Средновековна скандинавска архитектура

[мини| [Боргундска ставкирке|Боргундската ставкирке, во Боргунд, Лердал, Норвешка, изградена во 12 век]]
Главните аспекти на **средновековната скандинавска архитектура** се бродски хангари, верски градби (пред и по пристигнувањето на христијаните во областа) и општи градби (и во градовите и надвор од нив).

## Бродски хангари
Бродски хангари, познати во скандинавската култура како „Nausts“, се градби што се користат за чување на викиншките бродови во текот на зимата и во секое време кога не можеле да пловат. Тие обично биле изградени неколку метри поназад од водната линија што го олеснувало преместувањето на бродовите до и од водата. Во земјата биле копани ровови за да се смести кобилицата на бродот што го олеснувало преместувањето. Чатмите на покривот доаѓаат до земјата во закривен облик што создава самоносечка конструкција. Додека повеќето структури биле создадени во овој облик што имал изглед на отпревртен брод, имало различни облици и стилови на бродски хангари во зависност од областа и големината на бродот што се сместувал. Ѕидовите биле направени од дрво со камења натрупани под и за темелите. Понекогаш се поставувале вертикални греди долж внатрешноста на зградата за да се додаде дополнителна носивост. Поради големината на бродовите (приближно 25–30 м долги, 15 м широки и 5 м високи) бродските хангари морало да бидат доволно големи за да се сместат бродовите. Во текот на летните сезони кога бродските хангари не биле во употреба, Викинзите ги користеле овие градби за гозби и празници. Понатаму, бродот и неговиот хангар можело да се користат за да се прикаже општествената положба на сопственикот. Во секој хангар се сместувал само еден брод, но многу бродски хангари можеле да се изградт ат една покрај друга доколку требало да се сместат повеќе бродови.

## Воени градби

### Викиншка прстенеста тврдина
Во Данска има пет главни и добро познати прстенести тврдини кои датираат од времето на владеењето на Харалд „Блутут“ од Данска (починал во 986 н .е.). Тврдините се Трелеборг, Агерсборг, Фиркат, Нонебакен и Боргринг. Од овие пет, Трелеборг е најдобро зачувана и е единствена што содржи утврдено одделение. Тврдините ја искористиле својата околна географија за да ја подобрат одбранбената сила. Интересно, вистинската природа и цел на овие градби не се добро разбрани бидејќи немало документација околу зградите. Најчесто прифатената теорија е дека овие тврдини биле изградени од Блутут не само за да ја покажат неговата сила и суверена моќ, туку и како обид да се комбинираат и воспостават соодветно и обединето кралство под негова власт. Сложеноста и големината на структурите покажуваат дека морало да има крајно централизирана моќ за да ги воспостави и да ги одржува во функција. Сепак, поради превирањата во временскиот период со различни борби за моќ, овие структури најверојатно биле многу тешки за одржување, што довело до тоа да не се користат за само една деценија.

Самите структури се изградени на посебен геометриски начин за да се обезбеди одбранбена моќ и сила. Секоја тврдина била изградена во точно кружен облик, па оттука и „прстенеста тврдина“. Тврдините имале четири главни капии подеднакво оддалечени една од друга, со рампи на секоја капија поврзана со пат. Постои главен кружен пат кој ги поврзува овие аксијални патишта. Во рамките на тврдината има голем број долги куќи кои се наредени да ја надополнат геометриската структура на прстенестата тврдина. Надворешните бедеми биле направени од дрво и земја, а најголемата од овие тврдини била Агерсборг.

## Верски градби
мини| Внатрешноста на Боргунската ставкирке

### Обредни куќи
Пред христијанството да дојде до Викинзите и Скандинавија, тие биле првенствено паганска заедница. За тоа беа потребни обредни куќи кои не биле само верски градби, туку во претходните времиња се користеле и како начин за прикажување на оружјето на поразените непријатели, покажувајќи ја силата на воините и заедницата. Архитектурата на раните градби била прилично едноставна и слична на другите структури на заедницата. Како што одминувало времето, концептот станал многу повеќе како оној на црква со скалести и повеќеслојни покриви. Влезот во обредните куќи имал украсен дизајн. Обредите се вршеле вон градбата бидејќи често истите вклучувале палење и жртвување животни. Поради ова, Викинзите повеќе внимание во украсувањето давале на надворешноста отколку на внатрешноста.

### Ставкирке
По христијанизацијата на Скандинавија, ставкирките биле користени за христијански собири во нордиската област. Покривите често биле повеќеслојни и тие обично имале кула во средината на највисокиот слој на покривот. Биле изградени од дрво, а околу основата имале камени ѕидови. Дизајнот за црквите со огради најверојатно се развил од обредните куќи. Но, внатрешноста била украсена со сложени дизајни. Повеќето од овие дизајни го прикажуваат Исус, крст или светци.

