Економија на Шри Ланка

Економијата на слободен пазар на Шри Ланка вреди 92,111 милијарди долари по номинален бруто домашен производ (БДП) и 321,856 милијарди американски долари со паритет на куповната моќ (ПКМ). Земјата доживеала годишен раст од 6,4 проценти од 2003 до 2012 година, далеку над нејзините регионални врсници. Со приход по глава на жител од 12.811 долари (Светска банка 2018) или 4.103 номинални американски долари, Шри Ланка е нација со висок среден приход. Главните економски сектори на земјата се туризам, извоз на чај, облека, текстил, производство на ориз и други земјоделски производи . Покрај овие економски сектори, вработувањето во странство придонесува многу и во девизи.

Шри Ланка ја исполнила целта на Милениумскиот развој (МР) за преполовување на екстремната сиромаштија и е на пат да ги исполни повеќето други МР, надминувајќи ги другите јужноазиски земји. Шри Ланка доживеала голем пад на сиромаштијата помеѓу 2002 и 2009 година - од 23 на 9 проценти од населението, што е најниско во Јужна Азија. И покрај тоа, сиромаштијата продолжува да постои. Околу 9 проценти од Шри Ланка, кои повеќе не се класифицирани како сиромашни, живеат во рамките на 20% од границата на сиромаштија и, според тоа, се ранливи на шокови што можат да предизвикаат повторно да западнат во сиромаштија. Од крајот на тридецениската граѓанска војна, Шри Ланка започнала да се фокусира на долгорочните стратешки и структурни предизвици за развој, бидејќи се обидува да премине во земја со висок среден приход. Шри Ланка има еден од најниските стапки на данок кон БДП во светот, а создавањето работни места за најниските 40% станало предизвик. Шри Ланка, исто така, се соочува со предизвици во социјалното вклучување, управување и одржливост.

Според владините политики и економските реформи наведени од премиерот и министер за национална политика и економски прашања Ранил Викремесинге, Шри Ланка планира да создаде Западен Регион Мегаполис во западната провинција за да го промовира економскиот раст. Исто така, се планира создавање на неколку области за развој на деловни и технологии ширум островот специјализирани во различни сектори, како и туристички зони. Но, Шри Ланка неодамна се соочила со опасност да падне во економска состојба, со зголемено ниво на долг и политичка криза што забележало пад на рејтингот на долгот на земјата.

## Економска историја
Откако станала независна од Велика Британија во февруари 1948 година, економијата на земјата била погодена од природни катастрофи како земјотресот во Индискиот Океан во 2004 година и голем број бунтовници, како што се граѓанската војна во 1971 година, 1987 до 1989 година и 1983-2009 година . Помеѓу 1977 и 1994 година земјата била под власт на ОНП во која под претседателката J.Р. Јајавардана Шри Ланка започнала да се оддалечува од социјалистичката ориентација во 1977 година. Оттогаш, владата прави дерегулација, приватизација и отворање на економијата кон меѓународната конкуренција. Во 2001 година, Шри Ланка се соочила со банкрот, со долг кој достигнал 101% од БДП. Претстојната валутна криза била избегната откако земјата постигнала избрзан договор за прекин на огнот со Ослободителните тигри на Тамил Елам и издејствувала значителни странски заеми. По 2004 година, владата на УПФА се концентрирала на масовно производство на стоки за домашна потрошувачка, како што се ориз, жито и други земјоделски производи.  Сепак, дваесет и пет години граѓанска војна го забавил економскиот раст,  диверзификација и либерализација, а бунтовниците на политичката група Јаната Вимукти Перамуна (ЈВП), особено во раните 1980-ти, исто така, предизвикале огромни пресврти.

По задушувањето на бунтот на ЈВП, зголемената приватизација, економските реформи и стресот врз растот насочен кон извоз помогнале во подобрувањето на економските перформанси, со што растот на БДП се зголемил на 7% во 1993 година.

Економскиот раст бил нерамномерен во следните години, бидејќи економијата се соочила со мноштво глобални и домашни економски и политички предизвици. Генерално, просечниот годишен раст на БДП изнесувал 5,2% во однос на 1991-2000 година.

