open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Ваташа

**Свети Архангел Михаил** — гробишна црква во приградската населба Ваташа, сместена на височинка над населбата.

## Историја

Црквата започнала да се гради во ноември 2014 година во близина на селските гробишта. Новата црква се градела во непосредна близина на старото црквиче кое некогаш постоело. Камен-темелникот бил осветен од страна на митрополитот Повардарски г. Агатангел.

Црквата во 2023 година уште не била во целост довршена.

### Стара црква

Старата средновековна црква била веројатно изградена во втората половина на XIV век.

## Галерија


Податотека:Селски гробишта во Ваташа.jpg|Гробиштата во Ваташа (2017)
Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Ваташа 2.jpg|Поглед на идната купола (2017)
Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Ваташа 3.jpg|Апсидата (2023)
Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Ваташа.jpg|Поглед на црквата (2017)


## Поврзано
* Ваташа
* Повардарска епархија
* Кавадаречко архијерејско намесништво
* Ваташка парохија

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Ваташа
Ваташа
Битка кај Бадр

**Битката кај Бадр** — битка која се одвила на 13 март 624 година помеѓу муслиманите од Медина предводени од страна на Мухамед против Курејшите на чело со Абу Џехл од друга стрна. Битката завршила со муслиманска победа.

## Битка

Мухамед во 622 година ја напуштил Мека, и со своите поддржувачи, се преселил во Медина. Отворениот конфликт со меканите започнал по грабежот на муслиманите во караваните од Мека. Имало значителен недостаток во Медина, бидејќи бројот на жители се зголемил. Меканците морале да интервенираат. Првата голема победа ја постигнал Мухамед во 624 година во Бедр, 120 километри југозападно од Медина. Бројната супериорност била на страната на Курејшите, кои биле околу 900 додека муслиманите биле околу 300. Водачот на Курејшите, Абу Џехл бил убиен во битката.

## Надворешни врски

Категорија:Битки на Мухамед
Категорија:Битки на Абу Убаидах ибн ал-Џарах
Категорија:Мухамед во Медина
„Гама Дизајн“ - Петралинци

**Гама Дизајн** — пилана и претпријатие од дрвната индустрија за производство и обработка на дрво, палети, дрвени боксови, транспортни сандуци, дрвена граѓа за градежништво, амбалажа и пелети од село Петралинци, Струмичко, Македонија.
алт=дрвен транспортен бокс|мини|Различни видови на дрвени боксови произведени од Гама Дизајн.

## Историјат
Гама Дизајн е основана 2003 година од браќата Горан и Митко Андонови. Зачетоците во правец на дрвна индустрија доаѓаат како продолжување на работата на нивниот татко, Дине Андонов - еден од првите “тишлери“ (занаетчија кој работи со дрво и мебел) во регионот, кој работи во оваа дејност уште од 1993 година и долги години вложува во усовршување на занаетот, но и обука на безброј други луѓе кои во иднина ќе бидат носители на индустријата со дрво и мебел во регионот и државата, 

Почетниот фокус на Гама Дизајн е производство на дрвена граѓа за мебел, за подоцна да се специјализра и опреми во фабрика за производство на секаков вид на палети, бокс палети, транспортни сандуци и други производи и амбалажа од дрво. 

Периодот 2015/2016 година настапува најтешкиот период за Гама Дизајн, кога поради ниските цени на дрвената граѓа и тешката наплата, се прават драстични промени кои подоцна се покажуваат како правилни и носат резултати. Следствено, после неколку последователни години вложување во доопремување и најдобар квалитет, стабилни партнери и квалификуван кадар, Гама Дизајн влегува во кругот на лидери во областа на производство на палети и дрвена амбалажа, во Македонија и стекнува доверба и соработува со најголемите компании во државата, а се почесто и надвор.

## Производство
Производството на пиланата „Гама Дизајн“ го сочинуваат следните дрвни производи: палети, , транспортни сандуци, дрвени кутии, бокс палети и друг вид на амбалажа од дрвен материјал, дрвени елементи за мебел, како и пелети за греење.

## Галерија
алт=Дрвени палети и транспортни сандуци, бокс палети.|мини|Различни палети, бокс палети, дрвени боксови и транспортни сандуци за секаква намена, посебно за извоз во било која земја во светот.

Категорија:Македонски претпријатија од дрвната индустрија
Категорија:Економија на Струмица
Пилана

**Пилана** (или **стругарница**) — објект каде што исечените трупци (балвани) од дрва од шумата се сечат и обработуваат во дрвена граѓа. Пред пронаоѓањето на пиланата, трупците на дрво биле правени на различни рачни начини, како цепење и  стругање, сечење, или почесто со бичкање односно рачно сечење од страна на двајца мажи со посебен вид на пила (бичкија), еден над друг во посебно ископана јама подолу. Најраната позната механичка пилана е пиланата во Јерапол, римска пилана со напојување со камена стругарница во Јерапол, Мала Азија која датира уште од 3 век од н.е. Други пилани со водено напојување од 11 век биле широко распространетi во Шпанија и Северна Африка, Блискиот Исток и Средна Азија, и во следните неколку векови, започнале да се шират низ Европа. Принципот на сечење и стругање (бичкање) на дрвото од првичното кружно движење на стругарското тркало било заменето во заемно движење со сечилото. Општо земено, само пилата е во погон под напојување (на вода, гориво или струја), додека трупците дрво мора да бидат рачно поставени за сечење. Првично подобрување на стругарството  развојот на подвижно внесување на трупците, исто така со водено напојување, со цел тие постојано да се движат низ сечилото.
## Галерија


File:Römische Sägemühle.svg|Нацрт-шема на пилана на погон на водено напојување
File:American sawmill, circa 1920.jpg|Пилана во САД, околу 1920
File:Дрвна индустрија 02.jpg|Современа пилана на „Гама Дизајн“ - Петралинци, Струмичко
File:Дрвна индустрија 03.jpg|Современа пилана на „Гама Дизајн“ - Петралинци, Струмичко
File:Дрвна индустрија 05.jpg|Современа пилана на „Гама Дизајн“ - Петралинци, Струмичко



Категорија:Дрвна индустрија
Хенри Волтер Бејтс

мини|Хенри Волтер Бејтс

**Хенри Волтер Бејтс** (роден на 8 февруари 1825 во Лестер, Англија, † 16 февруари 1892 во Лондон) е англиски природонаучник, еволутивен биолог и ентомолог. Тој бил основан од неговата амазонска експедиција, која започна во 1848 заедно со Алфред Расел Волес. Бејтс го испратил во неговото враќање од Бразил во 1859 година повеќе од 14.000 видови (повеќето инсекти), 8.000 беа нови за науката, во Англија. Тој беше поранешен следбеник на еволутивната теорија на Чарлс Дарвин. "Бејтс мимикри" е именуван по него.

