open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Горни Пиринеи

**Горни Пиринеи** (француски: Hautes-Pyrénées; гасконски/ окситански: *Nauts Pirenèus/Hauts Pirenèus*;   ; ) ― департман во регионот Окситанија, југозападна Франција. Во 2019 година, во департманот живееле 229.567 жители; а негова префектура е Тарб. Името го добил по планинскиот венец Пиринеи.

## Историја
Порано, на ова место се наоѓал *департман* познат како Бигор, кој на моменти имал независност, но подоцна станал дел од покраината Гаскоња. По Бретињскиот договор од 1360 година, голем дел од областа бил под Англиска управа. Во 16 век, бил дел од хугенотското подрачје на монарсите на Навара, донесени во Франција од Анри IV.

*Департментот* Горни Пиринеи е создаден за време на Француската револуција, на 4 март 1790 година, со ургенција на францускиот политичар Бертранд Баер, член на Конвентот.

## Географија
Горни Пиринеи се состои од неколку одделни географски области. Во јужниот дел, долж границата со Шпанија, се наоѓаат планините  Вињмал, Пик ду Миди де Бигор и планинските венци Неувил и Арбизон. Другата област се состои од ритчиња со мала надморска височина. Северниот дел од *департманот* се состои од претежно низинско обработливо земјиште. Високи Пиринеи има две мали територијални ексклави — остатоци од средниот век — сместени во соседниот *департман* Атлантски Пиринеи.

### Поголеми градови
Областа околу Тарб е економски и административен центар на *департманот*, а Лурд, вториот по големина град во Горни Пиринеи, речиси е исклучиво посветен на религиозната индустријата. Во 2019 година, имало 7 комуни со преку 5.000 жители:

## Туризам
Националниот парк Западни Пиринеи зафаќа голема област и таму се наоѓаат познатите туристички атракции како Гаварниев Цирк (Cirque de Gavarnie) и Шпански мост (Pont d'Espagne). Оваа област е омилена дестинација за планинарите и планинските ентузијасти.

Оваа област можеби била позната уште од античко време по топлите извори, а околу нив биле изградени неколку градови, особено Котрет, Луз-Сен Совер и Бањер-де-Бигор. Југозападно од Котрет има популарно езеро. Во Горни Пиринеи има многу популарни скијачки центри.

Овој департман е речиси секогаш е дел од рутата на Тур де Франс, со значително тешки превои како што се Турмале, Обиск и Сулор .
Податотека:Lourdes Sanctuaires 01.jpg|Светилиштето во Лурд
Податотека:Picdumidi.jpg|Пик ду Миди де Бигор
Податотека:Le Vignemale.jpg|Вињмал
Податотека:Lac du Milieu de Bastan Hautes Pyrénées 02 BLS.JPG|Езерото Бастан, пред зајдисонце
Податотека:Gavarnie-Cirque.JPG|Гаварниев Цирк


## Наводи

## Надворешни врски

*  Мрежно место на Советот на департманот Горни Пиринеи
*  Мрежно место на префектурата
* Национален парк Пиринеи
*   360° панорамски фотографии  

Категорија:Држави и територии настанати во 1790 година
Категорија:Департмани во Окситанија
Категорија:Горни Пиринеи
Категорија:Статии со извори на француски (fr)
Категорија:Статии со микроформати hAudio
Категорија:Координати на Википодатоците
Севр Ниортез

**Севр Ниортез** (, ) — река во западна Франција, долга 158 км  која минува низ регионите Нова Аквитанија и Лоарски Крај, и се влева во Атлантскиот Океан. Изворот ѝ е во департманот Де Севр, во близина на Севре, северно од Мел.

Тече низ следните департмани и градови:

*Дe Севр: Сен-Мексен-л'Екол, Ниор
*Вандеја: Дамвикс
*Приморска Шаранта: Маран

Се влева во Атлантскиот Океан северно од градот Ла Рошел. Најголем град покрај реката е Ниор, по што и го добила името името Севр *Ниортез*, што ја разликува од Севр Нантез. Нејзини најголеми притоки се Вандеја и Отиз.

## Наводи

Категорија:Реки во Франција
Категорија:Реки во Нова Аквитанија
Категорија:Реки во Лоарскиот Крај
Категорија:Реки во Де Севр
Категорија:Реки во Вандеја
Категорија:Реки во Приморска Шаранта
Никола Попов

**Никола Попов** (  — ) — македонски револуционер, член на ВМОРО.

Во летото 1922 година, по наредба на Тодор Александров, бил обесен Никола Попов, бидејќи како санданист, одбил да влезе во Автономистичката ВМРО, предводена од Тодор Александров, а и агитирал и кај останатите луѓе да не му даваат поддршка.

Тој е татко на македонскиот револуционер и писател, Антон Попов.
[лево|мини|212x212пкс|Македонскиот поет [Антон Попов е син на Никола Попов.]]

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Дејци на ВМРО
Категорија:Македонски просветители
Категорија:Македонци во Бугарија
Кучешко попладне

**„Кучешко попладне“** (англиски: *Dog day afternoon*) – филм на режисерот Сидни Лумет (Sidney Lumet) од 1975 година. Автор на сценариото е Френк Пирсон (Frank Pierson), кој за него ја освоил наградата „Оскар“. Покрај тоа, филмот имал уште пет номинации за „Оскар“, и тоа во следниве категории: најдобар филм, главна машка улога (Пачино), споредна машка улога (Сарандон), режија (Лумет) и монтажа (Деде Ален). Главните улоги ги играат: Ал Пачино (Al Pacino), Џон Казале (John Cazale), Крис Сарандон (Chris Sarandon) и Чарлс Дурнинг (Charles Durning). Филмот е снимен по вистинит случај од 1972 година.

## Синопсис
Сони Ворцик (го игра Ал Пачино) и неговиот другар Сал (го игра Казале) влегуваат во мала банка во Бруклин со намера да ја ограбат. Меѓутоа, во банката има малку пари, а освен тоа, полицијата набргу ја опколува банката, па тие не можат да избегаат. Сони сфаќа дека единствениот начин да се спаси од долга затворска казна е да ги држи вработените како заложници. Во преговорите со полицијата, тој бара да му ја донесат сопругата и тогаш се дознава дека тој е хомосексуалец, оженет со Леон (го игра Сарандон), иако истовремено има жена со две деца. Всушност, мотивот за грабежот на банката е желбата на Сони да собере пари за операција за промена на полот на Леон. Меѓутоа, во разговорот со Леон се открива дека веќе подолго време нивните односи биле влошени, а исто така, Сони бил во судир и со сопругата. Најпосле, полицијата му ветува на Сони дека ќе му обезбеди авион за да заминат во странство, но кога доаѓаат на аеродромот, полицијата го убива Сал и го апси Сони.