Во 2001 година, растот на БДП бил негативен 1,4% - прва контракција по независноста. Економијата била погодена од низа глобални и домашни економски проблеми и погодена од терористички напади во Шри Ланка и САД. Кризите исто така ги разоткриле основните неуспеси во политиката и структурните нерамнотежи во економијата и потребата од реформи. Годината завршила на парламентарни избори во декември, на кои победила Обединетата национална партија во Парламентот, додека Партијата за слобода на Шри Ланка го задржала претседателството.

За време на краткотрајниот мировен процес од 2002 до 2004 година, економијата профитирала од пониските каматни стапки, закрепнување на домашната побарувачка, зголемени пристигнувања на туристи, заживување на берзата и зголемени странски директни инвестиции (СДИ). Во 2002 година, економијата доживеала постепено закрепнување. Во овој период Шри Ланка успеала да ги намали трошоците за одбрана и да се фокусира на контролирање на нејзиниот голем, јавен сектор. Во 2002 година, економскиот раст достигнал 4%, потпомогнат од силниот раст на услужниот сектор. Земјоделскиот сектор на економијата извршил делумно закрепнување. Вкупниот прилив на СДИ во текот на 2002 година изнесувал околу 246 милиони американски долари

Владата на Махинда Раџапаксе го запрела процесот на приватизација и започнала неколку нови компании, како и ре-национализирање на претходните државни претпријатија, од кои едната судовите ја прогласиле за ништовна и неважечка приватизација. Некои државни корпорации станале со прекумерен персонал и помалку ефикасни, правејќи огромни загуби со откривањето на низа измами во нив и зголемувањето на непотизмот. За тоа време, ЕУ ги укинала ГСП плус повластените тарифи од Шри Ланка поради наводни повреди на човековите права, кои чинат околу 500 милиони американски долари годишно.

Продолжувањето на граѓанската војна во 2005 година довело до нагло зголемување на трошоците за одбрана. Зголеменото насилство и беззаконие, исто така, поттикнало некои земји дарители да ја намалат помошта за земјата. https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/27/AR2007072702462_2.html https://web.archive.org/web/20070929144522/http://hrw.org/english/docs/2007/08/15/slanka16690_txt.htm .

Големиот пораст на светските цени на нафтата во комбинација со економскиот исход од граѓанската војна довеле до инфлација која достигнала врв од 20%. Сепак, како што завршила граѓанската војна во мај 2009 година, економијата започнала да расте со повисока стапка од 8,0% во 2010 година и достигнала 9,1% во 2012 година најмногу поради бум во секторите што не се тргуваат. Сепак, бумот не траел и растот на БДП за 2013 година паднал на 3,4% во 2013 година и само малку се опоравил на 4,5% во 2014 година.

Во 2016 година, владата успеала да ја укине забраната на ЕУ за производи од риба во Шри Ланка, што резултирало во извоз на риба во ЕУ за 200% и во 2017 година во подобрувањето на условите за човекови права по предлог на Европската комисија за враќање на објектот на ГСП плус во Шри Ланка  Даночните приходи на Шри Ланка по БДП, исто така, се зголемиле од 10% во 2014 година, што било најниско во скоро две децении на 12,3% во 2015 година  И покрај реформите, Шри Ланка била наведена меѓу земјите со најголем ризик за инвеститорите од страна на Блумберг.

## Макро-економски тренд
На графиконот подолу е сумиран трендот на бруто домашниот производ на Шри Ланка по пазарни цени. од Меѓународниот монетарен фонд со бројки во милиони рупии од Шри Ланка.

За споредба на паритетот на куповната моќ, американскиот долар се разменува само на 113,4 рупии од Шри Ланка.

Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2017 година.

Во 1977 година, Коломбо ги напуштил статистичките економски политики и нејзината политика на индустријализација за замена на увозот за ориентирана кон пазарот и трговијата ориентирана кон извоз.

Најдинамичните индустрии во Шри Ланка станале преработка на храна, текстил и облека, храна и пијалаци, телекомуникации и осигурување и банкарство.

