Економија на Мјанмар

**Економијата на [[Мјанмар]]** (позната и како **Бурма**) — економија во развој со номинален БДП од 69,322 милијарди долари во 2017 година и проценета куповна моќ прилагодена на БДП од 327,629 милијарди долари во 2017 година според Светска банка. За проценката за 2018 година, БДП по глава на жител во Мјанмар ќе биде 6,509 американски долари според ПКМ по глава на жител и 1490 американски долари во номинален процент по глава на жител .

## Историја
### Класична ера
Историски гледано, Бурма била главниот трговски пат помеѓу Индија и Кина од 100 п.н.е. Царството служело како важен трговски центар во Бенгалскиот Залив.

Според Мајкл Адас, Јан Браун и другите економски историчари на Бурма, претколонијалната економија на Бурма во суштина била егзистенцијална економија, а поголемиот дел од населението било вклучено во производство на ориз и други форми на земјоделство. На Бурма и недостасувал формален монетарен систем сè до владеењето на кралот Миндон Мин во средината на 19 век.

Целото земјиште било во техничка сопственост на бурманскиот монарх. Извозот, заедно со нафтените извори, рударството на скапоцени камења и тиково дрво биле контролирани од монархот.  Бурма била витално вклучена во трговијата со Индискиот Океан . Тиковите дрвја биле ценети и пренаменети за извоз и тие главно биле користени за градење на бродови во Европа, поради неговата издржливост, и станало фокусна точка на бурманската извозна трговија од 1700-тите до 1800-тите.

### Британска Бурма (1885–1948)
Откако Бурма била освоена од Британците, земјата станала втора најбогата земја во Југоисточна Азија, по Филипините . Некогаш бил најголем извозник на ориз во светот. За време на британската администрација, Бурма снабдувала нафта преку нафтената компанија Бурма . Овој пазар на снабдување имал неуспех во големата депресија во 30-тите години на минатиот век. Бурма страдала, како и другите земји во овој регион, од падот на вкупното ниво на глобалната трговија. Бурма исто така имала богатство од природни и работни ресурси. Таа произведувала 75% од вкупното светско производство на тиково дрво и имала високо писмено население. Се верувало дека земјата е на брз пат кон развојот.

### По независноста (1948–)
Откако била формирана парламентарна влада во 1948 година, премиерот У Ну започнал политика на национализација . Тој се обидел да ја направи Бурма социјална држава со донесување на мерки за централно планирање . До 1950-тите, извозот на ориз се намалил за две третини, а извозот на минерали за над 96%. Плановите биле спроведени при поставување лесни потрошувачки индустрии од страна на приватниот сектор. Бурманскиот државен удар од 1962 година бил проследен со економска шема наречена Бурмански пат до социјализмот, план за национализација на сите индустрии, со исклучок на земјоделството. Катастрофалната програма ја претворила Бурма во една од најсиромашните земји во светот. Признавањето на Бурма во најмалку развиениот статус на земја од страна на Обединетите нации во 1987 година го истакна нејзиниот економски банкрот.

### Воено правило (1988–2011)
По 1988 година, режимот се повлекол од тоталитарниот социјализам. Тоа дозволило скромно проширување на приватниот сектор, дозволило некои странски инвестиции и доби многу потребни девизи. Економијата била оценета во 2009 година како најмалку слободна во Азија (врзана за Северна Кореја ). Сите суштински пазарни институции биле потиснати. Приватните претпријатија честопати се во ко-сопственост или индиректно се во сопственост на државата. Организацијата за надзор на корупцијата Транспаренси Интернешнл во својот Индекс за перцепција на корупција во 2007 година објавен на 26 септември 2007 година ја рангирала Бурма како најкорумпираната земја во светот, поврзана со Сомалија.

Националната валута е кјат . Бурма во моментов има двоен систем на девизен курс сличен на Куба. Пазарната стапка изнесувала околу двесте пати под утврдената стапка на владата во 2006 година. Во 2011 година, бурманската влада побарала помош од Меѓународниот монетарен фонд за проценка на опциите за реформа на сегашниот систем на девизниот курс, за стабилизирање на домашниот пазар на тргување со девизи и создавање економски нарушувања. Двојниот систем на девизен курс им овозможува на владите и на државните претпријатија да ги пренасочат средствата и приходите, но исто така и даваат на владата поголема контрола врз локалната економија и привремено да ја совлада инфлацијата.

