open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Проект за презиме ДНК

**Проектот за презиме ДНК** — проект за генетска генеалогија кој користи генеалошки ДНК тестови за да се следи машката лоза.

Во повеќето култури, има малку или нема матрилинеарни презимиња, или матриними, така што сè уште има малку или нема проекти за *матрилинеарни* презимиња. Сепак, ДНК тестовите се подеднакво важни за двата пола (види генеалошки ДНК тест).

Бидејќи презимињата се пренесуваат од татко на син во многу култури (*патрилинеални*), а Y-хромозомите (Y-ДНК) се пренесуваат од татко на син со предвидлива стапка на мутација, луѓето со исто презиме можат да користат генеалошко ДНК тестирање за да утврдат ако имаат заеднички предок во поновата историја.

Кога двајца мажи споделуваат презиме, тестот на нивните маркери на Y-хромозомот ќе утврди дали тие не се поврзани или дека се поврзани. Ако тие се поврзани, бројот на тестирани маркери и бројот на совпаѓања на тие маркери го одредува опсегот на генерации до нивниот најнов заеднички предок (MRCA). Ако двата теста се совпаѓаат на 37 маркери, постои 90% веројатност дека MRCA бил пред помалку од пет генерации и 95% веројатност дека MRCA бил пред помалку од осум генерации.

## Маркери
Y-ДНК тест се движи од 10 до 111 маркери на Y хромозомот. Повеќето проекти за презимиња сугерираат најмалку 25 маркери. Резултатите од тестот кажуваат колку повторувања има даден предмет на одреден маркер; варијациите на повторувањата се познати како алели. На пример, кај DYS455, резултатите вообичаено ќе покажат 8, 9, 10, 11 или 12 повторувања. Специфичните резултати од тестот за дадена единка се нарекуваат хаплотип. Кога проектот за презиме има доволно резултати од тестот на учесниците, тој може да групира слични резултати од тестот и да определи модален хаплотип за секоја таква група на слични резултати од тестот.

## Компании за тестирање
Проектите за презимиња сега се хостирани од компании за тестирање. Некои лаборатории дури и ги складираат доставените примероци неколку години, овозможувајќи да се направат дополнителни тестови кога ќе станат достапни. Убедливо најголемата колекција на резултати од Y-ДНК тестовите ја одржува ДНК на семејното стебло, вклучувајќи многу проекти со презимиња кои директно ги користат тие резултати.

## Хаплогрупи
Хромозомот Y е интензивно проучуван и варијациите се поделени на хаплогрупи на ДНК на човечки Y-хромозом, врз основа на резултатите од бројот на алели во одредени позиции наречени маркери. Овие „маркери“ се избрани поради нивната докажана способност да ја предвидат хаплогрупата на тестираната единка. Секоја компанија за тестирање користеше различен сет, иако многумина се преклопуваат. Ова им овозможи на мрежните места со бази на податоци на Y-STR, како што се *Ybase* и *Ysearch* (и двете сега веќе непостоечки) да претвораат резултати од неколку компании и да најдат совпаѓања во нивната база на податоци за доставените резултати.

## Наводи

## Дополнителна литература

* 
* 

## Надворешни врски

* Список на Синди - Студии и проекти за ДНК со презиме
* Презиме ДНК проекти на ISOGG Вики
* Презиме на ДНК на семејното стебло и географски проекти

Категорија:Генетска генеалогија
Медикаментозен ринитис

**Медикаментозен ринитис** (латински Rhinitis medicamentosa) или **ринитис индуциран од лекови** или **привинизам** се однесува на ринитис (т.е. воспаление на носот) предизвиканa од долготрајна употреба на деконгестивни назални спрејови или капки за нос.

Името *привинизам* потекнува од капките за нос кои се продаваа со децении под трговското име *Привин* (супстанца нафазолин), чија долготрајна употреба на крајот доведува до трајно отекување наместо посакуваното намалување на отечената слузница во носот. Терминот медицински ринитис (Rhinitis medicamentosa) почесто се заменува со поимот ринитис индуциран од лекови, кој исто така може да се јави во ретки случаи при земање на бета-блокатори, АКЕ инхибитори или орални контрацептиви;  Според други извори, поимот е резервиран за ринитис предизвикан од деконгестиви. 

## Патофизиологија
Лековите кои имаат деконгестивен ефект (ефект во намалување на отечената слузница) ги стимулираат α- адренорецепторите и на тој начин предизвикуваат стеснување на крвните садови во носната слузница, што доведува до намалување на отокот. Точниот механизам за развој на привинизам не е познат; можно е да се присутни вазодилататорни ефекти и интраваскуларен едем. 

## Терапија
Нормализацијата на носното дишење може да се постигне со прекинување на деконгестивните препарати, под услов лошото носно дишење да не се должи на анатомска (на пр. септална девијација) или алергиска причина што треба соодветно да се третира. По некое време, кое може да биде повеќе од една недела, отокот на носната слузница повторно исчезнува. Засегнатите сметаат дека овој пат е вознемирувачки бидејќи симптомот што првично бил третиран сега се јавува во уште позголемена мера. Локален третман со глукокортикоиди како будесонид, флутиказон или мометазон фуроат (носен спреј) може да биде индициран во ова време за да се ублажат симптомите.   Алтернативно, можно е и постепено намалување на дозата на деконгестивниот препарат.

## Наводи

Категорија:Ринологија
Црква „Св. Никола“ - Моласи

**Свети Никола** () — црква во селото Жупан, Населичко, Егејска Македонија. Влегува во состав на Шишанско-сачишката епархија на Цариградската патријаршија.

## Местоположба
Црквата е гробишен храм сместен на рид малку понасевер од селото.

## Историја
Изградена е во 1874 г. врз темелите на стар храм.

## Поврзано
* Шишанско-сачишка епархија

## Наводи

Никола, Моласи
Никола, Моласи
Категорија:Појавено во 1874 година
Караџали (Овче Поле)

**Караџали** — историско село, во околината на градот Свети Николе.

## Географија и местоположба
Селото се наоѓало во самото Овче Поле, 1 км југозападно од селото Џумајлија (денес Лозово). Тука денес поминува патот кон село Дорфулија. Селото било рамничарско на надморска височина од 279 метри.

## Историја
Селото во XIX век било дел од Штипската Каза, односно нахијата Берекетли (Овче Поле). По Првата балканска војна, потпаѓа во рамките на Кралството Србија и било дел од општина Џумајлија. Потоа за време на Првата светска војна потпаѓа под бугарска контрола, каде било дел од новата бугарска општина Џумајлија. По враќањето на српската контрола во селото, било сместено во рамктие на општина Џумали.

## Население
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во *Кара Џали* живееле 150 жители, сите Турци.

Димитар Гаџанов во 1916 година забележал дека во селото имало 13 Турци.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 25 до 50 Турци.

