open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Know-how

: Постојат различни гледишта за тоа што опфаќа изразот **know-how**. Тие можат да се групираат во две основни групи, потесно сфаќање за know-how и пошироко. Според **првото гледиште**, под know-how се подразбираат само техничките знаења и искуства. Според** второто**, под know-how, се подразбираат разновидни групи знаења и искуства, кои сочинуваат една широка палета знаења и искуства од технолошка природа, економско-сметководствена, трговска, правна, до она што значи однесување со клиентелата, потрошувачите и сл. 
: Содржината на „**знаењето и искуството**“ понекогаш може да има обележја на самостоен пронајдок, кој може да се пријави, но неговиот носител не сака правно да го заштити затоа што тоа подразбира престанок на тајноста. Во тој случај, know-how претставува таен пронајдок. 
: Во правната теорија и трговската практика, според тоа дали може да се пренесе на други субјекти, се разликуваат три вида на know-how:
# Know-how кој е неразделно поврзан со определен поединец (од физичкото лице) тоа се поединечната вештина, знаења и искуства;
# Know-how кој е поврзан со определено правно лице, конкретно претпријатие, коешто располага со определени технологии, кои се засновани на определена традиција или на необично виско ниво на развој на определено производство;
# Know-how којшто може да се оддели и од физичкото и од правното лице, сознанија за определени технички решенија, цртежи, тајни патентибилни резултати и сл.

Категорија:Стопанство
Категорија:Економски поими
Договор за факторинг

Договорите за факторинг ги делиме по повеќето критериуми:

Спрема обемот на преземање на ризикот на наплата:

    * Прав факторинг – преземање на целокупното побарување од страна на факторот со сите видови на ризици во врска со наплативоста на побарувањето кој е назастапен во меѓународното работење;
    * Квази факторинг – кога не се презема del credere[6] ризикот за наплата на побарувањето. Значи, кај неправниот факторинг, значи, отпаѓа една од неговите основни функции – del credere функцијата;
    * Факторинг платив по стасаноста на побарувањето. Се работи за договор за факторинг во кој недостасува неговата функција на финансирање. Факторот ги купува краткорочните побарувања од клиентот на денот на нивната стасаност. Не се дава никаков аванс за побарувањата како кај правниот договор за факторинг;
    * Факторинг со право на регрес и без право на регрес. Кај факторингот со регрес, факторот го задржува правото на регрес од својот клиент, ако не успее да го наплати долгот од должникот на својот клиент и овој вид на факторинг не се смета за прав факторинг.

Категорија:Стопанство
Елисејска палата

мини|250п|Главен влез на Елисејската палата

**Елисејска палата** () — палата во Париз и седиште на Претседателот на Франција и негова резиденција.
Оваа намена Елисејската палата ја има уште од Втората Француска републија (1848 - 1851). Палатата се наоѓа во VIII округ во Париз.

Палатата во класицистички стил ја проектирал архитектот Арман Клод Моле. Изградена е во периодот од 1718 до 1722 и станала предмет на воодушевување во тоа време. Името го добила по авенијата Елисејски Полиња, која се наоѓа во близина на палатата.

Категорија:Згради и градби во Париз
Категорија:Палати во Франција
Биогеографија

[мини|300п|Фронтиспис на книгата „Географска распространетост на животните“ од [Алфред Расел Волес]]
**Биогеографијата** — научна дисциплина која ги изучува закономерностите на географското распространување на растенијата, животните и микробите, а исто така и за карактерот на флората и фауната на определени територии. Според ова, биогеографијата се дели на фитогеографија, зоогеографија и географија на микробиоценозите.Организмите и биолошките заедници честопати се разликуваат во редовна форма заедно со географските градиенти на географската ширина, височината, изолацијата и областа на живеалиштата.  Фитогеографијата е гранка на биогеографијата која ја проучува дистрибуцијата на растенијата. Зоогеографијата е гранка која ја проучува дистрибуцијата на животни. Микогеографијата е гранка која ја проучува дистрибуцијата на габи, како што се печурките.

Познавањето на просторната варијација во бројот и видовите организми е исто толку важно за нас денес, колку што беше важно за нашите рани човечки предци, бидејќи се прилагодуваме на хетерогени, но географски предвидливи средини. Биогеографијата е интегративно поле на истражување кое обединува концепти и информации од екологијата, еволутивната биологија, таксономијата, геологијата, физичката географија, палеонтологијата и климатологијата. Неколку истражувачи сметаат дека биогеографијата може да се сфати само како севкупност на фито- и зоогеографијата, додека други − дека таа ги изучува општите географски закономерности на живиот свет на Земјата.

## Наводи

*
Категорија:Физичка географија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Физичка океанографија
Солон

[thumb|right|Оваа биста за која се смета дека го претставува Солон (Национален Музеј, [Неапол) е технички пософистицирана од сè што е изработено во времето на Солон.]]
**Солон** (грчки: , околу 638 п.н.е. - 558 п.н.е.) бил атински државник, законодавник и лирски поет, еден од седумте мудреци на Стара Грција. Најмногу е запаметен по неговите настојувања да воведе законски ред против политичкото, економското и моралното опаѓање во древна Атина. Тој го поткренал националниот дух на жителите на Атина, ги ублажил маките на сиромашните луѓе и го создал либералниот устав на Атина. Притоа, за да им даде на граѓаните можност да ги практикуваат неговите закони, тој одлучил да ја напушти Атина. Иако неговите реформи не останале долг период, сепак Солон е познат како основоположник на атинската демократија. 

## Надворешни врски

* Плутарх и Солон  

## Наводи

Категорија:Стари атињани
Крантор

**Крантор** () бил грчки филозоф од старата школа, роден веројатно околу средината на 4 век п.н.е., во Соли на Киликија. Крантор се преселил во Атина за да студира филозофија, и таму станал ученик на Ксенократ и пријател на Полемо.
Крантор е првиот следбеник на Платон кој напишал коментари за делата на својот учител. Има напишано повеќе дела, а се обидел да пишува и поезија. Познато е дека негови омилени поети биле Хомер и Еврипид.

