Арнолд Бенет

**Енок Арнолд Бенет** (роден на 27 мај 1867 - 27 март 1931) — англиски автор, најпознат како романописец, кој има напишано голем бфрој на дела. Помеѓу 1890-тите и 1930-тите години, тој завршил 34 романи, седум тома кратки раскази, 13 драми (некои во соработка со други писатели) и дневен весник со вкупно повеќе од милион зборови. Пишувал статии и раскази за повеќе од 100 весници и периодични изданија, работел и кратко го раководел Министерството за информации за време на Првата светска војна и пишувал за кино во 1920-тите. Продажбата на неговите книги била значителна, а тој бил финансиски најуспешниот британски автор во своето време.

Бенет бил роден во скромно, но богато семејство во Ханли, во Стафордшир. Тој бил насочен од неговиот татко, адвокат, да го следи во правната професија. Бенет работел за својот татко пред да се пресели во друга адвокатска фирма во Лондон како службеник на 21 година. Станал помошник уредник, а потоа и уредник на женско списание пред да стане автор со полно работно време во 1900 година. Секогаш посветен на француската култура воопшто, а особено на француската книжевност, се преселил во Париз во 1903 година; таму опуштената средина му помогнала да ја надмине својата интензивна срамежливост, особено со жените. Поминал десет години во Франција, оженувајќи се со Французинка во 1907 година. Во 1912 година се вратил во Англија. Тој и неговата сопруга се разделиле во 1921 година, а последните години од својот живот ги поминал со нова партнерка, англиска глумица. Починал во 1931 година од тифус, откако неразумно пиел вода од чешма во Франција.

Голем дел од неговите романи и кратки раскази се сместени во фикционализирана верзија на „Стафордширските грнчарници“, која тој ја нарекол „*Петте градови*“. Тој цврсто верувал дека книжевноста треба да биде достапна за обичните луѓе и ги осудувал литературните клики и елити. Неговите книги биле привлечни за широката јавност и се продавале во голем број. Поради оваа причина, и поради неговата приврзаност кон реализмот, писателите и поддржувачите на модернистичкото училиште, особено Вирџинија Вулф, го омаловажувале, а неговата фикција била запоставена по неговата смрт. За време на неговиот живот, неговите новинарски книги за „*самопомош*“ се продавале во значителен број, а тој бил и драматург; не се снашол толку добро во театарот колку со романите, но постигнал два значителни успеси со *„Пресвртници* “ (1912) и *„Големата авантура“* (1913).

Студиите на Маргарет Драбл (1974), Џон Кери (1992) и други довеле до преиспитување на делото на Бенет. Неговите најдобри романи, вклучувајќи ги *„Ана од петте градови“* (1902), *„Приказната за старите жени“* (1908), *„Клејхангер“* (1910) и *„Рајсиманови скали“* (1923), денес се широко признати како големи дела.

## Живот и кариера
### Рани години
Арнолд Бенет е роден на 27 мај 1867 година во Ханли, Стафордшир, денес дел од Стоук на Трент, но тогаш бил посебен град.   Тој бил најстарото дете од трите сина и три ќерки на Енок Бенет (1843–1902) и неговата сопруга Сара Ен, со моминско презиме Лонгсон (1840–1914). Раната кариера на Енок Бенет била исполнета со помешана среќа: по неуспешниот обид да води бизнис за производство и продажба на грнчарија, тој како трговец започнал да работи со ткаенини и станал заложник во 1866 година. Четири години подоцна, таткото на Енок починал, оставајќи му пари со кои се вработил во локална адвокатска фирма; во 1876 година, се квалификувал како адвокат. Бенетови биле верни Веслијанци, музикални, културни и дружељубиви. Енох Бенет имал авторитарна страна, но тоа било среќно семејство,|group=n}}  иако подвижно: како што успехот на Енох како адвокат се зголемувал, семејството се преселувало, во рок од пет години кон крајот на 1870-тите и почетокот на 1880-тите, во четири различни куќи во Ханли и соседниот Бурслем.

Од 1877 до 1882 година, Бенет се школувал во Веџвудскиот институт, Бурслем, по што следела една година во граматичко училиште во Њукасл под Лајм. Тој бил добар во латински и уште подобар во француски;  имал инспиративен директор кој му всадил љубов кон француската книжевност и францускиот јазик што му траела целиот живот.  Тој се покажал добро академски и ги положил испитите на Кембричкиот универзитет, што можело да доведе до образование во Оксбриџ, но неговиот татко имал други планови. Во 1883 година, на 16-годишна возраст, Бенет го напуштил училиштето и започнал да работи - неплатено - во канцеларијата на својот татко. Тој го делел своето време помеѓу непријатни работи, како што е собирање кирија, во текот на денот и учење за испити навечер. Тој почнал да пишува на скромен начин, придонесувајќи со лесни текстови во местниот весник. Тој станал вешт во Питмановата стенографија, вештина многу барана во комерцијалните канцеларии,  и врз основа на тоа, тој обезбедил работно место како службеник во адвокатска фирма во Линколнс Ин Филдс, Лондон.  Во март 1889 година, на 21-годишна возраст, тој заминал за Лондон и никогаш не се вратил да живее во својот роден округ. 

### Првите години во Лондон
алт=urban streetscape with trees and grassed area to one side and terraced 18th century buildings on the other|мини|Линколнс Ин Филдс во 2018 година
Во адвокатската канцеларија во Лондон, Бенет се спријателил со младиот колега, Џон Еланд, кој имал страст кон книгите. Пријателството на Еланд му помогнало да ја ублажи вродената срамежливост на Бенет, која била влошена од доживотното пелтечење. Заедно, тие го истражувале светот на книжевноста. Меѓу писателите кои го импресионирале и влијаеле врз Бенет биле Џорџ Мур, Емил Зола, Оноре де Балзак, Ги де Мопасан, Гистав Флобер и Иван Тургенев.  Тој продолжил да пишува и освоил награда од дваесет гвинеи од *Tit-Bits* во 1893 година за неговата приказна „*Уметничкиот модел*“; друга кратка приказна, „Домашно писмо“, била успешно поднесена во *The Yellow Book*, каде што се појавила во 1895 година заедно со придонесите од Хенри Џејмс и други познати писатели. 

