Бенџамин Роберт Хејдон

**Бенџамин Роберт Хејдон** (,  - , ) — британски сликар кој се специјализирал за големи историски слики,  насликал и неколку современи теми и портрети. Неговиот комерцијален успех бил неуспешен поради неговите често нетактични односи со патроните и од огромниот обем на кој тој претпочитал да работи. Него во текот на животот го измачувале финансиските проблеми, што довело до неколку периоди на затвор поради долгови. Умрел самоубивајќ се во 1846 година.

Тој држел предавања за уметност и водел обемни дневници кои биле објавени по неговата смрт.

## Рани години
### Детство
Хејдон е роден во Плимут, како единствен син на  Бенџамин Роберт Хејдон, просперитетен печатар и издавач, а негова сопруга била  Мери, ќерка на свештеникот Бенџамин Кобли, ректор на Кингсбриџ, Девон. На рана возраст покажал способност за учење, која внимателно ја негувала неговата мајка. На шестгодишна возраст бил сместен во Плимут Grammar School, а на дванаесет во Plympton Grammar School, каде што благодарение наСер Џошуа Рејнолдс го добил најголемиот дел од своето образование. Читањето на Албинус го инспирирало  кон анатомијата и уште од детството сакал да стане сликар.

### Кралската академија

Полн со енергија и надеж, тој заминал од дома, на 14 мај 1804 година, за Лондон, каде што успева да се запише во Кралската академија.. Во 1807 година, на 21-годишна возраст, Хејдон за прв пат изложувал во Кралската академија. Сликата  „Спокојот во Египет“, била купена од Томас Хоуп една година подоцна за египетската соба во неговата градска куќа. Ова бил добар почеток за Хејдон.Во 1809 година тој ја завршил својата слика на "Дентатус", која, иако  придонесла за неговата слава, резултирала со доживотна кавга со Кралската академија, чиј комитет ја закачил во мала споредна просторија наместо во големата сала.
### Финансиски проблеми
Финансиските тешкотии кои го следеле до крајот на неговиот живот започнле во 1810 година кога, како одговор на тоа што Хејдон постигна одреден комерцијален успех, неговиот татко престанал да му го плаќа годишниот додаток од 200 фунти. Тој, исто така, влегол во спорови со Бомонт, за кого го насликал Макбет, и со Ричард Пејн Најт, кој го налути Хејдон негирајќи ја и естетската и финансиската вредност на скулптури од Партенон, неодамна донесени во Британија од лордот Елгин. Хејдон бил фасциниран од „Елгинските мермери“ и верувал дека тие обезбедиле докази дека античките грчки уметници студирале анатомија.

## Подем на кариерата
### Рани слики

На крајот на мај 1814 година, Хејдон го искористил, прекинот на непријателствата со Франција за да го посети Париз со неговиот пријател Дејвид Вилки за да ги да ги види уметничките колекции собрани од Наполеон од цела Европа во Лувр. Голем дел од она што го видел таму го разочарало: ја опишал „Преображение“ на Рафаел, слика која особено сакал да ја види, како „мала и безначајна“. Во студиото на Франсоа Жерар видел портрет на Наполеон, фасциниран од поразениот француски лидер , иако, за разлика од некои од неговите порадикални пријатели како што е Вилијам Хазлит, Хејдон никогаш не му се восхитувал политички.

По враќањето во Англија, тој го создал „Христовото влегување во Ерусалим“, кое подоцна требало да го формира јадрото на Американската галерија на сликарството, подигната од неговиот братучед, Џон Хавиленд од Филаделфија . Додека сликал уште едно големо дело, „Воскресението на Лазар“, неговите финансиски проблеми се зголемиле, при што бил уапсен. Во октомври , 1821 година, тој ги зголемил своите обврски кога се оженил со Мери Хајман, вдовица со две мали деца, кои ги познавал неколку години. Во 1823 година Хејдон поминал два месеци затворен за долг во Кингс клупа затвор, каде што добивал утешни писма од водечките луѓе од тоа време. Додека бил таму, тој подготвил петиција до Парламентот во корист на назначување на „комисијата што ќе ја испита состојбата на поттикнување на историското сликарство“, која ја презентираше Lord Brougham.

### Понатамошното сликарство
Во текот на 1825 година, по договорот за неговата финансиска поддршка со неговиот адвокат, Томас Кирси, Хејдон, прилично неволно, се свртел кон сликарството на портрети и на почетокот имал значителен успех. Неговите дела во овој жанр сепак биле нападнати во дивјачката рецензија во неделниот весник на Теодор Хук „Џон Бул“. Хејдон подоцна ја обвинил статијата за неговата загуба на клиентела и повторно запаѓање во нови на долгови. По вториот период на затворање во затворот Кингс бенч во 1827 година, тој го насликал *Лажни избори* инспириран од инцидент на кој бил сведок таму. Сликата ја купил Кралот Џорџ IV за 500 фунти. , враќајќи се во затворот за да направи цртежи на некои од затворениците. Третата слика на современиот живот ја покажала публиката на претставата Панч и Џуди во Новиот пат во Мерилебон. Неговите надежи дека кралот ќе го купи ова дело пропаднале, за неуспех тој ги обвинил  чуварот на сликите на кралот, Вилијам Сегуер.