## Наводи

Категорија:Општина Лозово
Категорија:Историски села во Македонија
Хаплогрупа R1b-L2

**R-L2** е хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом, карактеристична за дел од жителите на Италија и воопшто на Западна Европа. Се смета дека R-L2 потекнувал околу Алпите или јужна Рајна, дополнително, поради тоа што R-L2 се разделил од R1b-U152 релативно рано и бил главна гранка, R-L2 носачите биле во голема мера современи со R-U152 носачите што доведува до R-L2, исто така, со повеќе големи и разновидни гранки, од кои некои се соодветно поврзани со Етрурците, старите италски народи  и Алпските Келти.

## Надворешни врски

* Хаплогрупата R-L2 и нејзините потомци на YTree.net 

## Наводи

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Хаплогрупа R
Категорија:Човечка популациона генетика
Категорија:Генетика
Хаплогрупа HIJK

**Хаплогрупата HIJK**, дефинирана од SNPs F929, M578, PF3494 и S6397, е вообичаена хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом . Како и нејзината матична макрохаплогрупа GHIJK, Хаплогрупата HIJK и нејзините потклади го сочинуваат огромното мнозинство од машкото население во светот.

HIJK последователно се разгранува на два директни потомци: IJK (L15/M523/PF3492/S137) и H (L901/M2939). IJK за возврат се дели на IJ (F-L15) и K (M9). Потомците на Хаплогрупата IJ се хаплогрупите I и J, додека Хаплогрупата К е, во крајна линија, предок на главните хаплогрупи M, N, O, P, Q, R, S, L и T.

## Распространетост
HIJK не е забележан кај современите населенија или кај древните човечки остатоци. Претходно базалната парагрупа HIJK* била пријавена во мезолитско европско ( магдалениско ), GoyetQ-2 и европскиот од доцен палеолит ( Граветјан ), Вестонице16. Подоцна студија во 2023 година со висококвалитетно секвенционирање на Magdalenian, GoyetQ-2, Gravettian, Vestonice16 биле доделени со Хаплогрупа I.

Населенијата со високи пропорции на мажи кои припаѓаат на потомците на големите хаплогрупи на Хаплогрупата HIJK живеат во широко дисперзирани области и населенија.

Мажите кои припаѓаат на други поткладови на IJK се концентрирани во, на пример:

* Европа и Средна Азија (на пр.е. хаплогрупи I, J, N, Q и R);
* Блискиот исток и североисточна Африка (на пр.е. хаплогрупи Ј и Т);
* Јужна Азија (на пр. хаплогрупи H, J, L и R);
* Југоисточна Азија и Источна Азија (на пр. хаплогрупа N, O, P)
* Океанија (на пр.е. хаплогрупи P, K, M, O и S) и;
* многу индијански народи (на пр.е. хаплогрупа Q).

## Наводи

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Генетика
Хаплогрупа R-L295

**Хаплогрупата R-L295** позната и како **R2a1** е хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом што се карактеризира со генетски маркер L295,   кој е пронајден во Јужна Азија, Анадолија, Арапскиот Полуостров, Европа и Средна Азија.

## Поткладови

### Парагрупа R-L295*
Парагрупа е термин кој се користи во популациската генетика за да ги опише линиите во хаплогрупата кои не се дефинирани со никакви дополнителни уникатни маркери. Тие обично се претставени со ѕвездичка (*****)  поставена по главната хаплогрупа.

Y- хромозомите кои се позитивни на L295 SNP и негативни на L294 SNP, се категоризираат како што припаѓаат на парагрупата R-L295*. Досега се пронајдени во Јужна Азија, Анадолија, Арапскиот Полуостров, Европа и Средна Азија.

### Хаплогрупа R-L294
Хаплогрупата R-L294 е претставена со L294 SNP и досега е пронајдена во Ерменија и Турција.

## Наводи

## Поврзано

### Y-DNA R-M207 поткладови

### Дрво на 'рбетот на Y-ДНК

## Надворешни врски

* R2 Y-хромозомот Y-хромозом Хаплогрупа ДНК проект
* Копање во хаплогрупата R2 (Y-DNA) 
* Проектот R2-M124-WTY (Прошетка низ Y).

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Хаплогрупа R
Категорија:Генетика
Хаплогрупа S1a (Y-DNA)

**Хаплогрупата S1a** е човечка Хплогрупа на ДНК на човечки Y- хромозом, дефинирана од SNPs Z41335, Z41336, Z41337, Z41338, Z41339, Z41340 и Z41341.

S1a се наоѓа првенствено во Меланезија (особено во Папуа Нова Гвинеја), Микронезија, поморска Југоисточна Азија и меѓу домородните Австралијци.

Почнувајќи од 2017 година, вклучува неименуван примарен потклад наведен од ISOGG како „S1a~“ (P405), (кој претходно бил познат како K2b1a). Симболот „~“ е начин на ISOGG да укаже дека можеби постои непроверен и сè уште неименуван непосреден предок.

Нејзините секундарни поткладови вклучуваат: S1a1 (Z42413), S1a2~ (P79, P307) и S1a3 (P315).

Пред 2016 година, S1a1b (M230, P202, P204) бил познат како **хаплогрупа S*** (а пред тоа како Haplogroup K5). (Во 2016 година, хаплогрупата S-B254 била „промовирана“ во S*, од претходната позиција на S1.)

Кладовите „брат и сестри“ на S1a вклучуваат: S1b (B275, Z33756, Z33757, Z33758, Z33759), S1c (Z41926, Z41927, Z41928, Z41929, Z41930) и S106 (СК).

## Филогенијата
**Хаплогрупата S1** (B255) ги вклучува следните поткладови: ***S1a*** Z41335

* S1a1 Z42413
** S1a1a
*** S1a1a1 P60, P304, P308
*** S1a1a2
** S1a1b M230, P202, P204 – „симнат“ од претходната позиција како базална **Хаплогрупа S*** (и претходно позната како Хаплогрупа К5)
*** S1a1b1 M254 (претходно познат како K2b1a4a)
**** S1a1b1a P57
**** S1a1b1b P61
**** S1a1b1c P83
**** S1a1b1d SK1891
* S1a2 P79, P307
* S1a3 P315
** S1a3a Z41763
** S1a3b~ P401

: ***S1b~*** B275, Z33756, Z33757, Z33758, Z33759
: ***S1c~*** Z41926, Z41927, Z41928, Z41929, Z41930
: ***S1d*** SK1806
: (Врз основа на дрвото ISOGG од 2017 година и последователните објавени истражувања. )

## Распространетост
Базалниот S1a* се чини дека е исклучително редок или исчезнат кај живите мажи. Примарниот потклад S-P405* е исто така релативно редок, но се среќава на значајни нивоа кај различните населенија на Микронезија: 5,6%. Се наоѓа и кај мажите на индонезискиот остров Сумба со стапка од 0,2%.

