, во најмала рака, може да се конструираат „чудни“ метрички простори. Некои примери за метрички простори се:

* Множеството од реални броеви \mathbb{R} со метриката d(x,y)=|x-y|\, .  Oва е таканаречениот еднодимензионален Евклидов метрички простор.
* Множеството од подредени n-торки реални броеви:
:: \ \mathbb{R} ^n = \big\{ (x_1, x_2,... ,x_n) | x_i \in \mathbb{R}, i=1,2,...n \big\}

со метриката

:: \ d(x,y) = d \big( (x_1,x_2,...,x_n),(y_1,y_2,...,y_n) \big) = \big[ \sum_{i=1}^n (x_i-y_i)^2 \big]^\frac{1}{2}

е n-димензионален Евклидов метрички простор.

* Множеството \ C_{[a,b]}, т.е. множеството од непрекинати функции дефинирани на интервалот [a,b]\, , со метриката:

:: \ d_p(f,g)=\left ( \int_a^b |f(x)-g(x)|^p\, dx \right ) ^{\frac{1}{p}}, \,\,\,\,\,\,\ p \ge 1 \, .
:* Koe било множество \ X со метриката:

:: \ d(x,y)=
\begin{cases} 
  1, & x\neq y \\
  0, & x=y 
\end{cases}

претставува метрички простор. Вака конструираниот метрички простор се нарекува **дискретен метрички простор**, а метриката во него се вика **дискретна метрика**.

Последниов пример е особено невообичаен затоа што, буквално, по волја се задава растојанието меѓу два елемента од множеството.

## Поврзано
* Векторски простор
* Апсолутна вредност
* Реален број

Категорија:Математички структури
Категорија:Математичка анализа
Категорија:Тополошки простори
Категорија:Математичко означување
Хамфри Богарт

**Хамфри Богарт** (англ. *Humphrey Bogart*) е американски филмски глумец, популарен со своите улоги на гангстери и цврсти момци.

## Животопис
Роден е во Њујорк, каде и ја започнува својата глумечка кариера.

## Кариера
мини|Богарт со Лесли Хауард и Бети Дејвис во ''Престрашената шума'', 1936 година
Првиот позначаен успех го постигнал со филмот *[[Престрашената шума]]* (1936), каде го портретира гангстерот Дјук Манти, улога која две години претходно ја играл и на Бродвеј. Богарт во текот на својата кариера играл во повеќе од 70 филмови, меѓу кои особено се истакнуваат:
* *[[Малтешкиот сокол (филм од 1941)|Малтешкиот сокол]]* (1941),
* *[[Казабланка (филм)|Казабланка]]* (1942),
* *[[Да се има и да се нема]]* (1944),
* *[[Големиот сон]]* (1946),
* *[[Богатството на Сиера Мадре]]* (1948),
* *[[Ки Ларго]]* (1948),
* *[[Чукни на некоја врата]]* (1949),
* *[[Во осамено место (филм од 1950)|Во осамено место]]* (1950),
* *[[Африканската кралица]]* (1951)
* *[[Удри го ѓаволот (филм)|Удри го ѓаволот]]* (1953)
* *[[Сабрина]]* (1954),
* *[[Каиновиот бунт]]* (1954),
* *[[Часови на очајот (филм од 1955)|Очајни часови]]* (1955).

Во 1951 година, Богарт го добил единствениот „Оскар“ за улогата на вулгарниот рибар во „Африканската кралица“. Тој бил прогласен за најголемата филмска ѕвезда во историјата според *[[АФИ 100 години... 100 ѕвезди]]*.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* Модерен алкохоличар: Три пијалаци однапред со Хамфри Богарт
* Карикатура на Хамфри Богарт 
* Богарт: Зад легендата (документарец)

Категорија:Американски глумци
Категорија:Оскаровци
Категорија:Родени во 1899 година
Категорија:Починати во 1957 година
Категорија:Американски филмски глумци
Смешно лице

***Смешно лице*** е американски мјузикл од 1957 година со песни преземени од истоимената театарска претстава од 1927 година на Џорџ Гершвин и Ајра Гершвин. Во него глуми Одри Хепберн како Џо, срамежлива работничка во книжарница и филозофка-аматерка, која ја открива познат професионален фотограф (го игра Фред Естер). За кратко време, таа ќе се најде на важна модна манифестација во Париз, каде процветува љубовна афера меѓу двајцата главни глумци. Фабулата на филмот драстично се разликува од онаа на претставата, без разлика што голем дел од песните се задржани.
## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Филмови од 1957 година
Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови со Фред Астер
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на француски јазик
АФИ 100 години... 100 ѕвезди

