Ада Лавлејс

**Августа Ада Кинг, грофица од Лавлејс** (р. **Бајрон**; ;  — ) — англиски математичар и писател, главно позната по својата работа на предложениот механички компјутер на Чарлс Бебиџ. Таа била прва што препознала дека машината има примена над чиста пресметка и го објавила првиот алгоритам наменет да биде извршен од таква машина. Како резултат, таа понекогаш се смета за прва што го препознава целосниот потенцијал на „компјутерската машина“ и еден од првите компјутерски програмери.

Лавлејс била единственото законско дете на поетот Џорџ Гордон Бајрон и неговата сопруга Лејди Бајрон/ Сите други деца на Бајрон се родени од брак со други жени. Бајрон се разделил од сопругата еден месец откако Ада се родила и четири месеци подоцна ја напуштил Англија засекогаш. Тој ја одбележа разделбата во поемата што започнува: „Дали твоето лице е како на мајка ти, мое дете! АДА! единствена ќерка на мојата куќа и срце?“. Починал кога Ада имала осум години, поради болест во грчката војна за независност. Нејзината мајка останала горчлива и го поддржувала интересот на Ада за математика и логика во обид да ја спречи да ја развие лудата перцепција на нејзиниот татко. И покрај ова, Ада останала заинтересирана за Бајрон. По нејзината смрт, таа на нејзино барање била погребана до него. И покрај тоа што честопати била болна во детството, Ада вредно ги завршувала студиите. Таа се омажила за Вилијам Кинг во 1835 година. Кинг станува гроф од Лавлејс во 1838 година, а Ада со тоа станала грофица на Лавлејс.

Нејзините образовни и социјални интереси ја довеле во контакт со научници како Ендрју Кросе, Чарлс Бебиџ, Сер Дејвид Брустер, Чарлс Витстоун, Мајкл Фарадеј и авторот Чарлс Дикенс, контакти кои ги користела за понатамошно образование. Ада го опишала својот пристап како „поетска наука“, а самата себеси како „аналитичар (и метафизичар)“.

Кога била тинејџерка, нејзините математички таленти ја довеле до долга работна врска и пријателство со колегата британски математичар Чарлс Бебиџ, кој е познат како „татко на компјутерите“. Таа особено била заинтересирана за работата на Бебиџ на „аналитичкиот мотор“. Лавлејс за првпат го запознала во јуни 1833 година, преку нивната заедничка пријателка и нејзината приватен учител, Мери Сомервил.

Помеѓу 1842 и 1843 година, Ада превела статија за пресметувачкиот мотор од италијанскиот воен инженер Лујџи Менабреа, дополнувајќи го со детален пакет белешки, едноставно наречен *Белешки*. Овие белешки го содржат она што многумина сметаат дека е прва компјутерска програма - тоа е алгоритам дизајниран да го изврши машина. Други историчари ја отфрлаат оваа перспектива и посочуваат дека личните белешки на Бебиџ од годините 1836/1837 ги содржат првите програми за моторот. Белешките на Лавлејс се важни во раната историја на компјутерите. Таа, исто така, развила визија за способноста на компјутерите да го надминат само пресметувањето или притискањето на број, додека многу други, вклучително и самиот Бебиџ, се фокусирале само на тие способности. Нејзиниот начин на размислување за „поетска наука“ ја натерало да постави прашања во врска со аналитичкиот мотор (како што е прикажано во нејзините белешки), испитувајќи како поединците и општеството се однесуваат на технологијата како алатка за соработка.

## Животопис
### Детството
мини|Ада Бајрон, четиригодишна возраст
Лорд Бајрон очекувал неговото дете да биде „славно момче“ и се разочарал кога Лејди Бајрон родила девојче.  Детето го добило името на полусестрата на Бајрон, Августа Ли, и било наречено „Ада“ од самиот Бајрон.  На 16 &nbsp;Јануари 1816 година, по наредба на Лорд Бајрон, Лејди Бајрон заминала во домот на нејзините родители во Киркби Мајор, земајќи ја со себе петнеделната ќерка.  Иако англискиот закон во тоа време им давал целосно старателство над децата на татковците во случаи на разделување, Лорд Бајрон не се обидел да ги бара неговите родителски права,  но побарал од неговата сестра да го задржи информиран за благосостојбата на Ада.  
мини|Ада Бајрон, на возраст од седум години, од Алфред Д Орсе, 1822 година, Колеџот Сомервил, Оксфорд.
На 21 Април, Лорд Бајрон ги потпишал документтите за развод и ја напуштил Англија неколку дена подоцна. На страна од акроминозниот развод, Лејди Бајрон продолжила да го обвинува својот сопруг за неморалното однесување. Овие настани ја направиле Лавлејс озлогласена кај Викторијанското општество. Таа не била повразана со својот тако.Тој починал во 1824 година кога таа имала осум години.Нејзината мајка била единствената битна родителска фигура во нејзиниот живот. На Лавлејс не и бил покажан семејниот портрет од нејзиниот татко сè до нејзиниот 20-ти роденден.

