open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Езеро Пластира

**Езеро Пластира** () нареченo и **акумулација Тавропос** () — вештачко езеро кое се напојува од реката Тавропос (Мегдова), сместено во округот Кардица, во близина на градот Кардица, Грција. Езерото го добило името по грчкиот генерал и политичар Николаос Пластира, кој ја дал идејата за изградба на вештачко езеро во областа.

## Првични планови
Идејата за изградба на акумулација во областа, наводно, прв ја замислил генералот Николаос Пластира, кој во 1925 година бил во посета на својот роден град во областа. За тоа време целата област била опустошена од голема поплава на реката Тавропос. Тој вршел притисок врз Министерството за земјоделство, кое до 1929 година основало одбор за да ја истражи ситуацијата. Политичарите се спротивставиле на планот во следните години, сè до Втората светска војна.

## Создавање на акумулацијата
По војната, идејата била оживеана од Пластира кога станал премиер. Тогаш новооснованото Јавно претпријатие за електрична енергија на Грција го усвоила проектот како дел од нивните напори да ја електрифицираат земјата. Во 1953 година се одржала меѓународна лицитација на која победил францускиот *Omniun Lyonnais*. Изградбата на браната започнала на 14 декември 1955 година. На 30 октомври 1960 година, браната била официјално свечено пуштена во работа.

## Езерото денес
Денес езерото содржи до 400 милиони кубни метри свежа вода. Се користи за наводнување и како извор на енергија на хидроелектрана, но и како главен извор на вода за градот Кардица. Поради својата надморска височина (едно од највисоките во Европа) и единствениот крајолик, акумулацијата Тавропос е популарно туристичко одморалиште во Грција.

## Галерија

Податотека:Λιμνη_θεα_απο_Νεοχωρις_προς_Φραγμα.jpg|алт=Tavropos Reservoir|Акумулацијата Тавропос
Податотека:Lake_Plastira_8.jpg|алт=View of Plastiras Lake (alternative names: Tavropos Lake or Megdovas Lake)|Поглед на езерото Пластира 
Податотека:Tavropos_Lake_(view_from_Plaz_Lamperou).jpg|алт=View of Plastiras Lake. The photograph was taken from the area of Plaz Lamperou.|Поглед на езерото Пластира. .
Податотека:Όμορφη_Λίμνη_Πλαστήρα.jpg|алт=The lake by night|Езерото ноќе
Податотека:Plastira3.JPG|алт=Another view of the lake|Друг поглед на езерото


## Поврзано
* Брана Пластира

## Наводи

## Библиографија
* Paul Hellander, ''Greece''. Lonely Planet 2008

## Надворешни врски
* Езерото Пластирас

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Вештачки езера во Грција
Категорија:Тесалија
Кодачи

мини|304x304пкс|Кодачи
**Кодачи** ( = „мал тачи“) — јапонски меч покус од даито (долг меч) и малку подолг од танто. Неговото сечило има должина од 40 до 65 см. Неговата големина им овозможувало на самураите да го извадат многу брзо. Се користел каде движењето било ограничено или во блиска борба. Било претпочитано оружје од самураите, кои главно се потпирале на неговата брзина. Многу е погоден за одбрана, затоа се нарекува „мечот што е штит“.

За време на периодот едо, Шогунатот Токугава дозволил да го носат не само самураи, туку и трговци. Кодачито, за разлика од вакизашито, има непроменлива должина, исто така кривата на сечилото е поголема, а рачката е подолга.

## Поврзано

* Даишо
* Цуруги

## Наводи

## Надворешни врски

* Кодачи

Категорија:Мечеви
Категорија:Самураи
Тополија

**Тополија** или **Илики** () — големо природно езеро во Беотија, Средна Грција.

Сместено на 8 километри северно од Теба на 78 метри надморска височина, тоа е важен извор на вода за пиење за Атина од 1958 година. Опкружено е со ниски планини, кои го делат од пресушеното езеро Копаис.

## Див свет
Езерото е дом на неколку загрозени ендемични или речиси ендемични видови риби: (прикажан е статусот Црвениот список на МСЗП)

* Иликиска мрена (*Barbus carottae*) порано класифицирана како скароуни (*Luciobarbus graecus*)20x20пкс
* Грчко стапче или  (*Pungitius hellenicus*)20x20пкс
* Маратонско младенче (*Pelasgus marathonicus*)20x20пкс
* Беотски рифли или  (*Telestes beoticus*)20x20пкс
* Грчки руд или  (*Scardinius graecus*)20x20пкс
* *Leucos ylikiensis*20x20пкс

## Наводи


## Надворешни врски

Категорија:Езера во Грција
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Средна Грција
Национален парк Томорица

**Планински национален парк Томорица** () — национален парк основан во 1956 година што се наоѓа во Јужна Албанија, сместен во средишниот и повисоките делови на масивот Томорица, на површина од 261,6 квадратни километри од 2012 година, а се проширил за да ги вклучи областите на каменолом од 2019 година. Паркот зафаќа територија од 26.106 хектари. Областа спаѓа во Белградската Област и има само 1.278 хектари воЕлбасанската Област. Паркот е основан во 1956 година и се смета за едно од најважните заштитени подрачја за одржување на планинската биоразновидност и интегритетот на екосистемот на национално ниво. Паркот е препознаен како значајно растително подрачје од меѓународно значење од Plantlife.

Томорица е антиклинала составена од варовници и карст. Планината е една од највисоките природни точки на Јужна Албанија, која се издига меѓу долините на реките Осум и Томорица на исток, во близина на Белград.

Паркот спаѓа во копнениот екорегион на мешани шуми на планините Пинд на биом на палеарктички медитерански шуми и грмушки. Како последица на неговата разновидна геологија и топографија се јавува единствена разновидност на флората и фауната. Шумите на Националниот парк Томорица се составени од разновидни видови листопадни и иглолисни дрвја и голема разновидност на цвеќиња. Шумите на паркот изобилуваат со видови како што се европска бука, босански бор, турска леска, линарија, жолта линцура, есенски мразовец, грчки бел зрак, бела имела, различник и многу други. Во националниот парк може да се најдат бројни видови големи цицачи како волци, лисици, диви свињи, срна, диви кози, зајаци, златни орли, бувови и врапчиња. Од малите цицачи спаѓаат шумски пух и шумски глушец.

Истакнати особености во националниот парк се кањонот Осум, реката Осум и масивот Томорица, кој исто така е свето место и за христијаните и за бекташите.