До 1996 година, плантажните култури сочинувале само 20% од извозот (во споредба со 93% во 1970 година), додека текстилот и облеката учествуваат со 63%. БДП растел со просечна годишна стапка од 5,5% во текот на 90-тите години на минатиот век сè додека сушата и влошената безбедносна состојба не го намалиле растот на 3,8% во 1996 година.

Економијата скокнала во 1997–98 година со раст од 6,4% и 4,7% - но забавила на 3,7% во 1999 година. За следната рунда на реформи, централната банка на Шри Ланка препорачува Коломбо да ги прошири механизмите на пазарот во земјоделството што не се засадува, да го демонтира владиниот монопол за увоз на пченица и да промовира поголема конкуренција во финансискиот сектор.

Пред 2009 година постоела пречка за напредок на економијата, поради граѓанската војна и борбите меѓу Владата на Шри Ланка и LTTE . Сепак, војната завршила со убедлива победа на Владата на Шри Ланка на 19 мај 2009 година и со тотална елиминација на LTTE.

## Економија

### Раст на БДП за 2018 и 2019
**2018: 4,5%, 2019: 4,8%**

По реалното проширување на БДП од 3,1% во 2017 година, сепак се очекувало економијата да биде во територијата на „*негативниот јаз на производство*“ во 2018E и 2019E (т.е. под нејзиното потенцијално производство од 5,25% - проценето од ММФ)

**Глобалното опкружување најверојатно нема да помогне во намалувањето на недостатокот на негативен излез на Шри Ланка**

И покрај тоа што CBSL се обидел да донесе мека монетарна политика до почетокот на април 2018 година за да го намали производниот јаз на економијата во Шри Ланка, шансите на Регулаторотite да се определи за понатамошно намалување на каматните стапки на политиката се чини дека се ограничени. Очекуваните зголемувања на стапката се очекува да продолжат да го намалуваат странското учество на домашните пазари со фиксни приходи.

**Влијанието на климатските промени врз Јужна Азија да го попречи производството на краток и среден рок**

Друга причина зошто производството на Шри Ланка (реален БДП) најверојатно ќе биде ниско на близок и среден рок е ниското апсолутно производство што се очекува од земјоделските процеси на производство. Имало поплава во мај 2018 година (проследена со поплави во мај 2016 година и мај 2017 година), а врз основа на неодамнешните годишни извештаи на Светска банка, влијанието на светските климатски промени може да резултира со годишни поплави и /или суши за регионот на Јужна Азија во близок до среден рок (што ја вклучува Шри Ланка).

**Инвестициско опкружување и ограничени ограничувања на одржливите приходи**

Инвестициите на Шри Ланка кон БДП (просек за последните пет години) се движат ~ 31%, што е составено од 24% инвестиции во приватниот сектор, 5% јавни инвестиции (или влади) и 2% преку странски директни инвестиции (СДИ). За една економија да достигне одржлив производен капацитет (или реална стапка на раст на БДП) еквивалентна на 6% - 7%, односот инвестиција кон БДП треба барем да се зголеми на ниво од% 34% - 35%, што бара зголемување на наведеното ниво на инвестиции. Со оглед на природната заштеда на Шри Ланка од ~ 23% - 24%, инвестициите во приватниот сектор може да продолжат да остануваат на нивоата од 24%. Со оглед на заложбата на Владата на Шри Ланка (ВШЛ) да ги ограничи фискалните дефицити на одреден рок, јавните инвестиции во најдобриот случај на Владата на Шри Ланка ќе бидат на ниво од ~ 5% на краток и среден рок. Ова остава простор само за една област на фокус на краток рок, Шри Ланка треба да го зголеми своето потенцијално ниво на производство односно СДИ. За ова да се подобри, малку индекси како „*индексот за деловно работење* (Шри Ланка била 111-та за 2018 година, влошувајќи го своето место од 85-та позиција во текот на 2014 година)“, целокупната тарифна структура и сојузничките реформи и темпото на извршување на инфраструктурните проекти (за да се зголеми економската ефикасност ) игра клучна улога. Сепак, зголемувањето на нивото на СДИ на 5% - 6% на среден рок може да бара брзо темпирање на работите споменати погоре.