**АФИ 100 години... 100 ѕвезди** е список на Американскиот филмски институт со 25 женски и 25 машки глумци, односно најголемите 50 ѕвезди во Американската филмска историја. Ова е втор дел од списокот АФИ 100 години... серии. Тие биле презентирани на 15 јуни 1999 година во емисија на CBS во шоу водено од Ширли Темпл, која и самата е дел од списокот. Во емисијата учествувале 50 глумци и самите ѕвезди на денешницата, на тој начин комплетирајќи ја бројката 100.

Според правилата, ѕвездите на списокот мора да го направиле своето филмско деби пред 1950 година или да се умрени пред создавањето на списокот. 

Ѕвездите биле бирани од список на 250 машки и 250 женски номинирани глумци.

По смртта на Сидни Поатје во јануари 2022 година, сите машки легенди се сега веќе починати.

## 50-те легендарни ѕвезди

## Наводи

## Поврзано

* АФИ 100 години... серии

## Надворешни врски
* Списокот на ѕвездите на afi.com

Категорија:АФИ 100 години
Категорија:Кинематографија на САД
Сербске новини

**Сербске новини** (Serbske nowiny) е единствениот вечерник-дневен весник на горнолужички јазик. Излегува во Бауцен, Германија, секој ден освен сабота и недела. 
Сегашен главен уредник на Сербске Новини е Јанек Уоучер.

## Наводи

## Надворешни врски
* Мрежно место на весникот

Категорија:Весници на горнолужички јазик
Помхај бо

**POMHAJ BÓH** или на македонски Помхај бу (во превод Поможи бог) е весник на горнолужички јазик со евангелска (протестантска) верска содржина. Покрај содржините во врска со протестантските Горнолужички Срби има понекогаш и написи за протестантските Долнолужички Срби на долнолужички јазик.
Списанието го издава Здружението на протестантските Лужички Срби. Помхај Бу излегува месечно. Помхај Бу бил основан 1891 од страна на свештеникот Фридрих Зеле (1860-1931). Претплатата за ова списание чини осум евра. Списанието го поддржува финансиски Фондацијата за лужичкосрпскиот народ.

Сегашна шефредакторка на списанието е Трудла Малинкова.

## Одговорни уредници

## Извор
* Мрежно место 

Категорија:Весници на горнолужички јазик
Лужица

:*Статијава се однесува на област во Средна Европа. За селото во Егејска Македонија, погл. [[Лужица (Берско)]].*

330п|мини|Географска положба на Лужица
**Лужица** (, , , ) — историска област во Средна Европа. Се протега од реките Бубр и Квиса на исток до долината на Елба на запад, денес сместена во рамките на германските покраини Саксонија и Бранденбург, како и во Долношлеското и Лубушкото Војводство во западна Полска. По освојувањето на источна Германија од Црвената армија и поделбата во 1945, источниот дел на Лужица долж реката Лужичка Ниса припаднал на Полска.

Името потекнува од лужичкиот збор *luzicy*, кој означува „мочуришта“.

## Поважни населени места
Поважни градови и гратчиња во Лужица се:

:Горна Лужица: Бауцен, Герлиц, Цитау, Лебау, Каменц, Лубањ, Бишофсверда, Хернхут, Хојерсверда и Бад Мускау. 
:Долна Лужица: Котбус, Ајзенхитенштат, Либен, Либенау, Шпремберг, Финстервалде, Зенфтенберг и Жари.

## Поврзано
* Лужица — истоимено село во Берско, Егејска Македонија, кое исто така се дели на Горна и Долна (тука во улога на маала).

## Надворешни врски

* Горна Лужица
* Долна Лужица
* Лужички Срби и Лужица
* Сојуз на Лужичките Срби


Категорија:Географија на Бранденбург
Категорија:Региони во Саксонија
Категорија:Историски области во Германија
Категорија:Историски области во Полска
Queen

**Queen** (на македонски:  'Квин') е една од најпознатите британски рок-групи, по потекло од Лондон. Од настанувањето во 1970 година, бендот функционираше во составот Фреди Меркјури - вокал и пијано, Брајан Меј - гитара, Џон Дикон - бас гитара и Роџер Тејлор - тапани, сѐ до смртта на Меркјури како последица од сида во ноември 1991 година.