## Живот

Хенри Волтер Бејтс е роден на 8 февруари 1825 година во Лестер, најстариот од четирите синови на плетениот производител. На 13-годишна возраст, започнал школување со трговец со трикотажа. Во своето слободно време собирал инсекти. Во 1843 година објавил кратка работа на бубачки во списанието "Зоолог". Тој се дружеше со Алфред Расел Волес, кој исто така беше голем ентомолог. По читањето на книгата на Вилијам Хенри Едвард за неговата експедиција во Амазон, тие одлучија сами да ги посетат тропските дождовни шуми и да го финансираат своето патување со продажба на собраните примероци на инсекти. Бејтс се откажа од својата работа како канцелариски работник, и тие почнаа заедно на нивната експедиција.

Во 1848 година тие слетале во Пара (денес Белем), каде што останале околу една и пол година и од каде што ги направиле своите екскурзии во устата на Амазон. Во 1850 година нивните патишта се разделија и сите истражуваа и се собраа за себе.

Santarém (Пара) беше главната база за Бејтс три години. Од тука ја истражувал областа и Рио Тапајос, една од најголемите притоки на Амазон. Повторно и повторно испраќа собрани примероци (цицачи, птици, влекачи, риби, инсекти, мекотели, зоофити (морски животни)) во Европа до музеи и колектори. Тој се преселил возводно и истражувал флора и фауна во областа Ега (сега Тефе), Фонте Боа и конечно Саун Пауло де Оливиенца во близина на границата со Перу. По единаесет години во Бразил, се вратил во Англија во 1859 година.

мини|Гробот на Хенри

Преку своето патување, тој направи значителен придонес во разбирањето на еволуцијата. Тој го открил подоцна именуван по него, мимика на Бејтс. Безобѕирните животни го преземаат изгледот (дефанзива) на беспомошни или неживи животни и со тоа ги мамат своите непријатели.

Во 1863 година се оженил со Сара Ен Мејсон.

По аплаузната апликација на позицијата на зоолошката служба на Британскиот музеј, тој работел од 1864 како вработен во Кралското географско друштво. Во 1881 година станал член на Кралското друштво во Лондон. Хенри Валтер Бејтс почина на 16 февруари 1892 година од бронхитис.

Категорија:Англиски биолози
Категорија:Англиски истражувачи
Категорија:Членови на Кралското друштво
Категорија:Родени во 1825 година
Категорија:Починати во 1892 година
Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон
Виктор Скрипник

**Виктор Анатолијович Скрипник** (; роден на 19 ноември 1969) — украински фудбалски тренер и поранешен играч од одбраната.

## Играчка кариера
### Клупска кариера
Како играч, во својата кариера Скрипник играл за три клубови и тоа Днипро (во два наврати 1986-1989 и 1994-1996), Металург Запорожје во својата родна Украина и германскиот Вердер Бремен. Својте најголеми успеси во кариерата ги доживеал во дресот на Вердер Бремен со кој ги освоил Бундеслигата во сезоната 2003-2004 и Купот на Германија во сезоните 1998-1999 и 2003-2004. Веднаш по завршувањето на сезоната 2003-2004 во која со Вердер ја освоил двојната круна, Скрипник објавил крај на својата кариера.

### Репрезентативна кариера
Скрипник дебитирал за украинската репрезентација во 1994 година во натпревар против Литванија. Тој одиграл 24 натпревари за својата репрезентација во периодот 1994–2003 и постигнал два гола.

## Тренерска кариера
Во јуни 2013, Скрипник бил назначен за тренер на Вердер Бремен II. По успешната работа во вториот тим, во октомври 2014 бил назаначен за тренер на првиот тим на Вердер, откако тренерот Робин Дут добил отказ неколку дена порано. На 18 септември 2016, Скрипник добил отказ на функцијата главен тренер на Вердер Бремен, заедно со својот помошник Торстен Фрингс.

## Тренерска кариера

## Титули
#### Вердер Бремен
*** [[Бундеслига]]** (1) : 2003-2004
*** [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]** (1) : 1998–1999, 2003–2004

## Надворешни врски

*Виктор Скрипник на soccerway 
*Виктор Скрипник на transfermarkt 
*Виктор Скрипник на espn 
*Виктор Скрипник на whosocred

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Украински фудбалери
Категорија:Украински фудбалски тренери
Категорија:Фудбалери на ФК Днипро
Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен
Категорија:Родени во 1969 година
Караџичка каменоломка

**Караџичка каменоломка** (науч. *Saxifraga karadzicensis*) — ендемит во флората на Македонија од семејството Каменоломки.

 Се развива во пукнатини на карпи
(хазмофит). Караџичката каменоломка ја има само за планините Јакупица (Салаковски Езера) и Караџица.

## Наводи

Категорија:Каменоломки
Категорија:Флора на Македонија
Коментар на Наум

**Коментар на Наум** означен како **4QpNah** е дел од Свитоците на Мртвото Море, најден во пештерата 4 кај Кумран. Откриен е во август 1952 година. Ракописот содржи стихови од библиската Книга на пророкот Наум.

Коментарот кој се однесува на историски настан се однесува на делот од „Книга на пророкот Наум“ 2:11b: „Онаму каде лавовите влегуваат, таму одат и младенчињата...“


"[Ова се однесува на Деметриј, кралот на Грција, кој сакаше да влезе во Ерусалим преку оние кои сакаат ласкање; [но никогаш не падна под] власт на кралевите на Грцијаод Антиохиј до појавата на владетелите на Китим...."


Според Лери Р. Хелјер и други научници, Деметриј што се споменува во текстот е Деметриј III Евкер (95-88 г. п.н.е.), селевкидски крал кој го победил Александар Јанеј во битка, но бил присилен да се повлече во Сирија. Според тоа, „оние кои сакаат ласкање“ се Фарисеите.

