Матеја Матевски

**Матеја Матевски** (Константинопол, 13 март 1929 - Скопје, 6 јуни 2018) — македонски поет, книжевен и театарски критичар, есеист, преведувач. Завршил филолошки изучувања на Филозофскиот факултет во Скопје. Работел во Македонската радио-телевизија како новинар, уредник на културните и книжевните програми, потоа како главен уредник и директор на Телевизија и генерален директор на Радиотелевизија Скопје. Бил член на МАНУ и негов претседател во периодот 2001 - 2004 година. 

## Животопис
Матеја Матевски е роден 13 март 1929 година во Константинопол, Турција во печалбарско семејство. Во 1930 година, неговото семејство  се вратило во Гостивар од чија околина (Беличица) потекнуваат неговите родители. Во Гостивар завршил основно учлилиште и два класа од тогашното „Граѓанско училиште“. Неговото школување било прекинато за време на војната, а во 1942 година активно се вклучил во Народноослободителната војна. Во 1945 година го продолжил школувањето во гимназијата во Тетово и во Скопје, каде матурирал во 1948 година. Во 1949 година заминал за Белград, каде своето школување го продолжил на Високата новинарско-дипломатска школа. Студиите ги прекинал во мај 1949 година поради нарушеното здравје, а потоа се запишал на Филозофскиот факултет во Скопје на групата македонски јазик и југословенска литература, а дипломирал во 1956 година. По завршување на студиите, во 1953 година се вработил како новинар во Радио Скопје, а во 1954 година работел како наставник во стопанското училиште „Крсте Мисирков“ во Скопје. Есента 1955 година се вратил во Радио Скопје, како соработник во литературно културната програма, а подоцна станува главен продуцент и директор на Радио телевизија Скопје. Исто така, ја извршувал функцијата претседател на комисијата за културна реализација и бил уредник на издавачката куќа „Кочо Рацин”. Како студент, (1951-1958) бил уредник на списанието „Млада литература“, а потоа повеќе година на „Разгледи“. Во 1960 година се вработил во издавачката куќа „Кочо Рацин“, како уредник на едициите: „Поетска плејада“, „Светски класици“ и „Драма“. Во 1962 година заминал во Париз, каде го проучувал современиот француски театар. Во 1963 година бил избран за претседател на Друштвото на писателите на Македонија, а истовремено станал и главен уредник на културно-уметничката програма на Телевизија Скопје. Во 1965 година бил назначен за директор, а во 1967 и за генерален директор на Радио-телевизија Скопје. Во 1974 година бил избран за вонреден професор по историја на светската драма и театар на Факултетот за драмски уметности, а во 1980 година бил избран за редовен професор. Во 1977 година бил именуван за претседател на Републичката комисија за културни врски со странство. Во 1979 година станал дописен а во 1983 година и редовен член на Македонската академија на науките и уметностите. Во 1985 година бил одликуван со францускиот орден „Легија на честа“. Во 1986 година бил избран во претседателството на СР Македонија. 

Матеја Матевски членувал во многу книжевни друштва и различни книжевни здруженија. Тој станал член на Друштвото на писателите на Македонија во 1956 година, и бил негов подоцнежен претседател, како и претседател на „Струшките вечери на поезијата“, на „Рацинови средби“, на Бигорските научно-културни собири, на Охридско лето и на Македонската литературна фондација. Исто така, бил член на Македонската академија на науките и уметностите и потпретседател на МПЕН.

Матевски починал ноќта на 6 јуни 2018 година, на 89-годишна возраст во Скопје.

## Творештво
Со пишување стихови почнал да се занимава уште во гимназијата. Првите песни ги објавил во 1951 година во „Млада литература“, списание на Клубот на младите писатели на Филозофскиот факултет во Скопје. По неколку месеци станал уредник на ова списание и оваа функција ја извршувал до 1958 година, кога тоа се споило со списанието „Разгледи“. Во 1956 година ја објавил првата стихозбирка „Дождови“ во издание на Култура од Скопје, а втората бирка, „Рамноденица“, се појавила во 1963 година, повторно како издание на Култура. Во 1967 година, издавачката куќа Мисла објавила избор од неговата поезија со наслов „Празнична романса“, а две години подоцна уште еден избор со наслов „Залез“. Во 1976 година, во издание на Мисла излегла од печат збирката „Перуника“ со цртежи на Ордан Петлевски.

Освен со поезија, Матевски се занимавал и со театарска критика и со превод. Преведувал претежно од албански, словенечки, српско-хрватски и француски јазик. Меѓу другите, тој ги превел следниве книги:
* Едвард Кардељ, „Развој на словенечкото национално прашање“ (Култура, 1959)
* Драготин Кете, „Приказна за шивачката и ножиците“ (1961)
* Ела Пероци, „Очилата на тетка Бајаваја“ (1961)
* Херман Кестен, „Децата на Герника“ (1962)
* Прежихов Воранц, „Момина солза“ (1962-1965)
* Иван Минати, „Сè бега со облаците и птиците“ (1966)
* Андре Френо, „Во мрачното стебло“ (Мисла, 1970).
* Пабло Неруда, „Поезија“ (Струшките вечери на поезијата, 1972, заедно со Влада Урошевиќ и Луан Старова) 
* Федерико Гарсија Лорка, „Поезија“ (Македонска книга, 1974) 
* Рафаел Алберти, „Триаголник на убавината“ (Џем Јајиневи, Истанбул, 1978, во превод на Неџати Зекирија)
* Адем Гајтани, „Лебедовата песна“ (Култура, 1982)
* Франце Прешерн, „Сонети на несреќата“ (Македонска книга и Цанкарјева заложба, 1982)
* Тоне Павчек, „Светлината на сенката“ (1983)
* Луис Пастори, „Земјата на чадот“ (1983)
* Алојз Градник, „Поезија“ (1983)
* Антологија на поезијата на Венецуела (заедно со Александар Митевски и Илија Чашуле, 1983)
* Цирил Злобец, „Клас“ (1984)
* Хорхе Хусто Падрон, „Во сончевите води“ (1985)
* Хенрик Ибзен, „Драми“ (заедно со Загорка Матевска, 1985)
* Александар Пушкин, „Руслан и Људмила“ (Наша книга, Скопје, 1986)
* Иван Минати, „Болката на недоживеаното“ (1986)
* Хусто Хорхе Падрон, „Круговите на лекарот“ (Наша книга, Скопје, 1987)

