Бенитоит

**Бенитоит** — редок, син, бариум титаниум циклосиликатен минерал, кој се наоѓа во хидротермално изменет серпентинит. Се формира во средини со ниска температура и висок притисок, типични за зоните на субдукција на конвергентните граници на плочите. Бенитоит флуоресцира под краткобранова ултравиолетова светлина, појавувајќи се светло син до синкаво-бела боја. Поретко видливите јасни до бели кристали на бенитоитот флуоресцираат црвено под долгобранова УВ светлина.

Минералот бил откриен во 1907 година од страна на истражувачот Џејмс М. Кауч во планините Сан Бенито, лоцирани во средна Калифорнија, југоисточно од Сан Хозе. Поради сличната боја, Кауч првично верувал дека станува збор за сафир, вид корунд. Во 1909 година, примерок бил испратен на Универзитетот во Калифорнија, Беркли, каде што минералогот д-р Џорџ Д. Лаудербек сфатил дека станува збор за претходно непознат минерал. Корундот (сафирот) има дефинирана мосова тврдост од 9, додека бенитоитот е многу помек. Тој го нарекол „бенитоит“ поради неговото појавување во близина на изворите на реката Сан Бенито во Сан Бенито, Калифорнија.

Минералот  бенитоит се јавува на голем број изолирани локации низ целиот свет, но како материјал со квалитет на скапоцени камења е пронајден само во Калифорнија во рудникот за скапоцени камења Бенито. Идентификуван е и во Монтана, Арканзас, Јапонија и Австралија, иако се формирале под малку различни услови и растат само доволно големи за да се сметаат за помошен минерал. Во 1985 година, бенитоитот беше именуван за официјален државен скапоцен камен на Калифорнија.

Бенитоитот обично кристализира хексагонално. Нонгем кристалите на бенитоит можат да имаат многу ретка, шесткрака, близначка форма.

## Етимологија и историја
Првото откритие на бенитоит е направено во февруари 1907 година од страна на истражувачот Џејмс М. Кауч. Тој барал цинабар или бакарна руда во планините Диабло во име на Родерик В. Далас. На ридот, Кауч влегол во вдлабнатина висока колку човек помеѓу две пукнатини во карпите и видел безброј сини кристали на бенитоит изветвени од белиот натролит на земјата. Некои парчиња биле испратени кај златар во Сан Франциско за фасетирање. На крајот, Џорџ Дејвис Лаудербек, професор по геологија на Универзитетот во Калифорнија, Беркли, бил задолжен да ги идентификува претходно непознатите кристали. Тој го опишал новиот минерал детално подоцна истата година и го нарекол бенитоит по неговиот типски локалитет, округ Сан Бенито.

Рановската компанија Далас била основана и бил изграден камп за рударски операции. Последователно, само околу 1% од бенитоитот останал по рударството, кое користело динамит за да се олесни екстракцијата. Рудникот бил затворен во 1912 година бидејќи Далас верувал дека е исцрпен. По краткото повторно отворање во 1933 година, рудникот бил даден под закуп на разни претприемачи. Во 1967 година, Б. Греј и Б. Форест го изнајмиле рудникот. Тие го купиле во 1987 година и го прошириле, менувајќи го името во „Рудник за скапоцени камења Бенитоит“. Во 1997 година, рудникот бил даден под закуп на компанијата AZCO, која, и покрај значителните инвестиции, не пронашла значителни количини бенитоит. „Колекторс Еџ Минералс“, Инк. го купила рудникот во 2000 година. Во 2005 година, компанијата го продала рудникот на Дејв Шрајнер. Шрајнер бил договорно обврзан да не користи тешка машинерија до 2015 година. Тој им дозволува на посетителите да истражуваат на локацијата на рудникот за одредена такса.

Бенитоит бил избран за официјален „државен скапоцен камен“ на Калифорнија во 1985 година.

## Класификација
Во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, бенитоитот припаѓал на минералната класа „силикати“, а во рамките на таа класа на поделбата „прстенести силикати (циклосиликати)“, каде што бил групиран со пабстит, псевдоволастонит и вадеит во „групата на бенитоити“ со системски број VIII/C.01.

Во системот за класификација Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран во 2018 година и формално базиран на старата класификација од Карл Хуго Штрунц во неговото 8-мо издание, минералот го добил системскиот и минералниот број VIII/E.01-010. Ова одговара на класата „силикати“ и во рамките на таа класа на поделбата „прстенести силикати“, каде што бенитоитот, заедно со базиритот, бобтраилитот, пабститот, рогермичелитот и вадеит, формира неименувана група со системски број VIII/E.01.

