open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Осека (филм од 1969)

**„Осека“** — филм на режисерот Владимир Павловиќ од 1969 година. Главните улоги ги играат: Драгомир Бојаниќ Гидра, Велимир Бата Живојиновиќ, Душан Јаниќијевиќ, Душан Булајиќ, Јанез Врховец.

## Синопсис
Дејствието на филмот се одвива во мало село во Србија, во 1941 година, а низ судбината на жителите се прикажани стравотиите и апсурдот на воените случувања. Епилог се случува во Ваљево во 1944 година. Нагонот за одмазда води до сурова пресметка меѓу двајца мажи кои се идеолошки противници, а во минатото биле соседи и пријатели. 

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Шумадија
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Ваљево
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови на Авала филм
Категорија:Филмови на Владимир Павловиќ
Категорија: Филмови со Јанез Врховец
Категорија: Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Душан Јаниќијевиќ
Категорија:Филмови со Душан Булајиќ
Категорија:Филмови со Драгомир Бојаниќ Гидра
Категорија:Филмови од 1969 година
Категорија:Филмови за Втората светска војна
Право на ефикасна правна помош

**Правото на ефикасна правна** **помош** е право на лице чии човекови права се повредени за правна помош. Таквата правна помош мора да биде достапна, обврзувачка, способна да ги изведе сторителите пред лицето на правдата, да обезбеди соодветни репарации и да спречи понатамошни повреди на правата на лицето. Правото му гарантира на поединецот способност да бара помош од државата директно наместо преку меѓународен процес. Тоа е практично средство за заштита на човековите права на државно ниво и бара државата не само да ги штити човековите права de jure туку и во пракса за поединечни случаи. Правото на ефикасна помош вообичаено е признаена како човеково право во меѓународните инструменти за човекови права.

Правото на ефикасна помош е изразено во член 8 од Универзалната декларација за човекови права, член 2 од Меѓународниот пакт за граѓански и политички права, член 13 од Европската конвенција за човекови права и член 47 од Повелбата на Европската унија за Основни права.

## Баратели на азил
Правото на ефикасна помош се повикува во случаи на баратели на азил во кои има право да се спречи државата да депортира барател на азил пред да го реши барањето за азил на барателот, и дека по одбивањето на барањето за азил, барателот има практична способност за жалба со тоа што ќе добијат доволно време и пристап до правно застапување. Судовите генерално не утврдиле дека државата треба да обезбеди адвокат, дури и кога барателот на азил не може да си дозволи тоа, под услов адвокат да не е неопходен за пристап до ефикасна помош. Судовите утврдиле дека прекумерно формален процес може да го наруши правото на ефикасна помош, особено кога не е обезбеден адвокат.

## Европска унија
Во правото на Европската унија, правото на ефикасна помош се применува надвор од човековите права за сите права предвидени со правото на ЕУ што се спроведуваат во судовите на земјите-членки.

## Тортура
Комитетот за човекови права на Обединетите нации изјавил дека во случаи на тортура, правото на ефикасна помош бара од државите да ги истражат наводите за тортура, да ги гонат сторителите, да обезбедат компензација на жртвите и да спречат повторување на слични прекршувања. Начелото на правото на ефикасна помош е изразено во член 14 од Конвенцијата на Обединетите нации против тортура.

## Дополнителна литература
* 
* 
## Наводи

Категорија:Човекови права
Централен Сан Педро

мини|200x200пкс| Поглед на реката Сан Педро неколку километри низводно од предложеното место на браната.
**Централен Сан Педро** е контроверзен енергетски проект кој имал за цел да изгради хидроцентрала во реката Сан Педро, регионот Лос Риос, Чиле. Браната и придружната инфраструктура на проектот ќе се генерирале вкупно 170 мегавати. Проектот бил прекинат во 2009 година поради проблеми поврзани со геологијата на областа, но потоа повторно се активирал во 2019 година.

Од 2019 година, општините Пангуипули и Лос Лагос, двете најдиректно погодени општини, го отфрлиле проектот. Градоначалникот на Лос Лагос, меѓу другите луѓе, изразил загриженост за влијанието на проектите врз туризмот и биоразновидноста. На 7 септември 2019 година, три или повеќе вооружени лица ги нападнале привремените инсталации на проектот при што бил запален магацинот. Во рок од една недела, Колбун СА одговориле со пополнување правни дејствија против одговорните.

Во септември 2022 година, проектот бил ставен во мирување бидејќи Колбун СА изјавиле дека не продолжувааат со законските постапки за негово основање.
центар|мини|600x600пкс| Шема што ја покажува позицијата на реката Сан Педро во сливот на реката Валдивија . Езерата се прикажани со зелена боја.

## Поврзано

* ХидроАјсен

## Наводи

Категорија:CS1 Spanish-language sources (es)
Категорија:Хидроелектрани во Чиле
Екофагија

**Екофагија** е термин измислен од Роберт Фрејтас што значи буквално консумирање на екосистемот. Потекнува од грчкиот „οἶκος“ (), што се однесува на „куќа“ или „домаќинство“, а грчкиот „φαγεῖν“ (), „да јаде“. Терминот „екофагија“, измислен од Фреитас, укажува на катастрофалното сценарио во кое нанотехнолошките автомати синтетизирани од луѓето ќе почнат да се натпреваруваат со живите екосистеми, користејќи ги како резервоари на хемиски ресурси пред конечно да ги уништат.

Фреитас го употребил терминот за да опише сценарио кое вклучувало молекуларна нанотехнологија што тргнала наопаку. Во оваа ситуација (наречена сценарио за сива гума ) нанороботите кои се самореплицираат надвор од контрола, консумираат цели екосистеми, што резултирало со глобална екофагија.Сепак, зборот „екофагија“ сега се применува поопшто во однос на кој било настан  јадрена војна, ширење на монокултура, масивни изумирања на видови — што може суштински да ја промени планетата. Научниците сугерирале дека овие настани може да резултираат со екоцид со тоа што ќе го поткопаат капацитетот на биолошката популација на Земјата да се поправи. Други сугерираат дека посекојдневните и помалку спектакуларни настани - неуморниот раст на човечката популација, постојаната трансформација на природниот свет од страна на човечките суштества - на крајот ќе резултирале со планета која е значително помалку енергична и планета која е, освен луѓето, во суштина безживотно. Овие луѓе веруваат дека сегашната човечка траекторија не става на пат кој на крајот ќе доведе до екофагија. Во трудот во кој Фреитас го измислил терминот тој напишал:Можеби најрано препознаената и најпозната опасност од молекуларната нанотехнологија е ризикот дека самореплицираните нанороботи способни да функционираат автономно во природната средина можат брзо да ја претворат таа природна средина (на пример, „биомаса“) во реплики на самите себе (на пр. наномаса“) на глобална основа, сценарио кое обично се нарекува „проблем на сивата гума“, но можеби поправилно наречено „глобална екофагија“.

