Најмалку развиени земји

алт=|мини|400x400пкс
**Најмалку развиените земји** (**LDC** или **НРЗ**) — список на земји во развој кои, според Обединетите нации, покажуваат најниски индикатори за социоекономски развој, со најниска оценка за индексот на човечки развој од сите земји во светот . Концептот на НРЗ потекнува од крајот на 60-тите години на минатиот век и првата група на НРЗ е наведена во ООН во својата резолуција 2768 (XXVI) од 18 ноември 1971 година.

Една земја е класифицирана меѓу најмалку развиените земји ако исполнува три критериуми:

* Критериум за прилагодување на сиромаштијата заснован врз БДП по глава на жител во просек за три години. Една земја мора да има БДП по глава на жител помалку од 1.025 УСД за да биде вклучена во списокот. 
* Слабост на човечките ресурси (засновано врз индикатори за исхрана, здравје, образование и писменост за возрасни). 
* Економска ранливост (заснована на нестабилност на земјоделското производство, нестабилност на извозот на стоки и услуги, економска важност на нетрадиционални активности, концентрација на извоз на стока, хендикеп на економска малост и процент на население раселено од природни катастрофи).

Заклучно со 2018 година, 47 земји се класифицирани како НРЗ, додека пет се ажурирани помеѓу 1994 и 2017 година. СТО го признава списокот на ООН и вели дека „*Мерките преземени во рамките на СТО можат да им помогнат на НРЗ да го зголемат својот извоз кон другите членки на СТО и да привлечат инвестиции.* *Во многу земји во развој, про-пазарните реформи поттикнуваат побрз раст, диверзификација на извозот и поефикасно учество во мултилатералниот систем за трговија*. " 

## Преглед
Критериумите за НРЗ се прегледуваат на секои три години од Комитетот за развојна политика (ЦДП) на Економскиот и социјален совет на ООН (ECOSOC). Земјите можат да „*дипломираат*“ од класификацијата на НРЗ кога индикаторите ги надминуваат овие критериуми во две последователни тригодишни прегледи. Канцеларијата на Високиот претставник на Обединетите нации за најмалку развиените земји, земјите во развој без излез на море и земјите во развој на малите острови (ООН-ОХРЛЛС) ја координират поддршката на ООН и обезбедуваат услуги за застапување за најмалку развиените земји. Класификацијата се однесува на 47 земји.

На четвртата конференција на ООН за НРЗ, што се одржала во мај 2011 година, делегатите одобриле цел насочена кон промовирање на најмалку половина од сегашните земји на НРЗ во следните десет години. Од 2018 година, 10 или повеќе земји се очекува да бидат ажурирани до 2024 година, со Бангладеш и Џибути кои ги исполнуваат сите критериуми веќе во 2018 година.

Постојат три земји кои во моментов ги исполнуваат критериумите за статус на НРЗ, но одбиле да бидат вклучени во индексот, доведувајќи ја во прашање валидноста или точноста на податоците на ЦДП: Гана, Папуа Нова Гвинеја и Зимбабве .

## Употреба и кратенки
Најмалку развиените земји можат да се разликуваат од земјите во развој, „*помалку развиените земји*“,  или други поими за земјите во т.н. Трет свет . Иако многу современи научници тврдат дека „*Третиот свет*“ е застарен, нерелевантен или неточен, други може да го користат терминот „*Четврти свет*“ во однос на најмалку развиените земји (иако Четвртиот свет се користи и за означување на етнички групи без државјанство). Терминот „*помалку економски развиена земја*“ (ЛЕДЦ) се користи и денес.

Меѓутоа, со цел да се избегне забуна помеѓу „*најмалку развиената земја*“ и или ЛЕДЦ „*помалку економски развиена земја*“ (што може да биде скратено како НРЗ) и да се избегне забуна со земјата во развој без излез на море (што може да се скрати како ЛНРЗ), „ земја во развој “генерално се користи во однос на„ помалку развиената земја “.

За време на прегледот на Обединетите нации во 2018 година, ООН ги дефинирала НРЗ како земји кои исполнуваат три критериуми, од кои едниот бил тригодишна просечна проценка на бруто-националниот доход (БДП) по глава на жител помал од 1.025 УСД. Земјите со население над 75 милиони се исклучени.

