Сфигмоманометар

**Сфигмоманометар**  или **притисокомер** — уред кој се користи за мерење на крвниот притисок, составен од манжетна на надувување за да се притисне и потоа ослободи артеријата под манжетната на контролиран начин, и жива или анероиден манометар за мерење на притисокот. Рачни сфигмоманометри се користат со стетоскоп кога се користи аускултаторната техника.

## Видови
Во моментов се користат рачни и дигитални мерачи, со компромиси во точноста наспроти практичноста.

### Рачни
Потребен е стетоскоп за аускултација (види подолу). Рачните мерачи најдобро се користат од обучени практичари. Иако е можно да се добие основно само со палпација, ова го дава само систолниот притисок.

* Живините сфигмоманометри се сметаат за златен стандард. Тие го означуваат притисокот со живин столб, која не бара рекалибрација. Поради нивната точност, тие често се користат во клинички испитувања на лекови и во клинички проценки на пациенти со висок ризик, вклучително и бремени жени. Често употребуваниот живен сфигмоманометар монтиран на ѕид е исто така познат како **бауманометар**.
* Вообичаена употреба се анероидните сфигмоманометри (механички типови со бројчаник); тие може да бараат калибрациони проверки, за разлика од живините манометри. Анероидните сфигмоманометри се сметаат за побезбедни од живините сфигмоманометри, иако евтините се помалку прецизни. Главна причина за отстапување од калибрацијата е механичкото мрзење. Анероидите монтирани на ѕидови или штандови не се подложни на овој конкретен проблем.

### Дигитални
Дигиталните мерачи користат осцилометриски мерења и електронски пресметки наместо аускултација. Тие можат да користат рачно или автоматско надувување, но и двата типа се електронски, лесни за ракување без обука и може да се користат во бучни средини. Тие го мерат систолниот и дијастолниот притисок со осцилометриска детекција, користејќи или деформабилни мембрани кои се мерат со употреба на диференцијален капацитет или диференцијална пиезоотпорност, и вклучуваат микропроцесор. Го мерат средниот крвен притисок и брзината на пулсот, додека систолниот и дијастолниот притисок се добиваат со помала прецизност отколку со рачни мерачи, исто така и калибрација е потребна. Дигиталните осцилометриски монитори можеби не се препорачливи за некои пациенти, како што се оние со артериосклероза, аритмија, прееклампсија, *[[Пулсус алтернани|pulsus alternans]]* и *[[Парадоксот на пулсус|pulsus paradoxus]]*, бидејќи нивните пресметки може да не се корегираат за овие состојби, и во овие случаи, аналоген сфигмоманометар се претпочита кога се користи од обучено лице.

Дигиталните инструменти може да користат манжетна поставена, според точноста  и обратен редослед на преносливост и практичност, околу надлактицата, зглобот или прстот. Неодамна, група истражувачи од Државниот универзитет во Мичиген развиле уред базиран на паметни телефони кој користи осцилометрија за да го процени крвниот притисок. Употребениот осцилометриски метод на откривање дава отчитувања на крвниот притисок кои се разликуваат од оние што се одредуваат со аускултација и се разликуваат според многу фактори, како што се пулсниот притисок, отчукувањата на срцето и артериската вкочанетост, иако се тврди дека некои инструменти ја мерат и артериската вкочанетост, а некои можат да детектираат неправилни отчукувања на срцето.

## Функционирање
мини|Студент по медицина мери крвен притисок на брахијална артерија
Кај луѓето, манжетната обично се поставува непречено и цврсто околу надлактицата, на приближно иста вертикална висина како срцето додека субјектот седи со потпрена рака. Другите места на поставување на манжетната зависат од видот и може да вклучуваат перка или опашка. Неопходно е да се избере правилната големина на манжетната за пациентот. Премногу мала манжетна резултира со превисок притисок, додека преголемата манжетна резултира со премногу низок притисок. За клинички мерења вообичаено е да се измери притисокот на двете раце во првичните прегледи за да се утврди дали има значителна разлика во притисокот од едната рака до другата. Разлика од 10&nbsp;mmHg може да биде знак за коарктација на аортата. Ако отчитувањата на двете раце се различни, при подоцнежните прегледи се врши мерење на раката која покажала повисок притисок. Манжетната се надувува додека артеријата целосно не се запре.

Со рачен инструмент, слушајќи ја брахијалната артерија со стетоскоп, испитувачот полека го ослободува притисокот во манжетната со брзина од приближно 2 mmHg по отчукување на срцето. Како што паѓа притисокот во манжетните, се слуша звук на „замавнување“ или удирање (видете Звуци на Коротков) кога протокот на крв прво ќе започне повторно во артеријата. Притисокот со кој започнал овој звук се забележува и евидентира како систолен крвен притисок. Притисокот на манжетната дополнително се ослободува додека звукот веќе не може да се слуша. Ова се запишува како дијастолен крвен притисок . Во бучни средини каде што аускултацијата е невозможна (како што се сцените со кои често се среќаваме во медицината за итни случаи), систолниот крвен притисок може да се чита само со ослободување на притисокот додека не се палпира (чувствува) радијалниот пулс. Во ветеринарната медицина, аускултацијата ретко се користи, а палпација или визуелизација на пулсот дистално од сфигмоманометарот се користи за откривање на систолниот притисок.

Дигиталните инструменти користат манжетна која може да се постави, според инструментот, околу надлактицата, зглобот или прстот, во сите случаи подигната на иста висина како срцето. Тие ја надувуваат манжетната и постепено го намалуваат притисокот на ист начин како рачно мерач, а крвниот притисок го мерат со осцилометриска метода.
мини|Објаснување за тоа како се мери крвниот притисок врз основа на звуците Коротков

## Значење
Набљудувајќи го живиниот столб или покажувачот на анероидот, додека го ослободува воздушниот притисок со контролен вентил, операторот ги забележува вредностите на крвниот притисок во mmHg. Вршниот притисок во артериите за време на срцевиот циклус е систолниот притисок, а најнискиот притисок (во фазата на мирување на срцевиот циклус) е дијастолниот притисок. Во аускултаторната метода се користи стетоскоп, лесно нанесен над артеријата што се мери. Систолниот притисок (прва фаза) се идентификува со првиот од континуираните Короткови звуци. Дијастолниот притисок е идентификуван во моментот кога звуците на Коротков исчезнуваат (петта фаза).

Мерењето на крвниот притисок се врши при дијагноза и третман на хипертензија (висок крвен притисок) и во многу други здравствени сценарија.

## Историја
[десно|мини| Француски сфигмоманометар користен за време на [Прва светска војна|Првата светска војна]]
Сфигмоманометарот бил измислен од Самуел Зигфрид Карл Ритер фон Баш во 1881 година. Шипионе Рива-Рочи вовел полесна верзија во 1896 година. Во 1901 година, пионерскиот неврохирург д-р Харви Кушинг донел пример на уредот на Рива-Рочи во САД, го модернизирал и го популаризирал во медицинската заедница. Дополнително подобрување дошло во 1905 година кога рускиот лекар Николај Коротков вклучил мерење на дијастолниот крвен притисок по неговото откритие за „звуците на Коротков“. Вилијам А. Баум го измислил брендот Бауманометар во 1916 година, додека работел за Институтот за продолжување на животот кој врши осигурување и физичко вработување. Во 1981 година, Доналд Нун ја измислил првата целосно автоматизирана манжетна за осцилометриски крвен притисок.

## Етимологија
Зборот *сфигмоманометар* го користи комбинираниот облик на *сфигмо* + *манометар*. Вклучените корени се следните: грчки  *сфигмос* „пулс“, плус научниот поим *[[манометар]]* (од француски *manomètre*), односно „мерач на притисок“, и самиот кованица од  *manos* „тенок, редок“ и  *метрон* „мерка“.

Повеќето сфигмоманометри биле механички мерачи со копчиња или живини столбови, во поголемиот дел од 20 век. Од појавата на електронските медицински уреди, може да се применат и имиња како „метар“ и „монитор“, бидејќи уредите можат автоматски да го следат крвниот притисок на постојана основа.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Медицински мерни инструменти
Категорија:Крвен притисок
Категорија:Појавено во 1881 година
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