## Поврзано
* Томорица
* Географија на Албанија

## Наводи

## Библиографија
* 

Категорија:Национални паркови во Албанија
Категорија:Статии со извори на албански (sq)
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:МСЗП-Категорија II
Ерменска црковна архитектура

[мини|293x293пкс| [Crkva svete Hripisime|Црквата Света Хриписима, изградена во 618 година е важна црква од раниот период.]]
**Ерменска црковна архитектура** — архитектонски стил што се развил во текот на изминатите 1.900 години, почнувајќи од апостолската ера на христијанството на Ерменската Висорамнина во текот на 1 век. Според професорот по ерменски студии Дикран Кујмџијан, овој архитектонски стил се појавил кон крајот на 6 или почетокот на 7 век, што го прави еден од првите национални стилови во христијанската архитектура. Тој им претходи на другите значајни црковни архитектонски стилови како што се византискиот, романскиот, готскиот, како и помалку познатите етиопски, скандинавски и словенски стилови.

## Одлики
Првите ерменски цркви, изградени по наредба на Григориј Просветител, честопати биле градени над пагански храмови, одразувајќи некои елементи од ерменската претхристијанска архитектура.

Ерменските цркви се познати по неколку препознатливи обележја, меѓу кои се зашилените куполи кои личат на обликот на вулканскиот конус на Арарат. Овие стожести или полустожести радијално сегментирани куполи се наоѓаат на врвот на валчести тамбури (обично повеќеаголни однадвор, често осумаголни). Целокупната конструкција ја нагласува вертикалноста, при што висината често ја надминува должината на црквата. Овој вертикален нагласок е зајакнат со високи, тесни прозорци кои ја пропуштаат светлината.

Ерменските цркви се претежно направени од камен, често вулканска туфа или базалт, со камени засводени тавани. Композитен покрив од фино сечени травертински ќерамиди ја покрива конструкцијата. Ако има фрески и резби, тие обично се богато украсени, а меѓу украсите може да се видат виорни лози и лисја кои се користеле надвор од Ерменија уште од римско време. Широката употреба на високи структурни лакови ги потпира куполата, засводениот таван и вертикалните ѕидови.

## Класификација на традиционалните ерменски цркви
Во границите на горенаведените заеднички одлики, поединечните цркви покажуваат значителна разлики што може да го одразува времето, местото и досетливоста на нивните творци. Додека ги проучуваше овие разлики на почетокот на 20 век,Торос Тораманијан ги определил следните класични стилови:

## Наводи

Категорија:Црковна архитектура
Категорија:Ерменска архитектура
Срце и нејзините деца

**„Срце и нејзините деца“** (сропскохрватски: *Срце и њена деца*) — ТВ-филм на режисерот Божидар Николиќ од 1988 година, снимен по сценариото на Слободан Стојановиќ. Главните улоги ги играат: Мирјана Карановиќ, Велимир-Бата Живојиновиќ, Мира Бањац, Ружица Сокиќ, Стојан Аранѓеловиќ и Никола Милиќ. Божидар НИколиќ е и директор на фотографијата, сценографијата е дело на Александар Дениќ, костимографијата е дело на Сузана Танасковиќ, автор на музиката е Војислав Костиќ, а монтажата е дело на Светлана Недељков.

## Синопсис
Во филмот се прикажува приказната за раното созревање на едно десетгодишно момче кое, заради сплетот на околностите, ја прифаќа одговорноста и тогаш го открива светот и луѓето и, на тој начин, рано израснува во возрасен човек...

## Наводи

Категорија:Филмови на Божидар Николиќ
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови од 1988 година 
Категорија:Филмови со Мирјана Карановиќ
Категорија:Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Мира Бањац
Категорија:Филмови со Столе Аранѓеловиќ
Категорија:Филмови со Никола Милиќ
Категорија:Филмови со Ружица Сокиќ
Ѓопчелско Езеро

**Ѓопчелско Езеро** — вештачко езеро во близина на селото Ѓопчели, Македонија. Езерото влегува во групата на оформени акумулации.

## Местоположба

Езерото е сместено под самото село Ѓопчели, на самите падини на планината Боска, од левата страна на локалниот пат кој води до селото.

## Галерија


Податотека:Ѓопчелско Езеро 2.jpg|Поглед на езерото


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Ѓопчели
Категорија:Вештачки езера во Македонија
Роман Стајнберг

**Роман Штајнберг** (по 1938 година, **Роман Кивимаги** ; 5 април 1900 - 20 мај 1939 година),  бил естонски освојувач на бронзен медал во грчко-римско борење во средна категорија на Летните олимписки игри 1924 година во Париз, Франција .   Стајнберг, исто така, трипати бил естонски шампион во борење 1921–1923 година, чиј тренер бил Роберт Окса . Починал откако се заразил со туберкулоза, на 39-годишна возраст и бил погребан на гробиштата Александар Невски, Талин . 

Се сметало дека Роман Стајнберг е еден од најнадарените ученици на легендарниот естонски тренер во борење Роберт Окса. За жал, неговиот живот и спортска кариера биле многу кратки.

## Наводи

Категорија:Починати во 1939 година
Категорија:Родени во 1900 година
Категорија:Естонски борачи
Викен Бабикијан

**Викен Л. Бабикијан** е американски доктор со ерменско потекло и професор по неврологија на Медицинскиот факултет на Универзитетот во Бостон .

Бабикијан дипломирал на Американскиот универзитет во Бејрут, а докторирал на Медицинскиот факултет на Северозападниот универзитет . Завршил невролошки престој во болниците на Универзитетот во Чикаго и стипендија за мозочен удар во Општата болница во Масачусетс . Тој се приклучил на Одделот за неврологија на Универзитетот во Бостон во 1986 година. Тој ги проучува цереброваскуларните нарушувања како што е мозочниот удар. 

Биографија

Експертизата и интересите вклучуваат: Цереброваскуларни нарушувања; Третман на акутен и хроничен мозочен удар; Невровизуелизација; Грижа за пациентите; Клинички испитувања.