## Литература
* Allegro, John M., *Qumran Cave 4, I (4Q158-4Q186)* DJD V. (Oxford, 1968) *editio princeps*, pp.&nbsp;37–42.
* Berrin, Shani L., *The Pesher Nahum Scroll from Qumran: An Exegetical Study of 4Q169*. (Leiden: BRILL, 2004) 
* Berrin, Shani L., "Pesher Nahum" in *Encyclopedia of the Dead Sea Scrolls*, eds Lawrence H. Schiffman and James C. VanderKam, Volume 2. (Oxford, 2000) , pp.&nbsp;653–655.
* Doudna, Gregory, *4Q Pesher Nahum: A Critical Edition*. (Sheffield Academic Press, 2002) 
* Charlesworth, James H., Henry W. L. Rietz, Casey D. Elledge, and Lidija Novakovic. *Pesharim, Other Commentaries, and Related Documents.* The Dead Sea Scrolls: Hebrew, Aramaic, and Greek Texts with English Translations 6b. Louisville: Westminster John Knox, 2002. (More recent publication of the Hebrew text and English translation on facing pages)
* Cross, Frank Moore. *The Ancient Library of Qumran.* 3d ed. Minneapolis: Fortress, 1995. (General reading on the Dead Sea Scrolls in general, their discovery, and contents)
* Ingrassia, David,(2002)CLASS 3 Biblical Commentaries:Pesharim.  Dead Sea Scrolls and the Bible. 
* Dead Sea Scrolls Pesher Nahum 

## Наводи

Категорија:Свитоци од Мртвото Море
Категорија:Наум (библиска книга)
Дитирамб

мини|десно|upright=1.1|Свирач на аул со семејството пред Дионис и Артемис, 360-350 г.пр.н.е.. 
**Дитирамб** — возвишена лирска песна, испеана во чест на некого.

## Историја
Првобитно, во Стара Грција, дитирамбот претставувал обредна песна во чест на богот Дионис.

## Дитирамбот како тема во уметност аи во популарната култура
* „Дитирамб“ (*Dithyrambe*) - песна на германскиот поет Фридрих Шилер.
* „Дитирамб“ (*Ditirambo*) - шпански филм од 1969 година, во режија на Гонсало Суазрез.

## Наводи

Категорија:Поезија
Поликрат

мини|Поликрат со фараонот Амасис II (илустрација од 19 век).
**Поликрат** - старогрчки владетел.

## Животопис
Поликрат бил тиранин (старогрчки поим за апсолутен владетел) кој владеел со островот Самос во VI век п.н.е. Тој бил умен, но со деспотски карактер. Животот го загубил трагично во борба против Персијанците.

## Поликрат како тема во уметноста
* „Прстенот на Поликрат“ (*Der Ring des Polykrates*) - песна на германскиот поет Фридрих Шилер.

## Наводи

Категорија:Стара Грција
Категорија:Родени во непозната година
Алфред Сисли

мини|Алфред Сисли

**Алфред Сисли** (франц. Alfred Sisley;  —  ) бил британски импресионистички сликар на пејзажи кој живеел во Франција.

## Животопис

Алфред Сисли е роден во Париз од англиски родители, Вилијам Сисли и Фелисје Сел. Во 1860-те години студирал сликарство во ателјето Чарлс Гелер, каде се запознал со сликари како што се Фредерик Базиј, Клод Моне и Пјер Огист Реноар. Зеадно сликале пејзажи за што подобро да ги реализираат падовите на сончевите зраци на останатите објекти во природата. Благодарение на оваа постапка, што било иновација од тоа време, резурлирало со поживи тонови и појаки бои на платното на Алфред Сисли пружувајќи и на тогашната публика нешто што дотогаш не виделе. За разлика од неговите импресионистички колеги на кои лошо им одело, Алфред Сисли имал помош од неговиот татко кој му давал пари кога му требале.

Студентските дела на Алфред Сисли се за жал изгубени. За сегашната најрана работа, „Lane near a Small Town“ се верува дека е насликана околу 1864 година.

Во 1860-тите влегува во врска со Евгелија Лецкузец, со која подоцна ќе има две деца. Таа врка траела 30 години сè до нејзината смрт, три месици пре Алфред Сисли во 1899. година. Алфред Сисли се наоѓал во Лондон, 1871 година, сè додека не ја открил сликата на Вилијам Тарнер и најверојатно Џон Констабл. Ова открите многу влијаело на него како на импресионистички сликар, и на неговите следни слики може да се види влијание од овие англиски сликари.

Алфред Сисли умрел во Морт-сур Лонг на свои 59 години.

Категорија:Англиски сликари
Ева Гонсалес

мини|Ева Гонсалес.

**Ева Гонсалес** (франц. Eva Gonzalès; Париз,  — Париз, ) — француска сликарка на импресионизмот. Таа била единствен ученик на сликатот Едуар Мане. Како и тој, таа никогаш не изложила слики со други импресионисти, но нејзините слики се јасно класифицирани во оваа насока.

Ева Гонсалес умрала на првото породување, точно шест дена после смртта на својот учител, Едуар Мане.

## Галерија


Слика:Edouard Manet Eva Gonzales.jpg|Едуар Мане: *Портрет на Ева Гонсалес*
Слика:Eva Gonzales - Enfant de troupe.JPG|Ева Гонсалес: *Der Hornist* 
Слика:Eva GonzalÈs - Plage de Dieppe vue depuis la falaise Ouest.jpg|Ева Гонсалес: *Strand von Dieppe* 
Слика:Eva Gonzalès - Une loge aux Italiens.jpg|Ева Гонсалес: *Театар во Италија*
Слика:Eva Gonzalès - Morning Awakening.jpg|Ева Гонсалес: *Утринско будење*
Слика:Eva Gonzalès - The Milliner.jpg|Ева Гонсалес: *Модисткиња* Институт за уметност во Чикаго
Слика:Eva Gonzalès - Nounou avec enfant.jpg|Ева Гонсалес: *Дадилка со дете* Национална уметничка галерија Вашингтон
Слика:Eva Gonzalès - Roses dans un verre.jpg|Ева Гонсалес: *Ружи во ваза* Приватна колекција 


Категорија:Француски сликари
Ex Ponto (книга на Иво Андриќ)

**Ex Ponto** - збирка со песни во проза на Иво Андриќ. Првобитно, книгата била објавена во 1918 година во издание на „Књижевни југ“ од Загреб.

## Содржина
Книгата се состои од три дела и епилог. Во првиот (мариборски) дел се содржани сеќавања за деновите поминати во затворот, за студот и стравот кои се јавуваат ноќе, за болката на мајката на авторот, за неговиот дом, за двете пропаднати љубовни врски, а во овој дел се појавува и имагинарната личност од творештвото на Андриќ - Елена. Вториот дел содржи сеќавања, размислувања и лирски описи од периодот по излегувањето од затворот: размислувања за жените, за осаменоста, за злото во луѓето и за природата, случки од патувањето со воз, прославата на Велигден, смртта на Никола Балта итн. Третиот дел се состои од сеќавања и размислувања за осаменоста, за недостатоците на луѓето, за здодевниот провинциски живот, за непроспиените ноќи, за замислената идеална жена, за есента и пролетта, за иднината, за Бога, за смртта, итн. Сепак, наспроти тмурното расположение што провејува низ книгата, таа завршува оптимистички, истакнувајќи ја убавината на животот.

