open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карачајци

мини|250п|Република Карачајево-Черкезија во северен Кавказ
**Карачајци** (*Карачевци*) се туркиски народ кој живее во Русија, односно во автономната република Карачаево-Черкесија, каде по Русите се најголемо етничко население во републиката. Повеќе од Карачајците се со муслиманска вероисповед, зборувајќи карачајско-балкарски јазик. Нивниот вкупен број изнесува околу 145 000.





</noinclude>
Категорија:Кавкаски народи
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Кримчаци

алт=Кримчаскиот рабин Хаим Чесекиаху Медини со семејството во 1890 -тите|мини|Кримчаскиот рабин Хаим Чесекиаху Медини со семејството во 1890 -тите

**Кримчаци** — туркиски народ и потомци на еврејските доселеници во реонот на Северното Море. Денес повеќето од нив се населени во Израел. Во времето на Втората светска војна 75% од нивниот број биле однесени во логори. По 1991 година целосно се населиле во Израел или САД.





</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Чуваши

**Чувашите** се туркиски народ кој претежно живее во Русија, односно во Република Чувашија. Повеќето од Чувашите се со православна вероисповед и говорат чувашки јазик. Во Руската Федерација живеат околу 1,5 млн. Чуваши (според пописот од 2010 г.); од кои околу 890 илјади живеат во Чувашија. Околу 126 000. живеат во Татарстан, 117 000 во Башкортостан, 101 000 во Самарска област, 111 000 во Уљјановска област во Русија.

## Наводи





</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
TV.com

**TV.com** — мрежно место на *[[CNET|CNET Networks]]*. Неговата главна тема е телевизијата и се задржува на телевизиски емисии на англиски јазик што се прикажуваат во САД, Велика Британија, Канада, Австралија, Јапонија и Ирска. Покрај водичи за телевизиски серии, содржи и вести, рецензии, слики, трејлери итн. во врска со телевизиските серии.

Категорија:Семрежни форуми
Категорија:Мрежни места за телевизија
Категорија:Мрежни места на CNET
Клаус Ебнер

thumb|''Kлayс Ебнеp (2008)''
**Kлayс Ебнеp** (германски: *Klaus Ebner*; роден на , , Австрија) е австриски писател (раскажувач и есеист), преведувач и каталонски поет.

## Награди и признанија
* 2008 *Arbeitsstipendium*б Австрија
* 2007 *Wiener Werkstattpreis 2007*, Виена
* 2007 *Reisestipendium*б австрискa влада
* 2007 *Menzione* Premio Internazionale di Poesia *Носсиде*, Реџо Калабрија
* 2005 *Feldkircher Lyrikpreis* (4.)
* 2004 *La Catalana de Lletres 2004* (антологија), Барселона
* 1988 *Erster Österreichischer Jugendpreis* за роман *Нилс*
* 1984 *Награда за радио драма* книжевни часопис *TEXTE* (3.)

## Библиографија
* *Vermells*; поезија — SetzeVents Editorial, Урус 2009ю ISBN 978-84-92555-10-9
* *Hominide*; расказ — FZA Verlag, Виена 2008ю ISBN 978-3-9502299-7-4
* *Auf der Kippe*, проза — Arovell Verlag, Гозау 2008. ISBN 978-3-902547-67-5
* *Lose*, раскази — Edition Nove, Некенмаркт 2007. ISBN 978-3-85251-197-9

## Надворешни врски
* Страница писател: www.klausebner.eu
* Биографија, Grazer Autorinnen Autorenversammlung
* Страница автор, Schreiblust-Verlag, Германија
* Биографија, книжевни часопис DUM (Австрија)

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Австриски писатели
Башкири

мини|200п|Република Башкортостан во Русија
**Башкирите** се туркиски народ, кој живее во руската република Башкортостан, како и во соседните Татарстан, Челебинска област, Оренбуршка област, Курганска област, Пермска област, Свердловска област, Самарска област и Саратовска област. Тие зборуваат башкирски јазик, кој е многу близок со татарскиот. Башкирите се со муслиманска вероисповед.






## Наводи


Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Поволжје
Долганци

**Долганци** — туркиски народ, кој живее во регионот на Краснојарск во Сибир, Тајмирија. За првпат се споменуваат во текот XIX век. Тие зборуваат на долгански јазик и се припадници на анимизмот и шаманизмот. Некои веруваат дека тоа е дијалект на јакутскиот јазик. Има некои и со православна вероисповед. Пописот во 2010 година броел 7.855 Долганци. Овој број вклучува 5.517 во поранешниот Тајмирски автономен округ. Во Украина има 26 Долганци, од кои четворица зборуваат долгански (попис на население во 2001 година).

## Историја
Долганците се сметаат за турскиски тунгуски народ. Во XVII век, Долганците живееле во сливовите на реката Оленјок и реката Лена. Тие се преселиле во нивната сегашна локација, Тајмир, во XVIII век. Идентитетот на Долганците започна да се појавува во текот на 19 и  почетокот на XX век, под влијание на три групи (Евенки, Јакути и Енети) кои мигрирале во областа Краснојарск од Лена и регионот на реката Оленјок, како и на таканаречените селани од Тундра (Зату́ндренные крестья́не, буквално „измачувани селани“).

## Наводи

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Алтајци

:*Ова е статија за народ. За други значења, види [[Алтај (појаснување)]].*
мини|лево|200п|Република Алтај во Русија
**Алтајците** се туркиски народ кој живее во Русија односно во автономната област Алтај, каде по Русите се втори по бројност. Освен таму, нив ги има и во Јужен Сибир, Тува и Монголија. Алтаците се со будистичка или шаманистичка вероисповед, но има и мал број христијани. Зборуваат на алтајски јазик.





## Наводи

</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Киргизи

**Киргизите** се туркиски народ, кој живее во Киргистан каде сочинува околу 64% од вкупното население од државата. Поголемиот број на Киргизи се со муслиманска вероисповед и го зборуваат киргискиот јазик. Вкупниот број на Киргизи во светот е околу 4 000 000 од кој 2 500 000 во Киргистан.

## Галерија


Слика:Kirghizistan carte.png|Киргистан
Слика:China Xinjiang Kizilsu.svg|Киргиска автономна префектура во Кина
Слика:A Kyrgyz woman.JPG|Киргиска жена во национална носија







</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Киргистан
Категорија:Народи во Кина
Сонар

мини|216x216пискел|Сонар
**Сонар** (лат. *sonans* „звучи“) (анг. *sound navigation and ranging*) е апарат за мерење на морски длабочини со помош на ултразвучни бранови.

Во риболовот се користи за откривање на рибини јата во морските длабочини.