Ловелце немала блиска врска со нејзината мајка. Таа честопати била оставана за грижа кај нејзината баба Јудит, Хон. Меѓутоа, поради општествените ставови на времето - што го фаворизираше мажот во секој поглед, со добробит на секое дете што делува како ублажување - Лејди Бајрон мораше да се претстави како сакана мајка во остатокот од општеството. Ова вклучувало пишување анксиозни писма до Лејди Милбанк за благосостојбата на нејзината ќерка, со белешка во која се вели дека треба да ги задржи писмата во случај таа да треба да ги употреби за да покаже право за грижа. Во едно писмо до Лејди Милбанк, таа ја нарече својата ќерка како „тоа“: „Јас зборувам со неа за ваше задоволство, а не за мое, и ќе му биде многу драго кога ќе го имате под свое“.  Лејди Бајрон својата ќерка тинејџерка ја оствала под надзор од блиски пријатели за какви било знаци на морално отстапување. Лавлејс ги нарекла овие набљудувачи „Фурии“ и подоцна се пожалила дека истите претерувале и измислувале приказни за неа.  
лево|мини| Ада Бајрон, на возраст од седумнаесет, 1832 година
Лавлејс беше често болна, почнувајќи од раното детство. На осумгодишна возраст, таа доживеала главоболки што го оштетиле нејзиниот вид. Во јуни 1829 година, таа била парализирана по еден период на сипаници. Таа беше подложена на постојан одмор во кревет скоро една година, нешто што можеби го продолжила нејзиниот период на инвалидитет. До 1831 година, таа била во можност да оди со патерици. И покрај болестите, таа ги развила своите математички и технолошки вештини.

Ада Бајрон имала афера со учител на почетокот на 1833 година. Таа се обидела да се појави со него откако била фатена, но роднините на учителот ја препознале и ја известиле нејзината мајка. Лејди Бајрон и нејзините пријатели го прикриле инцидентот за да спречат јавен скандал. Лавлејс никогаш не ја запознала нејзината помлада полусестра, Алегра, ќерка на Лорд Бајрон и Клер Клермонт. Алегра почина во 1822 година,на петгодишна возраст. Ловлејс остварила контакт со Елизабет Медора Ли, ќерка на полусестрата на Бајрон, Августа Ли, која намерно ја избегнувала Лавлејс колку што е можно повеќе, кога била воведена на суд. 

### Возрасни години
десно|мини| Акварел портрет на Ада Кинг, грофица од Лоулас, околу 1840 година, веројатно од Алфред Едвард Шалон
Лавлејс стана блиска пријателка со нејзината учителка Мери Сомервил, која ја запознала со Чарлс Бебиџ во 1833 година. Таа имаше силна почит и љубов кон Сомервил,  и тие биле заедно многу години. Други познаници беа научниците Ендру Кросе, Сер Дејвид Брустер, Чарлс Витстоун, Мајкл Фарадеј и авторот Чарлс Дикенс. Таа беше однесена на суд на седумнаесетгодишна возраст „и стана популарна славина на сезоната“ делумно заради нејзиниот „брилијантен ум“.  До 1834 година Ада била редовна на суд и започнала да присуствува на разни настани. Таа танцуваше често и беше во можност да шармира многу луѓе, а од повеќето луѓе беше опишана како нежна, иако Џон Хобхаус, пријател на Бајрон, ја опиша како „голема, груба млада жена, но со нешто од одликите на мојата пријателка, особено устата “.  Овој опис уследи по нивната средба на 24 &nbsp; Февруари 1834 година во која Ада му објасни на Хобхаус дека не го сака, веројатно заради влијанието на нејзината мајка, што ја натерало да не ги сака сите пријатели на нејзиниот татко. Овој прв впечаток не требаше да трае, а подоцна тие станаа пријатели. 

