Копенхаген

мини|270п|д|Стар дел на Копенхаген
мини|270п|д|Копенхаген ноќе
мини|270п|десно|Новото пристаниште

**Копенхаген** (дански *København* ) е главниот и најголем град на Данска. Се наоѓа на источниот брег на островот Зеланд и мал дел на островот Амагер. Според податоците од 2025 година, во пошироката градска зона живеат околу 1,4 милиони жители.

Копенхаген е политички, стопански и културен центар на Данска. Последните децении, со зацврстување на соработката со Шведска, Копенхаген, заедно со шведскиот град Малме, станал средиште на поголемото подрачје на Ересунд со околу 3,8 милиони жители. Ова е една од најразвиените области во Европска Унија.

Копенхаген веќе со години е еден од градовите со најквалитетен живот. Воедно и еден од најскапите градови на светот.

## Историја
### Среден век
Градското подрачје било населено уште од праисториско време. Денешната населба била основана на почетокот на 11. век од Свен Рашљобрали. Во 1167 година, покрај постоечките рибарски и пристанишни населби, бил изграден замок, на место на денешниот дворец Кристијанборг, тогаш местото добива карактеристики на град. Градот набрзо станал важно пристаниште, при што се зачувал коренот на името на градот (-*havn* значи *пристаниште*). Затоа, 1167 година се смета за година на основање на Копенхаген. Со повелбата од Јакоб Ерландсен, од 1245 година, Копенхаген и официјално станува град. Истовремено, градот е важен трговски центар, па затоа бил честа мета на Ханзата. Копенхаген станува престолнина на Данска во 15 век, кога доаѓа до преместување на дотогашната престолнина од Роскилде.

### Нов век
Од времето на преместување на престолнината во Копенхаген градот ја утврдува својата положба, но и на данското стопанство и култура. Од 1658-1659 година градот успешно се одбранил од нападот на Шведска. Меѓутоа, во 1711 година, градот го зафатила чумата. Дошло до голем помор, при што населението од тогашните 65,000 жители е сведено на една третина.

### Современ век
Во двете битки, во 1801 и 1807 година, Данско-Норвешката флота доживеала голем пораз во битка кај Копенхаген, од страна на британската флота. Во исто време градот многу настрадал, притоа загинале и многу граѓани. И покрај тоа, во следните неколку децении од 19 век, градот и целата држава забележуваат забрзан развој и брз пораст на населението, градското население значително се зголемило. Во текот на втората светска војна, Копенхаген бил окупиран, како и останатиот дел од државата. И покрај окупацијата, Копенхаген и Данска настрадале далеку помалку отколку многу од другите окупирани области во Европа. После војната настапува период на забрзано обновувување и осовременување на градот. Во 1961 година отворена е првата пешачка улица на светот, Строгет, и од тогаш се работи на брзо развивање на пешачки зони. Од 2000 година, Копенхаген е поврзан со шведскиот град Малме, Ересундскиот мост (мост-тунел). Последните неколку децении Копенхаген се смета за еден од најдобрите градови во светот за живот, и покрај високите животни трошоци.

## Географија
### Положба на градот
Географската положба на Копенхаген е доста поволна. Копенхаген се наоѓа на најјужниот проток Ересунд, кој ги одвојува Категат и Скагерак, односно Балтичко Море и Северно Море. На тој начин Копенхаген се наоѓа на средина на Северна Европа (Скандинавија). Најблискиот поголем град до Копенхаген е шведскиот град Малме, преку мореузот, 40 км источно, со спој на новиот Ересунд со мост-тунел. Од вториот по големина град во државата, Орхус, Копенхаген е оддалечен 300 километри источно. Од Берлин, Копенхаген е оддалечен 430км северно, а од Стокхолм 660км југозападно.

### Релјеф
Копенхаген се наоѓа на источниот брег на големиот дански остров Зеланд, на местото каде најмногу се доближува до Скандинавски Полуостров. Помалиот дел од градот се наоѓа на островот Амагер, кој од Зеланд е раздвоен со т.н. Голем Канал. Надморската височина на градот се движи од 0 до 30 метри.