Во воената морнарица сонар претставува акустичен апарат сличен на радарот, со ултразвучен локатор што може да ги наслушува звуците на бродската елиса, врз основа на што се откриваат и се одредуваат позициите на непријателските подморници и бродови.


Категорија:Навигациска опрема
Категорија:Акустика
Категорија:Британски пронајдоци
Категорија:Француски пронајдоци
Категорија:Неологизми од 20 век
Каравела

[thumb|Португалска каравела,украсена со крст како [симбол на христијанството.Ова е стандардниот модел на каравела којашто ја употребувале португалците за пловидбите и истражувањата.Оваа каравела била доволна да собере 20 морнари.]]
thumb|200px|Латинска каравела(типична за латинските земји)

**Каравела** е вид на мал издржлив и цврст брод со 2 или 3 високи јарболи од кои едниот е повисок од останатите.Овие бродови ги употребувале шпанските и португалските морепловци за време на патувањата и истражувањата во XV век.Потеклото на зборот каравела е од арапскиот јазик,а во Шпанија е пренесен преку андалусиските морепловци во XIII век.

Иако во XV се појавил брод под името Нау или карак,сепак од страна на португалците ваквиот брод бил употребуван за пловидба по Атлантскиот Океан,но само по познатите води на Европа и западна Африка.Каравелите биле употребувани за поголемите патувања по непознатите води на Атлантскиот Океан.Овие бродови имале носивост од 50 до 200 тони и биле со рамна палуба којашто била повисока на краевите од бродот,а на бродот биле вградувани и 2 до 3 јарболи(доколку биле 2 биле со приближно еднаква висина,а доколку биле 3 средниот бил највисок).

Поради малите димензии каравелите главно биле погодни за пловидба по плитки води,меѓутоа тие биле одлични за пловидба по водите на Атлантскиот Океан.Каравелата со својата брзина,агилност и издржливост ги оправдувала средствата за нејзина изработка и ја правело најефикасен брод на тоа време.Подоцна се граделе и каравели со поголеми димензии и 4 јарболи коишто биле употребувани за подолгите патувања и кои се значајни при *[[Големите географски откритија]]*.

Првите каравели биле со носивост од 50 тони,должина од 20-30 метри и висина којашто била во размер 1:3,5 во однос со должината на бродот.Кон крајот на XV век каравелите биле изменети,а на нив им се давало значење и биле поврзани со караците,односно нивните весла,јарболи и едра биле слични на оние кај каракот.Добар е примерот што бродот Санта Марија којшто е еден од трите брода на Кристофер Колумбо бил карак,а останатите 2 Ниња и Пинта биле каравели.Денес често се сретнува дека Кристофер Колумбо пловел со 3 каравели од што и произлегува сличноста на каракот со каравелата.Во овој период каравелата била со широк преден дел којшто наликувал на тврдина,па овој брод е попознат и со името *caravela redonda*.

Во почетокот на XVIвек останало името *caravela redonda*.Во овој период каравелите биле градени со 4 јарболи и нешто поголеми димензии,а Португалците ги искористиле за патување до Бразил и јужна и источна Азија.Исто така започнале да се градат и да се градат топови вградени во бродовите коишто сè повеќе наликувале на галии.

Категорија:Бродови
8 мај (празници)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|*&nbsp;
 |Светски ден на Црвениот крст и Црвената полумесечина.
 |- 
 |valign="top" align="right"|*&nbsp;
 |Свети Евангелист Марко, кој, според традицијата, се жртвувал за Христа на денешен ден во 68. година во Александрија. 

|}

8 мај
Чак Свирски

**Чак Свирски** () (роден на  во Норфолк, Вирџинија, САД) беше долгогодишен телевизиски коментатор за канадскиот НБА тим Торонто Рапторс, кој ја поминал својата 27 годишна кариера во Чикаго, Детроит и Торонто репортирајки на кошаркарски и настани од американски фудбал. Чак беше персонификација на организацијата на „Рапторси“, иако не поседуваше некое огромно кошаркарско знаење, и често притаено навиваше за противниците, кога заслужуваа да победат повеќе од Торонто. Чак беше роден Американец, но имигрираше во Канада пред 5-6 години, и заедно со својата фамилија кои живееја во Бурлингтон, Онтарио, ја напуштија Канада во мај 2008 за да се вратат во нивниот дом, Чикаго, каде што Чак работи како радио коментатор за Чикаго Булс. Негова омилена фраза е „Ајде мамо, да си каснеме вечера, овој натпревар е готов“, што велеше пред всушност мечот да заврши, наговестувајки победа, но многу ретко рано најавуваше победа, плашејки да не се повтори мечот кога најави победа во третата четвртина, а Торонто подоцна изгуби и прими 81 бод од Коби Брајант. Негов омилен играч беше Винс Картер, затоа што репортирајки ги неговите забивања стана славен, а исто така многу го цени младиот играч на Атланта Хокс, Марвин Вилијамс. Чак во Торонто коментираше заедно со својот партнер, бившиот канадски кошаркар Лио Ројтинс.

Категорија:Канаѓани
Категорија:Американци
Категорија:Торонто Рапторс
Категорија:Чикаго Булс
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Американски блогери
Мексиканска вселенска агенција

thumbnail
thumbnail
thumbnail
thumbnail

**Мексиканската вселенска агенција** (шпански: ***Agencia Espacial Mexicana, AEXA***) е владина вселенска агенција на Мексико, која чека предлог на Сенатот по иницијативата на 26 април, 2006.

Проектот, е поддржан од многу мексикански научници и особено од познатиот поранешен мексикански астронаут Родолфо Нери Вела и поранешниот контрактор на НАСА Фернандо де ла Пења, кои освен во развивањето на проектот, го промовираат најповеќе кај мексиканските компании.

Моментален претседател на Комисијата за наука и технологија на Мексиканскиот сенат, а воедно и на агенцијата е **Хавиер Кастелон Фонсека**.

## Поврзано
* Список на вселенски агенции

## Надворешни врски
* Официјална иницијатива на Сенатот  (шпански)
* ''Comsión Promoción AEXA''  (шпански)
* TV coverage by Televisa Newscast in YouTube: Part 1, Part 2 (шпански)
* Ricardo Cerón (El Universal):Decisión histórica, crear agencia espacial (шпански).

## Белешки

Категорија:Вселенски агенции
Категорија:Мексико
Осмиум

**Осмиум** — метал со хемиски симбол е **Os**. Осмиумот се наоѓа во големи количини во метеорите и дејствува нагризувачки.