## Наводи

Категорија:Дела на Иво Андриќ
Категорија:Српска поезија
Категорија:Југословенска поезија
Категорија:Книги од 1918 година
Кристина Њагу

**Кристина Џорџана Њагу** (, р. ) е романска ракометарка, лев бек на ЧСМ Букурешт и на романската репрезентација.

Таа е единствената ракометарка во историјата на овој спорт која трипати била наградена со титулата ИХФ најдобар играч на годината.

Таа исто така е моментален капитен на својата репрезентација.

## Биогреафија
Кристина Њагу е родена во Букурешт на 26 август 1988 година, во областа Гентеа. Таа има две постари сестри.

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Романски ракометарки
Категорија:Ракометарки на Будуќност
Категорија:Ракометарки на ЧСМ Букурешт
Христо Калајџиев

**Христо Калајџиев** бил раководен деец на македонското револуционерно движење и на БКП. Во 1919 година бил член на БКП задолжен да дејствува меѓу македонската прогресивна емиграција и македонското население во Пиринскиот дел на Македонија. Бил апсен, затворан, и интерниран во концентрациони логори. Постоењето на македонската нација го сметал за факт, а тоа се гледа и од *[[s:Апел_до_Македонците_во_Бугарија_во_1944|Апелот до Македонците во Бугарија]],* чиј потписник е заедно со други видни револуционери и дејци како: Павел Шатев, Туше Делииванов, Петар Шанданов, Ангел Динев, Михаил Герџиков и др.
мини|Септември, 1944 година ''Апел до Македонците во Бугарија''. Еден од потписниците е и Христо Калајџиев.
По Резолуцијата на Информбирото (1948) наполно се солидаризира со големодржавната политика на БКП.

## Надворешни врски
* Христо Калајџиев, „За нацијата и националното прашање“, Македонска мисъл кн. 9-10, год. 2, 1946 - Софија.

Категорија:Бугарски политичари од Македонија
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Членови на Македонскиот научен институт
Категорија:Починати во Софија
Категорија:Интернирани во „Крсто Поле“
Категорија:Дејци на Велешкото благотворително братство
Карпош (населба во Струмица)

**Карпош** — приградска населба сместена во северозападниот дел на градот Струмица.

Категорија:Географија на Струмица
Тамбов

мини|Тамбов,Собор
**Тамбов** — град во Русија и административен центар на Тамбовската област. Се наоѓа во европскиот дел на Русија, по потеченитето на реката Цна во плодна равница, покрај реките Ока и Дон, околу 480 километри југоисточно од Москва. Пописот од 2010 година дава податоци дека во тоа време во овој град живееле 280.457 илјади жители.
мини|Знамето на градот Тамбов

## Население
Според прелиминарните податоци од пописот, во 2010 година во градот живееле 280.457 жители, 13.201 (4,50%) помалку отколку во 2002 година.

мини|Грбот на градот Томбор

## Поврзано
* Список на градови во Русија

Категорија:Градови во Тамбовската област
Бигљанска Река

**Бигљанска Река** — се протега во пределот на Пијанец, западно од градот Делчево. Оваа река е лева притока на реката Брегалница. 

## Поврзано
* Брегалница
* Делчево

* Пијанец

## Наводи


Категорија:Реки во Македонија 
Категорија:Делчево 
Категорија:Брегалница 
Категорија:Пијанец
Маркетинг на содржина

**Маркетинг на содржина** или **контент маркетинг** () — техника на создавање и дистрибуција на содржина, чија цел е да остави впечаток и да создаде вредност кај целната онлајн публика. Овој маркетинг е насочен кон создавање комуникација со клиентите и градење на долгорочна доверба. Преку содржината се пренесуваат битни информации до потенцијалните потрошувачи кои добиваат јасна слика за производот.

## Одлики на маркетингот на содржина

Главна одлика на овој тип на маркетинг е неговата ненаметлива комуникација со потенцијалните потрошувачи, чија цел е да ги информира и образува за да го доближи производот/услугата поблиску до нив.

Други, основни одлики на маркетингот на содржина се:

* детално познавање на целната онлајн публика
* начин на стигнување до целната публика
* комуникација со целната публика која не е фокусирана на дирекна продажба
* комуникација со публиката
* создавање на квалитетна содржина
* континуирана дистрибуција на содржината
* активирање на публиката

## Содржина

Содржината може да биде сè:
* блог постови
* влогови
* слики
* видеа
* аудио презентација
* презентации
* инфографици
* електронски книги

## Поврзано
* Дигитален маркетинг
* Семрежен маркетинг
* Социјални мрежи
* Мрежно место
* Маркетинг

## Наводи

Категорија:Маркетинг
Категорија:Издаваштво
Категорија:Односи со јавноста
Список на ѕвезди во соѕвездието Сликар

Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието **[[Сликар (соѕвездие)|Сликар]]**, надолно подредени според сјајноста.

## Поврзано
* Список на ѕвезди по соѕвездие

## Извори
*
*
*
*
*


Сликар
Македонско евангелие на поп Јован

**Македонско евангелие на поп Јован** — средмомакедонски кирилски ракопис од крајот на XII – почеток на XIII век. Се чува во Архивот на ХАЗУ, Загреб, сигн. III c 1. Ракописот и припаѓа на Михановиќевата збирка (бр. 33). Има 133 пергаментни листови. Името на ракописот е по приписката на поп Јован. Јазичните особености на ракописот укажуваат на неговото западномакедонско потекло. Морфолошките особености го приближуваат кон Добромировото евангелие од почетокот на XII век. Орнаментиката носи белези на архаичност, а иницијалите во геометриско-флорален стил се од ист тип како во Вукановото евангелие. По својата структура кодексот е краток апракос, со редовно означување на седмиците, што е карактеристично за постарите текстови. Како краток апракос, може да се заклучи дека ракописот не бил наменет за манастир, туку за парохиска црква.

## Наводи

Категорија:Средновековна македонска книжевност
ГОУНГ испитување

**ГОУНГ испитување** е дел од физикалниот преглед кој се однесува на главата, очите, ушите, носот и грлото.

## Чекори
* IPPA
** Инспекција на лузни и промени на кожата
** Палпација на темпоромандибуларниот зглоб, штитната жлезда и лимфните јазли
** Перкусијата може да ја вклучува кожата над фронталните синуси и параназалните синуси за да се детектира каков било знак на болка
** Аускултација за срцеви шумови

Невролошко испитување вообичаено се смета за засебно од ГОУНГ, иако во некои случаи можно е нивно преклопување.

