Мајанска митологија

**Мајанската митологија** е дел од поголема група на митолиогии од Средна Америка. Мајанската митологија претежно се заснова на приказни и раскажувања каде има персонификација на природните сили и феномени. Останатите приказни со етичка порака не се сметаат за дел од мајанската митилогија.

## Извори
Најстарите мајански митови датираат од 16 век и се пронајдени во историските извори во Гватемала. Најзначаен од сите овие е „Попул Вух“ или Книгата на советот, кој содржи приказни за создавањето и авантурите на Близнаците-херои, Хунахпу и Шбаланке.

Јукатан е исто така значаен регион за мајанската митологија. Книгите од Чилам Балам содржат митолошки текстови и митолошки фрагменти се пронајдени кај раноте шпански извештаи кога го колонизирале регионот.

Во 19 век и XX век, антрополозите заедно со локалниот фолклор собрале голем број на митолошки приказни. Поголем дел се за време на шпанското освојување, но некои од нив датираат и пред периодот на колонизација. Денес ова е полесно, зошто самите Мајанци објавуваат книги со приказни од мајанската митологија.

## Значајни митолошки теми
Некои од најзначајните теми присутни во мајанската митологија се опишани подолу.

### Создавање на светот

Попул Вух го опишува создавањето на земјата од страна на силите на морето и небото. Книгата од Чилам Балам опишува распад на небото проследено со поново раѓање на небото е израснување на Петте светски дрва.

### Создавање на човештвото
Попул Вух дава четири описи за создавањето на животот. Во првиот опис се дава објаснување за создавањето на животните, потоа следи создавање на глината/ почвата, потоа следи шумата и на крај човекот. Создавањето на човекот се опишало како отворање на Планината Пченка и од неа излегол човекот проследено со молњи.

### Дејства на хероите: Подредување на светот

Најпознатиот митски херој е за победата над смртта и болеста од страна на браќата Хунахпу и Шбаланке. Од иста важност е и победата на молњата од страна на херојот од пченката и создал договор со нив.

### Брак со земјата
Оој мит ја опишува врската помеѓу човештвото и житариците. Херојот Шбаланке ѝ се додворува на ќерката на Богот Земја и подоцна жената на херојот е претворена во пчели, змии, инсекти и пченка.

### Потекло на сонцето и месечината

Потеклото на сонцето и месечината не било како производ на напоменатиот брак со земјата. Од Чијапаси Гватемала доаѓа приказна за еден Помлад Брат и неговиот љубоморен постар брат. Помладиот брат станува сонце, неговата мајка станува месечина и постариот брат бил претвпрен во диви животни.

## Реконструкција на митологијата од пред колонизацијата

Трите преживеани мајански книги се претежно од ритуален карактер, и содржат малку митски сцени. Не е сигурно дали митските приказни биле претставувани хиерархиски. Токму поради тоа, откривањето и разбирањето на митовите се тесно сврзани со керамиката на кои се претставени или ѕидовите.

Со сигурност е потврдено дека митот за браќата близнаци е од Попол Вух, приказна која кружела и во класичниот мајански период. Понекогаш, античките мајански митови биле зачувани од околните народи, не од самите Маи.

## Наводи
: John Bierhorst, *The Mythology of Mexico and Central America*. Oxford U.P. 2002.
: Didier Boremanse, *Cuentos y mitología de los lacandones. Tradición oral maya*. Editorial: Academia de Geografia e Historia de Guatemala.
: Gary Gossen, *Chamulas in the World of the Sun*.
: Robert Laughlin, *Of Cabbages and Kings*.
: Karl Taube, *The Major Gods of Yucatan*. Dumbarton Oaks 1992. 
:  
:  
: 

## Поврзано
* Список на мајански богови и натприродни суштества
* Мајанска религија

Категорија:Мајанска религија и митологија