## Наводи


Категорија:Преодни метали
Категорија:Хемиски елементи
Категорија:Благородни метали
Категорија:Самородни елементи
Категорија:Скапоцени метали
Категорија:Платинска група
Категорија:Тешки метали
Азери

**Азерите** се туркиски народ кој живее во Азербејџан каде сочинува околу 90% од вкупното население. Освен во Азербејџан, Азерите ги има и во Иран со околу 24% од вкупниот број на население. Азерите се со муслиманска вероисповед (шиити) и зборуваат азерски јазик. Азери има околу 35 000 000, од кој 23 500 000 се во Иран а околу 8 500 000 во Азербејџан. 

## Фото Галерија



Image:Azeri 7.jpg|Ефикасноста на азербејџански музичари

Image:Azeri 1900.PNG|Азери девојка во традиционална облека во 1900 година

Image:Fuzûlî.jpg|Поетот Физули

Image:USSR stamp I.Nasimi 1973 4k.jpg|Поетот Насими



## Поврзано
* Кашкајски јазик

## Наводи

</noinclude>

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Азербејџан
Категорија:Народи во Иран
Категорија:Народи во Русија
Островот на Ним

**Островот на Ним** (англиски: *Nim’s Island*) е авантура, комедија – филм од 2008 год. Филмот е заснован според истоимената книга од Венди Ор. Светската премиера на филмот се одржа на 4 април 2008. Филмот доби различни прифаќања од публиката. На 10 април порталот Ротен Томатос го оцени филмот 49% позитивни критики од 80 вкупно.

## Синопсис
Ним (Абигаил Бреслин) е осамено девојче кое живее на напуштен остров со својот татко научник. Таа ги поминува деновите во луди авантури во шумите со своите пријатели животните и својата откачена фантазија. Ним е пасионирана читателка на книги, особено возбудливите авантури на авторот Алекс Ровер. Една вечер кога татко и ќе се загуби при пловидба, Ним му праќа писмо на својот омилен автор со молба да и помогне. Но, Ним не знае дека Алекс Ровер е всушност жена. 
Александра (Џоди Фостер) е агорафобична (фобија од отворен простор) и никогаш не ја напуштила својата куќа. Но, и таа има луда фантазија - за неа Алекс Ровер е измислен лик со кој постојано се дружи. Меѓутоа, кога ќе го добие писмото од Ним, ќе собере храброст да излезе од дома и да и помогне. Во авантурата придружува ја измислениот пријател

Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови од 2008 година
Категорија:Филмови со Џоди Фостер
Категорија:Филмови на англиски јазик
Кумици

**Кумици** — туркиски народ и еден од најголемите народи на руската република Дагестан. Тие зборуваат на кумички јазик. Исто така тие се населени и во Северна Осетија и Чеченија. Вкупниот број на кумците изнесува околу 233 000.

## Наводи

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Народи во Дагестан
Дони Дарко

**Дони Дарко** — американски филм од 2001. Филмот содржи елементи на драма/психолошки трилер/научна фантастика, а е напишан и режиран од Ричард Кели. Филмот имаше мало отворање по прикажувањето во САД, но својата популарност ја зголеми по своето ДВД издание и доби култен статус со текот на времето.

Насловниот лик е интелигентен, но пореметен тинејџер кој има визии за антропоморфен зајак кој го води во низа на бизарни случки со цел да го спаси светот од уништување.

Филмот има многу комплексно дејство и филозофска основа. Темите кои ги опфаќа се патување низ времето, егзистенцијализам, љубов и лично жртвување.

## Улоги
* Џејк Гиленхал како Доналд Џ. "Дони" Дарко
* Холмс Озборн како Еди Дарко
* Меги Гиленхал како Елизабет Дарко
* Дејваја Чејс како Саманта Дарко
* Мери МекДонел како Роуз Дарко
* Џејмс Дувал како Френк
* Патрик Свејзи како Џим Канингем
* Бет Грент како Кити Фармер
* Џена Малоун како Гречен Рос
* Ноа Вајл како Кенет Монитоф
* Дру Беримор како Керен Померој
* Кетрин Рос како д-р Лилиан Турман
* Пејшенс Кливленд како Роберта Спероу

## Куриозитети

* Филмот е сниман за 28 дена, точно толку има и Дони за спасување на светот.
* За време на телефонскиот разговор од аеродромот пред враќањето на мајката на Дони, во позадина се слуша дека летот 2806 полетува од излез 42 во 12 часот. Истите броеви на почетокот ги открива Френк, како времето кое останува пред крајот на светот: 28-06-42-12.
* Автомобилот кој Дони го среќава додека се вози со велосипедот е истиот оној кој подоцна го вози Френк.
* Човекот во црвената облека, кој Дони и Гречен го затекнуваат дека ги набљудува, е агент кој ги набљудува членовите на семејството по повод бизарната несреќа со моторот на авионот.
* Улогата на Елизабет Дарко, сестрата на Дони, е играна од Меги Гиленхал, сестрата на Џејк Гиленхал.
* Јазичарот кој рекол дека  *cellar door* е најубавата синтагма во англискиот јазик е Џ. Р. Р. Толкин.

## Наводи

## Надворешни врски
* DonnieDarko.com – официјална страница 
* imdb.com - Дони Дарко 
* Детална анализа на филмот 

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови од 2001 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски психолошки трилери
Туркмени

**Туркмените** се едни од најстарите туркиски народи. Денес вкупниот број на туркмените е околу 6 800 000. Туркмените претежно живеат во нивната матична земја Туркменистан, каде од вкупниот број на население тие се околу 85%. Освен во Туркменистан, тие живеат и во Ирак, Иран, Авганистан и Русија.

## Галерија

Податотека:Turkmenistan-map.png|Туркменистан
Податотека:Map of Ethnic Groups in Afghanistan, by district.svg|Туркмени во Авганистан






</noinclude>
Категорија:Туркменистан

Категорија:Народи во Русија
Секретаријат на ООН

**Секретаријатот на Обединетите нации** е главниот административен орган на организацијата. Него го сочинуваат Генералниот секретар на ООН и службеници, односно служби, што и се потребни на Организацијата. Постојат три категории на службеници и тоа: прва, во која спаѓаат Генералниот секретар и неговите заменици, втората, меѓународни службеници - специјалисти и третата во која спаѓаат лицата од техничкиот персонал (секретари, дактилографи, курири и слично).

Генералниот секретар се избира од страна на Генералното собрание по препорака на Советот за безбедност. Неговиот мандат трае пет години при што тој може да биде избран одново по истата постапка. Секретаријатот врши технички услуги за органите на Обединетите нации, ги подготвува заседанијата, ги публикува нивните изданија, извештаите и другите релевантни документи, при што е одговорен и за нивната дистрибуција. Надлежен е и за водење и чување на архивите и за објавување на нејзините официјални документи.

