Замокот (роман)

***Замокот*** () е последниот роман на Франц Кафка. Во него протагонистот познат само како „К“ пристигнува во едно село и се мачи да добие пристап до мистериозните власти кои управуваат со него од замокот кој наводно е во сопственост на грофот Вествест.

Кафка умрел пред да може да ја заврши работата и романот подоцна бил објавен против негова желба. Темен и понекогаш надреален, *Замокот* се смета дека е за отуѓување, неодговорна бирократија, фрустрација од обидот да се води бизнис со нетранспарентни, навидум произволни контролни системи и залудно трчање кон недостижна цел.

## Историја на објавување
мини|Франц Кафка (десно) пристигнува во Шпиндлерув Млин во 1922 година
Кафка започнал да го пишува романот вечерта на 27 јануари 1922 година, денот кога пристигнал во планинското одморалиште Шпиндлерув Млин (денес во Чешка). Сликата направена од него по неговото пристигнување го покажува со санки влечени од коњ во снегот во амбиент кој потсетува на *Замокот*. Така, важноста што првите неколку поглавја од ракописот биле напишани во прво лице, но подоцна Кафка ги променил во наратор во трето лице, „К“.

Кафка умрел пред да го заврши романот, а прашање е дали имал намера да го заврши ако ја преживеал туберкулозата. Во еден момент тој му рекол на својот пријател Макс Брод дека романот ќе заврши така што К, главниот јунак на книгата, ќе продолжи да живее во селото до неговата смрт; замокот ќе го извести на смртната постела дека неговото „законско барање да живее во селото не е валидно, но сепак, земајќи ги предвид одредени околности, му било дозволено да живее и работи таму“.  Меѓутоа, на 11 септември 1922 година во писмо до Брод, тој напишал дека се откажува од книгата и дека никогаш нема да се врати на неа. Како што е, книгата завршува на средина на реченица.

Иако Кафка на Брод му наложил да ги уништи сите негови необјавени дела по неговата смрт, Брод наместо тоа почнал да објавува многу од нив. Романот првично е објавен на германски јазик во 1926 година од издавачот Џоела Гудман од Минхен. Ова издание се продало многу помалку од отпечатените 1500 примероци. Повторно е објавен во 1935 година од Шокен Верлаг во Берлин, а во 1946 година од Шокен Букс од Њујорк.

Брод многу го уредувал делото за да го подготви за објавување. Неговата цел била да добие прифатеност на делото и на авторот, а не да ја одржува структурата на пишувањето на Кафка. Ова ќе значи многу во иднината на преводите и продолжува да биде центар на дискусија за текстот. Брод го подарил ракописот на Универзитетот во Оксфорд .

Брод ставил силно религиозно значење на симболиката на замокот. Ова е една можна интерпретација на делото заснована на бројни јудео-христијански референци како што забележале многумина, вклучувајќи го и Арнолд Хајдзик. 

### Малколм Пасли
Издавачот набрзо сфатил дека преводите се „лоши“ и во 1940 година сакал „сосема поинаков пристап“. Во 1961 година, Малколм Пасли добил пристап до сите дела на Кафка, освен *[[Процес (роман)|Судењето]]*, и ги депонирал во Оксфордската библиотека Бодлиан. Пасли и тим научници (Герхард Нојман, Јост Шилемајт и Јирген Борн) почнале да ги објавуваат делата во 1982 година преку С. Фишер Верлаг. *Замокот* била објавена таа година како двотомна гарнитура— романот во првиот том, и фрагментите, бришењата и белешките на уредникот во вториот том. Овој тим го враќа оригиналниот германски текст во неговата целосна и незавршена состојба, вклучувајќи ја уникатната интерпункција на Кафка, која се смета за критична за стилот.

### Стремфелд/Ротер Стерн
Суште се во тек толкувањата на намерата на Кафка за ракописот. Едно време, Строемфелд/Ротер Стерн Верлаг работеле на правата за објавување критичко издание со ракопис и транскрипција едно до друго. Но, тие наишле на отпор кај наследниците на Кафка и Пасли. 
* 1930 преведувачи: Вила Муир и ( Едвин Муир ). Врз основа на Првото германско издание, од Макс Брод . Објавено од Secker &amp;amp; Warburg во Англија и Alfred A. Knopf во САД.
* 1941 година преведувачи: Вила и Едвин Муир. Изданието вклучува почит од Томас Ман .
* 1954 преведувачи: Вила и Едвин Муир дополнителни делови преведени од Ејтен Вилкинс и Ернст Кајзер. Наводно дефинитивно издание. Врз основа на наводно дефинитивното издание на Шокен од 1951 година. 
* 1994 преведувачи: Muir, et al. Предговор од Ирвинг Хау .
* 1997 година преведувач: Џеј Андервуд, вовед: Идрис Пари. Врз основа на Pasley Critical German Text (1982, ревидиран 1990).
* 1998 година преведувач: Марк Харман кој пишува и предговор. Врз основа на Pasley Critical German Text (1982, ревидиран 1990).
* 2009 година преведувач: Антеа Бел, вовед: Ричи Робертсон . Врз основа на Pasley Critical German Text (1982, ревидиран 1990).

## Наслов
Насловот **' може да се преведе како „замок“ или „палата“, но германскиот збор е хомоним што може да се однесува и на брава. Исто така, фонетски е близок до **' („заклучок“ или „крај“).  Замокот е заклучен и затворен за К. и жителите на градот; никој не може да добие пристап.

Замокот не личи на замок. Во преводот на Антеа Бел се вели дека тоа бил „обемниот комплекс од згради, неколку од нив со два ката, но многу од нив пониски и преполни блиску еден до друг. Да не сте знаеле дека е замок можеби би го земале за мал град“ (стр. 11).

Името на ликот Klamm е слично на зборот *klammer* на германски, што значи „клип, држач, колче, прицврстувач“ и може да има двојно значење, бидејќи Klamm во суштина е бравата што ги заклучува тајните на замокот и спасот од K. Во обична употреба, *klamm* е придавка што означува комбинација на влага и студ (сп. англиски *clammy*) и може да се користи во однос на времето и облеката, што впишува чувство на нелагодност во името на главниот лик. Според Ричи Робертсон во неговите белешки за преводот на Антеа Бел, *Клам* „го предлага чешкиот збор *клам*, „илузија“ (стр. 277).

## Поставување
мини|Верзијата на Фишелсон на ''Замокот'' во ансамблот на Менхетен, јануари 2002 година, лево надесно: Грант Варјас, Рејнор Шејн, Џим Парсонс, Вилијам Атертон
Главниот лик, К. пристигнува во село управувано од мистериозна бирократија која работи во блискиот замок. Кога бара засолниште во градската гостилница, тој тврди дека е геодет повикан од властите на замокот. Тој е брзо известен дека неговиот контакт со замокот е службеник по име Клам, кој, во воведна белешка, го известува К. дека ќе поднесе извештај кај градоначалникот.

Градоначалникот го известува К. дека преку мешање во комуникацијата помеѓу замокот и селото погрешно бил побаран. Но, градоначалникот му нуди место како чувар во служба на училишниот наставник. Во меѓувреме, К. кој не е запознаен со обичаите, бирократијата и процесите на селото, продолжува да се обидува да стигне до Клам, што се смета за силно табу за селаните.

Селаните многу ги почитуваат службениците и замокот, иако изгледа дека не знаат што прават службениците. Постапките на службениците никогаш не се објаснуваат. Селаните преку долги монолози даваат претпоставки и оправдување за постапките на службениците. Се чини дека сите имаат објаснување за постапките на функционерите, но тие често се контрадикторни сами на себе и нема обид да се сокрие нејаснотијата. Наместо тоа, селаните го фалат како уште една акција или карактеристика на службеник.

