Спортот во Франција

**Спортот во [[Франција]]** игра важна улога во француското општество, што се рефлектира во неговата популарност меѓу францускиот народ и спортска историја на нацијата. Различни видови спортови се популарни за  играње и гледање во Франција,  но најпопуларени  се велосипедизмот и фудбалот. Покрај тоа, ракометот е еден од најуспешните екипни спортови, со вкупно осум победи на светските првенства, четири олимписки титули и четири пати европски шампион.

## Главни спортови

### Кошарка

[лево|мини|182x182пкс| [Тони Паркер го привлече вниманието на француската кошарка]]
Кошаркарската репрезентација на Франција има добри резултати на меѓународните натпреварувања во изминатите  години, при што сениорскиот тим ја освои својата прва титула во Евробаскет во 2013 година . Тимот беше вицешампион на Летните олимписки игри 1948, Евробаскет 1949, Летни олимписки игри 2000, Евробаскет 2011 и Летни олимписки игри 2020 година . Франција исто така има добиено медали на Светското првенство на ФИБА во 2014 и 2019 година .

Вбројувајќи ја и сезоната 2015–16 година , 22 француски државјани играле во НБА во САД и Канада досега.

Националните професионални натпревари за мажи се надгледувани од Националната кошаркарска лига . Постојат две лиги: Про А (прва лига) и Про Б (втора). АСВЕЛ Лион-Вилрбан е најуспешниот тим во историјата на француската прва лига со 17 титули од 1949 до 2009 година. Лимож ЦСП е единствениот француски тим во 1993 година ја освоил Евролигата.

Француската женска кошаркарска репрезентација двапати беше европски шампион ( 2001 и 2009 година ), а исто така го освои сребрениот медал на Летните олимписки игри 2012 година.

Женските национални професионални натпревари се надгледувани од страна на Француската федерација за кошарка, а првата лига е Лига за женска кошарка . Клубот Клермон Универзите е најуспешниот тим во историјата на француската прва лига со 13 титули од 1968 до 1981 година. CJM Bourges ( 1997, 1998 и 2001 ) и US Valenciennes ( 2002 и 2004 ) ја освоија Евролигата за жени.

Покрај редовната кошарка, кошарката 3х3 станува сè попопуларна во Франција.

### Велосипедизам
Франција е домаќин на „најголемиот годишен спортски настан во светот“ наречен Тур де Франс, друмска велосипедска трка, која се одржува секој јули и трае три недели. Тоа е една од трите Гранд Тур, кои се најпрестижните етапни трки во друмскиот велосипедизам. На турата 36 пати француски велосипедисти победиле во текот на 110-годишна историја. Велосипедизмот е многу популарен во Франција, што е се гледа и од фактот дека трката на Тур де Франс привлекува повеќе од 12 милиони луѓе кои патуваат за да присусвуваат на трката. Тур де Франс, исто така, привлекува 3,5 милијарди луѓе ширум светот телевизиска публика. Покрај тоа, северниот дел на Франција е домаќин на еднодневната трка Париз-Рубе, која заедно со  Светското првенство за трки на патишта се најважните еднодневни класични велосипедски трки . Други трки од висок профил кои се вклучени како дел од највисокото ниво на Светската турнеја UCI ги вклучуваат етапните трки Париз-Ница и Критериум ду Дофине (често се користат како трка за загревање за возачите кои се натпреваруваат на Тур де Франс) и еднодневната трка GP Ouest-France.

Француските велосипедисти се повеќекратните победници на Гранд Тур, Лисјен Пети-Бретон, Андре Ледук, Антонин Мањ, Луисон Бобе, Жак Анкетил (заедно со историскиот конкурент Рејмонд Пулидор, кој беше миленик на публиката), Роже Пингеон, Бернар Тевен, Бернар Хино и Лоран Фињон и повеќекратните победници Морис Гарин, Лисјен Лесна, Хиполит Окутурие, Октава Лапизе, Густав Гариго, Анри Пелисие, Шарл Крупеланд , Жан Форестие . Во женскиот велосипедизам, Жани Лонго е една од најуспешните натпреварувачки на сите времиња, која трипати го освои  Тур де Франс Феминин, девет златни медали во друмски трки и победник на Светското друмско првенство на UCI з освои и златото на друмската трка во Олимпијадата во 1996 година.