## Литература

* Игор Јанев,  International organizations and Integrations, pub. Institute of Political Studies, Belgrade,  2008, ISBN 978-86-7419-151-4
* Игор Јанев, Statutary order of International Organizations, Institute of Political Studies, Belgrade, 2009, ISBN 978-86-7419-191-0
Казаци

**Казаците** се туркиски народ, кој живее во Казахстан и нивниот процент од вкупниот број на население во Казахстан изнесува 68.5%. Казаците се со муслиманска вероисповед и го зборуваат казачкиот јазик. Вкупниот број на Казаците е околу 17 000 000, од кои во Казахстан живеат 12 000 000, а во Кина 1 800 000.


Податотека:Carte Kazakhstan.png|Казахстан
Податотека:Location of Altay Vilayiti.PNG|Автономен казашки регион во Кина







</noinclude>
Категорија:Народи во Казахстан
Категорија:Народи во Русија
Аорта

**Аортата** е најголемата артерија во човечкото тело.

 
Излегува од левата срцева комора и гранејќи се на повеќе артерии носи оксидирана крв низ целото тело. Најпрвин оди нагоре (нагорна аорта), формира аортен лак, се спушта во градната празнина како градна аорта и стомачната празнина како стомачна аорта.

## Клиничко значење
* Аортална аневризма
* Аортална коарктација
* Аортална дисекција
* Аортална стеноза
* Аортит
* Атеросклероза

Категорија:Артерии
Слезина

**Слезина**, **слезена**, **сплина** или архаично **далак** (лат. lien) — орган на лимфниот систем. Таа претставува депо - орган и складира крв, а исто така ги отстранува изумрените црвени крвни зрнца. Сместена е на левата, горна страна од абдоменот, зад желудникот и под дијафрагмата. Има две страни од кои едната кон дијафрагмата, а другата кон стомачните органи на која се наоѓа влезен отвор. Од тука влегува слезенска артерија, а излегува слезенска вена.

## Градба и функција
Слезината е изградена од две различни ткива: бела и црвена пулпа.
* Црвената пулпа - е местото каде што старите и оштетени црвени крвни клетки се отстранети од циркулација
* Белата пулпа - е секундарно лимфоидно ткиво во кое лимфоцитите реагираат на патогените донесени со крвта.

left|150px

## Наводи

Категорија:Лимфен систем
Гендун Друп

**Гендун Друп** (; 1391-1474) — првиот далај-лама, а со тоа и првиот владетел на Тибет којшто според будизмот се смета дека е реинкарнација на Авалокитешвара, бодисатва во сожалување.

Гендун Друп бил син на племенски номади коишто уште од детството го израснале својот син по пасиштата. Вистинското име на Гендун Друп било **Пема Дорје**. Уште од 7 години тој бил овчар, а по неколку години заминал во манастирот Нартанг каде што по долг престој станал еден од најценетите свети учители во земјата. Негов ушител бил неговиот чичко Је Цонгкапа којшто бил еден од најдобрите свети учители и реформатори.

Се вели дека Палден Ламо, женскиот заштитнички дух на светото езеро Ламо Ла-тсо му ветила дека ќе ја заштити реинкарнацијата на далај-лама. Вториот далај-лама Гендун Ѓацо го формирал системот на будистички свештеници коишто оделе да медитираат таму.

Во 1447 Гендун Друп го формирал значајниот манастир Ташилхунпо кај Шигатсе којшто подоцна станал седиште на вториот по ранг лама, панчен-лама.

Гендун Друп немал политичка моќ. Таа била сконцентрирана во рацете на будистичкото училиште Сакја, принцот од Цанг и монголскиот кан. За првпат политичка моќ еден далај-лама добил со владеењето на петтиот далај-лама Лозанг Ѓацо.

Гендун Друп има напишано и неколку дела, а најпознати се:

# *Сончевата светлина на патот до слободата*, коментар за Абидама-коса.
# *Уништувајќи ги силите на злото до правта*, поема за животот и делото на Буда Сакјамуни.
# *Песна на источната снежна планина*, поема посветена на Је Цонгкапа.
## Наводи

Категорија:Родени во 1391 година
Категорија:Починати во 1474 година
Ногајци

**Ногајците** се туркиски народ кој живее во Русија односно во републиките Дагестан, Карачаево-Черкесија и Чеченија, Ставрополски крај, и Астрахањска област. Повеќе од Ногајците се со муслиманска вероисповед и го зборуваат ногајскиот јазик. Вкупниот број на Ногајците е 103.660 по пописот од 2010.

## Галерија

|Ногајци во Дагестан
Слика:Location of Nogaysky District (Karachay-Cherkessia).svg|Ногајски дистрикт во Карачајево-Черкезија






</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Узбеци

**Узбеците** се туркиски народ кој живее во Узбекистан со околу 80% од вкупниот број на население. Вкупниот број на Узбеци во светот е 22 000 000 од кој во Узбекистан 16 000 000, во Авганистан 2 000 000, Таџикистан 1 500 000, Киргистан 800 000. Имаат муслиманска вероисповед и го зборуваат узбечкиот јазик.


Категорија:Туркиски народи
Категорија:Узбекистан
Ујгури

**Ујгурите** се туркиски народ кој претежно живее во Кина. Повеќе од Ујгурите се со исламска вероисповед и го зборуваат ујгурскиот јазик. Вкупниот број на Ујгурите е околу 9 000 000 од кои скоро сите живеат во Кина.

</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Кина
Евровизија 2004

[мини|десно|Настапот на [Сертаб Еренер на отворањето.]]
**Евровизија 2004** е одржана во Истанбул, Турција. На оваа Евровизија првпат беше воведена полуфинална вечер. Полуфиналето се одржа на 12 мај, а финалето на 15 мај. Победи Украина претставувана од Ruslana со песната Wild dances.

Категорија:Евровизија по години
Категорија:Турска музика
Категорија:Култура на Истанбул
Категорија:Музиката во 2004 година
Бери-бери

[200п|мини|[Тиамин пирофосфат]]

**Бери-бери** или **Берибери** е невролошко и кардиоваскуларно пореметување коешто настанува заради недостаток на витамин Б1. Оваа болест денес е доста ретка. Витамин Б1 е доста распространет во природата. Се наоѓа во секое овошје, житарици (особено интегрални) и зеленчук. Белиот шеќер и белото брашно немаат витамин Б1. Исхраната заснована на овошје, зеленчук и житарици ги задоволува потребите на организмот за овој витамин.

## Бери-бери како тема во уметноста и во популарната култура
* „Бери-бери“ (*Beri-beri*) - песна на швајцарската панк-рок група „Клинекс/ЛиЛиПУТ“ (*Kleenex/LiLiPUT*).

