Кралство Галиција и Лодомерија

**Кралството Галиција и Лодомерија**,  познато и како **Австриска Галиција** или **Австриска Полска** — конститутивна сопственост на Хабсбуршката Монархија во историскиот регион Галиција во Источна Европа. Круната била основана во 1772 година. Земјите биле припоени од Полско-литванската Државна Заедница како дел од Првата поделба на Полска. Во 1804 година станала круна на новопрогласеното Австриско Царство. Од 1867 година земјата била круна во рамките на цислеитанската или австриската половина на двојната монархија на Австроунгарија. Таа задржала одреден степен на автономија на провинцијата. Нејзиниот статус останал непроменет до распаѓањето на монархијата во 1918 година  

Доменот првично бил издлабен во 1772 година од југозападниот дел на Полско-литванската Државна Заедница. Во наредниот период се случиле неколку територијални промени. Во 1795 година, Хабсбуршката Монархија учествувала во Третата поделба на Полска и припоила дополнителна територија под контрола на Полска, која била преименувана во *Западна Галиција*. Тој регион бил изгубен во 1809 година. Се случиле и некои други промени, со територијална експанзија или контракција (1786, 1803, 1809, 1815, 1846, 1849). По 1849 година, границите на круната останале стабилни до 1918 година  

Името „*Галиција*“ е латинизирана форма на *Халич*, едно од неколкуте регионални кнежевства на средновековната Киевска Русија. Името „*Лодомерија*“ е исто така латинизирана форма на оригиналното словенско име *Володимир*, основано во 10 век од Владимир Велики. Титулата „*Крал на Галиција и Лодомерија*“ била доцносредновековна кралска титула создадена од Андрија II за време на неговото освојување на регионот во 13 век. Оттогаш, титулата „*Крал на Галиција и Лодомерија*“ била вклучена меѓу многуте церемонијални титули користени од кралевите на Унгарија, со што се создала основа за подоцнежните (1772) претензии на Хабсбурговците .  По војните Галиција-Волинија, регионот бил анектиран од Кралството Полска во 14 век и останал во Полска до поделбата во 18 век.

По Првата светска војна, Галиција станала дел од Втората Полска Република. Потоа, како резултат на промените на границите по Втората светска војна, регионот на Галиција станал поделен меѓу Полска и Украина. Јадрото на историската Галиција се состои од современите региони Лавов, Тернопил и Ивано-Франковск во западна Украина.

## Церемонијално име
Името на Кралството во неговата церемонијална форма, *Кралство Галиција и Лодомерија, со Големото Војводство Краков и Војводствата Аушвиц и Затор*, постоело на сите јазици што се зборувале таму вклучувајќи го и на ; ; , и  .

## Историја
лево|мини| Галициските граници со современите државни граници
Галиција била најголемиот дел од областа припоена од Хабсбуршката Монархија во Првата поделба на Полска во 1772 година. Како таква, новоприпоената територија била именувана како Кралство Галиција и Лодомерија за да ги нагласи унгарските претензии кон земјата. Во Третата поделба на Полска, голем дел од етничките полски земји на северозапад исто така биле припоени од Хабсбурзите; ова, заедно со некои од најзападните етнички полски делови на првата преградна територија, станало Западна Галиција (или Нова Галиција), што го променил географскиот навод на терминот *Галиција*. Лавов (Лемберг на германски) служел како главен град на австриска Галиција, во која доминирала полската аристократија, и покрај фактот што населението во источната половина на покраината било претежно Украинци. Покрај полската аристократија кои ги населувале речиси сите делови на Галиција, и Украинците на исток, постоело и големо еврејско население, исто така посилно концентрирано во источните делови на покраината.

Во текот на првите децении од австриското владеење, Галиција била цврсто управувана од Виена, а многу значајни реформи биле спроведени од бирократија составена главно од Германци и Чеси. На аристократијата и биле гарантирани правата, но овие права биле значително ограничени. Поранешните кметови повеќе не биле само имоти, туку станале субјекти на правото и им биле дадени одредени лични слободи, како што е правото да се венчаат без дозвола на господарот. Нивните работни обврски биле дефинирани и ограничени, а можеле да ги заобиколат лордовите и да се жалат до царските судови за правда. Унијатската црква со источен обред, која првенствено им служела на Рутенците, била преименувана во Гркокатоличка црква за да се изедначи со Римокатоличката црква; на неа ѝ биле дадени богословија, и на крајот, митрополит. Иако не се биле популарни кај аристократијата, меѓу обичните луѓе, полските и украинските/рутенците, овие реформи создале резервоар на добра волја кон царот кој траел речиси до крајот на австриското владеење. Меѓутоа, во исто време, Австриското Царство извлекло од Галиција значително богатство и регрутирало голем број од селското население во своите вооружени служби.

### 1809-1860 година
Во 1809 година, за време на Наполеоновите војни, Австрија била принудена со Договорот од Шенбрун да ги отстапи сите нејзини придобивки од третата поделба, плус Замошќ и некои други области, на наполеоовото Војводство Варшава и некои источни области околу Тернопил на Руското Царство. (За детали, видете  ) Во 1815 година, по Наполеоновите војни, Виенскиот конгрес го вратил Тернопил и неколку други територии на Австрија, но најголемиот дел од поранешната австриска територија на Војводството Варшава му ја доделил на Конгресна Полска (Кралството Полска), со кое владеел царот. Градот Краков и околната територија, исто како порано, станале полуавтономен Слободен Град Краков под надзор на трите сили кои неколкупати владееле со Полска (т.е. Австрија, Русија и Прусија).