Инфлацијата во просек изнесувала 30,1% помеѓу 2005 и 2007 година. Во април 2007 година, Националната лига за демократија организирала дводневна работилница за економијата. Работилницата заклучила дека вртоглаво растечката инфлација го попречува економскиот раст. „*Основните цени на стоките се зголемија од 30% на 60% откако воениот режим промовираше зголемување на платата на државните работници во април 2006 година*“, изјавил Соу Вин, модераторот на работилницата. „*Инфлацијата е исто така во корелација со корупцијата*“. Мајнт Теин, портпарол на партијата, додадел: „*Инфлацијата е критичен извор на сегашната економска криза*“.

Во последниве години, Кина и Индија се обиделе да ги зајакнат врските со Мјанмар за заемна корист. Европската Унија и некои нации, вклучувајќи ги САД и Канада, вовеле инвестициски и трговски санкции против Бурма. САД го забраниле целиот увоз од Бурма, иако ова ограничување било отстрането. Странските инвестиции доаѓаат првенствено од Народна Република Кина, Сингапур, Јужна Кореја, Индија и Тајланд .

### Економска либерализација (2011 година - денес)
Во 2011 година, кога владата на новиот претседател Теин Сеин дошла на власт, Бурма започнала голема политика на реформи, вклучително во антикорупцијата, регулација на девизниот курс, закони за странски инвестиции и оданочување. Странските инвестиции се зголемиле од 300 милиони американски долари во периодот 2009-10 година на 20 милијарди американски долари во 2010-11 година за околу 6567%. Големиот прилив на капитал резултирало во посилна бурманска валута, за околу 25%. Како одговор, владата ги ублажила ограничувањата на увозот и ги укинала даноците за извоз. И покрај сегашните проблеми со валутата, бурманската економија се очекувало да порасне за околу 8,8% во 2011 година. По завршувањето на длабокото пристаниште Давеи вредно 58 милијарди долари, Бурма се очекува да биде во центарот на трговијата што ги поврзува Југоисточна Азија и Јужнокинеското Море, преку Андаманското Море, до Индискиот Океан примајќи стоки од земјите на Блискиот Исток, Европа и Африка и поттикнување на растот во регионот АСЕАН.

Во 2012 година, Азиската банка за развој официјално започнала повторно да се ангажира со земјата, за финансирање на инфраструктурата и развојните проекти во земјата. Заемот од 512 милиони долари е првиот издаден од Азиската банка за развој на Мјанмар во последните 30 години и ќе биде насочен кон банкарски услуги, што на крајот ќе доведе до други големи инвестиции во патишта, енергија, наводнување и образовни проекти.

Во март 2012 година, се појавил предлог-закон за странски инвестиции, прв по повеќе од 2 децении. Овој закон ја надгледува невидената либерализација на економијата. На пример, предвидува дека странците повеќе не бараат локален партнер да започнат деловна активност во земјата и се во можност легално да изнајмуваат земјиште. Нацрт-законот исто така предвидува дека бурманските граѓани мора да сочинуваат најмалку 25% од квалификуваната работна сила на фирмата, а со последователна обука до 50-75%.

На 28 јануари 2013 година, владата на Мјанмар објавила зделки со меѓународни заемодаватели за откажување или рефинансирање на скоро 6 милијарди долари од својот долг, скоро 60 проценти од она што им го должи на странските заемодаватели. Јапонија отпишала 3 милијарди американски долари, нациите во групата Париски клуб отпишале 2,2 милијарди американски долари и Норвешка 534 милиони американски долари.

Внатрешните странски директни инвестиции на Мјанмар стабилно се зголемуваат по нејзината реформа. Земјата одобрила инвестициски проекти во вредност од 4,4 милијарди американски долари во периодот од јануари до ноември 2014 година.

Според еден извештај објавен на 30 мај 2013 година, од глобалниот институт *Мекинзи*, иднината на Бурма изгледа светла, а нејзината економија се очекува да се зголеми за четири пати до 2030 година, ако инвестира во повеќе технолошки индустрии. Ова сепак претпоставува дека други фактори (како што се трговија со дрога, континуирана војна на владата со специфични етнички групи, итн.) не ескалираат.

