Софија Надејде

**Софија Надејде** (родена како **Софија Банчила**; 14 септември 1856 – 11 јуни 1946) била романска романописец, драматург, преведувач, новинар, активист за права на жените и социјалист.

Родена во Ботошани, нејзините родители биле трговецот Василе Банчила-Георгиу и неговата сопруга Пулхерија (моминско презиме Некулче). Нејзиниот сопруг бил новинарот Јоан Надејде, а таа била сестра на сликарот Октав Банчила. Таа посетувала основно и женско интернатско училиште во родниот град, а полагала средношколски испит во Јаш. Како членка на социјалистичкиот круг во вториот град, таа презела одржлива новинарска кампања за социјална и политичка еманципација на жените. Во 1893 година, таа го водеше списанието *[[Evenimentul literar]]*; публикациите што ја водеа нејзината работа вклучуваат *[[Femeia|Femeia română]]*, официјалниот социјалист *[[Contemporanul]]*, *[[Drepturile omului]]*, *[[Literatură и Șițănță]], nouă și literară]]*, *[[Universul]]*, *[[Албина (списание)|Албина]]*, *[[Adevărul]]*, *[[Nua revistă română]]*, *[[Dimineața]]* и Artamagazi| Таа беше дел од движењето„Контемпоранул, заедно со Константин Миле, Трајан Деметреску, Антон Бакалбаша, Пол Бујор и Штефан Басарабеану. Нејзините статии се занимаваа со еволуцијата на семејството, местото на жените во социјалистичкото движење, предрасудите во врска со образованието на жените, социјалните движења и работата на жените, и руралните и фабричките. Таа покажа длабока запознаеност со современото европско филозофско и научно размислување, повикувајќи се на Џон Стјуарт Мил, Херберт Спенсер, Чарлс Дарвин, Карл Маркс и Август Бебел. Пишувајќи во „Контемпоранул“, таа започна кампања против тогаш вообичаената идеја дека помалите мозоци на жените ги спречуваат да достигнат повисок духовен план или да учествуваат во политиката. Користејќи ги најновите достапни информации, Надејде покажа дека женските мозоци се пропорционално поголеми од машките и беше вклучена во особено остра полемика со Титу Мајореску. Потоа таа се префрли на фактори како што се социјалната средина, предрасудите, дискриминаторските закони и недоволното образование за да ја објасни заостанатата состојба на жените, користејќи го Миловото „Подложеност на жените* за да повика на политички и граѓански права.

На почетокот на 1880-тите, Надејде ги собра жените од различни групи и клубови за да соберат средства за образование и вработување на жените. Почнувајќи од 1886 година и под влијание на [[марксизмот]], таа почна да се фокусира на социјалната нееднаквост воопшто, гледајќи го статусот на жените како нуспроизвод на капитализмот и приватната сопственост. До средината на 1890-тите, нејзиниот марксизам отстапи место на демократскиот либерализам; Таа била привлечена од идеите на [[Попоранизмот]] што ги пропагирал водачот на движењето [[Константин Стере]], пишувајќи за печатот на движењето *Evenimentul literar*. Во 1899 година, заедно со нејзиниот сопруг и значајна фракција, таа го напуштила социјалистичкото движење, убедена дека нема основа да се зацврсти во аграрна Романија и го изгубила интересот за политичко ангажирање, префрлајќи се наместо тоа кон [[литература]].

Нејзиното прво објавување било [[Пишување фикција|фикција]], новелата *Două mame*, се појавила во *Contemporanus* во 1884 и 1886 година. Нејзината прва книга била збирката кратки раскази од 1893 година *Nuvele*. Нејзиното дело вклучува скици и раскази: *Din chinurile voilien. Fiecare la rê sàu* (1895); приказни: *Din lume pentru lume – Povestiri din popor* (1909); романи: *Патими* (1903), *Robia banului* (1906), *Părinți și copii* (1907); и игра: *O iubire la tără* (1895), *Fără noroc* (1898), *Ghica Vodă, domnul Moldovei* (1899), *Vae victis! Vai de învinși* (1903).
Во својата фикција, Надејде ги внесила идеите и грижите од нејзината новинарска работа, негувајќи го поимот „уметност со тенденција“ теоретизиран од [[Константин Доброгеану-Гереа]]. „Речник на биографијата во романската литература“, том II, стр. 183. Piteşti: Editura Paralela 45, 2004.  Главната тема на нејзиното пишување била [[Сексизмот|угнетувањето на жените]], а нејзините романи се проткаени со [[Феминизам|феминистичка]] сензибилност. Во годините пред [[Првата светска војна]], таа исто така пишувала [[нефиктивни]] статии кои се занимаваат со способноста на жените да функционираат во модерното општество и економија. Во 1918 година, таа помогнала во основањето на организација за граѓанска и политичка еманципација на жените, а во 1930-тите, среде подемот на [[тоталитаризмот]] во Европа, таа се залагала за демократија и граѓански права. По смртта на нејзиниот сопруг во 1928 година, таа се преселила да живее со својата ќерка Амелија, живеејќи со мала пензија од [[Романското друштво на писатели]].

Во 2018 година, на иницијатива на [[поетеса]] [[Елена Владеару]], биле воспоставени наградите „Софија Надејде“ за литература напишана од жени. Наградите се доделуваат секоја година на гала, а категориите награди се [[Поезија]], [[Проза]], Дебитантска поезија, Дебитантска проза, како и специјални награди за иновации и исклучителен придонес во литературата.
==Наводи==


==Наводи==
*[[Ştefania Mihăilescu]] (tr. [[Maria Bucur]]), "Nădejde, Sofia (1856-1946)", in Francisca de Haan, Krasimira Daskalova, Anna Loutfi (eds.), *Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries''. Budapest: Central European University Press, 2006. 

## Надворешни врски
* (in Romanian) "Mihai Eminescu" Central University Library Iasi - Digital collections

Категорија:Романски романописци
Категорија:Романски драматурзи
Категорија:Романски писателки на кратки раскази
Категорија:Уредници на романски списанија
Категорија:Романски активистки за правата на жените
Категорија:Романски феминистки
Категорија:Романски социјалистки
Категорија:Попоранистки
Категорија:Романски писателки од 19 век