Поезијата на Матевски е преведена на неколку јазици:
* „Дождови-Кише“ (Просвета, Белград, 1962, во препев на Влада Урошевиќ)
* „Магли и квечерини“ (Маја Сиена, 1969, во превод на Џакомо Скоти) 
* „Песни-Песме“ (Народна книга, Белград, 1974, во препев на Влада Урошевиќ). 
* „Поезија“ (Липа, Копер, 1975, во препев на Иван Минати)
* „Балада за времето“ (Флака е влазеримит, Скопје, 1975, во препев на Адем Гајтани)
* „Перуника“ (Просвета, Белград, 1977, во препев на Влада Урошевиќ)
* „Круг“ (Флака е влазеримит, Скопје, 1978, во препев на Адем Гајтани)
* „Круг“ (Рилиндија, Приштина, 1979, во препев на Адем Гајтани)
* „Езеро“ (Факла, Темишвар, 1978, во препев на Каролина Илика)
* „Моќта на светулката“ (Дифрос, Атина, 1981, во препев на Васко Караџа)
* Постер со стихови на хинду (Индија, 1981)
* „Обраќање до предокот“ (Словенски списовател, Братислава, 1985, во препев на Франтишек Липка)
* „Скаменетиот Орфеј“ (избор на стихови на дански јазик, 1985, заедно со песни на Славко Јаневски и Блаже Конески, во препев на Јане Кабел и Ингер Кристенсен)
* „Откривање на пустината“ (Македонска книга, Скопје и Цанкарјева заложба, Љубљана, 1985, во превод на Иван Минати)
* „Раѓање на трагедијата“ (Сен Жермен де Пре, Париз, 1986, во препев на Мира Чепинчиќ и Андре Домс)
* „Залез“ (Европа, Будимпешта и Форум, Нови Сад, 1986, во превод на Паскал Гилевски и други)

Неговите творби се застапени во повеќе антологии, како: „Вратата на времето. Повоените Југословенски поети“ на Иван В. Лалиќ и Јосип Пупачиќ (Загреб, 1958), „Современа Југословенска поезија“ на Зоран Мишиќ (на француски јазик, Париз, 1959), „Антологија на светската поезија“ (УНЕСКО, Париз, 1959), „Повоени македонски поети“ на Димитар Митрев (Скопје, 1960), „Југословенска лирика“ на Танасие Младеновиќ, Новак Симиќ и Драго Шега (на полски јазик, Варшава, 1960), на „Современа македонска поезија и проза“ на Александар Спасов, Милан Ѓурчинов и Димитар Солев (на српскохрватски јазик, Белград, 1961), „Млада југословенска лирика“ на Иван Ивањи (на германски јазик, Франкфурт на Мајна, 1961-62), „Понова југословенска поезија“ на Димитар Митрев, Фран Петре, Владимир Поповиќ и Шиме Вучетиќ (Загреб, 1962 и 1966), „Светска поезија“ на група автори (на француски јазик, УНЕСКО, Париз, 1963), „Современа македонска поезија“ на Александар Спасов (на словенечки јазик, Љубљана, 1963), „Современа југословенска лирика“ на Херберт Готшалк (на германски јазик, Гитерслоу, 1964), „Современа југословенска поезија“ на Аурел Гаврилов и Раду Флора (на романски јазик, Панчево, 1964), „Антологија на современата југословенска поезија“ на Јанко Лаврин (на англиски јазик, Лондон, 1964), „Антологија на македонската поезија“ на Џакомо Скоти (на италијански јазик, Сиена, 1965), „Песна на нашите денови. Антологија на модерната југословенска поезија“ на Карољ Ач (на унгарски јазик, Нови Сад, 1965), „Балкански писатели. Зборник со дела од учесниците во првата средба на балканските писатели“ на Лилјана Ацева и Николај Јанков (на бугарски јазик, Софија, 1965), „Нова југословенска поезија“ на Кирил Злобец, Славко Михалиќ и Александар Спасов (на италијански јазик, Парма, 1966), „100 дела од литературите на југословенските народи“ на Влатко Павлетиќ (на српскохрватски јазик, Загреб, 1966), „Снимци на пејзажите на поезијата. Мал избор од југословенските поети од XX век“ на Ирена Венигова и Душан Карпатски (на чешки јазик, Прага, 1966), „Современа македонска поезија“ на Александар Спасов (на српско-хрватски јазик, Белград, 1967), „Антологија на македонската поезија“ на Милан Ѓурчинов (на српскохрватски јазик, Белград, 1968), на „Антологија на светската љубовна поезија“ Никола Милечевиќ (на српскохрватски јазик, Загреб, 1968), „Светска поезија. Од најстарите времиња до денес“ на Илхан Берк (на турски јазик, Истанбул, 1969), „Раѓање на зборот. Современи македонски поети“ на Золтан Чука (на унгарски јазик, Будимпешта, 1969), „Десет македонски поети“ на Неџати Зекерија (на турски јазик, Истанбул, 1971) и „Современи југословенски поети. Мала антологија“ на Костас Асимапокулос (на грчки јазик, Атина, 1971).