### Фудбал
Фудбалот (фудбалот) е најпопуларниот спорт во Франција, со 1.993.270 лиценцирани играчи во лигите. Спортот е увезен од Англија на крајот на 19 век, под името асоцијациски фудбал. Во раните денови, спортот доби следбеници главно во областа Париз и северниот дел на земјата - Север-Па де Кале и Нормандија беа првите тимови што беа создадени надвор од Париз . Во јужна Франција, фудбалскиот натпреварувач, рагби-фудбалот, беше повеќе фаворизиран во тоа време. Основана во 1919 година од конкурентски организации, Фудбалската федерација на Франција се состои од 18.000 тимови.
[мини| [Зинедин Зидан]]
Франција е исто така една од десетте репрезентации што го освоиле Европското првенство на УЕФА (1984 и 2000 година). Тие, исто така, завршија како второпласирани кога беа домаќини на турнирот во 2016 година . Франција исто така беше олимписки шампион во 1984 година и победник на Светскиот куп на ФИФА во 1998 и 2018 година, домаќин на турнирот во 1998 година. Тие завршија како вицешампиони на Светското првенство во 2006 година.

Лига 1 е француска професионална лига за здруженија на фудбалски клубови. Тоа е основно фудбалско натпреварување во земјата и служи како врвна поделба на системот на француската фудбалска лига . Се прави натпревар од 20 клубови, кој функционира на систем на промоција и испаѓање во Лига 2. Најуспешен клуб во историјата на француската прва лига е АС Сент Етјен со 10 шампионски титули (последен во 1981 година), следен од Олимпик од Марсеј и Пари Сен Жермен со по 9 титули и ФК Нант со 8 титули. Од 2020 година, актуелен шампион е Пари Сен Жермен.

Купот на Франс е најдоброто натпреварување со нок-аут куп во францускиот фудбал. Купот на Лигата е второто големо куп натпреварување во Франција. Трофејот на шампионите се игра секој јули како еднократен натпревар помеѓу победниците на Купот на Франција и шампионите во Лига 1 .

Само еден француски клуб, Олимпик од Марсеј, ја има освоено Лигата на шампионите на УЕФА, во 1993 година . Стад де Ремс (1956, 1959), Сент Етјен (1976), АС Монако (2004) и Пари Сен Жермен (2020) се второпласирани.

СЦ Бастија (1978), ФК Жирондинс од Бордо (1996) и Олимпик од Марсеј (1999, 2004, 2018) исто така беа второпласирани во Лигата на Европа на УЕФА.

Главното меѓународно достигнување на женската фудбалска репрезентација на Франција беше четвртото место на Светскиот куп на ФИФА за жени 2011 година . Тие исто така беа домаќини на Светскиот куп на ФИФА за жени во 2019 година .

Женските национални професионални натпревари се надгледувани од Француската фудбалска федерација. Првата лига е Championnat de France de football feminin. Олимпик Лион е најуспешниот тим во историјата на француската прва лига со 23 национални титули, вклучувајќи и постојана серија од четиринаесет титули во лигата (2007 до денес). Во женската Лига на шампиони на УЕФА, ОЛ освои рекордни седум титули     (2011, 2012, 2016, 2017, 2018, 2019 и 2020 година) и двапати беа второпласирани (2010 и 2013 година).

### Ракомет
[десно|мини|194x194пкс| [Никола Карабатиќ е 4-кратен светски шампион, 3-кратен олимписки шампион и 3-кратен европски шампион.]]
Во Франција заклучно со 2019 година имало 492.101 лиценцирани ракометари.

Француската машка ракометна репрезентација е првата ракометна репрезентација која ги имала сите три титули двапати (женската репрезентација на Данска исто така ги имала сите три во 1997 година), и единствената репрезентација во својот спорт која има шест светски титули и вкупно единаесет медали. на Светското првенство во ракомет за мажи . Со вкупно пет медали, вклучувајќи три златни во 2008, 2012 и 2021 година, Франција е и најуспешната ракометна репрезентација на Летните олимписки игри . Франција е и трипати европски шампион во 2006, 2010 и 2014 година.

Француската женска ракометна репрезентација не е толку успешна, но еднаш ги освои Летните олимписки игри ( 2020 ), двапати на Светското првенство (2003, 2017) и еднаш на Европското првенство (2018).

Националните професионални натпревари за мажи се надгледувани од Националната ракометна лига, а највисоката дивизија е LNH дивизија 1. Ракометниот Монпелје е најуспешниот тим во историјата на француската прва лига со 14 титули од 1995 до 2012 година. Со 8 титули помеѓу 2013 и 2021 година, Ракометниот Пари Сен Жермен е актуелен врвен клуб. Сепак, Монпелје е единствениот француски тим што ја освоил Лигата на шампионите на ЕХФ, во 2003 и во 2018 година.

