Јосип Урбанија

**Јосип Урбанија** (16 февруари 1877 - 10 јуни 1943 година) бил словенечки скулптор од 20-от век, кој живеел и работел во Австрија поголемиот дел од неговиот живот. Неговите медиуми биле религиозни скулптури од дрво, камен, бронза и гипс за европските катедрали.

## Ран живот
Мајката на Јосип Урбанија, Луција, била куќна помошничка во домот на скулпторот Франц Ксавер (1821–1888), кој бил таткото на познатиот скулптор Иван Зајец. Очувот на Урбанија, Јосип Грошељ (1854-1941) бил еден од почетните учители на неговиот син и уметнички асистент и наследник на работилницата за постарите во Зајец. Влијанието на Зајец може да се види во голем дел од почетните дела на Урбанија.

На 21-годишна возраст, Јосип Урбанија станал дел од словенечката армија, за кое време бил повикан од капетанот Х. Вешубер, да издлаби голема фигура наречена *Татковина* (изложена во Љубљана, 1903 година). По завршувањето на неговата воена служба - и со заштедата од неговите уметнички провизии - Урбанија се преселил во Виена да за студира и работи. Од 1906-1914 година, со повикана поддршка од Виенскиот конгрес, Урбанија продолжил со редовните студии за сликарство, цртање и скулптура на Академијата за уметности Хајнрих Стрехблоу (сега дел од Академијата за ликовни уметности во Виена) под скулптурата на професорот 1914-1968.

Во една дискусија во врска со Урбанија и други скулптори од почетокот на 20 век, Матеја Брешчак, главен куратор на Националната галерија на Словенија, спомнала: „Студентите на Виенската академија – откако ги стекнале основните вештини за скулптура од професорите Едмунд Хелмер, Каспар фон Цумбунтер биле запознаени со религиозни мотиви, но сите се свртле кон секуларни мотиви“. Сепак, таа спомнала: „Скулптурата од тоа време не се споила во уметнички општества со заеднички идеолошки цели“. Наместо тоа, таа спомнала: „Словенечките скулптори помеѓу 1890 и 1920 година работеле во академски реалистичен, необарокен, неокласичен стил, додека тие се фокусирале на општествени, митолошки, библиски, историски и поетски мотиви. Највидливата и највлијателната скулптурална личност на оваа нова ера е Огист Роден, кој исто така влијаел на нашата нова ера“.

## Кариера
лево|мини| Јосип Урбанија: ''По битката'' (1905)
мини|Јосип Урбанија: ''Ханибал пред портите'' (1908)
лево|мини| Јосип Урбанија: ''Вознесение Христово'' (1931)
мини|Јосип Урбанија: ''Потоп'' (1913)
лево|мини| Јосип Урбанија: ''Вознесение Христово'' (1931) во домот на Оскар У. Зерк во 1945 година
Додека живеел во Виена, Урбанија произведувал нарачани скулптури и слики и ги изложувал неговите дела таму. Започнал да станува јавно признание за неговите достигнувања и ја освоил наградата за уметност Гундел за скулптура во 1910 година и наградата Прелејтнер во 1912 година. Урбанија кратко време живеел во Сараево во 1915-1918 година, каде заедно со тим уметници создал споменик на војниците од Првата светска војна на гробиштата Ковачи. По војната тој трајно се преселил во Виена каде живеел и работел до неговата смрт во 1943 година. Пред Првата светска војна, Урбанија започнал да произведува антивоени алегорични дела. Неговата масивна резба на дрво *„Последната битка“* (1905), сцена од Руско-јапонската војна, била донирана на музејот Дежел во 1906 година и сега е изложена во Националната галерија на Словенија. Други антивоени дела вклучуваат: *Хајл Цезар* (1915) *По битката* (1908) и *Ханибал пред портите* (1908). Неговиот голем релјеф од врежано дрво *Далеку од дома*, 1908) бил сентиментален автопортрет врамен во гранки и лисја.

Во 1914 година, Урбанија ги започнал, но никогаш не ги завршил неговите големи гипсени фигури *Пролет и напор* (исто така именувани *Вода и електрична енергија*) за откажаната Провинциска куќа во Љубљана (малите моментално се расклопуваат во Националната галерија). Неговата фигура *Пасови на Дунав* била нарачана за Мајклерплац, во Виена, но била отстранета за време на Втората светска војна и моментално е исчезната.