## Наводи

## Надворешни врски

* Медицински факултет на Универзитетот во Бостон: Клинички факултет: д-р Викен Л. Бабикијан  Archived  
* Медицински центар во Бостон: Центар за мозочен удар и цереброваскуларен центар: Викен Бабикијан, доктор на медицина  Archived  
* https://www.bumc.bu.edu/camed/profile/viken-babikian/
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Апсолвенти на Чикашкиот универзитет
Бошњани (појаснување)

* Луѓе што припаѓа во Бошњачката етничка група.
* Бошњани — термин користен во средниот век за сите жители во Босна и Херцеговина.
* Бошњани — старо име на скопската населба Кучевишка Бара
Воротнаберд

**Воротнаберд** () или **Замок** **на Давит Бека** — многу важна тврдина долж гребенот со поглед на кањонот Воротан, помеѓу селата Вагатин и Воротан во Ерменија. Воротнаберд се наоѓа на надморска височина  од 1.365 метри. Тврдината моментално е во урнатини.

## Историја
Воротнаберд постојано бил уништуван од странски наезди. Во 1104 година (можно и во 1219 година) Турците Селџуци ја нападнале тврдината и блискиот манастир Воротнаванк на 3 километри северозападно. Иван Закарјан ги ослободил објектите од непријателските раце и му ја доверил контролата над Воротнаванка и Воротнаберд на Липарит Орбелијан од семејството Орбелијан. За тоа време бил поправен блискиот манастир за повторно да функционира.

Други странски наезди биле монголско-татарските (1236?) и подоцна на Тимур Ленк во 1386 година кога неговата војска ја опседнувала тврдината. Подземниот премин поврзан со Воротнаванка и реката Воротан бил користен за време на опсадата на напаѓачите.

Во 1724 година Давит Бек ја презел контролата над Воротнаберд од Мелик Багри. Оваа случка довело до тоа луѓето што живеат во областа на тврдината да ѝ го дадат името „Замок на Давит Бек“.

## Галерија

Податотека:Vorotnaberd_4.jpg|
Податотека:Vorotnaberd_8.JPG|
Податотека:Vorotnaberd_2.jpg|
Податотека:Vorotnaberd_11.JPG|
Податотека:Vorotnaberd_7.jpg|
Податотека:Vorotnaberd2.jpg|


## Наводи

## Литература
* Кислинг, Брејди (јуни 2000 година). *[https://corpora.tika.apache.org/base/docs/govdocs1/280/280968.pdf Повторно откривање на Ерменија: археолошки/туристички весник и карта за историските споменици на Ерменија] * (PDF).

Категорија:Тврдини во Ерменија
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Ерменија
Џамија (Ѓопчели)

**Џамија (Ѓопчели)** — главна селска џамија во селото Ѓопчели, во Општина Дојран, Македонија.

## Поврзано
* Штипско муфтиство
* Ѓопчели

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Ѓопчели
Категорија:Џамии во Општина Дојран
Категорија:Џамии во Штипското муфтиство
Курмангази Сагирбаев

**Курмангази Сагирбаев** (; 1823–1896) бил казахстански композитор, инструменталист ( кобиз, домбра ) и народен уметник. Тој влијаел на казахстанската музичка култура. Роден е во 1818 година во ордата Буки (сега округ Жанакала, регионот Западен Казахстан ). Погребан е во Астраханската област Долна Волга во денешна Руска Федерација .

## Наследство
Во 1993 година, ликот на Сагирбаев е искористен на банкнотата 5 казахстански тенге и на хазашкиот печат во 1998 година 

Казахстанскиот национален конзерваториум е официјално именуван по Курмангази.

Курмангази и неговото наследство долго време имале значително влијание врз казахстанската култура и народот на Казахстан. Нескротливата карактеристика на овој композитор и неговите дела се, пред сè, драгоцената историја на тој народ.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Починати во 1896 година
Категорија:Родени во 1823 година
Категорија:Казахстански композитори
Ленд ровер

**Ленд ровер** (англиски: *Land Rover*) — британска марка возила кои ги произведува претпријатието Јагуар Ленд Ровер кое, пак, од 2008 година е во сопственост на Тата моторс.

## Галерија

Податотека:Discovery 3.jpg|мини|Land Rover Discovery 3
Податотека:Freelander-SUV.jpg|мини|Land Rover Freelander


## Наводи

Категорија:Автомобилски марки
Сојургатмиш

**Сојургатмиш Кан** (починал во 1384 година) бил кан на Западниот Канат Чагатај (1370–1384). Тој бил син на Данишменџи, од Домот на Огедеи .

Кога Тимур ја добил контролата врз територијата на Западниот Канат Чагатај во 1360-тите, тој не ја укинал функцијата на Кан. Наместо тоа, за да ја легитимизира својата власт, тој го поставил на престолот Сојургатмиш, кој не бил член на куќата на Чагатај Кан, туку од куќата на Огедеи. Тимур владеел како амир во името на Сојургатмиш. Меѓутоа, Кан беше само церемонијална личност, а Тимур ја имал целата моќ во државата. По смртта на Сојургатмиш во 1384 година, тој бил заменет од неговиот син Султан Махмуд .

Неговата ќерка Урун Султан Ханика била мажена за синот на Тимур, Миран Шах .

Тимур продолжил да ја користи оваа традиција на избор на фигура Чингизид Кан заради легитимност. Таму каде што Тимур отстапил од традицијата бил со изборот да го назначи Сојургатмиш Кан - Чингизид Кан од Домот на Огедеи - за главен владетел на Чагатај Улус; наместо Чингизид Кан од Домот на Чагатаи.

## Наводи

Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Починати во 1384 година
ПУ „Кочо Рацин“ - Ѓопчели

**Основно училиште „Кочо Рацин“** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „Кочо Рацин“ - Ѓопчели**; скратено: **ПООУ „Кочо Рацин“**) — подрачно основно училиште во селото Ѓопчели, претставува единка на истоименото училиште од местото Нов Дојран.

Училиштето е именувано по македонскиот поет Кочо Рацин.

## Местоположба

Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Ѓопчели, на влезот во селото, веднаш десно од патот.

## Настава

Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на турски наставен јазик.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Дојран
Ѓопчели
Категорија:Ѓопчели
Дафина Зеќири (композитор)

**Дафина Зеќири Нуши** (родена на 1 април 1984 година во Приштина, СФР Југославија ) е косовско-албанска композиторка за оркестарска музика, камерна музика и хорска музика која била изведувана во Европа и на други места. 

## Биографија
Зеќири студирал на Конзерваториумот „Пренк Јакова“ во Приштина од 1997 до 2002 година. Студирала музичка композиција кај Менди Менѓиќи на Универзитетот во Приштина, а дипломирала во 2007 година. Нејзината магистерска работа беше кај Јана Андреевска на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ од Скопје Дипломирала во 2011 година.

Во 2009 година ја основа организацијата Косовските жени во музиката, NEO MUSICA, и стана членка на Меѓународниот комитет за чест на Fondazione Adkins Chiti: Donne in Musica . 