десно|мини|400x400пкс| Физичка карта на Кралството Галиција и Лодомерија, 1861–1918
1820-тите и 1830-тите биле периоди на бирократско владеење што било надгледувано од Виена. Повеќето административни позиции биле пополнети од германски говорници, вклучително и Чеси кои зборувале германски. По неуспехот на ноемвриското востание во Руска Полска во 1830–31 година, во кое учествувале неколку илјади галициски доброволци, голем број на полски бегалци пристигнале во Галиција. Периодот од доцните 1830-ти бил преполн со полски конспиративни организации чија работа кулминирала со неуспешното галициско востание од 1846 година. Ова востание лесно било задушено од Австријците со помош на галициското селанство кое му останало лојално на царот. Востанието се случило во делот на Галиција населен со Полјаци. Полските кнезови ги поддржувале или биле сочувствителни за плановите за востание за воспоставување независна полска држава, но селаните на териториите на западна Галиција, намамени во беда поради лошите жетви, гледале мала предност за себе во слободна Полска. Наместо тоа, тие ја искористиле можноста да се кренат против институцијата на крепосништвото убивајќи многу од сопствениците на имотите. Со распадот на востанието за слободна Полска, градот Краков ја изгубил својата полуавтономија и бил интегриран во Австриското Царство под титулата Големо Војводство. Во пракса, австриските власти го администрирале како да е дел од Галиција.

Во истиот период, меѓу Рутенците во источниот дел на Галиција почнало да се развива чувство на национално будење. Круг активисти, првенствено грко-католици, погодени од романтичкото движење во Европа и примерот на сограѓаните на други места, особено во источна Украина под Русите, започнале да го насочуваат своето внимание кон обичниот народ и нивниот јазик. Во 1837 година, таканаречената рутенска тријада предводена од Маркијан Шашкевич, ја објавила *Русалка Днистроваја* (Нимфата на Днестар), збирка народни песни и други материјали на народен украински јазик (тогаш наречен рутенски јазик). Вознемирени од таквиот демократизам, австриските власти и грчкиот католички митрополит ја забраниле книгата.

Во 1848 година избувнале револуционерни акции во Виена и други делови на Австриското Царство. Во Лавов бил формиран полски национален совет, а потоа и украински или рутински Врховен совет. Дури и пред Виена да дејствува, остатоците од крепосништвото биле укинати од гувернерот Франц Стадион, во обид да ги спречи револуционерите. Освен тоа, полските барања за автономија на Галиција биле спротивставени со рутенските барања за национална рамноправност и за поделба на покраината на источен, рутенски дел и западен, полски дел. На крајот, Лавов бил бомбардиран од царските трупи и револуцијата целосно била задушена.

Следела една деценија на обновен апсолутизам, но за да се смират Полјаците, грофот Агенор Голучовски, конзервативен претставник на источната галициска аристократија, таканаречените Подолијанци, бил назначен за вицекрал. Тој започнал да ја полонизира локалната администрација и успеал да ги остави рутенските идеи за поделба на покраината. Меѓутоа, тој не успеал да ја принуди Грчката католичка црква да се префрли на употребата на западниот или грегоријанскиот календар, или кај Рутенците генерално, да ја замени кирилицата со латиницата.

### Уставни експерименти
мини|250x250пкс| Галициско колење ( ''полски'' „Rzeź galicyjska“) од Јан Левицки (1795–1871)
Во 1859 година, по австроунгарскиот воен пораз во Италија, царството влегло во период на уставни експерименти. Во 1860 година, владата на Виена, под влијание на Агенор Голучовски, ја издала својата октомвриска диплома, која предвидувала конзервативна федерализација на царството, но негативната реакција во германското говорно подрачје довело до промени во владата и издавање на Патентот за февруари, кој ја надополнил надолу оваа децентрализација. Сепак, до 1861 година, Галиција добила законодавно собрание, Парламент на Галиција и Лодомерија ( на полски). Иако на почетокот про-хабсбуршката застапеност на украинските и полските селани била значајна во ова тело (околу половина од собранието), и биле дискутирани актуелните социјални и украински прашања, административните притисоци ја ограничиле ефикасноста и на селаните и на украинските претставници и исхраната станала доминирана од полската аристократија и господарство, кои се залагале за понатамошна автономија. Истата година, немирите избувнале во руска Полска и до одреден степен се прелеале во Галиција. Парламентот престанал да работи.

До 1863 година, избувнало отворено востание во Руска Полска и од 1864 до 1865 година австроунгарската влада прогласила опсада во Галиција, привремено суспендирајќи ги граѓанските слободи.

1865 година донела враќање на федералните идеи по линијата предложена од Голучовски и преговорите за автономија помеѓу полската аристократија и Виена започнале уште еднаш.

Во меѓувреме, Рутенците се чувствувале сè повеќе напуштени од Виена и меѓу Старите Рутени, групирани околу грчката католичка катедрала Свети Ѓорѓи, дошло до свртување кон Русија. Поекстремните поддржувачи на оваа ориентација станале познати како русофили. Во исто време, под влијание на поезијата на украинскиот јазик на централниот украински писател, Тарас Шевченко, се појавило спротивставено украинофилско движење кое објавувало литература на украински/рутенски јазик и на крајот воспоставило мрежа од читални. Поддржувачите на оваа ориентација станале познати како популисти а подоцна и како Украинци. Сепак, речиси сите Рутенци сè уште се надевале на национална еднаквост и на административна поделба на Галиција по етничка линија.

### Галициска автономија
мини|260x260пкс| Галицискиот парламент во Лавов
Во 1866 година, по Битката кај Садова и австрискиот пораз во Австро-пруската војна, Австроунгарија започнала да доживува зголемени внатрешни проблеми. Во обид да ја зацврсти поддршката за монархијата, царот Франц Јосиф започнал преговори за компромис со унгарското благородништвото за да ја обезбеди нивната поддршка. Некои членови на владата, како што е австроунгарскиот премиер грофот Белкреди, го советувале царот да направи посеопфатен уставен договор со сите националности кои би создале федерална структура. Белкреди се загрижил дека сместувањето со интересите на Унгарците ќе ги отуѓи другите националности. Сепак, Франц Јосиф не можел да ја игнорира моќта на благородништвото и тие не би прифатиле ништо помалку од дуализам меѓу нив и традиционалните австриски елити.

Конечно, по т.н. *компензација (Ausgleich*) од февруари 1867 година, Австриското Царство било реформирано во двојно управување, Австроунгарија. Иако полските и чешките планови нивните делови од монархијата да бидат вклучени во федералната структура не успеале, започнал бавен, но стабилен процес на либерализација на австриската власт во Галиција. Претставниците на полската аристократија и интелигенција му се обратиле на царот барајќи поголема автономија на Галиција. Нивните барања не биле целосно прифатени, но во текот на следните неколку години биле направени голем број значајни отстапки кон воспоставувањето на галициската автономија.

Од 1873 година, Галиција беше *де факто* автономна провинција на Австроунгарија со полски и, во помал степен, украински или рутински, како официјални јазици. Германизацијата била запрена, а цензурата исто така била укината. Галиција била предмет на циселеитанската јурисдикција на Двојната монархија, но галицискиот парламент и покраинската администрација имале големи привилегии, особено во образованието, културата и локалните работи.

Овие промени биле поддржани од многу полски интелектуалци. Во 1869 година, група млади конзервативни публицисти во Краков, вклучувајќи ги Јозеф Шујски, Станислав Тарновски, Станислав Козмијан и Лудвик Воџицки, објавиле серија сатирични брошури со наслов ** (*Портфолио на Станчик*). Само пет години по трагичниот крај на Јануарското востание, брошурите ја исмевале идејата за вооружени национални востанија и предложиле компромис со полските непријатели, особено со Австриското Царство, концентрација на економскиот раст и прифаќање на политичките отстапки понудени од Виена. Оваа политичка групација станала позната како Станчиковци или краковски конзервативци. Заедно со источните галициски конзервативни полски земјопоседници и аристократија наречени „Подолијци“, тие добиле политичка надмоќ во Галиција која траела до 1914 година. Оваа промена на власта од Виена кон полската класа на земјопоседници не била добредојдена од Рутенците, кои станале поостро поделени меѓу Украинофилите, кои гледале во Киев и обичниот народ за историска врска, и русофилите кои ги нагласиле своите врски со Русија.

И Виена и Полјаците виделе предавство меѓу русофилите и преку низа политички судења на крајот успеале да ги дискредитираат. Во меѓувреме, до 1890 година, бил склучен договор меѓу Полјаците и „популистичките“ Рутенци или Украинци, со кој настапила делумна украинизација на училишниот систем во источна Галиција и други отстапки за украинската култура. Веројатно како резултат на овој договор, бројот на студенти по украински јазик нагло се зголемил. Потоа, украинското национално движење брзо се проширило меѓу рутинското селанство и, и покрај повторените неуспеси, до раните години на дваесеттиот век ова движење речиси целосно ги заменило другите рутенски групи како главен ривал за моќ кај Полјаците. Во текот на овој период, Украинците никогаш не се откажале од традиционалните рутенски барања за национална еднаквост и за поделба на покраината на западна, полска половина и источна, украинска половина. Почнувајќи со изборите во септември 1895 година, Галиција станала позната по своите „*крвави избори*“ бидејќи австрискиот премиер грофот Касимир Феликс Бадени продолжил со фалсификување на изборните резултати додека полицајците ги тепале оние гласачи кои не гласале за владата на избирачките места.

### Голема економска емиграција
Заочнувајќи од 1880-тите, се случила масовна емиграција на галициското селанство. Емиграцијата започнала како сезонска во Германија (ново обединета и економски динамична), а потоа подоцна станала трансатлантска со голема емиграција во САД, Бразил и Канада.

Во 2014 година, полскиот историчар Јацек Пурхла изјавил дека постојат два начина за потсетување на Галиција, имено како идилично невина мултикултурна земја, на поедноставно и подобро време во споредба со сегашното наспроти австрискиот поглед на Галиција како  („полу-Азија“) бидејќи австриските власти секогаш ја сметале Галиција за „*варварско место населено со чудни луѓе со сомнителна лична хигиена*“. Галиција во Виена отсекогаш се сметала за колонија на која требала да се „*цивилизира*“, и како резултат на тоа, Австријците никогаш не ја сметале Галиција за дел од соодветната Австрија. И полската и украинската заедница на Галиција гледале на покраината како нивен „Пиемонт“ каде што биле отворени плановите за независна полска или украинска држава, правејќи го споменот на Галиција под австриска власт централен дел од полските и украинските национални сеќавања. Во 2014 година, Пуркла изјавил: „*Последниот доказ за политичкото значење на галициското наследство е придонесот на нејзините украински делови за успехот на Мајдан [револуцијата] оваа и минатата година*“. Почнувајќи од крајот на 19 век, околу 2 милиони галициски Евреи емигрирале во Соединетите Американски Држави, според кое споменот на Галиција или како изгубен рај или како заостаната провинција треба да се одржува жив. *Економист* објавил: „*Во Европа, Галиција е централен елемент на националниот идентитет на Полјаците и на потрагата на Украинците за европски идентитет*“.