## Поврзано
* Екоцид
* Молекуларен склопувач

## Наводи

## Надворешни врски

* *[http://lifeboat.com/ex/global.ecophagy Некои ограничувања на глобалната екофагија од биојади нанорепликатори, со препораки за јавна политика]*
* критички осврт на статијата Фреитас  во групата за биосигурност
*  од Ник Сабо
* Човечка глобална екофагија (или, колку брзо луѓето можат да ја консумираат Земјата?  ) 
* Наводи за „Намерна екофагија“.
* „Дневни вести за нанотехнологијата“
* https://www.urbanomic.com/document/ecophagy/

Категорија:Еколошки катастрофи
Излевање на нафта од Тасман Спирит

**Излевањето на нафта од Тасман Спирит** се случило во Арапското Море веднаш надвор од пристаништето Карачи, Пакистан на 27 јули 2003 година, кога *Тасман Спирит*, танкер со нафта во сопственост на малтешката компанија Асимина Маритиме, кој пловел за пристаништето Карачи  од Харг, Иран, се насукал додека се движел кон пристаништето Карачи, на плажата Клифтон, во 12:57 часот по локално време и истурил околу 30.000 метрички тони лесна сурова нафта во следните неколку дена. Се сметало дека е една од најлошите еколошки катастрофи предизвикани од човекот во Пакистан. Излевањето на *Тасман Спирит* нафтата, првично извлечена од нафтените полиња во Иран, на крајот зафатила 16 км на главната јавна плажа на градот и пристаништето во Карачи, кои биле многу или умерено покриени со нафта.

## Излевање
Бродот превезувал 67.532 метрички тони нафта, од кои околу 27.000 тони се излеале во Арапското Море. Бродот бил пилотиран во пристаништето Карачи во моментот на несреќата кога се насукал во навигацискиот канал на пристаништето Карачи. Како последица на првичното заземјување, трупот бил оштетен и излеани биле мали количества сурова нафта. Напредниот дел на бродот бил цврсто насукан и заглавен во кал и тиња, а средниот дел се потпирал на една карпа. Силните ветрови и напливот на југозападниот монсун резултирале со голем структурен стрес на трупот и почнале да се појавуваат пукнатини на трупот во следните денови и бродот полека почнал да се распаѓа. До 14 август, бродот се поделил на два дела, ослободувајќи околу 27.000 тони од својата лесна сурова нафта во Арапското Море. Во тоа време, биле направени напори да се спаси преостанатата сурова нафта на бродот и голем број помали танкери, биле искористени за спасување на повеќе од половина од суровата нафта.

## Наводи

Категорија:Еколошки катастрофи
Категорија:Трговски бродови
Категорија:Нафтени танкери
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Домашен тероризам

мини| Последици од бомбашкиот напад во Оклахома Сити, најсмртоносниот домашен терористички напад во историјата на САД
**Домашен тероризам** е форма на тероризам во кој жртвите „во една земја се цел на сторител со исто државјанство“ како и жртвите. Постојат многу дефиниции за тероризам, и ниту една од нив не е универзално прифатена.

## Дефиниција
Иако постојат многу потенцијални дефиниции за домашниот тероризам, тој во голема мера се дефинира како тероризам во кој сторителот ја таргетира неговата/нејзината земја. Ендерс го дефинирал домашниот тероризам како „домашно одгледување во кое местото, целта и сторителите се од иста земја“. Терминот „домашен тероризам“ произлегува од џихадистичкиот тероризам против луѓето од Запад. Вилнер и Добулоз го опишаа домашниот тероризам како „автономно организирани радикализирани западњаци со мала директна помош од транснационалните мрежи, обично организирани во земјата или земјата домаќин, а цели на сограѓаните“. Извештајот на Конгресната служба за истражување, *Американски џихадистички тероризам: Борба против сложена закана,* го опишува домашниот тероризам како „терористичка активност или заговори овековечени во САД или во странство од американски граѓани, постојани легални жители или посетители радикализирани главно во САД“. Стејт департментот на САД го дефинирал тероризмот во 2003 година како „насилство со предумисла, политички мотивирано извршено врз неборбени цели од страна на супнационални групи или тајни агенти, вообичаено наменето да влијае врз публиката“. Сепак, американската влада не може да обвини некого за домашен тероризам, бидејќи не постои таков кривичен закон.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* National Counterterrorism Center
Категорија:Јавна безбедност
Категорија:Злосторства од омраза
Сантим

десно|мини| 10 француски сантими (1963)
десно|мини| 10 француски сантими (1963)
**Сантим** (од ) — француски поим за „стоти“ дел од валутата и се користи  како име на фракционата валута во неколку франкофонски земји (вклучувајќи ги Швајцарија, Алжир, Белгија, Мароко и Франција).

Во Франција, употребата на *сантим* потекнува од воведувањето на декадниот монетарен систем под Наполеон. Овој систем имал за цел да ги замени недецималните делови на постарите монети. Монетата од пет сантими била позната како *су*, односно солидус или шилинг.

Во франкофонска Канада канадскиот долар е официјално познат како *сент* (се изговара /sɛnt/) и на англиски и на француски. Меѓутоа, во пракса, обликот *cenne* (се изговара /sɛn/) целосно го заменил официјалниот *цент*. Говорната и писмената употреба на официјалниот *сент* во франкофонска Канада е исклучително невообичаена. На канадскиот француски народен јазик *sou*, *sou noir* ( значи „црно“ на француски), *cenne* и *cenne noire* се сите нашироко познати, користени и прифатени називи кога се однесуваат на кој било  од канадски долар или монета од 1¢ (колоквијално позната како „пени“ на северноамерикански англиски).