Нејзините дела се претежно инструментални, почнувајќи со *Quasi Variazione* за пијано (2000), *Дијалог* за виолина и пијано (2001) и *Атмосфери* за флејта и пијано (2002). Вокалните композиции вклучуваат дела за мешан хор како *Мајка ми*, на текст на Пашко Васа (2001), *Одисеа* (2008) и *Атмосфери* за хор со оркестар (2005). Соло поставките вклучуваат *Кога ќе дојдеш* за мецосопран и пијано (2002), на текст на Бајрам Ќерими и *О лоша птица* за тенор и пијано (2009). Подоцнежните композиции од нејзиното време на универзитетот во Скопје вклучуваат Варијации за симфониски оркестар (2011), *Исчезнат* за соло виола (2011), *Спомен* за виолина и оркестар (2010), *Приказна за Марија* за актер, флејта, виолина, гитара и пијано (2010 година ), и *All In* за флејта, обоа, сопран саксофон и виолончело (2009). 

Нејзините дела беа изведени на *фестивалот Денови на македонската музика* во 2011 година и на фестивалот ДАМ во Приштина во 2010 година. Исто така во 2010 година во Лондон, ОК, *Сон* за соло виолина, 2007) се слушаше за време на Проектот на Британскиот музеј *Трговија и патување 1830–2030* во септември, и други дела во Музичката сала Вилтон во октомври. Во 2009 година, *Атмосфери* за хор и оркестар ја освоија наградата Теодор Фронт  од Меѓународната алијанса за жени во музиката . На почетокот на 2012 година, новото дело „Варијации за пијано“ ја освои втората награда на Конкурсот на композитори на фестивалот „Шопен Косово“. На конкурсот организиран од Министерството за култура на Косово во април 2012 година, нејзиното дело *Зарет* („Околу“) ја освои наградата во категоријата камерна музика. 

Нејзините дела се изведени од Питер Шепард Скаервед, Штефен Шлаермахер, Офели Гајард, Жан Жак Балет, Ана Моро, Ана Клет, Хеге Валделанд, Виктор Мануел Моралес, Евангелина Рејес, Анина Воерле, Бит Маријан Ајрманшах, Лоренц Радован, , Гезим Белегу, Миалтин Жежа итн.

## Наводи
https://cci.musicaneo.com/13828_dafina_zeqiri.htmlhttps://cci.musicaneo.com/13828_dafina_zeqiri.html
Категорија:Композитори на класична музика од 21 век
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1984 година
Ремзије Тарсинова

**Ремзије Усеинивна Тарсинова** (родено **Бакал**; ; ; 1926–2021) била украински танчер, кореограф и балет-мајстор.

Родена е на 9 декември 1926 година во Симферопол, потоа во Кримската автономна Советска Социјалистичка Република и денес во Автономната Република Крим во Украина. Таа починала на 7 април 2021 година на Крим и е погребана на гробиштата Абдал во Симферопол.

Таа била наградена за Народен уметник на Таџикистанската ССР, Медал „Ветеран на трудот“ и заслужен уметник на Украина. &#x5B;*[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2023)">потребен е цитат</span>]]*&#x5D;

Ремзије Тарсинова (Ремзіє Усеінівна Тарсинова; 9 декември 1926 - 7 април 2021 година) била советска и украинска танчерка, балерина и кореограф. Помеѓу 1992 и 2016 година работеше како уметнички директор на трупата Хаитарма [британија]. Во 2020 година стана Народен уметник на Таџикистанската ССР и почесен уметник на Украина. Тој е сопственик на медалот „Ветеран на трудот“.

## Наводи

## Надворешни врски
* Интервју и прилог за Тарсинова (видео, на украински, 3 m28s)

Категорија:CS1 Russian-language sources (ru)
Категорија:Починати во 2021 година
Категорија:Родени во 1926 година
Боска

**Боска** — ниска планина во Македонија која се издига меѓу Валандовското Поле на север и Дојранското Езеро на југ. Највисок врв е истоимениот врв (720 м).

## Поврзано
* Дојранско Езеро
* Беласица

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Планини во Македонија
Честибор

**Честибор** (     ) бил крал на Лужичките Срби (Сорби) од 9 век. Тој бил вазал на Луј Германецот . Во 856 година ги водел Сорбите во битка заедно со кралот Луј против племето Гломаче, победувајќи ги и ставајќи ги под германска власт. Набргу потоа во 859 година, Србите се кренале против Честибор и го убиле, предизвикувајќи бунт против кралот Луј.

Династијата Честибор (даралски: Čestiborovská Dynastia) била древна делтаријанска благородна династија, основана во 2248 година за време на династичката ера. Далечно поврзани со изумрената династија Антонескуовска, династија Лацковиќовска и Царската куќа на Линејков, Честиборите се сметале за највисоко рангирана фамилија од преостанатите династии. Победата на Царската федерација во Делтаријанската царска војна (3457-3466) успеала да го постави Душан з Честибор, шефот на династијата, на делтаријанскиот престол како цар Душан III.

Како резултат на падот на Делтаријанската империја, династијата била речиси целосно збришана од силите на Лажниот Милош и луѓето настрана во јуни 3568 година.

## Наводи
https://particracy.fandom.com/wiki/%C4%8Cestiborovsk%C3%A1_Dynastia

Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Починати во 859 година
Скуја Браден

**Скуја Браден** е меѓународна уметничка соработка помеѓу Ингуна Скуја и Мелиса Браден. Тие создаваат насликани скулптури во порцелан .

## Биографии и образование
Скуја (роден 1965) и Брејден (роден 1968) првпат се запознале на училиште во 1994 година на Државниот универзитет Хумболт.   Скуја е од Латвија, а Браден е од Сакраменто, Калифорнија .   Скуја присуствувала на колеџот за применета уметност Ригас и на Летонската уметничка академија и во Рига, Латвија, дипломирајќи по керамика во 1992 година, пред да присуствува на државниот универзитет Хумболт една година на специјална програма за размена, креирана од латвискиот американски скулптор професор, Марис Д. Бенсон. Скуја магистрирала во 2011 година на Летонската уметничка академија .  Брејден добил две дипломи АА од колеџот Сиера во 1992 година и две дипломи во 1997 година од државниот универзитет Хумболт, студирајќи сликарство, скулптура и историја на уметност. Студирала магистер по филмска продукција, кога отпатувала во Летонија за да присуствува на Летонската уметничка академија во 1999 година. Ингуна Скуја и Мелиса Брејден повторно се поврзаа во Летонија во 1999 година и почнаа да соработуваат за време на продукцијата на нивното шоу „Еве Кити, Кити! одржана во галеријата Čiris во Рига. L w .  И двајцата уметници имаа посебни кариери пред да започнат со нивната соработка. Тие моментално живеат во Летонија.  