Според ISOGG (2017), S1a1 (Z42413) е пронајден кај народот Lebbo во Индонезија и S1a1a1 (P60) кај домородните Австралијци. Една студија објавила дека наоѓа S-M230 (S1a1b) во: 52% (16/31) од примерокот од висорамнините на Папуа Нова Гвинеја (PNG); 21% (7/34) од примерок од Молуките (Малуку); 16% (5/31) од примерокот од брегот на Папуа Нова Гвинеја; 12,5% (2/16) од примерокот на Толаи од Нова Британија; 10% (3/31) од примерокот од Nusa Tenggara и; 2% (2/89) од примерокот од низините/брегот на Западна Нова Гвинеја. Еден потклад, Хаплогрупата S1a1b1d1a (S-M226.1) е пронајден на ниски честоти на Адмиралитетите и долж брегот на копното PNG.

Распределбата на другите главни поткладови на S1a според ISOGG, е како што следуваат:

* S1a2 (P79) - Меланезија и Папуа Нова Гвинеја, вклучувајќи ги и Адмиралските Острови;
* S1a3 (P315) – домородни Австралијци и;
* S1a3b (P401) - Вануату.

## Наводи

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Генетика
Категорија:Човечка популациона генетика
R1a-SUR51

мини| Распространетост на R-SUR51 (лиценца CC BY-SA 2.0 )
мини| Разновидност на R-SUR51 (лиценца CC BY-SA 2.0 )
**R1a-SUR51** - Y-хромозомска татковска линија, пронајдена кај современите Башкири, Мишари, Унгарци и Срби.

Институтот за унгарски истражувања ги определил сите податоци за геномот на унгарскиот крал Бела III кои биле објавени во 2020 година, и кралот Свети Ладислав од Унгарија кој бил објавен во 2023 година  Татковскиот Y хромозом на двата члена на унгарската кралска династија Арпад припаѓа на хаплогрупата R-ARP (R1a1a1b2a2a1c3a3b) која е под-хаплогрупа на хаплогрупата R-SUR51 која припаѓа на кладот R-Z2123.

## Етногеномско дрво
R1a-Z645>Z93>Z94>Z2124>Z2125>Z2123>Y2632>Y2633>SUR51

Поткладовите на предците R1a-Y2632 се наоѓаат кај населението Сака од Тианшан, датум: 427-422 п.н.е.

## Клан-племенска припадност и област на распространетост на претставници на линијата R1a-SUR51
Претставниците на линијата R1a-SUR51 во моментов се населени во регионите Башкирија, Татарстан, Нижни Новгород и Рјазан, во Унгарија и во Србија.

### Башкири

# Округот Учалински Башкортостан

Сура- Телеу, Зиум-Телеу, Буре-Телеу, Огуз-Телеу;

# Кујургазински , округот Бурзјански и Кугарчински во Башкортостан

Хуун- Кипсак, Кариј-Ќипсак, Бошман-Ќипсак, Санкем-Ќипсак;

# Области Бурзјански и Кујургазински во Башкортостан

Нугај-  ;

# Округот Абзелиловски Башкортостан

Бабсак -Карагај-Ќипсак;

# Округот Абзелиловски и Мелеузовски во Башкортостан

Шакман- Тамјан;

# Зјанчурински и Каибулински округ на Башкортостан, регионот Оренбург

Аксак- Узерган;

# Актанишки округ Татарстан

Сариш-Ќипсак;

### Мишари

# Округот Дрожжановски Татарстан

Бархиеви, Туктамишеви и други;

# Нижегородска Област ( Крашиј Остров ).

Билјалетдиновс и други;

# Темников, Рјазански регион

Дербишеви и други;

### Унгарците

# Округот Фејер.

### Србија

# Јужна Бачка област (Војводина).

## Животот на заедничкиот предок помеѓу династијата Арпад и Башкирите R1a-SUR51
Според истражувањето на Питер Л. Друг истражувач Булат А. Муратов го прикажува времето на дивергенција на Башкирите R1a-SUR51 од династијата Арпад до VII век од нашата ера.

## Наводи

Категорија:Унгарско благородништво
Категорија:Арпади
Категорија:Евроазиски номади
Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Хаплогрупа R
Категорија:Генетика
Категорија:Генетика на човечката население
Хаплогрупа R-M167

Во човечката генетика, **хаплогрупата R-M167** (R1b1a1a2a1a2a1b1a1) е хаплогрупа на Y-хромозом која е подподелба на Хаплогрупата R-DF27 и пошироката хаплогрупа R-M269 (поконкретно, нејзиниот потклад R-) дефиниран со присуството на M1 (исто така познат како SRY2627).

Се појавила релативно неодамна, по почетокот на европското бронзено доба и е претежно распространета кај населението во регионот на Пиринеите.

## Распространетост
Првиот автор кој го тестирал овој маркер (долго пред да постои сегашната номенклатура на хаплогрупата) бил Херлс во 1999 година, кој тестирал 1158 мажи во различни населенија.  Тој смета дека е релативно честа појава кај Баскијците (13/117: 11%) и Каталонците (7/32: 22%). Други појави биле пронајдени меѓу другите Шпанци, Беарне, други Французи, Британци и Германци.

Во 2000 година, Rosser et al., во една студија која тестирала 3616 мажи во различни населенија  исто така тестирале за истиот маркер, именувајќи ја хаплогрупата Hg22, и повторно била пронајдена главно кај Баскијците (19%), на пониски честоти кај Французите (5%), Баварци (3%), Шпанци (2%), Јужни Португалци (2%), а во поединечни појави кај Романците, Словенците, Холанѓаните, Белгијците и Англичаните.

Во 2001 година, Бош го опишал овој маркер како H103, пронајден кај 5 Баскијци и 5 Каталонци. Сепак, една студија во 2005 година на шпански Баскијци открила пониски нивоа на оваа хаплогрупа од оние забележани на баскијците од претходните студии - само четири примероци од 168 тестирани.

Во 2008 година, студијата на Адамс и неговите колеги го опфатила целиот Пиринејски Полуостров. Највисоките нивоа на оваа хаплогрупа ги нашле во Каталонија. Истата година, студијата на Лопез-Пара и неговите колеги се концентрирала на населението на шпанските Пиринеи. Тие откриле високи нивоа на оваа хаплогрупа во централните и источните Пиринеи. Највисокото ниво досега откриено (48%) е пронајдено во Вал д'Аран, Каталонија.

Во една поголема студија конкретно за Португалија во 2006 година, со тестирани 663 мажи, Белеза и сор. покажале ниски нивоа на оваа хаплогрупа (опишана во трудот како R1b3f) во сите главни региони, од 1,5%-3,5%. Разложувајќи ги резултатите на област, само Лисабоа (со 5,7%) имало над 5%.

