Орах

**Орах** (или **Сув Орах**) — село во Општина Старо Нагоричане, во областа Козјачија, во околината на градот Куманово.

## Географија и местоположба

Се наоѓа на јужните падините на планината Козјак, во центарот на Средоречкиот регион.

Орах од градот Куманово оддалечен околу 20&nbsp;км северо источно, поред селото проаѓа магистралниот пат Куманово - Ќустендил. Надморска висина на селото е од 550 до 617 метри, атарот на селото Орах е деломично рамничарски и брдски со ридови кој иммаат и до преко 900 метри (Овчаров гроб 940 метри, Непци 838, Велја страна 811).

Селото граничи со атарите на селата; Облавце, Бељаковце, Канарево, Аљинце, Цвиланце и Димонце.

## Историја

Првите пишани податоци за Орах се споменуваат во 1519 година за *[[Отоманско Царство|Турско време]]* кога се село Орах спомнува како населба во состав на Нагоричка нахија со  39 домаќинства и то сите христијански, и ниедно муслиманско'.
Во наследниот пописот на домаќинства извршен во 1573 година, биле регистрирани 79 домаќинства (сите христијански и едно муслиманско).

На крајот од XIX век селото Орах се спомнува како христијанска населба во *Кумановска [[каза]]* од 760 жители

Во време на Првата светска војна и бугарска окупација село Орах станало општина, со  615 жители.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 650 Македонци.

## Население

Според пописот од 2002 година, во селото Орах имало 113 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 80 жители, од кои 69 Македонци, 1 Албанец и 10 лица без податоци.

### Родови

Орах е македонско село.

Според истражувањата од 1971 година родови во селото се:

*Суљевци (35 к.), Каменитица (30 к.), Рашанци (10 к.), Суводолци (23 к.) и Долномалци (25 к.)* сите родови во селото се староседелски. Само населението многу одамна, направиле промена на положбата на селото, во еден од родовите се знае следното родословие: Коле (жив на 65&nbsp;г. во 1971 година) Денко-Стевко-Стојан-Јован, кој дошол во денешното село од старото.

## Културни и природни знаменитости

[мини|лево|250px|Селската црква „[Црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“ - Орах|Св. Никола и Св. Ѓорѓи“.]]

### Верски објекти

Најзначајниот споменик во атарот на селото e Карпинскиот манастир со своја манастирска црква изградена во XVI-XVII век посветена на Воведението Богородичино.

Друг значаен споменик е селската црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“ (вториот е заштитник на селото) од XV – XVII век.

### Ликовна колонија Карпино

Ликовната колонија Карпино се организира секоја година во месец август во манастир Карпино. Првата колонија од овој вид била организирана во 2002 година, на 8 одржани колонии твореле уметници од Македонија, Србија, Бугарија, Хрватска и Романија.

Уметкичките дела, слики и скулптури, се прикажуваат секоа  година на соодветна изложба во кумановски Центар за Култура Трајко Прокопиев.

### Археолошки наоѓалишта
*Аниште — средновековна населба;
*Градиште — градиште од римското време;
*Грамади — населба од доцноантичкото време;
*Дрезга — населба од неолитското време;
*Рајници — населба од доцноантичкото време;
*Стубол — населба од раноантичкото и хеленистичкото време;

## Иселеништво
Постари иселеници имало во Горна Пчиња (во Србија). *Шурдинци* се иселиле во селото Барбарце. А *Суљинци и Орашинци* се иселиле во селото Злодовце.

Други постари иселеници има во Руѓинце (*Анѓеловци*), Макреш (*Карталци*), Долно Коњаре (*Илија и Мара*). Јурумлери кај Скопје (*Петковски*).

Од крајот на Втората светска војна иселеништво имало во поблиските градови во Македонија, како и во Србија, претежно во Белград.

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Кумановски села
Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане