Хаплогрупа E-M215

**E-M215**, исто така позната како **E1b1b-M215** — хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом. E-M215 има две базални гранки, E-M35 и E-M281. E-M35 е првенствено распространета во Северна Африка и Африканскиот Рог, и се јавува на пониски честоти на Блискиот Исток, Европа и Јужна Африка. E-M281 се јавува на ниска честота во Етиопија.

## Потекло
алт=E1b1b1 origins map|десно|350x350пкс| Карта на потеклото на E1b1b1
Потеклото на E-M215 го датира Круцијани во 2007 година до пред околу 22.400 години во Источна Африка. 

## Древна ДНК
Според Лазаридис и неговите соработници (2016), Натуфиските скелетни остатоци од древниот Левант претежно ја носеле хаплогрупата Y-ДНК E1b1b. Од петте натуфиеви примероци анализирани за татковската лоза, три припаѓале на E1b1b1b2(xE1b1b1b2a,E1b1b1b2b), E1b1(xE1b1a1,E1b1b1b1) и E1b1b1b2(xE1b1b1b1b2b) поддесата E1b1b1b1b1b2a, Хаплогрупата E1b1b, исто така, била пронајдена на умерени честоти меѓу фосилите од натамошната пред-грнчарска неолитска култура Б, со E1b1b1 и E1b1b1b2(xE1b1b1b2a, E1b1b1b2b) поткладови забележани во две од седум PPNB спецификации (~ PPNB9%). Научниците сугерираат дека левантинските рани земјоделци можеби се прошириле на југ во Источна Африка, носејќи ги заедно западноевроазиските и базалните евроазиски предци компоненти одделени од оние што подоцна ќе пристигнат во Северна Африка.

Дополнително, хаплогрупата E1b1b1 била пронајдена во древна египетска мумија ископана на археолошкото наоѓалиште Абусир ел-Мелек во Средниот Египет, кој датира од периодот помеѓу доцното Ново Кралство и римскиот период. Фосилите на иберомаурусското место Ифри Н'Амр Оу Муса во Мароко, кои се датирани околу 5.000 п.н.е., исто така, носеле хаплотипови поврзани со поткладот E1b1b1b1a (E-M81). Овие древни поединци имале автохтона геномска компонента од Магреб, која достигнува врв кај современите северноафриканци, што покажува дека тие биле предци на населенијата во областа.  Хаплогрупата E1b1b е исто така забележана во древните фосили на Гуанче ископани во Гран Канарија и Тенерифе на Канарските Острови, кои биле датирани со радиојаглерод помеѓу 7-ми и 11-ти век од нашата ера. Поединците со кладови кои биле анализирани за татковска ДНК биле инхумирани на локацијата на Тенерифе, при што било откриено дека сите овие примероци припаѓаат на поткладот E1b1b1b1a1 или E-M183 (3/3; 100%).

Лосдрехт и неговите соработници (2018) ги анализирале податоците на целиот геном од седум древни иберомауруски поединци од Гроте дес Пигеонс во близина на Тафоралт во источниот дел на Мароко. Фосилите биле директно датирани помеѓу 15.100 и 13.900 калибрирани години пред сегашноста. Научниците откриле дека пет машки примероци со доволно зачувување на јадрената ДНК припаѓаат на поткладот E1b1b1a1 (M78), при што еден скелет ја носи родителската лоза E1b1b1a1b1 до E-V13, друг машки примерок припаѓа на E1b1b (M215*).

## Распространетост
Во Африка, E-M215 е распространет на највисоки честоти во Африканскиот Рог и Северна Африка, особено во земјите Сомалија и Мароко, од каде што во последните милениуми се проширил дури на југ до Јужна Африка, и на север во Западна Азија и Европа ( особено Медитеранот и Балканот ). E-M281 бил пронајден во Етиопија.

Речиси сите мажи Е-М215 се исто така во Е-М35. Во 2004 година, било откриено дека М215 е постар од М35 кога биле пронајдени поединци кои ја имаат мутацијата М215, но немаат М35 мутација. Во 2013 година, Ди Кристофаро и неговите соработници (2013) откриле дека еден поединец во Хорасан, североисточен Иран е позитивен за М215, но негативен за М35.
мини|Географска распространетост на хаплогрупите на Y-хромозомот на избрани африкански, блискоисточни и европски населенија.
E-M215 и E-M35 се доста чести помеѓу афроазиските говорници. Јазичната група и носителите на лозата Е-М35 имаат голема веројатност да настанале и да се распрснале заедно од афроазиските Урхајмат. Меѓу населенијата со историја на афро-азиско говорно подрачје, значителен дел од еврејските машки лози се Е-М35. Хаплогрупата Е-М35, која сочинува приближно 18% до 20%  од Ашкеназите и 8,6%  до 30% од сефардовите Y-хромозоми, се смета дека е една од главните основачки лози на еврејското население. 

### E-M215 асоцијација со издржливост
Моран и неговите соработници (2004) забележале дека меѓу Y-ДНК (татковските) кладови што ги носат елитните спортисти на издржливост во Етиопија, хаплогрупата E3b1 била негативно корелирана со елитните атлетски перформанси на издржливост, додека хаплогрупите E*, E3*, K*(xP),  и J*(xJ2) биле значително почести кај елитните спортисти на издржливост.

## Поткладови

### Е-М35
 
Хаплогрупата Е-М35 е потклад на Е-М215.

