Генетска историја на Западна Африка

**Генетската историја на Западна Африка** ја опфаќа генетската историја на луѓето од Западна Африка. Сахара служела како регионален премин и место на живеење за луѓето во Африка за време на различни фази  и периоди низ историјата на Африка.

## Архаична човечка ДНК
Архаичните особини пронајдени во човечки фосили во Западна Африка (на пр., фосилите на Ихо Елеру, кои датираат од 13.000 пред сегашноста може да бидат доказ за доцна опстојување на раните современи луѓе. Додека денисовското и неандерталското потекло кај неафриканците надвор од Африка се посигурни, архаичното човечко потекло кај Африканците е помалку сигурно и е премногу рано за со сигурност да се утврди.

## Античка ДНК
Од 2017 година, човечката античка ДНК не е пронајдена во регионот на Западна Африка. Според податоци од 2020 година, човечката античка ДНК не се појавила во регионот на Западна Африка.
Во 4000 п.н.е. (или дури и порано за време на мезолитот), можеби имало население кое поминувало од Африка (на пример, Западна Африка или Западно-Централна Африка), преку Гибралтарскиот Проток, во Пиринејскиот Полуостров, каде што се мешало меѓу Африканците и се појавиле Ибери (на пример, од северна Португалија, од јужна Шпанија). Врз основа на мало присуство на потсахарски африкански компоненти во одбрани примероци од Иберија и откривање на митогеном L2a1 пронајден кај една единка, додека сите други припаѓаат на европските митохондриски хаплогрупи.

Во Гранада, муслиман (Мавр) од Калифатот Кордоба, кој бил од хаплогрупите E1b1a1 и H1+16189, како и се проценува дека датира помеѓу 900 и 1000 н.е., и Мориско, кој бил од хаплогрупата L2e1, како и се проценува дека датира помеѓу 1500 н.е. и 1600 г. н.е.

## Y-хромозомска ДНК
Осум машки единки од Гвинеја Бисао, две машки единки од Нигер, еден машки поединец од Мали и еден машки поединец од Кабо Верде ја поседувале хаплогрупата А1а.

Како резултат на хаплогрупата D0, базална гранка на хаплогрупата DE, која била пронајдена кај тројца мажи од Нигерија, може да биде случај дека хаплогрупата DE, како и нејзините потклади D0 и E, кои потекнуваат од Африка.

Од пред 19.000 години, Африканците, со хаплогрупата E1b1a-V38, веројатно поминувале низ Сахара, од исток кон запад. E1b1a1-M2 најверојатно потекнува од Западна Африка или Централна Африка  

## Митохондиска ДНК
Помеѓу 75.000 п.с. и 60.000 п.с., Африканците кои ја поседуваат хаплогрупата L3 се појавиле во Источна Африка и на крајот мигрирале во и станале присутни кај современите Западноафриканци, Централноафриканци и не-Африканци. Среде холоценот, вклучувајќи го и оптимумот за климата на холоценот во 8000 п.с., Африканците со хаплогрупата L2 се рашириле во Западна Африка и Африканците со хаплогрупата L3 се прошириле во Источна Африка. Како најголема миграција од надвор од Африка, се случила миграција од Потсахарска Африка кон Северна Африка, од страна на Западноафриканците, Централноафриканците и Источноафриканците, што резултирало со миграции во Европа и Азија; следствено, потсахарска африканска митохондриска ДНК била воведена во Европа и Азија. За време на раниот период на холоценот, 50% од потсахарска африканска митохондријална ДНК била внесена во Северна Африка од страна на Западноафриканците, а останатите 50% биле внесени од источноафриканците. За време на современиот период, поголем број западноафриканци вовеле потсахарска африканска митохондриска ДНК во Северна Африка отколку источноафриканците. Помеѓу 15.000 п.с. и 7.000 п.с., 86% од потсахарска африканска митохондриска ДНК била внесена во Југозападна Азија од страна на Источна Африка, главно во регионот на Арабија, кој сочинува 50% од потсахарска африканска митохондриска ДНК во современаЈугозападна Азија. Во современиот период, 68% од потсахарска африканска митохондриска ДНК била воведена од источноафриканците и 22% од западноафриканците, што сочинува 50% од потсахарска африканска митохондриска ДНК во современа Југозападна Азија. За време на раниот период на холоценот, потсахарска африканска митохондриска ДНК била воведена во Европа, најмногу во Иберија.  Западноафриканците веројатно мигрирале, низ Сахелска Африка, Северна Африка и Гибралтарскиот Проток, во Европа и вовеле 63% од потсахарска африканска митохондриска ДНК. За време на современиот период, Западноафриканците вовеле 75% од потсахарска африканска митохондриска ДНК во Иберија и други делови на Европа, веројатно со морски пат.

Околу 18.000 п.с., народот Менде, заедно со гамбиските народи, се зголемиле во големината на населението.

Во 15.000 п.с., говорителите на Нигер-конгоанските јазици можеби мигрирале од регионот Сахелија во Западна Африка, по должината на реката Сенегал и го вовеле L2a1 во Северна Африка, што резултирало со тоа што го наследиле современите мавритански народи и Берберите од Тунис.

Помеѓу 11.000 п.с. и 10.000 п.с., народот  Јоруба и Есан пораснале во големината на населението.

Уште пред 11.000 години, потсахарските Западни Африканци, со макрохаплогрупа L (на пр., L1b1a11, L1b1a6a , L1b1a8, L1b1a9a1, L2a1k, L3d1b1a ), можеби мигрирале низ Северна Африка и во Европа).