Во системот за класификација Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран во 2018 година и формално базиран на стариот систем за класификација од Карл Хуго Штрунц во неговото 8-мо издание, на минералот му е даден системскиот и минералниот број VIII/E.01-010. Ова одговара на класата „силикати“ и во рамките на таа класа на поделбата „прстенести силикати“, каде што бенитоитот, заедно со базиритот, бобтраилитот, пабститот, рогермичелитот и вадеит, формира неименувана група со системски број VIII/E.01.

... 9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA), го сместува бенитоитот во класата „силикати и германати“ и во рамките на таа класа во поделбата „прстенести силикати (циклосиликати)“. Тука, минералот се наоѓа во подгрупата „[Si3O9]6−-тројни прстени без островски, комплексни анјони“, каде што, заедно со базиритот и пабститот, ја формира „бенитоитната група“ со системски број 9.CA.05.

Во Дана класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски јазик, бенитоитот има системски и минерален број 59.01.01.02. Ова одговара на класата „силикати“, а во рамките на таа класа на поделбата „прстенести силикати: тројни прстени“. Тука се наоѓа во рамките на подгрупата „Прстенести силикати: безводни тројни прстени, без други анјони“ во „бенитоитната група“, која исто така вклучува базирит, пабстит и вадеит.

## Поврзани минерали и локации
Бенитоитот обично се јавува со необичен сет на минерали, заедно со минерали што ја сочинуваат неговата карпа домаќин. Често поврзани минерали вклучуваат натролит, нептунит, јоаквинит, серпентин и албит.

Бенитоитот е редок минерал кој се наоѓа на многу малку локации, вклучувајќи го округот Сан Бенито, Калифорнија, Јапонија и Арканзас. Во појавата на Сан Бенито, се наоѓа во натролитните вени во глаукофански шкрилец во рамките на серпентинитно тело. Во Јапонија, минералот се јавува во насип од магнезиум- рибекит - кварц - флогопит - албит кој сече серпентинитно тело.
Податотека:Benitoite09.jpg|алт=Blue benitoite crystals on white natrolite, Dallas Gem Mine, San Benito Co., California, US| Сини кристали од бенитоит на бел натролит, рудник за скапоцени камења во Далас, округ Сан Бенито, Калифорнија, САД
Податотека:Benitoite,_UVL.jpg|алт=Benitoite crystals under UV light| Кристали од бенитоит под УВ светлина


## Кристална структура
Бенитоитот кристализира во хексагоналниот кристален систем, просторна група P6c2 (просторна група бр. 188), со параметри на решетката a = 6,641 Å и c = 9,759 Å, и две формулни единици по единична ќелија.

Бенитоитот е прстенест силикат со тројни единечни прстени како силикатен анјонски комплекс.

## Употреба како скапоцен камен
Големите, исечени бенитоити (над 1 карат) се многу ретки. Тие обично покажуваат длабока, интензивна сина боја. Проѕирните, висококвалитетни кристали се сечат во скапоцени камења и лесно можат да се натпреваруваат со сафирите. Тие можат да се мешаат со други скапоцени камења како што се кордиерит, шпинел, танзанит, сините варијанти од турмалинската група и безбоен циркон.

Силниот дихроизам и добиената алтернатива на посветли и поинтензивни сини тонови, заедно со лесно забележливото удвојување на долните фасети при испитување на каменот со лупа (безбојните и сините дијаманти би биле еднократно прекршувачки), го прават бенитоитот релативно лесен за идентификување скапоцен камен. Само екстремно ретките безбојни камења можат да се мешаат со безбоен циркон.

Безбојните бенитоити можат да се третираат термички до портокалова до розово-портокалова боја. Точниот процес е тајна. Оригиналните сини бенитоити не ја менуваат бојата кога се загреваат.

Слично на сафирот, рубинот или другите добро познати скапоцени камења, големите, чисти бенитоити со богата сина боја се многу скапи. Камењата со многу светла или многу темно сина боја се помалку вредни. Квалитетот на сечење е генерално над просекот.

## Наводи

Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Минерали на бариумот
Категорија:Шестаголни минерали
Категорија:Минерали на титанот
Категорија:Скапоцени камења
Категорија:Циклосиликати