Антонинов ѕид

[мини| Оваа средновековна мапа од Метју Парис ги прикажува и Антониновиот ѕидот и ѕидот на Адријан кон врвот. Датира од околу 1250 година, повеќе од илјада години по изградбата на Ѕидовите. [Британска библиотека, Лондон.]]
**Антониновиот Ѕид**, познат кај Римјаните како *Валум Антонини*, бил тврдина од бусен на камени темели, изградена од Римјаните преку она што денес е Централниот појас на Шкотска, помеѓу Клајдскиот Ферт и Фортскиот Ферт. Ѕидот бил изграден околу дваесет години по Адријановиот ѕид на југ, и имал намера да го замени, додека бил гарнизон, бил најсеверната гранична бариера на Римското Царство. Се протегал приближно 63 километри и бил околу 3 метри висок и 5 метри широк. Скенирањето со лидар било направено за да се утврди должината на ѕидот и користените римски единици за растојание. Обезбедувањето било засилено со длабок ров на северната страна. Се смета дека на врвот на тревникот имало дрвена палисада. Бариерата била втора од двата „*големи ѕида*“ создадени од Римјаните во Велика Британија во вториот век од нашата ера. Неговите урнатини се помалку очигледни од оние на попознатиот и подолг Адријан ѕид на југ, првенствено поради тоа што тревникот и дрвениот ѕид во голема мера се избришани, за разлика од неговиот од камен изграден јужен претходник.

Изградбата започнала во 142 година по наредба на римскиот цар Антонин Пиј и траела околу 12 години. Антонин Пиј никогаш не ја посетил Британија, за разлика од неговиот претходник Адријан. Притисокот од Каледонците можеби го навел Антонин да ги испрати трупите на царството подалеку на север. Ѕидот Антонин бил заштитен со 16 тврдини со мали тврдини меѓу нив; движењето на војниците било олеснето со пат што ги поврзува сите места познат како Воен пат. Војниците кои го изградиле ѕидот ја одбележале изградбата и нивните борби со Каледонците со украсни плочи, од кои дваесет преживеале. Ѕидот бил напуштен само осум години по завршувањето, а гарнизоните се преселиле наназад во Адријановиот ѕид. Поголемиот дел од ѕидот и неговите придружни утврдувања се уништени со текот на времето, но некои остатоци се видливи. Многу од нив се под грижа на историската средина на Шкотска и Комитетот за светско наследство на УНЕСКО.
мини|Антониновиот ѕид во близина на Бар Хил

## Местоположба и градба
мини|Камената основа на ѕидот во Беарсден, Глазгов
Римскиот цар Антонин Пиј наредил да се изгради Антониновиот ѕид во околу 142 година. Квинт Лолиј Урбик, гувернер на Римска Британија во тоа време, првично ја надгледувал изградбата на проектот, кој траела околу дванаесет години. Ѕидот се протега 63 километри од Стар Килпатрик во Западен Данбартоншир на Клајдскиот Ферт до Кариден во близина на Бонес на Фирт од Форт. Ѕидот имал намера да ја прошири римската територија и доминација со замена на Адријановиот ѕид 160 километри на југ, како граница на *Британија*. Но, додека Римјаните воспоставиле тврдини и привремени логори подалеку северно од Антониновиот ѕид за да ги заштитат своите патишта кон северот на Шкотска, тие не ги освоиле Каледонците, а ѕидот на Антонин претрпел многу напади. Римјаните ја нарекувале земјата северно од ѕидот како *Каледонија*, иако во некои контексти терминот може да се однесува на целата област северно од Адријановиот ѕид. Земјата северно од ѕидот станала дел од Шкотска позната како Албани.

Антониновиот ѕид бил пократок од Адријановиот ѕид и бил изграден од бусен на камена основа, но сепак претставувал импресивно достигнување. Тој бил, исто така, поедноставно утврдување од Адријановиот ѕид бидејќи немал помошен рововски систем зад него на југ, како што имал Адријановиот ѕид со неговиот Валум . Камените темели и крилните ѕидови на првобитните тврдини на Антониновиот ѕид покажуваат дека првичниот план бил да се изгради од ѕид сличен на Адријановиот, но тоа бргу било изменето. Како што бил изграден, ѕидот бил висок околу 4 метри, направен од слоевити кривини и повремено земја со широк ров на северната страна и воен пат на југ. Римјаните првично планирале да градат тврдини на секои 10 километри, но тоа набргу било ревидирано на секои 3,3 километри, што резултирало со вкупно деветнаесет тврдини долж ѕидот. Најдобро зачуваната, но и една од најмалите тврдини е тврдината Рауг. Во прилог на тврдините, има најмалку 9 помали тврдини, многу веројатно на римски милји, кои биле дел од првобитната шема, од кои некои подоцна биле заменети со тврдини. Највидливата тврдина е Кинеил, на источниот крај на Ѕидот, во близина на Бонес.

Некогаш постоела извонредна римска структура на повидок од Антониновиот ѕид во Стенхаусмуир, кој го добил своето име од римската „*камена куќа*“. Таа претставувала кружен камен куполен споменик или ротонда, кој можеби бил храм, или , како победнички споменик. Таа била урната поради нејзиниот камен во 1743 година, иако реплика постои во куќата Пеникуик.
мини|Плоча на мостот - најисточната плоча
Покрај линијата на самиот ѕид, постојат голем број крајбрежни тврдини и на исток (на пр. Инвереск) и на запад (надворешно и Лург Мур), кои треба да се сметаат како бази за снабдување на самиот ѕид. Дополнително, голем број тврдини подалеку на север биле вратени во употреба во областа Гаск Риџ, вклучувајќи ги Ардок, Страгеат, Берта (Перт)  и веројатно Далгинрос и Каргил.
десно|мини| RIB 2193. Оддалечена плоча на втората легија. Џорџ Мекдоналд го нарекува бр. 6 во второто издание на неговата книга ''Римскиот ѕид во Шкотска''. Тој вели дека бил пронајден во близина на фармата во Самерстон на брегот на Келвин.
Неодамнешното истражување на Универзитетот во Глазгов покажало дека камењата од далечина односно камените скулптури уникатни за Ѕидот на Антонин, кои биле вградени во ѕидот за да ги обележат должините изградени од секоја легија, биле светло обоени за разлика од нивниот сегашен гол изглед. Овие камења биле зачувани во музејот на универзитетот и се вели дека се најдобро сочуваните примероци на статуетка од која било римска граница. Неколку од плочите биле анализирани со различни техники, вклучително и пренослива флуоресценција на Х-зраци (pXRF). Ситни остатоци од боја биле откриени со површинска подобрена спектроскопија (SERS). Неколку од далечинските плочи биле скенирани и произведени 3-Д видеа. Постојат планови за репродукција на плочите, и дигитално и во вистински физички копии, со нивните автентични бои. Копија од плочата на мостот е веќе направена и може да се види во Бонес. Исто така, се очекува дека финансирањето ќе овозможи да се постават реплики на маркери за растојание по должината на ѕидот.
алт=swale with wall foundation|мини| Ѕидот на Антонин, гледајќи на исток, од Бар Хил помеѓу Твечар и Крој

## Напуштање
Најверојатно, ѕидот бил напуштен осум години по завршувањето, кога римските легии се повлекле во Адријановиот ѕид во 162 н.е., и со текот на времето можеби стигнале до сместување со бритонските племиња од областа, кои можеби ги поттикнале како можни тампон-држави кои подоцна ќе станат „Стариот север“ . По серијата напади во 197 година, царот Септимиј Север пристигнал во Шкотска во 208 година и водел кампања против нив (со седиште во централната долина Мидленд од двете страни на линијата Клајдски Ферт - Фортски Ферт) и Каледонците на нивниот север. Додека тој извршил значителна работа на Адријановиот ѕид во тоа време, нема докази дека било посветено внимание на остатоците од ѕидот на Антонин за време на кампањите од 208–210 година. Упатувањата во доцноримските извори за активностите на Север за градење ѕидови довеле до тоа подоцнежните научници како Беда да ги помешаат наводите за Антониновиот ѕид со оние за Адријановиот ѕид.

## Постримска историја
Во вековите откако ѕидот лежел напуштен, тој имал влијание врз културата.

### Гилдас и Беда
Пишувајќи во 730 н.е., Беда Почитуваниот, следејќи го Гилдас во неговата *De Excidio et Conquestu Britanniae*, погрешно им ја припишал изградбата на Антониновиот ѕид на Британците во неговата :
 
Беда го поврзал ѕидот од бусен на Гилдас со Антониновиот ѕид. Што се однесува до ѕидот на Адријан, Беда повторно го следи Гилдас:

 
Беда очигледно го идентификувал камениот ѕид на Гилдас како ѕидот на Адријан, но неговата изградба ја поставува во 5 век наместо во 120-тите, и не го споменува Адријан. И се чини дека верувал дека бариерата од ров и тумба позната како Валум (јужно од Адријановиот ѕид) е бедемот што го изградил Север. Ќе поминат многу векови пред да стане очигледно кој го изградил.

### Гримов ѕид
Во средновековните истории, како што се хрониките на Јован Фордунски, ѕидот е наречен *Гримов ѕид*. Фордун вели дека името потекнува од дедото на имагинарниот крал Евгениј, син на Фарквахар. Ова еволуирало со текот на времето во Греамов ѕид  - име што сè уште се наоѓа во Бонес на источниот крај на ѕидот - и потоа поврзано со Кланот Грим. Забележливо е дека Грим во некои делови на Шкотска е прекар за ѓаволот, а Гримовиот ѕид на тој начин би бил Ѓаволски, отсликувајќи го името на римските лимеис во Јужна Германија често наречени „Теуфелсмауер“. Гримр и Грим се презимиња на Один или Водан, на кои може да им се припише желбата да изградат земјени работи во неразумно кратки временски периоди. Ова име е истото пронајдено како Гримовиот ров неколку пати во Англија во врска со раните бедеми: на пример, во близина на Волингфорд, Оксфордшир или помеѓу Беркамстед (Хертс) и Браденхам (Бакс). Други имиња што ги користат антикварците се Ѕидот на Пиј и Антонинов Валум, по Антонин Пиј. Хектор Беце во својата *Историја на Шкотска* од 1527 година го нарекол „ѕидот на Аберкорн“, повторувајќи ја приказната дека бил уништен од Греам.

### Шкотска ренесанса
Покровители на ренесансата во 16 век, вклучително и Џорџ Кит, 5-ти Ерл Маришал, кои биле изложени на светот на меѓународната стипендија преку дипломатија, почнале да собираат антиквитети. Ерл Маришал поставил камен од ѕидот во ѕидовите на замокот Данотар и го насликал и позлатен, веројатно од Ендрју Мелвил од Стоунхејвен. Каменот сега се наоѓа во Музејот Хантериан во Глазгов и се анализирани преостанатите траги од боја кои најверојатно останале од неговата подоцнежна повторна употреба.

### Статус на светско наследство
алт=near infrared photograph of Roman fort|мини| Инфрацрвена воздушна фотографија на Кинеил Роман Фортлет, во близина на Бонес на источниот крај на ѕидот Антонин.
Номинацијата на Владата на Обединетото Кралство за Антониновиот ѕид за статус на светско наследство на меѓународното тело за заштита на УНЕСКО за првпат било официјално објавено во 2003 година  Таа била поддржана од шкотската влада од 2005 година  и од тогашната министерка за култура на Шкотска, Патриша Фергусон од 2006 година  Таа станала официјална номинација на Обединетото Кралство на крајот на јануари 2007 година, и пратеници од парламентот биле повикани повторно да ја поддржат понудата во мај 2007 година  Ѕидот бил наведен како продолжение на Светското наследство „*Границите на Римското Царство*“ на 7 јули 2008 година  Иако во текстот се спомнува Антониновиот ѕид, тој не се појавува на мапата на УНЕСКО за светско наследство.

### Историска средина Шкотска
Неколку поединечни локации долж линијата на ѕидот се во грижата на Историска Шкотска. Овие се на:

* Бар Хил Форт 
* Берсденска бања 
* Кастлкери 
* Крој Хил
* Дулатур
* Руг Кастл
* Сибегс Вуд 
* Ватлинг Лоџ 
* Вестервуд, ГИС и ЛИДАР, сега можат да го мапираат ѕидот во 3-димензиони, што го олеснува проучувањето на пример колку биле видливи тврдините.
десно|мини| Наоди од ѕидот на Антонин во Музејот и уметничката галерија на Хантери во Глазгов.

## Наводи

Категорија:Светско наследство во Шкотска
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Ѕидови
Категорија:Британија (римска провинција)
Категорија:Одбранбени линии