Павел Кунавер

**Павел Кунавер** (19 декември 1889 – 19 април 1988 година) бил словенечки педагог, писател на популарни научни книги, професор по географија, историја и словенечки јазик и пионер на аматерската астрономија, планинарство, скијањето и спелеонарството во Словенија.

## Живот
Павел Кунавер бил роден во семејството на Франк Кунавер во Доброва близу Љубљана, постар чувар во воспитно-поправниот дом и мајка Селестина Пристав. Во неговото семејство имало пет браќа и една сестра. Покрај Павел, Јоже/Јосип Кунавер (1882–1967) бил познат и како планинар и член на планинскиот клуб Дрен (бил првиот кој ги донел скиите во Љубљана, кои биле користени и од Павел).

Павел Кунавер го положил Државниот учителски испит во 1910 година и служел до 1919 година, служел во основните училишта низ Љубљана. Помеѓу 1912 и 1913 година завршил курс за наставници во недржавно училиште и од 1913 до 1914 година студирал географија на Академијата за наставници на Универзитетот во Виена. Работел како наставник по предметите историја на географија и словенечки јазик.

За време на Првата светска војна тој бил затвореник во рускиот заробен логор Мартренк од 1915 до 1916 година. Подоцна, од 1917 до 1918 година, тој бил - во непосредната заднина на фронтот Исонзо - член на воената група која ги каталогизирала пештерите, прво на карстната висорамнина околу Добердо дел Лаго, подоцна главно на висорамнината шума Трново и на висорамнината Бањшице. Заедно со Мајкл Михлер тој повторно анализирал и каталогизирал над 100 карстни пештери. Бидејќи добро го знаел Карстното плато, тој го предупредил генералот Рудолф Мајстер за ризиците од неправедното разграничување меѓу Италија и новосоздаденото Кралство на Србите, Хрватите и Словенците и, по своја иницијатива, учествувал во комисијата за демаркација во еден од карстните сектори на новата граница.

Од кога завршила Првата светска војна, тој предавал географија во второто граѓанско училиште во Сподња Шишка (1919–1929), пред да станел негов директор (1929–1945). По Втората светска војна, предавал географија на Класичната гимназија (1945–1961), и потоа астрономија во гимназијата, која се наоѓала во Шентвид во Љубљана (1961–1970).

## Воннаставни активности
лево|мини|280x280пкс| Павел Кунавер во друштво (1938)
Павлу Кунавер добил три големи љубови во својата лулка: љубовта кон планините, карстот и пештерите и љубовта кон ѕвездите или астрономијата. Тој се восхитувал, почитувал, истражувал, ја опишувал и цртал природата. И покрај сето она што го сметал за поучно, интересно и убаво, тој можел да ја импресионира целата своја околина, особено младоста што особено ја сакал.

Околу 1910 година, тој и неговите другари се приклучиле на неформалниот планински клуб Дрен (Умри тешко), кој пред Првата светска војна бил првиот во Словенија кој се фокусирал на трекинг-качување и планинското скијање. Заедно со неговиот постар брат Јоже, неговиот младешки ментор, тој бил еден од пионерите на скијањето, планинарењето и истражувањето на пештерите во Словенија. Со Иван Ковач и Иван Михлер се искачил на словенечкиот правец на Северниот ѕид на Триглав како прв тим без водич. Како член на клубот Дрен, тој бил и еден од основачите на Друштвото за истражување на пештерите (1910). До Првата светска војна, тој ги истражувал пештерите во Долењска, цртајќи планови на пештерите и известувајќи за виденото, првично во Лаибахер Цајтунг.

Неговите искуства од овој период ги опишал главно во книгите. Некои од книгите биле "Во планините" (Na planine), Љубљана, 1921 година и "Низ планините и долините", Љубљана 1923 година, која, како и во 1922 година, ја објавил првата словенечка популарна научна книга за Карст, "*Светот на карстот"*, а подоцна во 1932 година "*Пропасите"* до словенечките читатели бил целосен роман. Кунавер се смета и за пионер во набљудувањето и опишувањето на ледникот Триглав. Првпат го спомнал во својот дневник во 1905 година, и подоцна, особено после Втората светска војна, му посветил многу статии.