Студија од 2012 година на Мартинез-Круз и сор. ги најде следните проценти на SRY2627: 7% во трите француски департмани на Пеј де Баскија, 16% во Беарн, 14% во Бигор, 7% во Шалосе, 6% во баскиските региони на Шпанија, 15% во Ла Риоха, и 19% во северен Арагон.

Според „анализата на хаплогрупата R1b-DF27“ објавена во август 2017 година, SRY2627 (M167) се појавиле 3.458 години пред да биде присутен во Шпанија (Арагон).

## Хаплотипови

### Модален

* R1b1b2a1a2c (R1b1a2a1a1b5a) Модален Хаплотип . Пребарување77ADS 

## Наводи

## Поврзано

### Y-DNA R-M207 поткладови

### Дрво на 'рбетот на Y-ДНК

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Генетска историја на Европа
Категорија:Хаплогрупа R
Категорија:Генетика
Категорија:Човечка популациона генетика
Категорија:Генетика по етничка припадност
Леховска чешма

**Леховска чешма** (, *Вриси Лехову*) — историска чешма во селото Лехово, Леринско, Егејска Македонија.

Чешмата е сместена до црквата „Св. Димитриј“. Во 2002 г. чешмата, заедно со Леховското училиште и камбанаријата на црквата, е прогласена за заштитен споменик.

## Наводи


Категорија:Чешми во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Суровичево (општина)
Серпико

**„Серпико“** (англиски: *Serpico*) – филм на режисерот Сидни Лумет (Sidney Lumet) од 1973 година. Главните улоги ги играат: Ал Пачино (Al Pacino), Џон Рендолф (John Randolph), Џек Кехоу (Jack Kehoe), Биф Мегваер (Biff McGuire), Барбара Еда-Јанг (Barbara Eda-Young) и Корнелија Шарп (Cornelia Sharpe). Филмот е снимен по вистинити настани, опишани во книгата на Питер Мас (Peter Maas).

## Синопсис
Ранетиот полицаец Френк Серпико (го игра Ал Пачино) е донесен во една болница, каде го посетува неговиот претпоставен, капетанот Меклејн (го игра Мегваер) за да му даде поддршка. Тогаш, започнува приказната за Серпико, кој по завршувањето на полициската академија чесно и со голем елан започнува да работи во полицијата. Меѓутоа, со својата чесност и со бескомпромисното залагање, тој набргу се стекнува со голем број непријатели меѓу неговите колеги. Серпико живее под наем во боемскито кварт Гринич Вилиџ и се забавува со убавата танчерка Лесли (ја игра Шарп), но таа врска трае кратко, по што тој започнува нова љубовна врска, овојпат со сосетката Лори (ја игра Еда-Јанг). Незадоволен од колегите во неговата полициска станица, Серпико бара да го преместат на нова работа и така станува полицаец во цивилна облека. Набргу, тој дознава за корупцијата што е раширена низ полицијата и му се обраќа на детективот Сидни Грин (го игра Рендолф), кој пак го упатува кај капетанот Меклејн. Меклејн го поврзува со обвинителот, а тој бара од Серпико да собере докази и да сведочи против колегите...

## Наводи

Категорија:Италијански филмови
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови засновани на книги
Категорија:Полициски филмови
Категорија:Филмови од 1973 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк
Категорија:Филмови на Сидни Лумет
Категорија:Филмови со Ал Пачино
Категорија:Филмови со Џон Рендолф
Категорија:Филмови со Џек Кехоу
Категорија:Филмови со Барбара Еда-Јанг
Категорија:Филмови со Корнелија Шарп
Категорија:Филмови со Биф Мегваер
Хаплогрупа Е-М329

мини|Етиопска просторна распространетост на хаплогрупата E1b1a2-M329 врз основа на Plaster et al. 2011 година
**Хаплогрупата E-M329**, позната и како **E1b1a2**, е хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом. E-M329 најчесто се наоѓа во Источна Африка.

## Потекло
Тромбета и сор. (2011) предложи потекло од Источна Африка:Новата топологија овде пријавена има важни импликации за потеклото на хаплогрупата E-P2. Користејќи го принципот на филогеографска парсимонија, резолуцијата на трифуркацијата Е-М215 во корист на заедничкиот предок на Е-М2 и Е-М329 силно ја поддржува хипотезата дека хаплогрупата Е-П2 потекнува од источна Африка, како што било претходно предложено, и дека хромозомите Е-М2, толку често забележани во суб-сахарска Африка, го следат нивното потекло до заеднички предок присутен во источна Африка. 

## Распространетост
E-M329 најчесто се наоѓа во Источна Африка.  E-M329 е чест во југозападна Етиопија, особено кај населенијата што зборуваат омотски јазик.  Семино и сор. (2004) откриле 2 случаи на E-M329 во етиопски Оромо, од 2400 поединци, вклучително и 78 Оромо. Каденас и сор. (2007) открил еден случај на E-M329, од 72 лица, во Катар.

## Поткладови

### E-V2403
E-V2403 е потклад на хаплогрупата E-M329.

### E-M329*
E-M329* е потклад на хаплогрупата E-M329.

## Филогенетика

### Филогенетска историја

Пред 2002 година, во академската литература имало најмалку седум системи за именување на филогенетското дрво на Y-хромозомот. Ова довело до значителна конфузија. Во 2002 година, главните истражувачки групи се собрале и го образувале конзорциумот на Y-хромозомот (YCC). Тие објавиле заеднички труд кој создал единствено ново дрво за кое сите се согласиле да го користат. Подоцна, група граѓански научници со интерес за популациската генетика и генетската генеалогија образуваа работна група за да се создаде аматерско дрво со цел да биде пред сè навремено. Табелата подолу ги обединува сите овие дела на местото на обележјето на МКЦ дрвото од 2002 година. Ова му овозможува на истражувачот што прегледува постара објавена литература брзо да се движи помеѓу номенклатурите. 

#### Истражувачки публикации
Следниве истражувачки тимови по нивните публикации биле претставени во создавањето на дрвото на МКЦ.

### Филогенетски дрвја
Ова филогенетско стебло на поткладовите на хаплогрупите се заснова на стеблото на Y-хромозомот (YCC) 2008

* **E1b1a** (L222.1, V38, V100)
** **E1b1a1** (DYS271/M2/SY81, M291, P1/PN1, P189, P293, V43, V95, Z1101, Z1107, Z1116, Z1120, Z1122, Z1123, Z1125, Z113, Z125, Z11)
** **E1b1a2** (M329)

## Поврзано

### Генетика

### Y-DNA E поткладови

### Дрво на 'рбетот на Y-ДНК

## Наводи

## Наводи

### Извори за табели за конверзија

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Геннетика
HLA-DQ3

мини|Илустрација на HLA-DQ со пептид во џебот за врзување
Во рамките на молекуларната и цитологијата, **HLA-DQ3** ( **DQ3** ) е широка категорија на серотип со поделени антигени HLA-DQ7, DQ8 и DQ9. Историски, првично препознаен како MB3 DC4 серотип, DQw3 бил еден од трите рано утврдени антигени препознаени како HLA-DQ заедно со HLA-DQ1 и HLA-DQ2. Додека молекулите DQ3 се структурно слични во бета синџирот, молекулите на DQ значително се разликуваат по функција, дури и кога се присутни со истата DQ алфа подединица. Поради оваа причина тие најдобро се третираат независно.