Во 1894 година, Бенет поднел оставка од адвокатската фирма и станал помошник-уредник на списанието *„Жена“*. Платата, 150 фунти годишно, изнесувала 50 фунти помалку отколку што заработувал како службеник,, но работното место му оставило многу повеќе слободно време за да го напише својот прв роман. За списанието пишувал под различни женски псевдоними како што се „*Барбара*“ и „*Сесил*“. Како што вели неговата биографка Маргарет Драбл:Тој правеше по малку од сè. Учеше за рецепти и бебешка облека, за шминкање, подготовка за шминкање. Прегледуваше драми и книги... Се запозна со стотици теми што инаку никогаш не би му се нашле на пат... домашната колумна на еден од нив пишуваше „Како да се обучи готвач“, „Како да се одржи свеж магдонос“, „Како да се заработат пари дома“, „Како да се бања бебето (Прв дел)“. Знаењето не беше залудно, бидејќи Бенет е еден од ретките романописци кои можат да пишуваат со сочувство и детали за домашните преокупации на жените. 
Неформалниот канцелариски живот во списанието му одговарало на Бенет, не само затоа што го доведувал во контакт со женско друштво, туку и поради тоа што тој започнал да биде малку поопуштен со младите жени.  Тој продолжил да работи на својот роман и пишувал кратки раскази и статии. Тој бил скромен во врска со својот книжевен талент: му напишал на еден пријател: „*Немам внатрешна сигурност дека некогаш би можел да направам нешто повеќе од просечно, сфатено строго како уметност - многу просечно“, но знаеше дека може „да создаде работи што ќе се читаат со жар и за кои човекот на улица би им рекол на пријателите „Дали сте го прочитале тоа и тоа во Што е тоа?*  Тој бил сосема среќен да пишува за популарни списанија како *Hearth и Home* или за интелектуалниот *The Academy*. 

Неговиот дебитантски роман, *„Човек од северот“*, завршен во 1896 година, бил објавен две години подоцна од Џон Лејн, чиј читател, Џон Бакан, го препорачал за објавување.  Добил пофално писмо од Џозеф Конрад и бил добро и широко рецензиран, но профитот на Бенет од продажбата на книгата бил помал од трошоците за нејзино отчукување. 

Во 1896 година, Бенет бил унапреден во уредник на *„Жена“*; дотогаш веќе си поставил за цел кариера како автор со полно работно време, но останал уредник четири години. Во тој период напишал две популарни книги, опишани од критичарот Џон Лукас како „*[[pot-boilers]]*“: „*Новинарство за жени*“ (1898) и *„Учтиви фарси за дневната соба“* (1899). Исто така, започнал да работи на втор роман, *„Ана од петте градови“*, при што петте градови се лесно фикционализираната верзија на Бенет за Стафордширските грнчарници, каде што пораснал. 

### Хонорарен работник; Париз
Во 1900 година, Бенет поднел оставка од својата позиција во *„Жена“* и го напуштил Лондон за да се насели на фармата Тринити Хол, во близина на селото Хоклиф во Бедфордшир, каде што си создал дом не само за себе, туку и за своите родители и помладата сестра. Ја завршил *„Ана од петте градови“* во 1901 година; била објавена следната година, како и нејзиниот наследник, *„Хотел Гранд Вавилон“*. Вториот, екстравагантна приказна за криминал во високото општество, се продал во 50.000 примероци со тврди корици и речиси веднаш бил преведен на четири јазици.  До оваа фаза, тој станал доволно уверен во своите способности за да му каже на еден пријател:Иако имам 33 години и сè уште не сум стекнал име, сигурно знам дека ќе стекнам име, и тоа наскоро. Но, би сакал да бидам легенда. Мислам дека сум се нашол во себе дека мојата работа никогаш нема да биде подобра од третокласна, оценета според високите стандарди, но ќе бидам доволно лукав да ја наметнам на моите современици. 
алт=exterior of 19th-century Parisian appartement block|лево|мини|Улицата д'Омал, втората адреса на Бенет во Париз
Во јануари 1902 година, Енок Бенет починал, по влошување на деменцијата.  Неговата вдовица одлучила да се врати во Бурслем, а сестрата на Бенет се омажила кратко потоа. Без издржувани лица, Бенет - секогаш посветен на француската култура - решил да се пресели во Париз; се населил таму во март 1903 година.  Биографите шпекулирале за неговите точни причини за тоа. Драбл сугерира дека можеби „*се надевал на некаков вид ослободување. Имал триесет и пет години и бил неженет*“; Лукас напишал дека речиси сигурно желбата на Бенет да биде признаен како сериозен уметник го поттикнала неговото преселување; според неговиот пријател и колега Френк Свинертон, Бенет ги следел стапките на Џорџ Мур со тоа што одел да живее во „*домот на современиот реализам*“;  според биографот Реџиналд Паунд, тоа било „*да ја започне својата кариера како светски човек*“. Деветтиот париски арондисман станал дом на Бенет во следните пет години, прво на улицата Кале, во близина на плоштадот Пигал, а потоа на полуксузната улица д'Омал. 

Животот во Париз очигледно му помогнал на Бенет да надмине голем дел од преостанатата срамежливост кон жените.  Неговите дневници за неговите рани месеци во Париз споменуваат млада жена идентификувана како „Ч“ или „Чичи“, која била девојка од хорот;  дневниците - или барем внимателно одбраните извадоци објавени по неговата смрт  - не ја евидентираат точната природа на врската, но познато е дека двајцата поминале значително време заедно. 

Во еден ресторан каде што често ручал, еден тривијален инцидент во 1903 година му дал на Бенет идеја за романот што генерално се смета за негово ремек-дело.  Гротескна старица влегла и предизвикала врева; убавата млада келнерка ѝ се смеела, а Бенет бил воодушевен од помислата дека старицата некогаш била млада и прекрасна како келнерката.  Од ова произлегла приказната за две спротивставени сестри во *„Приказната за старите сопруги“*.  Тој не започнал да работи на тој роман сè до 1907 година, период во кој што напишал уште десет други.  Во текот на својата кариера, Бенет ги испреплетел своите најдобри романи со некои што неговите биографи и други ги нарекле „*pot-boilers*“. 