Вкупно неколку стотици илјади луѓе биле вклучени во оваа голема економска емиграција која постојано растела поинтензивно до избувнувањето на Првата светска војна во 1914 година. Војната привремено ја запрела емиграцијата која никогаш повеќе не ги достигнала истите размери. Големата економска емиграција, особено емиграцијата во Бразил, „*Бразилската треска*“ како што се нарекувала во тоа време, била опишана во современите литературни дела од полската поетеса Марија Конопничка, украинскиот писател Иван Франко и многу други. Некои држави во јужниот дел на Бразил имаат голем процент од нивното население формирано од директни потомци на овие рутински/украински имигранти.

Кога станува збор за општествените односи, особено помеѓу селаните и земјопоседниците, областа била најнеразвиена во поранешната Полско-литванска Државна Заедница. Галициското селанство секогаш живеело на работ на глад. Тоа ги натерало полските селани да ја наречат областа „*Krolestwo Goloty i Glodomerji*“ т.е. „*Кралството на голотија и гладување*“. Царот Александар II официјално го забранил кметството и ги ослободил кметовите во Руското Царство во 1870-тите и донел закон за заштита на кметовите. Но, во Галиција кметовите можеле да бидат принудени преку грабливи практики назад во крепосништво од богатата полска трговска класа и локалното благородништво, состојба која траела до почетокот на Првата светска војна.

Во времето на овие емиграции во 1890-тите, голем број на полски и украински либерали ја гледале Галиција како галициски Пиемонт, како полски Пиемонт и украински Пиемонт. Бидејќи Италијанците го започнале своето ослободување од австриската власт во италијанскиот Пиемонт, овие украински и полски националисти сметале дека ослободувањето на нивните две земји ќе започне во Галиција.

И покрај речиси 750.000 лица кои емигрирале преку Атлантикот од 1880 до 1914 година, населението на Галиција се зголемило за 45% помеѓу 1869 и 1910 година 

### Прва светска војна и полско-украински судир
За време на Првата светска војна, Галиција доживеала тешки борби меѓу силите на Русија и Централните сили. Царската руска армија го зазела најголемиот дел од регионот во 1914 година, откако ја поразила австроунгарската армија во хаотична гранична битка во првите месеци од војната. Тие за возврат биле истиснати во пролетта и летото 1915 година со комбинирана германска и австроунгарска офанзива.
[лево|мини|230x230пкс| [Опсада на Пшемишл|Опсадата на Пшемишл во 1915 година]]
Кон крајот на 1918 година, Источна Галиција станала дел од обновената Република Полска, која ја ставила Лемко-Русинската Република кон своите граници. Локалното украинско население накратко ја прогласиола независноста на Источна Галиција како Западноукраинска Народна Република. За време на полско-советската војна, Советите направиле обид да воспостават марионетска држава на Галициската ССР во Источна Галиција, чија влада по неколку месеци била ликвидирана.

Судбината на Галиција била решена со мирот во Рига на 18 март 1921 година, давајќи ја цела Галиција на Втората Полска Република. Иако никогаш не била прифатена како легитимна од некои Украинци, таа била меѓународно призната со значителна француска поддршка на 15 мај 1923 година  Француската поддршка за полското владеење на етнички украинската источна Галиција и нејзините нафтени ресурси во басенот Борислав-Дрохобич претставувале наградена од Варшава дозволувајќи значајни француски инвестиции да се влеат во галициската нафтена индустрија. Полјаците ги убедиле Французите дека со оглед на тоа што помалку од 25% од етничките Украинци биле писмени пред Големата војна, а Украинците биле почетници во управувањето со самите себе, дека единствено Полјаците, а не Украинците, ќе можат да управуваат со источна Галиција и нејзините скапоцени нафтени средства. .

Украинците од поранешната источна Галиција и соседната провинција Волинија сочинувале околу 12% од населението на Втората Полска Република и биле нејзиното најголемо малцинство. Бидејќи политиките на полската влада биле непријателски кон малцинствата, тензиите меѓу полската влада и украинското население се зголемиле, што на крајот довело до појава на милитантната подземна Организација на украинските националисти.

## Административна поделба
десно|мини|300x300пкс| Шестте окрузина Галиција и Лодомерија 1777–1782 година.
Пред Првата поделба на Полска, која го основала кралството, регионот бил поделен на војводства (историски истотака познати како „Пфалц“). Поточно, областа што станала Галиција и Лодомерија го сочинувала најголемиот дел од рутенските облати (со земјата Халич), Белц и Краковското војводство и помали делови од Подолското, Лублинското и Сандомјешкото војводството.

Набргу по поделбата, новостекнатите полски територии биле организирани во шест окрузи (). Тие биле поделени во ноември 1773 година на 59 градски окрузи (*); а тие биле намалени на 19 во 1777 година.
 
[[Податотека:Galizien_und_Lodomerien.jpg|десно|мини|300x300пкс| 18 окрузи на Галиција и Лодомерија  .]]
Во 1782 година бил укинат претходниот административен систем и кралството било поделено на 18 стандардни окрузи (; ), слично како другите (неунгарски) хабсбуршки територии. Овој систем останал на сила (освен 1850–53) додека конечно не бил укинат во 1867 година.