## Наводи
Категорија: Американски филмови
Категорија:Криминалистички филмови
Категорија: Филмови од 1975 година
Категорија: Филмови на англиски јазик
Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк
Категорија:Филмови на Сидни Лумет
Категорија:Филмови со Ал Пачино
Категорија:Филмови со Џон Казале
Категорија:Филмови со Крис Сарандон
Категорија:Филмови со Чарлс Дурнинг
Бери Бруст

мини|Брус во 2013 година
**Бери Бруст** (роден на 8 август 1983 година) е канадски професионален голман во хокеј на мраз, кој последен пат бил под договор со екипата на Шефилд Стилерс од Елитната хокеј лига на Велика Британија (EIHL). Брус играл во Националната хокеарска лига (НХЛ) за Лос Анџелес Кингс.

## Кариера
Бруст бил драфтуван во третото коло, вкупно 73 на драфтот за влез во НХЛ во 2002 година од Минесота Вајлд од Спокејн началниците на Западната хокеарска лига . По неговата последна година во WHL со Калгари Хитмен, Брус потпишал како слободен агент со Лос Анџелес Кингс на тригодишен договор на 9 јуни 2004 година.

Откако првично ја започнал својата професионална кариера со филијалата на Кингс ЕЦХЛ на Ридинг Ројалс, Брус се преселил во АХЛ со Манчестер монарси пред да го направи своето деби во НХЛ со Кингс во сезоната 2006-07 и одигра 11 натпревари, победувајќи на два.

Откако не му била понудена квалификациска понуда од Кингс пред сезоната 2007-08, тој потпишал со Хјустон Ерос од Американската хокеарска лига, примарна филијала на неговиот оригинален драфт тим во Минесота Вилд. 

Откако ја започнал сезоната 2009-10 со постојана повреда на стапалото од претходната сезона, Бруст бил прекомандуван од Ерос во Флорида Еверблејдс на ECHL на задача за рехабилитација на 10 ноември 2009 година.

Во август 2022 година, било објавено дека Бруст нема да се врати во Шефилд за сезоната 2022-2023.

## Наводи

Категорија:Родени во 1983 година
Категорија:Канадски хокеари
Алифатично соединение

[мини|десно|220п|Нециклично алифатично/нераоматично соединение ([бутан)]]
[мини|десно|170п|Циклично aliphatic/нераоматично соединение ([циклобутан)]]

**Алифатично соединение** или **алифатско соединение** (од , *алифар* = „масло“) — неароматични соединенија сочинети од јаглерод и водород. Можат да бидат заситени како хексанот или незаситени како хексенот и хексинот. Отвореноланчените соедненија, било да се прави или разгранети, кои не содржат никакви прстени секогаш се алифатични. Цикличните соединенија можат да бидат алифатични ако не се ароматични.

## Структура

Овие соединенија можат да бидат заситени, сврзани со единечни врски (алкани) или незаситени со двојни врски (алкени) или тројни врски  (алкини). Доколку други елементи (хетероатоми) се сврзани во јаглеродниот ланец, од кои најчести се кислородот, азотот, сулфурот и хлорот, соединението повеќе не е јаглеводород, и затоа повеќе не е алифатично.

Најмалку сложеното алифатично соеединение е метанот (CH4).

## Својства
Највеќето алифатични соединенија се запаливи, овозможувајќи ја употребата на јаглеводороди какоas гориво, како метанот во Бунзенови пламеници и течен природен гас (ТПГ) и етин (ацетилен) во заварувањето.

## Примери за алифатични соединенија
Најважните алифатични соединенија се:

* n-, изо- и циклоалкани (заситени јаглеводороди)
* n-, изо- и циклоалкени и -алкини (незаситени јаглеводороди).

Вани примери за нискомолекуларни алифатични соединенија се наведени во списокто подолу (подредени по бројот на јаглеродни атоми):

## Наводи

## Надворешни врски

* Заситени јаглеводороди — Медицински факултет, Скопје

Категорија:Органски соединенија
Колби Вилијамс

**Колби Вилијамс** (роден на 26 јануари 1995 година) е канадски професионален голман во хокеј на мраз кој моментално игра со Адмирал Владивосток од Континенталната хокеарска лига (КХЛ). Тој бил избран на 173. генерален драфт од Вашингтон Капиталс во шестото коло на влезниот драфт во НХЛ 2015 година и претходно играл во Американската хокеарска лига (АХЛ) за Херши Берс и Белвил Сенатори.

## Играчка кариера

### Јуниор
Откако играл мал хокеј во машката У18 ААА хокеј лига во Саскачеван (SMAAАХЛ), Вилијамс бил драфтуван на 64-то место во генералниот пласман од Реџина Патс од Западната хокеарска лига (ЗХЛ) во 2010.

На 18 јануари 2011 година, Вилијамс го направил своето деби во ЗХЛ во поразот со 4–3 против Мус Вориорс. На 13 октомври 2012 година, тој ги постигнал своите први ЗХЛ поени со две асистенции во победата од 4–3 против Еверет Силвертипс, играјќи 59 натпревари со 19 асистенции во неговата дебитантска ЗХЛ сезона. Тој ги постигна своите први два гола во ВХЛ во поразот со продолженија од 5–4 против Келоуна Рокетс на 14 декември 2013 година, на крајот одиграл 66 натпревари со девет гола и 23 асистенции во неговата втора сезона. Во сезоната 2014–15 ЗХЛ, тој ги подобрил претходните бројки, со 11 гола и 30 асистенции во 64 одиграни натпревари. Пред неговата последна сезона во ЗХЛ, тој бил именуван за капитен на Патс како прераснат играч, но тој го пропуштил поголемиот дел од сезоната поради повреда на зглобот, завршувајќи со пет гола и седум асистенции во 19 настапи.

### Професионален
Вилијамс бил драфтуван на 173-тото место во генералниот пласман од Вашингтон Капиталс во шестото коло на драфтот за влез во НХЛ 2015 година. На 22 октомври 2016 година, тој го направил своето професионално деби со филијалата на Капиталс во АХЛ, Херши Берс, во победата од 5–2 против Бриџпорт Саунд Тајгерс, забележувајќи ја својата прва асистенција во АХЛ. На 4 ноември 2016 година, тој го постигнал својот прв професионален гол во победата од 3–2 на продолженијата против Спрингфилд Тандербрдс, што бил победнички гол во неговиот настап за два поени. Тој на крајот запишал четири гола и 12 асистенции во 60 настапи за Берс во неговата прва професионална сезона, освојувајќи ја наградата дебитант на годината кај Берс.