### Свадба; посета на Фонтенбло и САД
алт=Head and torso of standing middle-aged white man, in a dark suit, with full head of wavy dark hair, looking to the side. He has a neat, medium-sized moustache|мини|Бенет,
Во 1905 година, Бенет се свршил со Елеонор Грин, член на ексцентрично и каприциозно американско семејство кое живеело во Париз, но во последен момент, откако биле испратени свадбените покани, таа ја раскинала свршувачката и речиси веднаш се омажила за сонародник Американец.  Драбл коментира дека Бенет веќе се ослободил од неа, но тоа претставувало болна епизода во неговиот живот.  На почетокот на 1907 година ја запознал Маргарита Сулие (1874–1960), која набрго му станала најпрвин пријателка, а потоа и девојка.  Во мај се разболел од тешка гастрична болест, а Маргарита се преселила во неговиот стан за да се грижи за него. Тие станале уште поблиски, а во јули 1907 година, кратко по неговиот четириесетти роденден, се венчале во градскиот дом.  Бракот останал бездетен.  На почетокот на 1908 година, двојката се преселила од улицата д'Омал во Вила де Нефлиерс во Фонтенбло-Ејвон, на околу 64 километри југоисточно од Париз. 

Лукас коментира дека најдобрите романи кои ги напишал додека бил во Франција – *„На кого му се придружил Бог“* (1906), *„Приказната на старите жени“* (1908) и *„Клејхангер“* (1910) – „*праведно го етаблирале Бенет како главен претставник на реалистичната фикција*“. Покрај овие, Бенет објавил и полесни романи како што е *„Картата“* (1911). Неговите книжевни публицистички дела вклучувале статии за *„TP’s Weekly“* на Т.П. О’Конор и за левичарскиот *„The New Age“*; неговите дела за вториот, објавени под псевдоним, биле концизни книжевни есеи насочени кон „*општиот култивиран читател*“, форма што ја презеле подоцнежната генерација писатели, вклувувајќи ги Џон Пристли и Виктор Причет.

Во 1911 година, Бенет остварил финансиски профитабилна посета на САД, која подоцна ја запишал во својата книга од 1912 година *„Оние Соединети Држави“*. Преминувајќи го Атлантикот на бродот „*Лузитанија“*, тој ги посетил не само Њујорк и Бостон, туку и Чикаго, Индијанаполис, Вашингтон и Филаделфија на турнеја која американскиот издавач Џорџ Доран ја опишал како „*една турнеја со континуиран триумф*“:  во првите три дена од неговиот престој во Њујорк, новинарите му направиле 26 пати интервју.  Додека неговиот ривал Едвард Датон ги обезбедил правата за романите на Бенет како *„Хилда Лесвејс* и *Картичката“* (преименувана во *„Денри дрскиот* “, Доран, кој патувал насекаде со Бенет додека бил во Америка, бил издавач на многу успешните „џебни филозофии“ на Бенет „*Како да се живее дваесет и четири часа на ден“* и *„Ментална ефикасност“.* За овие книги, влијателниот критичар Вилард Хантингтон Рајт напишал дека Бенет „*бил проповедник, и дека стана навистина добар проповедник*“.  Додека бил во САД, Бенет ги продал и сериските права на својот претстоен роман, *„Цената на љубовта“* (1913–14), на *Harper's Magazine* за 2.000 фунти, осум есеи на списанието „*Metropolitan*“ за вкупно 1.200 фунти и американските права на наследникот на *„Клејхенгер“* за 3.000 фунти.

За време на неговите десет години во Франција, тој се претворил од умерено познат писател со скромна продажба до постигнување на извонреден успех. Свинертон коментирал дека покрај неговата голема продажба, критичкиот престиж на Бенет бил во својот зенит.

### Враќање во Англија

Во 1912 година, по подолг престој во хотелот „Калифорни“ во Кан,  во кој период го напишал *„Регентот“*, лежерно продолжение на *„Картата“*, Бенет и неговата сопруга се преселиле од Франција во Англија. Првично живееле во Патни, но „*решени да станат англиски земјопоседници*“,  тој го купил Комарк, селска куќа од почетокот на 18 век во Торп-ле-Сокен, Есекс, и се преселил таму во февруари 1913 година.  Меѓу неговите рани грижи, откако се вратил во Англија, била да успее како драматург. Претходно се занимавал со тоа, но неговото неискуство се гледало. *[[Тајмс|„Тајмс“]]* сметал дека неговата комедија од 1911 година *„Медениот месец“*, поставена во Вест Енд со ѕвездена екипа, имала „*еден од најзабавните први чина што некогаш сме ги виделе*“, но не успеала во другите два чина. Истата година, Бенет се запознал со драматургот Едвард Кноблок и соработувале на *„Мајлстоунс“*, приказната за генерациите на едно семејство видено во 1860, 1885 и 1912 година. Комбинацијата од наративниот талент на Бенет и практичното искуство на Кноблок се покажала како успешна.  Претставата била во голема мера прифатена, добила многу поволни оцени,  се прикажувала на повеќе од 600 претстави во Лондон и над 200 во Њујорк,  и му донела на Бенет многу пари. Неговата следна претстава, *„Големата авантура*“ (1913), сценска верзија на неговиот роман *„Жив закопан“* (1908), доживеала сличен успех. 

Ставот на Бенет кон Првата светска војна бил дека британските политичари биле виновни што не успеале да ја спречат, но дека откако таа станала неизбежна, било исправно Велика Британија да им се придружи на своите сојузници против Германците.  Тој го насочил своето внимание кон новинарството, со цел да ја информира и охрабри јавноста во Британија и сојузничките и неутралните земји. Служел во официјални и неофицијални комитети, а во 1915 година бил поканет да ја посети Франција за да ги види условите на бојното поле и да пишува за нив за читателите дома. Собраните впечатоци се појавиле во книга наречена *„Таму“* (1915). Сепак, тој сè уште пишувал романи: *„Овој Твен“*, третиот дел од неговата трилогија „Клејхенџер“, бил објавен во 1916 година , а во 1917 година го завршил продолжението, *„Повик по име“*, кое завршува со пријавувањето на нејзиниот херој, Џорџ Кенон, во војска. Воениот Лондон бил местото на дејствување за *„Убавицата дама“* (1918) од Бенет, за висококласна француска кокота: иако добро рецензиран, поради својата тема, романот предизвикал „*јад од расправии*“ и некои продавачи на книги одбиле да го продадат. 

