Мисија за референдум во Западна Сахара на Обединетите нации

**Мисијата за референдум во Западна Сахара на Обединетите нации  ''(MINURSO)*** (; *;* ) е мировна мисија на [[Обединетите нации]] во [[Западна Сахара]], основана во 1991 година според Резолуцијата 690 на [[Совет за безбедност на ООН|Советот за безбедност на Обединетите нации]] како дел од Планот за решавање, кој отворил пат за прекин на огнот во конфликтот помеѓу [[Мароко]] и [[Полисарио|Полисарио фронтот]] (кој ја претставува [[Сахарска Арапска Демократска Република|Арапската демократска република Сахрави]]) во оспорената територија на Западна Сахара (поранешна [[Шпанска Сахара]]).

Мисијата на *МИНУРСО* била да го следи примирјето и да организира и спроведе [[референдум]] во согласност со Планот за рашавање, што ќе им овозможи на [[Сахравијци]]те од [[Западна Сахара]] да изберат помеѓу интеграција кон [[Мароко]] или [[независност]]. Ова имало намера да претставува тест на Сахравиското право за [[самоопределување]], а со тоа и да се заврши заостанатиот процес на [[деколонизација]] на Западна Сахара (Западна Сахара е последната голема територија што останува на списокот на ОН на недеколонизирани територии)

За таа цел, на *MINURSO* му се доделени следниве мандати:

* Набљудување на прекинот на оган
* Потврдување на намалувањето на мароканските трупи на територијата
* Набљудување на ограничувањето на мароканските и полисариските трупи на назначените локации
* Преземањето чекори со групите за обезбедување на ослободување на сите западносахарски политички затвореници или притвореници
* Надгледување на размената на воените заробеници (преку [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]])
* Спроведување на програмата за репатријација (преку [[УНХЦР|Високиот комесаријат]] на [[УНХЦР|Обединетите нации за бегалци]] )
* Идентификување и регистрирација на квалификуваните гласачи
* Организирање и обезбедувае на слободен и фер референдум и прогласување на резултатите

== Планови ==
[[Податотека:MINURSO_HQ,_El_Aaiun,_WS.jpg|десно|мини|300п|Седиштето на *MINURSO* во [[Ел-Ајун]], [[Западна Сахара]], 2 јуни 2012 година. Неколку марокански знамиња се изложени на влезот на зградата, за разлика од базите на [[Полисарио|ПОЛИСАРИО]] во [[Слободна зона (регион)|Ослободените територии]], каде што е истакнато само знамето на ООН.]]
Референдумот за независност првично бил закажан за 1992 година, но конфликтите околу подобноста на гласачите го спречиле да се одржи. Двете страни се обвиниле едни со други за застојот на процесот. Во 1997 година, Хјустонскиот договор требало да го започне процесот, но повторно не успеал. Во 2003 година, Бејкер планот бил лансиран да го замени Планот за решавање, но иако бил прифатен од Полисарио и едногласно одобрен од [[Совет за безбедност на ООН|Советот за безбедност на Обединетите нации]], тој бил одбиен од Мароко. Мароко инсистира на тоа дека сите жители на територијата треба да имаат право да гласаат на референдумот. По Зелениот марш во 1975 година, мароканската држава спонзорирала шеми за населување, примамувајќи илјадници Мароканци да се преселат во [[Јужни покраини (Мароко)|окупираниот дел од Мароко на Западна Сахара]] (80% од територијата). До 2015 година се проценува дека мароканските доселеници сочинуваат најмалку две третини од [[Демографија на Западна Сахара|500,000 жители]].

Во моментов, нема план за одржување на референдумот, а одржливоста на примирјето е доведена во прашање.

== Додатоци ==
Мандатот на *MINURSO* е продолжен 47 пати од 1991 година. Во октомври 2006 година, Советот за безбедност донел резолуција за продолжување на мандатот на *MINURSO* до април 2007 година. Одредбата во која се обвинува за кршење на човековите права од страна на Мароко во Западна Сахара, имала поддршка од 14 члена на Советот за безбедност, но била избришана поради приговори од [[Франција]].

Во април 2007 година, резолуцијата за продолжување на мандатот до октомври го „забележала мароканскиот предлог презентиран на 11 април 2007 година до генералниот секретар и ги поздравила сериозните и веродостојни марокански напори да го придвижи процесот напред кон разрешување“ и исто така го „забележала Полисарскиот предлог презентиран на 10 април 2007 година до Генералниот секретар“. Претставникот на [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] го нагласил начинот за тоа како еден предлог се смета за подостоен од другиот, како и недостатокот на учество надвор од Групата на пријатели во изготвувањето на резолуцијата.

Резолуцијата од октомври 2007 година со која мандатот се продолжува до април 2008 година ја содржел истата преференцијална формулација во описот на двата предлога. Претставникот на Јужна Африка повторно го коментирал ова и зажалил што фактот дека резолуцијата „го разгледувала“, а не „го поздравувала“ извештајот за состојбата од страна на генералниот секретар - „веројатно затоа што [тој] се осмелил да го покрене прашањето за кршењето на човековите права против народот Сахарави“, и го цитирал предупредувањето во извештајот за тоа дека нема мандат за решавање на прашањето за човековите права.

Резолуцијата од април 2008 година го продолжила мандатот за цела година до април 2009 година. Пред гласањето, претставникот на Костарика изразил „загриженост за начинот на кој што се преговара за нацрт-резолуцијата за која треба да се гласа“ и „потешкотии во разбирањето на апсолутно одбивање да се вклучат“ наводите за човековите права. Буџетот на *MINURSO* е приближно 60 милиони долари годишно.

== Бази ==
[[Податотека:Posten_der_Frente_Polisario_2.jpg|мини|273x273пкс|Налево е автомобил на *MINURSO*, а надесно се наоѓа столб на *Frente polisario* во јужна Западна Сахара (2017).]]
Постојат два тима, оние во [[Јужни покраини (Мароко)|мароканскиот дел]] западно од меѓата и оние во регионот контролиран од [[Слободна зона (регион)|Сахравијците]] и бегалските кампови на исток и во [[Алжир]]. Камповите западно од [[Марокански Ѕид|меѓата]] се наоѓа во Махбес, Смара, Ум Дрига и Авсерд. Во источните кампови спаѓаат Бир Лехлу, Тифарити, Мехаирес, Михек и Агванит. Исто така постои и канцеларија за врски во Тиндуф која служи како канал за комуникација со раководството на Полисарио.

== Тековен состав ==
Од 30 јуни 2018 година, *MINURSO* имала вкупен персонал од 220 унифорирани лица, вклучувајќи 19 контингентни трупи, 193 мисионери, 7 штабни офицери и 1 полицаец, поддржани од цивилен персонал од 227 лица и 16 волонтери на ООН. Најголем придонесувач за трупите се [[Бангладеш]], [[Египет]] и [[Пакистан]]. Вооружените контингенти патролираат на ничијата земја што се граничи со мароканскиот ѕид за да го заштити примирјето.

* *'Специјален претставник на генералниот секретар и шеф на мисијата**: Колин Стјуарт, 
* **Командант на силата**: Генерал-мајор Ванг Жиаојун, 
* **Шеф на мисијата за поддршка**: Венеранда Мукандоли-Џеферсон, 
* **Началник на Генералштабот**: Александар Иванко, 
* **Раководител на канцеларијата за врски, Тиндуф*': Јусеф Једијан, 

Друг персонал:

Во *МИНУРСО* имало вкупно 16 жртви: шест воени лица, еден полицаец, еден воен набудувач, тројца меѓународни цивилни лица и пет локални цивилни лица.

== Критика ==
[[Податотека:طونوبيلات_د_المينورسو_فالعيون.jpg|мини|350п|*MINURSO* автомобил во Лаајун.]]
*MINURSO* е единствената мировна мисија на ООН основана од 1978 година, која работи без капацитет за следење на човековите права. Иако Резолуцијата 1979 на Советот за безбедност на ООН препорачува формирање на една, тоа сè уште не се случило. Во 1995 година, неможноста или неподготвеноста на МИНУРСО да дејствува против согледуваната мароканска манипулација со процесот и злоупотребата на цивилите Сахрави, го предизвика нејзиниот поранешен заменик-претседател Френк Руди да изврши силен напад врз организацијата; тој оттогаш продолжува со својата критика кон овој, како што тврди, економски скап и политички корумпиран процес. Упатени се зголемени критики против Советот за безбедност на ООН за не воспоставување програма за [[човекови права]] (бидејќи *MINURSO* е единствената мисија на ООН во светот што нема мандат за нив) набљудување за Западна Сахара и населението Сахрави, и покрај сериозните извештаи за бројни злоупотреби. Оваа можност е одбиена од Франција со своето [[Вето|право на вето]] на [[Совет за безбедност на ООН|Советот]] за [[Совет за безбедност на ООН|безбедност]]. Во април 2016 година, [[Уругвај]] и [[Венецуела|Венецуела го]] изразија своето незадоволство од ваквата состојба со преземањето на реткиот чекор на гласање против Резолуцијата на Советот за безбедност со која се дозволува повторно овластување на МИНУРСО, Резолуцијата 2285 на Советот за безбедност на Обединетите нации, од кои [[Русија]] и уште две други сили беа воздржани.

Во текот на двете години, претежно 2006–2007 година, персоналот на *MINURSO* вандализирал археолошки места со прскање [[графити]] врз праисториски карпести слики и гравури во [[Слободна зона (регион)|Слободната зона]] (контролирани од ПОЛИСАРИО). Постојат и обвинувања за грабеж на праисториски слики од поединци на ООН на некои од тие места.

Во мај 2010 година, Фронтот Полисарио ги прекинал контактите со МИНУРСО, поради неуспехот во спроведувањето на референдумот за самоопределување, и ги обвини силите за „...*претворање во заштитен штит на колонијален факт, окупација на Западна Сахара од Мароко*“.

== Поврзано ==

* Историја на Западна Сахара
* [[Политика на Западна Сахара]]

== Наводи ==


== Надворешни врски ==

* 
* [https://www.un.org/News/Press/docs/2004/sc8077.doc.htm Почетна страница на ООН]
* [https://web.archive.org/web/20060206150249/http://www.operationspaix.net/-MINURSO- Колекција на документи на ООН во врска со MINURSO] 
* [http://www.udg.edu/Portals/92/Grup%20del%20Sahara/minurso/MINURSO_Damage_Inventory.pdf Оштетување на наоѓалиштата на карпеста уметност посочено кон *MINURSO'' во Западна Сахара помеѓу 1995 и 2007 година]

Категорија:Референдуми за независност
Категорија:Историја на Западна Сахара
Категорија:Мировни мисии и операции на Обединетите нации