### Смрт
[мини| Слика на Лавлејс која седи на пијано, од Хенри Филипс (1852). Иако во тоа време имаше голема болка, таа се согласи да седне на сликата, бидејќи нејзиниот татко, [Џорџ Гордон Бајрон|Лорд Бајрон, беше насликан од таткото на Филипс, Томас Филипс. ]]
Лавлејс почина на 36-годишна возраст &nbsp; - истата возраст на која почина нејзиниот татко &nbsp; - на 27 &nbsp; Ноември 1852 година, од карцином на матката. Болеста траела неколку месеци, во кое време Анабела ја презела командата Ада и ги исклучила сите нејзини пријатели и доверници. Под влијание на нејзината мајка, таа имаше религиозна трансформација и беше принудена да се покае за претходното однесување и да ја направи Анабела за нејзин извршител.  Таа изгубила контакт со нејзиниот сопруг, откако му признала нешто на него на 30 &nbsp;Август што го натера да се откаже од креветот. Не е познато што му рекла.  Таа била погребана, на нејзино барање, веднаш до нејзиниот татко во црквата Света Марија Магдалена во Хакнал, Нотингемшир. Спомен плоча на латински за неа и нејзиниот татко се наоѓа во параклисот прикачен на Хорсли кули.

## Работа

За време на нејзиниот живот, Лавлејс беше сериозно заинтересирана за научни случувања за денот, вклучително и френологија  и месмерство. После нејзината работа со Бебиџ, Лавлејс продолжила да работи и на други проекти. Во 1844 година, таа дискутирала со својот пријател Ворнзов Грејг за нејзината желба да создаде математички модел за тоа како мозокот дава чувства и нерви на чувства („пресметка на нервниот систем“). Таа никогаш не го постигнала тоа. Делумно, нејзиниот интерес за мозокот потекнува од долготрајна пред окупација, наследна од нејзината мајка, за нејзиното „потенцијално“ лудило. Како дел од своето истражување за овој проект, таа го посетила електроинженерот Ендру Кросе во 1844 година за да научи како да спроведува електрични експерименти. Во истата година, таа напишала преглед на трудот на Барон Карл фон Рајхенбах, *Истражувања за магнетизам*, но ова не било објавено и се чини дека не напредувало во текот на првиот нацрт. Во 1851 година, една година пред да добие карцином, таа пишала на мајка си спомнувајќи „одредени продукции“ на кои работела во врска со односот математика и музика.

лево|мини|Портрет на Ада од британската сликарка Маргарет Сара Карпентер (1836)

Лавлејс првпат се запозна со Чарлс Бебиџ во јуни 1833 година, преку нивната заедничка пријателка Мери Сомервил. Подоцна истиот месец Бебиџ ја поканил Лавлејс да го види прототипот за неговиот мотор за разлика. Таа била фасцинирана од машината и ја искористила нејзината врска со Сомервил за да го посетува Бабич онолку често колку што можела. Бебиџ бил импресиониран од интелектот и аналитичките вештини на Лавлејс. Ја нарекол „Волшебникот на број“.

### Прва компјутерска програма

[мини| Дијаграм на Лавлејс од „белешка Г“, првиот објавен [Алгоритам|алгоритам на компјутер]]

Во 1840 година, Бебиџ беше поканет да одржи семинар на Универзитетот во Торино за неговиот аналитички мотор. Лујџи Менабреа, млад италијански инженер и иден премиер на Италија, го транскрибираше предавањето на Бебиџ на француски јазик, а овој запис го објави во Универзитетската библиотека во Женева во октомври 1842 година. Пријателот на Бебиџ, Чарлс Витстоун и наредил на Ада Лавлејс да го преведе трудот на Менабреја на англиски јазик. Потоа, таа ја надополнила статијата со белешки, кои беа додадени во преводот. Ада Лавлејс помина добар дел од една година, правејќи го ова, со помош од Бебиџ. Овие белешки, кои се пообемни од трудот на Менабреа, беа објавени во септември 1843 година во изданието на *научните мемоари* на Тејлор под иницијализмот *ААЛ*.