Заклучно со октомври 2017 година, помалку од 10% од населението во Мјанмар има сметка во банка. Почнувајќи од 2016–17, приближно 98 проценти од населението има паметни телефони и шемите за мобилни пари се спроведуваат без употреба на банки слично на африканските земји.

За проценка за 2018 година, БДП на Мјанмар по глава на жител требало да биде 6.509 американски долари во ПКМ по глава на жител и 1.490 американски долари во номинална глава по глава на жител .

## Внатрешни проблеми
Во првото истражување на национално ниво, владата на Мјанмар открила дека 37% од населението на земјата е невработено, а во просек 26% живеат во сиромаштија.

Сегашната состојба на бурманската економија, исто така, има значително влијание врз луѓето во Бурма, бидејќи економските тешкотии резултираат во екстремни одложувања на бракот и градењето на семејството. Просечната возраст на брак во Бурма е 27,5 години за мажи, 26,4 години за жени, речиси неспоредлива во регионот, со исклучок на развиените земји како Сингапур .

Бурма исто така има ниска стапка на плодност, од 2,07 деца по жена (2010 година), особено во споредба со другите земји од Југоисточна Азија со слична економска состојба, како Камбоџа (3,18) и Лаос (4,41), што претставува значителен пад од 4,7 во 1983 година, и покрај отсуството на национална политика за население. Ова барем делумно се припишува на економскиот напор што дополнителните деца го ставаат врз семејниот приход и резултираше со распространетост на нелегални абортуси во земјата, како и употреба на други форми на контрола на раѓањето .

Нацртот за закон за странски инвестиции во 2012 година, вклучувал предлог за трансформација на Комисијата за инвестиции во Мјанмар од тело назначено од владата во независен одбор. Ова може да донесе поголема транспарентност во процесот на издавање на лиценци за инвестиции, согласно предложените реформи изготвени од експерти и високи функционери. Сепак, дури и со овој нацрт, сепак ќе остане прашање дали може да се реши корупцијата во владата (излегле врски помеѓу одредени клучни лица во владата со луѓе поврзани со трговијата со дрога, како и многу индустрии кои користат присилна работа - за пример рударската индустрија).

Многу региони (како што е *Златниот триаголник*) остануваат забранети за странците, а во некои од овие региони, владата сè уште војува со одредени етнички групи.

## Индустрии
Главно земјоделско производство е оризот, кој опфаќа околу 60% од вкупната површина на земјата. Оризот сочинува 97% од вкупното производство на храна. Преку соработка со Меѓународниот институт за истражување на оризот , 52 модерни сорти ориз биле ослободени во земјата помеѓу 1966 и 1997 година, помагајќи да се зголеми националното производство на ориз на 14 милиони тони во 1987 година и на 19 милиони тони во 1996 година. До 1988 година, модерните сорти биле засадени на половина од полињата со ориз во земјата, вклучително и 98% од наводнуваните области. Во 2011 година, вкупното производство на бланширан ориз во Мјанмар изнесувал 10,60 милиони тони, што претставува зголемување од 1,8 проценти во 2010 година.

Во северната Бурма забраните за опиум завршиле со стара традиција на одгледување афион. Помеѓу 20.000 и 30.000 луѓе го напушттиле регионот Коканг како резултат на забраната во 2002 година.

Плантажите со гума се промовираат во области со голема височина како Монг Мао. Насадите со шеќер се одгледуваат во низините, како што е округот Монг Паук .

Недостатокот на образована работна сила квалификувана во модерната технологија придонесува за растечките проблеми на економијата.

Во последно време, земјата нема соодветна инфраструктура. Стоките патуваат првенствено преку границите на Тајланд и Кина и преку главното пристаниште во Јангон.

Железничките пруги се стари и рудиментирани, со малку поправки од нивната изградба кон крајот на 19 век. Во моментов Кина и Јапонија обезбедуваат помош за надградба на железничкиот сообраќај. Автопатиштата се нормално поплочени, освен во оддалечените погранични региони.  Недостаток на енергија е честа низ целата земја, вклучително и во Јангон . Околу 30 проценти од населението во земјата е без електрична енергија, со 70 проценти од луѓето кои живеат во рурални области. Цивилната влада посочила дека електрична енергија ќе се увезува од Лаос за да се исполни побарувачката.