## Наводи

Категорија:Стари Грци
Категорија:Антички филозофи
Категорија:Родени во непозната година
Акватичко потекло на човекот

Хипотезата за **акватичкото потекло на човекот**, понекогаш наречена и **акватичка теорија**, е теорија за еволуцијата на човекот, која вели дека телото на хоминидите е резултат на период кој тие го минале живеејќи во вода. Теоријата потекнува од Стара Грција, но првпат е публикувана со научни објаснувања во 1942 година. Акватичката теорија за потеклото на човекот е дискутирана од страна на етнологот Дезмонд Морис во неговата книга од 1960 година *[[Гол човек (книга)|Гол човек]]*.

## Хипотези
Според оваа теорија:
* Малку копнени цицачи можат да се мерат со човекот во пливање под вода, а и тие пливаат „кучешки“, за разлика од елегантното пливање на луѓето.
* Човечкото бебе е способно да плива веќе после неколку недели живот, а при тоа е способнo да го прилагоди дишењето под вода.
* Кожата без влакна е карактеристична само за цицачите пливачи (делфини, китови) и за полуводените видови (нилски коњ, на пример).
* Правецот во кој растат влакната кај човекот се разликуваат од оние кај човеколиките мајмуни. Влакната кај човекот растат „низводно“, т.е. даваат најмал отпор на водената струја. 
* Голото човечко тело има форма на добро конструиран чамец.
* Од сите цицачи само човекот има сало под кожата, што е типично за водените цицачи, но не и за копнените.
* Човекот е суштество што зборува, а тоа се смета за „пренагласено дишење“, а да нуркате, значи да владеете со дишењето.
* Човекот има мембрана меѓу прстите од нозете, како и меѓу показалецот и палецот на рацете, што се остатоци од пераи.
* За разлика од другите мајмуни, носот на човекот е под агол од 90 степени свртен надолу, идеално за нуркање.
* Човекот плаче, исто како морските цицачи, кои преку солзите се ослободуваат од вишокот сол.

## Наводи

Категорија:Еволутивна биологија
Категорија:Претпоставки
Гламур

[thumb|right|[Хеди Ламар, гламурозната филмска ѕвезда, која изјавила: *„Секоја жена може да биде гламурозна, доволно е само да седи и да изгледа глупаво.“*]]
**Гламур** е стар шкотски збор што се однесувал на демонската моќ за измама, збор користен да опише некого со убава надворешност, но внатрешност која е безвредна, невкусна или ѓаволска; магија фрлена на некого за да му се допадне нешто или некој. Кон крајот на 19 век зборот „гламур“ добива нова смисла, без магиски примеси, а денес зборот се користи за да се опише нечија привлечност или фасцинираноста од нечиј луксуз или елеганција. Гламурозен може да биде: човек, настан, место, технологија, фотографија или производ, како парче облека или пијалак на пример.

## Поврзано

* Стил
* Убавина
* Елеганција
* Мода

## Наводи

Категорија:Мода
Плоштад Бастилја

[thumb|right|300px|Плоштадот Бастилја - [Париз]]

**Плоштад Бастилја** е плоштад во Париз, Франција, каде се наоѓал прочуениот затвор Бастилја.

Категорија:Плоштади во Париз
Германија на Евровизија

**[[Германија]]** настапува на Евровизија уште од првата манифестација во 1956 год, со исклучок во 1996 година. И покрај високиот број на настапи т.е рекордниот број, Германија има само една победа на овој натпревар и тоа во 1982 година.

Од 2000 година, Германија, заедно со Велика Британија, Франција и Шпанија ја сочинуваат "големата четворка" која секогаш има обезбедено место во финалето.

По 28 години од својата втора победа, Германија по низата слаби резултати конечно успева да ја донесе Евровизијата во оваа западноевропска земја. Лена Маер-Ландрут со песната "Satellite" триумфираше на Евровизија 2010 која се одржа во Осло, Норвешка.

На Евровизија 2011 Лена Маер-Ландрут повторно ја претставуваше својата земја, овој пат како како земја домаќин во Диселдорф. Заврши на солидното десетто место со освоени 107 бода.

## Натпреварувачи (2004 - )

Категорија:Земји на Евровизија
Грција на Евровизија

**[[Грција]]** настапува на Евровизија од 1973 година со неколку години исклучоци. Во последно време има многу добри резултати а тоа може да се докаже и по квалитетот на песните кои таа ги праќа. Како резултат на тие песни во 2005 ја однесија победата во Грција и со тоа беа домаќини во 2006, во Атина.

## Натпреварувачи (2004 - )

Категорија:Земји на Евровизија
Виножито на месечина

thumb|right|300px|Фотографија на виножито на месечина

**Виножито на месечина** или **бело виножито** е виножито што го создава месечината. Тоа е ретка појава, поради слабата светлина што доаѓа од Месечината. 
За човечкото око е тешко да ги види боите на виножитото при месечина, и поради тоа овој феномен изгледа како бела светлина. Сепак, боите на виножитото на месечина се појавуваат при фотографирање со долга експозитура.

Месечевото виножито е најлесно да се забележи при полна Месечина.

## Познати локации
Само на неколку места во светот овој феномен се случува постојано. Тоа се: водопадите Камберленд во Мичиген,, во близина на градот Вилијамсбург, Кентаки, САД; Ваимеа, Хаваи и Викторијанските Водопади на границата меѓу Замбија и Зимбабве.

## Наводи

## Поврзано
* Виножито

## Надворешни врски
* Lunar Rainbow photos from Victoria Falls
* Moonbow picture 
* Moonbow picture made with long exposure 
* Cumberland Falls State Park 
* Moonbow in New Zealand
* Moonbow predictions - Lower Yosemite Falls - as calculated by Don Olson at Texas State 
* Lower Yosemite Falls Moonbow by Brent Gilstrap, Photographer 

Категорија:Атмосферски појави
Категорија:Месечина
Политичка култура

Постојат неколку дефиниции за терминот **политичка култура**, но сите се согласуваат дека политичка култура е „збир на вредности низ кои делува политичкиот систем“. Политичката култура е уникатна за секој народ, за секоја држава, за секоја заедница, и воопшто не е исто што и политичка идеологија. Политичарите од различни политички партии (од опозицијата и од власта на пример) најчесто не се согласуваат со тоа што го прави владата, но мора да делат иста политичка култура. 