## Поделба на еврото: центи или сантими?
Во Европската заедница *цент* е официјалното име за една стотинка од еврото. Меѓутоа, во земјите од француско говорно подрачје, зборот *centime* е претпочитан поим. Врховниот совет на францускиот јазик на Белгија во 2001 година препорачал употреба на *сантим*, бидејќи *cent* е и француски збор за „стотка“. Аналогна одлука била објавена во Списанието *„Journal officiel“* во Франција (2 декември 1997 година).

Во Мароко, дирхамите се поделени на 100 *сантими* и може да се најдат цени во земјата наведени во *сантими* наместо во дирхами. Понекогаш *сантимите* се познати како франци или, во поранешните шпански области, пезети.

## Употреба
Сантимот е една стотина од следните основни парични единици:

### Тековни
* Алжирски динар
* Бурундски франк
* CFP франк
* CFA франк
* Коморски франк
* Конгоански франк
* Џибутски франк
* Етиопски бир (како сантим)
* Гвинејски франк
* Хаитски гурд
* Марокански дирхам
* Руандски франк
* Швајцарски франци (само од француски и англиски јазик; италијанските говорници користат centesimo.)

### Застарени
* Алжирски франк
* Белгиски франк (холандски: )
* Камбоџански франк
* Француски камерунски франк
* Француски франк од Гвајана
* Француски франк
* Гваделупски франк
* Катангез франк
* Латвиски лат (латвиски: santīms)
* Луксембуршки франк
* Малгашки франк
* Малиски франк
* Мартиник франк
* Монегаски франк
* Mарокански франк
* Франк Нови Хебриди
* Реинионски франк
* Шпанска пезета
* Tуниски франк
* Вестфалски франк

## Наводи

Категорија:Монети
Прва Бундеслига во ракомет (мажи)

**Прва Бундеслига** (германски: LIQUY MOLY Handball-Bundesliga) — највисока германска професионална ракометна лига. Победникот во натпреварувачката сезона е официјален германски ракометен шампион. Седиштето на лигата се наоѓа во Дортмунд.

## Историја
Бундеслигата била основана во сезоната 1966/67 и првично функционирала со две секции, северна и јужна. Од 1977 година Бундеслигата фунционира како единствена секција прва дивизија, моментално составена од осумнаесет екипи. Во 1981 година била основана Втората Бундеслига како втора дивизија, заменувајќи ја т.н. *Регионална лига* која станала трета дивизија.

## Сезона
Сезоната се состои од 34 натпреварувачки рунди и секоја од екипите игра против секого на домашен и гостински терен. Вообичаено натпреварувачката сезона започнува во август или септември и завршува во мај. Првите две екипи обезбедуваат пласман во ЕХФ Лигата на шампионите следната сезона. Екипите пласирани од третото до шестото место обезбедуваат пласман во ЕХФ Европската лига.

## Испаѓање и промоција

До 2011 година, последните две екипи на крајот на сезоната испаѓале во Втората Бундеслига за следната сезона, било во нејзината северна или јужна секција. Шеснаесеттопласираната екипа играла бараж натпревар на домашен и гостински терен против победникот од второпласираните екипи од северната и јужна секција од Втората Бундеслига. Победниците од двете секции во Втората Бундеслига автоматски обезбедувале пласман во Првата Бундеслига. Од сезоната 2017&ndash;18, последните две екипи од Првата Бундеслига директни испаѓале во Втората Бундеслига, додека пак првите две екипи од Втората Бундеслига директно добиваат прмоција во Првата Бундеслига.

## Екипи
Екипи во натпреварувачката сезона 2022–23.

## Прваци
### Прваци по сезона
Целосен список на германски ракометни прваци од 1950 година.

### Титули по екипа

## ЕХФ Коефициент
;Рангирање на европските ракометни лиги:
Рангирање според ЕХФ за сезоната 2022/23:

***1.** &nbsp;(*1*)  **Прва Бундеслига** (145.00)
*2. &nbsp;(*3*)  АСОБАЛ лига (121.50)
*3. &nbsp;(*2*)  Прва лига на Франција (104.33)
*4. &nbsp;(*5*)  Прва лига на Унгарија (94.17)
*5. &nbsp;(*7*)  Прва лига на Данска (87.33)

## Наводи

## Надворешни врски

*Официјално мрежно место  
*Официјално мрежно место 
*Статистика за Првата Бундеслига


Бундеслига
Категорија:Ракометот во Германија
Рудник Куајоне

**Рудникот Куајоне** е голем рудник за бакар кој се наоѓа на југот на Перу во регионот Мокегуа. Куајоне претставува една од најголемите резерви на бакар во Перу и во светот со проценети резерви од 1,6 милијарди тони руда со степенување 0,57% бакар.

Се проценува дека Куајоне поседува докажани и веројатни резерви од 1,6 милиони тони со степенување 0,497% бакар и 0,018% молибден.

Рудникот резултирал со еколошки конфликт, бидејќи локалните жители велат дека рудникот ја загадувало животната средина без да обезбеди економски придобивки. Во февруари 2022 година, локалните жители го блокирале железничкиот пристап до рудникот и го прекинале снабдувањето со вода, барајќи 5 милијарди долари компензација и 5% од профитот на рудникот.

## Геологија
Депозитот на порфирен бакар и хипогенската минерализација се случиле во раниот еоцен. Збогатувањето со суперген сулфид започнало во доцниот олигоцен и продолжило до раниот миоцен . Халкоцитот е најчестиот минерал на бакарна руда како масивни склопови.

## Поврзано

* Список на рудници во Перу

## Наводи

## Надворешни врки
https://www.nsenergybusiness.com/projects/cuajone-copper-mine/

Категорија:Рудници
Ева Тофалви

**Ева Тофалви** (родена на 4 декември 1978 година) е пензионирана романска биатлонка од унгарска етничка припадност.

## Кариера
Таа завршила на 11-то место во генералниот пласман на Светскиот куп за жени и на 2-то место во поединечна дисциплина на крајот на Светскиот куп во биатлон 2008-09 година. Во текот на оваа сезона таа го освоила и својот прв настан на Светскиот куп во Хохфилцен, Австрија, во 15 км поединечна трка, таа првично завршила втора, но победничката Албина Ахатова подоцна била дисквалификувана поради употреба на допинг. Победата на Тофалви е, исто така, првата трка што ја освоила романска спортистка во Светскиот куп во биатлон.