Кога Макс Ејткен станал министер за информации во февруари 1918 година, тој го назначил Бенет да се грижи за пропагандата во Франција. Макс Ејткен се разболел во октомври 1918 година и го назначил Бенет за директор на пропагандата, задолжен за целото министерство во последните недели од војната.  На крајот на 1918 година, на Бенет му било понудено, но тој го одбил, витештво во новиот Ред на Британската империја, воспоставен од Џорџ V.   Понудата била обновена некое време подоцна, и Бенет повторно ја одбил. Еден од неговите најблиски соработници во тоа време се сомневал дека тој приватно се надева на попрестижниот Орден за заслуги. 

Како што војната завршувала, така Бенет се вратил на своите театарски интереси, иако не првенствено како драматург. Во ноември 1918 година станал претседател, со Најџел Плејфер како генерален директор, на Лиричкиот театар Хамерсмит.  Меѓу нивните продукции биле *„Абрахам Линколн“* од Џон Дринквотер и *„Операта на просјакот“*, која, според фразата на Свинертон, „*доловува различни расположенија од повоениот дух*“, и се одржала во 466 и 1.463 изведби, соодветно. 

### Последни години
[алт=Exterior of block of luxury flats with brown plaques on either side of the entrance|мини|Чилтерн Корт – последниот дом на Бенет, со плочи во чест на него и [Херберт Џорџ Велс|Х.Г.Велс]]

Во 1921 година, Бенет и неговата сопруга законски се разделиле. Тие се оддалечувале неколку години, а Маргарита се оженила со Пјер Легрос, млад предавач по француски јазик.  Бенет го продал Комарк и живеел во Лондон до крајот на својот живот, најпрвин во стан во близина на улицата Бонд во Вест Енд, кој го зел под закуп за време на војната.  Во поголемиот дел од 1920-тите години станал широко познат како најплатениот книжевен новинар во Англија, пишувајќи неделна колумна во весникот „*Evening Standard* “ на Бивербрук под наслов „Книги и личности“; според Френк Свинертон, овие статии биле „исклучително успешни и влијателни... и создале голем број нови погледи“.   До крајот на својата кариера, Бенет соработувал со повеќе од 100 весници, списанија и други публикации.  Тој продолжил да пишува романи и драми со иста рентабилност како и пред војната.

Свинертон напишал: „*Бесконечни општествени ангажмани; неисцрпното покровителство на музичари, актери, поети и сликари; максимална добронамерност кон пријателите и странците, ги одбележаа последните десет години од неговиот живот*“.  Хју Волпол,  Џејмс Агејт  и Осберт Ситвел станале меѓу оние кои сведочеле за дарежливоста на Бенет. Ситвел се присетил на писмо што Бенет го напишал во 1920-тите:Разбирам дека сум побогат оваа година отколку минатата; па затоа ви приложувам чек од 500 фунти за да ги поделите меѓу младите писатели, уметници и музичари на кои можеби им се потребни парите. Ќе знаете, подобро од мене, кои се тие. Но, морам да поставам еден услов, да не откриете дека парите се од мене, ниту да му кажете на некого за тоа.Во 1922 година, Бенет се запознал и се вљубил во глумицата Дороти Честон (1891–1977). Заедно се населиле на плоштадот Кадоган, каде што останале сè до преселбата во 1930 година во Чилтерн Корт, Бејкер Стрит.  Бидејќи Маргарита не се согласила на развод,Бенет не можел да се ожени за Дороти, и во септември 1928 година, откако забременила, го променила своето име со акт за сопственост во Дороти Честон Бенет.   Следниот април го родила единственото дете на двојката, Вирџинија Мери (1929–2003).Таа продолжила да се појавува како глумица и продуцирала и глумела во обновата на *„Мајлстоунс“*, која била добро оценета, но доживеала само умерен успех.  Бенет имала мешани чувства во врска со нејзината континуирана сценска кариера, но не се обидела да ја спречи.

За време на одморот во Франција со Дороти во јануари 1931 година, Бенет двапати испил вода од чешма - што во тоа време не било безбедно да се прави таму.  По враќањето дома, тој се разболел; првично му бил дијагностициран грип, но болеста била тифусна треска; по неколку недели неуспешно лекување, тој починал во својот стан во Чилтерн Корт на 27 март 1931 година, на 63-годишна возраст.

Бенет бил кремиран во крематориумот Голдерс Грин, а неговата пепел била погребана на Бурслемските гробишта во гробот на неговата мајка.  Комеморативна служба се одржала на 31 март 1931 година во црквата „Сент Клемент Дански“ во Лондон, на која присуствувале водечки личности од новинарството, книжевноста, музиката, политиката и театарот, и, според зборовите на Паунд, многу мажи и жени кои на крајот од службата „*излегле во Лондон кој за нив никогаш повеќе нема да биде ист*“. 

Од самиот почеток, Бенет верувал во „*демократизацијата на уметноста, што сигурно е должност на малцинството да го преземе*". Тој се восхитувал на некои од современите писатели од своето време, но силно го осудувал нивниот свесен апел до малата елита и нивниот презир кон поширокиот читател. Бенет верувал дека книжевноста треба да биде инклузивна, достапна за обичните луѓе.

Од почетокот на својата кариера, Бенет бил свесен за привлечноста на регионалната фикција. Ентони Тролоп, Џорџ Елиот и Томас Харди создале и одржувале свои сопствени места, а Бенет го сторил истото со своите „*Пет градови*“, потпирајќи се на своите искуства како момче и млад човек.  Како реалистичен писател, тој ги следел примерите на авторите што ги восхитувал - пред сè Џорџ Мур, но и Балзак, Флобер и Мопасан меѓу француските писатели, и Достоевски, Тургенев и Толстој меѓу Русите. Пишувајќи за „*Петте градови*“, Бенет имал за цел да ги прикаже искуствата на обичните луѓе кои се справуваат со нормите и ограничувањата на заедниците во кои живееле.  Џон Пристли сметал дека следното влијание врз фикцијата на Бенет било неговото време во Лондон во 1890-тите, „*ангажиран во новинарство и генијално варење од разни видови*“. 