## Декласификација
Трите критериуми (човечки средства, ранливост на економијата и бруто-национален доход по глава на жител) ги проценува Комитетот за развојна политика на секои три години. Земјите мора да исполнат два од трите критериуми на две последователни тригодишни прегледи што треба да се земат предвид за *дипломирање*. Комитетот за развојна политика ги испраќа своите препораки за поддршка на Економскиот и социјален совет (ECOSOC).

Од започнувањето на категоријата НРЗ, пет земји *дипломирале* на статусот на *земја* во *развој* . Првата земја што дипломирала на статусот НРЗ била Боцвана во 1994 година. Втората земја билаЗелено'ртски Острови во 2007 година. Малдивите на 1 јануари 2011 година, Самоа во 2014 година  и Екваторска Гвинеја во 2017 година  Вануату ќе дипломира во 2020 година, Ангола во 2021 година, Бутан во 2023 година, а Саун Томе и Принсип и Соломонските острови ќе ја напуштат категоријата во 2024 година. Непал бил избран да дипломира во земјите во развој во 2018 година. Сепак, властите на Непал побарале да се одложи за 2021 година. Бангладеш ги исполнил критериумите за прв пат во 2018 година и најверојатно ќе дипломира во 2024 година според Министерството за економски и социјални работи на ООН.

## Конференции на ООН
Имало четири конференции на Обединетите нации за НРЗ, одржани на секои десет години. Првите две биле во Париз, во 1981 и 1991 година; третата во Брисел во 2001 година.

Четвртата конференција на ООН за најмалку развиените земји (НРЗ-IV) се одржала во Истанбул, Турција, од 9 до 13 мај 2011 година. На конференцијата присуствувал Бан Ки Мун, шефот на ООН и близу 50 премиери и шефови на држави. Конференцијата ја одобрила целта да се подигнат половина од постојните најмалку развиени земји од категоријата НРЗ до 2022 година. Како и со Консензусот за развој во Сеул, составен во 2010 година, силен акцент бил ставен на зајакнување на продуктивната способност и физичката инфраструктура, при што неколку невладини организации не биле задоволни со акцентот ставен на приватниот сектор.

## Улога на граѓанското општество
Во процесот на зголемување на свеста за потребите на НРЗ, важноста на придонесите на членовите на граѓанското општество за првпат биле признати за време на НВО Форумот одржан паралелно со третата конференција на ООН за најмалку развиените земји во Брисел во 2001 година . Важноста на граѓанското општество и неговите придонеси е исто така опишана во Резолуцијата 63/227 на УНГА. После НРЗ III, глумците од граѓанското општество се активно вклучени во процесите на донесување одлуки на ООН во врска со НРЗ. Тие исто така биле вклучени во имплементацијата и следењето, следењето и прегледот на напредокот направен од НРЗ и успехот во спроведувањето на ЗПО. За НРЗ IV, ООН-ОХРЛЛС му го доверил на НРЗ Воч, глобална мрежа на граѓански организации на НРЗ (ГО), да го преземе водството во координирање на патеката на граѓанското општество.

LDC Watch организирал консултации со граѓанското општество на различни нивоа. На регионално ниво, во партнерство со ОН-OHRLLS и соодветните агенции на ООН, биле организирани следниве три консултации:

# Африканско Собрание на граѓанското општество на НРЗ на 5-6 март 2010 година, Адис Абеба (Етиопија) пред официјалниот регионален преглед во Африка 
# Собрание на граѓанското општество на Тихиот Океан на 3-6 август 2010 година, Порт Вила (Вануату) паралелно со четириесет и првиот официјален форум на Тихоокеанските острови 
# Собрание на граѓанското општество во Азија на 22-23 ноември 2010 година, Бангкок (Тајланд)

Овие консултации биле организирани за критички да се процени напредокот постигнат од НРЗ по десет години од усвојувањето на Бриселската програма за акција и со намера да се влијае на резултатот од НРЗ IV.