## Наводи


## Надворешни врски

skisÉva Tófalvi
Категорија:Родени во 1978 година
Категорија:Романски спортисти
Јоанис Колетис

**Јоанис Колетис** (?, 1774 – Атина, 1847) – грчки политичар, водач на т.н. „француска” партија, претседател на грчката Влада (1844 –1847). Во грчкото Собрание ја промовирал мегали идејата како политичка програма за создавање голема грчка држава за сметка на балканските владенија на османлиската држава, вклучувајќи ја и Македонија (1844).

## Биографија

### Ран живот и образование
Јоанис Колетис е роден во 1773 или 1774 година во село Сирако, Епир, тогаш дел од Отоманската Империја. Потекнувал од заможно ароманско семејство, кое имало влијание во регионот. Неговото потекло како Ароманец (Влав) не го спречило да развие силно чувство на грчки идентитет, што подоцна станало клучно за неговата политичка кариера. Колетис студирал медицина на неколку престижни универзитети во Италија, вклучително и во Пиза, каде што се запознал со револуционерните идеи на времето, особено под влијание на тајното друштво Карбонари. Овие искуства го обликувале неговиот светоглед и го подготвиле за учество во борбата за независност на Грција.

### Учество во Грчката војна за независност
Колетис се вратил во Епир со намера да учествува во борбата за независност на Грција, која започнала во 1821 година. Како активен учесник во Грчката војна за независност, тој ги предводел силите на Румелиотите (жителите на континентална Грција) за време на граѓанските конфликти во рамките на револуцијата (1823–1825). Овие граѓански војни имале политички и регионални димензии, при што Колетис се нашол во судир со силите од Пелопонез и островските бродовласници, особено од Хидра. Неговото лидерство во овој период било клучно за одржување на револуционерниот дух, иако граѓанските конфликти ја ослабнале воената подготвеност на грчките сили пред египетската интервенција.

### Политичка кариера
По создавањето на Кралството Грција во 1830-тите, Колетис станал истакнат политичар. Тој бил водач на т.н. „Француска партија“, една од трите главни политички фракции во Грција во тоа време (заедно со „Англиската“ и „Руската“ партија). Оваа партија се залагала за либерални реформи и била под влијание на француските политички идеи.
лево|мини|Јоанис Колетис (во средината) во Париз, 1842
Колетис служел како министер за надворешни работи на Грција и бил амбасадор во Франција, каде што ги унапредувал грчките интереси на меѓународната сцена. Најзначајно, тој бил премиер на Грција во два мандата (1834–1835 и 1844–1847). За време на неговиот втор мандат, во грчкото Собрание во 1844 година, Колетис ја промовирал Мегали идејата – визија за обновување на Византиската империја преку проширување на грчката држава на сите територии населени со Грци, вклучително и делови од денешна Турција, Албанија и Македонија. Оваа идеја станала централен дел од грчката надворешна политика до почетокот на 20 век.

## Наводи

Категорија:Премиери на Грција
Категорија:Починати во 1847 година
Категорија:Голема Идеја
Рудник за боксит на островот Ренел

**Рударството на боксит на островот Ренел** започнал на западната страна на островот околу 2011 година. Островот Ренел е дел од Соломонските Острови во Тихиот Океан. Групацијата Бинтанг Делапан е еден од главните оператори на рудникот, со под договор од Азија Пацифик Инвестмент Девелопмент.

Рудникот имал повеќекратно излевање, предизвикувајќи еколошка штета, а локалните жители велат дека немаат корист од рудникот сразмерно на штетата што ја предизвикал. Владата признала дека рудникот е слабо регулиран. Закупот за рударство бил откажан во октомври 2020 година, иако рударската компанија го оспорила ова откажување на суд.

## Заднина
Бокситот е една од главните состојки што се користеле за производство на алуминиум .

## Локација
Островот Ренел, светско наследство на УНЕСКО, и соседниот остров Белона имале комбинирано население од околу 3.000 луѓе.

Зголемување на ископувањето на боксит во областа од 2011 до 2021 година се случило во исто време со активностите за сеча.

## Историја
Рударската компанија и платила на владата на Соломонските Острови 17,8 милиони американски долари во 2020 година и 16,4 милиони американски долари во 2019 година.

Властите проценувале дека околу 50% од наоѓалиштето на боксит бил извезен помеѓу 2014 и 2021 година  Во 2021 година, владата на Соломонските Острови објавил дека Бинтанг Делапан не платил даноци и авторски права за една третина од пратките на боксит што ги извезувале од 2015 година, оставајќи ја компанијата должна околу 16 милиони австралиски сојузни држави неплатени даноци.

## Влијание
Иако локалната економија процвета за време на врвот на рударскиот бум, владата признава дека закупот на рударството бил слабо регулиран, а Соломонските Острови немаат корист од рударската активност. Жителите велат дека ткивото на нивната заедница е оштетено од приливот на странски работници и дека нивната вода и почва се загадени.

Во февруари 2019 година, за време на циклонот Ома, носач на рефус бил приземјен на гребенот Конгобаиниу и истурил 300 тони нафта во заливот. Локалните жители не можеле да ловат риба, добитокот им умрел, а децата страдале од инфекции на кожата и очите. Загубите беа проценети на 50 милиони долари. Проценките сугерираат дека над 10.000 квадратни метри гребен и над 4.000 квадратни метри живеалиште во лагуната биле уништени и би можеле да бидат потребни 130 години за да се опорави.

5.000 тони боксит биле истурени во заливот во јули 2019 година  До 2021 година, повеќе од половина од погодените области не биле санирани.

## Наводи


## Дополнителна литература

* Биогенеза на Ренел бокситот
* Светско наследство во опасност
* Ренел и островот на две половини

Категорија:Рудници
Четвороевангелие на цар Иван Александар

**Четвороевангелие на цар Иван Александар** () е илуминиран ракопис, четвороевангелие, напишан и илустриран во 1355–1356 година за царот Иван Александар на Второто Бугарско Царство. Ракописот се смета за еден од најзначајните ракописи од средновековната бугарска култура, и се опишува како „најславното уметничко дело создадено во Бугарија пред падот под турско ропство во 1393“.

Ракописот, кој сега се чува во Британската библиотека (Add. MS 39627), содржи текстови од четирите евангелија илустрирани со 366 минијатури и се состои од 286 листови од пергамент, со димензии 33 на 24.3 cm. Јазикот на кој е напишан ракописот се означува како бугарски, среднобугарски, словенски, и црковнословенски.