Другите индустрии вклучуваат земјоделски производи, текстил, производи од дрво, градежни материјали, скапоцени камења, метали, нафта и природен гас.

Приватниот сектор доминира во земјоделството, лесната индустрија и транспортните активности, додека владата ги контролира енергетиката, тешката индустрија и воената индустрија.

### Производство на облека
Индустријата за облека е главен творец на работни места во областа Јангон, со околу 200.000 работници вработени вкупно во средината на 2015 година. Владата на Мјанмар вовела минимална плата од 4.800 кјати (3,18 американски долари) на ден за работниците за облека од март 2018 година.

Секторот за облека во Мјанмар забележал значителен прилив на странски директни инвестиции, ако се мери со бројот на влезови, наместо со нивната вредност. Во март 2012 година, шест најголеми производители на облека во Тајланд објавиле дека ќе го пренесат производството во Бурма, главно во областа Јангон, наведувајќи ги пониските трошоци за работна сила. Во средината на 2015 година, се дознало дека околу 55% од официјално регистрираните фирми за облека во Мјанмар се целосно или делумно во странска сопственост, со околу 25% од странските фирми од Кина и 17% од Хонгконг. Фирмите поврзани со странство го снабдуваат скоро целиот извоз на облека, и тие рапидно се зголемиле во последниве години, особено по укинувањето на санкциите на ЕУ во 2012 година.  Мјанмар извезува облека и текстил во вредност од 1,6 милијарди долари во 2016 година.

### Нелегална трговија со дрога
мини|450x450пкс| Светска мапа на примарни светски производители на опиум или хероин. Регионот Златен триаголник, во кој е и Бурма, е назначен на оваа мапа.
Бурма (Мјанмар) е најголемиот производител на метамфетамин во светот, со мнозинство на *ya ба* извезени Тајланд а произведени во Бурма, особено во *Златен Триаголник* и североисточен Шан, која граничи со Тајланд, Лаос и Кина. *Ја ба,* произведена од *Бурма*, обично се тргува до Тајланд преку Лаос, пред да биде пренесен преку североисточниот дел на тајландскиот регион Исан .

Во 2010 година, Бурма тргувала со 1 милијарда таблети во соседен Тајланд. Во 2009 година, кинеските власти заплениле над 40 милиони таблети кои биле нелегално тргувани од Бурма. Етничките милиции и бунтовничките групи (особено Обединетата државна армија ) се одговорни за голем дел од ова производство; сепак, се верува дека бурманските воени единици се силно вклучени во трговијата со дрога.

Бурма е исто така 2-ри најголем снабдувач на опиум (по Авганистан ) во светот, со 95% од опиумот одгледуван во државата Шан . Нелегалните наркотици генерирале извоз од 1 до 2 милијарди американски долари годишно, а проценките се дека 40% од девизните средства на земјата доаѓаат од лекови. Напорите за искоренување на одгледувањето опиум поттикнале многу етнички бунтовнички групи, вклучувајќи ја Државната армија на Обединетите и Коканг да диверзифицираат во производството на метамфетамин.

Пред 80-тите години на минатиот век, хероинот обично се транспортирал од Бурма во Тајланд, пред да се тргува по морски пат до Хонгконг, што била и сè уште останува главната транзитна точка на која хероинот влегува на меѓународниот пазар . Сега, трговијата со дрога е заобиколена во јужна Кина (од Јунан, Гуижоу, Гуангкси, Гуангдонг ) поради растечкиот пазар за дрога во Кина, пред да стигне до Хонгконг.

Работата на големите шверцери на дрога им овозможило да навлезат во другите сектори на бурманската економија, вклучувајќи ги банкарството, авионската, хотелската и инфраструктурната индустрија. Нивната инвестиција во инфраструктурата им овозможило да остварат поголем профит, да ја олеснат трговијата со дрога и перењето пари. Уделот на неформалната економија во Мјанмар е еден од најголемите во светот што се внесува во трговија со нелегална дрога.