## Уметничко дело
Целата нивна работа е комбинација од сликарство и керамика и тие ги завршуваат сите чекори од нивниот заеднички процес за заедничко создавање на нивната уметност.   Тие го започнуваат својот процес со скици и работат заедно на деталите на тие цртежи пред да вклучат глина во работата.  Иако Skuja Braden користи калапи понекогаш во нивниот процес, тие никогаш не користат комерцијални калапи, туку работат од сопствени рачно изработени парчиња.  И двајцата работат на дизајнот, формата и финалната декорација на нивните парчиња.  Скуја Браден има создадено и инсталации на отворено. 

Нивната работа упатува на различни теми, вклучувајќи човечки форми и лица, животни и бајки. Нивната работа и уметничка филозофија опфаќа многу теми, вклучувајќи феминизам, будизам и политика.  

Скуја Браден секогаш прават форма, ја исцртуваат на хартија, а потоа ја конструираат во глина и кога формата е комплетирана се остава да одмори и во тоа време е целосно празна. Како што формата почнува да се пополнува со линија, форма, боја и текстура, таа почнува да се стврднува и станува сè помала и поцврста и поограничена во својот ново трансформирачки идентитет. Ова новосоздадено нешто е буквално замрзнато опкружено и исполнето со празнина, а свежо од огнот на создавањето и тоа има свој живот.

## Наводи

Категорија:Родени во 1968 година
Категорија:Родени во 1965 година
Категорија:Живи луѓе
Караитска синагога (Истанбул)

мини|200x200пкс| Караитска синагога, Истанбул.
**Караитска синагога** (; ) — кенеса која се наоѓа во Хасќој, Бејоглу во Истанбул, Турција.

Датумот на изградба на зградата е непознат; може да потекнува од византиско време. Зградата била во урнатини во 16 век и била поправена во 1536 година, изгорена во 1729 година, повторно изградена, повторно изгорена во 1774 година, повторно изградена помеѓу 1776 и 1780 година, обновена во 1842 година и повторно изгорена во 1918 година  Караитското собрание во градот има и гробишта.  Довербата зад овие институции се нарекува *Хасќој Турк Караим Мусеви Синагогу Вакфи*. Денес, Кенеса функционира само на Караитската Пасха. Контактот со собранието може да се изгради преку турскиот главен рабинат или Еврејскиот музеј на Турција.

## Наводи

## Надворешни врски

* Центар за дигитални колекции на еврејска историја, изложба на турски синагоги. Синагога на Караити во Хаској, Истанбул, надворешно (Една од неколкуте фотографии на синагогата на Караитите во изложбата на турските синагоги.)
* Центар за дигитални колекции на еврејска историја. Синагога Караити во Хаској, Истанбул

Категорија:Златен Рог
Категорија:Синагоги во Истанбул
Категорија:Караитски синагоги
Караитски гробишта во Истанбул

мини|Погребот на Газан Ј. Чадика 17.12.2017
Караитски гробишта () се наоѓаат во Истанбул, во областа Хасќој ().

Областа на гробиштата е опкружена со ограда и чувана од стражар. Посебно место е распределено за гробовите на Кримските Караити.

Гробиштата се целосно дигитализирани како дел од проектот Jewishturkstones .

Најстариот погреб кој бил спроведен е од 1408 година, а почестите погребувања се од 16 век.

Имињата на некои Кримски Караити погребани на гробиштата: Акав Самуил, Болек Илја, Бота Марк, Ефет Соломон, Кајмаз Имал, Кефели Исак, Кирими Моис, Пастак Рашел, Сапак Ирина, Стамболи Илја  Стомболи Ана, Тонгур Илја, Танатар Исак, Танатар Естер, Ерака Михаил, Феруз Абрахам, Шишман Михаил.

Категорија:Гробишта во Истанбул
Категорија:Караити
Гиро

мини|246x246пкс|Грчки гира
**Гиро** () — јадење од грчката кујна, слично на турскиот донер (донер-ќебап) или арапската шаварма. Разликата е во тоа што гирото може да се направи со пилешко или свинско месо, со помфрит, кромид и сос цаѕики. Во Грција најчесто се приготвува со свинско или пилешко, додека во другите земји е вообичаено говедско, пилешко и јагнешко месо. Гирата обично се служат завиткани во пита леб, заедно со состојки како што се домати, кромид и сос цаѕики. Месото се зачинува со сол и мелен црн пипер.

Во земјите од Средна Европа — Унгарија, Чешка, Словачка итн. — името *гиро* може да значи секој производ од типот на шаварма завиткан во рамен леб.

## Име
Името доаѓа од грчкото *γύρος* (*gyros*, „круг“ или „вртење“). Тоа е преведеница на турскиот *döner*, од *dönmek*, што исто значи „вртење“.

## Потекло
Гирото потекнува од турскиот донер-ќебап, а првично бил донесен во Солун, од каде што се шири во различни варијации низ Грција, како и во Кипар. Во Грција обично месото е свинско или пилешко, но на некои места може да се види јагнешко или телешко, додека во Кипар гирото обично се прави од свинско или пилешко. Во Атина, но и низ цела Грција „питата гиро“ покрај месо ќе содржи и цаѕики, домати, кромид и помфрит. Меѓутоа, некои места нудат различни алтернативи на класичните состојки. Гирото со свинско месо ќе се служи со сос цаѕики, додека додатоците на пилешкото се менуваат од продавница до продавница, но најчесто се користи мајонез помешан со сенф, на грчки наречен „σως“ или „сос“.

## Наводи

## Надворешни врски

* Рецепт за гиро (англиски)

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Грчка кујна
Категорија:Средоземна кујна
Градско собрание (Ростов)

десно|мини| Градското собрание на Ростов
**Градското собрание на Ростов** — здание во областа Ленински во Ростов на Дон, Русија. Градбата се наоѓа на улица Болшаја Садоваја бр. 47 (руски: Большая Садовая улица, 47) на раскрсницата на улицата Болшаја Садоваја и Семашко. Зградата е дизајнирана во стилот на Beaux-Arts. Градбата е призната како историска знаменитост, има официјален статус како објект на руското културно наследство и ја содржи управата на Ростов на Дон. 