Во 1786 година Буковина – поранешниот северозападен дел на [[Молдавија (регион)|Молдавија]], кој бил окупиран од [[Руска Империја|Русија]] во 1769 година (за време на [[Руско-турска војна (1768-1774)|Руско-турската војна]]) и [[Ќучуккајнарџиски договор|отстапен]] на [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]] во 1774 година како „знак на благодарност“ – станал дел од Галиција како Буковински округ. (Пред тоа бил администриран како воен округ. )

По Третата поделба на Полска во 1795 година, трите најзападни окрузи биле префрлени во Западна Галиција, а Западна Галиција била споена со соодветната Галиција во 1803 година.

Според Договорот од Шенбрун од 1809 година, со кој завршила [[Војна на Петтата коалиција|војната на Петтата коалиција]], Австрија била принудена да го отстапи Замошќерскиот округ ([[Замошќ]]), заедно со сите нејзини придобивки од третата поделба, на Војводството Варшава; овие станале дел од руското Полско Царство во 1815 година, освен Краков (дел од Западна Галиција) кој станал [[Слободен Град Краков|Слободен град Краков]]. Австрија, исто така, била принудена да го отстапи Тарнополер и поголеиот дел од Залецшикер во Русија; таа подоцна била споена со дел од Станиславскиот округ за да се формира Коломаерски округ. Кога Тарнополскиот Крај бил вратен во Австрија во 1815 година, двата дела биле повторно одвоени.

[[Податотека:Galicia_administrative1914.jpg|десно|мини|400x400пкс| Административна поделба на Кралството Галиција, 1914 г]]
Во 1867 година, Кралството повторно било поделено на бројни политички области (), наречени  (окрузи) на полски, од кои првично имало 74. Во 1914 година тие броеле 82. Покрај Лавов како главен град на Кралството, Краков се сметал за неофицијален главен град на западниот дел на Галиција и втор најважен град во регионот.

== Влада ==
По поделбата на Полска, регионот бил управуван од назначен гувернер, подоцна заменик-регент. За време на војната функцијата вице-регент била дополнета со воен гувернер. Во 1861 година било формирано регионално собрание, кој првично поради недостаток на соодветна административна зграда бил сместен во зградата на театарот Скарбек до 1890 година.

=== Вицерегенти ===
[[Податотека:Government_House_in_Lviv.jpg|мини|250x250пкс| Канцеларијата за заменик-регенција во Лавов]]
Список на вицерегенти од 1900 година:

* Гроф Леон Пинински (31 март 1898 - јуни 1903 година)
* Гроф Анджеј Потоцки (8 јуни 1903 - 12 април 1908 година)
* Гроф Михал Бобрзински (28 април 1908 - 14 мај 1913 година)
* Витолд Коритовски (14 мај 1913 - 20 август 1915 година)
* *Руска окупација* (септември 1914 - 1915 година)
* Херман фон Колард (август 1915 - 8 април 1916 година)
* Барон Ерих фон Дилер (април 1916 - март 1917), прогонет поради руска окупација
* *Руска окупација* (1916 - 26 јули 1917 година)
* Гроф Карл Георг Хајн (1917 – 1 ноември 1918), всушност подреден на Регентскиот совет и неговиот генерален комесар, принцот Витолд Леон Чарториски, наместо австриската круна.

=== Политички партии и јавни организации ===

==== Политички организации ====

* Главен рутински совет (2 мај 1848 - 1851), на чело со Григориј Јахимович, а подоцна и од Михаило Куземски. Се состоел од 30 членови.
* Рутински собор (Лвов) (1870–1814)
* Рутенскиот конгрес (23 мај 1848 година) бил опозициска политичка формација на Главниот рутински совет на која припаѓале личности како Иван Вахилевич, Јулијан Лаурвскиј, Леон Сапиеха и други.
* Украинска национална демократска партија (1899–1919) била создадена на местото на Народниот совет (1885–1899), на крајот станала дел од Украинскиот национален демократски сојуз (UNDO)
* Украинска радикална партија (1890–1939)
* Христијанско-социјалната партија (1896–1930), до 1911 година била наречена Католичко-рутенски народен сојуз, во 1930 година се распаднала кога некои членови се приклучиле на УНДО, додека други ја создале Украинската католичка народна партија.
* Украинската социјалдемократска партија (1899–1939), била создадена од некои членови на Украинската радикална партија и во 1924 година делумно се споила со Комунистичката партија на Западна Украина (1919–1938)
* Украинскиот генерален совет (1914–1916), првично како Главен украински совет, бил национален политички блок на повеќето украински партии. Тоа ги поставило темелите за создавање на украинска држава во Западна Украина.

==== Државни организации ====

* Украински форум (Бесида) (до 1928 година Рутенски форум) (1861–1939), здружение од типот на форум создадено од Јулијан Лоривскиј врз основа на„Млада Русија“. Организацијата основала свој професионален театар со седиште во Украина (1864–1924).
* Просвита (1868-денес)
* Научното друштво Шевченко (1873-денес)
* Рутенска тријада (1833–1843), книжевна организација прекината по смртта на Маркијан Шашкевич
* Академско друштво (Хромада) (1882–1921), до 1896 година како Братство
* Академски круг (1874–1877)
* Сокол и спортската организација Сокол создадени во светлината на европското движење [[Соколи (гимнастичарско движење)|Сокол]]
* Сич и Пласт
* Лух, пожарникарско друштво
* Здружение на оружјето