### Нафта и гас
[мини| Бензинска пумпа во [Непјидо|Најпидау]]

* Претпријатието за нафта и гас во Мјанма (МОГЕ) е национална компанија за нафта и гас во Бурма . Компанијата е единствен оператор за истражување и производство на нафта и гас, како и домашен пренос на гас преку 1900 километри копнена мрежа на гасоводот.
* Проектот Јадана е проект за експлоатација на полето за гас Андаманското Море и за пренесување на природен гас до Тајланд преку Мјанмар .
* Нафтоводите Сино-Бурма се однесуваат на планираните цевководи за нафта и природен гас што ги поврзува пристаништето во Бурма во длабока вода на Бенгалскиот Залив со Кунминг во провинцијата Јунан, Кина .
* Норвешката компанија „*Сидрил*“, сопственост на Џон Фредриксен, е вклучена во оф-шор нафта, што се очекува да им даде на бурманската влада приходи од нафта и извоз на нафта.
* Мјанмар извезилае 3,5 милијарди долари гас, претежно во Тајланд во фискалната година до март 2012 година.

### Обновлива енергија
Мјанмар има богата сончева енергија и хидроенергетски потенцијал. Техничкиот потенцијал за сончева енергија на земјата е највисок меѓу нациите од подрегионот Голем Меконг. Енергијата на ветерот, биогасот и биомасата имаат ограничен потенцијал и слабо се развиваат.

### Скапоцени камења
Економијата на Унијата на Мјанмар во голема мера зависи од продажбата на скапоцени камења како што се сафири, бисери и жад . Рубините се најголем заработувач; 90% од светските рубини потекнуваат од земјата, чии црвени камења се ценети за нивната чистота и нијанса . Тајланд купува мнозинство камења во земјата. „ *Долината на рубини* “, планинска област Могок, 200 километри северно од Мандалај, е познат по реткиот рубин и сафир .

Мјанмар е познат по своето производство на златни бисери од Јужно Море. Во последниве години, земјите го имаа на аукција своето производство во Хонгконг, прво организирано од компанијата *Belpearl* во 2013 година, за да ги оценат критичарите и цените, поради силното кинеско побарување. Познати бисери ја вклучуваат *Нова зора* на Мјанмар, кружен златен бисер од 19 мм, кој се продава на анонимен купувач за необјавена цена.

Во 2007 година, по спроведувањето на про-демократските протести во Мјанмар, организациите за човекови права, трговците со скапоцени камења и првата дама на САД, Лора Буш, повикале на бојкот на аукцијата на скапоцени камења во Мјанмар, што се одржувала двапати годишно, тврдејќи дека продажбата на камењата му донела профит на диктаторскиот режим во таа земја. Деби Стокхард од алтернативната мрежа АСЕАН на Бурма изјавила дека рударските оператори користеле лекови врз вработените за да ја подобрат продуктивноста, со веќе користени игли, зголемувајќи го ризикот од инфекција со ХИВ : „*Овие рубини се црвени со крвта на младите*“. Брајан Лебер (41-годишен златар кој го основал Проектот за помош на Бурма за накит) изјавил: „*За сега, бурманските скапоцени камења не треба да бидат горди.* *Тие треба да бидат предмет на одбивност. Тоа е единствената земја каде што се добива рубин со врвен квалитет, но јас престанав да се занимавам со нив. Не сакам да бидам дел од мизеријата на една нација. Ако некој побара рубин сега ќе му покажам убав розов сафир*. “ 

Ричард В. Хјуз, автор на *Рубин и Сафир*, од Бангкок, кој направил многу патувања во Бурма, истакнува дека за секој продаден рубин, преку границата со Тајланд се шверцува друг скапоцен камен што поддржува егзистенцијално рударство. Индустријата на скапоцени камења во Бурма е камен-темелник на бурманската економија со извоз надминува една милијарда долари.

Дозволите за нови рудници со скапоцени камења во државата Могоке, Минешу и Нанјар ќе бидат издадени од Министерството според соопштението издадено од Министерството на 11 февруари. Додека многу санкции ставени врз поранешниот режим биле ублажени или укинати во 2012 година, САД оставиле недопрени ограничувања за увоз на рубини од Мјанмар. Според неодамнешните измени и дополнувања на новиот закон за странски инвестиции во Мјанмар, повеќе нема минимално барање за капитал за инвестиции, освен во рударски потфати, за кои е потребен значителен доказ за капитал и мора да бидат документирани преку домашна банка. Друго важно разјаснување во законот за инвестиции е откажување на ограничувањата за странска сопственост во заеднички вложувања, освен во ограничени сектори, како што е рударството, каде СДИ ќе бидат ограничени на 80 проценти.