Белешките на Ада Лавлејс беа означени по азбучен ред од А до Г. Во белешката Г, таа опишува алгоритам за аналитичкиот мотор за да ги пресмета броевите на Бернули. Се смета дека е првиот објавен алгоритам некогаш специјално прилагоден за имплементација на компјутер, а Ада Лоулас често се наведува како прв компјутерски програмер поради оваа причина. Моторот никогаш не бил завршен, така што нејзината програма никогаш не била тестирана.

Во 1953 година, повеќе од еден век по нејзината смрт, белешките на Ада Лавлејс за аналитичкиот мотор на Бебиџ беа објавени како додаток на Б.Б. Боуден, „П*обрзо од мислата: Симпозиум за дигитални компјутерски машини“*. Моторот сега се смета како ран модел за компјутер и нејзините белешки како опис на компјутер и софтвер.

### Увид во потенцијалот на компјутерските уреди
Во своите белешки, Лавлејс ја истакна разликата помеѓу аналитичкиот мотор и претходните машини за пресметување, особено нејзината способност да се програмира за да се решат проблемите со која било сложеност.  Таа го сфатила потенцијалот на уредот кој се протега далеку од обичен број. Во своите белешки, таа напиша:

Оваа анализа беше важен развој од претходните идеи за можностите на компјутерските уреди и ги предвидуваше импликациите на современите компјутери сто години пред да бидат реализирани. Волтер Исаксон го припишува увидот на Лавлејс во врска со примената на пресметување на *кој било* процес заснован на логички симболи на набудување за текстилот: „Кога видела некои механички разбои кои користеле патеки за правење ткаење на убави обрасци, ја потсетило како моторот на Бебиџ користи картички за да се направат пресметки “. Овој увид се смета за значаен од писателите како Бети Алат и Бенџамин Волли, како и програмерот Џон Греам-Каминг, чиј проект Планот 28 има за цел да го конструира првиот комплетен аналитички мотор.

 Според историчарот на компјутери и Бебиџ специјалист Дорон Свад :  Ада виде нешто што Бебиџ во извесна смисла не успеа да го види. Во светот на Бебиџ, неговите мотори беа врзани за број... Она што го виде Лавлејс - што го виде Ада Бајрон - беше дека тој број освен количина, може да претставува субјект. Па некогаш сте имале машина за манипулирање со броеви, ако тие броеви претставувале други работи, букви, музички ноти, тогаш машината би можела да манипулира со симболи од кој број е една инстанца, според правилата. Тоа е оваа фундаментална транзиција од машина која е број на притиснати во машина за манипулирање со симболи според правила, што е основен премин од пресметка до пресметка - во пресметка со општа намена - и гледајќи назад од сегашната висока основа на современото сметање, ако ја бараме и просејуваме историјата за таа транзиција, тогаш таа транзиција ја направи експлицитно Ада во тој труд од 1843 година.  

## Во популарната култура
мини|Илустрација инспирирана од портретот на А.Е. Чалон создадена за Иницијативата Ада, која поддржува отворена технологија и жени
Лавлејс е прикажана во претставата „Детето на Бајрон“ на Ромлус Лини во 1977 година, во новелата од 1990 година *„Разликата на моторот“* од Вилијам Гибсон и Брус Стерлинг, во 1997 година, во филм “*зачнување на Ада“*, и во 2005 година новелата на Џон Кроули „Роман на *лордот Бајрон: Вечерната земја“*, каде е претставена како невиден лик чија личност е присилно прикажана во нејзините прибелешки и анти-херојски напори за архивирање на изгубениот роман на нејзиниот татко.

## Комеморација
лево|мини| Сина плакета на Лавлејс на плоштадот Свети Џејмс, Лондон
Компјутерскиот јазик Ада, создаден во име на Министерството за одбрана на Соединетите држави, го добил името по Лавлејс. Референтниот прирачник за јазикот бил одобрен на 10 &nbsp;Декември 1980 година и Воениот стандард на Министерството за одбрана за јазик, *МИЛ-СТД-1815*, го доби бројот на годината на нејзиното раѓање.

Во 1981 година, Здружението за жени во компјутерството ја инаугурираше својата награда Ада Лавлејс. Од 1998 година, британското компјутерско друштво (БЦС) го доделува медалот Лавлејс, и во 2008 година иницираше годишен натпревар за жени студенти. BCSWomen го спонзорира Lovelace Colloquium, годишна конференција за жени студенти. Колеџот Ада е колеџ за понатамошно образование во Тотенхем Хале, Лондон, фокусиран на дигитални вештини.