## Наводи

Категорија:Медицински поими
4Q246

**4Q246**, познат и како „Текст за синот божји“ ***Арамејска апокалипса***, е еден од Свитоците на Мртвото Море најдени кај Кумран. Значаен е поради тоа што се споменува Синот божји.  Ракописот е најден во 1958 година во пештерата број 4, напишан на арамејски јазик. Најголемата дебата во врска со овој ракопис е идентитетот на „Синот божји“.

## Наводи

Категорија:Свитоци од Мртвото Море
Фен (уред)

мини|Фен за коса

**Фен** (од гер. *Föhn*) или **сушалка за коса** — електричен уред за сушење на коса. Пронаоѓач на овај уред се смета дека е францускиот фризер Александар Годефроа кој прв ја започнал употребата на овој уред во неговиот салон во 1890 година.

Дури во дваесеттите години на следниот век почнала масовна употреба на феновите и во нивна продажба. Составен е од комбинирани елементи од видот на — електричен грејач и вентилатор. Подвижувањето на моторот на вентилаторот се врши со мала сила од околу 10 вати, кој уфрла воздух од отворите кои се наоѓаат од страните на фенот, така да струјата до грејачот, а потоа, така загреан, излегува од потребниот и претходно добро осмислен отвор. Прекинувачот со кој се извршуваат команди врз фенот, има еден или два степени на промена. Со тоа се постигнува истовремено вклучување на грејачот и вентилаторот, но може да се вклучува да работи и да ја врши функцијата како вентилатор без греење. Севкупно, фенот има достигнува и троши сила од околу 450 вати.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Апарати за домаќинството
Категорија:Германизми
Категорија:Фризерство
Категорија:Американски пронајдоци
Категорија:Француски пронајдоци
Фен

**Фен** може да се однесува на:

* Фен (уред), уред за (вештачко) сушење на коса
* Фен (ветар), вид на ветар
* Фен (Ду), населен град во Франција, во одделот за Ду
* Фен (Ер), населен град во Франција, во одделот за Ер
Коко и големата тајна

мини|Логото на Коко на Дизни
**Коко и големата тајна** (англиски: *Coco*) — американски компјутерско-анимиран авантуристички филм во 3D од 2017 година, продуциран од Pixar Animation Studios и издаден од Walt Disney Pictures. Филмот е во режија на Ли Анкрич и во ко-режија на Адријан Молина. Заплетот го следи 12-годишното момче Мигел Ривера, кое случајно се пренесува во земјата на мртвите, каде бара помош од неговиот починат прапрадедо музичар да го врати на своето семејство помеѓу живите.

Концептот на филмот е заснован на мексиканскиот празник Ден на мртвите. Pixar започнал со развивање на анимацијата во 2016 година; Анкрич и дел од филмската екипа го посетиле Мексико за инспирација. Композиторот Мајкл Џакино, кој работел на претходни анимирани филмови на Pixar ја компонирал филмската музика. Гласовите ги позајмуваат Ентони Гонсалес, Гаел Гарсија Бернал, Бенџамин Брет, Алана Убак, Рене Виктор, Ана Офелија Мургуја и Едвард Џејмс Олмос Ова е првиот филм воопшто со буџет од девет цифри (175–200&nbsp;милиони долари), во кој сите глумци се латиноамериканци.

*Коко и големата тајна* премиерно бил прикажан на филмскиот фестивал во Морелија, Мексико на 20 октомври 2017 година. Филмот бил нашироко издаден следната недела во Мексико, во викендот пред празникот Ден на мртвите и станал филм со најголема заработувачка во историјата на земјата. Филмот бил издаден во САД на 22 ноември 2017 година и остварил заработка од 740 милиони долари во светски рамки. Филмот добил пофалби за анимацијата, вокалните изведби, филмската музика, песните, емоционалната приказна и почитта кон мексиканската култура и бил избран од националниот одбор за реценција на филмови за најдобар анимиран филм за 2017 година. Филмот добил БАФТА награда, Ени награда и Златен глобус за најдобар анимиран филм. На 90. доделување на наградите Оскар, *Коко и големата тајна* добил 2 награди, и тоа во категориите најдобар анимиран филм, и најдобра оригинална песна („Remember Me“).

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 
* 
* 
* 

Категорија:Американски цртани филмови
Категорија:Филмови на Walt Disney Pictures
Категорија:Филмови на Pixar
Категорија:Филмови на Ли Анкрич
Категорија:Американски 3D-филмови
Грегор Милбергер

**Грегор Милбергер** (; р. ) — австриски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата .

## Кариера

Бил именуван во почетниот состав за Вуелта а Еспања 2016 и за Џиро д’Италија 2017. Во јули 2018 година бил именуван во почетниот состав за Тур де Франс 2018.

Завршил на 70. место кога ја претставувал Австрија на Летните олимписки игри 2020 на друмската трка.

## Достигнувања

;2012
: 2. Национално јуниорско друмско првенство
;2013
: 6. Краен пласман Трка Ал Зубара
;2014
: Национални друмски првенства под 23 години
::1. 20п Друмска трка
::1. 20п Хронометар
: Национални друмски првенства
::2. Хронометар
::2. Друмска трка
: 1. 20п Краен пласман Карпатска трка
::1. 20п Пласман за млад возач
::1. Етапа 3 (ITT)
: 1. Трофео Банка Пополаре ди Виченца
: Меѓународни велосипедски денови Пургстал
::1. Етапа 1
::1. Етапа 2
::1. Етапа 3
: 2. Краен пласман Трка околу Горна Австрија
::1. Етапа 3
: 4. Краен пласман Истарски пролетен трофеј
::1. Пролог
: 6. Рајфајзен гран при
: 8. Трка Бохемија
: 9. Ла Кот Пикард
;2015
: 1. 20п Краен пласман Трка околу Горна Австрија
::1. 20п Бодовен пласман
::1. 20п Пласман на австриски возач
::1. Етапа 4
: 1. 20п Краен пласман Мировна трка
::1. 20п Бодовен пласман
::1. Етапа 2
: 1. ГП Изола
: 1. Рајфајзен гран при
: 2. Џиро дел Белведере
;2016
: 2. Национално друмско првенство
: 2. Трка Руди Алтиг
;2017
: 1. 20п Национално друмско првенство
: 1. Трка околу Келн
: 4. Краен пласман Трка околу Словенија
;2018
: 2. Трофео Љосета-Андрат
: 5. Трофео Сера де Трамунтана
: 8. Краен пласман БинкБенк Тур
::1. Етапа 6
: 10. Страде Бјанке
;2019
: 3. Национално друмско првенство
;2020
: 1. 20п Краен пласман Велосипедска трка Сибиу
::1. 20п Бодовен пласман
::1. 20п Планински пласман
::1. Етапа 1
::1. Етапа 3а (ITT)
: 2. Поленса-Андрат
: 3. Трофео Сера де Трамунтана
;2021
: 6. Национално друмско првенство

### Распоред на резултатите на големите трки

СО = се откажал; — = не учествувал

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Родени во 1994 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Австриски велосипедисти
Категорија:Велосипедисти на Летните олимписки игри 2020
Категорија:Олимписки велосипедисти на Австрија
Џез хор „Артизан“

мини|Настап на хорот, 13 октомври 2017 година
**Џез хор „Артизан“** е мешан хор создаден во април 2017 година во Скопје, под диригентската палка на Сања Пановска Миланова. Репертоарот на хорот го сочинуваат класични и џез композиции.