Главен национален професионален натпревар за жени е LFH Division 1 Féminine. Ракометот Мец е најуспешниот тим во историјата на француската прва лига со 23 титули од 1989 до 2019 година. Еден француски тим, Ракометниот Брест Бретања, стигна до финалето на ЕХФ Лигата на шампионите за жени, во 2021 година.

### Хокеј на мраз
Хокејот на мраз е прилично популарен спорт во Франција, особено во регионот Рона-Алпи и во градовите Руан, Амјен и Тур . Управното тело е FFHG која го администрира државното првенство, Лига Магнус (основано во 1907 година). Репрезентацијата моментално е рангирана во првите 20 на Светското рангирање на IIHF . Во последниве години, бројни француски хокеари играа во НХЛ, премиерното натпреварување во хокеј на мраз на планетата со седиште во Соединетите Држави и Канада, вклучувајќи го победникот на Купот Стенли, Кристобал Хует и напаѓачот на Ванкувер Канакс, Антоан Русел .

### Џудо
Џудото е четвртиот најпопуларен спорт во Франција. Теди Рајнер, 10 пати светски шампион и 3 пати олимписки шампион, е еден од најуспешните џудисти.

### Мотоспорт
[лево|мини|158x158пкс| [Ален Прост (во 2009 година) беше светски шампион (4) во Формула 1 .]]
Мотоспортот е многу популарен во Франција, особено авто-трките и трките со мотоцикли .

Формула 1 има силна врска и долга историја во Франција, имајќи корени во моторните трки за Гранд При наградата на Европа, која го следи нејзиното раѓање до Француското ГП во 1906 година . Многу француски патеки се користени од основањето на првенството во Формула 1: Reims-Gueux (1950-1966), Rouen-Les-Essarts (1952-1958), Circuit Charade (1965-1972), Bugatti Circuit (1967), Circuit Пол Рикар (1971-), Дижон-Преноа (1974-1984) и Circuit de Nevers Magny-Cours (1991-2008). Франција е дом на светските шампиони на конструктори во Формула 1, Матра (1969 година) и Рено ( 2005 и 2006 година ), и светскиот шампион во возачи во Формула 1, Ален Прост (1985, 1986, 1989 и 1993 година). Најновиот француски победник на трката во Формула 1 е Естебан Окон, кој победи на ГН на Унгарија во 2021 година додека се тркаше за Алпине.
мини|200x200пкс| Себастиен Леб (2005) беше светски шампион (9) на WRC.
Франција е дом на најмногу шампиони во историјата на Формула 2 со Жан-Пјер Белтоаз (1968), Џони Сервоз-Гавин (1969), Жан-Пјер Жариер (1973), Патрик Депајлер (1974), Жак Лафит (1975), Жан -Pierre Jabouille (1976) и René Arnoux (1977). Француските конструктори исто така беа успешни со Матра освојувањето на првенствата во 1967, 1968 и 1969, Автомобили Мартини во 1975 и 1977 година и Рено во 1976 и 1977 . Франција произведе пет шампиони во меѓународното првенство во Формула 3000, наследник на европската Ф2 серија: Жан Алези (1989), Ерик Комас (1990), Оливие Панис (1993), Жан-Кристоф Булион (1994) и Себастиен Бурде (1989), изедначувајќи се со Италија како најуспешна нација во формулата. Ромен Грожан ја освои ГП2 серијата Азија во 2008 и 2011 година и главната ГП2 серија во 2011 година, додека Пјер Гасли ја освои титулата ГП2 во последната сезона на серијата во 2016 година.
лево|мини|225x225пкс| Фабио Квартаро (во 2022 година) првиот француски светски шампион во МотогГП
Туристичките трки со автомобили, иако помалку популарни во Франција од Формула 1, имаат силни следбеници, особено со четирикратниот шампион на возачи од светското првенство во туринг, Иван Мулер ( 2008, 2010, 2011 и 2013 година ). Во спортските трки со автомобили, Франција е дом на 24 часа Ле Ман, најстарата трка со спортски автомобили во светот во трки на издржливост, која се одржува секоја година од 1923 година. Исто така, францускиот автомобилски тим Hexis Racing е актуелен светски тимски шампион на FIA GT1.

Релито е многу популарно во Франција, при што таму се одржуваат два рели натпревари од Светското првенство во рели: Тур де Корс (1973–2008) и Рели д’Алзас (2010-денес).

Француските возачи и производители беа многу успешни во Светското првенство во рели, особено од 2000 година, освојувајќи 14 првенства во секое натпреварување. Шампионите ги вклучуваат Дидие Ауриол ( 1994 ), Себастиен Леб ( 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 и 2012 година, рекорд на сите времиња) за возачите и Alpine ( 1973 ), Peugeot ( 1985, 1986, 2000, 2001 и 2002 година ), и Citroën ( 2003, 2004, 2005, 2008, 2009, 2010,2011,2012) за производителите.