Од гледна точка на одржливи приходи, Шри Ланка продолжила да работи слабо, со оглед на нејзиниот пад на односот Извоз кон БДП, кој изнесувал 33% во 2000 година, што се влошил на 15% во 2014 година и во 2017 година дополнително се влошил до 12%, нагласувајќи го фактот дека политиките на сукцесивните влади во текот на изминатите неколку децении не помогнале во зголемувањето на одржливите приходи на земјата. Класичен пример за ова е, во текот на 1992 година, апсолутната вредност на извозот на Шри Ланка кој бил на исто ниво со земјите како Виетнам и Бангладеш (на 2 милијарди $), што пораснал за нијанса под 12 милијарди $ до крајот на 2017 година (во споредба со Виетнам 214 милијарди $ и Бангладеш 36 милијарди $ за 2017 година)

### Инфлација до јуни 2018 година
И покрај тоа што Владата не ја усвоила формулата за цени на горивото, Владата презела активности за зголемување на домашните контролирани цени на бензините и дизелот, што на крајот ќе ги зголеми нефинансиските придобивки. Оваа реформа (иако станува збор за акција на самото место) и предвиденото усвојување на реформата на цените на електричната енергија или слично прилагодување на цените на електричната енергија до крајот на септември 2018 година (како што е договорено со агендата за реформи на ММФ за Шри Ланка), може да ја пренесат корпорацијата „*Пејлеум Цејлон*“ - ЦПЦ и Одборот за електрична енергија во Цејлон - ЦЕБ (два од првите три претпријатија што прават загуби - други се воздушните линии на Шри Ланка) во зелената зона (профит), во финансиските средства на SOE.

Сепак, овие промени можат да резултираат во нагорни инфлациски притисоци на краток и среден рок, кои исто така ќе бидат дополнително стимулирани од страна на страните на понудата, предвидени преку неповолни временски непогоди на скоророчен план.

Сепак, со оглед на заострениот монетарн пристап во светската економија, цените на стоките веројатно може да олеснат барем од 2019 година, што на крајот ќе помогне во одржувањето на увезената инфлација во земјата. Како резултат, инфлацијата во Шри Ланка би можела да биде ограничена на околу 6% до средината на 2019 година.

### Каматни стапки - 1 година пазарна стапка на сметки до јуни 2019 година

Централната Банка значително го намалила одржувањето на својата сметка од април 2017 година до денес и ги сменила сите монетарно стимулирани инфлаторни активности. Така, добиените нивоа на ликвидност на пазарот на пари во голема мера ги рефлектираат природните услови на пазарот во споредба со пазарот што бил таму пред една година, што ги одразувало пореалните каматни стапки на банкарскиот сектор заклучно со јуни 2018 година.

Растот на кредитот на приватниот сектор се намалил од 29% во јули 2016 година на 15% годишно ниво во првото тримесечје во 2018 година. Една од главните одлики на овој пад вклучува значително намалување на наплатата на кредитот од корпорациите од септември 2016 година.

Со оглед на промените што се случуваат во приватниот кредитен простор и под услов неодамнешното намалување на стапката на политика на Централната Банка во април 2018 година, растот на кредитот сепак може да продолжи да се движи или хоризонтално (т.е. на ниво од 15%) или да продолжи да се намалува благо со оглед на предвидените блискорочни инфлациски притисоци, бидејќи задолжувањата предводени од потрошувачката исто така може да имаат тенденција да опаѓаат заради предвиденото намалување на расположливиот доход. Ова сепак нема да додаде преголеми нагорни притисоци врз каматните стапки (вклучително и приносите од 12-месечни државни записи), особено за време на 2Х2018E. Како резултат, приносите од 12-месечни државни записи всушност може малку да се намалат од неговите нивоа во јуни 2018 година -> 9,4% на 9% до крајот на 2018Е

*Авторот на овој сегмент (Сањева Фернандо) е предавач на Универзитетот во Коломбо за магистер по финансиска економија*

