Мути

**Мути** е традиционална медицина во Јужна Африка до север до езерото Тангањика.

## Име
[десно|мини| Стеблото на ''[Margaritaria discoidea* во [[Иланда Вилдс]], Јужна Африка, покажува стара лузна од отстранување на кората за мути употреба]]
На [[Јужноафрикански англиски|јужноафриканскиот англиски]], зборот *мути* е изведен од [[зулу]] / [[Коса (јазик)|хоса]]/[[Севернондебелејски јазик|северен ндебеле]] *умути*, што значи „дрво“, чиј корен е *-ти*. Во [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]], *мути* и сродници на *умути* се во широка употреба во повеќето домородни африкански јазици, како и во јужноафриканскиот англиски и [[африканс]], кои понекогаш користат *мути* како сленг збор за медицина воопшто.

Оваа именка е од класата *umu* / *imi*, така што еднината ('дрво') е *umuthi*, а множина ('дрва') е *imithi*. Бидејќи изговорот на почетната самогласка од оваа класа е ненагласен, еднината понекогаш се изговара *muthi*. Зборот е преведен како *мути* од историските ефекти на британскиот [[Колонијализам|колонијален]] правопис.

Во разговорниот англиски и африканс, зборот *мути* често се користи за да се однесува на лекови воопшто или лекови кои имаат „чудесен“ ефект, на пр.

* „Докторот ја протри мути на раната и следниот ден таа беше целосно заздравена.
* „Мојот лекар ми даде малку мути за моето болно грло.“

== Традиционална медицина ==
Африканската [[Народна медицина|традиционална медицина]] користи различни природни производи, од кои многу потекнуваат од дрвја и други растенија. Ботаничката медицина препишана од [[Инјанга|ињанга]] или хербален исцелител е општо позната како „мути“, но терминот може да се примени и на други традиционални медицински формулации, вклучувајќи ги и оние кои се зоолошки или минерални по составот.

Мозоците на мршојадците се користат за пророштва во мути.

== Употреба на Исикакати во Источниот Кејп ==
[[Податотека:Street_"Muti"_vendor.jpg|мини| Уличен продавач *на мути* во Јужна Африка]]
*Исикакати* е термин што го користат [[Народ Коса|луѓето од Коса]] кога се однесуваат на растенија со наводни фармаколошки и терапевтски својства кои се користат како лек за разни заболувања.

Луѓето во Источен Кејп на Јужна Африка сè уште се потпираат на традиционалната медицина и веруваат во нејзината моќ како алтернатива на западната медицина. Постојат различни билки кои спаѓаат во *Исикакати*, кои се користат за [[Пренатална дијагноза|пренатална]] и постнатална медицина (иако тие можат да се користат и за здравствени проблеми кои не се поврзани со бременост). Растенијата што спаѓаат во категоријата *Исикакати* се разликуваат според областите во Источниот Кејп, па затоа е општ термин што се користи кога се однесува на традиционалната медицина. Постојат единаесет видови на растенија кои спаѓаат под *исикакати*, имено *Commelina africana*, *Agapanthus praecox*, *Chlorophytum comosum*, *Ledebouria ovatifolia*, *Ranunculus multifidus*, *Thunbergia atriplicifolia*, *широколистен тегавец*, *Gazaniatrysum*, *Plantacül*. Употребата на овие растенија се разликува според различни областии делови на Источниот Кејп. *Commelina africana* се користи за менструални проблеми, карлични болки и проблеми поврзани со мочниот меур. Agapanthus praecox се наоѓа во пренаталната и постнаталната медицина, која ја користат трудниците. *Chlorophytum comosum* се користи како заштитен шарм против зли духови и за мајката и за детето. *Ledebouria ovatifolia* се користи за медицински цели, вклучувајќи бременост, дијареа, грип, болки во грбот, иритации на кожата и рани. *Ranunculus multifidus* се користи за епилептични напади кај возрасни, проблеми со белите дробови и се користи за превенција на повраќање. *Kohautia amatymbica* се користи и како превенција за повраќање. *Широколистен тегавец* се користи за рани, воспаленија и иритации на очите. *Gazania linearis* се нанесува на мали исечоци направени на телото блиску до зглобовите за да се заштити некого од зли духови.  *Helichrysum pedunculatum* се користи како облога по обрежувањето и за да се спречи раната да стане септична. *Senecio coronatus* се користи за да се ослободиме од срамните вошки. Општо земено, *исикакати* или растенија за кои се смета дека потпаѓаат под *исикакати* најчесто се користат од бремени жени и деца. Така, се користи и како заштитна мерка против магии за време на бременоста.