### Осврт кон творештвото
Осврнувајќи се врз творештвото на Матевски, Света Лукиќ го нарекува модерен македонски класик и еден од најретките македонски творци со меѓународен углед, сместувајќи го во првите редови на современата југословенска поезија. Поезијата зазема средишно место во творештвото на Матевски, кој уште во средината на 1950-тите се залагал за модерноста, поздравувајќи ги новите тенденции. Во своето творештво, тој не се задржал на националната посебност, туку негов природен стремеж била универзалноста. Во тој поглед, тој бил иноватор, раскинувајќи со фолклорот, но без да престане да биде продолжувач на народната традиција. Пеењето преставува основен принцип на неговата поезија, но пеење во мислењето, во замисленоста, во вистинска контемплација. Затоа, слободниот стих на Матевски има поголема певливост од сонетите на многу поети, неосетно минувајќи до отворена во затворена форма, а врзаноста за руската Модерна и за Лорка се преплетува со искуствата од француската и од српската модерна поезија. Главната мајсторска тајна на Матевски лежи во усогласеноста на емоциите со рационалното. Тој воспоставува мерка и хармонија, како две најважни одлики на европскиот дух, воопшто. Тој ги применува принципите поставени од Аристотел кои ги толкува на изворен македонски начин, а неговиот универзализам е конкретен, а оттаму доаѓа и убедливоста. Поради тоа, според Лукиќ, поетската личност на Матевски е најмаркантна и најкомплетна во македонската поезија.

### Библиографија
Творештвото на Матевски опфаќа поезија, критика и есеистика:
* „Дождови“ (поезија, Култура, 1956)
* „Рамноденица“ (поезија, Култура, 1963)
* „Празнична романса“ (поезија, Мисла, 1967)
* „Залез“ (поезија, Мисла, 1969)
* „Перуника“ (поезија, Мисла, 1976)
* „Круг“ (поезија, Култура, 1977)
* „Липа“ (поезија, Македонска книга, 1980)
* „Глас“ (поезија, „Мисла“, 1984)
* „Pesme“ (поезија, Beograd, 1984)
* „Раѓање на трагедијата“ (поезија, „Македонска книга“, 1985)
* „Од традицијата кон иднината“ (критика и есеистика, 1987)
* „Драма и театар“ (театарска критика и есеистика, 1987)
* „Подготовки за патување“ (избор од поезијата, 1987)
* Собрани дела („Поезија“, „Од традицијата кон иднината“, „Драмата и театарот“. Мисла, 1987)
* „Оддалечување“ (поезија, 1990)
* „Црна кула“ (поезија, 1992)
* „Завевање“ (поезија, 1996)
* „Светлината на зборот“ (критика и есеистика)
* „Мртвица“ (поезија, 1999)
* „Внатрешен предел“ (поезија, 2000)

## Награди
Матевски е добитник на повеќе книжевни награди и признанија:
* наградата на Друштвото на писателите на Македонија во 1956 година за стихозбирката „Дождови“
* наградата „Браќа Миладиновци“ на Струшките вечери на поезијата во 1963 година за стихозбирката „Рамноденица“
* награда „11 Октомври“ во 1963 година за „Рамноденица“
* наградата „Григор Прличев“ во 1975 година за препевот на поезијата на Федерико Гарсија Лорка
* наградата „Кирил Пејчиновиќ“ во 1979 година за преведувачкиот опус
* наградата „Кочо Рацин“ во 1980 година за „Липа“
* наградата „Браќа Миладиновци“ на Струшките вечери на поезијата во 1981 година за стихозбирката „Липа“
* специјалната награда за литература „Премио медитерано“ во Палермо, 1983 година
* Легијата на честа, Париз, 1985 година
* наградата „Жупанчичева листина“ на Друштвото на писателите на Словенија во 1985 година за преведувачката дејност
* наградата за литература „Блез Сандор“ во Ивердон, Швајцарија во 1986 година
* наградата „Горанов венец“ во 1987 година за поетскиот опус
* наградата на Друштвото на писателите на Македонија за 2001 година 
* наградата „Златен венец“ на Струшките вечери на поезијата во 2011 година
* меѓународната награда за поетски опус на Академијата „Мајкл Мадхуседан“ од Калкута, Индија; наградата, како и Академијата го носи името на индискиот поет од 19 век кој пишувал на бенгалски и на англиски јазик, а се доделува 28 години за достигнувањата во областа на литературата, уметноста, науката и филантропијата.
* Матевски е добитник на уште едно индиско признание кое му било доделено по повод 40 години од смртта на нобеловецот Рабиндранат Тагоре.
* „Премио медитерано пер литература 2005“; награда секоја година ја доделува Средоземната академија со седиште во Неапол, Италија.