Како термин, политичката култура е воведена во Америка кон крајот на 1950-ти години. Овој термин веднаш го прифатиле двајца водечки политички научници од Европа од тоа време, Герхард Лембрух и Аренд Лејпхарт. 

Правени се повеќе обиди за поделба на видови политичка култура, но оваа поделба е општо за сите:

* политичка култура на народот, и
* политичка култура на политичарите, која натаму се дели на: политичка култура на коалицијата на власт, и политичка култура на опозицијата. 

## Што е тоа политичка култура?

За да се оформи објаснувањето на политичката култура во една земја, треба добро да се познаваат локалните збиднувања. Некои критичари сметаат дека политичката култура е резултат, а не причина на политичките процеси. Исто како што општата култура не се претвора во демократија, туку демократијата произведува општа култура. 

## Наводи


Култура
Култура
Данска на Евровизија

**[[Данска]]** се натпреварува Евровизија од 1957 година па се‘ до денес. Во првите години на манифестацијата Данска забележуваше добри резултати но следеа и тешки моменти па затоа од 1966 до 1976 таа не настапуваше на Евровизија.

Во 2000 година, Браќата Олсен ја однесија победата во Данска со песната "Fly on the wings of love".

## Натпреварувачи (2004 - )

Категорија:Земји на Евровизија
Париски клуб

мини|250п|Во зелено се обоени земјите-членки.

**Парискиот клуб** е неформална организација на 19. финансиски најбогати земји во светот,членки на ОЕЦД и Русија. Нивната главна цел како организација е реструктуирање на долговите,олеснување,како и отпишување на долговите на земјите должнички кон овој клуб.
Должниците најчесто се препорачуваат од страна на Меѓународниот монетарен фонд.

Реструктуирањето на долговите од страна на Парискиот клуб бара консензус од сите членки и не смее да се фаворизира една земја кредитор во однос на друга.

Групата се состанува на секои шест недели во француското министерство за економија во Париз.

Со клубот претседава висок претставник на француската државна благајна,моментално на таа позиција е Жан-Пјер Жујет.

## Земји членки на Парискиот клуб

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Категорија:Стопанство
Amazon.com

мини|десно|Логото на Амазон
**Amazon.com** е американска компанија со седиште во Сиетл, која се занимава со електронска трговија. Amazon.com е еден од најголемите онлајн продавачи. Компанијата е основана од страна на Џеф Безос во 1994 год. и биле пуштена во употреба во 1995. Започнала како онлајн книжарница, но продолжила со продажба на VHS, DVD, Mp3, CD-а, компјутерски софтвер, видеоигри, електроника, предмети, играчки и друго. Amazon.com има воспоставено посебни сајтови во Кина, Франција, Велика Британија, Канада, Германија и Јапонија. Според анкета спроведена во Verdict Research во јануари 2009, оваа компанија е омиленото место за купување музика и видео во Велика Британија.

Во 2017 година, Европската Унија го казнила „Амазон“ со казна од 250 милиони евра, поради неплатен данок во Луксембург. Имено, во 2003 година, на „Амазон“ му било дозволено да плати четирипати помал данок од локалните фирми во Луксембург.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место
* Британскиот Amazon.co.uk

Категорија:Amazon.com
Yahoo!

мини|Логото на Јаху
**Јаху** (на англиски Yahoo, Yahoo!, Yahoo! Inc.) — американска јавна корпорација, која нуди интернет-услуги низ целиот свет а се наоѓа во Санивејл, Калифорнија. Компанијата е позната по својот портал, пребарувач, Јаху директориум, електронска пошта, и страници за социјални медиуми и услуги. Јаху беше основана од Џери Јанг и Дејвид Фило во јануари 1994, а беше инкорпорирана на 1 март 1995.
На 13 јануари 2009, Јаху ја назначи Керол Бартз, пошанешен претседател на Аутодеск, за нов главен извршен директор и член на одборот на директори. Според компаниите за анализи на веб сообраќај (Complete.com, ComScore, Alexa Internet и други) доменот привлекол најмалку 1575 билиони посетители годишно до 2008. Глобалната мрежа на Јаху! страниците се отвора 3.4 билиони пати на ден во просек од октомври 2007. Јаху е второ мрежно место по посетеност во САД и во светот.

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место
* Јаху електронска пошта
* Историјата на Јаху

Категорија:Семрежни претпријатија
Хиперврска

мини|десно|Пример за хиперврска со показник врз неа
**Хиперврска** или само **врска** или **поврзница** (англ. *hyperlink*, *link*) — упат од еден збор, слика или каков било информациски објект до друг таков објект. Во мултимедијалната природа, како што е глобалната мрежа, таквите објекти вклучуваат звучни или видео записи. Најчест облик на врска е препознатливиот збор или слика, којшто може да биде одбран од страна на корисникот (со помош на глувчето или на некој друг начин), при што резултатот би бил моментална испорака или увид на некоја друга податотека.

Категорија:Семрежје
Категорија:Светска пајажина
Категорија:Хипертекст
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Неологизми
Коктел вишна

thumb|350px|right|Гро-план на мараскино вишна

**Коктел вишна**, **мараскино вишна** или **марашино вишна** (, ,  според италијанскиот изговор, или ) ― презервирана, засладена вишна, најчесто направена од светло обоени благи вишни како ројал ен или златните сорти. Вишните најпрво се конзервираат во раствор на солило (вообичаено сулфур диоксид или алкохол), а потоа се потопуваат во боја за храна (обична црвена храна за боја, FD&C Red 40), сируп од шеќер, и други компоненти. Мараскино вишните обоени црвено обично имаат вкус на бадем, додека вишните обоени зелено имаат вкус на питомо нане.