=== Исикакати за пренатална и постнатална нега ===
*Agapanthus praecox* е едно од растенијата кои спаѓаат под *исикакати* што се користат за време на бременоста. Се земаат орално од шестиот месец од бременоста до породувањето. Растението се става во сад полн со вода и се зема по половина чаша од таа вода орално, два пати на ден, наутро и навечер. Се верува дека растот на растението го одредува здравјето на нероденото бебе. Венеењето на растението се смета за симбол во однос на здравјето на бебето, обично поврзано со смрт. *Исикакати* е широко користен за да предизвика лесно породување. Обезбедува исцедување на вишокот вода, го намалува вагиналниот исцедок и големината на плацентата. Растенијата го третираат [[Хипертензија|високиот крвен притисок]] и во антенаталната и во постнаталната грижа за жените, додека исто така го спречуваат и запекот.

*Rhoicissus tidentata* се користи за поттикнување породување; неговиот корен може да се користи за подготовка на клизма. *Erythrina lysistemon* се користи за да предизвика породилни болки за време на процесот на породување преку парчиња од кората на стеблото врзани заедно и внесени за жената да пие. *Gunnera perpensa* се користи за намалување на отокот на стапалата со посипување со врела вода и пиење.

=== Употребата на Исикакати за бебе ===
*Salvia scabra*, измешана со мајчиното млеко, се дава како лек на доенчињата. Смесата се дава на бебето да ја внесува секој ден два месеци. *Исикакати* генерално се користи за поттикнување на раст и спречување на болести. Се користи и како алтернатива на мајчиното млеко и за да се спротивстави на киселоста на млекото. Употребата на *Agapanthus praecox* осигурува дека бебето е силно, а истовремено спречува проблеми со цревата и кора на главата.

Се користи маст за забрзување на породувањето на бебето и плацентата со помош на листовите на *Scutia mytina*. *Erythrina humeana* се користи за заздравување на папочната врвца на бебето со согорување на кората и користење на прашокот за нанесување на папокот на бебето.
[[Податотека:Bluelily1900ppx.jpg|десно|мини| Цвет Agapanthus praecox]]
[[Податотека:Agapanthus_africanus1.jpg|десно|мини| Цвет Agapanthus africanus]]

== Убиства на Мути ==
Приликите за убиства со осакатување поврзани со некои практики на традиционална медицина во Јужна Африка се наречени *убиства на мути''. Ова не се директно човечки жртви, туку вклучуваат убиство на некого со цел да се соберат делови од телото за да се вградат во традиционалните лекови и ритуали.

Во февруари 2010 година, заменик провинцискиот комесар Вилијам Мпембе од Јужноафриканската полициска служба (SAPS) во северозападната провинција рекол дека „убиствата на мути, особено оние во кои се вклучени мали деца, се чини дека се во пораст во областите Тшване, вклучувајќи ги Сошангуве, Гаранкува и Риетгат“. Истиот месец, африканските традиционални исцелители и владата на Гаутенг се собрале на семинар во Преторија, Јужна Африка за да ја искоренат „лошата практика на осакатување човечки тела за целите на правење мути“.

## Поврзано

* Традиционални исцелители од Јужна Африка
* Убиство на Масего Кгомо
* Киднапирање во Јужна Африка

## Наводи

## Надворешни врски

* „Сангома / Мути / Јужноафрикански традиционални исцелители / јужноафрикански вештерки“ 9 јуни 2009 г.
Категорија:Народна медицина
Категорија:Зулу култура
Категорија:Традиционална африканска медицина