Една од поочигледните противречности помеѓу „официјалниот збор“ и селската концепција е дисертацијата на секретарот Ерлангер за бараното враќање на Фрида на служба како шанкер. К. е единствениот селанец кој знае дека барањето е принудено од замокот (иако Фрида можеби е генезата), без да се земат предвид жителите на селото.

Замокот е ултимативната бирократија со обилна документација за која бирократијата тврди дека е „беспрекорна“. Но, беспрекорноста е лага; тоа е пропуст во документацијата што го донела во селото К. Има и други неуспеси на системот: К. е сведок како слуга ја уништува документацијата кога не може да одреди кој треба да биде примачот.

Се чини дека станарите на замокот се сите полнолетни мажи, и малку се спомнува замокот освен неговите бирократски функции. Двата забележителни исклучоци се противпожарната бригада и дека сопругата на Ото Брунсвик се декларира дека е од замокот. Последната декларација ја гради важноста на Ханс, синот на Ото, во очите на К. како начин да се добие пристап до службениците на замокот.

Службениците имаат еден или повеќе секретари кои ја вршат својата работа во нивното село. Иако понекогаш доаѓаат во селото, тие не комуницираат со селаните освен ако не им треба женско друштво, што се подразбира дека е сексуална по природа.

## Ликови
Забелешка: Преводите на Муир се однесуваат на гостилницата Херенхоф каде што преводите на Харман ова го преведуваат во гостилницата на господинот (додека преводот на Бел го нарекува Замокот Ин). Подолу, сите референци за гостилницата каде што службените лица престојуваат во селото е гостилницата Херенхоф бидејќи ова бil првиот, и потенцијално пошироко читан, превод.

## Главни теми

### Теологијата
Добро е документирано дека првобитната конструкција на Брод се засновала на религиозни теми и тоа го унапредувале Муирите во нивните преводи. Но, тоа не завршува со критичните изданија. Направени се бројни толкувања со различни теолошки агли.

Едно толкување на борбата на К. да контактира со замокот е дека тој ја претставува потрагата на човекот за спас. Според Марк Харман, преведувач на неодамнешното издание на *Замокот*, ова е толкувањето кое го фаворизирале оригиналните преведувачи Вила Муир (помогната од Едвин) кои го изработиле првиот англиски том во 1930 година  Харман чувствувал дека ја отстранил пристрасноста во преводите кон ова гледиште, но многумина сè уште сметаат дека ова е поентата на книгата.

Различните имиња и ситуации ги поттикнуваат библиските толкувања на романот. На пример, официјалниот Галатер (германскиот збор за Галатјаните ), еден од почетните региони за развој на силно христијанско следбеништво од делото на апостол Павле и неговиот помошник Варнава. Името на гласникот, Варнава, од истата причина. Дури и критичките изданија со именување на почетното поглавје, „Пристигнување“, меѓу другото го споредуваат К. со старозаветен месија.

### Бирократија
Очигледната нишка низ *Замокот* е бирократијата. Екстремниот степен е речиси комичен и оправдувањето на жителите на селото за него е неверојатно. Оттука, не е изненадување што многумина сметаат дека делото е директен резултат на политичката ситуација во ерата во која е напишано, која е зафатена со антисемитизам, остатоци од Хабсбуршката монархија итн.

Но и во овие анализи се посочуваат прикриените референци за почувствителни прашања. На пример, третманот на семејството Варнава, со нивното барање прво да се докаже вината пред да може да побара помилување од него и начинот на кој нивните соселани ги напуштаат, беше посочен како директна референца на антисемитската клима во тоа време.

Во прегледот на романот пронајден во *[[Гардијан|„Гардијан“]]*, Вилијам Бароус го оспорува тврдењето дека *„Замокот“* се занимава со бирократија, тврдејќи дека ова гледиште ја банализира книжевната и уметничката визија на Кафка, додека е „редуктивно“. Тој, од друга страна, тврди дека книгата е за осаменоста, болката и желбата за дружење.