## Историја
Името *мараскино* или *марашино* се однесува на вишната мараска и ликерот мараскин кој се прави од неа, во кој оригинално се презервирале мараскино вишните. Првенствено биле произведувани за и конзумирани од кралските семејства и богатите како деликатес.

## Употреба
Мараскино вишните се состојка во многу коктели. Како гарнир, често се користат за декорација на печена шунка, торти, колачиња, парфе, сладоледи и милкшејкови. Исто така се користат и за декорација на вафли.

## Поврзано
* Сличен процес е процесот на производство на кандирано овошје.

## Дополнителна литература
* 
* 

Категорија:Вишни (овошје)
Категорија:Гарнири за коктели
Категорија:Презервација на храна
Дефиниционен список

Дефинирачките списоци се користат за да се акцентираат врз дадена дефиниција или термин, така што ја покажува содржината на дефиницијата со одстап од левата страна на пребарувачот. При дефинирачките списоци не се покажуваат симболи во почетокот на редот. Дефинирачките списоци започнуваат со почетниот ознака за дефиниран список(dl)

Следува ознаката за задавање на наслов на дефинирачкиот список (dt) После тоа се пишува ознаката за тело на дефиницијата (dd) и трите тага треба да завршуваат со соодветните крајни тагови.

Пример за дефинирачки список:


```

```


За да поставите симбол по ваша желба во почетокот на редот на дефиницијата треба да имате некој податотека, на пример symbol.gif, и кодот треба да изгледа вака:


```

```


Составување на дефинирачки списоци

Дефинирачките списоци исто така можат да се внесуваат еден во друг, како и во претходните списоци.

На пример:


```

```


Категорија:Семрежје
Самрак (појаснување)

**[[Самрак]]** е времето од денот пред изгрејсонце или по зајдисонце.

**Самрак** може исто така што се однесува и на

## Литература

* ''Самрак'' (серијал), серијал од романи напишани од Стефани Мејер
** ''Самрак'' (роман), првиот роман од *Самрак* серијалот

## Филм

* ''Самрак'' (филм од 1983), југословенски филм
* ''Самрак'' (филм од 1998), трилер режиран од Роберт Бентон
* ''Самрак'' (филм од 2008), романтично фантастичен адаптиран од истоимениот роман на Стефани Мејер
Митохондриска ДНК

thumb|300px|right|Митохондриска ДНК.

**Митохондриската ДНК** (**мтДНК**, *mtDNA*) е ДНК сместена во органелите наречени митохондрии. Митохондриската ДНК се наследува од мајката и тоа без измени, што нуди можност да се следат предците од страна на мајката до далечното минато. Со такви анализи на пример е утврдено дека домашните кучиња како женски предок го имаат волкот.

## Наводи

## Надворешни врски

* Mitomap - a human mitochondrial genome database http://www.mitomap.org/
* Defining mutations of mtDNA haplogroups and subclades 
* MitoSearch : public mtDNA database 
* mtDNA mutation rates 
* A polymorphism in mitochondrial DNA associated with IQ? 
* mtDNA and the global diaspora of modern humans Professor Stephen Oppenheimer's Genetic Map
* EMPOP - Mitochondrial DNA Control Region Database

Категорија:ДНК
Категорија:Генетика
Министерство за образование и наука на Бугарија

## Министри
### Министри на народното просвештение (1879-1947)

### Министри на народната просвета (1947-1957)

### Министри на просветата и уметноста (1957-1963)

### Министри на народната просвета (1963-1987)

### Министри на уметноста, науката и просветата (1987-1989)

### Министри на народната просвета (1989-1991)

### Министри на образованието и науката (1991-1992)

### Министри на образованието, науката и уметноста (1992-1993)

### Министри на науката и образованието (1993-1995)

### Министри на образованието, науката и технологиите (1995-1997)

### Министри на образованието и науката (1997-…)

## Извори
* 

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место 

Образование и наука
Категорија:Образованието во Бугарија
Категорија:Науката и технологијата во Бугарија
Расковник (митологија)

**Расковник**  е митско растение кое има моќ да отвори секоја брава. Трагачите по тајните, закопани богатства верувале дека без оваа трева најголемите богатства не можат да се откријат ниту портите до нив можат да бидат отворени. Според некои верувања оваа магична трева ја познавале само некои животни (еж, желка, змија) и единствениот начин да се таа открие било познавање на животинските јазици. 

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје, ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Митологија
Вила (градинарска)

**Вилата** е земјоделска алатка со долга рачка и долги тенки широко одвоени шилци која се користи за подигање и собирање на растресит материјал, како сено, лисја, грозје, шталски измет и друг земјоделски материјал. Вообичаено вилата има два или три шилци, но во зависност од намената вилата можно е да има до 10 шилци со различна должина и растојание помеѓу нив. Најчесто вилата е направена од челик со долга дрвена рачка, но можно е шилците да бидат од дрво, бамбус, ковано железо, или некоја друга легура.

**Градинарската вила** е алатка со рачка и неколку, најчесто четири шилци. Се користи за собирање, подигање и превртување на земја во градинарството. Се користи на сличен начин како ашовот, но во многу случаи е попогодна од него: шилците полесно се забиваат во земја, ги одминуваат камењата и ги кршат грутките. Градинарската вила порано била правена од дрво но во поново време од не’рѓосувачки челик.

Градинарската вила е малку поразлична од фармерската вила, која се користи за преместување на материјал како што е сено, компост или шталско ѓубриво. Градинарската вила има значително пократка рачка, најчесто дрвена со "D" или "T" завршеток.  Нејзините шилци се пократки, подебели и понаблизу едни до други распоредени.


Image:CompostBinTube wb.jpg|Вила за собирање компост.
Image:Bar spade.jpg|Градинарска вила.
Image:Haying.jpg|Товарење на сено со вила.


Категорија:Градинарски алатки
Благослов

**Благослов** е добар збор или наративен облик со кој се посакува среќа, здравје и успех и се темели врз верувањето дека со помош на натприродните сили кои се повукуваат посаканото може да се исполни.