## Надворешен сектор

### Прашања на трговска сметка
Во блиското минато, Владата на Шри Ланка идентификувала некои клучни фокусни области за решавање на надворешниот дисбаланс на економијата, особено во однос на намалувањето на нејзиниот висок трговски дефицит (~ 15% од БДП за 2012 година) со цел да се направи економијата усогласена со состојбата Маршал – Лернер. Процентот за увоз на нафта во Шри Ланка учествува со околу 27% во вкупниот увоз, додека неговите политики за раст резултираат во компонента на увоз на добра за инвестиции од 24% од вкупниот увоз. Овие нееластични компоненти на увозот довеле до еластичност на цената на извозот на производи во Шри Ланка + еластичност на цената на увозот на стоки во вкупна вредност од помалку од 1, што резултира во тоа што земјата не е во согласност со состојбата Маршал-Лернер .

Некои од предложените предлози вклучуваат:

* Увоз на замена на добра за инвестиции и производи за широка потрошувачка
* Даночни концесии кон извозот на додадена вредност
* Преговори за подолги кредитни периоди за увоз на нафта
* Дозволување на надворешната вредност на валутата да се утврди од страна на пазарните сили (со минимална интервенција на централната банка).

### Капитална сметка

* Во рамките на капиталната сметка, позајмиците сè уште учествуваат со значителен дел, наспроти странските директни инвестиции .
* СДИ се проценуваа на 800 милиони ~ американски долари за 2012 година

### Вкупен биланс (БОП)

* Економијата завршила со вкупно позитивно салдо од 151 милиони американски долари за 2012 година (наспроти дефицит од 1,061 милиони американски долари за 2011 година)

## Финансиски институции
мини|300x300пкс| Зграда на Централната банка на Шри Ланка
Централната банка на Шри Ланка е монетарна власт на Шри Ланка и е основана во 1950 година. Централната банка е одговорна за водење на монетарната политика во земјата и исто така има надзорни надлежности над финансискиот систем .

Берзата на Коломбо (CSE) е главната берза во Шри Ланка. Таа е една од најмодерните размени во Јужна Азија, обезбедувајќи целосно автоматизирана платформа за тргување. Визијата на Берзата на Коломбо е да придонесе за богатството на нацијата преку создавање вредност преку хартии од вредност. Седиштето на Берзата на Коломбо е сместено во Светскиот трговски центар Тауерс http://www.wtc.lk во Коломбо од 1995 година и има свои филијали низ целата земја во Канди, Матара, Курунегала, Негомбо и Јафна . Во 2009 година, по завршувањето на граѓанската војна, која траеше 30 години, Берзата на Коломбо била втора берза со најдобри резултати во светот.

## Економска инфраструктура и ресурси

### Превоз и патишта
мини|280x280пкс| Е03 експресен пат
Повеќето градови и градови во Шри Ланка се поврзани со железниците во Шри Ланка, државниот железнички оператор. Транспортниот одбор на Шри Ланка е државна агенција одговорна за управување со јавни автобуски услуги преку островот.

Владата започнала неколку проекти за автопатишта за зајакнување на економијата и националниот транспортен систем, вклучувајќи ги експресниот пат Коломбо-Катунајаке, експресниот пат Коломбо-Канди (Кадуганава), автопатот Коломбо-Паденија и автопатот на надворешниот кружен пат за да се олесни сообраќајниот метеж во Коломбо. Власта спонзорирана од Агенцијата за развој на патишта (РДА) е вклучена во неколку големи проекти низ целиот остров во обид да се подобри патната мрежа во Шри Ланка. Комерцијалните и економските центри на Шри Ланка, првенствено главните градови на деветте провинции се поврзани со патиштата „*А*“ кои се категорично организирани и обележани. Понатаму, патиштата со „Б“, исто така асфалтирани и обележани, ги поврзуваат главните градови во провинциите. Вкупниот пат на патишта со одделение А, Б и Е се проценува на 12.379,49километри.

### Енергија
мини|Ветерна електрана во Шри Ланка
Енергетската политика ја води Министерството за енергија и енергија, додека производството и трговијата на мало со електрична енергија ги спроведува одборот за електрична енергија во Цејлон.  Препораките и планирањето на политиките се под надзор на Комисијата за јавни комунални услуги од Шри Ланка . Енергијата во Шри Ланка најмногу се создава од хидроцентралите во Централната провинција.