### Е-М281
Хаплогрупата E-M281 е потклад на E-M215.

## Филогенетика

### Филогенетска историја
Пред 2002 година, во академската литература постоеле најмалку седум системи за именување на филогенетското дрво на Y-хромозомот. Ова довело до значителна конфузија. Во 2002 година, главните истражувачки групи се собрале и го образувале Y-хромозомот конзорциум (YCC). Тие објавиле заеднички труд кој создал единствено ново дрво кое сите се согласиле да го користат. Подоцна, група граѓански научници со интерес за популациската генетика и генетската генеалогија образувале работна група за да се создаде аматерско дрво со цел да биде пред сè навремено. Табелата подолу ги обединува сите овие дела на точката на знаменитото дрво на YCC од 2002 година. Ова му овозможува на истражувачот што прегледува постара објавена литература брзо да се движи помеѓу номенклатурите.

#### Истражувачки публикации
Следниве истражувачки тимови по нивните публикации биле претставени во создавањето на дрвото.

#### Дискусија
**E-M215** и **E1b1b1** се моментално прифатените имиња кои се наоѓаат во предлозите на конзорциумот на Y-хромозомот (YCC), за кладовите дефинирани со мутацијата M215 и M35 соодветно, кои исто така може да се наведат како E-M215 и E-M35. Номенклатурата *E3b* (E-M215) и *E3b1* (E-M35) соодветно биле имињата дефинирани од YCC што се користат за означување на истите  во постарата литература со разгранување E-M35 како посебен потклад на E-M215 во 2004 година  Пред 2002 година, овие хаплогрупи не биле назначени на конзистентен начин, а ниту нивната врска со други сродни кладови во рамките на хаплогрупата Е и хаплогрупата DE. Но, во нестандардни или постари терминологии, E-M215 е на пример приближно ист како „хаплотип V“, сè уште се користи во публикации како што се оние на Жерард и неговите соработници.

#### Филогенетски дрвја
Кладограм со главните поткладови:

Следното филогенетско стебло се заснова на дрвото на YCC од 2008 година и на последователните објавени истражувања како што е сумирано од ISOGG. Ги вклучува сите познати поткладови од јуни 2015 година 

* **E-M215** (E1b1b)
** **E-M215***. Ретки или непостоечки.
** **E-M35** (E1b1b1)
*** **E-V68** (E1b1b1a)
**** **E-V2009**. Пронајдена кај поединци во Сардинија и Мароко.
**** **E-M78** (E1b1b1a1). Северна Африка, Африкански Рог, Западна Азија, Сицилија. (Порано „E1b1b1a“.)
***** **E-M78***
***** **E-V1477**. Пронајдена кај туниските Евреи.
***** **E-V1083** .
****** **E-V1083*** . Пронајдена само во Еритреја (1,1%) и Сардинија (0,3%).
****** **E-V13**
****** **E-V22**
***** **E-V1129**
****** **E-V12**
******* **E-V12***
******* **E-V32**
****** **E-V264**
******* **E-V259** . Пронајдена  во Северен Камерун.
******* **E-V65**
******** E-CTS194
*** **E-Z827** (E1b1b1b) 
**** **E-V257/L19** (L19, V257) – E1b1b1b1 
***** **E-PF2431**
***** **E-M81** (M81)
****** E-PF2546
******* E-PF2546*
******* E-CTS12227
******** Е-МЗ11
********* Е-МЗ12
******* E-A929
******** E-Z5009
********* E-Z5009*
********* E-Z5010
********* E-Z5013
********** E-Z5013*
********** E-A1152
******** E-A2227
********* E-A428
********* Е-МЗ16
******** E-PF6794
********* E-PF6794*
********* E-PF6789
********** Е-МЗ21
********** Е-МЗ23
********** Е-МЗ80
******** Е-А930
******** E-Z2198/E-MZ46
********* E-A601
********* E-L351
**** **E-Z830** (Z830) – E1b1b1b2 
***** **E-M123** (M123)
****** **E-M34** (M34)
******* **E-M84** (M84)
******** **E-M136** (M136)
******* **E-M290** (M290)
******* **E-V23** (V23)
******* **E-L791** (L791, L792)
***** **E-V1515** . E-V1515 и неговите поткладови главно се ограничени на источна Африка.
****** **E-V1515***
****** **E-V1486**
******* **E-V1486***
******* **E-V2881**
******** **E-V2881***
******** **E-V1792**
******** **E-V92**
******* **E-M293** (M293)
******** **E-M293***
******** **E-P72** (P72)
******** **E-V3065***
****** **E-V1700**
******* **E-V42** (V42)
******* **E-V1785**
******** **E-V1785***
******** **E-V6** (V6)
*** **E-V16/E-M281** (E1b1b2). Ретки. Пронајден кај поединци во Етиопија, Јемен и Саудиска Арабија.

## Белешки

## Наводи

## Библиографија

* 
* 
* 
* 
* 
* . Also at http://www.ucl.ac.uk/tcga/tcgapdf/Behar-AJHG-03.pdf  and https://web.archive.org/web/20090304100321/http://www.familytreedna.com/pdf/400971.pdf
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  also at http://www.ucl.ac.uk/tcga/tcgapdf/capelli-CB-03.pdf 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Also see Supplementary Data.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* . See comment on Dienekes blog, comment on the Spitoon blog and public release .
* 
* 
* . Published online April 2, 2008. See also Supplementary Material.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* . (Also see Errata)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* Pontikos D. "Phylogeographic refinement of haplogroup E" http://dienekes.blogspot.ru/2015/07/phylogeographic-refinement-of.html
* 
* 
* 
* 
* 
* . Published online 9 March 2005
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

E-M215