### Клима
Климата во Копенхаген е умерено-континентална под влијание на Атлантски Океан и топлата Голфска струја. Затоа градот е окарактеризиран со блага и пријатна клима. Просечната годишна температура е 8°С. Најниската просечна температура во февруари е -1°С, а најголема во јули и август е 17°С. Годишната количина на врнежи се движи околу 613мм.

### Води
Копенхаген се развил како морско пристаниште на протокот Ересунд помеѓу Северно Море и Балтичко Море. Морето и денес е главен виновник за развој на градот (стопанството, градски превоз со многубројни канали и пристаништа).

## Демографија
Во 17 век, Копенхаген бил еден од најголемите градови во Европа, но подоцна бил потиснат. Во текот на втората половина на 19 век и пред половината на XX век, градот брзо растел, зголемувајќи го бројот на населението неколкупати. По втората светска војна, бројот на населението полека растел, а подоцна и стангирал. Во тоа време, започнал раст во предградијата на Копенхаген. Денес (2025г.) во градските граници живеат околу 660.000 жители, а во поширока градска зона околу 1,4 милиони.

### Етнички состав
Населението на Копенхаген до пред неколку децении било готово исклучително етнички данско. Меѓутоа, бројните доселеници од странските земји изменет е составот на населението, започнувајќи во 1967 година, кога се поканат странски работници (гастарбајтери). Исто така, денес во Копенхаген преку 21% од населението се родени во странство (7% од ЕУ и 14% од ЕУ), и тоа значајно повеќе од просекот на државата.

## Стопанство
Копенхаген е „стопанското срце“ на Данска. Градот и денес е големо пристаниште, а последните децении особено се развиле дејности од областа на работењето, трговијата и услугите. Тука сите важни светски компании имаат свои претставништва.

### Сообраќај
Во Копенхаген покрај С-возот и автобуските линии постојат и 3 линии од подземната железница, т.е. метро.

## Знаменитости на градот
Копенхаген има добро сочуван стар градски алтштат со препознатлив „скандинавски дух“ (едноставни фасади и живи бои, канали, готски цркви и сл.). Градот има и една од најголемите пешачки зони, која истовремено е најстара на светот и претставува гордост на градот.

Кружната кула во градот претставува една од главните туристички знаменитости на Копенхаген. Таа се наоѓа во самиот центар на градот. Заедно со неа е изградена и Црква Света Троица. Државното собрание бил некогашен двор на данското кралство, а во денешно време седиште на законодавството и министерството за надворешни работи. Монументалната зграда на Берзата се наоѓа на брегот на каналот Фредериксхолм. Зградата се одликува со шилести врвови со спирален облик, кој го сочинуваат четири вплетени змеовски опашки.

## Копенхаген како мотив во популарната култура
* „Копенхаген“ (англиски: *Copenhagen*) — песна на американскиот поп-пејач Скот Вокер.

## Галерија

Слика:Copenhagen opera11.jpg|Опера во Копехаген
Слика:Copenhagen City Hall.jpg|Градска куќа
Слика:Copenhagen amalienborg seen from opera house.jpg|Кралската палата - Амалиенборг
Слика:Christiansborg Slot.jpg|Парламентот на Данска во палатата Кристијансборг
Слика:Rosenborg-1.jpg|Дворец Розенборг
Слика:Amagertorv.jpg|Влез во главната пешачка улица во Строгет
Слика:Statens Museum for Kunst-side 1.jpg|Музеј на убава уметност
Слика:Den Sorte Diamant 1.jpg|Кралската библиотека


## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница
* Туристичка страница Копенхаген


Категорија:Градови во Данска
Категорија:Главни градови во Европа
Категорија:Пристанишни градови на Балтичкото Море
Категорија:Населени места основани во 11 век