Капиталс потпишал двегодишен договор со Вилијамс на 2 март 2017 година. Во сезоната 2017-18 АХЛ, тој одиграл 69 натпревари со три гола и 14 асистенции за Берс. Во сезоната 2018-19 АХЛ, одиграл 36 натпревари со десет асистенции. Капиталс повторно потпишал договор со Вилијамс за едногодишно продолжување на двонасочниот договор на 13 јули 2019 година, каде што тој настапил на 31 натпревар со шест асистенции за Херши Берс во сезоната 2019-20 АХЛ.

На 8 јануари 2021 година, Сенаторс од Белвил потпишале едногодишен договор за АХЛ со Вилијамс.

Како слободен агент од Сенаторс, Вилијамс го потпишал својот прв договор во странство откако се согласил на едногодишен договор со рускиот клуб, адмирал Владивосток од КХЛ, на 20 јули 2022 година.

## Личен живот
Вилијамс е делумен сопственик на хокејски консултантски бизнис со седиште во Реџина.

## Наводи

Категорија:Родени во 1995 година
Категорија:Хокеари
Циклотридекан

**Циклотридекан** — органско соединение со хемиска формула C13H26.

## Наводи

Категорија:Циклоалкани
Циклотетрадекан

**Циклотетрадекан** — органско соединение со хемиска формула C14H28. Познато е дека има мала напрежна енергија.

## Наводи

## Надворешни врски
* Циклотетрадекан — ChemSpider 

Категорија:Циклоалкани
Крум Стоилов

**Крум Стоилов** ( роден во  — ?) — македонски борец за човекови права, активист за обединета и независна Македонија. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Верен јатак на илегалната чета на Герасим Тодоров. Бил осуден на осум години строг темничен затвор. Во логорите на смртта тој ја одлежал целата казна.

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Благо Вишанов

**Благо Симов Вишанов** (Роден во  —  во ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Бил убиен непосредно по 9 септември, 1944 година од Георги Богданов, кој бил началник на Министерството за внатрешни работи на Бугарија во Свети Врач. Благо бил убиен бидејќи бил сведок на разни расипнички дејствија на Богданов, направени пред 9-то септемврискиот преврат, за кои се плашел да не биде откриен.

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Категорија:Починати во 1944 година
Вангел Шатев

**Вангел Георгиев Иванов Шатев** ( во   —  во ) — македонски борец. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Во периодот од 1936 до 1938 година, Вангел членувал во нелегална младешка комунистичка организација во која исто така членувале и Галчо Василев, Јордан Ризов, Атанас Аџилев и уште неколку младинци од селото Влахи. Како заповед од повисоките нивоа на комунистичката партија, до нив стигале барање да извршуваат разни противопштествени работи. Помеѓу сите дејности, од нив било побарано да се сквернави Божјиот храм, со тоа што би го користеле како тоалет. На оваа задача Вангел, најкатегорично се спротивставил како и на други слични барања упатени кон нив. Со тоа предизвикал гнев на неговите соборци и поради тоа бил исклучен од групата, анатемисан како предавник, како измамник на комунистичкиот идеал. Неговите "другари" не се задоволиле само со тоа, па откако го дочекале 9-то септемврискиот преврат, на 2 ноември, 1944 година решаваат да го убијат на најжеток и мачен начин. Еден од неговите убијци - Галчо Василев се пофалил на следниов начин:

После тоа полужив бил фрлен во кладенец во месноста Галчовото во Кресна.

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Кирил Лазаров (Пирин)

**Кирил Григоров Лазаров** ( во  —  во ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Кирил заедно со своите соборци Тодор Григоров и Јордан Јотов, биле судени од таканаречениот народен суд. Тие успеале да избегаат од горноџумајскиот затвор и стигнале до село Раздол каде биле предадени и убиени лично од Георги Богданов.

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Паника во паркот на иглите

**„Паника во паркот на иглите“** (англиски: *The Panic in Needle Park*) — филм на режисерот Џери Шацберг (Jerry Schatzberg) од 1971 година. Автори на сценариото, кое е засновано врз романот на Џејмс Милс, се Хоан Дидион (Joan Didion) и Џон Грегори Дан (John Gregory Dunne). Главните улоги ги играат: Ал Пачино (Al Pacino), Кити Вин (Kitty Winn), Алан Винт (Alan Vint), Ричард Брајт (Richard Bright) и Раул Хулија (Raul Julia). Кога се појавил, со својот хиперреализам филмот ги запрепастил публиката и цензурата. Во САД, поради употребата на „уличниот“ јазик, цензорите најпрвин сакале да го означат филмот како порнографски, но сепак, најпосле ја добил етикетата „само за возрасни“. Во Британија, дури четири години по премиерата, цензорите не сакале да му дадат никаква ознака, па филмот чекал во „бункер“. Во филмот нема музика, а сите сцени се снимени на вистински локации при што има неколку моменти кога случајните минувачи гледаат во камерата. За својата улога, Вин ја освоила наградата за најдобра глумица на Канскиот филмски фестивал, а исто така виртуозна е и глумата на Пачино, иако тоа била неговата втора филмска улога.

## Синопсис
мини|Гледајќи кон север на Бродвеј кон 72-та улица на плоштадот Верди, Њујорк. Од левата страна се гледа куќата на станицата на 72-та улица на метрото во Њујорк.
Еден мал плоштад во Њујорк, покрај раскрсницата на 72. улица и Бродвеј, кај наркоманите е познат како „Парк на иглите“. Тука, главна „ѕвезда“ е Боби (го игра Пачино), ситен крадец и продавач на дрога. Откако по абортусот, младата уметничка Хелен (ја игра Вин) ќе биде отфрлена од нејзиното момче, сликарот Марко (го игра Хулија), неа ја презема Боби, кој ја запознава со својот мал круг на завинсици од хероин. Инаку, и Боби е наркоман, а наскоро тој и Хелен се вљубуваат еден во друг. Постариот брат на Боби, Хенк (го игра Брајт), се занимава со матни работи и заработува многу повеќе од него. Еднаш, Хенк го вклучува Боби во голема кражба, но таа не успева, па Боби завршува в затвор. Така, Хелен паѓа под влијание на Хенк и почнува да се проституира...