Една од најпознатите цркви што ја признава УНЕСКО е црквата Урнес, што се наоѓа во Согнефјорд, Норвешка, која сè уште се користи. Просторот користи романички стилови во дрво наместо камен материјал. Содржи полукружни столбови и криви лакови. Облогата со ремени ја прикажува традицијата на Викинзите заедно со резбите на ѕидовите на кои се прикажани животни во борба. Украсите се суштинска врска помеѓу претхристијанските нордиски традиции и подоцнежното христијанство од средниот век, како и претставување на уметничкиот стил на скандинавската култура.

## Обични градби

### Село
Овие градби биле изградени од дрво, обично од трупци. Покривите биле покриени со земја за да се задржи топлината внатре во куќата, а на земјата на покривот се сеела трева, за да се спречи ерозија. Овие градби биле за одгледување на груби стрмни фјордови. Селските градби биле поделени на два дела, инхус и утус. Инхусот служел за складирање храна, спиење и живеење. Утусите биле градби за животните, алатите и сточната храна, со други зборови, утусите биле пондилата, плевните и амбарите.

### Викиншка долга куќа
Низ нордиските земји, луѓето живееле во долги куќи (langhús), кои обично биле широки 5 до 7 метри и долги некаде од 15 до 75 метри, во зависност од богатството и општествената положба на сопственикот. Во поголемиот дел од нордиската област, долгите куќи биле изградени околу дрвени рамки на едноставни камени подножја. Ѕидовите биле изградени од штици, од трупци или од шипки и шапки. Ѕидовите биле закривени навнатре за да создадат облик на чамец сличен на куќите за чамци. Ѕидовите беа покриени со глина и вертикални столбови обложени внатре за да помогнат во создавањето поддршка. Беа изградени повеќе внатрешни постови за понатамошна поддршка. Покривите беа сламени или коси. Во куќата имаше камин и рамни кревети покрај ѕидот за седење или спиење. Ако сопственикот немал штали, животните биле сместени во тезги на крајот од долгата куќа.

Гостопримството било важна традиција за Викинзите и патниците можеле да бидат сместени во долгите куќи. Често се одржувале прослави, како и свадби и погреби. Се одржувале посебни прослави за да се научи правилниот бонтон, како и да се промовира гостопримството и како домаќинот треба да се однесува кон своите гости.

### Исландски тревни куќи
мини| Тревен покрив на куќа во Глаумбер, Исланд
Вообичаената исландска тревна куќа имала голема основа направена од рамни камења, над неа била градена дрвена рамка која го носела тревникот. Потоа, тревникот бил поставен околу рамката во блокови, често со втор слој. Вратата била поставена на надолжната страна на домот и била единствениот влез. Единственото надворешно дрво била вратата која често била украсна. Вратата водела во ходникот кој вообичаено имал големо огниште. Друг интересен аспект на исландската тревна куќа било воведувањето на прицврстени тоалети, кои биле заеднички, а чинот на одење во приклучениот тоалет често се правел во големи групи. Подот на тревнат куќа можело да биде покриен со дрво, камен или земја во зависност од намената на зградата. Имале и огниште кое се наоѓало во средиштето на куќата и ја греело и ја осветлувало куќата. Со текот на времето, тревните куќи се промениле по големина што непосредно се однесувало на нивната намена и статусот на сопственикот. Традицијата на тревни куќи била пренесена на Исланд од нордиските доселеници, каде што потекнува од Северна Европа. Денес, малку доселеници сè уште ја знаат практиката на градење тревни куќи и вистинското потекло на развојот на практиката за градење треввни куќи е изгубено со времето.

### Осло
До 1624 година, Осло бил како и секој друг нордиски град (многу дрвени градби заедно се користеле за различни цели), но во 1624 година, пожар го изгорел цел Осло. Поради пожарите, кралот Кристијан IV го преселил Осло на запад и наредил сите градби во градот да бидат изградени од камен или тула за да се спречат пожари. Исто така, за да се спречат пожари, улиците биле широки и се вкрстувале под прав агол. По некое време, кралот им дозволил на луѓето да „изградат полудрвени градби“, коишто ја имаат дрвената рамка видлива и од внатрешната и од надворешната страна на градбата.

## Наводи

## Надворешни врски
* The stave churches in Norway 

Категорија:Средновековна архитектура
Категорија:Скандинавска архитектура
Категорија:Викиншка уметност