## Историја
лево|мини|250x250пкс| Градското собрание на Ростов во 1902 година
Владата на Ростов на Дон се согласила да изгради нова куќа на Градската дума во средината на 1890-тите. Ростовската градска дума во тоа време ја окупирала куќата на Максимов на плоштадот Базарнаја (денес улица Станиславского). 

Новото градско собрание го дизајнирал познатиот архитект Александар Померанцев. Во времето на изградбата на зградата, Померацев веќе се етаблирал како истакнат архитект во Ростов на Дон, откако проектирал и изградил неколку градски згради. По одредена дебата, договорот бил потпишан на крајот на 1896 година. Градското собрание на Ростов било изградено од 1897 до 1899 година. Осветено било во 1899 година .

Изградбата на градското собрание на Ростов чинело 513.627 рубли. Оригиналната вредност од 586.176 рубли пресметана од архитектот Померанцев не била одобрена во програмскиот буџет на Градската дума. Сепак, градското собрание на Ростов го надминал буџетот за повеќе од 28%. Првиот кат од централниот дел бил изнајмен од различни трговски организации. Овде се продавале суви производи, велосипеди, грамофони, тапети, мермерни производи, оптички додатоци, оружје, слатки. Градската Дума и Градското собрание ги заземале вториот, третиот и четвртиот кат. Ростовската Дума била отворена за јавноста. Имала 200 места на балконот на хорот и 40 седишта.

Во 1922 година избувнал пожар во зградата. Пламените јазици ја уништиле аголната купола. За време на Втората светска војна, Градското собрание било сериозно оштетено. Тоа било обновено набргу по завршувањето на војната. Овде се наоѓал Регионалниот комитет на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз. 

## Опис
Зградата е дизајнирана во стилот на Beaux-Arts. Стилот е монументален и се смета за стил на Beaux-Arts со аксијална симетрија во план и еклектична надворешна орнаментика со изобилство на необарокни декоративни елементи. Тие вклучуваат многу елабориран релјеф, дорски пиластри, куполи картуси етикети и триаголен корниз над прозорците. Првиот кат е украсен со ленти рустикација.

## Наводи

Категорија:Ростов на Дон
Војничка синагога (Ростов на Дон)

**Војничка синагога** () — единствената активна синагога во Ростов на Дон. Синагогата била изградена во 1872 година. Синагогата изгорела за време на погромот во 1905 година, но во 1913-1914 година зградата била обновена. Во 1935 година, синагогата била затворена за богослужба. По Втората светска војна зградата повторно била префрлена на локалната еврејска заедница. Синагогата има статус на објект од културно наследство од регионално значење.

## Историја
Во 1862 година, пензионираните еврејски војници основале Еврејско молитвено друштво во Ростов на Дон. На 31 мај 1862 година, владата на покраината Екатеринослав му дала на општеството дозвола да изнајми посебна просторија за богослужбени ритуали. Проектот на Хорската синагога бил одобрен од росотовските власти на 4 јуни 1872 година, а истата година била изградена зградата. Според некои извештаи, парите за изградба на синагогата ги донирал ростовскиот трговец Јосиф Маркович Елицер. Се претпоставува дека архитект на синагогата бил Ернст Ернестович фон Шулман, а градежен изведувач - Мојсеј Леонтјевич Геронимус.

Зградата на синагогата била реконструирана неколку пати. Во 1881 година, во источниот дел од неа била прикачена трикатна зграда од тули. Во 1891 година, на јужниот ѕид на синагогата била изградена и двокатна зграда, во чие приземје било сместено училиште за деца на сиромашни војници, а на вториот кат било молитвеното училиште. Синагогата била сериозно оштетена од пожар за време на антиеврејскиот погром во 1905 година. Таа била обновена дури во 1913–1914 година, кога биле собрани потребните средства. Автор на проектот за реконструкција бил петербуршкиот архитект Јаков Германович Гевиртс. Богослужбата во синагогата продолжила на 29 март 1914 година, на денот на Пасхата.

Во 1935 година, синагогата била затворена за богослужба. Во зградата била сместена хемиска фабрика. За време на војната, овие претпријатија биле евакуирани од градот. Во 1943 година, по ослободувањето на Ростов на Дон, синагогата повторно била преземена од еврејската заедница. Официјалната дозвола за користење на зградата од страна на еврејската заедница била санкционирана на 14 април 1945 година.
мини|Одблиску прикажени декоративни украси и детали за куполата
Во 2005 година бил спроведен голем ремонт на синагогата. Аголната купола, со ѕвездите на Давид кои биле изгубени во 1940-тите, била обновена. Реконструктивните работи биле завршени до крајот на годината, а на 26 декември била отворена синагогата.
десно|мини| Комеморатив на плочата на синагогата

## Архитектура
Архитектурата на Синагогата Војник има елементи на југендстилр и ориентални стилови. Зградата има комплексен план за конфигурација. Три дела од обемот на зградата се сведени на оската север-југ.

Светлосните отвори во горниот дел на врзивите се шарени, стилизирани со готска роза. Капата на синагогата е украсена со рустикација, а фасадата е украсена со штуко-розети.

## Наводи

Категорија:Синагоги во Русија
Категорија:Ростов на Дон
Mis-Teeq

**Mis-Teeq** (транскрипција: **Мис-Тик**) ― британска женска група составена од Алиша Диксон, Сју-Елиз Неш и Сабрина Вашингтон. Групата била активна од 2000 до 2005 година. 

Mis-Teeq имала два топ-10 албуми и седум последователни топ-10 синглови на британската топ-листа за синглови, а била успешна и во Европа, Азија, Австралија и САД. Нивниот прв студиски албум *Lickin' on Both Sides,* издаден на 27 октомври 2001 година, се искачил на трето место на британската топ-листа за албуми и бил сертифициран за двојно платинест.

Албумот ги содржел првите пет синглови кои ги објавила групата, а сите тие станале топ-10 хитови во Велика Британија. На 29 март 2003 година, по кратка пауза, тие го издале нивниот втор студиски албум *Eye Candy*, кој исто така станал двојно платинест во Обединетото Кралство. Овој албум го содржел нивниот најголем меѓународен хит „Scandalous“, кој се искачил на второ место на *Билбордовата* денс-топ-листа во САД. 