## Наводи
Категорија:Американски филмови
Категорија:Љубовни филмови
Категорија:Филмови од 1971 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк
Категорија:Филмови на Џери Шацберг
Категорија:Филмови со Ал Пачино
Категорија:Филмови со Кити Вин
Категорија:Филмови со Алан Винт
Категорија:Филмови со Ричард Брајт
Категорија:Филмови со Раул Хулија
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија:Филмови поврзани со дрога
Куќа на Сол Фридман

**Куќа на Сол Фридман**, наречена и **Играчки Рид** (англиски: Toyhill), ― изградена во Плезентвил, Њујорк во 1948 година. Ова бил првиот од трите домови на Френк Лојд Рајт изградени во развојот на т.н. јусониски домови северно од градот Њујорк.

Куќата на Фридман е дел од повоениот развој на употребата на кругот од страна на Рајт, што кулминира во неговиот Музеј „Соломон Р. Гугенхајм“ во Менхетен. Куќата на Сол Фридман во Плезентвил, Њујорк, е покриена со бетонски плочи слични на печурки; двата вкрстени затворени кругови на вистинското живеалиште се израмнети на крајот од правиот терасест парапет на со отворената гаража во облик на печурка. Оваа куќа била завршена во 1949 година со закосени ѕидови од речиси ричардсонско непланско ѕидано со ашлар под лента од прозорци со метална рамка.

Рајт ја нарекол куќата „Играчки Рид“ (изворно: *Toyhill*) бидејќи Сол Фридман бил продавач на книги, музички плочи и (во некои продавници) играчки.

## Наводи

* Сторер, Вилијам Алин. *The Frank Lloyd Wright Companion*. University Of Chicago Press, 2006 година,  (S.316)

## Надворешни врски

* Фридманова куќа, Плезантвил, Њујорк од Френк Лојд Рајт

Категорија:Градби на Френк Лојд Рајт
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Куќи во Вестчестер (Њујорк)
Куќа на Мери В. Адамс

мини|Куќата на Мери В. Адамс
Куќата на Мери В. Адамс (1905) е куќа дизајнирана од Френк Лојд Рајт во Хајленд Парк, Илиноис. Куќата е двокатна, со три спални соби и две бањи, со надворешност од светла фасада и со дрвени облоги кои го нагласуваат хоризонталниот дел.

Службата за национални паркови ја препознала куќата и ја вметнала во списокот на Националниот регистар на историски места,на 29 септември 1982 година, како дел од повеќекратната област на Хајленд Парк.

Комисијата за историско зачувување на Хајленд Парк ја класифицирала куќата како локално обележје, во 2011 година. Сегашните сопственици ја добиле Наградата за историско зачувување на Хајленд Парк во 2012, за реставрација.

## Историја
Вдовицата Мери В. Адамс, која била наставничка, предавајќи во областа на „Христијанска наука“, го ангажирала архитектот Френк Лојд Рајт да ѝ дизајнира куќа во 1905 година. Адамс имала 70 години, и таа била најстариот клиент на Рајт. Учениците кои го учеле движењето „Христијанска наука“ сакале да се истакнат себеси како иновативни. Затоа, госпоѓата Адамс го избрала креативниот архитект, 38-годишниот Рајт.

Првичниот план на Рајт, вклучувал тремови со екстремен дизајн, но Адамс го отфрлила предлогот бидејќи бил премногу скап. Адамс ја одобрила втората скица, во која Рајт го отстранил јужниот трем, и ја направил трпезаријата со отворен поглед.

Уникатна одлика на оваа куќа се нејзините дијагонални аголни „потпори“ кои не се конструктивни, но служат за драматично да го нагласат продолжувањето на покривот. Надворешноста е изградена од фасада (штуко) која има облога направена од дрвото чемпрес, а во внатрешноста, дрвото е јужен жолт бор, комбиниран со подови од бел даб. Оригиналниот камин од римски тули бил обновен.

Рајт дизајнирал место за чување на куќата, кое исто така е реставрирано. Во куќата има и соби за слугинка и слуга. Дизајнирана е со систем за повици, така што Адамс можела да побара помош од каде било во куќата, дури и од тремот.

Куќата се наоѓа на аголна парцела, четири куќи оддалечена од езерото Мичиген. Куќата има сличности со дизајнот на Рајт за огноотпорна куќа, која вредела 5000 долари.

Адамс живеела во куќата само три години пред нејзината смрт и таа е е погребана со нејзиниот сопруг во Лоуел, Масачусетс.

Куќата била наведена како кратка продажба во 2000-тите и нејзината судбина била неизвесна. Имало потреба од обемна реставраторска работа. Новите сопственици го купиле домот во декември 2010 година и започнале 18-месечна реставрација користејќи ги оригиналните планови на Френк Лојд Рајт.

## Наводи

*

Категорија:Градби на Френк Лојд Рајт
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Илиноис
Категорија:Френк Лојд Рајт
Куќа на Даглас и Шарлот Грант

**Куќа на Даглас и Шарлот Грант** ― историска зграда сместена во Мерион, Ајова, Соединетите Држави. Се наоѓа на 16 хектари земјиште, ова живеалиште дизајнирано во усонски стил од страна на Френк Лојд Рајт, било изградено од 1949 до 1951 година, а одредено градење продолжило до околу 1960 година. Ова е една од првите куќи во Ајова изградена во овој стил, која е завршена една година по Куќата на Лоуел Е. Волтер сместена во близина на Куаскетон. Двете куќи се многу слични по стил. Одликите што ја означуваат неа како куќа дизајнирана од Рајт се: куќата интегрирана во местото и отворена кон надвор; употреба на прозорски ѕидови и хоризонтални ленти на прозорци; природно осветлување и вентилација; употреба на природни материјали; хоризонтален нагласок во маса и пропорција; отворена наместо класична затворена гаража; Изградба на плоча на ниво со систем за зрачење на топлина вграден во плочата; рамен покрив; внатрешност со отворен план; различни висини на таванот во внатрешноста; вграден мебел; и голем камин со средишно огниште. На имотот бил ископуван варовник за куќата. Куќата била наведена во Националниот регистар на историски места во 1988 година.

