Ромите во книжевноста

[мини| ''Гатачка Циган'' од [Тарас Шевченко .]]
**[[Роми|Ромите]] во литературата** и уметноста често се претставени со романтизирани наративи за нивната мистична моќ на претскажување на судбината, и нивниот раздразлив или страствен темперамент поврзан со нескротлива љубов кон слободата и навика за криминал. Критичарите за тоа како Ромите биле прикажани во популарната култура укажуваат на сличности со портретирањето на еврејскиот народ, при што двете групи негативно се стереотипизирани како скитници, ширители на болести, киднапирање деца и убивање на други.

Ромите во викторијанската и модерната британска литература се прикажани како со „злобни, окултни и криминални тенденции“  и како поврзани со „крадење и лукавство“, и во англиската ренесанса и барокниот театар како инкорпорирани „елементи на чуден шарм и елементи кои ги покажуваат како најниски општествени отпадници“, поврзани со „магија и привлечност“ и „жонглирање и пријатност“. Во операта, литературата и музиката, жените Ромки се прикажани како провокативни, сексуално достапни, раскошни, егзотични и мистериозни. Холивудските и европските филмови, како и популарната музика и другите форми на поп културата, промовираат слични стереотипи.

Позначајни претстави на Ромите се појавуваат во класиците како *[[Кармен (новела)|Кармен]]* од Проспер Мериме и адаптирани од Жорж Бизе, *[[Богородичната црква во Париз|Богородичината црква во Париз]] на* Виктор Иго и *Ла Гитанила* од Мигел де Сервантес. Ромите, исто така во Советскиот Сојуз, класичен пример е *[[Циганите летаат на небо|Циганит летаат на небо]]* од 1975 година. Пореален приказ на современиот Ром на Балканот, во кој се претставени ромски лаици кои зборуваат на нивните родни дијалекти, иако сè уште си играат со воспоставените клишеа за ромската склоност и кон магија и кон криминал, бил претставен од Емир Кустурица во неговото *[[Дом за бесење]]* (1988 г. ) и *[[Црна мачка, бел мачор|Црна мачка, бела мачка]]* (1998). Друг реалистичен приказ на Ромите во Југославија е *[[Собирачи на перја (филм)|Собирачи на перја]]* (1967).

* 1596: *[[Сон на летната ноќ]]* од Вилијам Шекспир – кој ги вклучува редовите „Ја гледа убавината на Хелен во веѓите на Египет“ („Египетскиот“ се користел за да се однесува на Ромите од Англија). Еве, Тезеј замислува дека лицето на љубовник може да направи циганката со темна кожа да изгледа како Елена од Троја, голема убавица.  
* 1600: *[[Како ви е арно, така|Како ви се допаѓа]]*, пасторална комедија од Шекспир – Тој го користи зборот „дукдам“ (Чин II, с. 5), веројатно за расипување или погрешно слушање на стариот англо-ромски збор *dukka me* или (јас претскажувам).
* 1603: *[[Отело]]* од Шекспир – шамивчето на Дездемона подарок за мајката на Отело е подарок од „египетски шармер“ кој речиси може да ги чита мислите на луѓето. 
* 1611: *[[Бура (драма)|Бурата]]* од Шекспир – Калибан, единствениот човечки жител на митскиот остров, се смета дека е именуван по зборот *Калибан* што значи „црн“ или „со црнило“ на англо-ромски.  Како што првите ромски имигранти пристигнале во Англија еден век пред Шекспир да ја напише *Бурата*, се смета дека тој можеби бил под влијание на нивниот егзотичен изглед.  
* 1613: Романот на Мигел де Сервантес „*Ла Гитанила“.*
* 1631: Драмата на Бен Џонсон *Вартоломеј Фер*. Комедија сместена на саемот Вартоломеј во Лондон каде бенд од Роми забавува толпа.
* 18 век: *Скитничката муза* на Вилијам Вордсворт. Една млада бездомничка е пречекана од група Цигани кои ја земаат и и нудат дружење.
* 1722: *Мол Фландрија* на Даниел Дефо. Најраното сеќавање на Мол е талкањето „меѓу група луѓе што ги нарекуваат Цигани или Египќани“ во Англија.

## Наводи

Категорија:Ромска култура