Во февруари 2005 година групата објавила дека нејзините членови ќе се разделат за да продолжат со соло-кариери. Разделбата исто така била поттикната од ликвидацијата на нивната издавачка куќа, Telstar Records. На 25 април 2005 година, групата го издала албумот со најголеми хитови, *Mis-Teeq: Greatest Hits*, а датумот на издавање се совпаднал со нивната разделба.

## Членови

* Алиша Диксон (2000-2005)
* Сабрина Вашингтон (2000-2005)
* Сју-Елиз Неш (2000-2005)
* Зена Мекнали (2000-2001)

## Дискографија




## Наводи

## Надворешни врски

* Mis-Teeq Myspace
* Интервју со Алиша во 2006 година на I Like Music

Категорија:Музички групи од Лондон
Категорија:Музички групи основани во 1999 година
Категорија:Англиски женски групи
Категорија:Музички групи распаднати во 2005
Категорија:Британски современ ар-ен-би-групи
Категорија:Женски хип-хоп групи
Категорија:Англиски хип-хоп-групи
Категорија:Англиски квартети
Категорија:Англиски трија
Категорија:Англиски денс музички групи
Категорија:Британски гаражни групи
Штатол

мини| Штатол во музеј во Мордовија
**Штатол** го нарекувале и **Ерзјан штатол** (    ) е восочна свеќа поддржана од орнаментиран дрвен сад што се користи во традиционалните ритуали на Ерзија (erzja Ineškipazněń Kemema). 

## Етимологија
Терминот „штатол“ (од    ('восок') и  ('пожар'). Најстарата позната употреба на овој термин во извор кој не е од Ерзија е во *Објаснувачкиот речник на живиот голем руски јазик на руски јазик,* објавен од рускиот лексикограф Владимир Дал во 1863 година. 

## Употреба и симболика
Штатолите го симболизираат животот, почитувањето на предците и текот на времето. Дрвениот сад во кој се става свеќата се вика јандава (    ). Јандавите се издлабени од цврсти стебла од липа и имаат нејасна форма на патка. Штатолите и јандавите најчесто се користат за време на Рашкен Озкс, Верја Озкс и други ритуали на Ерзија.  

Ерзиите се фино-угрска етничка група во регионот на Волга во Русија. Нивните предци го населуваат овој регион илјадници години. Тие ја нарекуваат својата земја Ерзјан Мастор, или „земјата на Ерзија“. Ерзјаните ја развиле својата нација помеѓу десеттиот и тринаесеттиот век.

## Наводи
https://beda.media/en/articles/erzya-en

Категорија:Верски симболи
Категорија:Религија во Русија
Катрине Камилери

**Катрине Камилери** (родена на 24 февруари 1970 година) е Малтежанка, адвокатка и директорка на Службата за бегалци на Језуит (ЈРС) Малта. Таа е позната по нејзината работа за бегалци со брод и била наградена со Нансен бегалската награда во 2007 година.

## Ран живот и образование
Родена во 1970 година на островот Малта, Камилери студирала право и како студент се занимавала со истражување за пристап до правата и заштита на бегалците. По дипломирањето на Универзитетот во Малта во 1994 година, таа започнала да работи во мала адвокатска канцеларија, каде што стапила во контакт со бегалците. 

## Работа
Во 2002 година, бројот на баратели на азил и економски мигранти кои пристигнуваат во Малта со брод нагло се зголеми, ситуација со која се соочија неколку европски земји околу Медитеранот. Откако најпрво работел на спречување на депортацијата на либиски барател на азил кој ризикувал прогонство ако се врати дома, интересот на Камилери за заштита на бегалците се зголеми.  Во 1996 година, таа започнала да работи со канцеларијата на Малта на Језуитската служба за бегалци (JRS), прво како волонтер, потоа со скратено работно време и на крајот со полно работно време. JRS стана првата организација која нуди професионални правни услуги на редовна основа на затворениците во Малта. Од 1997 година, Камилери дава правен совет на стотици лица чувани во административни центри за притвор во Малта.

Во 2007 година, таа била наградена со Нансен бегалска награда (награда за бегалци на Обединетите нации) како признание за нејзината работа за правата на луѓето со бродови кои бегаат преку Средоземното Море.

Иако мигрантската криза го сменила централното место во Европа, Камилери зборувала дека Европа не прави доволно блиску за да им помогне на огромниот број бегалци кои бегаат од конфликтот во Сирија, Ирак, Авганистан и блискиот сосед на Малта, Либија.

## Белешки и референци

## Надворешни врски

* Наградата за бегалци Нансен оди за застапување за луѓето со брод во Малта
* Адвокатот од Малта ја освои главната награда за бегалци на ОН за помагање на луѓето со бродови од Медитеранот
* Д-р Камилери разговара со Марлен Галеа за наградата за бегалци Нансен и нејзината работа (Подкаст)
* https://www.politico.eu/list/politico-28/katrine-camilleri/
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1970 година
Кеплер-10ц

мини|Уметнички приказ на системот Кеплер-10. Кеплер-10ц е планетата лево.
**Кеплер-10ц** е планета која се наоѓа во орбитата околу ѕвездата Кеплер-10, одалечена околу 560 светлосни години и се наоѓа во соѕвездието Змеј. Научниците не знаат како настанала планетата. Има дијаметар од околу 29.000 километри, а 2,3 пати е поголем од дијаметарот на Земјата. Научниците оваа планета ја нарекуваат „Мега-Земја“.

Кеплер-10ц орбитира околу својата ѕвезда 45 дена. Растојанието од ѕвездата до оваа планета е четвртина од просечното растојание помеѓу Сонцето и Земјата. НАСА откривањето на оваа планета го објавила на 2 јуни 2014 година.
[220x220px|Споредба на големина на Кеплер-10ц со Земјата (лево) и [Нептун (десно)|алт=Image on right|мини]]

## Наводи

Категорија:Вонсончеви планети
Категорија:Астрономија
Хелена Сиркус

**Хелена Сиркус** (14 мај 1900 &#x2013; 19 ноември 1982 година) била полска архитектка, урбанистика и едукатор. 

Родена е **Хелена Елиасберг** во Варшава и студирала архитектура на Техничката академија во Варшава од 1918 до 1923 година. Во 1922 година, таа го промени своето презиме во **Ниемировска** . Сиркус исто така студирала цртање кај Роман Крамштик и филозофија на Универзитетот во Варшава . Таа била ко-основач на авангардната група Praesens . Таа исто така била член на Congrès Internationalaux d'Architecture Moderne (CIAM) и била заменик-претседател од 1945 до 1954 година. Во 1950 година, таа започнала да држи предавања за архитектура на Полската техничка академија. 