## Опис
Според формата и содржината, клетвите и благословите се блиски до другите кратки фолклорни жанрови и имаат афористичен карактер, но по својата смисла и задача тие одговараат на баењата. Иако се спротивни едни на други, клетвите и благословите имаат заедничко потекло: на почетокот биле поврзани со религијата и произлегле од примитивниет верувања во принудната, магиска сила на зборовите изречени при одредени обреди и услови.

При благословот, зборовите ја преземаат посредничката функција помеѓу овој и оној свет. Експлицитно или имплицитно збороовите ги обврзуваат силите на судбината, или некое друго натприродно битие да влијае врз судбината. Благослов се дава како исклучителен облик на почит и љубов. Се благословуваат семејството, почитувани роднини и пријатели, новородените, младенците, бремените жени. Благословите можат да се поделат на збирни и насочени — збирните се однесуваат на најразлични ситуации и личности, а насочени се врзани за настан, време и личност (и) во дадена ситуација.

Благословот  многу често се сврзува со определени натприродни сили од кои се бара помош и заштита. Може да се изрази со едноставно редење на асоцијативни зборови, со стихови или песна. Понекогаш е пропратен со обредни елементи кои треба да ја засилат врската со оностраното, а најчесто е наменет на одреден светец кој се смета за заштитник на определена личност, семејство или народ. Благословот се вкоренил кај нашите народи, така што и во денешното време имаме современи остатоци од таа архаична усна уметност, при купување продавачот посакува со здравје да се користи робата, а купувачот му возвраќа да му се множат парите или и тој во здравје да си го троши заработеното. Митскиот контекст на благослов доаѓа од верување во партнерскиот однос на натприродното и човекот и најчесто се поврзани со плодност и среќа. Благословот е добра желба: „Блазе мајка што те роди“, „Среќа да имаш на секој чекор“, „Од небо да ти роси, од земја да ти роди“, но во духот на народот благословот се развил до уметничка поетска форма. Особено долги, римувани, десетеречки благослови се исползувале за свадбите и славите, за Нова година, дури и при погребот се благословува: „Бог да го прости покојниот, на живите да им даде живот и здравје“.ref>Гордана Стојковска, *Јужнословенска митологија*, Издавачки центар „Три“, Скопје, 2004.

## Наводи

Категорија:Фолклор
Категорија:Православна богослужба
Утока

**Утока** — местото каде што реката се влева во друга река, езеро, море или океан.
мини|Утоката на Пчиња во Вардар

Категорија:Водотечни земјишни облици
Категорија:Реки
Категорија:Водни површини
Категорија:Физичка географија
Категорија:Водни површини
Речна долина

[мини|Речна долина Теста во [Сиким]]
**Речна долина** е издолжената вдлабнатина која се наоѓа од двете страни на речното корито од изворот до утоката.

Категорија:Географија
Сат

**Сат** е гејзер кој се наоѓа на полуостровот Камчатка. Тој на секои 4 минути изфрла млаз топла вода, до 120 метри височина.

Категорија:Гејзери
Вадозен извор

**Вадозни извори** се оние извори чија вода потекнува од врнежите.

Категорија:Географија
Пасати

**Пасати** се постојани ветрови кои дуваат од 300 СГШ и 300 ЈГШ кон екваторот, односно од области со висок атмосферски притисок кон области со низок атмосферски притисок. Поради Земјината ротација тие скршнуваат кон запад. Често имаат слоеви, со површински слој кој станува сè повлажен и нестабилен како што воздухот се движи кон екваторот. Над него постои покривниот слој, кој е сув и стабилен.
Пасатите се познати за обезбедување пат преку Атлантикот за бродовите, уште од ерата на истражување. Главна улога играат и во Тихиот Океан.
мини|Картата на пасатите на Едмонд Халеј, 1686 година

Категорија:Ветрови
Категорија:Ветар
Белобог

**Белобог**, Белибог во нашите народи сè уште се спомнува во синтагмите ‘да (не) се види белиот бог/ писка - вика до бел бог’, што според Шпиро Кулшиќ требало да го претставува небото или небесниот бог, додека Веселин Чајкановиќ насочува на поистоветување или барем асоцирање на Перун, бог громовник чии персонификации кај нашите народи биле пренесени на св. Илија. Во потрага по ваквото старословенско божество Чајкановиќ ги наведува топонимите Бела црква, Бело брдо, како и изразот ‘бел свет’.

## Извори
Неговото постоење се докажува: со топонимите за култот на небесниот бог, Чајкановиќ ги врзува месните имиња: Бела црква, Бело брдо и многу други топоними; Белобожице во Чешка, Бијалобоже во Полска, Белије боги во Москва. Други извори кои се во врска со култот на Белобог: *бели свет*, *Бела црква*, име на многу места, *Бели поклади*, можеби и *Белград*.

## Особености
Кај Источните и Западните Словени ваквите топоними се зачестени, а како потврда за дуализмот со Црнобог сведочат на пример два соседни рида наречени Черник и Белбох во Чешка, ваквите примери се сретнуваат и кај карпите, пештерите кои се најчесто поделени со поток или река, па следи заклучок дека белобог и црнобог го разделуваат меѓусебно долниот и горниот, злиот и добриот свет. Според Иво Пилар ваквите наоѓалишта во древните времиња претставувале светилишта на богот на злото (долниот свет) кој под христијанските влијанија е обележан како ѓаволот и богот на доброто (горниот свет) кој бил идентификуван во лик на светците. Со ова се алудира на постоење на божествениот пар кај старите Словени, слично како што во германската митологија функционирал парот Водан-Тор (долниот и горниот свет).

## Наводи

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Словенски богови
Категорија:Сончеви богови
Девана

**Девана** припаѓа на женскиот дел од паганскиот пантеон на Словените. Траги за нејзиното постоење и почитување кај Јужните Словени не се зачувани. Мошне скудно сведоштво за нејзиното постоење добиваме од Длугош кој божеството на плодноста и пролетта го открил кај Полјаците под името *Ѕеване* која ја споредил со *Дијана* од римската митологија.

