Орпимент

**Орпимент** (од  — златна, златна боја), исто така *аврипигмент* (застарен), *арсен*, *оператор*, *жолт арсен* (застарен) или *жолта со мешавина на  арсен*   — минерал од класата на сулфид од составот As2S3, арсен сулфид.
лево|40x40пкс
Минералот е многу отровен и бара мерки на претпазливост при секој контакт.

## Својства
Сингонијата е моноклинична. Добро формираните кристали со големи димензии се ретки. Кристалите се колонообразни, кратки призматични, големи табели, обично со закривени рабови, поретко во облик на игла. Типично се наоѓа во форма на фолирани, лушпести или зрнести агрегати слични на мика.
лево|мини|160x160пкс| Боја на линијата
Бојата се движи од лимон жолта до златно жолта, светла на свеж чип. Бојата на линијата е светло жолта. Сјајот се движи од дијамант до металик, со силен бисерен сјај на свежи рамнини за расцепување.

Расцепувањето е многу совршено на (010) и нејасно на (100), летоците се флексибилни, но не се еластични, преломот е скалесто (конхоидна).

Цврстина 1,5 - 2, мека и вискозна, лесно се сече со нож. Густина 3,5. Растворлив во калиум хидроксид (KOH). Има специфичен сулфурен мирис кој се засилува кога се загрева.

Со текот на времето, тој „избледува“ на светлина, оксидирајќи од површината и претворајќи се во арсенолит (As2O3).

## Потекло и наоѓалишта
Орпиментот е од ниско температурно хидротермално потекло. Често се наоѓа заедно со реалгар, цинабар и антимонит во глините, хидротермално изменетите глинести лапори и шкрилци, а исто така и во рудните жили. Дополнително, минералот се јавува како производ за промена на ниска температура на минерали кои содржат арсен или фумароли.

Најпознати наоѓалишта се: Лухумскоје (Грузија, заедно со реалгар), Џулфа (Нахичеван, Азербејџан). Го има и во Австрија (Корушка), Швајцарија, Алхар (Македонија, Грција), Меркур (Јута, САД), заедно со реалгар во голем број наоѓалишта во Романија, Турција, Иран и Средна Азија.

Депозитите на орпимент во Русија се наоѓаат во Република Карачаево-Черкесија  (рудник Елбрус) и Јакутија (Менкуле).

## Употреба
Орпимент и реалгар се важни руди на арсен.

Во поранешни времиња, аврипигментот бил широко користен како минерален пигмент во штафелајското сликарство и особено во иконописот. Средновековното име за минералната боја било „кралско жолто“, до 17 век. Во Русија е познат по скратеното име *„жолта“* . Сепак, голем број на недостатоци (не исклучувајќи ја токсичноста) довеле до постепено ограничување на неговата употреба. Пред сè, орпиментот нагло избледува и потемнува кога се комбинира со оловно белило, формирајќи црн олово сулфид.  Покрај тоа, избледува и добива бледа боја на светлина со слободен пристап до воздух.

Поради нивниот светол и спектакуларен изглед, успешните минерални видови се популарни меѓу колекционерите на минерали.

## Наводи

## Литература

* *Schumann V.* Светот на каменот. Карпи и минерали. - М.: Мир, 1986 година. Стр.170.
*

## Надворешни врски

* 
* Аурипигмент // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. — 2-е изд., вновь перераб. и значит. доп. — Т. 1—2. — СПб., 1907—1909.
* Аурипигмент в GeoWiki
* Аурипигмент как минеральный пигмент
* Аурипигмент в Каталоге минералов Описание, фотографии, месторождения
* Аурипигмент в базе Mindat

Категорија:Минерали на арсенот
Категорија:Сулфидни минерали
Категорија:Пигменти