Пирамида на Сонцето

**Пирамида на Сонцето** — најголемата градба во Теотиуакан и една од најголемите во Мезоамерика. Се верува дека е изградена околу 200 година од нашата ера. Се наоѓа по Авенијата на мртвите, помеѓу Пирамидата на Месечината и Цитаделата, и во сенката на планината Серо Гордо, пирамидата е дел од голем комплекс во срцето на градот.

## Историја
мини| Пирамида на сонцето
мини| Пирамида на сонцето во Теотиуакан
Името „*Пирамида на Сонцето*“ потекнува од Ацтеките, кои го посетиле градот Теотиуакан векови откако бил напуштен; името што ѝ го дале на пирамидата жителите на Теотиуакан е непознато. Била изградена во две фази. Во првата фаза на изградба, околу 200 година од нашата ера, пирамидата била направена до речиси денешната големина. Втората фаза на изградба резултирала со нејзината завршена големина од 225 метри во ширина и 75 метри во височина, што ја прави трета по големина пирамида во светот, иако е нешто повеќе од половина од висината на Големата пирамида во Гиза (146 метри). Во втората фаза бил изграден и олтар на врвот на пирамидата, кој не е зачуван до денес.

На површината на структурата, древните жители на Теотихуакан ја завршиле својата пирамида со варовнички малтер донесен од околните области, на кој насликале сјајно обоени мурали. Иако пирамидата опстојувала со векови, бојата и малтерот не опстојале и повеќе не се видливи. Дел од ретките слики поврзани со пирамидите се глави и шепи на јагуари, ѕвезди и штракалки од змии.

Се смета дека пирамидата била посветена на божество во општеството на Теотиуакан. Сепак, постојат малку докази кои ја поддржуваат оваа хипотеза. Уништувањето на храмот на врвот на пирамидата, од намерни или природни сили пред археолошкото проучување на локалитетот, досега го спречило поврзувањето на пирамидата со кое било конкретно божество.

## Мерења на градбата, локација и ориентација

мини| Модел на пирамидата
Пирамидата била изградена на внимателно избрано место, од каде што било можно да се усогласи и со истакнатиот Серо Гордо на север и, во нормални насоки, со изгрејсонцата и зајдисонцата на одредени датуми, забележани со голем број архитектонски ориентации во Мезоамерика. Целиот централен дел од урбаната мрежа на Теотиуакан, вклучувајќи ја и Авенијата на мртвите, ја репродуцира ориентацијата на Пирамидата на Сонцето, додека јужниот дел покажува малку поинаква ориентација, диктирана од Цитаделата.

## Ископувања под пирамидата
Во 1959 година, археологот Рене Милон и неговиот тим истражувачи беа меѓу првите групи археолози кои го проучувале тунелскиот систем под Пирамидата на Сонцето. Некои од овие тунели биле направени по падот на Теотиуакан и Ацтеките, на крајот тие се поврзале со тунели и пештери кои биле направени за време на периодите на овие цивилизации. Истрагите предводени од Милон открија дека повеќето од главните тунели биле запечатени, и дали тоа било намерно или не, останува на толкување. Тунелите под пирамидата открија парчиња керамика, огништа и други прецизно изработени артефакти од други култури кои ги имало и на други места во Теотиуакан. Милон и неговиот тим на крајот заклучија од нивните ископувања дека пирамидата или била градена континуирано во различни временски периоди од луѓето во Теотиуакан, или дека целата пирамида била изградена во еден временски период со нејзината основа и пештерски систем кои биле направени одвоено во поранешен временски период. Различноста на артефактите пронајдени во тунелите под пирамидата го прави разликувањето на временските периоди кои се должат на различните култури. Милон и неговиот тим верувале дека раните прикази на пирамидите во Теотиуакан дека биле изградени од робови се погрешни поради начинот на изработката на самата пирамида, како и поради популарноста на Теотиуакан во населението. Луѓето кои ги граделе овие пирамиди имале мотивација да го сторат тоа, без разлика дали се доселиле од друго место во Мезоамерика или не.