## Наводи

* Сторер, Вилијам Алин. *The Frank Lloyd Wright Companion*. University Of Chicago Press, 2006 година, (S.288)

## Надворешни врски

* Фотографии на Arcaid
* Грантова куќа на waymarking.com

Категорија:Градби на Френк Лојд Рајт
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Куќи на Националниот регистар на историски места во Ајова
Категорија:Куќи во Ајова
Категорија:Модернистичка архитектура во САД
Категорија:Појавено во 1951 година
Куќа на Френк Томас

мини|Куќата на Френк В. Томас во 2011 година.
мини|Куќата на Френк В. Томас во 2011 година.
мини|Куќата на Френк В. Томас во 2011 година.
лево|мини|200x200пкс| Нацртот за главниот кат.
лево|мини|200x200пкс| Нацртот за спалната соба.
**Куќа на Френк В. Томас** ― историска куќа сместена на Авенија „Форест“ 210 во предградието Оук Парк во Чикаго, Илиноис, Соединетите Држави. Зградата била дизајнирана од архитектот Френк Лојд Рајт во 1901 година и била планирана во Прериската архитектонска школа. Според сопствената дефиниција на Рајт, ова била првата од прериските куќи - собите се издигнати, а нема подрум. Куќата, исто така, вклучува многу од одликите што станале поврзани со стилот, како што се низок покрив со широки настрешници, прозори, вградени полици и кабинети, украсени прозорци со оловно стакло и централни огништа/камини. Tallmadge &amp;amp; Watson, стопанско друштво од Чикаго, кое станало дел од Прериската школа за архитектура, додало надградба на задниот дел од куќата во 1923 година.

На 14 септември 1972 година, Куќата на Френк Томас била додадена во Националниот регистар на историски места во Соединетите Држави.

## Дополнителна литература

* Хајнц, Томас А. *The Vision of Frank Lloyd Wright*, S. Webb & Sons., Енглеси, Обединето Кралство: 2002 година, стр.&nbsp;81 &ndash; 85, .
* Сторер, Вилијам Алин. *he Frank Lloyd Wright Companion*. University Of Chicago Press, 2006 година,  (S.067).

## Наводи




Категорија:Градби на Френк Лојд Рајт
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Оук Парк (Илиноис)
Категорија:Куќи на Националниот регистар на историски места во Кук (област во Илиноис)
Категорија:Куќи завршени во 1901 година
Прислужник

**Прислужник** или **клисар** — службеник во православна црква што нема свештенички чин. Вообичаените должности на клисарот вклучуваат: палење на кандилото и свеќите пред иконите; подготовка и уредување на црковни книги за литургија и други богослужби; биење на камбаните и други.

## Наводи

Категорија:Свештенство
Севр Нантез

**Севр Нантез** (, ) — река во Лоарскиот Крај во западна Франција. Таа е лева притока на Лоара. Нејзината вкупна должина изнесува 141,8 км. Извира во департманот Де Севр, во близина на Секондињи. Тече од југ кон север низ департманите и градовите наведени подолу, и се влева во реката Лоара во градот Нант. Според градот го добила името Севр *Нантез*, со што се прави разлика со појужната Севр Ниортез.

## Департмани и општини по нејзиниот тек
Списокот е подреден од изворот до устието:
* Де Севр: Монкутан, Ла Форе-сир-Севр
* Вандеја: Сен Лоран-сир-Севр, Мортањ-сир-Севр, Тифож
* Мен и Лоара: Ле Лонжерон, Торфу
* Атлантска Лоара: Клисон, Ле Пале, Верту, Резе, Нант

Целосниот список е на француската страница за оваа река.

## Пловност
Реката е пловна во должина од 21,5 км, од селото Мониер до сливот. Има брана (Шосе де Моан) и преводницата кај Верту, отворена за бродови еден час пред и по плимата во Пон-Русо, во предградието на Нант.
Реката е важен ресурс за туризмот во областа. Вон пловидбениот дел, реката е популарна дестинација за кануистите.
Нејзината лева притока Мен е исто така пловна во должина од 6 км, до Шато-Требо. Порано тука имало преводница (денес напуштена) со што се овозможувала пловидба подалеку спротиводно.

## Наводи

Категорија:Реки во Франција
Категорија:Реки во Нова Аквитанија
Категорија:Реки во Лоарскиот Крај
Категорија:Реки во Де Севр
Категорија:Реки во Вандеја
Категорија:Реки во Приморска Шаранта
Центар (населба во Цеље)

**Центар** (словенечки: Center) ― населба или поточно градски четврт () во гратчето Цеље, Словенија.

## Старо градско јадро
Во населбата се наоѓа т.н. Старо градско јадро каде е зачувана стара архитектура. Точки на интерес кои се сместени во средиштето на стариот град се: Цељскиот дом, Железничката станица, Хранилницата, Хотел „Европа“, Позајмувачницата, Словенечкиот народен театар Цеље, Протасиевиот дворец, црквата „Св. Богородица“, Народната куќа, Кнезовиот дворец, Покраинскиот музеј Цеље, Споменик на Богородица на Главниот плоштад, Опатиската црква „Св. Даниела“, Водната кула, Сломшковиот плоштад и др. Цељската куќа била изградена во новиот историски стил на старогерманската готика во 1907 година. Виенскиот архитект Петер Павел Бранга направил планови за претставителна трикатна зграда со аголна кружна кула. Денеска со просториите ги управува Институтот „Целеја Цеље“. Пратасиевиот дворец е доцнобарокна зграда која има сала за венчавки. Народниот дом на Плоштадот на цељските кнезови бил изграден во 1895-96 година. Денеска таа служи како општинска зграда. Кнезовиот дворец (Долен замок, словенечки: Spodnji grad) служела како седиште на цељските грофови во 14 и 15 век. Зградата претрпела најголеми промени за време на владеењето на Марија Тереза. Црквата „Пресвета Богородица“ во рамките на миноритскиот манастир, била изградена на почетокот на XIV век, а денешниот изглед го добила во 1858-80 година. Црквата „Св. Даниела“ е една од најстарите градби во гратчето и станала соборна црква по прогласувањето на епархијата во 2006 година.

## Образование
Гимназија „Цеље - Центар“

## Наводи

Категорија:Четврти во Цеље
Категорија:Географија на Цеље
Далечно небо

**„Далечно небо“** (српски: *Далеко небо*) — југословенски филм од 1982 година, во режија на Стјепан Чикеш. Улогите ги толкуваат: Ненад Ненадовиќ, Жарко Радиќ и Душица Жегарац. 