## Наводи

Категорија:Хиповитаминози
Јакути

**Јакутите** () се туркиски народ, кој главно живее во Република Јакутија во Руската Федерација, а некои се протегаат и во регионите Амур, Магадан, Сахалин и автономните области Тајмир и Евек. Тие претставуваат 48% од вкупниот број на населението во Јакутија. Во светот се проценува дека живеат околу 600.000 Јакути, од кои во Русија околу 444.000.

Повеќе од јакутскиот народ се со православна вероисповед и го зборуваат јакутскиот јазик.



## Галерија

Yakut costume10.jpg|Традиционален јакутски машки кафтан
Yakut costume 7.jpg|Традиционална јакутска женска облека
Yakuts Sakhas.jpg|Сахи, почеток на 20 век
Yakut Sakha herder.jpg|Саха говедар, околу 1900


## Наводи


Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Гендун Ѓацо

**Гендун Ѓацо Палзангпо** или само **Гендун Ѓацо** (1475-1541) бил вториот далај-лама. Тој е прокламиран како реинкарнација на Гендун Друп уште како младо момче.

Легендата вели дека тој кога научил да зборува тој им рекол на неговите родители дека неговото име било Пема Дорје коешто било вистинското име на првиот далај-лама Гендун Друп. Кога имал 4 години Гендун Ѓацо посакал да оди во манастирот Ташилхунпо и таму да живее со останатите монаси.

Тој стигнал до манастирот Тешилхунпо на возраст од 16 или 17 години, меѓутоа поради неколку контроверзи со љубомора тој морал да го напушти манастирот од каде што заминал во Ласа и учел во манастирот Дрепунг.

Кога свештениците ја барале личноста којашто била реинкарнација на претходниот далај-лама тие го нашле него,момче на 17 години. Очевидно тој им одговорил дека ги очекувал.

Тој бил славен учител којшто пишувал и мистична поезија. Гендун Ѓацо патувал насекаде, ширејќи го влијанието на учењето Гелуг и станал аббот на најголемиот манастир на учењето Гелуг, Дрепунг којшто во тоа време бил многу поврзан со далај-ламата. Како што ќе каже Сумпа Кенпо, големиот учител на Гелуг којшто исто така бил и творец на неколку Њингма тантрички доктрини.

Се вели дека Палден Ламо, женскиот заштитнички дух на светото езеро Ламо Ла-цо му ветила на првиот далај-лама Гендун Друп дека таа ќе ја заштити реинкарнацијата на далај-ламата. Гендун Ѓацо е познат и по тоа што тој го формирал системот на монаси коишто оделе на мдитација таму.

Во 1509 година тој отишол во јужен Тибет каде што го формирал манастирот Чокоргјел во близина на Лама Ла-цо, околу 115&nbsp;km североисточно од Цетанг на надморска височина од 4.500 m, додека езерото е на надморска височина од 5.000 m.

Гендун Ѓацо станал аббот на манастирот Ташилхунпо во 1512 година.

Категорија:Далај-лами
Категорија:Родени во 1475 година
Категорија:Починати во 1542 година
Димитрие Дурацовски

**Димитрие Дурацовски** (15 февруари 1952, Струга) — македонски писател.

## Животопис
Дурацовски е роден на  година во .. Завршил Училиште за применета уметност во Скопје. Работи како ликовен соработник во Народниот музеј во Струга. Член е на ДПМ од 1989 година.

## Творештво
Дурацовски е автор на книгите:
* Тајна историја (раскази, 1986),
* Црни пророци (раскази, 1996),
* Insomnia (роман, 2000),
* Бледи сенки, далечни гласови (роман, 2014).

Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „Џинџуџе во земјата на афионите“ (Темплум, 2022).

Дурацовски е припадник на т.н. петта генерација или Петти круг на автори, кои на македонската книжевна сцена се јавиле во 1980-тите години. Целиот опус на Дурацовски е во знакот на постмодернизмот. Со романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој направил голем пресврт во стилот. Во двете збирки раскази, тој пишуваал во стилот на фантастиката и ониричноста, со користење цитати, парафрази и позајмувања од други книжевни дела. Во „Инсомнија“, тој ја напуштил строгата, контролирана функционалност, вметнувајќи долги автобиографски пасажи и есеизирања. Во романот „Бледи сенки, далечни гласови“, тој ја напуштил функционалната димензија и навлегува во т.е. постмодерна носталгија.
 
За романот „Insomnia“, Дурацовски ја добил наградата „Рациново признание“.

## Награди
Во 2019 година, Дурацовски ја добил наградата „11 Октомври“ за животно дело.

## Значење и влијание
* „Спирала“ — расказ на македонскиот писател Ненад Јолдески.
* „Книжевноста предолго ја нема!“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.

## Наводи

Категорија:Македонски писатели
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Луѓе од Струга
Категорија:Членови на ДПМ
Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“
Категорија:Добитници на наградата „Рациново признание“
Унгарска азбука

**Унгарската азбука** ( е поставена врз основа на латиничната азбука со мали модифицирања на буквите за приспособување на звучниот сиситем што го користи јазикот.

## Подетален преглед на азбуката

## Наводи

## Поврзано
* Унгарски јазик

Азбука
Категорија:Латинични азбуки
Спортска сала Парк - Струмица

**Спортската сала „Парк“** е мултифункционална спортска сала во Струмица и се користи првенствено за кошаркарски и ракометни натпревари. Официјално е пуштена во употреба во 1981 година. Овој спортски објект во моментот е со сместивост од околу 1.800 гледачи. Со неа стопанисува и управува Општина Струмица.

Во оваа сала настапуваат кошаркарскиот клуб Струмица. Во објектот има и пинг-понг сала каде што настапува пинг-понг клубот Струмица.
## Наводи

Категорија:Кошаркарски собиралишта во Македонија
Категорија:Спортски сали во Македонија
Категорија:Спортски зданија во Струмица
Категорија:Градски Парк (Струмица)
Грузиска азбука

**Грузиска азбука** () — официјално писмото на кое се пишува грузискиот јазик и останатите картвелски јазици. Грузиската азбука е фонетска, како македонската, и има 33 букви.

Зборот „азбука“ на грузиски е  ანბანი (*anbani*) и потекнува од првите две букви од називите за сите три верзии на грузиското писмо. Трите азбуки изгледаат многу различно една од друга, но го имаат истиот распоред на буквите и истите имиња. Карактеристично за азбуката е што не разликува голема од мала буква.

