Српска книжевна задруга

**Српска книжевна задруга** (, **СКЗ**) е најстарата писателска организација на Србија и втора постара постојна издавачка куќа по Матица српска.

## Историја
Основана е во Белград на 29 април 1892 година денес во зграда која е рушена на Кралската српска академија на науките и уметностите од шеснаесет истакнати луѓе од тогашниот културен, научни и политички живот. Од своето основање, традиционалната институција уредуваше дела и од српски и од меѓународни автори и конечно придонела за промоција и ширење на српска и друга преведена светска литература. Така, традиционалната корпорација давала важен придонес во српската културна  повеќе од еден век. Грбот на задругата го дизајнирал Јован Јовановиќ Змај.

За време на Кралството Србија еснафот имал 11.000 членови во Србија и на Балканот и работел како голема издавачка куќа, но нејзината вистинска улога била образовна институција која внимателно ја негувала националната култура и идеите за јужнословенско единство. Еснафот превел бројни грчки и римски класици, како и француска литература од тоа време. Нивните дела биле шверцувани во словенските провинции под австриска власт, бидејќи австриските власти сметале дека делата се либерално и национално наплаќаат.

Меѓу бројните публикации на Книжевната задруга може да се најдат многу преведени дела на меѓународни писатели како што се Хорхе Амадо, Лудовико Ариосто, Оноре де Балзак, Шарл Бодлер, Бомарше, Лорд Бајрон, Лудовико Ариосто, Оноре де Балзак, Шарл Бодлер, Бомарше, Лорд Бајрон, Лудовико Џефри Чосер, Пол Клодел, Џејмс Фенимор Купер, Алфонс Доде, Чарлс Дикенс, Чарлс Диел, Морис Друон, Џејмс Фенимор Купер Ричард Џеј. Хуго, Олдос Хаксли, Хенри Џејмс, Франц Кафка, Сорен Киркегор, Радјард Киплинг, Дејвид Лоџ, Томас Бабингтон Маколеј, Томас Бејбингтон Маколеј, Херман Мелвил, Проспер Мериме, Молиер, Јуџин О’Нил, Џојс Керол Оутс, Едгар Алан По, Франс Прешерен, Франциско де Кеведо, Рилкес, Рилке, Самоковлија, Фридрих фон Шилер, Артур Шницлер, Алберт Швајцер, Валтер Скот, Вилијам Шекспир, Хенрик Сиенкевич, Александар Солженицин, Хенри Дејвид Торо, Лав Толстој, Франсоа Вилон, Вирџил, Оскар Вајлд и Томас Волф.

## Претседатели
* Стојан Новаковиќ, 1892—1895
* Љубомир Ковачевиќ, 1895—1898
* Пера Ѓорѓевиќ, 1898—1902
* Љубомир Стојановиќ, 1902—1904
* Љубомир Јовановиќ, 1904—1906
* Доброслав Ружиќ, 1906—1908
* Стојан Новаковиќ, 1908—1915 г
* Срета Стојковиќ, 1920—1928
* Павле Поповиќ, 1928—1937
* Марко Цар, 1937—1941
* Тихомир Ѓорѓевиќ, 1941—1942
* Вељко Петровиќ, 1945—1952
* Милош Н. Ѓуриќ, 1952—1957
* Воислав Ѓуриќ, 1957—1961
* Милан Ѓоковиќ, 1961—1962
* Светислав Ѓуриќ, 1962—1966
* Милан Ѓоковиќ, 1966—1969
* Добрица Ќосиќ, 1969—1972
* Ристо Тошовиќ, 1973—1986
* Радован Самарџиќ, 1988—1994
* Бранко В. Радичевиќ, 1995—1997
* Новица Петковиќ, 1997—1999 г
* Милисав Савиќ, 2000—2001
* Славенко Терзиќ, 2001—2005
* Слободан Ракитиќ, 2005—2013
* Милован Данојлиќ, 2013

## Коло
Коло ја претставува најстарата жива библиотека во српската литература. Секоја година, Задругата објавува неколку книги во рамките на годишниот кружен број. За време и веднаш по Првата светска војна, поточно од 1914. до 1920. , СКЗ не објавил ниту една книга. За време на Втората светска војна, на инсистирање на Комесарската управа биле отпечатени два круга со вкупно 12 наслови, но тие биле избришани од библиографијата на Задругата до 28 април 2004 година, кога Собранието на СКЗ повторно ги вклучило во својата библиографија.

До 2023 објавени се 114 Кола на Српското книжевно друштво во кое имало повеќе од 700 книги.

Во првиот број на Кола, кој се појавил во есента 1892 во 5.000 комплети биле објавени следните книги:

* „Живот и приврзаност“ Доситеј Обрадовиќ (прва книга)
* „Од море и од земја“ Милан Јовановиќ
* „Даворје“ Јован Стерија Поповиќ
* „Бакоња фра Брне“ Симо Матавуљ
* „Драмски записи“ Коста Трифковиќ
* „Вистинска услуга“ Игнат Николаевич Потапенко
* „Историја на српскиот народ“ Љубомир Ковачевиќ и Љубомир Јовановиќ

Во вториот број на Кола во 1893 година биле објавени следните книги:

* „Живот и приврзаност“ Доситеј Обрадовиќ (втора книга)
* „Мемоари“ Прота Матија Ненадовиќ
* „Два идола“ Богобој Атанацковиќ
* „Камено доба“ Јован Жујовиќ
* „Првите жртви“ Андра Гавриловиќ
* „Од природата“ Јосиф Панчиќ
* „Од француски Парнас“ (избор од француската поезија од 19 век).

## Наводи

## Надворешни врски
* Српска книжевна задруга ФБ 
* Српска книжевна задруга
* Примери луксузних издања СКЗ са почетка 20. века (видео)
* Lex specialis за Српску књижевну задругу („Политика”, 25. април 2017)

Категорија:Издавачи на книги во Србија
Категорија:Издавачки компании основани во 1892 година
Категорија:Српски писателски организации