## Синопсис
Една ноќ, млад пилот на надзвучен авион, лета за време на силно невреме. Авионот е оштетен и тој со сите сили се обидува да го одржи во лет. Командантот го следи сето тоа на радарскиот екран и му наредува да скокне со падобранот. Подготвувајќи се за скокот, пилотот се сеќава на своите почетоци во обуката за пилот. Исто така, се сеќава на својот татко-пилот кој под слични околности се обидел да слета со оштетен авион и во таа прилика погинал. Во тој драматичен момент го мачи дилемата да ли да се обиде да го направи она што не му успеало на тако му...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на Стјепан Чикеш
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1982 година
Категорија:Филмови со Ненад Ненадовиќ
Категорија:Филмови со Жарко Радиќ
Категорија:Филмови со Душица Жегарац
Категорија:Филмови со Миодраг Радовановиќ
Категорија:Филмови со Павле Вуисиќ
Категорија:Филмови со Раде Марковиќ
Категорија:Филмови за пилоти
Категорија:Филмови на Авала филм
Белоруски воени специјалисти

мини|299x299пкс|Државите каде што учествувале белоруските воени специјалисти.
**Белоруски воени специјалисти** () — сегашни и поранешни војници на Белоруската армија, поретко претставници на паравоени организации и припадници во претпријатија од воено-индустрискиот комплекс кои обезбедуваат поддршка на странски воени структури. Претставувани од државни воени специјалисти и воени советници.

Белоруските специјалисти и платеници учествувале во неколку конфликти како Нигерија, Либија (официјално само пред граѓанската војна), Судан, Брегот на Слоновата Коска, Јемен, Демократска Република Конго и Венецуела. Во доцните 2010-ти и раните 2020-ти, претставувале силна конкуренција за израелските и француските специјалисти и руските платенички војски.

## Наводи

## Надворешни врски
* *Siarhei Bohdan.* Belarusian Military Cooperation With Developing Nations: Dangerous Yet Legal  // Belarus Digest : Ostrogorsky Center project. — 5 December 2013.
Категорија:Белоруска војска
Категорија:Платеници
Плоштад „Кирил и Методиј“ (Љубљана)

**Плоштад „Кирил и Методиј“**, наречен и **Кирил-Методиев плоштад** (словенечки: Ciril-Metodov trg) ― плоштад или поточно улица во јадрото на Љубљана, Словенија. Наречен е по солунските просветители Свети Кирил и Методиј.

## Историја
Во октомври 2009 година, плоштадот бил повторно отворен за употреба, по неговото обновување во тој период.

## Особености
Плоштадот „Кирил и Методиј“ е опкружен со многу познати градби, повеќето од нив со средновековен дизајн односно поставеност. Плоштадот го означува почетокот на главната средновековна градска артерија, која продолжува со Стариот плоштад, Градскиот плоштад и Горниот плоштад. Денешниот изглед го добил делумно за време на барокниот период, а делумно по земјотресот во 1895 година. Најистакнато место на Плоштадот „Кирил и Методиј“ е соборната црква „Свети Никола“ и Архиепископскиот дворец. На местото на сегашната соборна црква во средината на 13 век постоела романска црква посветена на Свети Никола. Подоцна, таа била обновувана неколку пати. Нова барокна црква била подигната на почетокот на 18 век. Архиепископскиот дворец е поврзан со со соборната црква преку пристап над влезот на црквата. Зградата бил подигната набргу по основањето на епархијата на крајот на 15 век. Во источниот дел на Плоштадот „Кирил и Методиј“, свештенички куќи биле сместени помеѓу Замоковскиот Рид и Пазарската улица. Повеќето згради се двокатни и имаат мали дворови и живописни градини на падините на замокот. Од нив, најинтересен и најпознат е куќата на Кодели, која била изграден во 16 век. На нејзината фасада се зачувани одредени елементи од времето кога била изградена куќата, како што се аркади во дворот и аголен столб на камени конзоли.
Во близина на Општинска зграда, на Плоштадот „Кирил и Методиј“ бр. 21, од 18 век наваму, постоел градски хотел наречен „Кај дивиот човек“ (словенечки: Pri divjem možu), познат и како „Бидлмон“. Куќата била изградена во 1742 година и е украсена со камен влезен портал, дело на вајарот Лудвик Бомбасија и интересна барокна фасада со пиластри.

## Галерија

VidGajsek - Statuarium.PNG|Плоштадот од птичјо гледиште
Ljubljana (8898156871).jpg|Раскрсницата со Градскиот плоштад (право) и Стритаревата улица (десно) 
Ljubljana (4672174509).jpg|Плоштадот во мај 2010 година
Ciril Metodov trg (2).JPG|Плоштадот во март 2013 година
Strada Ciril-Metodov trg din Ljubljana5.jpg|Плоштадот во јули 2014 година
Ljubljana, der Cyril and Methodius Platz.JPG|Плоштадот во мај 2015 година
Ljubljana Old Town, Slovenia (Old Camera) (33540815321).jpg|Плоштадот во март 2017 година
Ljubljana Old Town, Slovenia (Old Camera) (32826957404).jpg|Плоштадот во март 2017 година
Ljubljana 6 (32757335888).jpg|Плоштадот во јуни 2017 година
Ljubljana, centrum, 2020.jpg|Плоштадот во јули 2019 година


## Поврзано
* Љубљански замок
* Љубљаница

## Наводи

Кирил и Методиј
Категорија:Места и градби посветени на Кирил и Методиј
Хемиско својство

**Хемиско својство** или **хемиска особина** — својство на еден материјал кое се пројавува за време на или по хемиска реакција, т.е. секоја особина која може да се утври само со менување на хемискиот идентитет на супстанцијата. Попросто речено, хемиските својства не можат да се увидат просто со набљудување или допирање на супстанцијата, туку нејзината внатрешна структура мора да биде засегната во голема мера. Кога супстанцијата претрпува хемиска реакција, својствата драстично се менуваат, што води до хемиска промена.  Каталитичкото својство исто така е хемиско својство, макар што во тој случај не доаѓа до промени на внатрешната структура на катализаторот.

Овие својства се поинакви од физичките својства, кои се забележуваат без вршење на промени. Меѓутоа, кај многу својства во делокругот на физичката хемија и други дисциплини на границата меѓу хемијата и физиката, разликата е работа на гледиштето на истражувачот. Материјалните својства, било физички или хемиски, може да се претстават како супервентни т.е. споредни во однос на темелната стварност. Можни се неколку слоја на супервентност.

Хемиските својства се корисни за изградбана хемиски класификации. Тие се корисни за распознавање на непозната супстанција, за нејзино одвојвуање и пречистување од други супстанции. Науката за материјалите ги зема хемиските својства на супстанцијата за појдовна точка за нејзината примена.