== Демографија ==
Во 1773 година, Галиција имала околу 2,6 милиони жители во 280 градови и пазари и приближно 5.500 села. Во неа живееле речиси 19.000 благороднички семејства со 95.000 членови (околу 3% од населението). На „неслободните“ отпаѓале 1,86 милиони, повеќе од 70% од населението. Мал број биле целосни земјоделци, но убедливо најголемиот број (84%) имало само мали стопанства или не поседувало имот.
[[Податотека:Покуття_1.jpg|мини|Луѓе од Источна Галиција]]
[[Податотека:Zarubezhnaia_Rus.jpg|мини| Карта на регион каде Рутенците и Русите живееле во [[Австриско Царство|Австриското Царство]] – Галиција и унгарска Русија (Карпатска Рутенија) – од Дмитриј Вергун]]
[[Податотека:Drohobych_Synagogue2018.jpg|мини|До 1918 година, Хорската синагога на Дрохобич била централна синагога на Галиција и Лодомерија]]
Ниту една земја од австриската монархија немала толку разновидна етничка мешавина како Галиција: [[Полјаци]], Рутени, [[Германци]] (галициски Германци), [[Ерменија|Ерменци]], Евреи, [[Унгарци]], [[Роми]] итн. Полјаците главно биле на запад, а во источниот регион (Рутенија) доминирале Рутенците (Украинците).

Евреите од Галиција емигрирале во средниот век од Германија и главно зборувале [[јидиш]] како свој прв јазик. Луѓето што зборувале германски почесто се нарекувале „*Саксонци*“ или „*Шваби*“, иако повеќето од нив не потекнувале од [[Саксонија]] или [[Швабија]] (сп. Трансилвански Саксонци и Дунавски Шваби). Имало и некои [[менонити]] кои главно потекнувале од [[Швајцарија]], но зборувале на дијалект на [[Фалечки дијалект|палатински германски]], кој е близок до германскиот од Пенсилванија. Кај жителите кои имале јасна разлика во јазикот, како на пример со Саксонците или Ромите, идентификацијата била помалку проблематична, но широко распространетата повеќејазичност повторно ги заматила границите.

Сепак, можно е да се направи јасна разлика во религиозните деноминации: мнозинството Полјаци биле [[Римокатоличка црква|римокатолици]], додека Рутенците биле претежно гркокатолици (порано дел од Митрополата Киев, Галиција и цела Рутенија во Рутенската унијатска црква). Евреите, кои ја претставувале третата по големина религиозна група, биле главно традиционални во нивните религиозни обреди кои подоцна се развиле во православен јудаизам. Еврејската заедница имала силно чувство за галициски идентитет и се нарекувале Галицијанри да се разликуваат од другите ашкенаски заедници од [[Источна Европа]]. Еврејската заедница на Галиција во голема мера била православна или хасидска во 1772 година и многумина ги сметале реформите воведени од царот Јосиф II, како што е воведувањето на регрутирање како форма на угнетување, да се поделат меѓу православната и хасидската заедница посветена на традиционалните вредности наспроти „модернизаторите“ кои сакале промени.

Просечниот животен век изнесувал 27 години за мажите и 28,5 години за жените, во споредба со 33 и 37 години во [[Чешка (историска област)|Бохемија]], 39 и 41 во [[Франција]] и 40 и 42 години во [[Англија]]. Исто така, квалитетот на животот бил многу понизок бидејќи Галиција била најсиромашната провинција во Австриското Царство. Годишната потрошувачка на месо не надминувала 10 килограми  по глава на жител, во споредба со 24 килограми  во Унгарија и 33 во Германија. Ова најмногу се должело на многу понискиот просечен приход. Во 2014 година, *The Economist* објавил: „*Сиромаштијата во Галиција во 19 век беше толку екстремна што стана пословичен - регионот беше наречен Golicja and Glodomeria, игра на официјалното име (Galicja i Lodomeria) и goly (голи) и glodny (гладен*).“ 

Во 1888 година, Галиција се протегала на 78,550 квадратни километри и имала население од околу 6,4 милиони луѓе, вклучувајќи 4,8 милиони селани (75% од целото население). Густината на населеност, со 81 лице на квадратен километар, била поголема од онаа на Франција (71 жител/км <sup>2</sup>) или Германија. Населението се зголемило на 7,3 милиони во 1900 година и на 8 милиони во 1910 година 


== Економија ==
Галиција била економски најнеразвиениот дел на Австрија и добивала значителни трансфери од владата во Виена. Нејзиното ниво на развој било споредливо или повисоко од она на Русија и на Балканот, но далеку зад [[Западна Европа]].

Првиот детален опис на економската состојба на регионот го подготвил Станислав Шчепановски (1846–1900), полски правник, економист и хемичар кој во 1873 година ја објавил првата верзија на својот извештај со наслов *„Галициската сиромаштија во бројки“* ([[полски]]: ). Врз основа на сопственото искуство како работник во канцеларијата во Индија, како и неговата работа на развојот на нафтената индустрија во регионот Борислав и официјалните податоци од пописот објавени од [[Австроунгарија|австроунгарската]] влада, тој ја опишал Галиција како една од најсиромашните региони во Европа.

Статистиката покажува дека Галиција и Лодомерија биле посиромашни од областите западно од нив. Просечниот приход по глава на жител не надминувал 53 рајнски гулдени (РГ), во споредба со 91 РГ во Кралството Полска, 100 во Унгарија и повеќе од 450 РГ во Англија во тоа време. Исто така, даноците биле релативно високи и изнесувале 9 РГ годишно (околу 17% од годишниот приход), во споредба со 5% во Прусија и 10% во Англија. Исто така, процентот на луѓе со повисоки приходи бил многу помал отколку во другите делови на монархијата и Европа: данокот на луксуз, кој го плаќале луѓе чиј годишен приход надминувал 600 РГ, го плаќале 8 лица на секои 1.000 жители, во споредба со 28 во Бохемија и 99 во [[Долна Австрија]]. И покрај високото оданочување, националниот долг на галициската влада во секое време надминувал 300 милиони РГ, што е приближно 60 РГ по глава на жител.