### Романи и кратки раскази
алт=caricature of sleek, plump and prosperous Bennett, smoking a cigar|мини|Бенет, карикатуриран од „Був“ во ''Vanity Fair'', 1913 година
Бенет е запаметен главно по неговите романи и кратки раскази. Најпознатите се сместени или прикажуваат луѓе од шесте градови на грнчарските работилници од неговата младост. Тој го претставил регионот како „*Петте градови*“, кои тесно одговараат на нивните оригинали: вистинските Бурслем, Ханли, Лонгтон, Стоук и Танстал стануваат Бенетови Бурсли, Ханбриџ, Лонгшо, Најп и Тернхил.   Овие „Пет градови“ за прв пат се појавуваат во фикцијата *„Ана од петте градови“* (1902) и претставуваат место за понатамошни романи, вклучувајќи ги *„Леонора“* (1903), *„Кого Бог им се придружил“* (1906), *„Приказната за старите жени“* (1908) и трилогијата „Клејхангер“ - *„Клејхангер“* (1910), *„Хилда Лесвејс“* (1911) и *„Твенови“* (1916) - како и за десетици кратки раскази. Бенетовата фикција ги прикажува Петте градови со она што *„Оксфордскиот придружник на англиската книжевност“* го нарекува „*иронична, но нежна непристрасност, опишувајќи го провинцискиот живот и култура со документарни детали и создавајќи многу незаборавни ликови*“. Во подоцнежниот живот, Бенет рекол дека писателот Џорџ Мур бил „*таткото на сите мои книги за Петте градови*“, бидејќи го читал романот на Мур од 1885 година *„Сопругата на еден мамер“*, сместен во грнчарниците, кој „*ми ги отвори очите за романтичната природа на областа во која слепо живеев повеќе од дваесет години*“.  Претходно, погледот на Бенет кон неговиот роден град бил стимулиран од кратката приказна на Херберт Г. Велс од 1895 година *„Конус“*, сместена во грнчарниците: во 1897 година, на почетокот на нивното долго пријателство, тој му пишал на Велс дека е „многу среќен што открил дека грнчарниците оставиле таков впечаток врз тебе. Живеев таму до мои 21 година и бев отсутен од него 9 години, и дури во последните неколку години почнав да ги гледам неговите можности... Ова е еден аспект на овие индустриски области кој е навистина *грандиозен*, полн со темен сјај и кој апсолутно им е пропуштен на сите романописци до денес.“ 

Не биле само местата од кои Бенет црпел за својата фикција. Многу од неговите ликови се забележливо засновани на вистински луѓе од неговиот живот. Неговиот пријател од *Lincoln's Inn*, Џон Еланд, бил извор за г-дин Акед во првиот роман на Бенет, *„Човекот од север“* (1898); *„Голем човек* “ (1903) содржи лик што потсетува на неговиот пријател Парижанец Чичи;  Раниот живот на Дариус Клејхенџер е заснован на животот на семеен пријател, а самиот Бенет се смета дека е „Едвин во *Клејхенџер“*.  Тој бил критикуван за книжевната употреба во тој роман на вознемирувачките детали од падот на неговиот татко во сенилност, но според Паунд, со тоа што ги доверил деталите на хартија, Бенет се ослободувал од болни спомени. 

*„Овој Твен*“ е „*последната проширена студија на Бенет за животот во Петте Градови*“.  Романите кој ги напишал во 1920-тите се во голема мера сместени во Лондон и околу него: *„Рајсјманови чекори“* (1923), на пример, генерално се смета за најдобар од повоените романи на Бенет,  се одвивал во Клеркенвел: ја добил наградата за роман „Џејмс Тејт Блек“ за 1923 година, „*првата награда за книга што некогаш сум ја имал*“, забележал Бенет во својот дневник на 18 октомври 1924 година.  Неговиот *„Лорд Рејнго“* (1926), опишан од Дадли Баркер како „*еден од најдобрите политички романи на јазикот*“,  имал корист од сопственото искуство на Бенет во Министерството за информации и неговото последователно пријателство со Бивербрук:  Џон Лукас наведува дека „*Како студија за тоа што се случува во коридорите на моќта, [Лорд Рејнго] има малкумина еднакви*“.  И последниот – и најдолгиот – роман на Бенет, *„Царската палата“* (1930), се одвива во еден грандиозен лондонски хотел кој потсетува на „Савоја“, чии режисери му помогнале во неговото прелиминарно истражување. 

Бенет обично им давал на своите романи преводи; најчестиот бил „Фантазија на современите теми“,поединечните книги биле наречени „Веселба“ или „Мелодрама“, но тој бил штедлив со етикетата „Роман“, која ја употребувал единствено за неколку од своите книги - на пример *„Ана од петте градови“*, *„Леонора“*, *„Света и профана љубов“*, *„Приказната за старите жени“*, *„Убавата дама“* (1918) и *„Рајсјманови чекори“*. Книжевните критичари го следеле Бенет во делењето на неговите романи во групи. Литературниот научник Курт Кенигсбергер предлага три категории. Во првата се долгите наративи - „самостојни, монументални артефакти“ - *„Ана од петте градови“*, *„Приказната за старите жени“*, *„Клејхангер“* и „*“*, кои „се високо критички ценети уште од нивното објавување“. Кенигсбергер пишува дека „Фантазиите“ како што се *Хотелот „Гранд Вавилон“* (1902), *„Тереза од Ватлинг Стрит* “ (1904) и *„Градот на задоволствата*“ (1907), „*претежно се изгубиле од вниманието на јавноста заедно со „современите“ услови што ги експлоатираат*“. Неговата трета група ги вклучува „Идилични забави“ или „Приказни за авантура“, вклучувајќи ги *„Елена со големата рака* “ (1910), *„Картата* “ (1911) и *„Регентот* “ (1913), кои „*одржале траен критички и популарен интерес, не само поради нивниот забавен третман на космополитизмот и провинцијалноста*“.