Таа била уредник на Атинската повелба . 

Таа се омажила за  во 1925 година. 

Во текот на 1930-тите, Сиркус и нејзиниот сопруг го развија проектот за домување На Раковку за работниците. По Втората светска војна, таа работеше на планови за реконструкција на градот Варшава. Со нејзиниот сопруг, таа работела на имотот На Коле во Варшава, во кој биле сместени 10.000 жители, помеѓу 1948 и 1952 година 

Таа станала членка на Полската работничка партија во 1944 година и на Полската обединета работничка партија во 1948 година 

Книгите на Сиркус ги вклучуваа *Ku idei osiedla społecznego* („Кон идејата за социјалната сопственост“) (1976) и *Społeczne cele urbanizacji* („Општествените цели на планирањето на градот“) (1984). 

Сиркус починала во Варшава на 82-годишна возраст. 

## Наводи

Категорија:Починати во 1982 година
Категорија:Родени во 1900 година
Категорија:Полски архитекти
Kasno je

„**Kasno je**“ () е песна од хрватскиот поп бенд Магазин. Издадена е во 1999 година, а се нашла на четиринаесеттиот студиски албум на бендот, односно на третиот студиски албум на бендот со Јелена Розга како главна пејачка, насловен *[[Minus i plua]]* (*Минус и плус*). Како и најголемиот број песни на албумот, песната е напишана од страна на хрватскиот музичар и композитор Тончи Хуљиќ и поетесата и текстописец Вјекослава Хуљиќ. За да ја промовира песната, бендот има снимено и музичко видео.

## Наводи

Категорија:Хрватски песни
Динарот на Република Српска

**Динарот на Република Српска** ( српски : Република Српска динар ) бил валута на Република Српска помеѓу 1992 и 1994 година за време на босанската војна . Имало две различни валути издадени од Народната банка на Република Српска. Првиот беше воведен во 1992 година во врска со југословенскиот динар од таа година, на кој бил еднаков. Вториот бил воведен на 1 октомври 1993 година, заменувајќи го првиот со стапка од еден милион спрема еден и одговарајќи на ревалоризацијата на југословенската валута. По ова, Република Српска го користеше југословенскиот динар (прво „динарот од 1994 година“, а потоа и „новиот динар“) до 1998 година, кога беше воведена конвертибилната марка на Босна и Херцеговина .

Двете валути биле издадени само во форма на банкноти, при што првата била издадена во апоени од 10 динари до 10 милијарди динари, а втората во апоени од 5000 динари до 50 милијарди динари. Дизајните на банкнотите многу малку се разликуваа во рамките на емисиите на двете валути. На банкнотите „динари од 1992 година“ на двете страни биле прикажани краците на републиката, додека на банкнотите „динари од 1993 година“ бил портретот на Петар Кочиќ на аверсот. Некои од изданијата во 1993 година биле отпечатоци на банкноти од 1992 година.

Благодарение на меѓународната блокада на обидот на Хрватска да се вооружи и да ја разбие српската агресија, српските востаници со заштита на мировните сили на Обединетите нации успеаја да ги држат под окупација на т.н. Република Српска Краина до август 1995 година. За време на окупацијата, бунтовниците користеле специјален „краинарски динар“ во областа под нивна контрола.

## Поврзано

* југословенски динар
* Краина динар
* хрватски динар
* Босна и Херцеговина динар
* Хиперинфлација
* https://www.kunalipa.com/katalog/rsk-dinar/
* 
Категорија:Европски валути
Категорија:Историја на Република Српска
Категорија:Економија на Република Српска
Ана Марија Саву

**Ана Марија Саву** (родено **Драгут** ; родена на 24 февруари 1990 година) е романска ракометарка на СЦМ Глорија Бузау (женски ракомет) и романската репрезентација .

## Поединечни награди

* Проспорт најдобар десен бек на романската национална лига : 2018 

## Наводи

Категорија:Романски ракометарки
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1990 година
Соборен храм на светиот крст, Крижевци

Соборен храм на светиот крст, Крижевци е соборен храм на Бјеловарско-крижевачката епархија и се наоѓа во Крижевци. Таа е една од најстарите цркви во континентална Хрватска и најстарата црква во Крижевци.

Се споменува веќе во 1232 година. Изграден е надвор од ѕидините на долниот град Крижевци. Доградуван е низ вековите. Од најраната фаза останал страничниот портал од 14 век и помали монофори. Постојниот изглед датира од крајот на 15 век. Одредени делови имаат доцноготски, ренесансни и барокни елементи. Темелно е реновиран во 1913 година по проект на архитектот Стјепан Подхорски, како еден од првите споменици во Хрватска обновен според принципите на презентација на сите стилски слоеви. 

Низ историјата, таа била парохиска црква, некогаш и затвор, магацин и засолниште за војници. Од формирањето на Бјеловарско-крижевачката епархија во 2009 година, станала сокатедрала на епархијата.

Посебна вредност во храмот е мермерниот олтар на Св. Крст од 1756 година, дело на љубљанскиот скулптор со италијанско потекло Франческо Роба. Овој олтар порано се наоѓал во загрепската катедрала, но по реставрацијата не бил во чекор со остатокот од инвентарот, па со заложба на населението со количка бил преместен во Крижевци. Олтарот е ремек-дело на доцнобарокната скулптура и исклучително вреден споменик на црковната уметност. Издлабен е од тробојниот мермер - црна, жолта и бела. Главниот мотив е Распнатиот Христос, лево е мотивот на Мојсеј со змија, а десно жртвата на Авраам. Постои двонасочен контраст во дизајнот на целосно мазни, големи, меки, заоблени површини како затворени области до отворени области богати со релјеф со богата игра на светлина и сенка.

Црквата ја споменува и Антун Густав Матош во патописот „Околу крстоносците“.

Се смета дека во црквата се одржал Крвавиот собор на Крижевци, историски настан кој се случил на 27  февруари 1397 година, во која тогашниот хрватско-унгарски крал Сигизмунд со измама го  убил хрватскиот бан и присутното благородништво.  Оваа тема е прикажана на слика на хрватскиот сликар Отон Ивековиќ, која се наоѓа во црквата.

## Наводи

## Поврзано

* Црковна уметност во Хрватска
* Црковна архитектура во Хрватска
* Бјеловарската катедрала
* Грчко-католичка катедрала Крижевац
Категорија:Хрватска
Категорија:Цркви во Хрватска