Џовани Батиста Морони

мини|Џовани Батиста Морони - ''Портрет на дама'', можеби Контеса Лусија Албани Авогадро („Ла Дама во Росо“).
**Џовани Батиста Морони** (– 5 февруари 1578) бил италијански сликар од периодот на доцната ренесанса. Тој исто така се нарекувал **Џамбатиста Морони**. Најпознат по своите елегантно реалистични портрети на локалното благородништво и свештенство, тој се сметал за еден од најголемите сликари на портрети во Италија од шеснаесеттиот век.

## Биографија
[мини| ''Портрет на скулпторот Алесандро Виторија'', слика од Џовани Батиста Морони, 1552-3, [Уметничкоисториски музеј (Виена)|Кунстиисториски музеј.]]
[мини| ''Кројачот'', слика од Џовани Батиста Морони, 1570–1575, [Национална галерија (Лондон)]]
Морони бил син На архитектот Андреа Морони. Тој бил  под Алесандро Бонвичино "Ил Морето" во Бреша, каде што бил главен асистент во студиото во текот на 1540-тите, и работел во Тренто, Бергамо и неговиот роден град Албино, во близина На Бергамо, каде што бил роден и умрел. Неговите два кратки периоди во Тренто се совпаднале со првите две сесии на Советот На Трент 1546-48 и 1551-53. Во двата наврати Морони насликал голем број верски дела (вклучувајќи го и олтарот на *Доктори На Црквата* за црквата на Санта Марија Маџоре, Бергамо) како и серијата портрети по кои бил запаметен.

За време на неговиот престој во Тренто, тој остварил контакт и со Тицијан и грофот-епископ, Кристофоро Мадруцо, чиј сопствен портрет бил на Тицијан, но за кого Морони насликал портрети на синовите на Мадруцо. Имал тврдења од деветнаесеттиот век дека бил обучен од Тицијан во Тренто, меѓутоа, неверојатно било дека некогаш се осмелил во студиото на Венецијан долго, ако воопшто. Периодот на Морони како моден портретист од Бергамо, никаде документиран, но во впишаните датуми на неговите портрети, бил неочекувано збиен, опфаќајќи ги само годините околу 1557–62, по што Бергамо бил згрчен во внатрешните расправии и Морони трајно се пензионирал во Албино, (Роси, Грегори и други) каде, во неговата провинциска изолација, бил целосно занемарен од Џорџо Вазари. Неговиот труд во Бергамо, делумно под влијание на проучувањето на реализмот на Саволдо, создал долга серија портрети кои, иако не биле баш херојски, биле полни со достоинствена хуманост и втемелени во секојдневниот живот. Темите не биле извлечени исклучиво од бергамаската аристократија, туку од новосвесната класа на научници, професионалци и примерни владини бирократи, со неколку војници, претставени во одвоени и внимателни ставови со прецизните пасуси на мртвата природа на Морони и поголемо внимание на текстил и облека отколку на психолошка пенетрација.

Неговите религиозни слики, наменети за помалку софистицирана публика во локалните суб-алпски долини, биле помали и помалку успешни од неговите портрети: „точната вистина на деловите никаде не се собраа, во неговите олтар слики, дури и на привидот на кредибилитет. “, СЈ Фридберг ги забележал нивните дијаграмски шеми позајмени од Морето, Саволдо и други. на пример, тој насликал *Последна вечера* за парохијата во Романо во Ломбардија; *Крунисување на Богородица* во Сант Алесандро дела Кроче, Бергамо; исто така за катедралата во Верона, *С.С. Петар и Павле*, и во Брера во Милано, *Успение на Богородица*. Морони бил ангажиран на *Последниот суд* во црквата Горлаго, кога умрел. Генерално, неговиот стил во овие слики покажувал влијанија на неговиот господар Лоренцо Лото и Џироламо Саволдо. Џовани Паоло Кавања бил неистакнат ученик на Морони, но се велело дека во следните генерации, неговиот прониклив портрет влијаел на Фра Галгарио и Пјетро Лонги.

Фридберг забележал дека додека неговите религиозни платна биле „архаични“, потсетувајќи се на адитивните композиции на доцниот Кватроченто и прикажувалр набиени немотивирани светци, неговите портрети биле извонредни по нивниот софистициран психолошки увид, достоинствен воздух, течна контрола и извонредна сребрена тоналитет. Покровители на религиозната уметност не биле заинтересирани за индивидуализирана, експресивна „Мадона“, тие посакувале нуминозни архетипски светци. Од друга страна, патроните биле заинтересирани за анимираниот портрет.

## Јавни збирки со дела од Морони
Националната галерија (Лондон) имала една од најдобрите збирки на неговите дела, вклучувајќи го и прославениот портрет познат како *Il sarto* ( *Кројачот* ). Други портрети биле најдени во Уфици       (*благородникот покажува на пламенот* напишал „Et quid volo nisi ut ardeat?“), Берлинската галерија, Канонот Лудовико де Терци и автопортретот на Морони; и во Националната галерија, Вашингтон, ДЦ, *Господин во обожавање пред Мадона*, целосниот портрет на Џан Федерико Мадруцо, и седечката полуфигура на језуитот Ерколе Тасо, традиционално наречена, Тицијановиот учител“, иако немал вистинска врска со Тицијан.