## Наводи

Категорија:Христијанството во Бугарија
Категорија:Средновековни ракописи
Оркестарот на една младост

**„Оркестарот на една младост“** (српски: *Оркестар једне младости*) — филм на режисерот Светислав Павловиќ од 1985 година. Главните улоги ги играат: Љубиша Самарџиќ, Гордана Бјелица, Душан Војиновиќ, Олег Видов.

## Синопсис
За време на Втората светска војна, пожарникарскиот оркестар од Краљево заминува на слободната територија, патем свирејќи германски воени маршеви. На тој начин, тие секојдневни млади момци, чии дотогашни животи биле исполнети со љубовни врски и со концерти, полека се претвораат во херои.

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Краљево
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови на Унион филм
Категорија:Филмови на ЦФС Кошутњак
Категорија:Филмови на Светислав Павловиќ
Категорија:Филмови со Марјан Сриенц
Категорија:Филмови со Душан Ашковиќ
Категорија:Филмови со Елизабета Ѓоревска	
Категорија:Филмови со Миодраг Радовановиќ
Категорија:Филмови со Раде Вукотиќ
Категорија:Филмови со Љубиша Самарџиќ
Категорија:Филмови со Гордана Бјелица
Категорија:Филмови со Душан Војиновиќ
Категорија:Филмови со Олег Видов
Категорија:Филмови од 1985 година
Категорија:Филмови за Втората светска војна
Пекиншки тапанарија и камбанарија

мини|200x200пкс| Пекиншката тапанарија
мини|200x200пкс|Изведба во тапанаријата
мини|200x200пкс| Камбанаријата
**Тапанаријата** во Пекинг, или **Гулу** (), се наоѓа на северниот крај на централната оска на внатрешниот град северно од улицата Дианмен. Првично изградена од музички причини, подоцна била искористена за објавување на времето, а сега е туристичка знаменитост.

**[[Камбанарија|Камбанаријата]]** во Пекинг, или **Жонглу** (), се наоѓа во непосредна близина на тапанаријата. Заедно, камбанаријата и тапанаријата имаат панорамски поглед на центарот на Пекинг. Пред модерната ера, двете кули доминирале на хоризонтот на Пекинг.

## Функција
Ѕвоната и тапаните во стара Кина биле музички инструменти. Подоцна, биле  користени од управата и заедниците за објавување на времето. Камбанаријата и Тапанаријата биле центри за официјалното мерење на времето во Кина за време на династиите Јуан, Минг и Ќинг.

Камбанаријата и Тапанаријата продолжиле да функционираат како официјален показател на времето на Пекинг до 1924 година. Таа година, бил изведен државен удар со кој бил протеран Пуји, последниот цар од династијата Ќинг, од Забранетиот Град и усвојување на часовници во западен стил за официјално мерење на времето.

## Историја
Тапанаријата била изградена во 1272 година за време на династијата Јуан. Во тоа време градот се викал Канбалиќ, а кулата била наречена Кула на уредната управа (). Во 1420 година, за време на владеењето на царот Јонгл, зградата била повторно изградена на исток од нејзината првична местоположба. Династијата Ќинг извршила важни реновирања во 1800 година. По државниот удар во Пекинг во 1924 година, Фенг Јусианг го тргнал официјалниот статус на кулите, заменувајќи ги со западни методи за мерење на времето и ја преименувал зградата во Кула на разјаснување на срамот (). Предметите поврзани со инвазијата на Алијансата од осум нации на Пекинг и подоцна масакрот на 30 мај во 1925 година биле изложени, претворајќи ги кулите во музеј. Горната приказна на Тапанаријата моментално служи како Народна културна сала на Источниот градски округ.

Во 1980-тите, по извршени големи поправки, Камбанаријата и Тапанаријата биле отворени за туристите.

## Архитектура
Тапанаријате е двокатна градба од дрво висока 47 метри. На горниот кат на градбата имало 24 тапани, од кои само еден преживеал. Биле направени нови тапани за нивна замена. Во непосредна близина се наоѓа камбанаријата, градба висока 33 метри со сиви ѕидови и зелен застаклен покрив.

## Наводи

## Надворешни врски
* Chinaguide.com: The Beijing Drum Tower — *360-degree virtual tour and photographs*.
* Kinabaloo.com: The Drum and Bell Towers in Beijing — *30 high quality photographs*.

Категорија:Знаменитости во Пекинг
Категорија:Музеи во Пекинг
Категорија:Згради и градби во Пекинг
Категорија:Статии со текст на упростен кинески
Категорија:Статии со текст на традиционален кинески
Категорија:Камбанарии
Глобален договор за загадување со пластика

Земјите-членки на ООН преговараат за освојување на правно обврзувачки меѓународен договор за пластика кој ќе се однесува на целиот животен циклус на пластиката, од нејзиниот дизајн до производство и отстранување. На 2 март 2022 година, земјите-членки на ОН гласале за продолжување на петтото собрание за животна средина на ОН (UNEA-5.2) за формирање Меѓувладин преговарачки комитет (МПК) со мандат за унапредување на правно-обврзувачки меѓународен договор за пластика. Резолуцијата е насловена како „*Крај на [[загадување]]то со пластика: кон меѓународен правно обврзувачки инструмент*“.

## Времеплов
По UNEA-5.2, мандатот прецизира дека Меѓувладиниот преговарачки комитет (МПК) морал да ја започне својата работа до крајот на 2022 година со цел „*да се комплетира нацрт-глобален правно обврзувачки договор до крајот на 2024 година*“.

Работата кон договорот започнала со состанокот на ад хок отворена работна група (OEWG) во Дакар, Сенегал од 30 мај до 1 јуни 2022 година  За време на тој состанок, земјите-членки утврдиле временска рамка за одржување на следните состаноци до крајот на 2024 година, деловник за работа и првичниот обем на работа за првиот состанок на Меѓувладиниот преговарачки комитет (МПК).

* Првиот состанок на преговарачкиот комитет (МПК-1) се одржал во Пунта дел Есте, Уругвај во периодот од 28 ноември 2022 година до 2 декември 2022 година. Дневниот ред содржел точки меѓу кои и формално усвојување на деловникот. Учествувале преку 2.300 делегати од 160 земји.
* Вториот состанок на преговарачкиот комитет (МПК-2) требало да се одржи во Париз, Франција во периодот од 29 мај 2023 година до 2 јуни 2023 година.