### Квалификуван труд
Шри Ланка има добро воспоставен образовен систем кој успешно создал огромна понуда на квалификувана работна сила. Населението во Шри Ланка има стапка на писменост од 92%, поголема од онаа што се очекува за земја од третиот свет; има највисока стапка на писменост во Јужна Азија и севкупно, една од највисоките стапки на писменост во Азија. Писменоста на информатичката технологија  кај населението во урбаниот сектор е исто така задоволителна и изнесува 39,9 проценти и луѓето низ целата земја користат веб-засновани работни табли за да најдат квалификувано вработување заедно со други извори, како што се весници и владини весници. Во Шри Ланка, сите лица над возрасната граница од 15 години и повеќе од кој било пол се идентификувани како работоспособно население. Во четвртиот квартал на 2017 година, Шри Ланка имала стапка на невработеност од 4,2 проценти  и се покажало дека постепено се намалува со текот на годините.

## Економски сектори

### Туризам
десно|мини|225x225пкс| Плажа Унаватуна
Туризмот е една од главните индустрии во Шри Ланка . Главните туристички атракции се фокусирани на островите познати плажи сместени во јужните и источните делови на земјата и античките места за наследство сместени во внатрешноста на земјата и одморалиштата сместени во планинските региони на земјата. Исто така, поради скапоцените камења како што се рубини и сафири кои често се наоѓаат и минираат во Ратнапура и нејзините околни области, тие се голема туристичка атракција.

Поради земјотресот во Индискиот Океан во 2004  и граѓанската војна , бројот на туристи се намалил, сепак бројот на туристи во посета на неодамна бележи пораст, со почеток на 2008 година  Во 2008 година бројот на туристи се зголемил за 8,6% и Шри Ланка привлекоа 1,003,000 туристи во 2012 година според патоказот на Централната банка на Шри Ланка за 2013 година.

### Индустрија за чај
мини|Лого со чај цејлон
десно|мини|225x225пкс| Недвижен имот за чај во централните висорамнини
Индустријата за чај, која работи под Министерството за управување и развој на јавни недвижнини, е една од главните индустрии во Шри Ланка. Станала водечки светски извозник во 1995 година со удел од 23% во глобалниот извоз на чај, поголем од 22% удел во Кенија . Централните висорамнини на земјата имаат ниска температурна клима во текот на целата година и годишни врнежи од дожд и нивоа на влажност кои се погодни за одгледување чај. Индустријата била воведена во земјата во 1867 година од страна на Џејмс Тејлор, британски жардиниер, кој пристигнал во 1852 година.

Неодамна, Шри Ланка станала една од земјите што извезуваат чај за фер трговија во Велика Британија и други земји. Се верува дека ваквите проекти можат да ја намалат руралната сиромаштија.

### Индустрија за облека и текстил
Индустријата за облека на Шри Ланка главно извезува во САД и Европа . Постојат околу 900 фабрики низ целата земја кои служат компании како Викторија Сикрет, Лиз Клеборн и Томи Хилфигер . Текстилот и облеката, како што се категоризирани и пријавени од Одборот за развој на извозот во Шри Ланка, сочинуваат околу 44% од извозот на стоки во Шри Ланка, во 2017 година.

### Земјоделството
Земјоделскиот сектор во земјата произведува главно ориз, кокос и жито, главно за домашна потрошувачка и повремено за извоз. Индустријата за чај што постои од 1867 година обично не се смета како дел од земјоделскиот сектор, кој главно е насочен кон извоз, наместо домашна употреба во земјата.