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

## Наводи

Категорија:Словени
Категорија:Митологија
Категорија:Пантеони
Герман (митологија)

**Герман** или **Ѓерман** е празник кој се празнувал во Србија, Бугарија и Македонија. Старите Словени кон своите возвишени божества во древните времиња принесувале и човечки жртви, со сопствениот развој и христијанските влијанија, човечката жртва ја смениле со фигури кои имале човечки лик (кукли). Божеството на плодноста било заменето со Св. Герман (Ш. Кулишиќ нагласува дека станува збор за цариградскиот патријарх кој живеел во 8-от век и кого го прогласиле за заштитник од грмотевиците и невремето и кон чиј лик Словените ги придодале и своите многубожечки верувања).

При силните грмотевици и невремето секогаш се повикувал Герман, него го повикувале старите и при вечерата на Бадник како заштитник. Долго време кај народот постоел обред да се жртвува кукла, а во некои краишта Св. Герман бил изработуван од глина или дрво. Во Тимочка Краина (Србија) кога владееле долги суши, обредно се вршело погребување на Св. Герман: две девојки прават кукла, ја погребуваат и плачат по неа, на прашањето зошто плачат тие одговараале бидејќи умрел Герман од суша, за да падне дожд. Во Лепеначкиот крај (Србија) обредот на погребувањето го прават жените со расплетени коси и тажаленки во кои се тажи за починатиот кој умрел од сушата.

Во Бугарија Герман се правел од глина или од стара метла и секогаш имал нагласен машки полни орган, куклата ја ставале во ковчег а над главата му палеле свеќа. Ковчегот го кителе со цвеќињата и со свештеникот кој го опејувал покојниот го погребувале до реката. По обредниот погреб сите останувале на ручекот “за Господ да го прости Герман”.

## Наводи

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Словенска митологија
Категорија:Божества на дождот
Дајбог

**Дајбог** или **Дабог**, се претпоставува дека е име за хтоничното божество на волците кои биле инкарнација на починатите. Во Мачва е забележана сказна според која Дајбог претставува бог кој одзема души, во Босна пак се верувало дека Св. Арханѓел го зазел местото на Дајбог преземајќи ја улогата на богот на мртвите. Во Србија со името Дабо, Даба се означува врвниот ѓавол. Оттаму и верувањата во Србија дека Дајбог бил најголемиот непријател на Бога. Тој се појавувал и како заштитник на ситниот добиток. Но според името некаде се верува дека тој симболизирал божество кое подарувало, давало благосостојба, бог на благородните метали.

Според В. Чајкановиќ помнењето на Дајбог како врвно божество под влијание на христијанството бил пренесен врз повеќе христијански светци и народни јунаци: св. Сава, св. Мрато, св. Јован, св. Архангел, Крали Марко, кнез Лазар, па дури и ѓаволот имал негови обележја. Според своите обележја и обредниот пречек во време на новогодишните празници, Чајкановиќ ова божество го сместил во редот на хтонските битија.

Според Н. Нодило не доаѓа до потенцирање на божеството, но во потрага по сончевото божество кај српските и хрватските народи неговото име го наоѓа во следните ликови од митолошкото минато Дабо, Коледе, Божиќ, Богдан, Момчило и др.

Во обид да се прикаже митолошкиот лик на ова божество ќе се навратиме на Чајкановиќ; постар маж, понекогаш се јавувал како троглав, некогаш била сребрена, а некогаш со животински облик, облечен или во црно или во бело, имал капа или круна на главата, нозете му биле во обувки, но неретко бил прикажуван со една покуса нога. Својот изглед можел да го менува, често се појавувал како патник (оттаму обредна почит кон патниците и питачите), се појавувал и во ликот на коњаник на бел коњ, како заштитник. Се сметало дека со себе носел вериги (правдата), магичен стап за менување на судбината и др. Тој бил заштитник, родоначалник, судија или кум на народот.

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Словенска митологија
Радогост

thumb|200px|right|Статуа на Радогост.
**Радгост**, Радигост, Редегаст претставува уште едно словенско божество за чиј идентитет не можеме да зборуваме со сигурност. Како најсигурни податоци се сметаат истражувањата на Титмар и Бремински. Тој припаѓа на божествата од локален карактер кај Лужичаните. Постојат мислења, засновани пред сè врз Титмаровите забелешки дека Радигост претставувал племенски епитет на Сварожиќ.

Во Ретра, градот помеѓу Лаба и Одра каде владеело племето на Ретеријани постоел храм на ова божество кој по Титмар има следни одлики: “ Во внатрешноста (на прекрасниот храм на Радигост) стојат кипови на боговите вешто изработени рачно; на секој од нив е издлабено неговото име; на глава имаат шлемови, покриени со панцири па изгледаат страшно. Првиот од нив се вика Сварожиќ, сите незнајбожци го почитуваат и му се поклонуваат повеќе отколку на другите богови. Тука се чуваат и знамињата, од светилиштето се изнесуваат само во случај на војна. За чување на ова богатство и храм поставени се особени жреци, кога народот ќе се собере во храмот да принеува жртва на идолите... единствено тие имаат право да седат...”

Во описите на А. Бремински сретнуваме друг податок: “Нивниот најмногубројниот град е Ретра, кој е истовремено и место на идолопоклонството. Во него има еден храм посветен на сатана, чиј кнез е Радигост. Неговиот идол е од злато, а постелата е темноцрвена пурпурна...”
	    
Според сè Радигост бил бог на војната, покробител на рицерските доблести. Од сведоштвата на Хелмолд се заклучува дека паганските племиња кои биле под неговата заштита се сметале себеси за најсилните и најблагородните поради моќта на нивниот бог да дава точни пророштва како одговор на нивните жртвувања. Гатањето во Радигостов храм се обавувале со коњ, по принесувањето на жртвата (принесувани му се човечки жртви, главата на епископ Јован пободена на кол) .