Во својата успешна кариера, Queen стана еден од најпочитуваните бендови на сите времиња со стотици милиони обожаватели низ светот, а неговата музика сѐ уште влијание на модерната рок-музика. Меѓу нивните најпознати хитови се „Bohemian Rhapsody“, „I Want To Break Free“, „We Will Rock You“, „We Are The Champions“ итн. По смртта на Фреди Меркјури во 1991, во организација на Queen се одржа познатиот концерт во чест на Фреди Меркјури во 1992, на кој најголемите музички ѕвезди од светот му оддадоа почит на легендарниот пејач и ги испеаја неговите, но и нивните авторски песни.

Во 1995, останатите три членови на Queen, користејќи ги демо-снимките на Меркјури, го создадоа албумот *Made In Heaven* посветен на пејачот. Во 1997, бендот ја сними нивната последна песна како Queen, „No-One but You (Only the Good Die Young)“, посветена на принцезата Дајана, но и на нивниот вокалист, колега и пријател, Фреди Меркјури. По овој хит, басистот Џон Дикон го напушти бендот не сакајќи да продолжи без неговиот идол, по што Брајан Меј и Роџер Тејлор продолжија да снимаат со нивниот пријател Пол Роџерс како Queen + Paul Rodgers.

## Дискографија
* *Queen* (1973)
* *Queen II* (1974)
* *Sheer Heart Attack* (1974)
* *[[A Night at the Opera]]* (1975)
* *A Day at the Races* (1976)
* *News of the World* (1977)
* *Jazz* (1978)
* *The Game* (1980)
* *Flash Gordon* (1980)
* *Hot Space* (1982)
* *The Works* (1984)
* *A Kind of Magic* (1986)
* *The Miracle* (1989)
* *Innuendo* (1991)
* *Made in Heaven* (1995)

## Наводи

## Надворешни врски

*
*Логото на бендот 
*

Категорија:Queen
Категорија:Британски музички групи
Категорија:Музички групи од Лондон
Категорија:Музички групи основани во 1971
Категорија:Добитници на наградата „Ајвор Новело“
Категорија:Музички групи основани во 1970 година
Котбус

**Котбус**  (; долнолужички: *Chóśebuz*; ) — универзитетски град во Бранденбург, Германија, сместен околу 125 километри југоисточно од Берлин на реката Шпре.

## Историја

На денешното подрачје на градот била основана населба во 10 век, кога Лужичките Срби подигнале замок на песочниот остров во реката Шпре. Првото документирано спомнување на името на градот било во 1156. Во 13 век пристигнале германските доселеници и некое време живееле заедно со Лужичките Срби. Во средновековието Котбус бил познат по волната и завесите од градот биле пренесувани во скоро сите делови на Бранденбург, Бохемија и Саксонија. Во 1462 Котбус бил припоен кон Маркгрофовијата Бранденбург; во 1701 градот станал дел од Кралството Прусија. Во 1815 околните окрузи на Горна и Долна Лужица биле одвоени од Кралството Саксонија кон Прусија.

Од 1949 до повторното обединување на Германија во 1990, Котбус бил дел од Источна Германија.

## Култура и образование

Котбус е културен центар на долнолужичкото малцинство. Многу знаци во градот се двојазични и постои гимназија на долнолужички јазик, но сепак јазикот е ретко говорен на улиците.

Веднаш до Котбус е познатиот парк Браниц, создаден од принцот Херман фон Пиклер-Мускау по 1845. Замокот Браниц бил повторно изграден од Готфрид Земпер во доцнобарокен стил помеѓу 1846 и 1852, а градините изградени од принцот Херман вклучуваат и две пирамиди. Една од нив, *Seepyramide*, е во средината на вештачко езеро и служи како негов мавзолеј.

Секоја година Котбус е домаќин на Источноевропски филмски фестивал.

Котбус е исто така дом на Техничкиот Универзитет Бранденбург (BTU) и на математичката гимназија Макс Штенбек, која е именувана по физичарот Макс Штенбек.

Во градот се наоѓа фудбалскиот клуб ФК Енерги Котбус, кој моментално игра во втората германска Бундеслига. Нивните домашни натпревари се одигруваат на градскиот стадион.