## Серологија

**Ефикасноста на серотипизација** на препознавањето DQ3 во однос на DQ2, DQ7, DQ8 и DQ9 е прикажана лево. Во споредба со DQ2 серотипизацијата на DQB1*0201 позитивни индивидуи (98%), ефикасноста на препознавањето на DQ3 е релативно ниска и склона кон грешки. Ова се споредува со ефикасноста на генотипирање од 100%. Препознавањето на DQB1*0303 од DQ9 и или DQ3 е најслабо, DQ2 која препознава различна DBB1*група препознава DQB1*0303 исто толку ефикасно како DQ3.

Поради оваа причина DQ3 серотипизацијата е лош метод на типизација за трансплантација или предвидување или студија за асоцијација на болест. Сепак, тој сè уште е широко користен  се тврди во литературата.

## Алели

### DQB1 * 0301
**DQB1*0302** генот DQ8 е детално опишан на HLA-DQ8

### DQB1 * 0302
**DQB1*0303** генот DQ9 е детално опишан на HLA-DQ9

### DQB1 * 0303
**DQB1*0301** генот DQ7 е детално опишан на HLA-DQ7

### DQB1 * 0304
**DQB1*0304** е сличен во структурата и функцијата на **DQB1*0301** што генерално се смета за HLA-DQ7

### DQB1 * 0305
**DQB1*0305** е сличен во структурата и функцијата на **DQB1*0302** што генерално се смета за HLA-DQ8

## Наводи

Категорија:Генетика
Категорија:HLA-DQ хаплотипови
HLA-B5

**HLA-B5** (B5) е HLA - B серотип. Б5 е  серотип кој ги препознава серотиповите  B51 и B52.  

## Серотип

## Наводи

Категорија:HLA-B алели
Категорија:Генетика
Хаплогрупа R-DF27

Во човечката генетика, **Хаплогрупата R-DF27** (R1b1a2a1a2a) е хаплогрупа на Y-хромозом која е подподелба на хаплогрупата R-M269 (поконкретно, нејзиниот потклад R-) дефинирана со присуството на маркерот DF27 (исто така познат како S250). Заедно со R-U152 и R-L21, лозата е во значителна мера поврзана со прото-келтските, келтските и подоцна келтиберските движења.

Се појавила релативно неодамна, по почетокот на европското бронзено доба и е претежно распространета кај населението во регионот на Пиринеите. Регионите каде што најчесто е пронајден се Баскија, Навара, Астурија, Галиција, Португалија, Арагон, Каталонија, Пиринејски-Атлантики, како и одредено присуство во Велика Британија и Ирска, иако во помали количини е пронајден дури и подалеку. Германија и Полска.

Специфичните поткладови на DF27 се поврзани со одредени групи луѓе, на пример R-M167 е поврзан со Каталонците и R-M153 е поврзан со Баскијците.

## Генетско тестирање
Технологијата за тестирање за DF27 била развиена од Томас Кран, тогаш од ДНК на семејното стебло. Откриено е дека овој маркер постои меѓу луѓето кои учествувале во проектот за разновидност на човечкиот геном. Ричард А. Рока направил пионерска студија за DF27, која била објавена во 2012 година во написот *Откривање на западноевропските варијанти на хромозомот R1b1a2 Y во 1000 проектни податоци за геноми*, во рецензираното списание PLOS Biology. Тој ја засновал својата студија на 208 луѓе кои тестирале како R-M269 и биле од Велика Британија, Тоскана ( Италија ), Шпанија, Финска, Јута ( САД ) и Латинска Америка ( Колумбија, Порторико итн.).

## Распространетост
Според една статија од 2017 година објавена во *Springer Nature* со наслов, *Анализата на хаплогрупата R1b-DF27 покажува дека голем дел од ибериските Y-хромозомски лоза потекнуваат неодамна in situ*, DF27 е пронајден во честоти од 40% кај општото население на Пиринејскиот Полуостров а особено скока на 70% кај Баскијците . Севкупно во Франција сочинува помеѓу 6-20% од населението, но има високо ниво во областа на Пиринеите . Се проценува дека се развил пред околу 4.200 години во североисточна праисториска Иберија, бидејќи неолитот го отворил патот до Атлантското бронзено доба. Подгрупите DF27 тесно кореспондираат со различните предримски кралства образувани од Келтиберијците.

## Поткладови

### Поткладови на Y-DNA R-DF27

### Дрво на 'рбетот на Y-ДНК

## Поврзано

* Генетска историја на Пиринејскиот Полуостров
* Генетска историја на Европа 
* Потекло на Баскијците
* Атлантскиот модален хаплотип

## Наводи

### Поврзано

* [Дисекција на татковската лоза DF27](http://www.fsigeneticssup.com/article/S1875-1768(15)30174-8/pdf) во Forensic Science International
* Карактеризација на ибериската Y хромозомска хаплогрупа R-DF27 во Северна Шпанија во Forensic Science International

### Библиографија

* 

## Надворешни врски

* R-DF27/S250  кај Големото дрво
* R DF27 и поткладови на ДНК на семејното стебло
* R1b-DF27.com

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Хаплогрупа R
Категорија:Генетска историја на Европа
Категорија:Сите статии со непотврдени изјави
Категорија:Генетика
Електрична греалка

мини|366x366пкс|Електрична греалка
**Електрична греалка** — направа што се напојува со електрична енергија, претворајќи ја електричната енергија во топлина. Овој процес се јавува преку употреба на греен елемент, обично направен од материјал како нихромна жица. Кога електрична струја тече низ овој отпорник, таа создава топлина, следејќи го принципот познат како Џулово загревање. Во повеќето современи електрични греалки, нихромната жица служи како главна компонента на грејниот елемент. Оваа жица често е поддржана од керамички изолатори за да се обезбеди правилно работење и безбедност. Како што електричната струја наидува на отпор во жицата, таа произведува топлинска енергија, која потоа зрачи во околината, загревајќи го просторот. 