## Алузии на други дела
Критичарите честопати зборуваат за *„Замокот“* и *[[Процес (роман)|„Судењето“]]* заедно, нагласувајќи ја борбата на главниот лик против бирократскиот систем и стоењето пред вратата на законот не може да влезе како во параболата за свештеникот во *Судењето*.

И покрај мотивите заеднички со другите дела на Кафка, *Замокот* е сосема различен од *Судењето*. Додека К. главниот херој на *Замокот*, се соочува со слична несигурност и тешкотии да ја сфати реалноста што ненадејно го опкружува, Јозеф К. главниот јунак на *Судењето*, се чини дека е поискусен и емотивно посилен. Од друга страна, додека околината на Јозеф К. останува позната дури и кога ќе го снајдат чудни настани, К. се наоѓа во нов свет чии закони и правила не му се познати.

Во 2022 година, *Замокот* влегува во јавна сопственост.

### Муир превод
Во 1930 година Вила и Едвин Муир го превеле Првото германско издание на *Замокот* како што било составено од Макс Брод. Изданието од 1941 година, со омаж на Томас Ман, е она што ја хранело повоената лудост на Кафка.

Во 1954 година е објавено „дефинитивното“ издание и вклучува дополнителни делови што Брод ги додал на германското издание на Шокен. Новите делови ги превеле Ејтен Вилкинс и Ернст Кајзер. Во текстот на Муир се направени некои уредувања, имено промените биле „Градски совет“ во „Селски совет“, „Надзорник“ во „Градоначалник“, „Клиенти“ во „Апликанти“.

Изданието на преводот на Муир од 1992 година, во *Библиотеката на Секој Човек* на Алфред А. Нопф, содржи предговор од Ирвинг Хау.

Во преводите на Муир се користат зборови кои некои ги сметаат за „духовна“ по природа. Во еден пример, Муир го преведуваат описот на црковната кула во татковината на К. која К. ја споредува со замокот, како „неколебливо издигнувачки“, каде Харман, стр. 8, користи „одлучно заострување“, Андервуд, стр. 9, пишува, „заострено право нагоре“, и Бел, стр. 11, пишува „заострен во шпиц“. Понатаму, Муир користи „илузорно“ од почетниот пасус нанапред. Некои критичари го забележуваат ова како дополнителен доказ за пристрасноста во преводот кој се наклонува кон мистично толкување.

### Харман превод
Во 1926 година Брод го убедил Курт Волф да го објавил првото германско издание на *Замокот* во неговата издавачка куќа. Поради неговата недовршена природа и неговата желба да го објави делото на Кафка, Макс Брод добил одредена уредувачка слобода.

Во 1961 година, Малколм Пасли успеал да ја добие контролата над ракописот, заедно со повеќето други записи на Кафка (освен *Судењето*) и го ставил во библиотеката Бодлиан во Оксфорд. Таму, Пасли раководел со тим научници и ги прекомпајлира делата на Кафка во Критичко издание. Критичкото издание *на замокот*, на германски, се состои од два тома - романот во еден том и фрагментите, бришењата и белешките на уредникот во вториот том. Тие биле објавени од С. Фишер Верлаг во 1982 година, па оттука повремено се нарекуваат „Фишер изданија“.

Марк Харман го искористил првиот том од овој сет за да го создаде изданието на *Замокот* од 1998 година, честопати наречено засновано на „Обновениот текст“ или „англиското критичко издание“. За разлика од преводот на Муир, фрагментите, бришењата и белешките на уредникот не се вклучени. Според забелешката на издавачот:Решивме да ги изоставиме варијантите и пасусите избришани од Кафка кои се вклучени во вториот том на Пасли, иако варијантите навистина можат да фрлат светлина врз генезата на литературните текстови. Главната цел на ова ново издание, кое е наменето за пошироката јавност, е да го претстави текстот во форма што е што е можно поблиску до состојбата во која авторот го оставил ракописот. Преводот на Харман е општо прифатен како технички точен и верен на оригиналниот германски јазик. Тој, сепак, добил критики затоа што понекогаш не ја создал прозаичната форма на Кафка. 

