Млечен трн

thumb|Млечен трн

**Млечен трн** (латински: Silybum marianum) има и други вообичаени имиња, вклучувајќи **кардус маријанус**, **благословен млечен трн**, **Маријански трн**, **Марија трн**, **Света Марија трн**, **средоземен млечен трн**, **шарен трн** и **шкотски трн** (иако не треба да се *[[Магарешки трн|конфузираат]]* со *Cirsium vulgare*). Овој вид е едногодишно или двегодишно растение од фамилијата Главоцветни (Asteraceae). Овој прилично типичен трн има црвени до виолетови цветови и сјајни бледозелени лисја со бели вени. По потекло од Јужна Европа до Азија, сега се наоѓа низ целиот свет.

## Опис
лево|мини|334x334пкс| Илустрација
Млечниот трн е исправена билка која може да порасне од 30 до 200 см висок и има целокупна конусна форма. Приближниот максимален пречник на основата е 160 см. Стеблото е жлебно и може да биде покриено со лесна памучна магла. Најголемите примероци имаат шупливи стебла.

Листовите се долгнавести до ланцетни и 15-60 см долги и типично со шилести лобуси, со шилести рабови како трн. Тие се без влакна, сјајно зелени, со вени бели како млеко.

Цветните глави се од 4 до 12 см долги и широки, со црвено-виолетова боја. Цветаат од јуни до август на север или од декември до февруари на јужната полутопка (лето до есен). Главата на цветот е опкружена со ливчиња кои се без влакна, со триаголни додатоци со рабови на ’рбетот, на врвот со витко жолт рбет.

Плодовите се црни ахени со едноставен долг бел папус, опкружен со жолт базален прстен. Долгиот папус делува како „падобран“, поддржувајќи го распрснувањето на семето со ветер.

## Распротранетост и живеалиште
*Млечниот трн* потекнува од средоземниот регион на Европа, вклучувајќи ја Грција (најчесто на Крит), на исток во Иран и Авганистан. Веројатно  во близина на брегот на југоисточна Англија. *Млечниот трн* е широко воведен надвор од неговиот природен опсег, на пример во Северна Америка, Хаваи, Австралија, Нов Зеланд, Колумбија каде што се смета за инвазивен плевел. Дополнително, денес исто така се шири како инвазивно растение во речиси цела Европа како последица на размножување на полињата.

Млечниот трн се расте во сончеви, топли рудерални ливади на редовно вознемирени места како што се наслаги од урнатини, во подножјето на јужно изложените ѕидови или села и на урбани лопатари или на пасишта за добиток. Сепак, не претпочита суви, камени почви.

Потенцијално е забележано дека млечниот трн ги менува режимите на пожар во неговиот инвазивен опсег. Нејзината инвазија во нови живеалишта, исто така, може да биде поттикната од пожар.

„Џиновскиот трн на Пампас“ што го пријавил Дарвин во Патувањето на Бигл, некои мислат дека е *Млечниот Пат*.

## Одгледување
Млечниот трн е адаптивна култура со мали барања. Главно се одгледува како лековито растение, но се споменува и како извор на храна. Главно се одгледува во Европа, но исто така и во Азија и Северна Америка. Млечниот трн е двегодишно растение, нормално се одгледува како едногодишно растение, што го поедноставува одгледувањето. Тоа може да се постигне кога ќе се исполнат главните барања, тогаш млечниот трн веќе процветал во првата година.

Млечниот трн има ниски барања за почва и е отпорен на суша. Оптималната pH вредност се движи од 5,5 до 7,6, но широк опсег е прифатлив. Семето директно се сее во почвата со длабочина на сеење од 1 до 1,5 см. За ртење, минимална температура од потребни се 2&nbsp;°C. Сеидбата може да се врши во есен или во пролет, во зависност од климатските услови. Растојанието меѓу редовите е помеѓу 40 и 75 см со растителен простор од околу 25 cм во редовите. Оплодувањето не е нужно потребно поради ниските потреби за хранливи материи. Стандардна стапка на оплодување од 50 кг азот, 30 кг фосфор и 60 кг калиум по хектар се нанесува пред сеидба, за да се подобрат приносите. Жетвата обично се случува во јули или август. Бидејќи цветните глави не созреваат рамномерно, оптималното време на созревање е околу две недели откако ќе се исушат 50% од цветните глави. За берба може да се користи обичен комбајн за житни култури. Во Полска, просечните приноси се 1230 кг по ха со просечна содржина на силмарин од 26,5 кг на ха.

## Хемија
десно|мини| Силибинин
Традиционалниот екстракт од млечен трн е направен од семето, кое содржи приближно 4-6% силимарин. Екстрактот се состои од околу 65-80% силимарин (комплекс флавонолигнан) и 20-35% масни киселини, вклучително и линолова киселина. Силимарин е сложена мешавина од полифенолни молекули, вклучувајќи седум тесно поврзани флавонолигани (силибин А, силибин Б, изосилибин А, изосилибин Б, силихристин, изосилихристин, силидијанин) и еден флавоноид (таксифолин). Силибинин, полупрочистена фракција на силимарин, е примарно мешавина од 2 диастереоизомери, силибин А и силибин Б, во приближно 1:1 сооднос.

## Традиционална медицина и негативни ефекти
Иако млечниот трн се користи во традиционалната медицина со векови, нема клинички докази дека има некаков медицински ефект, а квалитетот на истражувањето е слаб. Силимарин се екстрахира од семето на млечниот трн и е достапен како стандардизиран екстракт. Во 2019 година, Cancer Research UK изјавил: „Ни требаат многу повеќе истражувања со сигурни клинички испитувања пред да бидеме сигурни дека млечниот трн ќе игра каква било улога во лекувањето или спречувањето на ракот“.

Употребата на млечен трн може да предизвика стомачни тегоби и да предизвика алергиски реакции кај некои луѓе.

## Токсичност
Измерено е дека суплементите базирани на млечниот трн имаат највисоки концентрации на микотоксин до 37мг/кг кога се споредуваат со разни додатоци во исхраната од растителна основа.

### Токсичност на животните
Поради содржината на нитрати, било откриено дека растението е токсично за говедата и овците. Кога преживарите го јадат калиум нитратот, бактериите во стомакот на животното ја разградуваат хемикалијата, создавајќи нитритни јони. Нитритните јони потоа се комбинираат со хемоглобинот за да произведат метхемоглобин, блокирајќи го транспортот на кислород. Резултатот е форма на лишување од кислород.

## Наводи

## Дополнително читање
* UC Дејвис профил за благословен трн

Категорија:Главоцветни
Категорија:Јадливи растенија
Категорија:Лековити растенија
Категорија:Флора на Европа
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Христијански фолклор
Категорија:Статии со микроформати за вид