## Примери
* Топлина на согорување (огревна вредност)
* Енталпија на образување
* Токсичност
* Хемиска стабилност во дадена околина
* Запаливост
* Претпочитана оксидациска состојба
* Способност за кородирање
* Согорливост
* Киселост и базност

## Поврзано
* Хемиска структура
* Физичко својство
* Количествен однос на структурата и активноста (QSAR)
* Липинскиево правило за молекуларните својства на лековите

## Наводи

## Надворешни врски
* Физички и хемиски својства на супстанците — Е-хемија, проф. Блаже Димески
Глув барут

**„Глув барут“** (српски: *Глуви барут*) — југословенски филм од 1990 година, во режија на Бахрудин Ченгиќ, а снимен по истоимениот роман на Бранко Ќопиќ. Улогите ги толкуваат: Мустафа Надаревиќ, Бранислав Лечиќ, Мира Фурлан и Боро Стјепановиќ. 

## Синопсис
Во филмот се прикажуваат настаните во едно српско планинско село во Босна за време на Втората светска војна. Жителите на селото се наоѓаат растргнати меѓу две идеологии, меѓу четниците и партизаните, а главните претставници на тие идеологии се партизанскиот комесар Шпанац и поранешниот кралски офицер Радекиќ. Шпанац е индоктриниран фанатик кој сака да го промени светот без оглед на жртвите, додека Радекиќ е реален познавач на состојбите, човек по потекло од тие краишта кој сака да го заштити народот, дури и по цена на сопствените идеали. Шпанац го гледа Радекиќ како причина за отпорот на селаните кон партизанската идеологија...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на Бахрудин Ченгиќ
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1990 година
Категорија:Филмови со Мустафа Надаревиќ
Категорија:Филмови со Бранислав Лечиќ
Категорија:Филмови со Мира Фурлан
Категорија:Филмови со Боро Стјепановиќ
Категорија:Филмови со Фабијан Шоваговиќ
Категорија:Филмови со Јосип Пејаковиќ
Категорија:Филмови со Светозар Цветковиќ
Категорија:Филмови со Заим Музаферија
Категорија:Филмови со Енвер Петровци
Категорија:Филмови со Радко Полич
Категорија:Филмови со Марко Николиќ
Категорија:Филмови со Милан Ерак
Категорија:Филмови со Милан Штрљиќ
Категорија:Филмови со Мирко Влаховиќ
Категорија:Филмови со Звонимир Лепетиќ
Категорија:Филмови со Зијах Соколовиќ
Категорија:Партизански филмови
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Босна
Категорија:Филмови за Втората светска војна
Категорија:Филмови на Јадран филм
Категорија:Филмови на Сутјеска филм
Категорија:Филмови на Београд филм
Категорија:Филмови засновани на романи
Александар Сашко Кукулев

**Александар Сашко Кукулев** е роден во Велес 01.04.1971 година,  радиски новинар и водител(Радио Велес 1990-2008 година).Пошироката Македонска јавност го запознава по романите **[https://kanal5.com.mk/promovirana-knigata-patuvanjata-na-petar-kelemen/a216304 Патувањето на Петар Келемен]** (2009 година) во кој хронолошки ги опишува настаните пред, за време и непосредно после атентатот во Марсеј 1934 година, во кој е убиен српскиот (Југословенскиот) крал Александар караѓорѓевиќ. Романот **[https://kupikniga.mk/product/kako-izbravme-amerikanski-pretsedatel/ Како избравме американски претседател]** од 2019 година во издание на "Полица" - Скопје, во кој се опишани настаните од 2016 година кога неколку млади велешани, со помош на лажни вести, успеаа да се вмешаат во изборниот просец на Соединетите Американски Држави, по што Доналд Трамп стана претседател на САД. Неговиот трет роман **[https://www.vecer.press/%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%BA%D1%83%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B4/ Водена приказна] ** во издание на "Стерна" од Скопје, во кој се говори за британскиот пилот на **RAF** Патрик МекКензи кој прв го истурил својот товар од напалм врз македонските села во Егејска Македонија, како и прехдните два романи доживеа фантастичен успех кај читателската публика.

Љубителите на поезијата го познаваат по четирите поеми Jazzза кого рецензија напиша Престедателот на Светската Академија на науките и уметностите Проф.Др. Иво Шлаус, Еригон дело за кое писателот Зоран Пејковски го нарече **Александрит во Македонската поезија**,,Дамата со неутрино во зениците и Необјавените стихови до Бохумила Вагнер како и **[https://www.youtube.com/watch?v=rl6Njn1tAwE&t=206s Најубавата љубовна поезија на Рацин]**, за која ги избра и музички ги илустрираше стиховите.

Александар Сашко Кукулев пишува и сценарија за театар и филм.Филмската публика го препознава по сценариото за играно документарниот филм **[https://www.youtube.com/watch?v=ATJPokg4Bdg&t=29s Последниот Македонец-патот до самоуништување]** во продукција на Trinity production и театарската претстава **Залезот на сенките**, напишана заедно со Анита Даева, со благослов од Митрополитот Повардарски Г-дин Агатангел.

Александар Сашко Кукулев е сценарист на трилогијата Велес - срцето на Македонија, снимен за потребите на Македонската телевизија, а автор е и на **[https://www.youtube.com/watch?v=doaDJF3-DC4&t=114s Последното интервју со Бојка Вапцарова]** во 2002 година,за потребите на Радио Велес.

За својот досегашен ангажман добитник е на редица домашни и меѓународни признанија како што се Деветоноемврсиска награда на Општина Велес,**Златна Корија** на филмскиот фестивал во Крушево, Четири пати добитник на **Златна плакета на Денови на Македонското радио** во категоријата Рекламен радио спот и Драмска програма.

Александар сашко Кукулев е Магистер по односи со јавноста. Живее во Велес, работи во Министерство за култура во Скопје.
Физички систем

мини|десно|200п|Синоптичка карта како пример за физички систем.

**Физички систем** — збир од физички предмети.

Во физиката под овој поим се подразбира делот од физичкиот свет избран за анализа. Сето останто вон системот се нарекува околина. Околината се занемарува освен дотолку колку што делува врз системот.

Поделбата меѓу системот и околината е избор на аналитичарот, направен за да се упрости анализата. На пример, водата во едно езеро, водата во половина езеро или поединечна молекула од езерската вода може да се сметаат за физички системи. Изолиран систем е оној систем кој има занемарливо заемодејство со околината. Честопати, системот во оваа смисла одговара на повообичаеното значење на топлина во дадена машина.

При проучувањето на температура, „системот“ може да се однесува на микроскопските својства на еден предмет (на пр. средна вредност на тегот на клатно), а за релевантна „околина“ може да се сметаат внатрешнните степени на слобода, класично опишани како топлински вибрации на клатното.