Харман вклучува дискусија на единаесет страници за неговата филозофија зад преводот. Овој дел дава значајни информации за методот што го користел и неговиот процес на размислување. Постојат бројни примери на пасуси од Пасли, Муир и неговиот превод за да му се даде на читателот подобро чувство за делото. Некои сметаат дека неговите (и на издавачот) пофалби за неговата работа и неговото „покровителство“ на Муир оди малку предалеку.  Џон Максвел Куци пишува дека Харман вели дека неговиот превод е „потуѓ и погуст“ од оној на Муир. Но, додава, „во самиот негов стремеж кон чудност и густина, сопственото дело на [Харман] - иако е добредојдено денес - може, како што историјата напредува и вкусовите се менуваат, може да укажува и на застареност“.

### Превод на Андервуд
Преводот на Андервуд е објавен во 1997 и 2000 година ( ) од Пингвин во ОК.

### Превод на Бел
Во 2009 година, Оксфорд Класикс објавил превод на Антеа Бел.

### Превод на Каламе, Рогоф и Нортеј
Преводот на Џон Каламе и Сет Рогоф (уредил Ентони Нортеј) е објавен од Виталис Верлаг, Прага 2014 година.

## Адаптации

### Филм
Книгата е адаптирана на екранот неколку пати.

* Замокот, германски филм од 1968 година во режија на Рудолф Ноелте, со Максимилијан Шел како К.
* *Лина*, финска адаптација од 1986 година во режија на Јако Паккасвирта. Во овој филм, главниот лик се вика Јозеф К. кој е протагонист на романот на Кафка, *[[Процес (роман)|Судењето]]*.
* Замокот, руски филм од 1994 година во режија на Алексеј Балабанов, со Николак Стоцки во главната улога. како К.
* ''Дворец'' (''Das Schloß''), австриски филм од 1997 година во режија на Михаел Ханеке, во кој глуми Улрих Мухе како К.

### Радио

* Романот е адаптиран за радио во мај 2015 година во два дела од Ед Харис на БиБиСи Радио 4. Актерската екипа ја сочинуваше Доминик Роуан како „ К.“, Семи Т. Џонатан Кален како главен надзорник и Доминик Дикин како Ханс.

### Друго

* Во 2012 година, американскиот автор (исто така на *„Воведување на Кафка“* ) Дејвид Зејн Мајровиц објавил графичка новела верзија на *„Замокот“* во комбинација со чешкиот уметник и музичар Јаромир 99 ( Јаромир Швејдик ). Во 2013 година, верзии се објавени на германски („Das Schloss“) и чешки („Zámek“).
* Сценската верзија на Оф-Бродвеј (во главните улоги Џим Парсонс и Вилијам Атертон ), напишана и продуцирана од Дејвид Фишелсон, постигнала успех на почетокот на 2002 година, добивајќи номинации за „Најдобра драма надвор од Бродвеј“ од страна на Аутер Критикс Сиркл, како и за „Најдобра Драма“ од Драмската лига (и двете њујоршки театарски награди). Претставата е објавена од Драматисти Плеј Сервис во 2002 година
* Операта на германски *Замокот* е напишана во 1992 година од Ариберт Рајман, кој го засновал своето либрето на романот на Кафка и неговата драматизација од Макс Брод. Премиерата била прикажана на 2 септември 1992 година во Дојче опер Берлин, поставена од Вили Декер и под диригентство на Мајкл Бодер .

## Поврзано
* Најдобри германски романи на дваесеттиот век

## Наводи

### Извори

* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Kafka website 
* ''Das Schloss'', original German text
* Kafka Society of America
* "Franz Kafka's Quest for an Unavailable God", by Roz Spafford, *San Francisco Chronicle*, 5 April 1998, review of the Mark Harman translation

Категорија:Романи на Франц Кафка
Категорија:Филозофски романи
Категорија:Дистописки романи
Категорија:Статии со текст на германски