Хаплогрупа З

**Хаплогрупа Z** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа.
мини|299x299пкс| Распределба на честота на mtДНК хаплогрупата Z во Евроазија

## Потекло
Се верува дека хаплогрупата Z се појавила во Средна Азија и е потомок на хаплогрупата CZ.

## Распространетост
Најголемата разновидност на кладовите на хаплогрупата Z се наоѓа во Источна Азија и Средна Азија. Сепак, нејзината најголема честота се појавува кај некои народи во Русија, како што се Евените од Камчатка (8/39 Z1a2a, 3/39 Z1a3, 11/39 = 28,2% Z вкупно) и од Березовка, област Среднеколимски, Република Саха (3/15 Z1a3, 1/15 Z1a2a, 4/15 = 26,7% Z вкупно), и кај народот Саами од северна Скандинавија. Со исклучок на три хакаси кои припаѓаат на Z4, двајца Јакути кои припаѓаат на Z3a1, двајца Јакути, Јакутски Евенк, Бурјат и Алтај Кижи кои припаѓаат на Z3(xZ3a, Z3c), и присуството на кладот Z3c меѓу населенијата на Република Алтај, скоро сите членови на хаплогрупата Z во Северна Азија и Европа припаѓаат на поткладовите на Z1. TMRCA на Z1 е 20.400 [95% околу 7.400  34.000] п.н.е. според Сукерник *и сор.* 2012, 20.400 [95% околу 7.800  33.800] п.н.е. според Федорова *и сор.* 2013 година, или 19.600 [95% околу 12.500  29.300] п.н.е. според *Јфул*. Помеѓу членовите (Z1, Z2, Z3, Z4 и Z7) на хаплогрупата Z, непалските населенија се карактеризираат со ретки кладови Z3a1a и Z7, од кои Z3a1a беше најчестиот потклад во Њуар, со честота од 16,5%. Z3, пронајден во Источна Азија, Северна Азија и MSEA, е најстариот член на хаплогрупата Z со проценета возраст од ~ 25,4 ка. Хаплогрупата Z3a1a е откриена и кај други непалски населенија, како што се Магар (5,4%), Тару, Катманду (мешано население) и непалско-друго (мешовито население од Катманду и Источен Непал). Z3a1a1 откриен во Тибет, Мјанмар, Непал, Индија, Тајланд-Лаос и Виетнам ги трагаат своите предци корени во Кина со здружена возраст од ~ 8,4 ка.

*Федорова* *и сор.* 2013 објавија дека нашле Z*(xZ1a, Z3, Z4) кај 1/388 Турци и 1/491 Казахстан. Овие поединци треба да припаѓаат на Z1* (на друго место забележано кај тофалар), Z2 (набљудувано на јапонски), Z7 (набљудувано на Хималаите), Z5 (забележано на јапонски) или базално Z* (забележано кај единка Бланг во северен Тајланд).

## Поткладови

### Дрво
Ова филогенетско дрво од поткладовите на хаплогрупата Z се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер *Ажурирано сеопфатно филогенетско стебло на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК*  и последователните објавени истражувања.

* CZ
** Z
*** Z* 
*** Z5 
*** Z-T152C!
**** Z-T152C!* 
**** Z1 
***** Z1a 
****** Z1a1 
******* Z1a1a 
******** Z1a1a*
******** Z1a1a1 
******** Z1a1a2 
******** Z1a1a3 
******** Z1a1a4 
******* Z1a1b 
******** Z1a1b* 
******** Z1a1b1
********* Z1a1b1*
********* Z1a1b1a 
****** Z1a2 
******* Z1a2* 
******* Z1a2a 
******** Z1a2a* 
******** Z1a2a1
********* Z1a2a1* 
********* Z1a2a1a 
****** Z1a3 
******* Z1a3* 
******* Z1a3a
******** Z1a3a* 
******** Z1a3a1
******* Z1a3b
****** Z1a4
******* Z1a4* 
******* Z1a4a
***** Z1b 
**** Z2
**** Z3
***** Z3a
****** Z3a1
******* Z3a1a
******** Z3a1a
******** Z3a1a* 
******** Z3a1a1 
******** Z3a1a2
******* Z3a1b 
****** Z3a2
******* Z3a2a
****** Z3a3 
***** Z3b
***** Z-G709A
****** Z3c 
****** Z3d
***** Z3e
****** Z3e1
***** Z3f
***** Z3g 
**** Z4 
***** Z4a 
****** Z4a1 
******* Z4a1a 
******** Z4a1a1 
**** Z7 
**** Z8*

## Наводи


## Надворешни врски

* Општо
** Phylotree на Манис ван Овен
* Хаплогрупата З
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа З
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z2
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z3
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z4
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа Z7
** Ширење на Haplogroup Z, од *National Geographic*

Категорија:Генетика
Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи