Статуа на Јупитер (Ермитаж)

**Статуа на [[Јупитер]]** во **[[Ермитаж]]** е колосална скулптура на врховниот антички бог, создадена од непознат римски мајстор на крајот на 1 век од нашата ера.

Тој е еден од најпознатите експонати на музејот.

Статуата на Јупитер е значаен споменик на Ера на Флавија, кој ги носи карактеристичните osobini на римската уметност од овој период. 
Прототипот на оваа скулптура е создаден од Фидијa во V век п.н.е. легендарната статуа на Зевс, почитувана како едно од Седумте светски чуда.

Направен е за храмот на врховниот бог - централната верска зграда на Античките олимписки игри. Пронајдена на крајот на 19 век во вилата на Домицијан, статуата на Јупитер завршила во колекцијата на Маркизот Џампиетро Кампана. По неговиот пад, скулптурата била купена од императорот Александар II и предадена на Ермитаж во 1861 година.





Во Старогрчка митологија Зевс се сметал за врховен бог, владетел на небото, громот и молњите.

Помеѓу 470 и 456 п.н.е. д. во градот Олимпија, во кој, почнувајќи од 776 п.н.е. д. се одржале светите Олимписки игри, а во негова чест бил изграден величествен храм. 
Внатре во него во 430-тите п.н.е. д. вајарот Фидија ја подигнал легендарната статуа на Зевс во Олимпија. Наскоро стана почитуван како едно од Седумте светски чуда и стекна светска слава.

Статуата опстанала до Доцноантичко и била уништена во 5 век. Во своето дело, Фидија ја користел иконографската слика на Зевс седнат на престолот веќе позната на античките Грци. Ниту една директна копија од оваа скулптура не е зачувана.

Сепак, повеќе од шеесет сведоштва на антички автори преживеале до денес, како и слики на монети..

Најдеталниот опис му припаѓа на Павзанија („Опис на Хелада“, V, 11, 1-9). Според него, Зевс бил облечен во мантија, на главата - венец од гранки маслинки, на нозете - сандали, во левата рака - крунисан со орел жезол, во неговата десна рака - божицата на победата Нике. Статуата била висока повеќе од 12 метри и била направена во хризо-елефантинска техника: слонова коска биле залепени плочки на дрвена рамка, пренесувајќи го голо тело, а била направена облека од златни прекривки.

Римјаните кои ја освоиле Грција ја прифатиле нејзината култура во голема мера. Во древна римска митологија Зевс бил асимилиран како Јупитер. Во исто време, неговите слики немале само култно значење, туку граѓаните почнале да ги доживуваат како монументална сила на величина и моќ.

По пожарите во 83 п.н.е. д. Лукиј Корнелиј Сула целосно го обнови Капитолскиот храм. Внатре во него во 65 п.н.е. д. Припишана на Аполониј Атински била поставена статуа на Јупитер од слонова коска и златна боја, која го реплицирала Фидјиниот Олимписки Зевс.

Храмот потоа бил уништен од пожар во 69 и 80 н.е. е., но последователно бил обновен прво од Веспазијан, а потоа од Домицијан. Целосно билуништен по 5 век.

Јупитер Капитолин, очигледно за разлика од олимпискиот Зевс, се одликувал со подинамично држење (наведнување нанапред, вртење на главата) и присуство на Атрибут на молња во неговата лева рака.

Една од најточните копии се чува во Метрополитен музеј на уметност. Во истиот тип спаѓа и статуата на Јупитер Вероспи, со која често се споредува Јупитер од Ермитаж, како и бистата на Зевс Отриколиус,  многу блиска до оригиналот. Овие две скулптури се чуваат во Музеј Пио-Клементино. Иконографскиот тип на седечки Зевс-Јупитер бил широко користен за прикажување на римските императори како бог како дел од царски култ (Стар Рим).

Статуата на Јупитер сместена во Ермитаж е создадена во 1 век од нашата ера од непознат римски вајар.

Најверојатно била порачана од римскиот император Домицијан, бидејќи потоа бил откриен во неговата вила.

Владеењето на овој император, пак, довело до процут на градежништвото и уметноста. На овој период му припаѓа изградбата, на пример, на Колосеум и Триумската капија на Тит. Поради желбата за богата експресивност, уметноста на оваа ера понекогаш се нарекува „флавијанска барок“. Самата статуа на Јупитер е создадена како реплика на легендарната Статуа на Зевс во Олимпија. Последователно, како и многу други антички споменици, тој беше изгубен.





## Историја на сопственоста
Урнатините ги открил британскиот антиквар и уметник Томас Џенкинс во 1785 година додека го ископувал местото на лозје на имотот Барберини. Тој конкретно ја купил оваа скулптура во област на брегот на езерото Албано (во близина на современиот град Кастел Гандолфо, недалеку од Рим за археолошки истражувања, со намера да ги продаде своите наоди во иднината. На 9 април 1785 година, во писмо до колекционерот Чарлс Таунли Џенкинс напишал за неговото откритие на торзото и другите делови на колосалната статуа на Јупитер во Пенделикон мермер

Според претпоставките на некои истражувачи, антикварот и уметник Гевин Хамилтон ѝ го предложил овој  „Зевс“ на руската царица Катерина II, но таа не можела најдете ги потребните средства за купување на скулптурата. Според други тоа била поинаква скулптура, која потекнува од Вилата на Адријан.

Можеби во исто време (или малку подоцна) Перун бил ставен во неговата десна рака. Некои истражувачи, исто така, сугерираат дека Бартоломео Кавачепи можеби бил вклучен во реставрацијата. Во 1803 година, тие сакаа да ја продадат скулптурата на Музејот Пио-Клементино, но без успех.

Познатиот италијански колекционер Маркиз Џиан Пјетро Кампана на крајот ја купил статуата.

Сепак, по некое време, тој почнал да доживува финансиски тешкотии. Користејќи ја својата официјална позиција како директор на канцеларијата за заеми во Ватикан, Кампана почнал да троши јавни пари.

Во 1850-тите, тој се обидел да ја продаде колекцијата, вклучително и на императорот Никола I, но безуспешно. Во 1857 година, по откривањето на злоупотребите, маркизот бил уапсен, а неговиот имот бил конфискуван и ставен на продажба. Благодарение на напорите на вработен во Археолошката комисија во Рим С. А. Гедеонов уште пред отворената аукција во 1861 година, значаен дел од колекцијата, меѓу која беше и колосалната статуа на Јупитер, беше купена од императорот Александар II за Ермитаж

Пред да биде испратена во Санкт Петербург, статуата на Јупитер била подложена на дополнителна реставрација од извесен мајстор Ахил Стока. Можеби рацете биле повторно залепени, нивната положба и правецот на стапот-жезол  биле сменети.

Во 1861 година, меѓу другите предмети од колекцијата Кампана, скулптурата на Јупитер во три кутии била испорачана во Кронштат, а потоа  во Ермитаж. Во истоварот на статуата учествувале 90 луѓе, а во поставувањето 65. Отпрвин сакале да го донесат од страната на насипот, но поради неговата  големина не поминал.

Како резултат на тоа, статуата била преместена внатре низ дворот на палатата. Сето ова траело 6 дена и чинело 285 рубли, што беше огромна сума во тоа време.

За да се внесе статуата во зградата Новиот Ермитаж, таа беше делумно демонтирана (цоколот беше отсечен) и потоа составен на самото место. За да може подот да ја издржи тежината на колосалната скулптура, тој бил зајакнат - под неговиот постамент бил поставен посебен столб. И вајарот Е.К.Еренберг направи рамка за статуата. Просторијата во која се наоѓа уникатната скулптура била наречена Сала на Јупитер. Веќе во Ермитаж во втората половина на 19 век, статуата на Јупитер била дополнета со фигурата на божицата на победата, Викторија, а самата скулптура почна да се нарекува „Зевс победник“. .





## Литература
* Давыдова Л. И..=Зевс (Юпитер) Победоносец |ссылка= |язык=ru |издание=Художественный вестник |тип=журнал |место=СПб. |год=2009 |номер=3 |страницы=49—55 |issn= |ref= |archiveurl= |archivedate
* Давыдова Л. И.. |заглавие=Статуя Юпитера |язык=ru |ответственный=Вилинбахов Г. В. и др. |издание= |место=СПб. |издательство=Издательство Государственного Эрмитажа |год=2017 |страниц=48 |серия=Шедевры Эрмитажа |isbn=978-5-93572-738-3 |тираж=5000 |ref=Давыдова

## Наводи

Категорија:Скулптури на Јупитер (митологија)
Категорија:Скулптури на музејот Ермитаж
Категорија:Римски копии на грчки скулптури од 5 век п.н.е.