## Прикази, критики и огледи за творештвото на Матевски
Творештвото на Матевски е предмет на бројни критички статии и книги, како:
* Арбуљевска Олга, „Избрани десет стихозбирки — вреден потфат на Македонска книга“. *Современост*, XXII, 5, 1972, стр. 499-502.
* Арбуљевска Олга, „Ода на каменот“. *Вечер*, 2.10.1976, стр. 11.
* Bogićević Miodrag, „Lirika Mateje Matevskog“. *Izraz*, VIII, 8-9, 1964, str. 145-152.
* Бошковски Петар Т., „М. М.: Рамноденица“. *Млад борец*, 3.10.1963, стр. 7.
* Бујуклиев Кирил, „Проникнување во универзалноста на суштествувањето“. *Комунист*, 7.8.1981.
* Бујуклиев Кирил, „Зборот во пресрет на муграта“. *Разгледи*, XXIV, 1-2, стр. 95-99.
* Вангелов Атанас, „Повторувањето како обновување“. *Стремеж*, XXII, 6, 1978, стр. 95-99.
* Vangelov Atanas, „M. Matevski: Krug“. *Oko*, VI, 168, 24.8.1978.
* Vangelov Atanas, „Nije koncept modern poetik“. *Flaka e vëllazërimit*, 2707, 27.11.1981.
* Вангелов Атанас, „Уморне речи“. *Књижевне новине*, XXXIV, 640, 21.1.1982.
* Владова Јадранка, „Артикулација на песната“. *Стремеж*, март 1987.
* Vuković Gavrilo, „M. Matevski: Doždovi-Kiše“. *Praktična žena*, 159, 1962, str. 46.
* Георгиевски Христо, „Народна поезија као узорни поетски систем Белих мугри и Перунике“. *40 години „Бели мугри“*, Шеснаесетти Рацинови средби, Титов Велес, 1979, стр. 165-192.
* Георгиевски Христо, „Матеја Матевски: Перуника“. *Градина*, XIV, 5, 1979, стр. 155-159.
* Gilevski Paskal, „Mateja Matevski“. Во: Mateja Matevski, *Esök*, Üjvidek-Budapest, Forum-Europa, 1986, p. 99-104.
* Глишић Миливоје, „Матеја Матевски: Кише“. *Стварање*, XVIII, 1, 1963, стр. 140-141.
* Даниловски Јордан, „Затворање на кругот“. *Стремеж*, март 1987.
* Deakonesku Ion, „Mateja Matevski: Iezere“. *Ramuri*, Bukuresti, 15 aprillie 1980, nr. 4, p. 7.
* Деаконеску Јон, „Езера од Матеја Матевски или Пофалба на сеопштата чистина“. *Културен живот*, 1981, XXIV, 4.5, стр. 50.
* Димитриев Александар, „Мудрост од времето (М. Матевски, „Раѓање на трагедијата“, Скопје, 1985)“. *Дело 74*, Штип, XII, 4, 1984 стр. 383-386.
* Димитровски Љупчо, „Во семантичкото јадро на „Липа“ од Матеја Матевски — обид за толкување“. *Разгледи*, XXIV, 6, 1982, стр. 498-512.
* Dimitrovski Ljupčo, „U semantičkoj jezgri „Lipe“ Mateje Matevskog — pokušaj tumačenja“. *Izraz*, XXVII, 3-4, 1983, стр. 224-234.
* Dumitru Ion M., „Prefatja“. Во: Mateja Matevski, *Iezere*. Editura Facla, Timişoara, 1979, 5-21.
* Doms André, „Une lecture de Mateya Matevski“. во: Mateya Matevski, *Naissance de la tragedie*, Editions Saint-Germain-Des-pres, Paris, 1986, p. 10-17.
* Друговац Миодраг, „Велика људска инспирација“. *Стремљења*, V, 2, 1964, стр. 248-250.
* Drugovac Miodrag, „Bespomoćni svijet (M. Matevski, „Praznična romansa“, Skopje, 1966)“. *Telegram*, 378, 1967, стр. 4.
* Друговац Миодраг, „Исфинета лиричност — култивиран израз (М. Матевски, „Празнична романса“, Скопје, 1966)“. Во: Миодраг Друговац, *Biographia literaria — 55 критички импресии*, Мисла, Скопје, 1968, стр. 18-21.
* Друговац Миодраг, „Пресвртница — Лирско-контемплативниот круг на Матеја Матевски“. *Современост*, XX, 5, 1970, стр. 407-425.
* Drugovac Miodrag, „Lirsko-kontemplativni krug Mateje Matevskog“. *Izraz*, XIV, 8-9, 1970, стр. 108-121.
* Друговац Миодраг, „Пресвртница — Лирско-контемплативниот круг на Матеја Матевски“. Во: Миодраг Друговац, *Принцип и пример*, Мисла, Скопје, 1972, стр. 24-46.
* Друговац Миодраг, „Современа македонска критика (личности и струења)“. *Замак културе*, 2, 1973, стр. 381-520.
* Друговац Миодраг, „Личности и струења во македонската литература III“. *Современост*, XXIII, 5, 1973, стр. 445-642.
* Друговац Миодраг, „Пресвртница — Лирско-контемплативниот круг на Матеја Матевски“. Во: *Македонската книжевност во книжевната критика*, Том IV, Мисла, Скопје, 1974, стр. 207-229.
* Друговац Миодраг, „Симболи нових ѕначења (М. Матевски, „Перуника“, Скопје, 1976)“. *Борба*, 4.12.1976.
* Drugovac Miodrag, „Mateja Matevski“. Во: Miodrag Drigovats, *Contemporary Macedonian Writers*, Macedonian Review, Skopje, 1976, p. 117-128.
* Друговац Миодраг, „М. Матевски, „Круг“, Скопје, 1976)“. *Борба*, 1977.
* Друговац Миодраг, „Лирско-контемплативни круг Матеје Матевског“. Во: *Македонска књижевна критика и есеј*, Матица српска, Нови Сад, 1978, стр. 364-377.
* Друговац Миодраг, „Трајна преокупација“. *Нова Македонија*, 2.8.1981.
* Друговац Миодраг, „Митот и естетската виделина“. *Нова Македонија*, 21.12.1985.
* Друговац Миодраг, „Рађање трагедије. Поезија Матеје Матевског“. *Борба*, 26.3.1986.
* Đuranović P., „Četvorica“. *Mladost*, 14.1.1959.
* Ђурић Остоја, „Дождови — Кише“. *Путеви*, VIII, 5, 1962, стр. 511-514.
* Ѓурчинов Милан, „Нова и жива потврда на поетското“. *Нова Македонија*, XIX, 21.7.1963, стр. 7.
* Ђурчинов Милан, „Непрекидни разговор са животом (О лирском и рефлексивном у поезији Матеје Матевског)“. *Борба*, XXIX, 52, 23.2.1963, стр. 10.
* Ѓурчинов Милан, „Поет на одмерениот збор“. *Културен живот*, IX, 5-6, 1964, стр. 30.
* Ѓурчинов Милан, „Поет на одмерениот збор“. Во: Милан Ѓурчинов, *Македонски писатели*, Мисла, Скопје, 1968, стр. 93-103.
* Ѓурчинов Милан, „Матеја Матевски или Поет на одмерениот збор“. Во: Матеја Матевски, *Залез*, Мисла, Скопје, 1969, стр. 5-15.
* Ѓурчинов Милан, „Поет на одмерениот збор (За Матеја Матевски)“. Во: Милан Ѓурчинов, *Определувања*, Култура, Скопје, 1969, стр. 171-182.
* Gjurčinov Milan, „A poet of the moderate word“. *Macedonian Review*, II, 2, 1972, p. 223-229.
* Ѓурчинов Милан, „Матеја Матевски или Поет на одмерениот збор“. Во: *Македонската книжевност во книжевната критика*, Том IV, Мисла, Скопје, 1974, стр. 230-240.
* Ѓурчинов Милан, „Помеѓу предокот и пределот“. *Нова Македонија*, XXXI, 10569, 27.6.1976, стр. 7.
* Ѓурчинов Милан, „Поет на одмерениот збор“. Во: Милан Ѓурчинов, *Критички сведоштва*,Култура, Скопје, 1976, стр. 233-242.
* Ѓурчинов Милан, „Матеја Матевски или Поет на одмерениот збор“. *Мисла*, XVII, 31, Скопје, 1981, стр. 16.
* Ђурчинов Милан, „Пред новим песмама (Свет лирског Матеје Матевског)“. *Политика*, 15.8.1981, стр. 10.
* Eftoski G., „Takimet VIII Tëpërkhyesve letrare — një penë e artë Adem Gajtani për rikëntimini e piezive et Mateja Matevskit në chgipe“. *Flaka e vëllazërimit*, XXXV, 2350, 29.8, 1979.
* Иванов Благоја, „Едно приоѓање кон поезијата од Рамноденица“. *Разгледи*, VII, 1, 1964-65, стр. 90-93.
* Иванов Благоја, „Матеја Матевски: Рамноденица“. Во: Благоја Иванов, *Соочувања*, Мисла, Скопје, 1971.
* Иванов Благоја, „Свеченост за душата и окото“. *Стремеж*, XX, 5, 1976, стр. 411-417.
* Ивановиќ Радомир, „Непостојаноста на убавината (Запис за поезијата на Матеја Матевски)“. *Разгледи*, XVI, 10, 1974, стр. 1016-1031.
* Ивановиќ Радомир, „Непостојаноста на убавината (Запис за поезијата на Матеја Матевски)“. Во: Ивановиќ Радомир, *Портрети на македонски писатели*,Мисла, Скопје, 1979, стр. 49-63.
* Ивановски Гого, „Матеја Матевски: Дождови“. *Хоризонт*, I, 18, 1956, стр. 5.
* Ивановски Иван, „Први книги поезија на „Мисла“ од Скопје“. *Културен живот*, XI, 10, 1966, стр. 30-31.
* Јовановски Иванчо В., „Нимбус без блесок (Матеја Матевски, „Липа“, Скопје, 1980). *Спизалит*, V, 1(6), 1982, стр. 67-68.
* Китанов Блаже, „Поезијата на Матеја Матевски“ (магистерски труд), Филолошки факултет, Скопје, 1983.
* Китанов Блаже, „Езерата предупредуваа (Меѓу доминантните природни феномени водата во поезијата на Матеја Матевски зазема едно од стожерните места)“. *Нова Македонија*, 30.3.1985.
* Китанов Блаже, „Од пејсажот кон човекот (Светот на природата и човекот во поезијата на Матеја Матевски)“. *Развиток*, XXIV, 4-5, 1986, стр. 254-264.
* Клетников Ефтим, „Низ страниците на Перуника“. *Стремеж*, XX, 8, 1976, стр. 714-726.
* Клетников Ефтим, „Емотивна и мисловна зрелост (За поезијата на Матеја Матевски)“. *Просветена жена*, ноември 1981, стр. 18.
* Клетников Ефтим, „Поезијата на Матеја Матевски“. Во: Матеја Матевски, *Глас*, Мисла, Скопје, 1984, стр. 5-38.
* Клетников Ефтим, „Низ страниците на Перуника“. Во: Ефтим Клетников, *Орион*, Наша книга, Скопје, 1985, стр. 151-162.
* Клетников Ефтим, „Поетскиот свет на Матеја Матевски“. Во: Ефтим Клетников, *Орион*, Наша книга, Скопје, 1985, стр. 38-67.
* Клетников Ефтим, „М. Матевски: Раѓање на трагедијата“. *Разгледи*, XVIII, 1-2, 1986, стр. 79-85.
* Коцевски Данило, „Кругот на постоењето“. *Нова Македонија*, XXXIII, 10860, 17.4.1977.
* Коцевски Данило, „Кругот на постоењето“. Во: Данило Коцевски, *Да и не*, Култура, Скопје, 1981, стр. 75-79.
* Коцевски Данило, „Песната „Дождови“ или во пресрет на шумовите“. *Стремеж*, март 1987.
* Костић Звонимир, „Матеја Матевски: Песме“. *Летопис Матице Српске*, CLII, књ. 1, стр. 131-137.
* Leovac Slavko, „Hrabrost i pitomost“. *Odjek*, XV, 5, 1968, стр. 9.
* Lipka František, „Sučasna macedonska poezija“. Во: Mateja Matevski, *Osilovovanie predka*, Slovensky spisovatel, Bratislava, 1985, str. 103-110.
* Лукић Света, „Ангажованост и склад“. *Политика*, 19.7.1987.
* Marković, M., „M. Matevski: Perunika“. *Vjesnik*, XXXIX, 10984, 21.3.1977.
* Marković, M., „M. Matevski: Pesme“. *Rukovet*, XLV, 1-2, 1977, str. 33-38.
* Marković, Milivoje, „M. Matevski: Lipa“. *Vjesnik*, XLII, 12197, 11.8.1981.
* Marković, Milivoje, „Novo vrijeme ljubavi“. *Večernji list*, 1.11.1986, str. 16-17.
* Микић Радивоје, „Песма као сугестија“, *Политика експрес*, 13.2.1976.
* Milosavljević Petar, „Mateja Matevski“. *Polja*, 39, 1959, str. 6.
* Милорадовић Марко, „Пустоловна игра“. *Борба*, 24.6.1962.
* Мирковић Милосав, „Млади лиричари са Вардара“. *Млада култура*, II, 12, 1953, стр. 2.
* Mirković Milosav, „Mateja Matevski: Doždovi-Kiše“. *Delo*, VIII, 10, 1962, 1253-1255.
* Mirković Milosav, „Na jezeru Mateje Matevskog“. *Delo*, X, 4, 1964, 554-557.
* Мирковић Милосав, „На језеру Матеје Матевског“. *НИН*, 1.9.1968.
* Мирковиќ Милосав, „На езерото на Матеја Матевски“. Во: *Македонската книжевност во книжевната критика*, Том IV, Мисла, Скопје, 1974, стр. 241-245.
* Mitrev Dimitar, „Mateja Matevski“. Во: *Posleratni makedonski pesnici*, „Kočo Racin“, Skopje, 1960, стр. 145-146.
* Митрев Димитар, „Матеја Матевски“. Во: Димитар Митрев, *Огледи и критики*, Наша книга, Скопје, 1970.
* Mihalić Slavko (izbor i tekst), „Mateja Matevski: Jezero“. *Nedelja*, 27.8.1967.
* Мицковиќ Слободан, „Песната и времето“. *Нова Македонија*, 24.3.1968.
* Мицковиќ Слободан, „Привеснувања од родното и од минатото“. *Разгледи*, XXIII, 1976, стр. 775-778.
* Мојсиева Јасмина, „Растреперени граници меѓу обичното и привидението“. *Стремеж*, март 1987.
* Мухиќ Ферид, „Скриениот предмет што создава сенка“. *Стремеж*, март 1987.
* Наневски Душко, „Модерна поетска реалност“. *Современост*, XXVI, 1976, стр. 27-42.
* Наневски Душко, „Матеја Матевски: Модерна поетска реалност“. Во: Душко Наневски, *Македонската поетска школа*, Мисла, Скопје, 1977, стр. 235-253.
