Лега Демби

**Рудникот Лега Демби** е најголемиот рудник за злато во Етиопија и е во близина на Шакисо во Оромија. Лега Демби има годишно производство од околу 4.500 кг злато и сребро, а е во сопственост на МИДРОК. Загадувањето од рудникот резултирало со еколошки конфликт што ги влошило другите политички и етнички конфликти во регионот. 

Рудникот изложил илјадници луѓе на загадување со цијанид, арсен и жива што во голема мера ги надминало упатствата на Светската здравствена организација, предизвикувајќи сериозни негативни здравствени ефекти, вклучувајќи многу мртвородени деца, вродени дефекти и деформитети. Во 2022 година, специјалниот известувач на Обединетите нации за човекови права и животна средина, Дејвид Ричард Бојд го опишал рудникот како една од најлошите зони за жртви во светот. Загадувањето на рудникот, исто така, ја загрозило безбедноста на храната на локалните заедници. Луѓето биле убиени поради организирање протести против рудникот, а во 2018 година најмалку пет лица биле убиени кога безбедносните сили пукале кон демонстрантите. Овие протести резултирале со привремено откажување на рударската дозвола.

Проучувањето на геометриските компатибилности помеѓу структурните елементи, односно, зоните на свлечишта, тектонските линии и наборите помогнале во лоцирањето на златниот рудник Лега Демби во големата дуктилна транскурентна синистрална смолкнувачка зона со грубо N-S тренд.

Во февруари 2021 година, Министерството за рудници, нафта и природен гас (MoMPNG) објавил дека ќе му дозволи на МИДРОК повторно да го отвори рудникот. Извештајот од 2022 година покажал дека владата „во голема мера успеала да го потисне секое јавно изразување на противење на рудникот“.

## Заднина
Рудникот Лега Демби се наоѓа во регионалната држава Оромија, зона Гуџи, околу 500 километри јужно од Адис Абеба.

Лега Демби е дел од наоѓалиштето злато Адола, а е откриена во 1930-тите. Рудникот бил развиен од Етиопската империја со принудна работа и казнено службеност. Во тоа време, гарнизон од 900 војници го обезбедувал рудникот; раселените мештани биле убиени или мачени за ископување руда во областа или за собирање кафе во близина на рудникот.

Рудникот бил приватизиран во 1997 година, а од 2011 година е во сопственост на МИДРОК, компанија во сопственост на етиопско-саудискиот милијардер Мохамед Хусеин Ал Амуди. МИДРОК е единствениот извозник на злато во Етиопија.

Еколошкиот конфликт во Етиопија придонел за политичка нестабилност и етничко насилство во земјата. Студија од 2022 година објавена од *Екстрактив Индустрис енд Сосајети* (*The Extractive Industries and Society)* покажала дека експлоатацијата на областа реплицирала шема во која последователните етиопски режими го оправдувале присвојувањето земјиште за екстракција на ресурси со наративи за цивилизирање на „заостанатите“ општества.

## Производство
МИДРОК го купил рудникот од владата на Етиопија за 172 милиони долари во 1997 година. Рудникот првично бил отворен рудник и произведувал злато и сребро почнувајќи од 1998 година, и имал големо отворено јаловиште. МИДРОК го проширил и го претворил во подземен рудник.

Рудникот произведувал четири тони злато годишно и генерирал повеќе од 60 милиони долари годишно пред да биде откажана дозволата во 2018 година.

Десетгодишното обновување на дозволата за рударство било накратко доделено во 2018 година, со одредба со која се издвојувале 2 отсто од профитот на рудникот за локалната заедница, но таа брзо било откажана поради локален бес поради загадувањето од рудникот, пред да биде вратен во 2021 година.

## Влијание
Помеѓу 1997 и 2009 година, проширувањето на рудникот од страна на МИДРОК предизвикало уништување на шумите и раселено домородното население Гуџии од нивната земја на предците, негирање на нивното право на слободна, претходна и информирана согласност. Членовите на локалната заедница известиле дека обезбедувањето на рудникот пука во луѓето ако се доближат до рудникот и дека можностите за вработување систематски ги исклучуваат локалното население.

Локалните жители тврдат дека МИДРОК ги загадил реките со хемикалии кои жителите ги користеле за пиење и за добиток, предизвикувајќи деформитети при раѓање и смрт на животни. Демонстрантите тврдат дека загадувањето на водата и воздухот од рудникот предизвикало респираторни заболувања, спонтани абортуси, вродени дефекти и инвалидитет. Други извештаи вклучувале тумори, главоболки, состојби на кожата и проблеми со видот. Еден давател на здравствена заштита изјави дека „мајките имаат спонтани абортуси секој ден... Ова не го гледам на други места, само околу рударската локација“. Теренска студија во 2018-2019 година открила 19 деца со „сериозни деформитети и парализа“ во анкета во 36 домаќинства.

Конвенцијата за елиминација на сите форми на дискриминација против жените (CEDAW) утврдила дека правото на локалното население на храна е исто така нарушено бидејќи нивниот добиток угинал, нивните посеви се намалени и храната е контаминирана. Засегнато е и правото на децата на образование, бидејќи децата имаат деформитети кои ги оневозможуваат да одат на училиште или пречки во развојот за кои локалните училишта немаат ресурси да ги решат.

По протестите во 2018 година, Министерството за рудници, нафта и природен гас (МОМПНГ) се согласила да направи изјава за влијанието врз животната средина за рудникот. Ниту една претходна еколошка студија не била објавена во јавноста. Канадската амбасада се согласила да ја финансира студијата.

Еден труд од 2022 година открил дека MIROC создал ресурсна енклава во Лега Демби која била дистанцирана од влијанието на локалната заедница.

## Протести
Во 2009 година, луѓето протестирале против рудникот како одговор на угинувањето на стотици говеда. Тие биле масовно тепани и апсени.

Во 2015 година, протестите во рудникот станале дел од поголемите антивладини демонстрации кои кулминираа со оставката на премиерот Хајлемариам Десален во 2018 година. Демонстрациите оставиле стотици мртви.

Во април 2016 година, безбедносните сили убиле организатор на протестот. Извештајот на Хјуман рајтс воч од 2016 година покажал дека „Безбедносните сили извршиле бројни прекршувања на човековите права како одговор на протестите, вклучително и произволно апсење и притворање, убиства и други употреби на прекумерна сила, тортура и малтретирање во притвор и принудни исчезнувања. ” 

Во април и мај 2018 година, демонстрантите ги блокирале патиштата во Шакисо барајќи укинување на лиценцата на МИДРОК во Лега Демби. Протестите се прошириле и во други градови. Демонстрантите го прекинале снабдувањето со струја и вода во рудникот. Безбедносните сили пукале врз демонстрантите, убивајќи пет лица на 8 и 9 мај  Еден локален политичар бил уапсен затоа што зборувал за медиумите за протестите.

Министерството за рудници, нафта и природен гас (МОМПНГ) привремено ја суспендирал рударската дозвола на МИДРОК по протестите во 2018 година.

Во февруари 2021 година, MoMPNG објавил дека ќе дозволи МИДРОК повторно да го отвори рудникот. Извештајот од 2022 година покажал дека владата „во голема мера успеала да го потисне секое јавно изразување на противење на рудникот“.

## Наводи

## Литература

* Здравствени проблеми, бес и токсини во близина на рудникот за злато во Етиопија *The New Humanitarian* (2020)
* https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/089953629290030G
Категорија:Рудници во Етиопија
Категорија:Рудници за злато