### Туризам
Од 1992 година, владата го охрабрува туризмот. Во 2008 година, помалку од 750.000 туристи влегле во земјата но имало значителен раст во текот на изминатите години. Во 2012 година, 1,06 милиони туристи ја посетиле земјата  а 1,8 милиони се очекувало да ја посетат до крајот на 2013 година.

Така, туризмот е растечки сектор во економијата на Бурма. Бурма има разновидни туристички атракции и се служи на меѓународно ниво од бројни авиокомпании преку директни летови. Домашните и странските авиокомпании исто така вршат летови во рамките на земјата. Влезот на копно со граничен премин е дозволен на повеќе гранични контролни пунктови. Владата бара важечки пасош со влезна виза за сите туристи и деловни луѓе. Од мај 2010 година, странските деловни посетители од која било земја можат да аплицираат за виза при пристигнување кога минуваат низ меѓународните аеродроми во Јангон и Мандалај, без претходно да се договорат со туристички агенции. И туристичката и деловната виза важат 28 дена, се обновуваат за дополнителни 14 дена за туризам и три месеци за деловна активност. Да се види Бурма преку личен туристички водич е популарно. Патниците можат да изнајмат водичи преку туристички агенции.

 Аунг Сан Су Чи побарала меѓународните туристи да не ја посетуваат Бурма. Програмите за принудна работа на хунтата биле фокусирани на туристички одредишта кои биле сериозно критикувани за нивните досиеја за човекови права. Дури и непочитувајќи ги очигледно владините такси, министерот за хотели и туризам во Бурма, генерал-мајор Сав Луин неодамна признал дека владата добива значителен процент од приходите на туристичките услуги во приватниот сектор. *„Да не го спомнувам фактот дека само многу мало малцинство на сиромашни обични луѓе во Бурма некогаш заработуваат пари со каква било врска со туризмот*.“ 

Пред 2012 година, голем дел од земјата била целосно забранета за туристите, а војската многу строго ги контролирала интеракциите меѓу странците и луѓето од Бурма. Мештаните не смееле да разговараат за политика со странци, и доколку го сториле тоа им се заканувало казна затвор, а во 2001 година, Одборот за унапредување на туризмот во Мјанмар издал наредба за локалните власти да ги штитат туристите и да ги ограничат „*непотребните контакти*“ меѓу странците и обичните бурманци. Од 2012 година, Бурма се отворила за повеќе туризам и странски капитал, синоним за транзицијата на земјата кон демократија.

### Инфраструктура
Самитот за инфраструктура во Мјанмар 2018 истакнал дека Мјанмар има итна потреба да го „*затвори инфраструктурниот јаз*“, со предвидена потрошувачка од 120 милијарди американски долари за финансирање на неговите инфраструктурни проекти до 2030 година. Поконкретно, инфраструктурниот развој во Мјанмар треба да одговори на три големи предизвици во текот на следните години: 1) Модернизација на патот и интеграција со соседните патишта и сообраќајни мрежи; 2) Развој на регионални аеродроми и проширување на постојниот капацитет на аеродромот и 3) Одржување и консолидација на инфраструктурата во градскиот сообраќај, вклучително и не ограничувајќи се на водни такси и климатизирани автобуси. Мјанмар треба да ја зголеми својата инфраструктура што ја овозможува сообраќајот, напојувањето и јавните комунални услуги.

## Надворешна трговија
мини|450x450пкс| Бурмански извоз во 2006 година

## Макро-економски трендови
Ова е графикон на трендот на бруто-домашниот производ на Бурма по пазарни цени проценет од Меѓународниот монетарен фонд и „*Еконстатс*“ со бројки во милиони кјати во Мјанмар .

Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 2004-2017 година (во милијарди).

### Странски инвестиции
Иако странските инвестиции се охрабрени, тие досега наишле на само умерен успех. Ова е затоа што странските инвеститори биле негативно погодени од политиките на владата на хунтата и поради меѓународниот притисок да ја бојкотираат владата на хунтата. Соединетите Американски Држави вовеле трговски санкции против Бурма. Европската Унија поставила ембарго за оружје, нехуманитарна помош, забрана за визи на водачите на воениот режим и ограничени забрани за инвестиции. И Европската Унија и САД поставиле санкции врз основа на кршење на човековите права во земјата. Многу нации во Азија, особено Индија, Тајланд и Кина, активно тргувале со Бурма. Сепак, на 22 април ЕУ ги суспендирала економските и политичките санкции против Бурма.