Побожен римокатолик, Урбанија бил најпознат по скулптурите што ги создал за катедрали и манастири. Два монументални гипсени релјефи - *Христос исцелува* и *Даниел во лавовската јама* - подоцна биле преместени во Националната галерија на Словенија во Љубљана. Мали бронзени копии од овие популарни парчиња повремено се појавуваат на јавна продажба. Други дела со религиозна тематика вклучуваат: јавор резба на *Вознесение Христово* (1931, моментално во Кеноша, Висконсин); неколку мермерни статуи во парохиската црква Света Елизабета, вклучително и *Имакулата и Двајца Херувими* (со скулпторот Алојзиј Прогар); *Свети Хубертус* (1909) и *Свети Антониј и детето* (1934); и важен дел од гробната капела наречена *Воскресение* (1910 година, направен од групата уметници во работилницата Грошље за погребната капела во Шкофја Лока), понекогаш заслужна како единственото дело на Иван Зајец.

Други статуи и релјефи вклучуваат: *Носачот на вазна* (1909); *Абсолво Те* (1910); *Рокоборца* (*Борачите*) во 1913 година; *Даница-Зарји* (1913); *Сејалец* (1914); *Споменик на паднатите* (Споменик на војници од Првата светска војна во Сараево) во 1918 година; статуа од врежано дрво *во природата (летање лево)* во 1922 година; мермерно *Свето семејство* (1926 – моментално во Чикаго); *Сврт* (1930); бронзена фигура *Девојка со грозје и мечка* (1935); и круша издлабена *Мајка (Дами со дете)* во 1939 година.

Од кога завршил дел од својата работа како дел од непотпишан тим уметници на работилницата Грошељ во Љубљана придонесите на Урбанија сепак се издвојувале по живописноста на неговите фигури, неверојатниот натурализам, реализмот на човечкото тело, јасно убавите лица, идеализираните гранки и лисјата можат да бидат видени во сите негови дела. Неговите непотпишани релјефи и статуи - во катедралата Свети Мохор и Фортунат во Гробље при Прекопи, *Ангелите на Големиот олтар* во Љубљанската катедрала на плоштадот Свети Кирил и Методиј и *Богородица со Свети Доминик и Бројаница* (1906) во Лошко Поток – сите биле создадени од страна на Урбанија како главниот скулптор во работилницата Гробље при Прекопи.

*Christus Ascending* од Урбанија бил прикажан во домот на богатиот американски индустријалец Оскар У. Зерк. Изрезбаното дело од бел јавор од 1931 година стана меѓународно познато во 1954 година, кога крадци упаднале во замокот на Зерк во Висконсин и украле слики, скапоцени камења и уметност во вредност од повеќе од 200.000 долари. Крадците биле фатени од ФБИ, а уметничките дела се вратиле.

## Коментар

Според *Словенечкиот биографски лексикон*, современиците на Урбанија ја опишале неговата работа (види В. Левстик, ЛЗ0 1909, 528, како „поседува среќна топлина и домашна едноставност, иако техниката е добро школувана и беспрекорна. 1918, 295), тврделе, „голем дел од неговата уметност е идеализирана и прикажана во еден вид модерен барок и поетски реализам Покритички, некои ја сметале неговата работа „старомодна“ (С. Микуж Ум 1939/40, 10-5), а некои кажале, „тој се движеше меѓу народното творештво и визиите за голем патос, иако неговиот талент не беше во тек со времето“.мини|Јосип Урбанија: ''Рокоборца'' (''Борачите'') (1913)

## Наводи

## Надворешни врски

* Австриски биографски лексикон
* Словенечка биографска лексика
* 
* [Дигитална библиотека на Словенија – влез Јосип Урбанија](https://www.dlib.si/results/?query=%27contributor=Urbanija%2C+Josip+(Josip%2C+Vrbanija)%27&pageSize=25)
* [Дигитална библиотека на Словенија – влез Јосип Врбањија](https://www.dlib.si/results/?query=%27contributor=Urbanija%2C+Josip+(J.vrbanija)%27&pageSize=25)
* Јосип Урбанија во колекциите на Европеа
* Курирана дискусија на Јосип Урбанија во словенечката национална галерија
* Текст на Водичот за музеј на словенечката национална галерија
* Напис од списание од 2005 година (страница 117) за Јосип Грошељ и Јосип Урбанија

Категорија:Австриски вајари
Категорија:Починати во 1943 година
Категорија:Родени во 1877 година
Категорија:Словенечки вајари