## ''Асомтаврули'' (IV-V век)

## ''Нусхури'' (IX век)

### Пишување на нусхури
Следнава табела го прикажува начинот на пишување на секоја буква:

## ''Мхедрули'' (X век)

### Пишување на мхердули
Следнава табела го прикажува начинот на пишување на секоја буква:

## Транскрипција

## Поврзано
* Грузиски јазик
* Системи на пишување

## Наводи

## Користена литература
* 
* 

## Надворешни врски
* Граматика на грузискиот од Хауард Аронсон
* Грузиски превод со грузиска виртуелна тастатура
* Транслитерација: латиница ↔ грузиски
* Грузиски фонтови
* Транслитерација на грузискиот

*
Јонтен Ѓацо

**Јонтен Ѓацо** (1589-1616) бил четвртиот далај-лама. Како внук на монголскиот владетел Алтан Кан тој е единствениот далај-лама шпто не бил Тибеќанец, ако се смета дека честиот далај-лама Цангјанг Ѓацо кој бил Манпа (етничка група слична на Тибеќаните) се смета дека е Тибеќанец.

Јонтен Ѓацо бил контроверзен бидејќи бил разочаран од Монголците во веројатен обид за контрола над Тибет. Манастирите Гелугпа сепак го признале задалај-лама. Во 1601 година заедно со своите советници Монголци тој отишол во манастирот Дрепунг каде што тој учел од четвртиот панчен-лама Лобзанг Чоќи Ѓалцен.

Многу Тибеќани не го признаваат и се обидуваат да ја повратат моќта, поддржани од наредбата на учењето Кагју. Ова предизвикало граѓанска војна, а Јонтен Ѓацо бил принуден да ја напушти Ласа. Тој умрел во сомнителни околности на возраст од 27 години.

Категорија:Родени во 1589 година
Категорија:Починати во 1617 година
Црноризец Храбар

**Црноризец Храбар** (старословенски: *Чръноризьць Храбръ*) — анонимен средновековен  писател, кој живеел меѓу 9 и 10 век. Псевдонимот Црноризец Храбар значи „храбар калуѓер“.

мини|лево|Страна од најстариот препис на О писменех (1348)
Во науката се изнесени претпоставки дека Црноризец Храбар е псевдоним на некоја позната личност од првата словенска книжевност.

Некои слависти како Милош Вајнгарт и Блаже Конески сметаат дека под овој псевдоним се крие името на Св. Наум Охридски, еден од истакнатите ученици на Св. Кирил и Методиј и активен деец во Охридската книжевна школа, други како Ф. Снопка - Климент Охридски,  проф. Г. А. Илински - Јоан Екзарх, проф. Васил Златарски - Симеон I, Е. Георгиева - Црноризец Докс.

## „О писменех“
За Црноризец Храбар се знае дека е автор на делото „О писменех“ („За буквите“), напишано во Охридската или Преславската школа во почетокот на X век. Според податокот во делото, со кој се кажува: „Уште се живи што ги виделе нив“, Храбар го напишал „За буквите“ кон крајот на 9. или почетокот на X век, не повеќе од една генерација по Моравската мисија.

Тој во ова дело се јавува како заштитник на делото на светите браќа Кирил и Методиј и на нивните ученици. Тоа е дело што ја претставува историјата на словенската писменост, блескава одбрана на нејзината апологија и трајна афирмација на словенскиот јазик. Многу аргументирано го брани Кирило-Методиевото дело и се залага Словените да пишуваат и да читаат на свој јазик.

За популарноста на ова дело зборува фактот, што досега се откриени околу 80-тина негови преписи. Најстариот од нив е зачуван во Лаврентиевиот зборник од 1348 година, кој се чува во Ленинградската публична библиотека под сигнатура F.1. 376. Храбровото сказание „За буквите" е воведено во науката од К. Калајдович во 1824 година. Оттогаш па до денес се напишани импозантен број трудови во врска со делото на Црноризец Храбар.

Во Бугарија по него е именуван Варненскиот слободен универзитет.

## Наводи

## Поврзано
* „О писменех“

## Надворешни врски
* Од најстарата Историја на Писменоста Петар Илиевски 
* Иван Грудев - „Црноризец Храбар (IX - X век)“ 

Категорија:Словенска писменост
Категорија:Македонски писатели
Категорија:Македонски филозофи
Категорија:Средновековни писатели
Категорија:Преславска книжевна школа
Категорија:Средновековна македонска книжевност
Категорија:Охридска книжевна школа
Џамфел Ѓацо

**Џамфел Ѓацо** (1758-1804) бил осмиот далај-лама.
 
Роден е во месноста Лари Ганг во горен Цанг во југоападен Тибет.Неговиот татко Сонам Дарѓе и неговата мајка Фунцок Вангмо биле од Кам.Тие биле далечни потомци на еден од најголемите херои во епот за царот Гесар, Драла Цеѓал.

## Традиционална историја

Кога бил смислен Џамфел Ѓацо во селото имало голема берба на јачмен каква што немало претходно во Тибет.Кога мајката на Џамфел,Фунцок Вангмо вечерала со своите роднини се појавило виножито коешто ја допрело за рамо и и дало знак дека ќе роди свето дете.

Наскоро по раѓањето во шестиот месец од годината на огнениот бик (1758),светото бебе честопати пробувало да седне во позиција на медитација и да се сврти кон небото.Кога за тоа дознал шестиот панчен-лама Лобзанг Палден Јеши, тој изјавил дека тоа е всушност реинкарнација на далај-лама.

На возраст од две и пол години Јамфел бил однесен во манастирот Ташилхунпо во Шигатсе каде што била извршена церемонија во чест реинкарнацијата на далај-ламата.

Тој бил однесен во Ласа и прогласен за водач на Тибеќаните во Потала во седмиот месец од годината на водниот коњ(1762).Тогаш тој имал само 5(некаде 4) години,а церемонијата ја водел Демо Тулку Јамфел Јеши,првиот намесник којшто го претставувал далај-ламата кога тој бил многу мал.Церемонијата бил одржана во „Храмот над мислата во Втора Потала.“

Кратко потоа тој го дпбил и името Џамфел Ѓацо од Лобзанг Пандел Јеши, а целосно бил почестен во 1777.

Со земјата продолжиле да управуваат намесниците и за време на годината на дрвениот змеј (1784) кога намесникот бил испратен како амбасадор во Кина, па далај-ламата управувал само до враќањето на намесникот во 1790 година којшто дошол да му помогне.

Во 1788 имало конфликт помеѓу непалските трговци со волна и припадници на етничката заедница Гурка.Во 1790 Гурците извршиле инвазија на Тибет и освоиле неколку провинции вклучувајќи ги и Ња-нанг и Кји-дронг.Градот Шигатсе бил освоен заедно со манастирот Ташилхунпо,но Гурците се вратиле во Непал во 1791 година.Помеѓу двете страни било склучено примирје во 1796.