Претпријатијата од јавниот сектор остануваат многу неефикасни, а напорите за приватизација се закочени.  Проценките за надворешната трговија на Бурма се многу двосмислени заради големиот обем на тргување со црниот пазар . Главен постојан проблем е неуспехот да се постигне монетарна и фискална стабилност. Поради ова, Бурма останува сиромашна земја без подобрување на животниот стандард за поголемиот дел од населението во текот на изминатата деценија. Главните причини за континуиран слаб раст се лошото планирање на владата, внатрешните немири, минималните странски инвестиции и големиот трговски дефицит . Една од неодамнешните владини иницијативи е искористување на големите наоѓалишта на природен гас во Бурма. Во моментов, Бурма привлекла инвестиции од тајландски, малезиски, филипински, руски, австралиски, индиски и сингапурски компании. Трговијата со САД изнесувала 243,56 милиони американски долари заклучно со февруари 2013 година, што претставува 15 проекти и само 0,58 проценти од вкупниот број, според владината статистика.

Специјалниот извештај на *Економист* за Бурма укажува на зголемена економска активност како резултат на политичката трансформација на Бурма и приливот на странски директни инвестиции од азиските соседи. На пример, во близина на индустрискиот парк Мингаладон, фабриките во јапонска сопственост се издигнале од „*остатоците*“ предизвикани од „*децениските санкции и економското лошо управување*“.  Јапонскиот премиер Шинзо Абе ја посочил Бурма како економски привлечен пазар што ќе помогне да се стимулира јапонската економија.  Меѓу своите различни претпријатија, Јапонија помага во изградбата на пристаништето Тилава, кое е дел од специјалната економска зона Тилава, и помага да се поправи снабдувањето со електрична енергија во Јангон .

Јапонија не е најголем инвеститор во Мјанмар. „*Тајланд, на пример, вториот најголем инвеститор во Мјанмар по Кина, напредува со поголема верзија на Тилава кај Давеи, на [[Танинтаји (округ)|брегот]] Тенасерим во Мјанмар.&nbsp;.* *. . Тајландските владетели со векови играат со идејата за изградба на канал преку Кра Истмус, поврзувајќи го [[Тајландски Залив|Тајландскиот Залив]] директно со [[Андаманско Море|Андаманското Море]] и [[Индиски Океан|Индискиот Океан за]] да го избегнат патувањето околу полуостровот Малезија низ [[Малачки Проток|Малаканскиот теснец]]“*.

Давеи би му ја дал таа врска на Тајланд. Кина, убедливо најголемиот инвеститор во Бурма, се фокусирала на изградба на нафтоводи и гасоводи кои „*ја преминуваат целата земја, почнувајќи од нов терминал кај Кјаукфиу, веднаш под Ситве, па сè до  [[Мандалеј|Мандалај]] и до кинескиот пограничен град Руили, а потоа Кунминг, главниот град на [[Јунан|провинцијата Јунан]]* “. Ова би ја спречило Кина „*да мора да инкасира масло од Африка и Блискиот Исток преку тесно грло околу Сингапур*“.

Според „Светска книга на факти“ на ЦИА:,

Економијата бележи постојан раст на реалниот БДП од најмалку 5% од 2009 година.

### Странска помош
Нивото на меѓународна помош за Бурма е меѓу најниските во светот (и најниско во регионот на Југоисточна Азија )  Бурма добива 4 американски долари по глава на жител како помош за развој, во споредба со просекот од 42,30 американски долари по глава на жител.

Во април 2007 година, Канцеларијата за отчет на Владата на САД (ГАО) ги идентификувала финансиските и другите ограничувања што воената влада ги става на меѓународната хуманитарна помош во земјата од Југоисточна Азија. Извештајот на ГАО, насловен како „*Програми за помош ограничени во Бурма*“, ги истакнува специфичните напори на бурманската влада да ја попречи хуманитарната работа на меѓународните организации, вклучително и со ограничување на слободното движење на меѓународниот персонал во земјата. Во извештајот се забележува дека режимот ја засилил својата контрола врз работата за помош откако бил соборен поранешниот премиер Кин Ниунт во октомври 2004 година.