Додека владите на НРЗ и нивните партнери за развој се подготвуваат да се соберат заедно за УННРЗ IV, членовите на граѓанското општество исто така се подготвуваат да се состанат за време на Форумот за граѓанско општество https://web.archive.org/web/20110418145425/http://www.ldcwatch.org/csf/ што ќе се одржи паралелно со официјалната конференција. ОН-ОХРЛЛС го задолжил НРЗ Воч како водечка граѓанска организација да ја координира патеката на граѓанското општество кон конференцијата НРЗ-IV. Форумот ќе биде отворен два дена пред да започне официјалната конференција и ќе трае до крајот на конференцијата.

## Трговија
Прашањата околу глобалните трговски регулативи и НРЗ привлекле големо внимание во медиумите и политиките благодарение на неодамна пропаднатите преговори во Доха на Светската трговска организација (СТО), наречени развојна рунда. За време на Министерската конференција на СТО од 2005 година која се одржала во Хонгконг, било договорено НРЗ да може да видат 100 процентен бесцарински пристап без квоти на американските пазари доколку се заврши рундата. Но, анализата на зделката од невладините организации открила дека текстот на предложениот договор за НРЗ има значителни дупки што може да ја направат понудата помала од целосниот пристап до 100 проценти, па дури може да избрише и некој тековен бесцарински пристап на НРЗ до пазарите на богати земји. Незадоволството од овие дупки ги натерало некои економисти да повикаат на преработка на договорот од Хонгконг .  
&#x5B; *[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2010)">потребно е цитирање</span>]]* &#x5D;
Д-р Чиеду Осакве, од 2001 година директор на Одделот за техничка соработка при Секретаријатот на СТО и советник на генералниот директор за прашањата на земјите во развој, бил назначен за специјален координатор за најмалку развиените земји почнувајќи од 1999 година. Тој тесно соработувал со петте други агенции кои заедно со СТО ја сочинуваат Интегрираната рамка на дејствување за најмалку развиените земји. Тие се осврнале на прашањата за пристап до пазарот, диференцијалните одредби за третман на земјите во развој, учеството на земјите во развој во мултилатералниот трговски систем и развојните прашања, особено интересите на земјите во развој во политиката на конкуренција. На 28-миот самит на Г8 во Кананаскис, Алберта, канадскиот премиер предложил и ја спровел Иницијативата за пристап до пазарот, така што тогашните 48 НРЗ може да профитираат од „*трговија што не помага*“.

## Список
Список на „најмалку развиени земји“ според Обединетите нации со некои кои се категоризирани во земјите во развој без излез на море и з  :

### Африка
Во Африка има 32 земји кои се класифицирани како најмалку развиени земји: 

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Америка
На Америка, постои 1 земја што е класифицирана како најмалку развиена земја:

* 

### Азија
Во Азија, има 8 земји кои се класифицирани како најмалку развиени земји:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Океанија
Во Океанија, постојат 3 земји кои се класифицирани како најмалку развиени земји:

* 
* 
* 

## Избришани

*  (1975)
*  (1994)
*  (2007)
*  (2011)
*  (2014)
*  (2017)
*  (2020)
*  (2023)
* (2024)

## Наводи

## Дополнителна литература

* Обединетите нации, „ НРЗ: најмалку развиени земји, земји во развој без излез на море и држави во развој на мали островчиња “ 
* Светска трговска организација, „ СТО започнува трговска иницијатива за најмалку развиените земји “, билтен на ФОКУС, СТО, Geneенева, Швајцарија, број 24 во ноември 1997 година.

## Надворешни врски

* Канцеларија на високиот претставник за најмалку развиените земји, Обединетите нации  
* Список на НРЗ на Обединетите нации 
* Критериуми за идентификација на НРЗ 
* Сурови податоци користени во идентификацијата на НРЗ, 2006-2018 година 
* Четврта конференција на ООН за НРЗ  
* Извештај на УНКТАД за најмалку развиени земји 2012 година 
* „ Зошто и како НРЗ може да добие повеќе СДИ за да ги исполни своите развојни цели “, Кен Дејвис, перспективи на СДИ на Колумбија бр. 40, 20 јуни 2011 година. 
* „ Да се биде најмалку развиен “, ТК Јарајаман, *Фиџи Тајмс*, 3 февруари 2009 година 
* Форум за граѓанско општество на ООН НРЗ-IV

Категорија:Стопански развој
Категорија:Долг