Бенет објавил 96 кратки раскази во седум тома помеѓу 1905 и 1931 година. Неговата амбивалентност во врска со неговиот роден град е живописно видлива во „*Смртта на Сајмон Фуџ*“ во збирката *„Мрачната насмевка на петте градови“* (1907), која Лукас ја оценил како најдобра од сите раскази. Неговите избрани места варирале во голем број, вклучувајќи ги Париз и Венеција, како и Лондон и петте градови.  Како и со неговите романи, тој понекогаш ѝ давал на приказната етикета, нарекувајќи го „*Матадорот на петте градови*“ (1912) „*трагедија*“ и „*Спортист на авантура*“. Кратките раскази, особено оние во *„Приказни за петте градови“* (1905), *„Мрачната насмевка на петте градови“* (1907) и *„Матадорот на петте градови“*, содржат некои од највпечатливите примери за загриженоста на Бенет за реализмот, со непоколеблив наративен фокус на она што Лукас го нарекол „*досадно, бедно и секојдневно*“.  Во 2010 и 2011 година биле објавени уште два тома од несобраните раскази на Бенет: тие се движат од неговите најрани дела напишани во 1890-тите, некои под псевдонимот Сара Волатил, до нарачки од американски списанија од крајот на 1920-тите.  

### Сцена и екран
Во 1931 година, критичарот Греам Сатон, осврнувајќи се на кариерата на Бенет во театарот, ги споредил неговите достигнувања како драматург со оние како романописец, сугерирајќи дека Бенет бил комплетен романописец, но не и сосема комплетен драматург. Неговите драми очигледно претставувале драми на романописец: „*Тој има тенденција да пишува долги говори. Понекогаш препишува некоја улога како да не му верува на глумецот. Повеќе е заинтересиран за тоа што се неговите луѓе отколку за тоа што тие видливо прават. Тој „мисли“ само на вештината на заплетот*.“ 

Недостатокот на театарска основа на Бенет се гледало во нееднаквата конструкција на некои од неговите драми, како што е неговата комедија од 1911 година „*Меден месец“*, која била изведена 125 пати од октомври 1911 година.  Многу успешната претстава *„Мајлстоунс“* се сметала за беспрекорно конструирана, но заслугата за тоа му била дадена на неговиот мајсторски соработник, Едвард Кноблаух (на Бенет му се припишува инвентивниот талент на делото). Неговиот убедливо најуспешен соло потфат во театарот бил *„Големата авантура“*, базирана на неговиот роман од 1908 година *„Закопан жив“*, кој бил изведен во Вест Енд 674 пати, од март 1913 до ноември 1914 година.  Сатон го пофалил нејзиниот „*нов вид на ѓаволска и сардонична фантазија*“ и ја оцени како многу пофина претстава од *„Мајлстоунс“*.

По Првата светска војна, Бенет напишал две драми за метафизички прашања, *„Света и профана љубов“* (1919, адаптирана според неговиот роман) и *„Тело и душа“* (1922), кои оставиле мал впечаток. „*The Saturday Review*“ ја пофалил „проникливата духовитост“ на првата, но сметал дека е „лажна во својата суштина“.  Критичарот Хорас Шип се прашувал „*како авторот на „Клејхангер“ и „Приказната за старите сопруги“ можел да напише толку третокласни работи*“.  Бенет имал поголем успех во последната соработка со Едвард Ноблок (како што станал Ноблоук за време на војната) со *„Господин Прохак“* (1927), комедија основана на неговиот роман од 1922 година; еден критичар напишал „*Можев да уживам во претставата доколку се одвиваше двојно подолго*“, но сепак го оценил средниот чин како послаб од двата надворешни.  Сатон заклучил дека *силната страна* на Бенет бил ликот, но дека компетентноста на неговата техника била променлива. Драмите ретко се обновувале, иако некои биле адаптирани за телевизија.  

Бенет напишал две оперски либрета за композиторот Јуџин Гусенс: *„Џудит“* (еден чин, 1929) и *„Дон Жуан“* (четири чина, продуциран во 1937 година по смртта на писателот).  Следеле коментари дека на музиката на Гусенс ѝ недостасувале мелодии и дека либретата на Бенет биле премногу зборлести и литературни.  Критичарот Ернест Њуман ги бранел двете дела, сметајќи го либретото на Бенет за „Џудит“ како „драма раскажана едноставно и директно  и *„Дон Жуан* како „најдоброто нешто што англиската опера досега го произвела“... најдраматичните и најсценски“,  но иако учтиво примени, обете опери исчезнале од репертоарот по неколку изведби. 

Бенет покажал голем интерес за киното и во 1920 година го напишал *„Венчаницата“*, сценарио за нем филм, на барање на Џеси Ласки од филмската компанија „Фејмос плејерс“.  Никогаш не бил снимен, иако Бенет напишал целовечерен филм, за кој се сметало дека е изгубен сè додека неговата ќерка Вирџинија не го нашла во фиока во нејзиниот дом во Париз во 1983 година; потоа сценариото било продадено на Музејот и уметничката галерија „Грничарница“ и конечно било објавено во 2013 година.  Во 1928 година, Бенет го напишал сценариото за немиот филм *„Пикадили“*, во режија на Е.А. Дупон, а во главната улога ја играла Ана Меј Вонг, опишан од Британскиот филмски институт како „*еден од вистинските великани на британските неми филмови*“.  Во 1929 година, годината кога филмот излегол, Бенет бил во преговори со младиот Алфред Хичкок за пишување сценарио за нем филм, *„Панч и Џуди“*, кој пропаднал поради уметнички несогласувања и одбивањето на Бенет да го гледа филмот како „*звучен филм*“, а не како нем.  Неговото оригинално сценарио, стекнато од Пенсилванискиот Државен универзитет, било објавено во Велика Британија во 2012 година. 

### Книги за новинарство и самопомош
Бенет објавил повеќе од дваесетина книги од нефикција, меѓу кои осум би можеле да се класифицираат како книги за „самопомош“: најтрајната е *„Како да се живее 24 часа на ден“* (1908), која сè уште е во печат и е преведена на неколку јазици. Други томови вклучуваат *„Како да станете автор“* (1903), *„Разумниот живот* “ (1907), *„Книжевниот вкус: Како да го формирате“* (1909), *„Човечката машина“* (1908), *„Ментална ефикасност* “ (1911), *„Обичниот човек и неговата сопруга* “ (1913), *„Себе и самоуправување“* (1918) и *„Како да се извлече најдоброто од животот“* (1923). Тие, според Свинертон, биле „*напишани за мали хонорари и со вистинска желба да им се помогне на непознавачите*“.  Според академикот од Харвард, Бет Блум, овие книги „*напредуваат помалку научни верзии на аргументот за ментална дисциплина што го застапувал Вилијам Џејмс*“. 