Меѓу јавните збирки во кои се чувале дела од Џовани Батиста Морони биле Академија Карара (Бергамо) (*Портрет на старец*), Музејот Ашмолин (Универзитет во Оксфорд), Музејот на уметноста Брукс (Мемфис, Тенеси), Институтот за уметност во Детроит, Музеи за ликовни уметности во Сан Франциско, Музејот Ермитаж, Музејот на уметноста во Хонолулу, Музејот на Кунстисхис (Виена), Музејот на Лихтенштајн (Виена), Музејот Лувр, Музејот Конде Шантили (Шантили, Франција), Музејот Полди Пецоли (Милан), Музејот за ликовни уметности, Бостон, Националните галерии на Шкотска, Националната галерија на уметност (Вашингтон, ДЦ), Метрополитен музејот на уметност (Њујорк), Уметничката галерија на Нов Јужен Велс, Националната галерија на Канада (*Портрет на еден човек*),  Националната галерија, Лондон, музејот Нортон Сајмон (Пасадена, Калифорнија), Пинакотека Амброзијана (Милан), Пинакотека ди Брера (Милан), Ријксмузеумот, Музејот на уметноста на Џон и Мејбл Ринглинг (Сарасота, Флорида), Студио Есечи (Падова, Италија), Музеј за уметност на Универзитетот во Аризона, Музеј за ликовни уметности во Вирџинија, Национална галерија на Ирска (*Портрет на господин и неговите две деца*), Уфици (*портрет на Џовани Антонио Пантера*), Прадо (*Војник*), и Музејот на уметност во Вустер ( *Портрет на човек*).

Во 2016 година, „Портрет на човек“, припишан на работилницата на Џовани Батиста Морони, бил вратен на наследниците на д-р Аугуст Либман Мајер. Сликата била ограбена од нацистите, вратена во Франција и складирана во музејот Лувр во Париз од 1951 година.

## Галерија

Податотека:'Portrait of a Man', oil on canvas painting by Giovanni Battista Moroni, 1553, Honolulu Academy of Arts.jpg|*Портрет на човек*, масло на платно, 1553 година, Музеј на уметност во Хонолулу
Податотека:Bartolommeo Bonghi (died 1584) MET DT382.jpg|*Портрет на Бартоломео Бонги*, масло на платно, 1553 година, Метрополитен музеј на уметноста
Податотека:Giovanni Battista Moroni - Gian Lodovico Madruzzo - WGA16251.jpg|*Џан Лодовико Мадруцо* - Уметнички институт во Чикаго
Податотека:Moroni Nicoloinis.jpg|*Портрет на Ангелика Аљарди де Николини*, околу 1560 година, Шантили, Музеј Конде
Податотека:Moroni Prospero Alessandri 1560.jpg|Портрет од Морони, 1560 година, позадината е многу типична
Податотека:Giovanni Battista Moroni - Portrait of a Man holding a Letter ('L'Avvocato') - Google Art Project.jpg|*Портрет на човек кој држи писмо*  (*L'Avvocato*) 
Податотека:Giovanni Battista Moroni - The Baptism of Christ with a Donor - WGA16246.jpg|*Крштевањето Христово со дарител*
Податотека:Giovanni Battista Moroni - Portrait of Don Gabriel de la Cueva, later Duke of Alburquerque - WGA16256.jpg|*Портрет на Дон Габриел де ла Куева*, 1560 г., Гемалдегалерија, Берлин
Податотека:Giovanni Battista Moroni - The Knight in Black - Google Art Project.jpg|*Витез во црно*, , Музеј Полди Пецоли, Милано
Податотека:Giovanni Battista Moroni, "Titian's Schoolmaster", c. 1575, NGA 1184.jpg|*Училиштето на Тицијан*, , Национална галерија на уметност
Податотека:Giovanni Battista Moroni 021.jpg|*Портрет на војник*, , музеј Прадо, Мадрид


### Наводи


### Извори

* 
* Gregori, Mina. *Giovan Battista Moroni—tutte le opere*. Bergamo: Poligrafiche Bolis, 1979.
* Ng, Aimee, Simone Facchinetti and Arturo Galansino. *Moroni: The Riches of Renaissance Portraiture*. Exh. cat. Feb. 29–June 2, 2019. New York: The Frick Collection, 2019. (review with excerpts and images, Delancy Place, July 12, 2019)
* 
* Tiraboschi, Giampiero. Giovan Battista Moroni: l'uomo e l'artista. Bergamo: Tera mata, 2016.
* 

## Надворешни врски

* Статија на ''Гардијан'' за Морони
* Слики од Морони   
* 
* Сликари на реалноста: наследството на Леонардо и Караваџо во Ломбардија, изложбен каталог од Метрополитен музејот на уметност (целосно достапен онлајн како PDF), кој содржи материјал за Морони (види индекс)
* Изложба во колекцијата Фрик, Њујорк, во 2019 година.

Категорија:Маниристички сликари
Категорија:Италијански ренесансни сликари
Категорија:Починати во 1578 година
Категорија:Родени во 1520-тите
Категорија:Луѓе од Бергамо