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Словенски богови
Категорија:Сончеви богови
Змија (појаснување)

**[[Змија]]** обично се однесува на животно од групата на влекачите. 

Mоже да се однесува и на:
* Змија (митологија) - дуалистичко битие во јужнословенските преданија и верувања. 
* Змија (соѕвездие) — соѕвездие.
* Змијоносец (соѕвездие) - соѕвездие.
Бес

**Бес** може да се однесува на:

* Бес — бог на веселбата, музиката и танцот во египетската митологија. 
* Бес — или беснило, зол дух во народното верување.
Бес (словенска митологија)

**Бес**, Беснило со своите страотни симптоми оваа болест во народното верување била протолкувана како зол дух, а некаде го поврзувале со дејствувањата на ѓаволот. Во поновите пишани христијански извори злите бесови се спомнуваат како многубожечки демони.
Во народот владеело верување дека демонот бес влегува во животно или човек поради што тој полудува. Секое девијантно однесување кај луѓето било поврзувано со дејствувањето на демоните, особено на бесот. Бес се повикувал во клетвите: ‘Невен Пејо луто колне/ Кандил кучке бес те ватнал.../’ Против беснило постојат многу баења и магиски дејствија. Се верувало дека се појавува или настанува доколку се преде доцна навечер во сабота или доколку се плука во огнот.

## Наводи

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Словенска митологија
Илинденска (песна)

:*За други значења на поимот *'Илинден** воидете на [[Илинден  (појаснување)|појаснителната страница]]''
**„Илинденска“''' е песна напишана од македонскиот поет Никола Вапцаров. Песната е дел од збирката песни „Моторни песни“. Оваа стихозбирка е составена од два циклуси на песни, од кои првиот циклус на песни се под наслов „Песни за татковината“, а додека вториот циклус песни се под наслов „Песна за човекот“. Песната „Илинденска“ е дел од првиот циклус песни, заедно со уште и другата многу позната песна на Вапцаров - „Земја“.

Во песната „Илинденска“ Вапцаров се јавува како обвинувач против оние што го дигнале Илинденското востание предвреме, иако свесни дека не е доволно организирано, нема да успее и дека потоа би имале „морално“ право да докажуваат дека без „братската“ помош, без воената интервенција од бугарска страна, македонскиот народ не би можел да се ослободи. Според Вапцаров, сторена е „сотонска вина“ кон тој народ, но историјата ќе го каже својот суд. И самиот Гоце Делчев бил против предвременото кревање на востанието. Но него го ликвидирале со посредство на предавници и тука веќе ништо не можело да се стори. Гласачката машина на софискиот двор се наложила. Поентата на песната е јасна: дека Македонците ја сакаат слободата, издвојувана со сопствени сили, онака како што ја замислувал Гоце Делчев; сè за слободна Македонија.

## Поврзано
* „Земја“

## Наводи

## Надворешни врски
* Никола Вапцаров, „Илинденска“
* Илинденска 

Категорија:Дела на Никола Вапцаров
Категорија:Македонска поезија
Земја (песна)

**Земја** — песна напишана од македонскиот поет Никола Вапцаров. Песната е дел од збирката песни „Моторни песни“. Оваа стихозбирка е составена од два циклуси на песни, од кои првиот циклус на песни се под наслов „Песни за татковината“, а додека вториот циклус песни се под наслов „Песна за човекот“. Песната „Земја“ е дел од првиот циклус песни, заедно со уште и другата многу позната песна на Вапцаров- „Илинденска“.

Според македонските научници во оваа песна Вапцаров најотворено ја изразува својата национална припадност и својата татковина Македонија. Во песната дава поетска слика за делови од својата татковина потенцирајќи ги Пирин, Охрид и Егеј. И покрај фактот што живее во Бугарија, во песната го изразува чувството дека Бугарија не можел да ја чувствува за своја татковина.

Во Бугарија, се смета дека во песната Вапцаров не искажувал политички или етнички ставови и дека ако некој го смета сопротивното значи дека или Вапцаров кривo се изразил или дека кривo го разбрал.

## Поврзано
* Никола Вапцаров
* Илинденска

## Наводи

## Надворешни врски
* „Земја' на Викиизвор.
* Родината на Вапцаров (бугарски)
* Земја 

Категорија:Дела на Никола Вапцаров
Категорија:Македонска поезија
Поп-арт

[десно|мини|235п|Скулптура на Роберт Рошенберг во [Берлин, 1988]]
**Поп-арт** (од ) — уметнички правец настанат во 60-тите години од XX век, како современа уметност која корени наоѓа во дадаизмот и кубизмот.

Во превод би значело популарна уметност, парафразирајќи ја сеприсутната култура од секојдевието, во облик на уметност,менувајќи ги границите на дотогаш небитното и баналното.


Категорија:Авангардна уметност
Категорија:Модерна уметност
Категорија:Современа уметност
Категорија:Уметнички правци
Марсови месечини

250px|thumb|right|Слика во боја од Фобос, добиена од Mars Reconnaissance Orbiter на 23 март 2008
250px|right|thumb|Слика во боја од Дејмос, добиена од Mars Reconnaissance Orbiter на 21 февруари 2009

**[[Марс]]** има два мали **[[сателит]]и**, Фобос и Дејмос, за кои се смета дека се заробени астероиди.

Двата сателити биле откриени во 1877&nbsp;г. од Асаф Хол, и наречени според ликовите Фобос (паника/страв) и Дејмос (терор/ужас) кои, во старогрчката митологија, го следеле својот татко Арес, богот на војната, во битките. Арес кај Римјаните бил познат како Марс.

## Историја
Откривањето на двата сателити на Марс, Фобос и Дејмос, се случило во 1877 год. кога американскиот астроном Асаф Хол ги идентификувал после долга потрага, иако нивното постоење се шпекулирало и пред тоа.

### Рани шпекулации
Можноста за постоење на марсови сателити била шпекулирана уште пред откривањето од Хол. Астрономот Јоханес Кеплер (1571-1630) дури и точно го предвидел нивниот број, иако со погрешна логика: тој напишал дека откако Јупитер имал четири познати сателити и Земјата имала еден, било само природно дека Марс треба да има два.