Електричните греалки доаѓаат во различни облици, од преносливи уреди до вградени системи во домовите и зградите. Тие нудат ефикасни и сигурни решенија за греење на внатрешните простори, обезбедувајќи топлина и удобност при студени временски услови.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Електротехника
Категорија:Електроника
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Гордана Дувњак

**Гордана Дувњак** — македонска новинарка и уредник, која долги години е во новинарството.

## Новинарска кариера
Гордана Дувњак е истакната македонска новинарка од светот на политиката и правдата. Својата кариера, како новинар ја започнува во 1988 година во Македонската радио телевизија, каде останува две години. Во период од 1991 до 1999 година, работи во Нова Македонија. Таа долги години работела како новинарка и одреден период како уредник во весникот Утрински весник во период од 1999 до 2017 година. Во 2017 година, се вработила во порталот Макфакс. Во 2018 година е вработена во 1ТВ како новинар и одреден период како уредник на телевизијата. Од 2019 година работи во весникот Фокус.

## Надворешни врски
* fokus.mk

Категорија:Македонски новинари
Категорија:Македонски водители
Подлога за глувче

[мини|245x245пкс|Подлога за [Сметачко глувче|глувче]]
**Подлога за глувче** — посебна подлога што се става под сметачкото глувче. Тоа му помага на глувчето да се движи непречено и точно на вашето биро или маса. Подлогите за глувче обично имаат мека површина на која глувчето лесно може да се лизга.

## Историја
Во 1968 г., за време на презентацијата на Даглас Енгелбарт што го одбележало јавното претставување на глувчето, тој користел контролна конзола направена од Џек Кели од Херман Милер, која имала вградена област направена да го помага движењето на глувчето. Следната година, во 1969 г., Кели е заслужен за создавањето на првата подлога за глувче, како што забележале и самиот Кели и Алекс Панг.

Пред 1982 г., многу корисници на глувчето *Xerox* користеле специјализирани перничиња за да го подобрат триењето на топката во глувчето, олеснувајќи го помазното движење и контролата. Меѓутоа, дури во раните 1980-ти замислата на подлоги за глувче почнала да добива широко распространето препознавање и усвојување.

Првата фирма што произведувала подлоги за глувче во трговска скала била Mousrak, основана од Боб Мекдерманд. Mousrak добила значајна привлечност кога Apple одлучил да распределува подлоги за глувче со нивното лого во сметачките продавници низ САД. Последователно, Mousrak обезбедил договори за лиценцирање со забавните гиганти како Disney,, Paramount и LucasFilm, дополнително зголемувајќи ја неговата видливост. И покрај неговиот првичен успех, трговиштето на подлоги за глувче станало заситно со алтернативи со пониски цени до крајот на 1980-тите, претворајќи го производот во стока.

## Наводи

## Надворешни врски

* pad

Категорија:Американски пронајдоци
Категорија:Пронајдоци
Категорија:Технологија
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
АТП Кордоба 2024 – поединечно

**АТП Кордоба 2024 – поединечно** - бил турнир од АТП серијата 250 кој се одиграл во Кордоба, Аргентина, како дел од тениската сезона 2024 од 5 до 11 февруари 2024.

Во финалето на ова издание, Лучано Дардери го победил Факундо Бањис со 6–1, 6–4, со што ја освоил својата прва АТП титула во кариерата. Интересно е тоа што, двајцата финалисти на овој турнир стигнале до жребот преку квалификациите. Ова било само трето финале во историјата на АТП во кое играле двајца квалификанти, по АТП Сиднеј 2015 и АТП Кицбил 2018.

## Носители
Првите четворица носители биле слободни во првото коло и директно се пласирале во второто. 

# Франсиско Серундоло
# Себастијан Баес 
# Томас Мартин Ечевери 
# Себастијан Офнер 
# Даниел Алтмајер 
# Алехандро Табило *(се повлекол)*
# Јаник Ханфман 
# Роберто Карбалјес Баена

## Жреб

### Завршница на турнирот

### Горна половина на жребот

### Долна половина на жребот

2024
Кордоба
Пречиста Краинска

мини|Урнатините на црквата.
**Пречиста Краинска** (српски: *Богородица Крајинска*) ― остатоци од црквата сместена во регионот на Скадарска Краина, јужна Црна Гора. Тоа било второто гробно место на Јован Владимир, владетелот на Дукља (1000–1016), откако неговата вдовица Косара го обновила и ги пренела неговите останки од Преспа. Моштите привлекле многу верници во црквата, која станала центар за аџилак. Косара била погребана во црквата, под нозете на нејзиниот сопруг, по нејзино барање. Околу 1215 година, кога Краина била под власт на српскиот кнез Стефан Немањиќ, моштите се претпоставува дека биле отстранети од оваа црква и пренесени во Дирахиум од војниците на Михаил I, деспотот на Епир. Во тоа време деспотот Михаил накратко го зазел од Србија градот Скадар, кој е само околу 20 километри источно од црквата. Манастирот се спомнал во 1417 година во едно цетињско писание. Семејството Балшиќ го реконструирало манастирот во 15 век. Манастирот станал седиште на католичка епископија, како дел од католичко-венецијанското проширување. Епископот, кој бил вработен во православен регион, забележал отпор од страна на православните Срби. На почетокот на 20 век, населението околу урнатините на црквата било муслиманско.

## Наводи

Категорија:Средновековна Црна Гора
Категорија:Урнатини во Црна Гора
Категорија:Православни црковни градби од 11 век
Хаплогрупа GHIJK

**Хаплогрупа** **GHIJK**, дефинирана од SNP-ите M3658, F1329, PF2622 и YSC0001299 — вообичаена хаплогрупа со Y-хромозом. Оваа макрохаплогрупа и нејзините потклади го содржат огромното мнозинство од постоечкото машко население во светот.

## Филогенија
GHIJK е главниот клад на **[[Хаплогрупа F-M89|Хаплогрупата F]]** (F-M89). Последователно се разгранува на два директни потомци: **[[Хаплогрупа G-M201|Хаплогрупа G]]** (M201/PF2957) и **[[Хаплогрупа HIJK]]** (F929/M578/PF3494/S6397). Другите хаплотипови на Хаплогрупата F се F1, F2 и F3.

Поткладовите на GHIJK, под лозата HIJK, вклучуваат: H (L901/M2939) и IJK (F-L15). Низводните потомци на Хаплогрупата IJK ги вклучуваат главните хаплогрупи I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S и T.

## Распространетост
Базалната парагрупа GHIJK* не е идентификувана кај живи мажи или древни остатоци.

Населенијата со високи пропорции на хаплогрупи од потомците беа доминантни, пред современата ера, кај мажите низ широко распространетите области и населенија. Тие вклучуваат:

* Кавказ и Западна Азија (на пр. хаплогрупи G, J и R);
* Јужна Азија (на пр. хаплогрупи H, J, L и R);
* Европа (на пр. хаплогрупи G, I, J, Q, R и N);
* Источна Азија, Југоисточна Азија и Океанија (на пр. хаплогрупи K, M, N, P, O, S)
* Средна Азија (на пр. хаплогрупи J, P, Q и R) и;
* повеќето домородни американски народи (на пр. хаплогрупа Q и R)

## Наводи

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Хаплогрупа LT

**Хаплогрупа LT** или **LT-L298/P326**, позната и како **К1** (и до 2008 година како Хаплогрупа К2) — хаплогрупа на ДНК на Y-хромозомот. Нејзините дефинирачки SNP мутации се L298 и P326.

