Сив жерав

**Сивиот жерав** (*Balearica regulorum*), исто така познат како **сив крунисан жерав**, **африкански крунисан жерав**, **златногрбен жерав**, **златно-крунисан жерав**, **источноафрикански жерав**, **источноафрикански крунисан жерав**, **источен крунисан жерав**, **јужноафрикански жерав**, ― птица во семејството жерави. Се наоѓа во источна и јужна Африка и е национална птица на Уганда.

## Таксономија
[лево|мини|Сив жерав во [Зоолошка градина Скопје|Зоо Скопје.]]
Сивиот жерав е тесно поврзан со црниот жерав, а двата вида понекогаш биле третирани како ист вид. Двајцата биле одделени врз основа на генетски докази, повици, пердуви и голи делови, и сите власти ги третираат како различни видови денес.

Постојат два подвида. Источноафриканскиот *B. r. gibbericeps* (грбен жерав) кој се појавува на исток од Демократска Република Конго и во Уганда, од која е национална птица претставена со нејзиното национално знаме, и Кенија до источна Јужна Африка. Има поголема површина на гола црвена кожа на лицето над белата дамка од помалите номинирани видови, *B. r. regulorum* (јужноафрикански жерав), кој се размножува од Ангола кон југ до Јужна Африка.

## Опис
лево|мини|Портрет.
десно|мини|Двајца возрасни лица лице в лице.
Сивиот жерав е околу 1&nbsp;м висок, тежок 3,5&nbsp;кг, и има распон на крилјата од 2&nbsp;м. Неговиот пердув е главно сив. Крилјата се претежно бели, но содржат пердуви со низа бои, со особенна црна дамка на самиот врв. Главата има круна од тврди златни перја. Страните на лицето се бели, а има и светло-црвена торбичка за грло на надувување. Клунот е релативно краток и сив, а нозете се црни. Тие имаат долги нозе за движење низ тревите. Стапалата се големи, но сепак витки, прилагодени за рамнотежа наместо за одбрана или фаќање. Половите се слични, иако мажите имаат намера да бидат малку поголеми. Младите птици се посиви од возрасните, со перјено кафеаво-жолто лице.

Овој вид и црниот жерав се единствените жерави што можат да талкаат по дрвјата, поради долгиот заден прст што може да фати гранки. За оваа одлика се претпоставува дека е трага на предците меѓу жеравите, која е изгубена во другото потсемејство. На жеравите им недостасува и намотан дишник и имаат лабав пердув во споредба со другите жерави.

## Распространетост и живеалиште
[мини| Во [Национален парк Серенгети|националниот парк Серенгети, Танзанија.]]
Се појавува во сува савана во потсахарска Африка, иако се гнезди во нешто повеќе влажни живеалишта. Тие исто така можат да се најдат во мочуришта, обработливи земјишта и тревни рамнини во близина на реки и езера во Уганда и Кенија и на југ до Јужна Африка. Ова животно нема поставени шеми на преселба, а птиците поблиску до тропските предели се обично трајни. Птиците во повеќе суви области, особено во Намибија, прават месни сезонски движења за време на посуви периоди.

## Поведение
Сивиот жерав има приказ за размножување што вклучува танцување, поклонување и скокање. Има брз повик што вклучува ширење на црвената гуларна кеса. Исто така, се прави звук на чукање сосема поразличен од трубањето на другите видови жерави. Двата пола танцуваат, а незрелите птици им се придружуваат на возрасните. Танцувањето е составен дел од додворувањето, но исто така може да се игра во кое било време од годината.

Јата од 30-150 птици не се невообичаени.

### Исхрана
Овие жерави се сештојади, јадат растенија, семиња, жито, инсекти, жаби, црви, змии, мали риби и јајца на водни животни. Удирајќи ги нозете додека одат, тие исфрлаат инсекти кои брзо се фатени и јадени. Птиците исто така се дружат со пасечки тревојади, имаат корист од можноста да грабнат плен на вознемирените антилопи и газели. Тие го поминуваат целиот свој ден во потрага по храна. Ноќе, сивиот жерав го поминува своето време во дрвјата спиејќи и одмарајќи.

### Размножување
мини|Јајца од ''Balearica regulorum gibbericeps'' во Музејот Тулуз.
лево|мини| Пиле во птичјата градина Техеран
Сивите жерави ја поставуваат сезоната на размножување околу дождовите, иако ефектот варира географски. Во Источна Африка, видовите се размножуваат во текот на целата година, но најчесто за време на посушните периоди, додека во Јужна Африка, сезоната на размножување е временски да се совпадне со дождовите. За време на сезоната на размножување, парови на жерави прават големо гнездо; тревна платформа и други растенија во висока вегетација на мочуришта. Сивиот жерав квачи од 2-5 сјајни, валкано-бели јајца, кои ги инкубираат двата пола 28-31 дена. Пилињата се доволно развиени, можат да трчаат веднаш штом ќе се изведат и ќе се извишат за 56-100 дена. Откако ќе бидат целосно пораснати и независни, пилиња од различен пол ќе се одделат од нивните родители за да основаат свое семејство. Сивите жерави се видени дека се собираат во голем број на церемонија слична на свадба кога ќе се спојат двајца пилиња. Новиот пар танцува некое време пред да полета заедно и да основа ново семејство.

## Односи со луѓето

### Статус и зачувување
Иако сивиот жерав останува вообичаен за одреден дел од својот опсег, тој се соочува со закани за неговото живеалиште како резултат на дренажа, претерана пасење и загадување на пестициди. Нивното светско население се проценува дека е помеѓу 58,000 и 77,000 поединци. Во 2012 година бил ставен на списокот од ранлив во загрозен од страна на МСЗП.

### Симболика
[мини| Знаме на [Уганда.]]
Сивиот жерав е национална птица на Уганда и се одликува со знамето и грбот на земјата.

## Наводи

## Надворешни врски

* Текст за видот во Атласот на јужноафриканските птици
* Сив жерав (Меѓународна фондација за жерави)

Категорија:Национални симболи на Уганда
Категорија:CS1-одржување: користи параметар authors
Категорија:Жерави
Категорија:Птици на Африка
Категорија:Животни во Зоолошка градина Скопје