## Меѓународни односи

### Збратимени градови

Котбус е збратимен со:

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница    (лужички)
* Официјална страница на Техничкиот Универзитет Бранденбург 
* 


Категорија:Градови во Бранденбург
Категорија:Населени места во Долна Лужица
Категорија:Универзитетски градови во Германија
Категорија:Безокружни градови во Бранденбург
Категорија:Бранденбург (покраина)
Непростено

**„Непростено“** (англиски: *The Unforgiven*) — американски вестерн филм од 1960 година. Филмот е режиран од Џон Хјустон, а главните улоги ги играат: Берт Ланкастер, Одри Хепберн, Оди Марфи, Џон Саксон, Чарлс Бикфорд и Лилијан Гиш.

Филмот не бил толку значаен во кариерите на филмските ѕвезди кои настапуваат во него, но тој оставил длабоки траги во нивните животи. Така, во 1959 година, снимањето било запрено бидејќи Хепберн го повредила грбот откако паднала од коњот при снимањето на една сцена. Иако постепено се опоравила, несреќата била виновна за нејзиниот подоцнежен спонтан абортус. Според неколку биографи на Хепберн, Хјустон се обвинувал себеси за несреќата и поради тоа во еден момент се откажал од филмот, а потоа го продолжил снимањето дури откако Хепберн се чувствувала доволно добро.

## Синопсис
Дејствието на филмот се одвива во Тексас по Граѓанската војна. Семејствата Закари и Ролинс одржуваат блиски односи. Меѓутоа, кога едно момче од семејството Ролинс ќе почне да ѝ се додворува на Рејчел Закари, девојката која е посвоена, семејството остро се противи на таа врска. Уште повеќе, во местото почнуваат да се шират гласови дека Рејчел има индијанско потекло, а тоа предизвикува општо негодување...
## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Филмови од 1960 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Тексас
Категорија:Вестерни
Категорија:Филмови на Џон Хјустон
Категорија:Филмови со Лилијан Гиш
Категорија:Филмови со Берт Ланкастер
Категорија:Филмови со Оди Марфи
Категорија:Филмови со Џон Саксон
Категорија:Филмови со Чарлс Бикфорд
Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Костадин Георгиев

**Д-р Костадин Георгиев** — македонски деец, поранешен универзитетски професор, публицист и општественик со потекло од Пиринска Македонија.

Роден е 1948 година во Ќустендилско. Доктор на филозофски науки. Професор на геолошкиот факултет во Софија. Како пројавен Македонец во Бугарија, постојано бил прогонувам и затворан, жигосуван јавно од власта и полицијата. Откако како автор, ја издал книгата „Филетизам или проклетство - некои аспекти на великобугарскиот шовинизам“, тој е истеран од работното место предавач на Геолошко-рударскиот универзитет во Софија, во 1986 година.

Професорот Стојко Стојков, сведочи дека секој интелектуалец кој отворено ќе застане зад идејата и поддршката за македонското малцинство во Бугарија, ќе се соочи со слични притисоци како што се соочил и Костадин Георгиев, мајката на Сергеј Станишев, проф. Стефан Влахов и ред други интелектуалци.

## Наводи


## Надворешни врски
* Костадин Георгиев: Филетизам или проклетство - 1
* Костадин Георгиев: Филетизам или проклетство - 2

Категорија:Македонци во Бугарија
Дистрибуција

**Дистрибуција** — еден од четирите аспекти на маркетингот. Дистрибутер е посредник помеѓу производителот и продавачот. Откако производот ќе биде произведен во повеќето случаи тој се пренесува (вообичаено се продава) до дистрибутерот. Дистрибутерот потоа го продава производот на продавачите или купувачите.

Останатите три дела од маректиншкиот микс се менаџмент на производи, цена и промоција.

## Објаснување
Традиционално, дистрибуцијата може да се посматра како дел од логистиката: како да стигне производот или услугата до крајниот купувач. Мора да се даде одговор на следниве прашања:

* Дали производот треба да биде продаван во продавници?
* Дали производот треба да биде дистрибуиран преку големопродажба?
* Дали ќе се користат канали на повеќестепен маркетинг ?
* Колку обемен каналот на продажба ќе биде (колку членови)?
* Каде треба производот или услугата ќе биде достапен?
* Кога производот или услугата ќе биде достапен?
* Дали дистрибуцијата ќе биде ексклузивна, селективна или екстензивна?
* Кој треба да го контролира каналот?
* Дали помеѓу членовите на дистрибутивниот канал треба да има формални врски?
* Дали членовите на дистрибутивниот канал ќе имаат заедничка рекламна кампања?
* Дали ќе се користат e-commerce методи во дистрибуцијата?

## Поврзано
* Маркетинг
* Маркетинг план
* Маркетинг менаџмент
* Маркетиншки микс
* Логистики
* Предиктивна аналитика
* Пакување и означување

### Поедиечни типови на дистрибуција
* филмска дистрибуција
* Осигурување
* Електродистрибуција
* Статистичка распределба и Веројатносна распределба — исто така наречени „дисрибуција“

## Надворешни врски
* Институт за логистика 
* LQ Magazine (Logistics Quarterly) Industry and Academic Editorial Content


Категорија:Стопански гранки
Категорија:Маркетинг
Категорија:Деловни поими
Жижи (претстава)

***Жижи*** (1951) е популарна Бродвејска претстава направена врз основа на истоимената новела на Колет, со Одри Хепберн во главната улога.

Категорија:Претстави
Жижи (роман)

мини|Постер на истоимениот филм од 1958 според романот.
***Жижи*** () — роман од 1945 година на француската писателка Колет, кој ја раскажува приказната за еден богат моден творец кој се вљубува во млада Парижанка која има кариера на *[[куртизана|grande cocotte]]* и кој на крајот се венча со неа. Романот е адаптиран во истоимениот филм од 1958 во режија на Винсент Минели, а Одри Хепберн некое време ја игра главната улога во Бродвејската екранизација на ова дело.

Категорија:Француски романи
Категорија:Романи од 1944
CBS Телевизиска работилница

***CBS Телевизиска работилница*** е телевизска серија од 1952 година најпозната по тоа што тука се забележува една од раните појави на Одри Хепберн.

## Надворешни врски
* 

Категорија:Телевизија
Роза Топузова Каревска

**Роза Топузова Каревска** (родена на  во ) — македонски политичар и поранешен пратеник во Собранието на Република Македонија. Член е на Либерално-демократската партија од 1994 година. Дипломирала на археологија и историја на уметност и е магистер на археологија. Работела во Институтот за старословенска култура во Прилеп.

Во периодот 2002-2006 е пратеник во Собранието, а од 2003-2007 и прв Генерален Секретар на ЛДП. На парламентарните избори во 2006 го добива вториот пратенички мандат (во првата изборна единица). Прогласена е за најревносен и најактивен пратеник во овој состав на Собранието.

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на страницата на ЛДП 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Политичари од Прилеп
Категорија:Политичари од ЛДП
Категорија:Пратенички состав 2002-2006
Категорија:Пратенички состав 2006-2008
Категорија:Пратенички состав 2008-2011
Монтана (Бугарија)

**Монтана** (, порано **Кутловица**) — град во Северозападна Бугарија, административен центар на општината Монтана во Монтанската Област. Има население од околу 40.044 жители (2022).

Сместен е во долината на реката Огоста на север од Балканот. Во времето на комунистичкото владеење во Бугарија го носел името Михаjловград. Градот е административен центар на истоимената општина и на Монтанската Област.

Монтана е наследник на **Municipio Montanensium**. Областа Монтана e дел од римската провинциjа Горна Мизиjа од 29 век пред новата ера. Од 160 г. се споменува град Municipio Montanensium, изникнал на местото на древна тракиска населба. Од римскиот период се тврдината, општествените згради, бањите и театрите.

Луѓето денес во Монтана често се исселуваат поради стопанско-економски причини во Софија. Во Монтана се наоѓа археолошки музеј и театар.