До крајот на 2024 година се планирани уште три средби. Кенија, Канада и Република Кореја понудиле да бидат домаќини на МПК-3, МПК-4 и МПК-5. Во 2025 година, договорот треба да биде финализиран на конференцијата на ополномоштените претставници, со Еквадор, Перу, Руанда и Сенегал како потенцијални домаќини 

## Содржина
Членовите се согласиле дека договорот ќе биде меѓународен по обем, правно обврзувачки и треба да се однесува на целосниот животен циклус на пластиката, вклучувајќи го и нејзиното дизајнирање, производство и отстранување. Според договорот, ќе треба да се пронајде решение и за хемикалиите содржани во пластиката, како што се адитиви, помагала за обработка и ненамерно додадени супстанции.

## Поддршка за договорот
Пред УНЕА-5.2, мнозинството земји-членки на ООН ја изразиле својата поддршка за унапредување на глобален договор. Други групи кои постојано даваат јавни изјави за потребата од договор го вклучуваат бизнис секторот, граѓанското општество, домородните народи, работниците, синдикатите, собирачите на отпад  и научниците.

## Наводи

## Надворешни врски
* Резолуција усвоена од Собранието на Обединетите нации за животна средина на 2 март 2022 година – 5/14. Крај на загадувањето со пластика: кон меѓународен правно обврзувачки инструмент

Категорија:Загадување
Категорија:Пластика
Анчарското езеро

**Езерото Анчар** е езеро кое се наоѓа во близина на областа Сора, во близина на градот Сринагар во областа Сринагар во Кашмир, Индија. Toa e сместено во близина на Гандербал, езерото е поврзано со познатото езеро Дал преку каналот „Амир Кан Налах“ кој минува низ Гилсар и Кушал Сар . Езерото е во многу влошена состојба. Во случај на поплава, прекумерната вода на Дал се пренасочува овде.

## Влошување
Некогаш популарна туристичка дестинација бидејќи туристите на шикари и чамци патуваа овде од езерото Дал, со текот на годините се влошувало поради загадувањето, големите навлегувања и дивите градби во неговата околина. Во 1990-тите, кога Налах Мар бил покриен за да се изгради автопатот Меарплан околу западната страна на Дал, под новиот пат биле поставени цевки долги 6 метри, за да му овозможат на Дал да продолжи да се испушта во езерскиот систем Анчар, но цевките набрзо се затнале поради отпад и шут.

Како и езерото Дал и езерото Вулар, тоа е дом на заедницата Ханџи која живее во близина на езерото во областа наречена Анчар меѓу локалното население.

## Наводи


## Надворешни врски

* Анчарското езеро

Категорија:Articles using infobox body of water without image
Категорија:Сринагар
Категорија:Координати на Википодатоците
Хосе Франсиско Кали Цај

**Хосе Франсиско Кали Цај** (роден на 27 септември 1961 година) — адвокат и дипломат од Гватемала.

Тој ја презел функцијата специјален известувач на Советот за човекови права на ОН за правата на домородните народи во 2020 година, откако мандатот на неговата претходничка, Викторија Таули-Корпуз, завршил на 30 април истата година. Како специјален известувач на ОН, тој има задача да ги испита наводните прекршувања на правата на домородните народи и да го промовира спроведувањето на меѓународните стандарди за правата на домородните народи. Во ова својство, тој и Дејвид Р. Бојд ја повикале Шведска на почетокот на 2022 година да не и доделува лиценца на британската компанија Beowulf Mining за рудникот за железна руда Калак во регионот Галок, дом на домородните Сами, изјавувајќи дека рудникот со отворен коп би го загрозила заштитениот екосистем и миграцијата на ирвасите.

Пред да стане специјален известувач, Франсиско Кали бил избран во четири последователни четиригодишни мандати за да служи во Комитетот за елиминација на расната дискриминација, тело од Договорот на ОН, од 2004 до 2020 година. Тој бил избран за претседател на Комитетот, а во тоа својство имал двегодишен мандат од 2014 до 2016 година. Тој бил првиот домороден човек избран да служи во договорно тело на ОН.

Во владата на Гватемала, Франсиско Кали служел на голем број позиции, вклучувајќи, почнувајќи од 2016 година, амбасадор во Германија (исто така акредитиран во Полска и Украина) и, од 2008 до 2013 година, директор за човекови права во Министерството за надворешни работи.

Тој е член на факултетот на Правниот факултет на Универзитетот во Аризона.

## Наводи

Категорија:Гватемалци
Категорија:Родени во 1961 година
АСОБАЛ лига

**АСОБАЛ лига** —  највисока шпанска професионална ракометна лига во машка конкуренција. Основана во 1958 година под името Дивизија на честа, лигата го добила сегашното име во 1990 година. Лигата се игра под правилата на ЕХФ и моментално се состои од 16 екипи.

Најуспешна екипа е Барселона со освоени триесет тиули.

## Историја
* Лигата е основана под името „Дивизија на честа“ (шп. División de Honor) во 1958 година под раководство на шпанската ракометна федерација. Сојузот на ракометни клубови АСОБАЛ бил основан во 1984 година. Во 1990 година, АСОБАЛ го преземал раководењето со *Дивизијата на честа* и ја преименувал лигата во АСОБАЛ лига.
* Од сезоната 2010–11, Барселона е континуиран првак во лигата, делумно поради згаснувањето на претходните врвни клубови Сијудад Реал и Портланд Сан Антонио.
*Тринаесеткратниот првак Гранољерс последен пат ја освоил титулата во сезоната 1973–74.

## Правила на натпреварување
Сезоната се состои од 30 натпреварувачки рунди и секоја од екипите игра против секого на домашен и гостински терен.

Вообичаено натпреварувачката сезона започнува во септември и завршува во мај. Како повеќето ракометни лиги во Европа, *АСОБАЛ лигата* има зимска пауза на полусезоната, откако секоја екипа ќе одигра против секого еднаш. Вториот дел од сезоната се игра по истиот редослед како првиот дел од сезоната.

Секоја победа им носи 2 бода на екипите, додека пак за нерешен резултат двете екипи добиваат по еден бод.
На крајот на натпреварувачка сезона, првак е:
#Екипата која освоила најмногу бодови.
#Доколку две екипи имаат еднаков број бодови, првак е екипата која има подобар резултат во меѓусебните натпревари
#Доколку првакот не може да се добие по основ на второто правило, првак е екипата која има подобра гол-разлика.