Во 1923 година станал дел од "Организацијата на млади извидници" бидејќи ја гледал како најидеална форма за воспитување на младите луѓе во тоа време. Оттогаш до Втората светска војна работел како извиднички мајстор на словенечките извидници. Тој бил дел од неколку меѓународни извиднички џембори и конференции (Кандерштег, Швајцарија, 1926; Арроу Парк, Аптон, Мерсисајд, Англија, 1929 година; Баден, Австрија, 1931 година, Годоло, Унгарија, 1933 година) и на тој начин стапил во контакт со меѓународните извиднички кругови, дополнително проширувајќи го хоризонтот. После војната, тој бил меѓу основачите на Словенечката извидничка организација и виш патролен водач на два трупи - Змеј и Сив Волк.

Павел Кунавер не гледал значајна разлика во педагошките активности во училишните простории или на отворено кога било на кампување, патувања или екскурзии. Во сите околности, тој се трудел да даде се што можел и да можел да го направи најдобро за дури и младите луѓе кои го опкружувале за да стекнеле што повеќе искуства и впечатоци од природата. Тој бил водач на многу извиднички кампови, како и организатор на многу младински истражувачки кампови и стотици тури. Исто така, тој водел неколку истражувачки кампови на Друштвото Леплеј и Групата за истражување на сала Братај- рагби.

## Заштита на природното наследство
мини|Кунавер со тимот на ДЗРЈЛ кај пештерата Градишница, 1957 година
Кунавер бил еден од првите борци за заштитата на природното наследство во Словенија, особено за заштитата на Шкочјанските пештери од загадувањето на реката Река, пештерата Постојна и за зачувувањето на планинарското поле и езерото Церкница во нивната природна форма. Тој бил особено заслужен и прославен со јавен апел за зачувувањето и заштитата на езерото Церкница, кое било изложено на ризик од вештачко зачувување во доцните 1960-ти. Тој и претходно во јавноста водел кампања против користењето на Триглав и неговата околина како ски-туристички центар и против користењето на водите на езерото Бохињ, Камник Бистрица и Соча за хидроцентрали. Неколку години (од 1962 година наваму) раководел со Комисијата за заштита на пештерите и пештерскиот туризам. Во 1912 година тој станал водач на истражување на пештерите во Љубљанското друштво за истражување на пештерите (ДЗРЈЛ) (основано во 1910 година), откако секретарот на ДЗРЈЛ, Јосип Церк зпочинал во снежна бура на врвот на планината Стол.

По Втората светска војна, заживувањето на ДЗРЈЛ во голема мера се засновало на основање на средношколски спелеонуркачки клубови, кои Кунавер ги промовирал со огромен успех.

## Астрономија
Како еден од пионерите на популарната астрономија во Словенија, тој ги промовирал астрономските знаења, особено кај младите, со пишан и говорен збор, и исто така на радио. За педагошки цели ги основал првите астрономски опсерватории во Словенија, најпрвин во граѓанското училиште во Згорња Шишка (1939) и по војната во Монтанистичкиот институт, во гимназијата во Шубичева улица, на покривот на фабриката Вега и во гимназијата која се наоѓала во Шентвид. Од 1939 година натаму, тој извршувал редовни астрономски набљудувања на активноста на Сонцето неколку децении и ги испраќал податоците кој ги добивал до центарот во Цирих. Исто така, напишал осум популарни книги во врска со астрономијата и голем број написи во списанија како што е "Планински весник и Протеус", во весници и во радио.

Во 1981 година, тој ја освоил наградата Левстик за неговата книга *Приказната и вистината за ѕвездите*.

Неговиот син Јуриј Кунавер, кој предавал географија на Универзитетот во Љубљана, напишал книга за неговиот татко (*Павел Кунавер - Сиви волк: причевања о взгојтељу, географу, алпинисту дреновчу, џамарју, скавту - таборнику, астроному, уметнику, наравоварственику во писатељу*, 2018). Другиот син, Алеш Кунавер, е меѓу најдобрите словенечки алпинисти.

## Избрани дела

* *На планина, 1921 година*
* *Во ридовите и во долините, 1923 година*
* *Последното патување на капетан Скот, 1926 година*
* *Во бездната, 1932 година*
* *Низ мраз и снег, 1944 година*
* *Прошетки низ небото, 1944 година*
* *Овчарот во кралството на Голдхорн, 1945 година*
* *Патување по небото, 1951 година*
* *Небо над нас, 1956 година*
* *Карстниот свет и неговите појави, 1957 година*
* *Немилосрден север, 1958 година*
* *Церкничко езеро, 1961 година*
* *Врвови и бездни, 1974 година*
* *Водич до небото, 1974 година*
* *Моите патишта, 1979 година*
* *Приказната и вистината за ѕвездите, 1981 година*

## Наводи

Категорија:Починати во 1988 година
Категорија:Родени во 1889 година
Категорија:Словенечки писатели