## Поврзано
* Фазен простор
* Физичка појава
* Физичка онтологија
* Системско инженерство
* Наука за системите
* Термодинамички систем

## Наводи

## Надворешни врски

* Моделирање и симулација на физички системи — наставна програма на истоимениот предмет на Машински факултет, Скопје 


Категорија:Концепти во физиката
Црква „Св. Јован Крстител“ (Рибчев Лаз)

**Црква „Св. Јован Крстител“** (словенечки: Cerkev sv. Janeza Krstnika) ― црква во Рибчев Лаз која е подружна црква на парохијата Средна Вас во Бохињ. Се наоѓа на југоисточниот брег на Бохињското Езеро. Покрај црквата „Св. Дух“ е една од двете цркви на брегот.

Неговата посебност е што сликарот нацртал 6 прсти на едната нога на фреската на Јован Крстител. Камбанаријата има зачуван стар механички часовник и едно ѕвоно.

## Галерија

Cerkev svetega Janeza v Bohinju.jpg|Архитектурата
Cerkev sv. Janeza Krsnika, Ribčev Laz.jpg|Црквата во зима

## Поврзано

* Список на цркви во Словенија

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Црквата „Св. Јован Крстител“ на Bohinj.si 
Категорија:Цркви во Словенија
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Без месна слика, туку со слика од Википодатоците
Категорија:Парохија Средна вас во Бохињ
Категорија:Рипчев Лаз
Категорија:Културно наследство во Општина Бохињ
Главен плоштад (Марибор)

**Главен плоштад** (словенечки: Glavni trg) ― плоштад во Марибор. За прв пат се споменува во 1315 година. На главниот плоштад се одвивала жива комерцијална активност до средниот век и до првата половина на 20 век. На средината на плоштадот стои Споменикот на Богородица (споменик на чумата), кој бил подигнат во 1743 година на местото на постариот од 1681 година. Ја направил Јожеф Штрауб на барање на граѓаните на Марибор во знак на благодарност за крајот на чумата во градот. Општинската зграда (Градска куќа, Mestna hiša), наречен и ротовж, била изградена во 1515 година. Ја добил својата сегашен ренесансен облик помеѓу 1563 и 1565 година. На 17 ноември 1929 година, авионот Д-974 Рааб-Каценштајн КЛ. 1 Швалбе се урнал на главниот плоштад додека изведувал акробации, при што загинале секретарот на аероклубот Наша крила, Иво Шестан и пилотот на фабриката, Ханс Милер. Главниот плоштад води кон Корушката улица (Koroška cesta). Ова, со својата поставеност и сочуваните куќи, го претставува градското јадро на Марибор. Во 2020 година бил обновен плоштадот со Корушката улица, отстранет сообраќајот од него.

## Наводи

## Дополнителна литература

* Сашо Радованович и Јуриј Пивка, *Maribor & Pohorje*.
* Роман Савник, *Krajevni leksikon Slovenije*.

## Надворешни врски

* 
* За време на Втората светска војна бил преименуван во Плоштад „Адолф Хитлер“ (Adolf Hitler Platz)https://www.delcampe.net/de/sammlerobjekte/search?categories%5B%5D=30002&search_mode=all&excluded_terms=&is_searchable_in_descriptions=0&is_searchable_in_translations=0&term=maribor+adolf-hitler-Platz&show_type=all&display_ongoing=ongoing&started_days=&started_hours=&ended_hours=&display_only=&min_price=&max_price=&currency=all&seller_localisation=&view=&order=&country=

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Плоштади во Марибор
Категорија:Културно наследство во Градска општина Марибор
Екстирпација

**Екстирпацијата** (од латински *exstirpare*, „да се искорени, откорнува, елиминира“) се користи во медицината за да се опише целосното хируршко отстранување (**екстирпација**) на органи (на пр. ректална екстирпација  или екстирпација на слезината), на ограничени делови од ткиво со тумор-сличен раст (како што се липоми, цисти на задржување како што се атероми, ткивни јазли во органи како што е штитната жлезда ) или од поединечни лимфни јазли.

Во случај кога се работи за целосно отстранување (екстирпација) на одредена стуктура, може да се користи поимот -ектомија:

* Екстирпација на слезината или спленектомија
* Екстирпација на лимфните јазли или лимфаденектомија

Во стоматологијата, **виталната екстирпација се однесува** на целосно отстранување на живата пулпа од празнината на пулпата како дел од третманот на коренскиот канал.

## Поврзано

* енуклеација
* ресекција
* ектомија

## Наводи


Категорија:Хируршки постапки
Ектомија

**Ектомија** ( *ektomḗ, "отсекува“)* или тотална екстирпација е оперативно целосно отстранување на орган или на добро разграничена анатомска стуктура. Во зависност од органот или стуктурата која се отстранува се користи нивното соодветното грчко име и на него се додава -ектомија.

Терминот треба да се разликува од екстирпација и ресекција.

## Индикации
Медицинските индикации за ектомија се првенствено тумори, акутни или хронични воспаленија (слепото црево, крајници), како и индукција на неплодност/кастрација ( полов органи) и други.

## Целосно отстранување на специјални структури

Категорија:Хируршки постапки
Категорија:Медицина
Енуклеација

Под поимот **енуклеација** (од  "надвор" и *nucleus* "јадро") во хирургијата се подразбира отстранување на ограничена или инкапсулирана ткивна област, без да се отстрани околното ткиво. Поимот најчесто се користи за отстранување на очното јаболко од очната празнина (орбитата).

Примери се

* Енуклеација на простата кај висок степен на бенигна хиперплазија на простатата
* Енуклеација на цисти или аденоми од штитната жлезда
* Енуклеација на очното јаболко (булбус) кај тумори кои не можат да се третираат на кој било друг начин (на пр. меланом на конјуктивата, увеален меланом, ретинобластом ) со цел да се избегне локално ширење или метастази. Понатаму, по тешки повреди на очите со инаку неизлечлива болка. За разлика од ексентерацијата, енуклеацијата го остава ретробулбарното сврзно ткиво (ткивото зад очното јаболко), масното ткиво и очните мускули во очниот отвор (орбита). Енуклеацијата обично се изведува под општа анестезија. Овде, очното јаболко се заменува со полнење направено од силикон или хидроксиапатит и е покриено со конјунктивално ткиво. Четири од шесте очни мускули се прикачени на оваа пломба, така што очната протеза што ќе се постави подоцна може да се движи паралелно со преостанатото око, иако во ограничен обем. Енуклеацијата обично е и психолошки товар за пациентот, што бара соодветна психолошка подготовка и грижа. 
* Енуклеација на инсулином (тумор на Лангерханс-островцата) од панкреасот
* Енуклеација на тумор од тестисот при мали изолирани тумори на тестисот (

Категорија:Хируршки постапки