## Наводи

## Надворешни врски
* Историја на градот Монтана 
* Областна влада, Монтана 
* Монтана Денес - портал
* Радио и телевизиja во Монтана

## Збратимени градови
* 20п| Банска Бистрица, Словачка
* 20п| Шмалкалден, Германија
* 20п| Крињица, Полска
* 20п| Ѓержински, Русија
* 20п| Житомир, Украина
* 20п| Салватиера, Шпанија
* 20п| Пирот, Србија


Категорија:Населени места во областа Монтана
Марен Маре

**Марен Маре** (; 31 мај 1656, Париз – 15 август 1728, Париз) бил француски композитор и изведувач на виола да гамба. Учел композиција кај Жан-Батист Лили, чии опери често ги диригирал, како и со мајсторот на бас виола да гамба Мисје де Сан-Коломб во времетраење од 6 месеци. Во 1676 бил најмен како музичар на кралскиот двор во Версај. Како дворски музичар бил многу успешен, па во 1679 бил назначен за главен виола да гамбист на кралот („ordinaire de la chambre du roy pour la viole“), титула која ја имал сѐ до 1725.

Вил мајстор на виола да гамба и најистакнатиот композитор за тој инструмент во земјата. Составил пет книги со *Дела за виола да гамба* (*Pièces de viole*) (1686-1725), генерално свити за генералбас. Овие биле прилично популарни на дворот, и по овие бил запамтен како оној што „основал и зацврстил царство на виолата да гамба“ (Хубер ле Блан, 1740). Други дела се *Дела во трио* (*Pièces en trio*) (1692) и четири опери (1693-1709), од кои особено забележителна е *[[Алкиона (опера)|Алкиона]]* (1706) по сцената на бура.

Еврар Титон ди Тије го ставил и Маре во неговото дело *Le Parnasse françois*, искажувајќи се за две од неговите дела:
Едно дело од четвртата негова книга насловено како *Лавиринт*, менува разни скали, удира разни дисонанци и ја изразува збунетоста на човек заглавен во лавиринт преку сериозни, а потоа и брзи премини; потоа тој излегува среќно и завршува со грациозна и природна шакона. Но тој уште поуспешно ги изненади музичките познавачи со неговите дела насловени како *Скала* (), кое е кое е симфониско дело кое неприметно се искачува по скалилата на октавата; потоа оди пак надолу, така поминувајќи низ хармонични песни и мелодични тонови, разните звуци на музиката.

Како и со Сан-Коломб, од приватниот живот на Марен Маре по неговото полнолетство се знае многу малку. Се оженил за парижанката Катерина д'Амикур на 21 септември 1676. Имале 19 деца.

Факсимили на сите пет книги насловени како *Дела за виола да гамба* () се издадени од Éditions J.M. Fuzeau. Потполно критичко издание на сите негови инструментални дела е едицијата во седум тома од Џон Хсу, издадена од Broude Brothers.

## Во филм
Маре и неговата музика оигурираат во филмот *[[Сите утра на светот]]* (*Tous les matins du monde*) (1991), атмосферски, прецизно замислен живот на Мисје де Сан-Коломб. Во филмот значајна улога игра музиката на Маре, меѓу кои и подолгото дело *[[Ѕвоната на Св. Женевива]]* (*Sonnerie de Ste-Geneviève du Mont-de-Paris*) (1723).

## Медија

## Надворешни врски
* 
* 

Маре, Марен
Маре, Марен
Маре, Марен
Категорија:Родени во 1656 година
Категорија:Починати во 1728 година
Џоичи Ито

thumb|Џоичи Ито
**Џоичи Ито** (伊藤穰一 *Itō Jōichi*, роден 1966), познат и како **Џои Ито**, е активист, претприемач и инвеститор роден во Јапонија и образуван во САД. Тој е претседавач на управниот одбор на Криејтив комонс и на јапонскиот Сикс апарт (Six Apart Japan). Член е на управните одбори на Технорати, Диџитал гараж http://www.garage.co.jp, WITNESS http://www.witness.org, Корпорацијата Пиа http://www.pia.co.jp/, Соушал текст (Socialtext) и ајКомонс http://www.icommons.org/ . Основач е и раководител на инвестициската фирма Неотени ко (Neoteny Co., Ltd). Во октомври 2004 година тој беше назначен како член на управниот одбор на [ИКАНН], со тригодишен мандат почнувајќи од декември 2004. Во август 2005 година стана член на управниот одбор на Фондацијата Мозила.

Ито има добиено бројни признанија за неговата улога како претприемач на полето на компании поврзани со интернет и новите технологии (PSINet Japan, Digital Garage Japan, Infoseek Japan). Тој води блог, има свој вики и канал на ИРЦ, а придонесува и во метроблогирањето за Токио. Во почетокот на кариерата Ито водел ноќен клуб во Јапонија, при што носел музика од жанровите индастријал и рејв од САД.