Англискиот далај-лама го изградил паркот Норбулинка и Летниот дворец во предградијата на Ласа. Тој исто така поставил и статуа на Буда за луѓето од јужен Тибет коишто во шеесеттите години на XX век биле однесени во Индија.

Џамфел Ѓацо починал во 1804 година, на возраст од 47 (некаде 46) години.

Категорија:Родени во 1758 година
Категорија:Починати во 1804 година
Лунгток Ѓацо

**Лунгток Ѓацо** или **Лунгтог Ѓацо**, а некаде и **Лунток Ѓацо** (1806-1815) бил деветтиот далај-лама.

Лунгток Ѓацо е роден во 1805 или 1806 година во близина на манастирот Чоекор во Дан Чокор, мало село во Кам до Тензин Чоекјонг и Дондуп Долма.

Во 1807 година тој бил препознаен како реинкарнација на осмиот далај-лама, Џамфел Ѓацо и бил однесен во Ласа со голема церемонија.Во 1810 тој бил поставен во Потала на Златниот престол на владата Ганден По-дранг. Тој ги примил обичаите од тогашниот панчен-лама и од него го добил името Лунгток Ѓацо.Истата година стариот регент Та-таск Нга-ванг Гон-по бил сменет,а нов регент станал Де-мо Тул-ку Нга-ванг Ло-занг Туб-тен Јиг-ме Гја-тсо (умрел во 1819).

Англискиот истражувач Томас Менинг во 1812 година ја опишал средбата со Лунгток Ѓацо којшто имал седум години,а по неговиот раговор со „детето“ тој заплакал од неверување за тоа што го видел и чул. Менинг пишува дека далај-ламата бил одлично образуван за едно дете, имал прекрасно младо лице и бил добро расположен.

За жал тој останал кратко должен до неговата смрт во 1815 година на возраст од 9 години. „Целата нација нурнала во тага“, којашто завршила 8 години подоцна со препознавањето на новата реинкарнација.

Категорија:Родени во 1805 година
Категорија:Починати во 1815 година
Дутлок

**Дутлок** е една од најголемите населби во Гостивар. Таа е една од најтивките населби оддалечена од градскиот метеж и врева, сместена на десната страна на реката Вардар, поточно позади болницата и градскиот парк во Гостивар. Тука се наоѓаат и средните училишта во Гостивар,како што се: економското, гимназијата и медицинското средно училиште. Исто така во склоп на населбата Дутлок се наоѓаат судот и градскиот фудбалски стадион.
Во оваа населба најголемиот дел од населението се Македонци, па потоа следат Албанци и во мал дел Турци и Роми. Интересно е тоа што иако е мирна населба сепак ноќниот живот во Гостивар почнува во тамошнитe кафе-дискотеки Hard Rock,Cooffe Club People и Planet Cafe.

Категорија:Населби и маала во Гостивар
Латвиска азбука

**Латвиската абука** (лет. *latviešu alfabēts*) или наречена **летонска азбука** е писмото што се користи за летонскиот јазик, и заснована е на латиницата и има 33 букви. 22 букви од азбуката се латинични а додека останатите букви се посебно означени букви (со надредни и подредни знаци) приспособени на гласовниот систем на латвискиот јазик, кој е мошне сличен на македонскиот. Буквите се следниве:

Денес, буквата *о* во латвискиот јазик се изговара на три начина и тоа како /uo/, /o/ или /oː/. Односно како дифтонгот *uo*, потоа може да се сретне и изговор на буквата како обична o или како долга o.

## Азбуката
:**''Напомена:** При предавањето на латвиските поими на македонски, должината на самогласките не се бележи.'' Таа е претставена со удвоени македонски примери во табелата само за да се добие претстава за нивната звучност.

## Наводи

## Поврзано
* Литванска азбука
* Латвиски јазик

Категорија:Латинични азбуки
Азбука
Естонска азбука

**Естонската азбука** е писмо што го користи естонскиот јазик, заснована е на латиницата но со поголемо германско влијание врз неа. Како последица на тоа естонската азбука ги има буквите Ä, Ö и Ü. Буквите Ö и Ü ги имаат истите звучни вредности како истоимените германски букви, буквата Ä има звучната вредност [æ:], како што и во други јазици од иста група, на пример во финскиот. 

Азбуката има 32 букви и во неа се вклучени таканаречени *странски букви* како што се: F, Š, Z и  Ž и тие се користат во зборови што се од странско потекло. Исто така во странски зборови се користат буквите C, Q, W, X и Y. Без странските букви естонската азбука брои 23 букви.

Категорија:Естонски јазик
Категорија:Латинични азбуки
Словенечка азбука

**Словенечката азбука** е писмо што го користи словенечкиот јазик. Азбуката е заснована врз стандардната латинична азбука но вклучува и неколку посебни букви сè со цел задоволување на потребите на фонетскиот систем на стандардниот словенечки јазик. Азбуката има 25 букви и во неа не се вклучени диграфите што се користат во словенечкиот јазик како што се диграфите Lj, Nj и Dž. Исто така останатите стандардни латинични букви како што се W, X и Y можат да се сретнат но само во зборови од странско потекло. Поради сличноста и блискоста со останатите јужнословенски јазици, во словенечкиот јазик можат да се сретнат и буквите Ć и Đ и најчесто се користат во зборови и имиња од српско или хрватско потекло.

## Азбука

## Поврзано
* Словенечки јазик
* Словенија

Категорија:Латинични азбуки
Категорија:Словенечки јазик
Гаица

**Гаица** или **Гаева латиница** (српскохрватски: *гајица/gajica*), именувана и како **абецеда** (српскохрватски: *абецеда/abeceda*) — облик на латиница кој се користи за пишување на српскохрватскиот јазик и неговите стандардизирани варијанти, српски, хрватски, босански и црногорски. Азбуката е развиена од страна на Лудевит Гај во 1835, по кого е и именувана.

[thumb|right|200px|[Лудевит Гај]]
thumb|right|200px|Азбука на Европа 1901.

## Азбука

## Поврзано
* Српска азбука
*Хрватски јазик

## Надворешни врски
# Stjepan Babić, Božidar Finka, Milan Moguš, Hrvatski pravopis, Školska knjiga, Zagreb, 1971.
# Lada Badurina, Ivan Marković, Krešimir Mićanović, Hrvatski pravopis, Matica hrvatska, Zagreb, 2007. ISBN 978-953-150-815-5
# Stjepan Babić, Božidar Finka, Milan Moguš, Hrvatski pravopis, Školska knjiga, Zagreb, 2000.