Меѓу другите слики на Хејдон беа: *Еукле* (1829); *[[Наполеон]] во Света Елена*, за Сер Роберт Пил; „Ксенофонт, на неговото повлекување со „Десетте илјади“, првпат го виде морето“; и „Чекајќи ги времињата“, купени од маркизот од Стафорд (сите 1831); и „Фалстаф“ и „Ахил свири на лира“ (1832). *Курциј скока во заливот* и *Уриел и сатаната*. (1843).Како поддржувач на парламентарните реформи, тој имал идеја да наслика големо платно од состанокот на Њухол Хил, на кој му се обратил Томас Атвуд, лидер на политичкиот сојуз во Бирмингем. Обидите да се соберат претплати за финансирање на сликата пропаднале и биле направени само скици, но Хејдон навистина добил налог од новиот премиер на Виг, Лорд Греј, за слика од Реформскиот банкет одржан во Гилдхол..
## Подоцнежни години

Хејдон станал добро познат како предавач по сликарство, а од 1835 година па  патувал низ Англија и Шкотска на предавања. Тој водел кампања за украсување на јавните згради во земјата со историско сликарство што ја покажува славата на минатото на нацијата, и во рок од три дена по уништувањето на Вестминстерската палата од пожар во 1834 година. тој го посетил премиерот, лорд Мелбурн, со цел да му ја импресионира важноста на владиното покровителство на уметноста, особено во однос на можностите што ги нуди обновата неопходна од катастрофата.Иако една шема по линијата на неговите предлози била всушност спроведена во домовите на Парламентот, Хејдон не одиграл никаква улога во тоа. Кога, во 1843 година, била одржана изложба во Вестминстерската сала, за да се изберат дизајни за слики за украсување на домовите на парламентот, тој поднесол два карикатури - ' „Проклетството на Адам“ и „Црниот принц Едвард“ – но комисијата задолжена за избор на уметници за извршување на работата (во која беше и неговиот поранешен ученик, Истлејк) не нашла ништо соодветно.

Потоа го насликал „Безот на Аристид“, кој бил изложен, заедно со други дела, во Египетската сала во Пикадили, каде што најмил галерија неколку пати.  посетиле изложбата на Хејдон.

### Смртта

Тешкотиите на уметникот се зголемиле до тој степен што, додека ја сликал „Алфред и судењето од поротата“, надминал  долгови од над 3.000 фунти, во разочарување и неблагодарност, тој напишал „Не истегнувајте ме повеќе на овој груб свет“, и се обиде да се самоубие пукајќи се себеси. Куршумот не успеал да го убие,подоцна си го пресекол грлото. Тој оставил вдовица и три преживеани деца, кои беа великодушно поддржани од пријателите на Хејдон.

## Записи
Во 1839 година Хејдон започнал да работи на автобиографија, црпејќи ги материјалите од неговите обемни дневници. Пред неговата смрт тој ја завршил приказната за својот живот до 1820 година. Објавена е во три тома во 1853 година, уредена од Том Тејлор, со дополнителен материјал од дневниците, под наслов „Животот на Бенџамин Роберт Хејдон, Историски Сликар, од неговата автобиографија и списанија*.

Автобиографијата била оценета од *Encyclopædia Britannica Единаесеттото издание* на овој начин:
-За да се направи точна проценка на Хејдон потребно е да се прочита неговата автобиографија. Ова е една од најприродните книги некогаш напишани, полна со разновидна и изобилна моќ и фасцинантна за читателот. [...] Неговата љубов кон неговата уметност беше и страст и принцип. Нему му беше тешко да управува со патроните и, немајќи такт да ги води нежно, се обиде жестоко да ги истера. Тој не успеа; злоупотребувани патрони и покровителство, и мешани разговори за најблагородната независност со дела кои не се секогаш достоинствени, но неговата упорност била таква каква што ретко се поврзува со толку многу жестокост и страст. [...] До последно веруваше во сопствените сили и во конечниот триумф на уметноста. [...] Тој се прогласи себеси за апостол и маченик на високата уметност и, не без некоја правда, веруваше дека има право на симпатии и поддршка на нацијата.

Секој читател на неговата автобиографија ќе биде воодушевен од зачестеноста и жарот на кратките молитви прошарани низ делото. Хејдон имал огромно чувство за лична, надвладелива и милосрдна промисла, што влијаеше на неговите односи со семејството, а донекаде и со светот. [...] Неговиот желен и борбен карактер беше делумно негов непријател, но тој имаше други непријатели поттикнати од недостојни мотиви како неговите, секогаш беа високи и на апстрактни основи за пофалба.