Франција одржува годишно првенство на трки на мраз на крајот на секоја година, наречен трофеј Андрос .

Други видови на трки со автомобили (трки со берзански автомобили, трки со спортски автомобили, трки со влечење итн.) се повеќе фаворизирани.

Франција е домаќин на Француското мотоциклиско Гран При кое моментално се одржува во Ле Ман.

Фабио Квартаро е првиот Французин кој ја освоил врвната класа на MotogGP во 2021 година. Исто така, во Светското првенство во Супербајк, само двајца француски возачи биле шампиони: Рејмонд Рош во 1990 година и Силвен Гинтоли во 2014 година.

### Едрење
лево|мини| Винсент Риу го освои „ Ванде глобус“ во 2004 година
Професионалното едрење во Франција е фокусирано на трките со океански трки со една рака/кратка, а врв на оваа гранка на спортот е трката низ светот е  Ванде Глоуб која започнува на секои 4 години од францускиот Атлантик.

### Скијање
Скијањето е популарен спорт во Франција, најдобрите места за скијање се во планинските области на југ, центар и исток од земјата каде што се наоѓаат повеќето француски скијачки центри.

Емил Але освои четири злата на Светското првенство во 1930-тите. Анри Орелер го освои олимпиското злато на Зимските олимписки игри во 1948 година . Жан-Клод Кили доминираше во алпското скијање во доцните 1960-ти, освојувајќи ги сите три злата во алпско скијање понудени на Зимските олимписки игри 1968 година на француски снег во Гренобл. Овие настани служеа и како Светско првенство во алпско скијање во 1968 година, а покрај тоа, Кили го освои Светското првенство во комбинација во 1968 година за да ги додаде златата во спуст и во комбинација на Светското првенство во 1966 година. Тој, исто така, ги освои првите две титули во Светскиот куп во алпско скијање. Мариел Гојшел освои две олимписки злата, дополнителни пет злата на Светското првенство и три дисциплини Светски титули во 1960-тите. Гај Перила беше двоен освојувач на златен медал на Светското првенство во 1960-тите. Фабиен Серат освои две злата на Светското првенство во 1974 година . Неодамна Лук Алфанд го освои севкупниот Светски куп во 1997 година и четири дисциплински титули во спуст и супервелеслалом. Жан Батист Гранж беше шампион во Светскиот куп во слалом во 2009 година и светски шампион во слалом во 2011 и 2015 година. Во јануари 2017 година, Алексис Пинтуралт постави нов рекорд за победи на Светскиот куп на француски скијач кога ја постигна својата 19-та победа во велеслалом во Аделбоден, соборувајќи го рекордот на Жан-Клод Кили.

Францускиот успех во крос-кантри скијање е нешто поограничен. Сепак, Винсент Витоз освои златен медал во 15км + 15км двојна трка на Светското првенство во нордиско скијање ФИС во 2005 година . Тој, исто така, заврши како вицешампион на Светскиот куп на далечина три последователни сезони од 2004/05 до 2006/07 година.

Џејсон Лами-Шапуис беше исклучително успешен натпреварувач во нордиска комбинација . Освои златен медал во Индивидуален нормален рид/10&nbsp;км натпреварување на Зимските олимписки игри 2010, како и четири злата од Светското првенство и три последователни ФИС нордиски комбинирани светски купови помеѓу 2009/10 и 2011/12 година.

Франција уживаше успех во биатлон во последниве години. Рафаел Поаре освои седум злата од Светското првенство во биатлон и четири севкупни светски купови во биатлон . Тој е заеднички втор најуспешен машки биатлонец на сите времиња во однос на освоените титули на Светскиот куп, и постигна 44 победи на Светскиот куп. Мартин Фуркад има освоено 13 злата на Светското првенство, 7 севкупни титули на Светскиот куп, 1 сребрен медал на Олимписките игри во Ванкувер 2010 година, 2 златни медали на Олимписките игри во Сочи 2014 година и 3 медали во голф на Олимписките игри во Пјонгчанг 2018 година.