Категорија:Хрватски јазик
Категорија:Латинични азбуки
Кримски Татари

**Кримски Татари** (, , ) — туркиски народ кој претежно живее во Украина (264.000), Узбекистан (235.000), Романија (22.000), Таџикистан (9.200), Бугарија (5.800), Русија (3.900) итн. Говорат кримскотатарски јазик од групата на туркиските јазици. Во XIII век ја примиле исламската вера, за подоцна Крим да стане еден од најважните исламски центри во светот. Во време на Втората светска војна, Сталин ги раселил по светот.

## Прогон

Прогонот на Кримските Татари (*sürgünlik*) е организирана насилна депортација на Кримските Татари од страна на државата во 1944 г. Советските власти организирано ги раселувале Кримските Татари во Узбекистан и останатите делови на државата. Симбол на оваа депортација е парната машина.

Обиди да иселување на Кримските Татари од Крим се појавиле на неколку наврати, дури и пред Крим да биде припоен кон Русија во 1783 година, но сепак тие обиди не биле успешни. Во 1944 г. советските власти одлучиле да ги иселат Кримските Татари од Крим по наредба на Сталин и Лаврентиј Берија, поради активното учество на Татарите во Втората светска војна како колаборационисти на нацистичка Германија. Имено, во јануари 1942&nbsp;г. Татарите ја формираат Einsatzgruppen 11 која влегува во составот на СС бригадите и е одговорна за етничко чистење во руралните предели на Крим и јужна Украина.

Во 2012 г. во Украина постоеле 500.000 муслимани, од кои 300.000 се Кримски Татари.

## Наводи

## Надворешни врски
* Страница на Националната партија на Кримските Татари


Категорија:Народи во Русија
Италијанска азбука

**Италијанската азбука** е писмо што се користи за италијанскиот јазик. Заснована е врз латиницата и има  21 буква. азбуката има 5 самогласки и тоа се *a, e, i, o и u* од кои само *а* има една вредност а додека останатите четири самогласки имаат по две вердности. Буквите C и G ги означуваат гласовите *к* и *г* кога се пред сите останати букви со исклучок на *i* и  *е*, тогаш се исговараат како *ч* односно *џ*. Буквата h на почеток на збор е тивка, не се изговара. Буквата Z може да се изговори како *з* или како *ѕ* а додека буквите ZZ се изговараат како *ц*.

## Азбука

## Поврзано
* Италијански јазик
* МФА табела за италијански јазик
* Правопис на италијанскиот јазик
* Граматика на италијанскиот јазик
* Фонологија на италијанскиот јазик
* Македонска транскрипција на италијанскиот јазик

Категорија:Романски јазици
Категорија:Латинични азбуки
Уруми

**Урумите** се туркиски народ кој претежно живее во Украина. Оваа туркиска заедница во 1780 година од Крим се населила во Украина. Постојат некои претпоставки дека тие всушност се Грци, кои го зборуваат турскиот јазик по што го добиле и името *Уруми*. 





Категорија:Туркиски народи
Категорија:Понт
Шпанска азбука

**Шпанската азбука** е една од најфонетските латинични азбуки. Се користи за шпанскиот јазик  и  е заснована врз латиницата. Има 29 букви во азбуката но изговорот е различен во зависност од тоа каде е зборуван јазикот. Има 5 самогласки и тие можат да се сретнат и како акцентирани а додека буквата u може да се сретне на два начина и тоа како ú или ü. Карактеристична буква за шпанскиот јазик е буквата Ñ што е еднаква по вредност со македонската буква њ.

## Азбука
Подолу е претставена шпанската азбука со имињата на буквите. Имињата на буквите варираат од местото каде е зборуван јазикот. Во табелата е претставена стандардната шпанска азбука користена во Шпанија.

Категорија:Романски јазици
Категорија:Латинични азбуки
Литванска азбука

Литванската азбука е писмо што се користи за литванскиот јазик, заснована е врз латиницата со некои мали модифицирања на некои букви за потребите на фонетскиот систем на литванскиот јазик. Азбуката има 32 букви но распоред на буквите не е сосема ист со стандардната литинична азбука. Така на пример буквата Y не се наоѓа на крај од азбуката туку помеѓу буквите I и J. Посебно означените букви се користат како такви но исто така може да се сретнат и како диграфи. На пример буквата Č може да се запише и како CH. Должината на буквите не се означува.
## Азбуката

Категорија:Латинични азбуки
Категорија:Литвански јазик
Хакази

**Хакази** (*Тадарлар*) — туркиски народ, кој живее во руската автономна република Хакасија каде сочинува 12% од вкупниот број на население. Хаказите се одликуваат со темна кожа и очи, црна коса и брада. Во Руската Империја Хаказите биле познати како *минусински Татари, абакански Татари, енисејски Турци*. По создавањето на Советскиот Сојуз многу етнички групи се споиле помеѓу себеси во една нација - Хакази. 
Повеќе од Хаказите се со православна вероисповед и го зборуваат хакаскиот јазик. Вкупниот број на Хаказите е околу 80 000.

## Потекло
Потеклото на Хаказите е спорно. Некои научници ги сметаат за потомци на Јенисеј Киргиз, додека други веруваат дека по наредба на средновековниот монголски хан, Јенисеј Киргиз се преселиле во Средна Азија. Се верува дека Хаказите и Фују-Киргизите се поблиску до античкиот Јенисеј Киргиз, кои се и сибирскотуркиски (североисточнотуркиски народи), отколку до Киргизите од современиот Киргистан, кои се кипчачкотуркиски (северозападнотуркиски народи).

## Поврзано

## Наводи

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Народи во Сибир
Туванци

**Туванци**, или *Тувинци* (тувански: *Тывалар*), се туркиски народ кој живее во јужниот дел на Сибир. Историски, Туванците се познати како едни од Уријанхаите во монголската историографија. Туванците живеат во руската федерална република Тува, каде се мнозинство од населението. Туванците зборуваат на тувански јазик, и се следбеници на тибетскиот будизам. Туванците традиционално биле номади и живееле во јурти. 

## Култура

### Јазик

Туванскиот е мајчин јазик на Туванците. Јазикот е дел од северната или сибирската група на туркиски јазици. Јазикот е составен од четири главни дијалекти: централен, југоисточен, западен и североисточен дијалект. Јазикот се пишува на кирилица, поточно на туванска азбука.

### Религија
Доминантна религија меѓу Туванците е тибетскиот будизам. Покрај него, се практикува и традиционалната религија тенризам, што е всушност туркиски шаманизам. 

## Наводи

## Поврзано
* Тувански јазик
* Тува

## Надворешни врски
* Истражување меѓу Туванците во Јужен Сибир 
* Тува: Сајански Планини 
* Пејачки Камења - Република Тува

</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Народи во Кина