Не се идентификувани потврдени случаи на базална парагрупа LT* кај живи машки или човечки останки.

## Структура
Општо се верува дека LT (L298/P326) потекнува некаде во Азија.

LT е директен потомок на хаплогрупата К (М9).

Директните потомци на LT се хаплогрупата L (M20), позната и како K1a и хаплогрупата T (M184), позната и како K1b.

## Распространетост
Y-ДНК хаплогрупата LT е стара лоза широко распространета при ниски концентрации. Основана е пред приближно 30.000-40.000 години, веројатно во Јужна Азија или Западна Азија.

Неговите потомци се наоѓаат главно кај домородните населенија на Рогот на Африка, Северна Африка, Јужна Азија, Западна Азија, Средна Азија и Европа.

L-M20 се наоѓа на највисока честота во Индија, Пакистан и меѓу Балусите во Авганистан, и на ниски честоти на Блискиот Исток и Европа.

T-M184 е најзастапен во Рогот на Африка, долината на Нил, Арапскиот полуостров, Иран, како и во некои региони на Источна Индија и Европа.

## Галерија

Податотека:Distribution Haplogroup L Y-DNA.svg|Современата распространетост на хаплогрупата L во Јужна Азија и Западна Азија.
Податотека:Distribution Haplogroup T Y-DNA II.svg|Современата распространетост на хаплогрупата Т во Африка, Азија и Европа.
Податотека:LT-L298 Place of origin.png|Современата распространетост во Европа на хаплогрупите L и T.


## Наводи

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Шишенце

мини|Современи шишенца
**Шишенце** — мал сад вообичаено направен од стакло или пластика, наменет да држи течности, прашоци или капсули. Првично користени за складирање лекови, шишенцата се развиле за да служат за различни цели, вклучително и како садови за примероци во научните истражувања, особено во опремата за аналитичка хроматографија како што се автоматските примероци.

Додека стаклените садови слични на шишенца се користеле уште од древноста, современите шишенца најчесто се направени од пластика како полипропилен, што нудат предности во издржливоста и разновидноста. Постојат различни видови шишенца, вклучувајќи еднодозни и повеќедозни шишенца. Еднодозните шишенца се наменети само за еднократна употреба, додека повеќедозните шишенца можат да се користат повеќепати, предмет на конкретни упатства поставени од организации како CDC за да се обезбеди безбедност и да се спречи загадување.

Зборот „шишенце“ може да значи и деминутив од „шише“.

## Библиографија

* 

## Наводи

## Надворешни врски
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Садови
Категорија:Начини на дозирање
Категорија:Лабораториски садови
Керасово

**Керасово** () — поранешно село во Костурско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Рупишта на Костурскиот округ во Западна Македонија, Грција.

## Географија
Селото се наоѓало на 3 км на југ-југоисток од Лошница, на југозападните падини на планината Мурик. Лежела на истоимената река Керасово, лева притока на Лошничка Река (Порос).

## Историја
Селото во минатото било македонско. Од него е останата само црквата „Успение на пресв. Богородица“, изградена врз темелите на ранохристијанска базилика. Во околината е откриена и античка градба (можеби храм) и сводеста христијанска гробница, а има и траги од античка и средновековна населба. Откриени се антички и византиски монети. Според месното предание седиштето на Шишанската митрополија се наоѓало во средновековната населба Керасово сè до IX век, кога е преместено во Шишани, каде останало до 1699 г.

## Наводи

Категорија:Историски села во Рупишта
Инстант семејство

**„Инстант семејство“** (англиски: *Instant Family*) — филм на режисерот Шон Андерс од 2018 година. Главните улоги ги играат: Марк Волберг, Роуз Берн и Изабела Монер.

## Синопсис
Пит и Емили сакаат да оформат семејство, но така што ќе посвојат деца. Иако планираат да посвојат едно мало дете, тие добиваат три деца, а меѓу нив и бунтовната 15-годишна Лизи. Пит и Емили мора да се снајдат во новите услови, соочени со низа урнебесни состојби...

## Наводи

Категорија:Филмови на Шон Андерс
Категорија:Категорија:Филмови со Марк Волберг
Категорија:Категорија:Филмови со Изабела Монер
Категорија:Категорија:Филмови со Роуз Берн
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови од 2018 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови за семејства
Субдурален емпием

Субдурален емпием е форма на емпием - насобирање на гној, во т.н. субдурален простор.
мини| Субдурален емпием
До формирање на субдурален емпием може да дојде при бактериски инфекции, или портеко, инфекции со габи во коските на черепот, кои се прошируваат и достигаат до мозочните обвивки. Обично, субарахноидалниот простор не е зафатен во случај на субдурален емпием, но насобирањето на гној во субдуралниот простор може да предизвика масовен ефект со компримирање (притиснување) на мозочното ткиво. Друга компликација која може да се јави е воспаление на премостувачките вени (вените кои ги поврзуваат површинските мозочни вени со венските синуси) кои минуваат низ субдуралниот простор, познато како тромбофлебитис, што доведува до зачепување на венскиот крвен сад и до инфарцирање на мозочното ткиво. Третманот на субдурален емпием вклучува, меѓу другото, хируршко дренирање на емпиемот (гнојот) - во случај на целосно отстранување, обично се јавува задебелување на тврдата мозочна обвивка (дура) како единствена последица. Симптомите вклучуваат општи знаци на инфекција како висока температура, омалаксаност, главоболка, вкочанет врат (менингизам). Покрај тоа, некои пациенти развиваат и други невролошки знаци. Во анализата на цереброспиналната течност параметрите се слични како кај мозочен апсцес, бидејќи и двете состојби се параменингеални инфективни процеси. Ако дијагнозата и третманот се отпочнат навреме, вообичаено доаѓа до целосно закрепнување.

Субдурален емпием најчесто се јавува во детството.  Може да се јавува во поврзаност со синузитис. 

## Наоди

Категорија:Цереброваскуларни болести
Голема кашлица

**Голема кашилица** или **пертусис** — високозаразно бактериско заболување, кое може да биде превенирано со вакцина. Почетните симптоми обично се слични на оние на обичната настинка со течење на носот, треска, и блага кашлица, но тие се проследени со тешка кашлица која трае два до три месеци. По нападот на кашлица, се јавува задишување. Тешката кашлица може да трае до 10 и повеќе недели, па оттука доаѓа фразата „100-дневна кашлица“. Кашлицата може да биде до толку изразена што може да предизвика замор, повраќање, скршеници на ребрата. Децата помали од една година може да кашлаат малку или воопшто да немаат кашлица, а наместо тоа да имаат периоди со отежнато дишење. Инкубацискиот период вообичаено е седум до десет дена. Болеста може да се развие и кај вакцинирани, но симптомите обично се полесни.