### Рагби сојуз
десно|мини| Франција играше против Велс за време на првенството на шест нации во 2007 година .
Рагби унија првпат беше воведен во раните 1870-ти од британските жители. Додека фудбалот е многу попопуларен на национално ниво, рагби сојузот е доминантен во јужната половина на земјата, особено околу Тулуз, француската Баскија и Каталонија . Елитните француски клубови учествуваат во домашното клупско натпреварување - Топ 14 . Клубовите се натпреваруваат и во европските натпревари со нок-аут, Европскиот куп на шампиони во рагби и Европскиот рагби предизвик куп . Тоа е седмиот по големина француски тимски спорт во однос на лиценцирани играчи со 360.847 лиценцирани играчи (2014). Во Франција има 1.737 клубови и бројот на лиценцирани играчи значително се зголеми во последните години (од 260.000 во 2000 година).

Во 2010 година, целосно француското финале на Хајнекен купот помеѓу Тулуз и Бијариц на Стад де Франс прими 3,2 милиони гледачи на Франс 2. Во 2011 година, финалето на Топ 14 собра 4,4 милиони гледачи на France 2 и Canal+ , а финалето на Светското првенство меѓу Нов Зеланд и Франција собра 15,4 милиони гледачи на TF1, највисоката публика на француската телевизија од почетокот на годината.

### Рагби лига
Рагби лигата се игра во Франција од 1930-тите, и е најпопуларна, како рагби унијата, на југот на земјата. Спортот веројатно го достигна својот врв во популарноста во 1950-тите и 1960-тите кога француската репрезентација стигна до финалето на Светското првенство и победи во тест сериите против Австралија, Велика Британија и Нов Зеланд. Два тима со седиште во Франција, Каталонците Змејови и Тулуз Олимпик, учествуваат на турнирот во Супер лигата, што помогна да се зголеми профилот на спортот и доведе до раст на бројот на играчи.
[мини| Јаник Ноа е последниот француски државјанин кој го освоил [Отворено тениско првенство на Франција|Ролан Гарос]]
Тенисот е вториот најпопуларен француски спорт во однос на бројот на лиценцирани играчи со 1.111.316 лиценцирани тенисери во Франција (2012).

Франција го одржува тенискиот Грен слем турнир Ролан Гарос . Заклучно со 20 февруари 2017 година, сегашните машки и женски француски бр. 1 играчи се Жо-Вилфрид Цонга и Каролин Гарсија, соодветно. Некои други француски актуелни ѕвезди се Ришар Гаске, Гаел Монфис, Жил Симон, Лукас Пуј, Ализе Корне и Кристина Младеновиќ . Други ѕвезди од минатото се Јаник Ноа (татко на Јоаким Ноа), Гај Форге, Анри Леконте, Амели Мауресмо, Мери Пирс и Марион Бартоли .

## Мали тимски спортови

### Американски фудбал
Ligue Élite de Football Américain е највисокото ниво на американскиот фудбал во Франција, основано во 1982 година.

### Бејзбол
Бејзболот е помал спорт во Франција.

### Крикет
Крикетот е спорт во развој во Франција. Некои извештаи тврдат дека крикетот бил измислен во Франција, но спортот е релативно непознат поради несоодветното медиумско покривање. Всушност, на Олимписките игри во 1900 година, единствените на кои се играше крикет, беа прикажани лутите ривали Англија и Франција кои се соочуваат едни со други. Реваншот на двете селекции се одржа непосредно пред Олимпијадата во 2012 година.

### Галски фудбал
Иако е малку познато, галскиот фудбал се развива во Франција. Во моментов има 20 клубови низ целата земја со 80% од играчите Французи.

Репрезентацијата на Франција во лакрос се квалификуваше за Светското првенство во лакрос трипати по ред (2010-2018). На најновиот настан (2018), заврши на 33. од 46.

Франција имаше машка репрезентација во одбојка на плажа која се натпреваруваше на Континенталниот куп во одбојка на плажа CEV 2018–2020 .

## Поврзано

* Brevet d'État d'éducateur sportif
* Union des Sociétés Françaises de Sports Athlétiques
* Министер за млади и спорт (Франција)

## Наводи


### Надворешни врски

* Холт, Р. „Жените, мажите и спортот во Франција, околу 1870–1914: Воведно истражување“, *Журнал за спортска историја* (1991)
* Красноф, Линдзи Сара. *The Making of "Les Bleus": Sport in France, 1958-2010* (Lexington Books; 2012) 214 страници; ја испитува политиката на напорите на француската држава да создаде елитни спортисти во фудбалот и кошарката на младинско ниво.
* Терет, Тиери. „Дали постои француска спортска историја? Рефлексии на француската спортска историографија“. *Меѓународен весник на историјата на спортот* 28.14 (2011): 2061-2084.
* Вебер, Јуџин. „Гимнастика и спорт во fin de siècle Франција“, *Американски историски преглед* 76 (1971)

Категорија:Спортот во Франција