* Nanevski Duško, „Mateja Matevski: Moderna poetska realnost“, *Izraz*, XXII, 1-2, 1978, стр. 64-76.
* Наумов Александар, „Библија као компонента савремене митске песничке свести“. ЗБорник на трудови од петтата научна дискусија во Охрид од 28-31.8.1978. Универзитет „Кирил и Методиј“, Семинар за македонски јазик, литература и култура, Скопје, 1979, стр. 127-138.
* P.B.A., „M.M.: Kiše“. *Rilindja*, XVIII, 1315, 25.11.1962.
* П.С., „Матеја Матевски: Празнична романса“. *Стварање*, 33, 1967, стр. 315.
* Пајић Петар, „Скица за портрет Матеј Матевског“. *НИН*, 22.3.1987.
* Пандев Димитар, „Излезниот колорит на зборот“. *Студентски збор*, XXXII, 803, 31.8.1980.
* Пандев Димитар, „Матеја Матевски: Липа“, *Трета програма на Радио Скопје*. бр. 7, 1981, стр. 306-308.
* Пандев Димитар, „Жизнениот колорит на песната“. Во: Димитар Пандев, *Согледби*, КММ, Скопје, 1981, стр. 15-19.
* Пановски Доне, „Во сферите на медитативното сознание“. Во: Доне Пановски, *Вреднување*, Мисла, Скопје, 1967, стр. 15-20.
* Павловски Јован, „Матеја Матевски: Поезијата не дава одговори“. Во: Јован Павловски, *Бев со нив*, НИП „Нова Македонија“, Скопје, 1977, стр. 193-198.
* Peić Branko, „M.M.: Kiše“. *4 Jul*, II, 22, 1963, стр. 11.
* Петрески Христо, „Дебнеж. Закана“. *Екран*, 7.6.1985.
* Петрески Христо, „Просторната компонента во триптихонот „Дождови“ на Матеја Матевски“. *Стремеж*, март 1987.
* Petrov A., „Poezija jugoslovenskih naroda (1945-1975)“. *Delo*, XXI, 1, 1975, стр. 1-64.
* Поленаковиќ Харалампие, „Портрет на Матеја Матевски“. Предавање на 11. Семинар за македонски јазик, литература и култура. Универзитет „Киирл и Методиј“, Скопје, 1979, стр. 337-350.
* Поповић Богдан А., „Закаснело познанство“. *Књижевне новине*, XIV, 178, 24.8.1962, стр. 3.
* Поповски Цинцар Никола, „Душа и облици“. *Недељна Борба*, 5-6.7.1986, стр. 10.
* Preisler Juliana., „Kbogiernes suit — Muntre sorgmodige og sortgzldine fra Makedonien“. *Information*, 20.5.1985.
* Prenz Juan Octavio, *Poetikos contemporares de Yugoslavia*. Lima, 1977.
* Раденковић Јездимир, „Кише Матеје Матевског“. *Глас омладине*, 14, 9.8.1962, стр. 308.
* Радически Науме, „М. Матевски: Круг“. *Студентски збор*, 22.11.1977.
* Радически Науме, „М. Матевски: Круг“. *Културен живот*, XXII; 9-10, 1977, стр. 41-43.
* Радически Науме, „М. Матевски: Раѓање на трагедијата“. *Културен живот*, XXX; 7-8, 1985, стр. 54-56.
* Ређеп Драшко, „М. Матевски: Дождови — Кише“. *Летопис Матице Српске*, CXXXVIII, 1 (октобар), 7-8, 1962, стр. 338-339.
* Силјан Раде, „Автентичен поетски глас“. *Вечер*, 20.3.1985, стр. 11.
* Силјан Раде, „Поезијата на Матеја Матевски“. *Современост*, XXXV, 4-5, 1985, стр. 60-84.
* Силјан Раде, „Модерен израз“. Во: Раде Силјан, *Пронајден облик*, Македонска книга, Скооје, 1986, стр. 41-51.
* Симић Симеун, „Природа и значај поетских слика воде у лирици Матеја Матевског“. *Знак*, IX, 12, 1980, стр. 59-62.
* Scotti Giacomo, „Mateja Matevski, Nebbie e tramonti“. Casa Editrice Maia, Siena, 1969, p. 5-11.
* Смилевски Веле, „Зад завесите на дождот“. *Нова Македонија*, 28.6.1981.
* Смилевски Веле, „М. Матевски: Липа“. *Багдала*, XXIII, 270, 1981, стр. 35.
* Смилевски Веле, „Поезијата на Матеја Матевски“. Во: Матеја Матевски, *Поезија*, Струшки вечери на поезијата, Струга, 1981, стр. 91-100.
* Smilevski Vele, „Poezija e Mateja Matevskit“. *Jehona*, XXIII, 6, 1985, стр. 29-40.
* Смилевски Веле, „М. Матевски: Липа“. *Багдала*, XXIII, 270, 1981, стр. 35.
* Спасов Александар, „За поезијата на Матеја Матевски“. Предавање на XII Семинар за македонски јазик, литература и култура, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје, 1979, стр. 179-182.
* Spasov Aleksandar, „Mateja Matevski: Spremna beseda“. Во: Mateja Matevski, *Otkrivanje puščave — Откривање на пустината*, Cankarjeva Založba, Ljubljana — Македонска книга, Скопје, 1985, стр. 137-143.
* Стамаќ Анте, „Запис за Матеја Матевски: Потврда за сопствен јазик“. *Нова Македонија*, 28.3.1987.
* Станковиќ Љубиша, „Српската критика за поезијата на Матеја Матевски, Гане Тодоровски и Анте Поповски“. *Стремеж*, XX, 3-4, 1976, стр. 323.
* Станковиќ Љубиша, „Матеја Матевски: Липа“. *Културен живот*, XXVI, 7-8, 1981, стр. 43-45.
* Станковиќ Љубиша, „За поезијата на Матеја Матевски, Гане Тодоровски и Анте Поповски“. Во: Љубиша Станковиќ, *Одгласи*, Развиток, Битола, 1982, стр. 39-56.
* Станковиќ Љубиша, „Поезијата за човекот и природата“. Во: Љубиша Станковиќ, *Запис*, Друштво за наука и уметност, Битола, 1983, стр. 108-115.
* Станковић Љубиша, „Уз рађање трагедије Матеје Матевског“. *Багдала*, XXVII, 319, 1985, стр. 18.
* Старделов Георги, „Поетското искуство и поетските идеи на Матеја Матевски“. *Стремеж*, XXVIII, 8, 1984, стр. 667-669.
* Старделов Георги, „Поетското искуство и поетските идеи на Матеја Матевски“. Предавање на XVII Семинар за македоснки јазик, литература и култура. Универзитет „Кирил и Методиј“, Скопје, 1985, стр. 153-165.
* Старделов Георги, „Везилке кажи како да се роди проста и строга македонска песна“. Во: Георги Старделов, *Изморена авангарда*. Мисла, Скопје, 1985, стр. 428-441.
* Старова Луан, „Од осаменост кон луѓето“. Во: Луан Старова, *Доближувања*, Скопје, 1976, стр. 222-225.
* Stojić Mile, „Prema iskonu“. *Odjek*, XXXI, 3, 1978, str. 20.
* Стојчевски Санде, „Ехо на потопот“. *Стремеж*, март 1987.