Во својата биографија на Бенет Патрик, Донован тврдел дека во САД „*огромната привлечност на неговите книги за самопомош кај обичните читатели*“ „го издвоило неговото име живописно од другите англиски писатели на огромниот, фрагментиран американски пазар“.  Како што Бенет му го кажал тоа на својот агент Џејмс Пинкер, кој живее во Лондон, овие „*џебни филозофии се токму таков вид книга за американската јавност*“. Сепак, *„Како да се живее 24 часа“* првично била наменета за „*легиите службеници и дактилографи и други слабо платени работници зафатени од експлозијата на британски канцелариски работни места околу почетокот на векот... тие понудиле силна порака на надеж од некој што толку добро ги разбирал нивните животи*“.  

Бенет никогаш не ги изгубил своите новинарски инстинкти и во текот на целиот свој живот барал и одговарал на нарачки за весници и списанија со различен степен на ентузијазам: „*од почетокот на 1890-тите, па сè до неделата на неговата смрт, никогаш немало период кога не печател текстови за весници и списанија*“.  На пример, во еден запис во дневник на крајот од 1908 година, тој забележал дека напишал „*над шеесет новински статии*“ таа година;  во 1910 година бројката била „*веројатно околу 80 други статии*“. Додека живеел во Париз, тој бил редовен соработник на *„T. P.'s Weekly*“; подоцна пишувал рецензии за „*The New Age*“ под псевдонимот Џејкоб Тонсон и бил поврзан со „*New Statesman*“ не само како писател, туку и како режисер. 

### Дневници
Инспириран од „*Journal des Goncourt*“, Бенет водел дневник во текот на целиот свој возрасен живот. Свинертон изјавил дека има милион зборови; не е објавен во целост.  Изменети извадоци биле издадени во три тома, во 1932 и 1933 година.  Според Хју Волпол, уредникот, Њуман Флауер, „*бил толку згрозен од многу од она што го пронашол во дневниците што објавил само кратки извадоци, и оние најбезбедните*“.  Без разлика што Флауер цензурирал, извадоците што ги избрал не биле секогаш „*најбезбедни*“: тој дозволил да се појават некои клеветнички забелешки, а во 1935 година тој, издавачите и печатарите морале да платат неоткриена сума на тужителот во една тужба за клевета и 2.500 фунти во друга. 

## Критична репутација

### Романи и кратки раскази
алт=man in late middle age, dressed in a dark suit, full head of greying hair, moustached, sitting at a desk|мини|Бенет во 1928 година
Книжевните модернисти од негово време ги осудувале книгите на Бенет, како и книгите на неговите добро познати современици Херберт Џ. Велс и Џон Голсворти.  Од тројцата, Бенет наишол на најголемо негодување од модернисти како Вирџинија Вулф, Езра Паунд и Виндам Луис, кои го сметале за претставник на застарена и соперничка книжевна култура.  Во ставот на модернистите постоел силен елемент на класна свест и снобизам:  Вулф го обвинила Бенет дека има „*гледиште на книжевен продавач*“, а во својот есеј „Господин Бенет и госпоѓа Браун“ ги обвинила Бенет, Голсворти и Велс дека воведуваат „*период кога ликот исчезнува или е мистериозно проголтан*“. 

Во една студија за Бенет од 1963 година, Џејмс Хепберн ги соберал и се спротивставил на преовладувачките ставови за романите, наведувајќи три поврзани развојни места што ги зазеле поединечно или заедно речиси сите критичари на Бенет: дека неговите романи „*Петте градови*“ се генерално супериорни во однос на неговите други дела, дека тој и неговата уметност опаднале по *„Приказната за старите жени“* или *„Клејхангер“* и дека постои остра и јасна разлика помеѓу добрите и лошите романи.  Хепберн возвратил дека еден од романите што најчесто ги фалат книжевните критичари е *„Рајсимански чекори“* (1923), сместен во Клеркенвел, Лондон, и се занимава со материјал што го замислил авторот, а не го набљудувал.   Во врска со третата точка, тој коментирал дека иако општоприфатеното мислење е дека *„Приказната за старите жени“* и *„Клејхангер“* се добри, *а „Светата и профаната љубов* “ и *„Лилијан“* се лоши, има малку консензус за тоа кои други романи на Бенет се добри, лоши или рамнодушни.  Тој го навел *„Убавата дама“* (1918), за која критичкото мислење се движело од „*евтино и сензационално*“&nbsp;... од „*сентиментална мелодрама*“ до „*одличен роман*“.  Лукас (2004) го смета за „*многу потценета студија за Англија за време на воените години, особено во нејзиното чувство за деструктивната лудост што лежи во основата на многу очигледно добронамерен патриотизам*“.

Во 1974 година, Маргарет Драбл ја објавила книжевната биографија *„Арнолд Бенет“*. Во предговорот таа се спротивставила на критичкото отфрлање на Бенет:Бев воспитана да верувам дека дури и неговите најдобри книги не се многу добри - Ливис го отфрла во една или две реченици, и не многу луѓе го сфаќаа толку сериозно како мене. Најдобрите книги мислам дека се навистина многу добри, на највисоко ниво, длабоко трогателни, оригинални и се занимаваат со материјал што никогаш порано не сум го сретнал во фикцијата, туку само во животот.Пишувајќи во 1990-тите, книжевниот критичар Џон Кери повикал на преиспитување на Бенет во својата книга *„Интелектуалците и масите“* (1992):Неговите дела претставуваат систематско разделување на ставот на интелектуалците против масите. Како резултат на тоа, тој никогаш не бил популарен кај интелектуалците. И покрај енергичната застапеност на Маргарет Драбл, неговите романи сè уште се потценети од книжевните академици, креаторите на наставни програми и другите официјални цензори.Во 2006 година, Кенигсбергер коментирал дека една од причините зошто романите на Бенет биле отфрлени, освен „*експонентите на модернизмот кои се повлекле од неговата демократизирачка естетска програма*“, бил неговиот став кон родот. Неговите книги ги вклучуваат изјавите „*просечниот маж има поголема интелектуална моќ од просечната жена*“ и „*жените како сексуална желба сакаат да бидат доминирани*“; сепак, Кенигсбергер ги фали „*чувствителните и често пофалени портрети на женски фигури во неговата фикција*“ од страна на Бенет. 

