Ниша (архитектура)

[мини|308x308пкс| Ниша со скулптура од [Антоан Коазевокс, во Инвалидите, Париз]]
**Ниша** — вдлабнатина или шуплина во ѕид за сместување на украсни предмети како што се статуи, бисти, урни и вазни. Во класичната архитектура примери се егзедрата или апсидата со намалена големина, при што нишата ја задржала полукуполата што е вообичаена за апсидата. Во првиот век пр. н. е., немало точно споменување на ниши, туку зотека или мала соба. Овие простории многу личат на ниша, но малку поголеми. Различни големини и методи на скулптура сугерираат дека поимот ниша бил разбран. Особено Грците и Римјаните користеле ниши за важни семејни гробници.

## Етимологија
Зборот потекнува од латинскиот збор  (   гнездо), преку француската . Италијанскиот *никио* (   школка) може да биде вклучена и во потеклото на зборот, бидејќи традиционален украс за врвот на нишата е школка, па оттука и алтернативниот поим „конха“ за полукупола, вообичаено користен за поголеми егзедри. Веќе во IV век, ваквите архитектонски особености или рамката што ги опкружува се нарекуваат табернакули. Оваа определба се протега на украсот или рамката околу вратите, прозорците и нишите.

## Видови
Слепа ниша е многу плитка ниша, обично премногу плитка за да содржи статуи и може да личи на слеп прозорец (прозорец без отвори) или запечатена врата.

Во готската архитектура, нишата може да се постави во рамката на табернакулот, како богато украсена минијатурна куќа (*aedicula* ), како што може да служи за кивор. Подлогите за олтарите во црквите (reredos) можат да бидат вградени со ниши за статуи.

Иако нишата во класичен или во готски контекст може да биде празна и само да обезбеди одредена артикулација и разновидност на дел од ѕидот, култното потекло на нишата наговар во неа да има статуа.

## Примери
Една од најраните градби што користи надворешни ниши кои содржат статуи е црквата Орсанмикеле во Фиренца, изградена помеѓу 1380 и 1404 година.
[мини| [Михраб од џамијата во Кордоба (нишата го покажува правецот на молитвата)]]
Дворецот Уфици во Фиренца (1560–81) го променил концептот поставувајќи ја нишата во ѕидот за да не стрчи. Уфици има дваесетина ниши кои содржат статуи на големи историски личности. Во Англија, нишите во стилот на Уфици биле усвоени во Монтакут Хаус (околу 1598 година), каде што има девет надворешни ниши кои содржат статуи на Деветте достојници.

Во Мадона на фра Филипо Липи, нишата *[[Оптичка мамка|trompe-l'œil]]* ја врамува како со балдахин поставен над важна личност  во доцниот среден век и во раната модерна Европа. Во исто време, Мадона е претставена како иконска скулптура која „оживеала“ со чудесна непосредност.
мини|211x211пкс| Нишите на Порта Маџоре се појавуваат помеѓу сводовите.
Во Иран, михработ е еден вид ниша во ѕидот на џамијата на точката најблиску до Мека кон која се насочуваат верниците за да се молат.

Нишите не се само еднострани, таков е случајот со Порта Маџоре, каде нишие се крила на двете страни на портата и некогаш биле изложени статуи. Малите римски храмови наречени „едикула“ често биле украсени со ниши. На пример, едикула на езерото Албано во Италија има шест ниши со различна висина.

## Слики

Податотека:Orsanmichele,_base.JPG|алт=Niches containing statues on exterior of Church of Orsanmichele, Florence, c. 1380–1404|Ниши кои содржат статуи на надворешноста на цркватаОрсанмикеле, Фиренца, ок. 1380–1404 година
Податотека:Madonna_and_Child_(Filippo_Lippi).jpg|алт=Renaissance painter Filippo Lippi placed his Madonna of the 1440s within a simulated shell-headed niche| Ренесансниот сликар Филипо Липи ја сместил својата Мадона од 1440-тите во симулирана ниша со полусвод на школка
Податотека:Statue_3_rue_Le_Nôtre_(Paris)_2.jpg|алт=Feminine bust in a niche on a building from Paris|Женска биста во ниша на зграда во Париз
Податотека:P1270788_Paris_III_cathedrale_Sainte-Croix_statue_St-Jean_rwk.jpg|алт=Statue in a niche on a cathedral from Paris|Статуа во ниша на катедрала во Париз
Податотека:Hornacina_talamantes.JPG|алт=Niche in a Baroque palace in La Merced, Mexico City.|Ниша во барокен дворец во Ла Мерсед, Град Мексико.


## Поврзано
* Михраб

## Наводи

Категорија:Архитектонски елементи
Категорија:Галицизми