## Причинител и дијагноза
Големата кашлица ја предизвикува бактеријата *[[Bordetella pertussis]]*. Лесно се шири преку кашлање и кивање на заразено лице. Заразата се шири од почетокот на симптомите до околу три недели од нападите на кашлица. Пациентите третирани со антибиотик не се заразни после пет дена. Дијагнозата се поставува со брис од нос и грло. Примерокот потоа се тестира со култура или со полимераза верижна реакција.

## Спречување и третман
Превенцијата е со вакцинација со вакцина против голема кашлица. Иницијална имунизација се препорачува помеѓу шестата и осмата недела од раѓањето, со четири дози кои се даваат во првите две години од животот. Заштитата од голема кашлица се намалува со тек на времето, па дополнителни дози се препорачливи кај поголеми деца и возрасни. Вакцинација за време на бременоста е високо ефикасна во заштита на новороденчето од голема кашлица за време на првите ранливи месеци од животот, и се препорачува во многу земји. Антибиотици може да се користат за превенција кај лица кои биле изложени и кај кои постои ризик за појава на тешка болест. Кај заболените, антибиотиците се корисни ако нивното земање започне во првите три недели од иницијалните симптоми, во спротивност имаат мал ефект кај повеќето пациенти. Кај бремените жени и децата помали од една година, антибиотиците се препорачуваат во првите шест недели од појавата на симптомите. Антибиотици кои се користат се еритромицин, азитромицин, кларитромицин, или триметоприм/сулфаметоксазол. Доказите за третмани и интервенции против кашлицата, освен за антибиотиците, се слаби. Околу 50% од инфицираните деца помали од една година имаат потреба од хоспитализација и околу 0.5% (1 во 200) резултираат со смртен исход.

## Епидемиологија и историја
Се проценува дека 16.3&nbsp;милиони луѓе во светот биле инфицирани во 2015 година. Повеќето случаи се јавуваат во земјите во развој, и луѓето од сите возрасти може да бидат зафатени. Во 2015, големата кашлица резултирала со 58.700 смртни случаи – што е намалување од 138.000 случаи во 1990 година. Епидемии на болеста за прв пат биле опишани во 16-ти век. Бактеријата која ја предизвикува болеста била откриена во 1906 година. Вакцината против голема кашлица станала достапна во 1940-те.

## Наводи

Категорија:Бактериски болести
Категорија:Педијатрија
HLA-DQ5

мини|Илустрација на HLA-DQ со глијадин пептид во џебот за врзување.
**HLA-DQ5** (DQ5) е подгрупа на серотип на хуман леукоцитен антиген во рамките на HLA-DQ (DQ) серотипови. Серотипот се одредува со препознавање на антитела на β 5.x подмножество на DQ β-синџири. β-синџирот на DQ е кодиран од HLA-DQB1 локусот, а DQ5 е кодиран од алелската група HLA-DQB1 . Оваа група во себе моментално содржи 4 вообичаени алели, DQB1 , ,  и  . **HLA-DQ5** и HLA-DQB1*05 се речиси синоними по значење. DQ5 β-синџирите се комбинираат со α-синџирите, кодирани од генетски поврзани HLA-DQA1 алели, за да формираат  -  изоформи. Овие изоформи се сите HLA-DQ1 кодирани од алелската група DQA1 .

## Серологија

Ефикасноста на препознавањето DQ1 во однос на DQ5 и DQ6 е наведена погоре. Бидејќи DQ1 препознава алфа, препознавањето DQ5 и DQ6 е во бета синџирот. Што значи дека DQ1 се препознава со DQ5 и DQ6. Ефикасното препознавање на генотипизираниот алел се приближува до 100%. Во споредба со DQ2 серотипизацијата на DQB1*0201 позитивни индивидуи (98%), ефикасноста на препознавањето DQ5 е релативно ниска и склона кон грешки.

Додека DQ5 ги препознава DQB1*05 алелите поефикасно од DQ1, серотипизацијата е прилично лош и несигурен метод за типизација за трансплантација или предвидување или студија за асоцијација на болеста. 

## Групирање на болести

### По серотип
DQ5 е негативно поврзан со (заштитен од) идиопатски нефротски синдром кај полските деца, и адренокортикална инсуфициенција ( Адисонова болест ).

Студијата за поврзаноста помеѓу HLA-DR, DQ антигенот и интракранијалната аневризма кај националноста Хан покажува дека е поверојатно DQ5, AIDP тип на Гилен Баре синдром, и болест на нервозно дебело црево, но не и Кронова болест кај истото (еврејско) население. Други студии пак покажуваат дека DQ5 е поврзан со екстра-интестинални манифестации на Кронова болест. 

Се покажало дека DQ5 е поврзан со зголемен ризик од атрофија на гастрична мукоза кај субјекти инфицирани со Хелиобактер пилори.

Се чини дека DQ5 е поврзан и со аналгетска нетолеранција.

### По хаплотип
МуСК антитела позитивна мијастенија гравис HLA-DR14-DQ5,  веројатно DRB1 : DQA1 : DQB1  (DR14-DQ5). DR1-DQ5 е поврзан со чувствителност на киселински анхидриди.

## Наводи

Категорија:HLA-DQ хаплотипови
Категорија:Генетика
Диего Коста

**Диего да Силва Коста** (роден на 7 октомври 1988 година), познат уште од почетокот на неговата кариера како **Диего**, е шпански фудбалер кој игра со англискиот клуб Челси во Премиер лигата и со шпанската репрезентација. Тој игра како напаѓач и се издвојува по својот менталитет и способност да постигнува голови и да ја чува топката.

Тој ја започна својата кариера со Брага и Пенафиел во Португалија, а потоа беше купен од Атлетико Мадрид во 2007 година. беше клуч во нападот, постигнувајќи 27 гола со клубот кој ја освои титулата во 2014 година, а потоа му се приклучи на Челзи за 32 милиони фунти.

На меѓународно ниво, Коста играше двапати за Бразил во 2013 година, но потоа покажа дека сака да игра за Шпанија, добивајќи го шпанскиот пасош во септември 2013 година. Чаша.

Категорија:Родени во 1988 година
Категорија:Шпански фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Атлетико Мадрид
Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго
Категорија:Фудбалери на ФК Челзи
Алп Навруз

**Алп Навруз** (р.  во ) — турски телевизиски и филмски глумец и модел.

## Филмографија

## Надворешни врски
* 
* Алп Навруз на Instagram

Категорија:Турски глумци