Дримколско-голобрдски дијалект

thumb|400px|right|

**Дримколско-голобрдски дијалект**  — дијалект што спаѓа во подгрупата на западни и северозападни дијалекти на западното наречје на македонскиот јазик. Дримколско-голобрдскиот дијалект е близок со дебарскиот и со реканскиот дијалект.

## Територија
Дијалектот се зборува на територијата на Дебарски Дримкол, каде влегуваат селата Луково, Јабланица, Модрич, Нерези, Пискупштина, Безово, Лакаица и Дренок, како и во областа Голо Брдо (од чии села во Македонија се наоѓаат селата Отишани и Џепиште, а останатите се наоѓаат во Албанија).

## Фонолошки одлики
* Фонемата ô (широко о) наместо носовката ѫ: *внôтра, глôбок, глôбочина, гôзер, ојт погôзечки, дôп. Дôбојца, зôп, јôглен, јôжица, јôзик, јôтôрва, јôчмен, седи мôдро, мôш, се мôжит, мôка, пôпок, пôтник, пôт, рôка, скôп, сôбота, стôпало, тôжит, тôпан, тôпанџија*...
*Сосем е ограничен бројот на случаите кога наместо ѫ има вредност *а* и *у*. ѫ > *а*: *голап, желат, обрач, пајак, еднош - еднаш,* односно ѫ > *у*: *куќа*.  
*Иста вредност, фонема ô (широко о), се јавува и наместо секундарниот ер **ъ<sup>2</sup>**: *мôгла*, *мôгливо време*, *мôска*, *снôва*... 
*Двофонемската вредност *ôр* наместо самогласното *р*: *зборвит бôрго, бôрдило, бôрдо, Голо-Бôрдо, вôрба, вôрне, вôрсник, вôрфци, вôршачка, вôршило, вôршит, гôрло, гôрне, дôрво, дôржит, зôрно, јôтôрва, кôрст, кôрф, ôрѓа, пôрст, сôрце, тôрло, тôрн, тôрчат*...
*Исклучок претставуваат лексемите: *мôсол*, *фôлит*, *фôл’нуват*, каде што има само фонема *ô*.
*Двофонемска вредност има и наместо самогласното *л*, коешто дало рефлекс *ôл*: *бôлва, вôлк, вôлна, вôлнен, дôлк, жôлт, закôлнит, јабôлко, кôлк, кôлнит, мôлчит, пôлн, сôлѕа, сôнце* (со загубено *л*)... Единствено исклучок се: *Булгар, Булгарка.*
*Фонема ô, добиена со секундарна назализација на самогласката *а*, во одделни случаи: *зôмба, мôменица, мôмит, мôштеа, зôек, јôготка*...
*Фонема *а* наместо секундарниот ер **ъ<sup>2</sup>** пред сонантите *р*, *н*, *л* на крајот од зборот: *ведар, ветар, итар, остар,* но: *свекор, оган, јаганица*...
*Континуантите *ш*(*ш/ч*), *ж*(*џ*) наместо старите групи **tj, *kt, *dj*, коишто се јавуваат во поголем број: *гореш, горешчина, гробишча, мôштеа, немошница, ништи, свешча, врашча*; во морфемата за глаголскиот прилог: *јадејши, косејши, кровејши, метејши, одејши, сечејши, цепејши*...
*Палаталните африкати *ќ*, *ѓ* наместо старите групи **tj, *kt, *dj* се јавуваат во помал број: *веќе, повеќе, вреќе, гаќи, домаќин, куќа, покуќнина, ноќ, ќа, ќерка, преѓе, туѓ*...
*Чување на палаталниот назал *њ* во коренот на зборот и во морфемите *-ње* и -*иња*: *бања, вишња, дуња, свиња, корење, имање, орање, сирење, дечиња, ждребиња, јариња, магариња, полиња, черефчиња*...
*Употреба на фонемата *л’* (алвеоларно *л*) добиено од старото палатално *I: *бл’ут, бол’вит, жал’, жел’ка, зел’ка, кл’укат, кл’ун, кл’уч, л’уди, л’ут, сол’, шупел’ка...*во наставките *–тел’: пријател’ -ал’кa: бујал’ка, стôпал’ка -ул’ка: невестул’ка -л’а: недел’а, постел’а*. 
*Звучниот африкат *ѕ* се јавува наместо *з* зад сонантите и пред множинските наставки *-и* и *-е*: *бенѕин, вôрѕум, мôлѕит, сôлѕа*, а звучниот африкат *џ* наместо *ж* зад сонантот л и пред деминутивната наставка *-е:* *сполџај*; *ноџе, положе, шилеџе*...
*Замената на фонемата *х* во *в*(*ф*) на крајот од слогот: *буф, вôрф, греф, граф, кожуф, меф, праф, сиромаф, збувнит*; или нејзината загуба: *тула, чели*...
*Дисимилација на *мн* во *мл’*: *мл’огу*. 
*Пазењето на согласните групи *с(з) + ц,ч*: *гросче, масца, мосче, оресче, расцути, исчешл’ат, појасче*, покрај преминот во *ф*: *појафче, мефце*. 
*Извршените разни видови асимилации: *глето, глôбок, кнок, кночок, пцојса*...
*Метатеза кај зборовите: *бајрак, гројзе, лојзе*...
*Вредноста *чôр-* од групата *чрь*- : ч*ôрф, чôрви, чôрвосано*, но: *цôрвени, цôрн*...
*Чувањето на крајните групи: *-ст*, *-шт*: *болест, бôрст, лист, маст, пôрст, шест, дошт, горешт*...
*Појавата на секундарните плозиви *т*, *д* во секвенците *с*,*з*, *ж*+*р*: *стребрен*, *стребро*, *стреда*, *стреде*, *неуздреано*, *ждребе*, 
*Губењето на согласките во меѓусамогласна положба: *вдоец, гоедар, јазоек; дајт, јајт, ојт*...

## Морфолошки одлики
* Изедначувањето на деклинациските типови кај именките од машки род што завршуваат на *-о* и *-е*: *Марко, Митре, Маркое, Митрае*; *Марка, Митра*.
* Дативната форма на *-е* кај личните имиња од женски род: *је рекоф Маре*.
* Генерализирањето на множинската фома *-е* кај именките од женски род на *-а*: *бање, близначке, бомбе, бразде, вишње, боденице, бошке, браќе, главе, гајде, жене, жабе, жетве*...
* Множинска наставка **-***иња* кај именките од среден род на **-** *е*: *дечиња* 
* Кратки множински заменки акузативни форми *ни, ви*: *нас ни виде, вас ви виде*...
* Кратка заменска дативна форма за женски род (*ј*)*е*: *је рекоф Милке*.
* Кратка заменска акузативна форма за женски род  *ја*: *ја видоф Мара*.
* Полна заменска дативна форма за женски род *нејзе*: *нејзе е рече*.
* Показна заменска форма за машки род *овја*: *овја чоек*.
* Показни заменски форми за среден род *овеа*, *онеа*: *овеа дете, онеа дете*.
* Разложувањето на глаголската *е-група*. Освен глаголите чиј општ дел завршува на **-** *и*: *виет, се миет, пиет, риет*, сите други глаголи од *е-група* преминале главно во *и-група*: *блеит, грејт, жнејт, лајт, пејт, сејт*... 
* Глаголски образувања со наставката *-ве*: *гушвет, заминвет, закопвет, кровјет, прескачвет, променвет*... 
* Присуство на глаголските образувања со наставката **-***ува*: *зборуват, појадуват, кôрштеват, порôбуват*... 
* Образување на императивните форми од типот *купвеј-купвејте*.
* Регуларна употреба на имперфектно-аористната наставка *-фме* за прво лице множина: *гледафме, дôржевме, јадефме, пулефме, седефме*...
* Наставка **-***ешти/-еши* за образување на глаголскиот прилог: *јадеешти, метеешти, плетеешти, седеешти; косејши, кровејши, одејши, стружејши, цепејши*...
* Партикула *ќа* за образување идни времиња: *ќа работат, ќа викал, ќа имам работано*...

## Наводи

Категорија:Македонски дијалекти
Категорија:Дримкол
Категорија:Голо Брдо