Во 1971 година, археологот Ернесто Табоада открил влез во јама длабока седум метри во подножјето на главното скалило на Пирамидата на Сонцето. Пештерите и тунелските системи под пирамидата биле истражувани од различни археолози кои сите заклучиле дека овие пештери биле свети за оние во Теотиуакан на ист начин како што пештерите биле важни во различни култури во Мезоамерика. Различни извори укажуваат на различни теории на толкувања зошто е изградена Пирамидата на Сонцето и што навистина значат пештерските системи под неа според луѓето и културата на Теотиуакан.

Пештерата директно под пирамидата се наоѓа шест метри под центарот на структурата. Првично се верувало дека ова е природно формирана цевка од лава и се толкувало како можно место на Чикомозток, местото на човечкото потекло според легендите на Науа. Поновите ископувања сугерираат дека просторот е изграден од човек и можеби служел како кралска гробница. Неодамна научниците користејќи детектори за миони за да пробаат да најдат други комори во внатрешноста на пирамидата, но кражбите на артефакти го спречила откривањето на функција за коморите во општеството на Теотиуакан. 

*„Бидејќи скелетни остатоци и јаглен се отсутни во пештерата, поради вандализам, невозможно е да се датира најраната употреба на местото за ритуални цели или за погребни обреди. Керамиката и дисковите можеби биле поставени тука векови накнадно од претворањето на природниот тунел во светилиште. Со оглед на положбата на пирамидата над пештерата, се чини дека пештерата била фокусна точка, а не случајност, и дека можеби го одредила местото за изградба на првобитното примитивно место за богослужба, а потоа и за пирамидата.“* 

Како што е наведено погоре од Хајден, на археолозите им е јасно дека пештерата изградена под Пирамидата на Сонцето не е изградена случајно. Всушност, самата пештера има астрономско значење во однос на ацтечкиот народ и нивната религија. Пештерата била симбол на создавањето, на самиот живот; тема низ религиозната историја на Мезоамерика. Самите пештери станале клучен аспект на мезоамериканската митологија, бидејќи се верувало дека различни етнички групи потекнуваат од пештерите. Така, пештерите се сметале за „утроби на Земјата“. Покрај тоа, голем број глифови кои го користат симболот за пештери се откриени од археолозите што укажува на нивната важност. Неколку богови и божества се поврзани со пештерите, како што се Тепејололт, божество на земјата, и богот на огнот, Шјутекутли, за кој се верувало дека домот му е пештера во центарот на земјата. Ова би помогнало да се објасни зошто пештерите станале место за религиозни практики и понуди. На пример, за време на празникот Етцалкуализтли, во календарскиот ден на кој се славел богот на дождот, Тлалок се принесувала жртва која била ставана во пештера.

Пирамидата на Сонцето, изградена врз светата пештера опишана во ископувањето погоре, станала фокусна точка за општеството бидејќи се наоѓала на Улицата на мртвите. Поважно од нејзината физичка локација, бил распоредот на градот Теотихуакан кој вклучувал порамнувања диктирани од астрономски значајната ориентација на Пирамидата на Сонцето. Врвот на пирамидата бил конструиран да се порамни со хоризонтот со цел да служи како природен маркер на положбата на сонцето на ацтечките четврт денови во годината. Така, оваа пештера е поважна од повеќето во ацтечката култура и религија. Оваа пештера е утврдено дека е изградена рано во историјата на Теотиуакан како светилиште кое подоцна било покриено со Пирамидата на Сонцето. Местото на ова светилиште служело како церемонијално место за ацтечкиот народ бидејќи имало значајна религиозна историја за градот Теотиуакан.

## Обновени артефакти
Пронајдени се само неколку артефакти во и околу пирамидата. Во внатрешноста на пирамидата се откриени врвови од стрели од опсидијан и човечки фигурини, а слични предмети се пронајдени во блиската Пирамида на Месечината и Пирамидата на пердувестата змија во Цитаделата. Овие предмети можеби претставуваат жртвени понуди. Уникатен историски артефакт откриен во близина на подножјето на пирамидата на крајот на деветнаесеттиот век бил Теотиуакан оцелот, кој сега се наоѓа во колекцијата на Британскиот музеј. Покрај тоа, во ископувањата на аглите на пирамидата се пронајдени погребни места на деца. Се верува дека овие погребувања биле дел од жртвен ритуал посветен на градењето на пирамидата.

## Поврзано

* Список на мезоамерикански пирамиди
* Список на највисоките градби изградени пред 20 век

## Наводи

 
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Пирамиди во Мексико
Категорија:Теотиуакан