Понатаму, во извештаите се наведува дека воената влада донела упатства во февруари 2006 година, со што се официјализирале ограничувачките политики на Бурма. Според извештајот, упатствата налагаат програмите водени од хуманитарни групи „*да го зајакнуваат и штитат националниот интерес*“ и меѓународните организации да се координираат со државните агенти и да ги избираат своите бурмански вработени од списоци на поединци подготвени од владата. Официјални лица на Обединетите нации ги прогласиле овие ограничувања за неприфатливи.

Американскиот претставник Том Лантос изјавил:

Претставникот на САД Илеана Рос-Лехтинен изјавила дека извештајот „*ја нагласува потребата од демократска промена во Бурма, чиј воен режим произволно апси, мачи, силува и погубува свој народ, безмилосно ги прогонува етничките малцинства и бизарно си гради нов главен град додека не успеа да се справи со се поитните предизвици на бегалскиот прилив, недозволената трговија со наркотици и луѓе и ширењето на ХИВ / СИДА и други заразни болести* “.

## Други статистички податоци
**Електрична енергија - производство:** 5,961 милијарди kWh (проценка на 2006 година) )

**Електрична енергија - потрошувачка:** 4,298 милијарди kWh (проценка на 2006 година) )

**Електрична енергија - извоз:** 0 kWh (2007)

**Електрична енергија - увоз:** 0 kWh (2007)

**Земјоделство - производи:** ориз, пулсира, грав, сусам, кикиритки, шеќерна трска; тврдо дрво; риба и производи од риба

**Валута:** 1 кјат (К) = 100 пии

Девизни **курсеви:** кјати по американски долар - 1.205 (проценка на 2008 година), 1.296 (2007 година), 1.280 (2006 г.), 5.82 (2005 г.), 5.7459 (2004 г.), 6.0764 (2003 г.) белешка: неофицијалните курсеви се движеле во 2004 година од 815 кјати за американски долар до скоро 970 кјати за американски долар, а до крајот на годината 2005 година, неофицијалниот курс бил 1.075 кјати за американски долар; прикажаните податоци за 2003-05 година се официјални курсеви

**Директни странски инвестиции** Во првите девет месеци од 2012–2013 година, Мјанмар добил инвестиција од 794 милиони американски долари. Кина има најголеми инвестициски заложби за оваа фискална.

**Надворешна трговија** Вкупната надворешно-трговска размена за 2012 година изнесувала 13,3 милијарди американски долари или 27% од БДП на Мјанмар.

## Користена литература

## Дополнителна литература

* Мјанмар бизнис денес; Печатено издание, 5 ноември 2015 година. Геотермална енергија во Мјанмар, обезбедување електрична енергија за развој на источните граници, од Дејвид ДуБајн и Хишамудин Кох
* Мјанмар бизнис денес; Печатено издание, 19 јуни 2014 година. Институционални ограничувања во инфраструктурата на Мјанмар и како да ги пополните празнините, од Дејвид ДуБајн и Хишамудин Кох
* Мјанмар бизнис денес; Печатено издание, 27 февруари 2014 година. Патоказ за градење на Мјанмар во корпата за храна во Азија, од Дејвид ДуБајн и Хишамудин Кох
* Тајпеј Американска стопанска комора; Тема списание, Анализа, ноември 2012 година. Мјанмар: Последна граница на Југоисточна Азија за инвестиции, од Дејвид ДуБајн
* Тајван АСЕАН центар за студии; Списание АСЕАН Outlook, мај 2013 година. Занемарени можности во индустријата и клима за инвестиции во Мјанмар, дело на Дејвид ДуБајн

## Надворешни врски

* Google Earth мапа на инфраструктура за нафта и гас во Мјанмар
* Мјанмар Министерството за трговија (ММЦ) Вести, информации, списанија, списанија поврзани со бурмански бизнис и трговија
* Мјанмар-трговска комора на САД
* Сојуз на трговски и индустриски комори на Мјанмар (УМФЦЦИ) http://www.umfcci.com.mm/
* Резиме на статистика за трговија на Светска банка Мјанмар