Ито е роден во Кјото, Јапонија и со семејството се преселил во [Мичигeн], САД на четиригодишна возраст. Кога имал 14 години се вратил во Јапонија кога мајка му станала претседател на јапонскиот оддел на фирмата Енерџи конвержн дивајсиз (Energy Conversion Devices, Inc).

Ито се вратил во САД за да студира информатика на Универзитетот Туфтс во близина на Бостон, Масачусетс. Таму, меѓу другите, го има запознаено Пјер Омидјар, кој подоцна го има основано иБеј (eBay). Поради ригидноста на наставниот план и личниот став дека „учење информатика во училиште е глупаво“ Ито го напуштил Туфтс и подоцна се запишал на студии по физика на Универзитетот во Чикаго. Повторно ги напуштил студиите поради тоа што утврдил, според негово мислење, дека наставната програма е повеќе насочена кон создавање практични инженери, наместо изучување на физиката со цел разбирање на науката. Останал во Чикаго уште една година потоа работејќи како диск-џокеј во ноќни клубови.

Ито моментално е на постдипломски студии на Универзитетот Хитотсубаши http://www.ics.hit-u.ac.jp/  и научен соработник на Центарот Аненберг http://www.annenberg.edu/  при Универзитетот на Јужна Калифорнија.

Ито е јавен застапник на демократското учество кое се заснова на блогирање и економијата заснована на споделување. Живее во префектурата Чиба во Јапонија со партнерот Мизука и е веганец.

## Надворешни врски

* Joi Ito's CV
* Joichi Ito's personal blog
* Joichi Ito's blog at LiveJournal
* Joichi Ito's personal wiki 
* [irc://irc.freenode.net/#joiito/ Joichi Ito's irc channel, #joiito]
* Joichi Ito's del.icio.us bookmarks
* O'Reilly Conference
* Biography at ICANN
* Joi's Vox Blog 

Категорија:Јапонци
Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1966 година
Дендрологија

**Дендрологија**, од старогрчки: *δένδρον* - „дрво“ и *λόγος* „наука“,  е **наука на дрвата**, или поопшто изучувањето на дрвенести растенија. Овие можат да бидат дрва, грмушки и лијани.

Не постои остра граница помеѓу растителна таксономија и денодрологијата. Меѓутоа дрвенестите растенија не само што припаѓаат на многу различни фамилии, туку и овие фамилии може да се сочинети од дрвенести и недрвенести членови. Во некои фамилии има само малку дрвенести видови. Ова во огромна мера ја ограничува корисноста на строго дендролошкиот приод. Дендрологијата повеќе се фокусира на стопански корисни дрвенести растенија, нивното распознавање и нивните хортикултурни и силвикултурни својства.

## Познати дендролози
* Мајк Бејли
* Мајкл Дир
* Алан Мичел
* Маќеј Гиертич

## Поврзано
* Дендрохронологија
* Арборикултура

## Надворешни врски
* 
* Шумарски факултет - Скопје. Наставен предмет: Урбана дендрологија 


Категорија:Дрва
Категорија:Гранки на ботаниката
Светските градини со Одри Хепберн

***Светските градини со Одри Хепберн*** е документарна емисија во девет епизоди, првпат прикажана во 1993 година со деби на 21 јануари. Ова е последниот комплетиран проект на глумицата Одри Хепберн, која умира еден ден пред емитувањето на првата епизода од серијата во САД.

## Надворешни врски
* 

Категорија:Телевизиски серии
Мајерлинг (ТВ-епизода)

thumb|right|Одри Хепберн и Мел Ферер во '''''Мајерлинг'''''
***Мајерлинг*** е името на една епизода од американската телевизиска серија *Producers' Showcase* направена за NBC, емитувана на 24 февруари 1957 година.