Лукас ја завршил својата студија со коментарот дека реализмот на Бенет може да биде ограничен од неговата претпазлива претпоставка дека работите се такви какви што се и нема да се променат. Сепак, според Лукас, последователните генерации читатели се восхитувале на најдобрите дела на Бенет, а идните генерации сигурно ќе го сторат тоа.

### Крими-фантастика
Бенет се занимавал со криминалистичка белетристика, во *„Хотелот Гранд Вавилон“* и *„Пленот на градовите“* (1904). Во *„Квинс Квинс“* (1951), преглед на криминалистичката белетристика, Елери Квин го навел второто дело меѓу 100-те најважни дела во жанрот. Оваа збирка раскази ги раскажува авантурите на еден милионер кој извршува злосторства за да ги постигне своите идеалистички цели. Иако било „*едно од неговите најмалку познати дела*“, сепак било „*од необичен интерес, и како пример за раните дела на Арнолд Бенет и како ран пример за дилетантски детективизам*“. 

## Наследство

### Здружение Арнолд Бенет
алт=Statue of neatly-dressed, seated man holding an open book and gesturing, as if discussing it with someone|мини|Статуа на Бенет пред Музејот и уметничката галерија „Грнчарство“ во Ханли, Стоук на Трент
Друштвото било основано во 1954 година „*за да се промовира проучувањето и ценењето на животот, делата и времето не само на самиот Арнолд Бенет, туку и на други провинциски писатели, со посебен однос кон Северен Стафордшир*“. Во 2021 година, негов претседател бил Денис Елдин, внукот на Бенет; меѓу потпретседателите биле и биографката Маргарет Драбл. 

Во 2017 година, друштвото вовело годишна награда „Арнолд Бенет“ како дел од прославите по повод 150-годишнината од авторот, која се доделува на автор кој е роден, живее или работи во Северен Стафордшир и објавил книга во соодветната година или на автор на книга што го опфаќа регионот. Во 2017 година, Џон Ланкастер ја освоил наградата за неговата збирка поезија *„Грнчари: Поделба на трудот“*. Последователни добитници станале Јан Едвардс за нејзиниот роман *„Зимски падови“* (2018), Шарлот Хигинс за *„Црвена нишка: На лавиринти“* (2019) и Лиза Блоуер за нејзината збирка раскази *„Се стемни над мајката на Бил“* (2020).  Наградата не била доделена во 2021 година поради ситуацијата со Ковид-19, но во 2022 година ја освоил Џон Пај, поранешен детектив инспектор кој стана криминалистички писател, за неговиот роман *„Каде што тихите крици се најгласни“.*  Наградата во 2023 година му припаднала на Филип Нани Вилијамс за неговата книга *„Адамс: Најстарата династија на грнчарство во Британија“*.  По ова, било одлучено наградата да се одржува на две години; во 2025 година му била доделена на Џонатан Тејлор за неговата книга *„Скаблендс и други приказни“*. 

### Плакети и статуи
Бенет е одбележан со неколку плочи. Хју Волпол открил една во Комарк во 1931 година,  а истата година друга била поставена во родното место на Бенет во Ханли.  Плоча и биста на Бенет биле откриени во Бурслем во 1962 година,  а постојат и сини плочи во негова чест во куќата на плоштадот Кадоган каде што живеел од 1923 до 1930 година и на куќата во Кобриџ каде што живеел во младоста.  Јужниот влез на Чилтерн Корт на улицата Бејкер има плоча за Бенет на левата и друга за Х.Џ. Велс на десната страна.  Сина плоча е поставена на ѕидот од домот на Бенет во Фонтенбло. 

Пред Музејот и уметничката галерија во Ханли, Стоук на Трент, има бронзена статуа на Бенет  висока два метра. Таа била откриена на 27 мај 2017 година за време на настаните по повод 150-годишнината од неговото раѓање. 

### Архиви
Постојат значителни архиви на трудови и уметнички дела на Бенет, вклучувајќи нацрти, дневници, писма, фотографии и акварели, во Музејот и уметничката галерија во Стоук на Трент  и на Килскиот универзитет. Други трудови на Бенет се чуваат во Лондонскиот универзитетски колеџ, Британската библиотека, Специјалните колекции на Стафордширскиот универзитет  и, во САД, на универзитетите во Тексас и Јеил и во колекцијата Берг во Јавната библиотека во Њујорк. 

### Омлет
Бенет ја делел со композиторот Џоакино Росини, пејачката Нели Мелба и некои други познати личности честа да имаат добро познато јадење именувано во негова чест.  Омлетот „Арнолд Бенет“ е оној што вклучува пушена пискавица, тврдо сирење (обично чедар) и крем.  Создаден е во „Савоја Грил“ во Лондон за Бенет, кој бил негов *чест* гостин,  од готвачот Жан Батист Вирложе.  Останува британски класик; готвачи од Маркус Веринг до Делија Смит и Гордон Ремзи ги објавиле своите рецепти за него,  а варијанта останува на менито во „Савоја Грил“.

## Белешки

## Наводи

## Извори

* 
*  (The English Novelists series)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Дополнително читање
* Shapcott, John  (2017). *Arnold Bennett Companion*, Vol. II. Leek, Staffs: Churnet Valley Books. .
* Squillace, Robert (1997). *Modernism, Modernity and Arnold Bennett*. Lewisburg, PA: Bucknell University Press. .

## Надворешни врски

* 
* 
* 
* 
* Website of the Arnold Bennett Society

Категорија:Апсолвенти на Лондонскиот универзитет
Категорија:Починати во 1931 година
Категорија:Родени во 1867 година
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Категорија:Англиски романописци
Категорија:Англиски драматурзи