* Тоциновски Васил, „Човекот и кругот негов“. *Беседа*, VI, 11-12, 1977, стр. 114-128.
* Тоциновски Васил, „Два поетски круга — Во окото тага издлабена“. *Беседа*, VI, 11-12, 1977, стр. 111-114.
* Тодоровски Гане, „Кон неврвени врвици“. *Разгледи*, III, 21(73), 1956, стр. 5.
* Тодоровски Гане, „Кон неврвени врвици“. Во: Гане Тодоровски, *Маѓепсан мегдан*, Култура, Скопје, 1979, стр. 231-236.
* Урошевиќ Влада, „Матеја Матевски: Дождови“. *Студентски збор*, 5.10.1956, стр. 4.
* Урошевиќ Влада, „Матеја Матевски: Дождови“. *Млад борец*, 19.10.1956, стр. 7.
* Урошевиќ Влада, „Пет поети пред загатката и обид за нејзино толкување во пет не случајно одбрани песни“. *Разгледи*, V, 7, 1962-1963, стр. 523-527.
* Урошевић Влада, „Зеленило између сећања и наде“. *Књижевност*, XXIX, 5, 1974, стр. 535-543.
* Урошевиќ Влада, „Зеленилото помеѓу сеќавањето и надежта“. *Разгледи*, XVI, 1-2, 1974, стр. 10-27.
* Урошевић Влада, „Зеленило између сећања и наде“. Во: Матеја Матевски, *Песни-Песме*, Београд, 1974, стр. 255-270.
* Урошевиќ Влада, „За летот и падот“. *Разгледи*, XIX, 1-2, 1977, стр. 150-153.
* Урошевић Влада, „Одбрана дела младости“. *Књижевнне новине*, 545, 16,10.1977.
* Урошевић Влада, „У потрази за кореновима. Поводом збирке „Перуника“ Матеје Матевског“. *Књижевност*, II, 3, 1977, стр. 278-281.
* Урошевић Влада, „У потрази за кореновима“. Во: Матеја Матевски, *Перуника*, Просвета, Београд, 1977, стр. 53-56.
* Урошевиќ Влада, „Зеленилото помеѓу сеќавањето и надежта“. Во: Влада Урошевиќ, *Мрежа на неуловливото*, Македонска книга, Скопје, 1980, стр. 63-87.
* Урошевиќ Влада, „Во потрага по корените“. Во: Влада Урошевиќ, *Мрежа на неуловливото*, Македонска книга, Скопје, 1980, стр. 79-83.
* Урошевиќ Влада, „За летот и падот“. Во: Влада Урошевиќ, *Мрежа на неуловливото*, Македонска книга, Скопје, 1980, стр. 84-87.
* Урошевић Влада, „Пет песника пред загонетком и покушај њеног тумачења у пет не случајно одабраних песама“. *Књижевне новине*, 21.5.1981.
* Урошевиќ Влада, „Поетот во градината“. *Стремеж*, XXVI, 3, 1982, стр. 180-181.
* Урошевиќ Влада, „Коњи што тропаат во темнината“. *Стремеж*, март 1987.
* Христова-Јоциќ Светлана, „Сега сето море невен мириса“. *Разгледи*, XXVIII, 7-8, 1986, стр. 579-585.
* Христова-Јоциќ Светлана, „Песната, знак за бескрај“. *Стремеж*, март 1987.
* Cvetanovski Savo, „Mateja Matevski: „Glas“: Skopje, Misla, 1984“. *World Literature Today*, Spring 1985.
* Цветковски Бранко, „Достоинствата на лириката“. *Екран*, 29.1.1982.
* Цветковски Бранко, „Симбиозата на визуелното и аудитивното низ примери од поезијата на Матеја Матевски“, *Разгледи*, XXVI, 1984, стр. 606-615.
* Cvetkovski Branko, „Simbioza vizuelnog i auditivnog na primerima iz poezije Mateja Matevskog“. *Odjek*, 1-15.11.1984.
* Cvijetić Ljubomir, „Kontinuitet uz promjene“. *Odjek*, XVIII, 24, 15-31.12.1975, str. 18.
* Čalovski Todor, „Afirmacija tek pretstoji. Jedan pogled na najnoviju makedonsku poeziju“. *Oko*, 2, 16.12.1976, str. 18.
* Чаловски Тодор, „Матеја Матевски: „Раѓање на трагедијата“. Скопје, Македонска книга, 1985.“. *Литературен преглед*, VI, број 5, 1985.
* Чукић Зоран Д., „Ритуал природе“. *Овдје*, XIII, 150, 1981, стр. 21.
* Čukić Zoran D., „M. Matevski: „Lipa“. Skopje, 1980.“. *Rukovet*, XVII, knjiga LV, 5, 1981, str. 503-505.
* Čukić Zoran D., „Vjernost izvoru — Pesnički glas Mateje Matevskog“. *Odjek*, XXXV, 15-30.12.1982, str. 23.
* Чукиќ Зоран Д., „Поетскиот говор на Матеја Матевски“. *Развиток*, XXII, 6-7, 1984, стр. 403-406.
* Чукић Зоран Д., „Поетски говор Матеје Матевског“. *Овдје*, XVI, 185, 1984, стр. 19.
* Чукић Зоран Д., „У трагању за смислом“. *Јединство*, 5.4.1986.
* Čukić Zoran D., „Poetski govor Mateje Matevskog“. *Rukovet*, XXXII, 1, 1986, str. 72-77.
* Džadžić Petar, „M.M., Doždovi“. *Delo*, III, 2, 1957, str. 416-419.
* Šijaković M., „Jedan mladi makedonski pesnik“. *Život*, VI, 9, 1957, str. 204-205.
* Šijan Antun, „Mateja Matevski: Doždovi-Kiše“. *Telegram*, 115, 1962, str. 5.
* „Le poesie di Mateja Matevski“. *Relazioni Macedonia*, II, 2, 1972, стр. 13.
* „La vie poetica di Mateja Matevski“. *Relazioni Macedonia*, VIII, 1-2, 1978, стр. 7-8.