### ИТ-индустрија
Приходите од извоз на ИТ секторот во Шри Ланка се проценуваат на 720 милиони $ во 2013 година.

### Рударство
Шри Ланка е позната по производство на разни скапоцени камења, вклучувајќи хризоберил, корунд, гранат, рубин, шпинел и турмалин, и е водечки производител на сафир од сино-сина боја . Најпознати области за рударство на скапоцени камења во Шри Ланка СЕ Балангода, Елахера, Камбурупитија, Монерагала, Окампитија и Ратнапура. Покрај тоа, Шри Ланка има различни индустриски минерали, кои вклучуваат топчеста глина, каолин и други глини, калцит, доломит, момирок, графит, варовник, илименит, мика, рутилни минерални песоци, фосфатна карпа, кварц, циркон, доломит и силициум диоксид. песок. Депозитот на песок на плажата Пулмодаи е најважниот резерват на обоени минерали во Шри Ланка, како и едно од најбогатите наоѓалишта на минерални песоци во светот со тешки минерални концентрати од 50% до 60% и содржи многу минерали вклучувајќи титаниум 

Шри Ланка е позната специјално по својот високо ценет и високочистен графит. Од 2014 година, графитот се произведувал во двата најголеми рудници за графит во Шри Ланка, рудниците Богала и Кахатагаха. Главни инвеститори во рударството на графит се „Графит Ланка“, „Богала Графит Ланка“, „Бора Бора Ресурсс Рибарс“. (BBR) од Австралија.

## Глобални економски односи
Извозот во САД, најважниот пазар на Шри Ланка, бил проценет на 1,8 милијарди долари во 2002 година, или 38% од вкупниот извоз. Долги години, САД се најголемиот пазар за облека во Шри Ланка, примајќи повеќе од 63% од вкупниот извоз на облека во земјата. Индија е најголем снабдувач на Шри Ланка, со увоз вреден 835 милиони американски долари во 2002 година. Јапонија, традиционално најголем снабдувач на Шри Ланка, била четврта по големина во 2002 година со извоз од 355 милиони американски долари. Други важни добавувачи вклучуваат Хонгконг, Сингапур, Тајван и Јужна Кореја. САД се 10-ти по големина снабдувач на Шри Ланка. Увозот на САД изнесува 218 милиони американски долари во 2002 година, според трговските податоци на Централната банка.

Се гради ново пристаниште во Хамбантота во Јужна Шри Ланка, финансирано од кинеската влада како дел од кинеската помош за Шри Ланка. Ова ќе го олесни метежот во пристаништата во Шри Ланка, особено во Коломбо. Во 2009 година 4456 бродови ги посетиле пристаништата во Шри Ланка.

### Кредитен рејтинг и комерцијално позајмување
Шри Ланка аплицирала за кредитен рејтинг од меѓународни агенции во нејзините напори да аплицира за заеми од меѓународните пазари во 2005 година по изборот на Махинда Раџапаксе за претседател. „Стандард и Пурс“ ја оцениле Шри Ланка со шпекулативен рејтинг „Б +“, четири оценки под оценката за инвестиции. Фич ја оценил Шри Ланка со „ББ-“ што е за три нивоа под оценката за инвестиција. Стандард и Пурс споменува за ограничени субвенции, подуен јавниот сектор, трансфер на државни претпријатија, како и високи каматни локални и меѓународни оптоварувања https://web.archive.org/web/20070927004240/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?newsID=1370696445&no_view=1&SEARCH_TERM=1 . Проценките на „Стандард и Пурс“, јавниот сектор достигна 95% од БДП https://web.archive.org/web/20070927004240/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?newsID=1370696445&no_view=1&SEARCH_TERM=1, во споредба со проценките на ЦИА за 89% од БДП https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html#Econ . Шри Ланка во средината на 2007 година се обидела да позајми 500 милиони долари од меѓународните пазари за да го поддржи влошениот курс и да го намали притисокот врз отплатата на пазарот на домашен долг https://web.archive.org/web/20070927004240/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?newsID=1370696445&no_view=1&SEARCH_TERM=1. Шефот на опозициската УНП, Ранил Викремасинг предупредил дека ваквото интензивно задолжување е неодржливо и нема да ги отплаќа овие заеми доколку бидат избрани на власт http://www.sundaytimes.lk/070819/News/nws13.html .

### Странска помош
Шри Ланка е многу зависна од странска помош, а неколку проекти од висок профил за помош биле започнати во 2003 година. Најзначајните од нив произлегле од конференцијата за помош во Токио во јуни 2003 година; ветувањата на самитот, на кој учествувале и претставници од Меѓународниот монетарен фонд, Светска банка, Азиската банка за развој, Јапонија, Европската Унија и САД, вкупно 4,5 милијарди долари.