## Екипи
Екипи во натпреварувачката сезона 2022–23. 

## Прваци по сезона
### Примера Дивизион
{| 
|valign="top" width=0%|

### Дивизија на честа

### АСОБАЛ лига

### Титули по екипа

## ЕХФ Коефициент
;Рангирање на европските ракометни лиги:
Рангирање според ЕХФ за сезоната 2022/23:

***1.** &nbsp;(*1*)  Прва Бундеслига (145.00)
*2. &nbsp;(*3*)  АСОБАЛ лига (121.50)
*3. &nbsp;(*2*)  Прва лига на Франција (104.33)
*4. &nbsp;(*5*)  Прва лига на Унгарија (94.17)
*5. &nbsp;(*7*)  Прва лига на Данска (87.33)

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место
* Статистика за АСОБАЛ лигата


Категорија:Ракометни лиги во Европа
Категорија:Ракометот во Шпанија
Златка Тодорова

**Златка Конева Тодорова** ( —  во  ) — жртва на четниците на ВМРО Автономистичка.

## Животопис
После извршениот деветојунски вооружен ноќен преврат изведен под директиви на Царот Борис III, од страна на организацијата на офицерите "Воениот сојуз" со учество и на ВМРО Автономистичка предводена од Тодор Александров и Александар Протогеров, четниците на Тодор Александров од полицијата имале дозвола кого сакаат да вадат од затвор, а при тоа ги ликвидирале на непознати места. Во издавањето на овие наредби главно учество земал зетот на Тодор Александров - Михаил Монев (кого Македонците го нарекувале „Црниот Монев“), тутунскиот трговец од Неврокоп Стојан Филипов, како и Анго Попов (наречен *делибаша*) кој бил назначен за пункотв началник на ВМРО (Автономистичка) за Пловдив.

Летото 1923 година, царските автономисти по наредба на Стојан Филипов ја уапсиле Златка Конева Тодорова. По некое време таа била извадена од затворот, одвлечена во непознат правец и убиена.

## Поврзано

* Стојан Тодоров (син на Златка)

## Белешки


## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Георги Галев

**Георги Галев** ( —  во  ) — македонски револуционер, жртва на четниците на ВМРО Автономистичка.

## Животопис
Летото 1923 година, царските автономисти го убиле Георги Галев, бидејќи не им го признавал правото тие да се служат со името на ВМРО.

## Белешки

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Киноскефале (Тесалија)

**Киноскефале** (, што значи „кучешки глави“) ― старо име на низа ридови во античка Тесалија, малку јужно од Скотуса, на чија територија биле сместени. Тие се опишани од Полибиј како груби, скршени и со значителна висина; и се незаборавни како сцена на две битки: Битката кај Киноскефале (364 п.н.е.), помеѓу Тебанците и Александар од Фера, во која Пелопида бил убиен; и Битката кај Киноскефале (197 п.н.е.), со уште поголема славна личност, во која Филип V Македонски бил поразен од римскиот конзул Тит Квинтиј Фламинин.

## Наводи
 

Категорија:Ридови во Грција
Категорија:Пелазгиотис
Категорија:Географија на античка Тесалија
Киноскефале (Беотија)

**Киноскефале** (, значејќи „кучешки глави“) ― старо име на низа ридови во античка Беотија помеѓу Теба и Теспија. Во нивна близина или на нив се наоѓало истоименото село кое е споменато, од страна на животописците на Пиндар, како родно место на поетот.

## Наводи
 

Категорија:Географија на античка Беотија
Скендербег (планина)

**Скендербег** или **Скендербег Планина** ( или ) ― планински венец во Албанија.

## Географија
Планината Скендербег се наоѓа на границата помеѓу областа Кроја и онаа на Матија со најголема надморска височина од 1724 м (Езерски Врв). Се протега од долината на реката Матија на север и до Штамскиот Премин на југ, со должина од 22 км и ширина од 2-5 км. Таа е дел од Западните Планини. Релјефот е многу фрагментиран од потоци, притоки на реките Матија и Ишм. Падините се стрмни, додека брановидниот релјеф, места со глацијални и карстни облици. На североисточната страна, на околу 200 m под највисокиот врв, се наоѓаат две мали глацијални езера, кои го дале името на врвот. Планината е обложена со густа вегетација.

## Поврзано

* Јадранско крајбрежје на Албанија
* Географија на Албанија
* Геологија на Албанија

## Наводи

Категорија:Планински венци во Албанија
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Статии кои содржат текст на албански јазик
Титан (планина)

**Титан** или **Титан Планина** (; ) ― планина во античка Тесалија, спомната од Хомер во *[[Илијада]]та* како во близина на античкиот град Астериум. И Хомер и Страбон забележуваат дека врвовите на планината се бели. Денешниот врв, планината Титан, го зачувал античкото име.

## Наводи

Категорија:Места во Илијада
Категорија:Планини во Тесалија
Категорија:Географија на античка Тесалија
Праведен туризам

**Праведниот туризам** или **солидарниот туризам** е етика за патување која како централни цели ги има создавањето економски можности за локалната заедница, позитивната културна размена помеѓу гостинот и домаќинот преку интеракција еден на еден, заштитата на животната средина и политичко/историско образование. Исто така, тој се стреми да развие нови пристапи и форми на глобализација, и може да се преклопува со револуционерниот туризам.

Тој беше промовиран особено во Босна и Палестина, особено од Групата за алтернативен туризам и христијанската иницијатива во Палестина.

## Поврзано

* Светско движење за правда
* Меѓународно волонтирање

## Наводи

Категорија:Социјална економија
Категорија:Човечка екологија
Категорија:Активизам
Категорија:Животна средина
Категорија:Туризам
Цер (планина)

**Цер** — планина во северозападниот дел на Србија. Се наоѓа на 35 км од Шабац и 100 км од Белград. Цер лежи на надморска висина од 689 м и е долг околу 15 км.

## Одлики
Планината го добила своето име по многубројните дрвја цер. Планината е доста пошумена, не е населена, има најмногу бука, даб и габер, а сите се заслужни за свежиот и чист воздух. Околината се одликува со многу зеленило, листопадни дрвја и ниска вегетација.

Цер е богат со боровинки, шумски јагоди, печурки и лековити растенија, а на пролет може да се видат најразновидните бои на ливадско цвеќе.