## Литература
* Утрински весник (Брoj 2253, четврток, 7 декември 2006) http://www.utrinskivesnik.com.mk/defaultmk.asp?ItemID=186EAB8A0B53394A9CE11A78D0CAA782&arc=1 
* Вест (Година 5, Број 1282, Четврток 10/7/2004) http://www.vest.com.mk/default.asp?id=92789&rubrika=Kultura&idg=5&idb=1404 
* Вест (Година 5, Број 1404, Петок 3/4/2005) http://www.vest.com.mk/default.asp?id=84912&rubrika=Kultura&idg=5&idb=1282 
* http://www.blesok.com.mk/avtor.asp?lang=eng&id=135 
* http://www.e-books.com.mk/01poetry/matevski/hu/bio.asp?lang=mac 
* http://www.kultura-struga.com.mk/tekst.asp?lang=mac&tekst=75 

## Наводи

Категорија:Луѓе од Истанбул
Категорија:Луѓе од Гостивар
Категорија:Македонски поети
Категорија:Македонски книжевни критичари
Категорија:Македонски есеисти
Категорија:Македонски театарски критичари
Категорија:Македонски преведувачи
Категорија:Македонски новинари
Категорија:Македонски уредници
Категорија:Македонски академици
Категорија:Македонски средношколски професори
Категорија:Југословенски поети
Категорија:Југословенски книжевни критичари
Категорија:Југословенски есеисти
Категорија:Југословенски театарски критичари
Категорија:Југословенски преведувачи
Категорија:Југословенски новинари
Категорија:Југословенски уредници
Категорија:Југословенски академици
Категорија:Македонски средношколски професори
Категорија:Носители на Легијата на честа
Категорија:Добитници на Златен венец на Струшките вечери на поезијата
Категорија:Добитници на наградата „Браќа Миладиновци“
Категорија:Добитници на наградата „Ацо Шопов“
Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија
Категорија:Претседатели на МАНУ
Категорија:Членови на Европската академија на науките и уметностите
Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје
Категорија:Членови на Македонскиот научен институт