Првиот јавен настап на хорот бил на 13 октомври 2017 година, со премиерна изведба на „Миса на изгрејсонцето“ од Ола Јеило, во Музеј на Град Скопје. Веќе следната година 2018, на 30 април во Македонската филхармонија како дел од меѓународен ден на џезот имале самостоен концерт на којшто за првпат се изведени композиции од Битлси со хорски аранжмани.

Досега хорот настапил на неколку манифестации, меѓу кои „Недела на археологијата“,  „Светскиот ден на бегалците“ и други.

## Надворешни врски
* Официјална страница на Youtube

## Наводи

Категорија:Македонски хорови
Сања Пановска Миланова

**Сања Пановска Миланова** (, Сараево) — македонска диригентка и пијанистка.

## Животопис
Сања Пановска Миланова е родена во Сараево, каде го започнала музичкото образование. Во 1990 година, освоила прво место на детскиот југословенски фестивал „Децата пеат хитови“ во Нови Сад.

Во 1992 година со семејството се преселила во Скопје. Дипломирала пијано на инструменталниот отсек при Факултетот за музичка уметност во Скопје, во класата на професор Зоран Пехчевски. Магистрирала хорско диригирање во класата на професор Сашо Татарчевски.

Во периодот од 2015-2016 година, Сања Пановска Миланова го водела мешаниот хор „Кочо Рацин“, а од 2017 година, го основала и го води џез хорот „Артизан“.

## Музички ангажмани
Со мешаниот хор „Кочо Рацин“ настапиле на меѓународниот хорски фестивал во Тетово „Техо“, на „Карпошово лето“, а одржале и неколку целовечерни самостојни концерти, меѓу кои и јубилејниот концерт на „Кочо Рацин“, 70 години од постоењето.

Со мешаниот џез хор „Артизан“ првиот јавен настап го имала на 13 октомври 2017 година, со премиерна изведба на „Миса на изгрејсонцето“ од Ола Јеило, во Музеј на Град Скопје.

## Наводи

Категорија:Македонски диригенти
Легендата за Херкул (филм од 2014)

**Легендата за Херкул** () — американски филм од 2014 година, во режија на Рени Харлин. Во главните улоги настапуваат: Келан Луц, Гаја Вејс, Скот Адкинс, Роксен Меки, Лијам Гариган, Лијам Мекинтаер, Раде Шербеџија итн.

## Содржина
Еднаш, Зевс води љубов со кралицата Алкмена (ја игра Меки) од која се раѓа Херкул (го игра Луц), кој воопшто не знае за своето потекло. Тој е вљубен во принцезата Хеба (ја игра Вејс) од Крит, која пак треба да се омажи за неговиот полубрат Ификле (го игра Гариган). Таткото на Херкул, тиранот Амфитрион намерно ги праќа заповедникот на војската Сотир (го игра Мекинатаер) и Херкул во Египет, каде тие запаѓаат во стапица. Така, Херкул и Сотир се заробени, а потоа продадени како робови. Двајцата учествуваат во гладијаторските борби и по една таква победа пристигнуваат во родната земја. Таму, Херкул сам ги победува шесте непоразени грчки борци. Кога дознава дека тиранот Амфитрион ја убил неговата мајка, Херкул го поведува населението во борба против Амфитрион. Сепак, по почетните успеси, Херкул е заробен. Во мигот кога треба да биде погубен, тој добива натприродна сила и повторно ја псобира својата војска во борба против Амфитрион. На крајот, тој го убива тиранот, додека Хеба го убива Ификле. Филмот завршува така што Херкул и Хеба добиваат бебе.

## Наводи

Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 2014 година
Категорија:Филмови со Раде Шербеџија
Категорија:Американски филмови
Михајло Ломоносов (сателит)

**Михајло Ломоносов** (, озн. *МВЛ-300*) — астрономски сателит Московскиот државен универзитет, наречен по научникот Михаил Ломоносов (1711 - 1765).

## Задача
Сателитот има за задача да набљудува гама-изблици, високоенергетски космички зраци и минливи појави во горната атмосфера на Земјата.

### Пуштање
Мисијата била првично предвидена за 2011 г. по повод тристагодишнината од раѓањето на Ломоносов. По неколкукратно одложување, леталото е конечно пуштено на 28 април 2016 г. од космодромот „Восточни“ со ракетата Сојуз 2.1а.

### Научни инструменти
Леталото е опремено со седум научни инструменти:
* Орбитален пронаоѓач (ТУС) — наменет за мерење на флуоресцентната светлина која ја зрачат широките воздушни опсипувања на ултрависокоенергетски космички зраци во Земјианта амотсфера како и изучување на минливите појави во ултравиолетов опсег;
* Блок за пронаоѓање на рендгенско и гама-зрачење (БДРГ) — наменет за пронаоѓање нагледување на гама-изблици и давање на сигнал за камерите на ШОК (подолу);
* Ултрабрза болскотна опсерваторија (УФФО) — се состои од рендгенски и ултравиолетов телескоп (10&nbsp;см) за изучување на гама-изблици;
* Оптички камери со супершироко видно поле (ШОК) — пар широковидни оптички камери за забележување на оптичкото зрачење на гама-изблиците по примениот сигнал од БДРГ;
* Дозиметар за електрони, протони и неутрони (ДЕПРОН) — мери впиени дози и спектри на електрони, протони, неутрони и тешки јадра;
* Иследувач на електронска загуба и полиња (ЕЛФИН-Л) — се состои од пронаоѓач на енергетски честички (ЕПДЕ), друг за јони (ЕПДИ) и магнетомер со порта за тек (ФГМ). Има задача да ги изучува енергетските честички во Земјината атмосфера;
*ИМИСС-1 — уред за успробување на микроелектромеханички инерцијални модули;

## Наводи

## Надворешни врски
* Вселенско летало „Ломоносов“  — ВНИИЕМ 
* „Михајло Ломоносов“ — Russianspaceweb.com 

Категорија:Вселенски телескопи
Категорија:Руски сателити
Категорија:Вселенски летала пуштени во 2016 година
Со љубов, Винсент

***Со Љубов, Винсент*** (англиски: *Loving Vincent*) — анимиран биографски драма филм од 2017 година за последните денови од животот на сликарот Винсент ван Гог. Ова е прв долгометражен анимиран филм во кој сите фрејмови, вкупно 65,000, се рачно насликани со масло на платно, истата техника која ја користел и самиот Ван Гог.  Филмот, во режија на Дорота Кобела и Хју Велхман е во полска продукција, финансиран од полскиот филмски институт и делумно преку кампања на Kickstarter.

На анимацијата на филмот работеле 125 сликари од целиот свет. Филмот премиерно бил прикажан на 12 јуни 2017 година на Меѓународниот фестивал на анимиран филм во Анси. Филмот бил прогласен за најдобар анимиран филм на 30. доделување на европските филмски награди и добил номинација за Оскар за најдобар анимиран филм на 90. доделување на Оскарите.

## Улоги
Гласовите ги позајмиле следните глумци:
* Роберт Гулазик како Винсент ван Гог
* Даглас Бут како Арманд Рулин
* Џером Флин како Пол Гаше
* Сирша Ронан како Маргарита Гаше
* Хелен Мекрори како Луис Шевалије
* Крис О'Дауд како Јоџеф Рулин
* Џон Сешнс како Пер Танги
* Елеонор Томлинсон како Аделин Раво
* Ејдан Тарнер како бродарот

## Прием
### Заработка
До 28 јануари 2018 година, филмот остварил заработка од 30.2 милиони долари во светски рамки, од кои 6.5 милиони долари во домашните кина. Во надворешни рамки, филмот остварил заработка од 2.9 милиони долари во Јужна Кореја, 1.5 милион долари во Италија и 10.8 милиони долари во Кина.

### Критики
На агрегаторот за рецензии Rotten Tomatoes, филмот има рејтинг од 83% врз основа на 125 рецензии, со просечен рејтинг од 7.1/10. Критичкиот консензус на мрежното место гласи: „Импресивните визуелни достигнувања на *Со љубов, Винсент* го прават овој биографски филм за Ван Гог да вреди – дури и ако неговата нарација е многу помалку ефикасно составена.“ На Metacritic филмот има резултат 62 од 100 врз основа на 21 критика, означувајќи „генерално поволни рецензии“.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Полски анимирани филмови
Категорија:Британски анимирани филмови
Категорија:Биографски филмови
Таму кај што припаѓам

**Таму кај што припаѓам** (англиски: *To the Sky*) е песна што ја исполнува македонско-српската пејачка Тијана Дапчевиќ. Композитори на песната се Дарко Димитров и Лазар Цветкоски, а текстот го напишаа Елена Ристеска и Дарко Димитров. Таа ја претставуваше Република Македонија на Евровизискиот натпревар 2014 во Данска. Песната беше претставена на 22 февруари 2014 година, а беше ставена на располагање за дигитално преземање следниот ден преку iTunes Store.

## Опис
Песната што првично требало да ја претставува земјата се викала "Победа" и била на македонски јазик. Сепак, на 22 февруари 2014 година, песната беше изведена на програмата на Македонската радио-телевизија и на англиски и на македонски јазик, под називите "To the Sky" и "Таму кај што припаѓам".

## Полуфинале
Во полуфиналниот настап песната освои 33 бода, од кои 12 даде жири комисијата на Словенија, 10 Швајцарија, 3 бода даде Малта, по два бода доделија Грузија, Израел и Италија, а по 1 бод Белорусија и Финска.

## Текст на песната

## Наводи

Категорија:Евровизија 2014
Категорија:Македонски песни за Евровизија
Енцо Серини

**Енцо Серини** (; , Италија,  - , ) — италијански и македонски оперски пејач, баритон, првенец на Операта на МНТ.

## Животопис
Серини е роден во Палермо, Италија на 1 јануари 1920 година. Пеење учел кај К. Талефи во Италија. Дебитирал со улогата на Силвио во операта Палјачи. Извесен период бил ангажиран како солист на Операта во Ријека. Во Операта на МНТ работел од 1953 до 1975 година. Во својата кариера реализирал повеќе од 35 улоги главно од италијанскиот репертоар. Позначајни остварувања: Фигаро („Севилскиот бербер“), Јаго („Отело“), Ескамилио („Кармен“), Гроф Луна („Трубадур“), Жорж Жермон („Травијата“), Родриго-Поза („Дон Карлос“), Риголето и Скарпија („Тоска“), Белкоре („Љубовен напиток“). Поседувал волуминозен глас во изразито белкантистички манир и сугестивен
сценски израз.

Починал во Скопје на 11 март 1981 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Напис за почетокот на кариерата на Серини во Македонија, 1953 г.

Категорија:Италијански оперски пејачи
Категорија:Македонски оперски пејачи
Категорија:Македонски сликари
Јан Мајен

мини|Плажа на Јан Мајен
**Јан Мајен** (норвешки: *Jan Mayen*) е вулкански остров во северниот дел на Атлантскиот Океан и административно му припаѓа на кралството Норвешка.

## Географски одлики
Островот  се наоѓа на околу 600 км северно од Исланд, 500 км источно од Гренланд и на околу 1000 км западно од Норвешка. Составен е од два дела, Северен Јан (*Nord-Jan*) и Јужен Јан (*Sør-Jan*).

Морето што го окружува во голема мера влијае на временските прилики, па просечната зимска температура е -5&nbsp;°C, а летната просечна температура изнесува 5&nbsp;°C. Животинскиот свет е многу сиромашен и главно го сочинуваат птици, а од растителниот свет најмногу се распространети мововите.

Според истражувањата на геолозите во морските длабочини околу островот има значителни резерви на нафта и природен гас.

## Население
Пред да биде откриен во 16. век, островот бил ненаселен. Денес Јан Мајен има околу 30-тина жители кои не живеат постојано, туку се дел од персоналот на метеоролошката станица или од воената база.
мини|Местоположба на Јан Мајен во однос на Норвешка

## Администрација
Од историски аспект, како дел од Норвешка, Јан Мајен претставувал една политичка целина заедно со Свалбард. Денес, за разлика од Свалбард, овој остров нема посебен статус, поради што нема влада или друг вид политички институции што би биле посебни од норвешките. Островот е дел од норвешкиот округ Нурлан.

## Политичка поделба
Норвешка е поделена на повеќе области или окрузи (*fylke*). До 1 јануари 1995 г. со островот управувал гувернерот на Свалбард. По овој датум Јан Мајен административно станал дел од округот Нурлан и со него управува гувернерот (*fylkesmann*) на Нурлан.