Легендата за царот Тројан и неговите пет ќерки Косана, Ковиљка, Вида и Сока потекнува од планината Цер, по кои градовите ги добиле имињата Соко Град, Ковиљача, Видин Град и Косана Град (на Цер). Името на петтата ќерка било Драга. На Цер има три многу важни манастири, манастирот Чокешина, манастирот Радовашница и манастирот Петковица. Од овие краишта потекнува и Милош Обилиќ, поточно од селото Милошевац, се верува дека ја изградил манастирската црква (Чокешина) посветена на Рождеството на Пресвета Богородица.

На Цер се водела Церската битка во Првата светска војна, која се водела од 12 до 24 август 1914 година. Започнала ноќта на 15 и 16 август, бидејќи австроунгарската војска претходно ја преминала Дрина со намера да премине во Србија, а од 21 до 24 август бил ослободен Шабац, со што австроунгарската војска дефинитивно ја напуштила Србија.

Почната е постапка за заштита на планината Цер како област со исклучителени одлики од прва категорија.

## Поврзано
* Тројанов град
* Церски марш

## Наводи

## Литература
* 

## Надворешни врски
* Планината Цер треба да биде под државна заштита (Б92, 26 декември 2015 година)
* Меморијален комплекс во чест на церските херои („Политика“, 26.11.2018)

Категорија:Планини во Србија
Баба (Србија)

**Баба** — планина во Централна Србија, источно од градот Параќин, висока 657 метри.

На северниот раб на планината се наоѓа православниот манастир Лешје од 14 век.

Земјиштето околу Баба е прилично ридско на североисток, но рамно на југозапад.Највисоката точка во областа е Јанков Врв, 793 метри надморска височина, 6,2 км источно од Баба. Околу Баба има околу 104 луѓе на квадратен километар, релативно ретко населено. Најблискиот поголем град е Ќуприја, 17,8 км северозападно од Баба. Областа околу Баба е речиси целосно покриена со цветна шума.Во регионот околу Баба исклучително често се застапени карпестите формации. Климата е влажна и суптропска. Просечната температура е 11&nbsp;°C. Најтопол месец е јули, со 22&nbsp;°C, а најстуден декември, со -2&nbsp;°C. Просечната количина на врнежи е 1.033 милиметри годишно. Највлажен месец е мај со 159 милиметри дожд, а најсув август со 32 милиметри.

## Предание за потеклото на името
Маж и жена, баба и дедо, се расправале по чие име ќе се вика оваа карстна планина. Кога виделе дека не можат да се договорат, решиле да пукаат со топ еден на друг, прво дедото кон бабата, за ако ја убие, планината да се вика дедо.

Дедото пукнал од топот, но ја промашил бабата и дошол нејзин ред да пука. Баба го погодила дедото и поради тоа планината го добила нејзиното име, односно името Баба. Според народните преданија, спроти оваа планина се наоѓа голем рид наречен Дедо.

## Наводи

Категорија:Планини во Србија
Меѓународна мрежа за елиминација на загадувачи

мини|Лого
**Меѓународната мрежа за елиминација на загадувачи** (ММЕЗ)  — глобална мрежа на невладини организации посветена на заедничката цел за елиминирање на загадувачите, како што се олово во боја, жива и олово во животната средина, постојани органски загадувачи (ПОЗ), хемикалии кои го нарушуваат ендокриниот систем и други токсични материи.

ММЕЗ е составена од невладини организации од јавен интерес кои поддржуваат заедничка платформа за глобална елиминација на ПОЗ преку Стокхолмската конвенција, работат на влијание врз имплементацијата на конвенциите од Ротердам и Базел, како и Минамата Конвенција за жива.

Повеќе од 550 невладини организации од јавен интерес на ММЕЗ во над 120 земји работат заедно за елиминирање на токсичните загадувачи, на забрзана, но социјално правична основа. Оваа мисија вклучува постигнување свет во кој сите хемикалии се произведуваат и користат на начини кои ги елиминираат значителните негативни ефекти врз човековото здравје и животната средина, и каде што постојаните органски загадувачи (ПОЗ) и хемикалиите од еквивалентна загриженост повеќе не ја загадуваат локалната и глобалната средина. 

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална веб-страница на IPEN

Категорија:Управување со биоразградлив отпад
Категорија:Меѓународни природозаштитни организации
Меѓународен сојуз за нула-отпад

**Меѓународен сојуз за нула-отпад, Европа** (*Zero Waste Europe (ZWE)*) — европска мрежа на заедници, организации, локални лидери, експерти и агенти кои работат на елиминација на отпадот во нашето општество низ цела Европа. Тие се залагаат за одржливи системи и редизајнирање на односите на луѓето со нивните ресурси, со цел да се забрза процесот на нула отпад, за доброто на човештвото и планетата. Мрежата вклучува 35 членови (НВО) од 28 европски земји и работи на повеќе различни теми. Нејзиното седиште е во Брисел, но има голем број групи во различни земји кои се залагаат во негово име. 

Сојузот бил создаден во 2014 година, како европски регионален огранок на Глобалната алијанса за алтернативни согорувачи (GAIA), и оттогаш се етаблира како клучна средина, кружна економија, праведна транзиција, создавајќи мрежа на организации во Европа. 

Во Велс, Сенед ја презема одговорноста да ја врши оваа работа.. Има две пресвртници, вклучително и дека до 2025 година, Велс значително ќе го намали својот отпад и ќе управува со секој произведен отпад. Во Шкотска, постои спојување на мрежните организации.

Мрежата се обидува да ги зачува сите ресурси на Земјата преку паметно производство, користење, повторна употреба и обновување на произведеното на одговорен начин, без да ги согорува и без да ја уништи земјата. Нашата планета отсекогаш ги следела принципите „нема отпад“, со други зборови, рециклирала сè. Илјадници години, до индустриската ера, отпадот не постоел, па дури ни концепт, бидејќи повеќето материјали што можат да изгнијат или може повторно да се користат за други процеси, се користеле, исто како што тоа го правела природата. Но, она што природата го направила преку еволуцијата, човештвото треба да го направи преку глобалниот дизајн.

## Шкотска

Нула отпад Шкотска постои за да ја наведе Шкотска да ги користи производите и ресурсите одговорно, фокусирајќи се на тоа каде може да има најголемо влијание врз климатските промени. Работи со шкотската влада, окружните власти, јавните, приватните и јавните компании.. 

## Наводи

Категорија:Невладини организации