Приказната во *Мајерлинг* се заснова на вистинитата трагична љубовна врска меѓу Принцот Рудолф од Австрија и неговата домарка Бароницата Мери Ветсера, која завршува со нивната мистериозна смрт на 30 јануари 1889 година во Мајерлинг во Австрија.
## Наводи

Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1957 година
Љубов меѓу крадци

***Љубов меѓу крадци*** е телевизиска романтична авантура продуцирана од ABC мрежата во 1987 година.

Во филмот игра Одри Хепберн во улога на Бароницата Каролина ДуЛак која се вмешува во еден планиран грабеж заедно со Мајк Чемберс (Роберт Вагнер), измамник кој не ѝ дава решение на нејзиниот проблем во кого да верува. Во меѓувреме, во потера по двојката е Спајсер (Џери Орбах), најмен убиец кој има цел да се одмазди.
## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Категорија:Филмови од 1987 година
Двајца за патот

***Двајца за патот*** е филм од 1967 година режиран од Стенли Донен кој ја раскажува врската на еден архитект (Алберт Фини) и неговата жена (Одри Хепберн). Филмот се смета за екпериментален поради нелинеарното сиже, односно поради прикажувањето на сцени од подоцнежната фаза во животот на брачната двојка паралелно со оние од нејзиниот почеток. Сценариото напишано од Фредерик Рафаел било номинирано за оскар.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови со Одри Хепберн
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1967 година
Средновековна музика

**Средниот век** опфаќа период од десет векови во европската историја. Уметноста на овој период започнува врз темелите на ранохристијанската култура и уметност. Христијанството се јавува на почетокот на нашата ера во Палестина, а во средниот век легално се развива. Тоа станува официјална религија во римската империја и се трансформира од вера на сиромашните, во силна, хиерархиски сложена организација. Во ова време започнало и создавањето на средновековната музика.

Средновековна музика е онаа музика што се создавала во средниот век, под влијание на одредени фактори карактеристични за средновековната уметност воопшто, како што се христијанството, народното творештво и навраќањето на антиката. Во средниот век музиката претежно била со религиозна содржина, во служба на христијанството, но во еден момент во доцниот среден век се појавуваат трубадурите кои почнуваат да создаваат световна музика со мотиви од секојдневието, најчесто љубовни или херојски.

Средновековната музика најчесто се изведувала вокално, но во употреба биле и неколку видови на инструменти: харфа, лејта, цитра, флејта, обоа, труба, оргули, ударни инструменти и ѕвона. Световната музика во средниот век е вовед кон световната музика на повисок степен ренесанса.

## Стилови
Единствената средновековна музика која е изучувана е онаа која била напишана и преживеала. Бидејќи создавањето на ракописи било многу скапо, поради скапата хартија и поради големото време кое било потребно сето тоа да се напиши и ископира, само богатите институции биле способни да создаваат ракописи кои преживеале до денешно време. Во овие институции спаѓале црквите, црковните институции, како што се манастирите, одредена световна музика, како и духовна музика, била под заштита од овие институции. Овие преживеани ракописи не пренесуваат многу од популарната музика од тоа време. На почетокот на овој период, нотираната музика се претпоставува дека е монофона и хоморитмична , значи има текст кој се пеел унисоно, а нотиран инструмент нема. Раните нотации од овој век немале начин да го специфицираат ритамот, иако неумите давале јасни фразирања.

Едноставноста на  кантовите со унисоно пеење и природна декламација била најчеста појава. Се развива полифоната нотација, и се претпоставува дека полифоните вежби потекнуваат од овој период. Хармонијата , е со консонатни интервали чиста квинта, прима октава ( и подоцна чиста кварта) и така започнува да се нотира. Ритмичката нотација дозволува комплексни взаемности помеѓу повеќегласието во повторувачка секција. Употребата на повеќекратни такстови и запишувањето на претечкиот инструмент се развиле кон крајот на овој период.


Категорија:Историја на музиката
Барокна музика

**Барокна музика** — музика што се создавалa за време на барокот, стилски правец во музиката кој го опфаќа 17 и првата половина на XVIII век. Барокната музика се одликува со повеќегласие, што е одраз на раскошот на овој период, и со градители на гудачки инструменти (страдивари, амати, гварнери). Барокната музика го добила името според шпанскиот збор „барок“ што значи бисер со неправилна форма.
Музички форми во што во барокот ги среќаваме се: фуга, токата, свита, инвенција и ораториум.
Претставници од барокот се: Јохан Себастијан Бах, Георг Фридрих Хендл, Антонио Вивалди и др.

## Хронологија на композитори

Музика

Категорија:Просветителство
Романтистичка музика

**Романтистичка музика** е онаа музика која припаѓа на стилскиот правец романтизам, кој го опфаќа XIX век. За прв романтичар се смета Бетовен, кој е преоден композитор меѓу класицизмот и романтизмот.


Музика