### Помош за долг и ММФ
Во текот на изминатите неколку години, долгот на земјата се искачил додека ја развиваше својата инфраструктура до близу банкрот, за што било потребно спасување од Меѓународниот монетарен фонд (ММФ). „*Без заем од ММФ, Шри Ланка ќе беше во несигурна позиција*“ во мај 2016 година, според Кристал Тан, азиски економист од „Капитал Економикс“, кој додал дека „*девизните резерви покриваат само околу 80 проценти од краткорочниот надворешен долг*."  ММФ се согласила да обезбеди заем за спасување од 1,5 милијарди американски долари во април 2016 година, откако Шри Ланка обезбедила низа критериуми наменети за подобрување на нејзината економија.

До четвртиот квартал на 2016 година долгот се проценува на 64,9 милијарди долари. Во минатото биле направени дополнителни долгови од државни организации и се вели дека ова е најмалку 9,5 милијарди долари. Од почетокот на 2015 година, домашниот долг е зголемен за 12 проценти, а надворешниот долг за 25 проценти.

Кон крајот на 2016 година Светска банка обезбедила финансирање од 100 милиони американски долари, а Јапонската агенција за меѓународна соработка обезбедила заем од 100 милиони американски долари, обете наменети да „*обезбедат финансирање на буџетот и да ги поддржат реформите во конкурентноста, транспарентноста, јавниот сектор и фискалното управување*“, според Светската банка. Банката исто така известила дека владата на земјата се согласила дека има потреба од реформи „*во областите на фискалното работење, конкурентноста и управувањето*“ и ако се целосно имплементирани, „*овие можат да и помогнат на земјата да постигне статус на горен среден приход на среден рок*“ според банката.

Во ноември 2016 година, Меѓународниот монетарен фонд објавик дека ќе и исплати на Шри Ланка поголема сума од првично планираните 150 милиони американски долари, цели 162,6 милиони американски долари (119,894 милиони СДР). Евалуацијата на агенцијата била претпазливо оптимистичка за иднината: „*Додека инфлацијата е намалена, кредитниот раст останува силен. Централната банка укажува на подготвеност да го заостри ставот на монетарната политика дополнително доколку инфлаторните притисоци повторно се појават или продолжи да расте кредитот. Властите имаат намера да продолжат со создавање резерви преку целосно купување, додека овозможуваат поголема флексибилност на девизниот курс. Банкарскиот сектор во моментов е добро капитализиран. Се преземаат чекори за изнаоѓање на механизам за решавање на потресените финансиски институции. Одиме напред, има потреба од зајакнување на надзорната и регулаторната рамка и идентификување и ублажување на ранливоста во финансискиот сектор, особено во врска со небанките и државните банки*.

Како дел од програмата за управување со долгови, владата на Шри Ланка спровела неколку реформи кои вклучиле имплементација на новиот Закон за приходи од внатрешните држави, како и формула за автоматска цена на горивото. Даночните реформи исто така ги зголемиле стапките на ДДВ и ги намалиле ослободувањата и во третото прегледување од страна на ММФ било забележано дека перформансите се одвиваат на вистинскиот пат во однос на фискалната консолидација, мобилизацијата на приходите, управувањето со монетарната политика и акумулацијата на резервите. Во четвртиот преглед во јуни 2018 година, ММФ тврдела дека „*Шри Ланка постигна важен напредок во рамките на својата програма поддржана од Фондот*“, но ја истакнала потребата од понатамошен напредок со фискална консолидација заснована на приходи и претпазлива монетарна политика со постојани напори за градење меѓународни резерви. Во 2018 година Кина продолжи заем од 1,25 милијарди американски долари, кој се состои од синдициран заем пониска од пазарната стапка и помала обврзница Панда за спасување од Шри Ланка.

## Белешки

## Наводи

## Надворешни врски
* Global Economic Prospects: Growth Prospects for South Asia  The World Bank, 13 December 2006
* World Bank Trade Summary Statistics Sri Lanka 2012
* CSE ALL-SHARE
* CIA Factbook 
* 
* Company registration in Sri Lanka 
* Information and News