## Надворешни врски
* Официјална интернет презентација на островот (норвешки и англиски јазик) 

## Наводи

Категорија:Острови во Норвешка
Категорија:Зависни територии во Европа
Категорија:Средноатлантски Гребен
Парализа

**Парализа** е губење на мускулното ткиво
Парализа може да биде проследено со губење на чувството (сетилна загуба) во погодената област, ако постојат сетилни и моторни оштетувања. Околу 1 на 50 лица во САД биле дијагностицирани со некоја форма на парализа, повремена или постојана. Зборот доаѓа од грчкиот παράλυσις, "оневозможување на нерви", составен од παρά (*para*), "до, од страна на" и λύσις (*лиза*), "губење" и λύω (*luō*), "да се изгуби".

## Причинители
Парализата најчесто е предизвикана од оштетување на нервниот систем, особено на ’рбетниот мозок. Други причини се мозочен удар, траума со повреда на нерв, детска парализа, церебрална парализа, периферна невропатија, паркинсонова болест, АЛС, ботулизам, спина бифида, мултипла склероза, и Guillain–Barré синдром. Привремена парализа настанува за време на РЕМ спиењето, и нарушување на регулацијата на овој систем може да доведе до епизоди на парализа при спиење. Лековите кои се вмешуваат во нервните функции исто така може да предизвикаат парализа.

*Псевдопарализа *(*псевдо-* што значи "лажно", од грчкиот ψεῦδος) е доброволно ограничување или инхибиција на движењето поради болка, некоординација, оргазам или друга причина, и не се должи на вистински мускулна парализа. Во доенче тоа може да биде симптом на вроден сифилис. Псевдопарализите може да бидат предизвикани од екстремен ментален стрес и е честа одлика на ментални нарушувања, како што се панично анксиозно растројство.

## Варијации
Парализата може да се случи во локализирана или општа форма или може да следи одредена шема. Повеќето парализи предизвикани од оштетување на нервениот систем (на пр., повреди на ќрбетниот мозок) се постојани по природата; но некои форми на периодична парализа, вклучувајќи ја и парализата при спиење, се предизвикани од други фактори.

Парализа може да се случи кај новороденчињата како резултат на вродена мана познат како спина бифида. Спина бифида предизвикува еден или повеќе пршлени да не успејат да формираа ’рбетен столб и прави ’рбетниот мозок да излегува од ’рбетот. Во екстремни случаи, ова може да предизвика функцијата на ’рбетниот мозок да исчезнатите под местото на излегување од ’рбетениот столб. Овај престанок на функцијата на ’рбетниот мозок може да резултира со парализа на долните екстремитети. Документираните случаи на парализа на аналниот сфинктер кај доенчињата се забележани кога спина бифида не се третира. Иако спина бифида е опасна по животот, многу случаи  може да се коригираат хируршки, ако се оперира во рок од 72 часа од раѓањето.

**Качувачка парализа** се презентира во долните екстремитети, пред горните екстремитети. Тоа може да биде поврзан со:
* Guillain–Barré синдром (друго име за оваа состојба е *Landry качувачка парализа*)
* Тик  парализа
За разлика од качувачките парализи, **опаѓачките парализа**, се јавува во услови како што е ботулизам.

## Наводи

Категорија:Болести
Шумски молец

мини|Распон на крилјата до 70мм
**Шумски молец** (Arctia caja) е инсект сроден со пеперутката, од истиот биолошки ред на опнокрилци (*lepidoptera*).

## Распространетост и навики

Се среќава на чистините, на рабовите од шумите и во парковите. Од време на време ќе биде привлечен од вештачка светлина и тогаш лета во јата. Преку денот се крие под листовите од растенијата. Во жешките ноќи во јули и август лета наоколу. Гасеницата на овој молец има долги влакна, страните на телото ѝ се темноцрвени, а грбот и е црн. Во текот на летото може да се види на листовите од многу растенија.Гасеницата го минува зимскиот сон скриена под некое растение, а се појавува меѓу мај и јули. Само тогаш се преобразува во кожувец.

Категорија:Молци
4Q510-511

**4Q510-511**, познат и како ***Песни на мудрецот***, е дел од Свитоците на Мртвото Море најдени кај Кумран. Ова се делови напишани на хебрејски јазик што содржат еврејски магични текстови на инкантации и егзорцизам, посебно за заштита против цел список на демони. Овој свиток е посебно значаен бидејќи за првпат јасно го користи терминот Лилит во врска со натприродно битие. Овој ракопис е во корелација со свитоците 4Q560 и 11Q11.

## За свитокот
Постојат две верзии на „Песна на мудрецот“, традиционално означени како Песни на мудрецотa (4Q510) и Песни на мудрецотb (4Q511). Текстот е само дел кој содржи единаесет од вкупно дваесет и една колона. Постои несогласување околу тоа како треба да се подредат овие фрагменти.

## Наводи

Категорија:Свитоци од Мртвото Море
Поларна лисица

мини|Тежина од 4,5 до 8 килограми
**Поларна лисица** (Alopex lagopus) е месојад.

## Распространетост и навики

Ги населува Норвешка, Исланд, Гренланд и околните острови, сè до Шведска. На крзното има две бои; кафена во текот на летото и снежно-бела во зимата, додека, пак, во текот на годината е со синкава боја. Таа е типично поларно животно. Активна е преку денот и навечер. Живее во мали групи во тундрите и во планинските области. Копа дувла, а во областите каде што не се лови останува на земјата меѓу камењата или под грмушките.

Се храни со леминзи и со малечките од морските птици. Се храни и со животински лешеви, кои се исфрлени на брегот. Во јуни, женката на свет донесува 6-10, а многу поретко 12 малечки. Тие се слепи и почнуваат да гледаат по 10 дена.

Категорија:Лисици
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Електричен сом

**Електричен сом** (melapterurus electricus) - семејство риби од родот на сомовидните (*Siluriformes*).

## Распространетост и навики
мини|
Должина 120 см / Тежина до 22 кг
Живее во водите на тропските делови од западна и средна Африка,но го има и во басенот на реката Нил.Електричниот орган му е сместен под кожата,долж целото тело.На него отпаѓа од целата тежина на сомот.Испушта електрични празнења,кои може да достигнат јачина и од 400 волти,што е доволно да уби мало живитно.По храна тргнува ноќе.Овој орган не му служи само за да го најде пленот ,туку и за полесно ориентирање во матните води и во мрак.Ова претставува еден вид радар.Електричниот сом се храни со риби,жаби и лушпари.Женката положува неколку илјади јајца,кои мажјакот ги оплодува,а малечките се изведуваат по една недела.

Категорија:Сомови
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Таксони опишани од Јохан Фридрих Гмелин