Денот на Ада Лоулас е годишен настан кој се слави на вториот вторник во октомври, кој започна во 2009 година. Целта е да се „... &nbsp; да се подигне профилот на жените во науката, технологијата, инженерството и математиката "и да се" создадат нови модели на улоги за девојчиња и жени " во овие области. Настаните ги вклучуваат Википедија уредувања со цел подобрување на застапеноста на жените на Википедија во однос на членовите и уредници со цел да се намали несакана родова пристрасност на Википедија. Иницијативата Ада беше непрофитна организација посветена на зголемување на вклученоста на жените во слободната култура и движењата со отворен извор.

Градбата на универзитетот за инженерство по компјутерски науки и телекомуникации на универзитетот Сарагоса се вика Ада Бајрон. Компјутерскиот центар во селото Порлок, во близина на местото каде живеела Лавлејс, го доби името по неа. Ада Лавлејс Хаус е зграда во сопственост на советот во Киркби-во-Ешфилд, Нотингемшир, во близина на местото каде Лавлејс ја поминала својата детска возраст; зградата, во која порано се сместуваа канцелариите на локалниот окружен совет, сега обезбедува висококвалитетен канцелариски простор за голем број локални почетни бизниси.

Таа е исто така инспирација и влијание за академијата за развивачи на Ада во Сиетл, Вашингтон. Академијата е непрофитна и има за цел да ја зголеми разновидноста во технологијата преку обука на жени, транс и небинални луѓе да бидат инженери за софтвер.

Во 2018 година, *[[The New York Times|„Њујорк Тајмс“]]* објави заостанат некролог за Ада Лоулас.

На 27 јули 2018 година, сенаторот Рон Виден поднесе, во Сенатот на Соединетите држави, означувањето на 9 октомври 2018 година како Национален ден на Ада Лавлејс: „Да го испочитуваме животот и придонесите на Ада Лавлејс како водечка жена во науката и математиката“. Резолуцијата (С.Рес.592)  беше разгледана и се согласи да се донесе без измените и со преамбулата со едногласна согласност.

## Двестења
Двогодишнината од раѓањето на Ада Ловелце се славеше со голем број настани, вклучувајќи:

* *Дваесетгодишни предавања на Ада Лавлејс за пресметливост*, Институт за напредни студии во Израел, 20 &nbsp; Декември 2015 година - 31 &nbsp; Јануари 2016 година. 
* *Симпозиум Ада Лавлејс*, Универзитет во Оксфорд, 13-14 октомври 2015 година. 
* *Ада* *Ада* *Ада*, едно-женско шоу за животот и делото на Ада Лавлејс (со користење на ЛЕД фустан), премиерно прикажано на Меѓународниот фестивал на науки во Единбург на 11 април 2015 година, и продолжува да гостува на меѓународно ниво за да промовира разновидност на STEM на технолошки конференции, бизниси, владини и образовни организации.

Специјални изложби беа изложени од Музејот на науки во Лондон, Англија  и библиотеката Вестон  (дел од Библиотеката Бодлејан ) во Оксфорд, Англија.

## Публикации

* Лавлејс, Ада Кинг. *[https://books.google.ca/books/about/Ada_the_Enchantress_of_Numbers.html?id=wlZQAAAAMAAJ&redir_esc=y Ада, магионичар на броеви: Избор од писмата на ќерката на Лорд Бајрон и нејзиниот опис на првиот компјутер]*. Мил Долина, Калифорнија: Јагода Прес, 1992 година. ISBN &nbsp; . 
* 

## Историја на публикација
Шест примероци од 1843 од првото издание на *Скица на Аналитички мотор* со *белешки* Ада Лавлејс бил пронајден. Три се задржани на универзитетот Харвард, еден на Универзитетот во Оклахома и еден на Академијата за воздушни сили на Соединетите држави. На 20 јули 2018 година, шестиот примерок беше продаден на аукција на анонимен купувач за 95.000 фунти. Дигитален факсимил на една од копиите е достапен на Интернет во библиотеката на универзитетот Харвард.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Лондон
Категорија:Англиски научници
Категорија:Англиски информатичари
Категорија:Британски информатичари
Категорија:Починати во 1852 година
Категорија:Родени во 1815 година