## Автосомна ДНК
За време на раниот период на холоценот, во 9.000 година пред нашата ера, народите поврзани со Којсанците се измешале со предците на народот Игбо, најверојатно во западна Сахара.

Помеѓу 2000 п.с. и 1500 п.с. говорителите на Нилосахарски јазици можеби мигрирале преку Сахел, од Источна Африка во Западна Африка и се мешале со народот Бером кој зборува Нигер-Конгоански јазици Во 710 н.е., популациите поврзани со Западна Африка (на пр., бероми кои зборуваат Нигер-Конго, банту-говорители ) и популациите поврзани со Источна Африка (Етиопјаните што зборуваат Нило-Сахара, Чадците што зборуваат Нило-Сахара) се измешале едно со друго северна Нигерија и северен Камерун.

Фан и неговите соработници (2019) открил дека народот Фулани покажува генетски афинитет кон изолираните групи што зборуваат афроазиски јазици во Источна Африка, особено оние што зборуваат омотски, како што е народот Ари. Додека Фуланите имаат речиси ексклузивно автохтоно африканско потекло (дефинирано со потекло од Западна и Источна Африка), тие исто така покажуваат траги од западно-евроазиско мешање, поддржувајќи ја татковината на предците некаде во Северна или Источна Африка, и проширување на запад за време на неолитот, веројатно предизвикани од доаѓањето и проширувањето на групите поврзани со Западна Евроазија. Фан и неговите соработници (2023) откриле дека Фуланите, кои имаат 50% потекло поврзани со Амхара и 50% Тикари, како и окупираат региони како Западна Африка, Централна Африка и Судан како номадски сточари, можеби првично биле афроазиски зборувачи кои подоцна претрпе замена на јазикот и стана говорители на Нигер-конгоанските јазици.

## Медицинска ДНК
Геномите на Африканците кои обично се подложуваат на адаптација се регулаторна ДНК, а многу случаи на адаптација пронајдени кај Африканците се однесуваат на исхраната, физиологијата и еволутивните притисоци од патогени. Низ цела Потсахарска Африка, генетска адаптација (на пример, мутација rs334, Дафиева крвна група, зголемени стапки на недостаток на G6PD, српеста анемија) на маларија била пронајдена кај Потсахарските Африканци, која можеби првично се развила во 7300 п.с.. Потсахарските Африканци имаат повеќе од 90% од генотипот Дафи-нула.

### Педикулус
За време на бакарното доба и раниот исламски период на древниот Израел, западноафриканците можеби мигрирале во древниот Израел и вовеле вошка од Западна Африка.

### Српеста клетка
Среде Зелената Сахара, мутацијата за српеста клетка потекнува од Сахара или во северозападниот шумски регион на западна Централна Африка (на пример, Камерун)   пред најмалку 7.300 години,  иако веројатно уште пред 22.000 години. Хаплотипот на српеста клетка на предците до современите хаплотипови (на пр. Камерун / Централноафриканска Република и хаплотипови Бенин / Сенегал) можеби првпат се појавил кај предците на современите западноафриканци, носејќи ги хаплогрупите E1b1a1-L485 и E1b1a1-U175 или нивните предци E1b1a1-U175 или нивните предци E1b1a1-U171. Западноафриканците (на пример, Јоруба и Есан од Нигерија), кои го носат хаплотипот на српеста клетка на Бенин, можеби мигрирале низ североисточниот регион на Африка во западниот регион на Арабија.  Западноафриканците (на пр. Менде од Сиера Леоне), кои го носат хаплотипот на сенегалски српести клетки, можеби мигрирале во Мавританија (77% современа стапка на појава) и Сенегал (100%); тие, исто така, можеби мигрирале преку Сахара, во Северна Африка и од Северна Африка, во Јужна Европа, Турција и регион во близина на северен Ирак и јужна Турција. Некои можеби мигрирале и ги вовеле хаплотиповите на српеста клетка на Сенегал и Бенин во Басра, Ирак, каде што и двата се појавуваат подеднакво. Западноафриканците, кои го носат хаплотипот на српеста клетка на Бенин, можеби мигрирале во северниот регион на Ирак (69,5%), Јордан (80%), Либан (73%), Оман (52,1%) и Египет (80,8%).

### Шистозоми
Според Стевердинг (2020), иако не е дефинитивно: во близина на африканските Големи Езера, шистозомите (на пример, S. mansoni, S. haematobium) претрпеле еволуција. Последователно, имало проширување покрај Нил. Од Египет, присуството на шистозоми можеби се проширило, преку миграцискиот народ Јоруба, во Западна Африка. Потоа, шистозомите можеби се прошириле, преку миграционите Банту-народи, во остатокот од потсахарска Африка (на пример, Јужна Африка, Централна Африка).

### Таласемија
Преку патеките што ги следат караваните или преку патувањето во периодот на Алмоваридите, популацијата (на пр., Западноафриканците од Потсахара) можеби ја вовела -29 (A → G) мутација на β-таласемија (која се наоѓа во забележителни количини кај Афро-Американците) во северноафриканскиот регион Мароко.

## Домашна животинска ДНК
Додека миграцијата Нигер-Конго можеби била од Западна Африка во Кордофан, веројатно од Кордофан, Судан, говорниците на Нигер-конгоански јазици придружени со неприменети бисерки со шлемови, можеби преминале во Западна Африка, ги припитомиле бисерките до 3000 година пред нашата ера и преку Банту експанзија, прошетана во други делови на Потсахарска Африка (на пример, Централна Африка, Источна Африка, Јужна Африка).

## Наводи

Категорија:Човечка популациона генетика
Западна Африка
Категорија:Генетска генеалогија