Сè на сè, регионот го користела австроунгарската влада најмногу како резервоар на евтина работна сила и регрути за армијата, како и тампон зона против Русија. Дури на почетокот на 20 век запопчнал да се развива тешката индустрија, што би можело да се спореди со голем дел од Русија и на Балканот. Дури и во тој период таа била главно поврзана со воено производство. Најголеми државни инвестиции во регионот биле железницата и тврдините во [[Пшемишл]], Краков и други градови. Индустрискиот развој бил главно поврзан со приватната нафтена индустрија започната од Роберт Домс и со рудниците за сол Виличка, оперативни барем од [[Среден век|средниот век]].

=== Индустрија ===
Во 1880 година, индустријата во Галиција била на многу ниско ниво. Во 1857 година Галиција имала 102.189 лица или 2,2% од населението работеле во индустријата. До 1870 година оваа брока се искачила на 179.626, или 3,3% од населението.

=== Индустријата за нафта и природен гас ===
[[Податотека:Galicia_1897_1.jpg|мини|330x330пкс| Железнички линии на Галиција пред 1897 година]]
Во близина на Дрохобич и Борислав во Галиција, биле [https://web.archive.org/web/20161006104622/http://kehilalinks.jewishgen.org/drohobycz/maps/Map_oilfields.asp откриени и развиени] значителни резерви на нафта во средината на 19 и почетокот на 20 век. Првиот европски обид за ископување нафта бил во Бобрка во западна Галиција во 1854 година  До 1867 година, бунарот во Клечани, во Западна Галиција, бил пробиен со помош на пареа до околу 200 метри. На 31 декември 1872 година била отворена железничка линија што го поврзува Борислав со блискиот град Дрохобич. Американецот Џон Сајмон Бергхајм и Канаѓанецот Вилијам Хенри Мекгарви дошле во Галиција во 1882 година   Во 1883 година, нивната компанија, Мекгарви и Бергхајм, отворила одупки од 700 до 1.000 метри и пронашла големи наоѓалишта на нафта. Во 1885 година, тие го преименувале своето претпријатие за развој на нафта *во Галициско-Карпатска нафтена компанија* со седиште во Виена, со Мекгарви како главен администратор и Бергхајм како теренски инженер,  и изградиле огромна рафинерија во Марјамполе во близина на Горлице, во југоисточниот дел на Галиција. Се смета за најголемо, најефикасно претпријатие во Австроунгарија, Марјамполе било изградено за шест месеци и вработувало 1000 луѓе.  Потоа, инвеститори од Британија, Белгија и Германија основале компании за развој на индустријата за нафта и природен гас во Галиција. Овој прилив на капитал предизвикал бројот на нафтени претпријатија да се намали од 900 на 484 до 1884 година, а до 285 компании со 3.700 работници до 1890 година  Меѓутоа, бројот на рафинерии за нафта се зголемил од триесет и една во 1880 година на педесет и четири во 1904 година  До 1904 година, во Борислав имал триесет дупнатини од над 1.000 метри. Производството се зголемило за 50% помеѓу 1905 и 1906 година, а потоа се зголемило за тројно помеѓу 1906 и 1909 година поради неочекуваните откритија на огромни резерви на нафта од кои многумина биле блиски. До 1909 година, производството го достигнал својот врв со 2.076.000 тони или 4% од светското производство. Честопати наречени „Полски [[Баку]]“, нафтените полиња во Борислав и блиските Тустановице сочинувале над 90% од националното производство на нафта на Австроунгарија. Од 500 жители во 1860-тите, Борислав пораснал на 12.000 до 1898 година  Во 1909 година, Полмин со седиште во Лавов бил основан за екстракција и пренос на природен гас. На почетокот на векот, Галиција била рангирана на четвртото место во светот како производител на нафта.  Овој значаен пораст на производството на нафта, исто така, предизвикало пад на цените на нафтата. Многу брзо намалување на производството на нафта во Галиција се случило непосредно пред [[Балкански војни|Балканските војни]].

Галиција била единствениот главен домашен извор на нафта на [[Централни сили|Централните сили]] за време [[Прва светска војна|на Големата војна]].

== Култура ==

* Весници: *Gazette de Leopol* (1776),  *Slovo* (затворено во 1876 година поради Емскиот указ ) 
* Неделник: Зорија Халитска (прв број на 15 мај 1848 година) 

== Знаме ==
До 1849 година, Галиција и Лодомерија биле единствена провинција со Буковина и користеле сино-црвено знаме (се состоело од две хоризонтални ленти: горната била сина, долната црвена).

Во 1849 година, Буковина добила независен статус од оној на Галиција-Лодомерија и го задржала сино-црвеното знаме. Галиција добила ново знаме составено од три хоризонтални ленти сина, црвена и жолта.

Тоа знаме останало во употреба до 1890 година, кога Галиција-Лодомерија добила ново знаме составено од две хоризонтални ленти, црвена и бела. Тоа знаме останало во употреба до распаѓањето на Кралството Галиција-Лодомерија во 1918 година.