## Наводи
Поренут

**Поренут** претставувал уште еден од боговите на кои се поклонувале словените на островот Руен, бил претставен со глава на која биле поставени четири лица, а една глава била издлабена на градите. Според многу автори тој бил дуплекс или возможна преобразба на Перун. За првпат се споменува во ''Sax Grammaticem'' во втората половина на 12 век.

## Наводи

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Религија
Категорија:Словени
Категорија:Митологија
Категорија:Пантеони
Шар-пеј

**Шар-пеј** потекнува од Кина, каде во последниве двесте години има огромна популарност. Хонгконг е првото и едниствено место од каде Шар-пеј почнал по воден пат да се превезува до останатите делови во светот. Заради својот необичен изглед тој е омилен меѓу американските уметници. Во 1977 година, во Гинисовата книга на рекорди Шар-пеј е опишан како најретко куче на светот.

## Особености
Ова куче, и тоа особено мажјакот, има опуштена, премногу збркана кожа на главата. По осмиот месец овие брчки малку се затегниваат. Кај зрелото куче брчки се дозволени само околу челото. Секогаш е еднобоен. Неогивот јазик има сино-црна боја или сино-црвена боја. Темпераментот му е енергичен и подвижен. од друга страна, тој е смирен, независен, верен и срдечен кон луѓето. Одгледуван е за борба со кучиња, па заради тоа има кратки уши, крзно со отпорни влакна и наназад свртени очници. Тој е добар чувар.

Категорија:Кучешки раси
Бул териер

мини|десно|Бел бул териер
**Бул териер** е припадник на големата група териери. Потекнува од Британија. Создаден е за борба со други кучиња, дури и со бикови. Бул териерот настанал со вкрстување на булдог со различни териери, со цел создавање куче гладијатор, со огромна сила и издржливост. Во 1835 година борбите и обложувањата кои го следеле ова куче биле забранети. Бултериерот како што го познаваме денес се одгледува во последниве 100 години.

## Особености
Верен е и бестрашен. Во состојба е да истрпи голем број провокации, пред да врати мило за драго. Тој по својата природа не е куче кое напаѓа. Важно е редовно да тренира за да го задржи својот мускулест изглед.

Категорија:Кучешки раси
Молдавци

**Молдавците** (молдавски: *Moldoveni*;) се жители на средновековното Кнежевство Молдавија, кое денес одговара на територијата на 8 области во Романија, Молдавија и мал дел од Украина. Молдавците се најголема етничка група во Молдавија и зборуваат молдавски јазик. Доминантна религија на Молдавците е православието. Денес, во Романија и Молдавија има дискусии за тоа дали Молдавците се посебен народ или се дел од Романците. Поимот Молдавци се однесува за Молдавците како етничка група, но и како државјанин на Молдавија.
мини|250п|Молдавско знаме
## Поврзано
* Етногенеза
* Романци

## Наводи

## Напредно читање

* Matthew H. Ciscel (2007) The Language of the Moldovans: Romania, Russia, and Identity in an Ex-Soviet Republic", ISBN 0-7391-1443-3 - About the identity of the contemporary Moldovans in the context of debates about the their language.
* King, C. (2000) The Moldovans: Romania, Russia and the Politics of Culture, Hoover Institution Press, ISBN 0-8179-9792-X.

Категорија:Народи

Категорија:Романски народи
Категорија:Народи во Молдавија
Категорија:Народи во Русија
Ладо

**Лада, Ладо, Ледо** е поим кој се сретнува во обредните песни. Сѐ уште стои како дилема дали претставувало божество, демон или само обреден елемент. Чајкановиќ претпоставува дека зад ова име стои божествена епиклиза.

Во пантеонот на словенските божества можеме да го идентификуваме преку некои податоци од полски извори: во 15-иот век било забранувано плескање со рацете со кое се повикувале некои пагански божества (идоли) меѓу кои и Ладо. Според некои истражувачи Леда е женско божество, а Чајканоиќ спрема времето (пролет) во кое се изведувал обредот (кралици) претпоставува дека се однесува на обредите посветени на култот на предците кои се насочени кон аграрните потреби, исто така дава можност за небесно божество од кое се бараат дожд и плодност, словенско аграрно божество.
	
Се спомнува и како божица на бракот, а во Хрватска и Словенија за Иванден и Духовден се пееле песни ладарици кои во рефренот го содржувале збор ‘ладо’. Траги за Лада како заштитничка на бракот, љубовта и младешката невиност се сретнувале во новогодишните и пролетните фолклорни елементи кај повеќето словенски народи.

## Наводи

Категорија:Религија
Категорија:Словени
Категорија:Митологија
Поревит

**Поревит**  бил уште еден од боговите за чие постоење има сведоштва од островот Руен. Бил  претставен со скулптура која имала пет глави, но не поседувал оружје. Сепак, според етимологијата на името и тој можел да има воинствени одлики.

## Користена литература
* Гордана Стојковска, „Речник на јужнословенска митологија“, 2004, Издавачки центар Три, Скопје ISBN 9989-918-97-X.

Категорија:Религија
Категорија:Словени
Категорија:Митологија
Категорија:Пантеони
Ерменија на Евровизија

**[[Ерменија]]** се натпреварува на Евровизија од 2008 година па се‘ до денес. Ерменија досега на Евровизија забележува навистина позитивни резулати, во Белград на Евровизија 2008 беа на 4. место со песната "Qele, Qele" и Евровизија 2014 беа на 4. место со песната "Not Alone"

## Натпреварувачи (2006 - 2016)

Категорија:Земји на Евровизија
Естонија на Евровизија

**[[Естонија]]** се натпреварува на Евровизија од 1994 година па се‘ до денес. Естонија досега на Евровизија претежно забележува средни резултати, освен победата во Данска во 2001, со песната "Everybody".Другиот успех беше токму во Москва,кога Естонија го освои одличното 6то место со вкупно 112 бода,и воедно највисокиот број на бодови за не-Англиски изведена песна на Евросонг.

## Натпреварувачи (2004 - )

Категорија:Земји на Евровизија