„Предавањата“ на Хејдон, објавени кратко по нивното предавање, покажале дека тој е храбар писател како сликар. Тој, исто така, ја напишал долгата и детална статија за „Сликарство“, во седмото издание на *Encyclopædia Britannica*.

==Наследство==
===Ученици===

Хејдон имал неколку ученици. Меѓу нив беа [[Чарлс Ландсеер|Чарлс]] и [[Едвин Ландзир]], [[Вилијам Бевик]], [[Џон Џексон (сликар)|Џон Џексон]] и [[Едвард Четфилд]]..

===Драмски дела===
* Во 1977 година, британскиот актер [[Леонард Роситер]] го играл Хејдон во претставата [[Вест Енд театар|Вест Енд]], напишана од сатиричарот [[Џон Велс (сатиричар)|Џон Велс]], насловена како „Бесмртниот Хејдон*. Се смета дека е една од најголемите изведби на Роситер. Снимање на BBC од документарната серија *[[Arena (Велика Британија ТВ серија)|Арена]]*.
* Во 2007 година, Nunkie Theatre Company ја изведе премиерата „Blood, Bone and Genius“, нова претстава за еден човек базирана на животот и дневниците на Хејдон, напишана и изведена од Роберт Лојд Пари, во историската училница за цртање живот на Кралската академија. Училишта во Лондон. Првиот настап се одржа на 22 јуни, на 161-годишнината од самоубиството на Хејдон. Беше специјално напишано за да се поврзе со „The Body Politic“, приказ на анатомските цртежи на Хејдон на Кралската академија за уметност.
* Во 2008 година, Ванкувер на Touchstone Theatre ја имаше премиерата „Влијание“, по сценарио на Џенет Мунсил и во режија на Катрина Дан. Приказната се фокусира на првата посета на Џон Китс за да ги види Елгинските мермери, како гостин на Хајдон, каде што неочекувано се среќаваат со грчките богови Атена, Хефест и Аполон. Претставата е сместена во време кога Китс сè уште бил непознат, под менторство на Хејдон. Премиерната изведба беше на 6 ноември 2008 година.
* Во филмот од 2014 година ''Mr. Тарнер'', Хејдон го игра Мартин Севиџ. Тој е прикажан и како збунувачки на Кралската академија, Лондон, несогласен со сите други стипендисти, и во контекст на позајмување голема сума пари од Тарнер, што наместо љубезно прифаќање, се зема со горчина, како што тој сака сумата да биде поголема.

## Галерија


File:Benjamin Robert Haydon - Christ's Entry into Jerusalem - WGA11207.jpg|„Христовото влегување во Ерусалим“ (помеѓу 1814 и 1820 година)
File:Benjamin Robert Haydon - Venus and Anchises - Google Art Project.jpg|„Венера и Анхис“ (1826)
File:Benjamin Robert Haydon (1786-1846) - The Mock Election - RCIN 405824 - Royal Collection.jpg|*Лажни избори* (1827)
File:Benjamin Robert Haydon (1786-1846) - Punch or May Day - N00682 - National Gallery.jpg|*[[Пунч или Први мај]]* (1829)
File:Benjamin Robert Haydon - Christ Blessing the Little Children - Google Art Project.jpg|„Благослов на малите деца“ (1837)
File:The Anti-Slavery Society Convention, 1840 by Benjamin Robert Haydon.jpg|„Конвенција на општеството против ропството, 1840 година“ (1841)
File:Marcus-curtius.jpg|„Куртиус“, пример за историското сликарство на Хејдон (околу 1843 година)
File:Napoleon Bonaparte by Benjamin Robert Haydon.jpg|„Наполеон Бонапарт“ (непознат датум)
File:James Henry Leigh Hunt by Benjamin Robert Haydon.jpg|„Џејмс Хенри Ли Хант“ (непознат датум)
File:John Keats by Benjamin Robert Haydon.jpg|*Џон Китс* (непознат датум)
File:Mary Russell Mitford by Benjamin Robert Haydon.jpg|„Мери Расел Митфорд“ (непознат датум)


## Наводи

## Надворешни врски
* ''The Immortal Haydon'', a 1977 play by Leonard Rossiter
* ''Haydon, An Artist's Life'' , Persona poems on Haydon by Robert Peters (1989) 
* Show of ''Blood, Bone and Genius: Benjamin Robert Haydon, historical painter, in his own words'' at the Royal Academy of Arts, London
* Review of The Body Politic: Anatomical Drawings by Benjamin Robert Haydon, at the Royal Academy of Arts (2007)
* Review of ''A Genius for Failure'', a biography of Haydon at *[[The Times]]* (2009)
* Archives of Benjamin Haydon held by Queen Mary, University of London
* April 4 1812: Haydon begins ''Judgment of Solomon''
* 
* Haydon, Benjamin Robert (1786-1846), painter at the National Archives, London
*a painting engraved by S Sangster for Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1837 with a poetical illustration by Letitia Elizabeth Landon.
* 

Категорија:Уметници кои извршиле самоубиство
Категорија:Англиски сликари од 18 век
Категорија:Англиски сликари од 19 век