<gallery>
File:Flag of Galicia and Lodomeria (1849-1890).svg|1772–1800, 1849–90
File:Flag of Galicia-Lodomeria (until 1849).svg|1800–49, 1890-1918
</gallery>

== Спомен за Галиција ==
[[Податотека:Galicia_Esri_map.png|десно|мини| Современи полски војводства ([[Шлеско Војводство|шлеско]], [[Малополско Војводство|малополско]] и [[Поткарпатско Војводство|подкарпатско]]) и украински области ([[Лавовска Област|Лвов]], [[Тернополска Област|Тернопол]] и [[Ивано-франковска Област|Ивано-Франковск]]) кои содржат делови од поранешното кралство.]]
Предизвикана од заостанатата економска состојба на Галиција каде што руралната сиромаштија била широко распространета, емиграцијата започнала во западниот, населен полски дел на Галиција и бргу се префрлила на исток во деловите населени со [[Украинци]]. Полјаците, Украинците, Евреите и Германците учествувале во ова масовно движење на селаните и селаните. Полјаците мигрирале главно во [[Нова Англија]] и среднозападните држави на [[САД]], но исто така и во [[Бразил]] и на други места; Украинците мигрирале во [[Бразил]], Канада и САД, со многу интензивна емиграција од Западна Подолија околу Тернопил во Западна [[Канада]]; а Евреите емигрирале и директно во [[Новиот Свет]] и исто така индиректно преку другите делови на [[Австроунгарија]]. Огромното мнозинство од Украинци и Полјаци кои заминале во Канада пред 1914 година дошле или од Галиција или од соседната провинција Буковина на Австриското Царство. Во 1847, 1849, 1855, 1865, 1876 и 1889 година, постоел глад во Галиција што довел до смрт од глад на илјадници луѓе, што го зголемило чувството дека животот во Галиција е безнадежен и ги инспирирало луѓето да заминат во потрага по подобар живот во [[Новиот Свет]]. Дополнително на егзодусот биле и законите за наследување во Галиција усвоени во 1868 година, кои навеле дека земјата треба да се подели подеднакво меѓу синовите на селаните, што - поради тенденцијата на галициските селани да имаат големи семејства - довело до поделба на земјата на толку многу мали стопанства што го направиле земјоделството неекономично.

==Белешки==


== Наводи ==


==Извори==

* 
* 
* 
* 


==Дополнителна литература==

* [[Norman Davies]] *Vanished Kingdoms: The History of Half-Forgotten Europe*. Allen Lane. 
* [[Andrei S. Markovits]] and [[Frank E. Sysy]]n, eds., *Nationbuilding and the Politics of Nationalism: Essays on Austrian Galicia* (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1982). Contains an important article by [[Piotr Wandycz]] on the Poles, and an equally important article by [[Ivan L. Rudnytsky]] on the Ukrainians.
* [[Chris Hann|Christopher Hann]] and [[Paul Robert Magocsi]], eds., *Galicia: A Multicultured Land* (Toronto: University of Toronto Press, 2005). A collection of articles by John Paul Himka, Yaroslav Hrytsak, Stanislaw Stepien, and others.
* [[A.J.P. Taylor|Taylor, A. J. P.]], *The Habsburg Monarchy 1809–1918*, 1941, discusses Habsburg policy toward ethnic minorities.
* Alison Fleig Frank, *Oil Empire: Visions of Prosperity in Austrian Galicia'' (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2005). A new monograph on the history of the Galician oil industry in both the Austrian and European contexts.
* Drdacki, Moritz knight by Ostrow, the glad patents Galziens a contribution to customer of the Unterthanswesens, printed with J.P. Sollinger, Vienna, 1838, Reprint 1990, Scherer publishing house Berlin, 
* Kratter, F., letters over itzigen condition of Galicia a contribution to the Staatistik and knowledge of human nature, publishing house G. Ph. of usurer, Leipzig 1786, Reprint 1990, Scherer publishing house Berlin, 
* Mueller, Sepp, from the settlement to the resettlement, Wiss. contribution to history and regional studies of east Central Europe, hrsg. v. Joh. Gottfr. Herder Joh.-Gottfr.-Herder-Institut Marburg, NR. 54 Rohrer, Josef, remarks on a journey of the Turkish Graenze over the Bukowina by east and west Galicia, Schlesien and Maehren to Vienna, publishing house Anton Pichler, Vienna 1804, Reprint 1989, Scherer publishing house Berlin, 
* statistic Central Commission (Hrsg.), local repertory of the Kingdom of Galicia and Lodomerien with the Herzogthume Krakau, publishing house Carl Gerolds son, Vienna 1874, Reprint 1989, Scherer publishing house Berlin, 
* Stupnicki, Hipolit, the Kingdom of Galicia and Lodomerien sammt the Grossherzogthume Krakau and the Herzogthume Bukowina in geographical-historical-statistic relationship, printed with Peter Piller, Lviv 1853, Reprint 1989, Scherer publishing house Berlin, 
* Traunpaur, Alfons Heinrich Chevalier d'Orphanie, Dreyssig of letters over Galicia or observations of a[n] unpartheyischen man, Vienna 1787, Reprint 1990, Scherer publishing house Berlin, 

## Надворешни врски
* Flag of Galicia
* Gesher Galicia

Категорија:Поранешни држави
Категорија:Држави и територии распаднати во 1918 година
Категорија:Географска историја на Украина
Категорија:Карпати
Категорија:Административна поделба на Хабсбуршката Монархија
Категорија:Поранешни монархии во Европа
Категорија:Поранешни кралства
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Категорија:Статии со текст на германски
Категорија:Сите статии со непотврдени изјави