Фелиција Хеманс

**Фелиција Доротеја Хеманс** (25 септември 1793 – 16 мај 1835) — англиска поетеса (која се идентификувала како Велшанка по посвојување).   Таа била сметана за водечка поетеса од своето време. Хеманс била неверојатно популарна за време на нејзиниот живот и во Англија и во Соединетите Американски Држави, и била втора по продажба, веднаш по Лорд Бајрон. 

Две од нејзините воведни реплики, „Момчето кое стоеше на палубата што гореше“  и „Величествените домови на Англија“, стекнале класичен статус. 

## Ран живот и образование
десно|мини|Улица Дјук бр. 118, Ливерпул, родно место на Фелиција Хеманс
Фелиција Доротеjа Браун била ќерка на Џорџ Браун, кој работел vo бизнисот за увоз на вино на неговиот свекор и го наследил како тоскански и царски конзул во Ливерпул, и Фелисити, ќерка на Бенедикт Пол Вагнер (1718–1806), увозник на вино на Волстенхолм Сквер 9, Ливерпул и венецијански конзул за тој град.  Хеманс била четврто од шестте деца (три момчиња и три девојчиња) кои го преживеале детството. Нејзината сестра Хариет соработувала музички со Хеманс, а подоцна ги уредувала нејзините комплетни дела (7 тома со мемоари, 1839).  Бизнисот на Џорџ Браун наскоро го довел семејството во Денбишир во Северен Велс, каде што таа ја поминала младоста. Тие живееле во викендица во рамките на замокот Гврих во близина на Абергеле  кога Фелиција имала седум години, сè додека не наполнила шеснаесет години  и во 1809 година се преселила во Бронвилфа, Сент Асаф ( Флинтшир).  Подоцна таа го нарекла Велс „*Земја на моето детство, мојот дом и моите мртви*“.  Лидија Сигурни за нејзиното образование напишала:Природата на образованието на г-ѓа Хеманс беше поволна за развојот на нејзиниот гениј. Широкиот спектар на класични и поетски студии, со стекнувањето на неколку јазици, обезбедуваа и пријатна храна и потребна дисциплина. Нејзе не ѝ беше потребно возбудувањето од еден појавен систем на култура, бидејќи бесконечната љубов кон знаењето беше нејзин училишен учител. Хеманс течно зборувала повеќе јазици: велшки, француски, германски, италијански, шпански и португалски јазик.  Нејзината сестра Хариет забележала дека „*Еден од нејзините најрани вкусови била страста кон Шекспир, кој го читала како нејзина најдобра забава на шестгодишна возраст*“. 

## Кариера
Првите песни на Хеманс, посветени на принцот од Велс, биле објавени во Ливерпул во 1808 година, кога таа имала четиринаесет години,  разбудувајќи го интересот на поетот Перси Биш Шели, кој накратко се допишувал со неа.   Таа бргу ги продолжила со „*Англија и Шпанија*“ (1808), политички осврнувајќи се на Полуостровската војна,  и „*Домашни наклонетости*“ (1812). За разлика од насловот, кој Хеманс не го избрала, голем дел од песните во книгата истражуваат прашања за патриотизмот и војната, а оваа била објавена во пресрет на нејзиниот брак со капетанот Алфред Хеманс.  Помеѓу 1821 и 1823 година, таа започнала да учи германски јазик. Нејзин омилен германски поет бил Теодор Кернер. 

На 12 декември 1823 година, нејзините дела „Вечерна во Палермо“ биле реконструирани како претстава во Ковент Гарден, а главните актери бил велшкиот актер Чарлс Кембл и англискиот актер Чарлс Мејн Јанг, за што добила 200 фунти за авторските права (20.000 фунти во 2024 година по инфлацијата). Претставата била неуспешна и сите други планирани претстави биле откажани. Следната година, претставата била повторно поставена во Единбург со поголем успех, а Хариет Сидонс го рецитирала епилогот напишан од Сер Волтер Скот (кој станал срдечен пријател на Фелиција), промена што ја побарала Џоана Бејли.

Главните колекции на Хеманс, вклучувајќи го *„Шумското светилиште* “ (кое започнало во 1824 година и било објавено во 1825 година), *„Записи на жените“* и *„Песни на чувствата“* (1830) станале многу популарни.   Хеманс најпрвин објавила многу од нејзините дела во списанија, овозможувајќи ѝ да остане во центарот на вниманието на јавноста и да се прилагоди на својата публика, како и да заработи дополнителен приход. Многу од нејзините дела биле користени за рецитации во училница, а колекциите биле презентирани како училишни награди, особено за читателки. 

Нејзините последни книги, кои биле објавени во 1834 година, биле *„Сцени и химни од животот“* и *„Национални лирики“ и „Песни за музика“*. Се претпоставува дека нејзината доцна религиозна поезија, како и нејзината рана политичка поезија, го означил нејзиниот влез во област на спор во кој доминирале мажите. 

Во времето на нејзината смрт во 1835 година, Хеманс била добро позната книжевна фигура, високо ценета од современиците и со популарни следбеници во Соединетите Американски Држави и Обединетото Кралство.  И Хеманс и Вордсворт ги распознавале нејзините идеи идеи за културен семеен живот што го обликувал викторијанскиот период.   

## Личен живот
На 30 јули 1812 година, Фелиција Браун се омажила за капетанот Алфред Хеманс, ирски армиски офицер кој бил неколку години постар од неа. Бракот ја принудил да го напушти Велс и да замине во Давентри во Нортхемптоншир (каде Алфред бил аѓутант на милицијата во Нортхемптоншир) до 1814 година, годината кога нејзиниот татко починал во Квебек на службено патување. Во текот на првите шест години од бракот, Хеманс родила пет сина, вклучувајќи ги Џорџ Хеманс и Чарлс Исидор Хеманс, а потоа двојката се разделила. Сепак, бракот не ја спречил да продолжи со својата книжевна кариера. Неколку томови поезија биле објавени од почитуваната фирма на Џон Мареј во периодот по 1816 година, почнувајќи со *„Реставрацијата на уметничките дела во Италија“* (1816) и *„Современа Грција“* (1817). Збирката *„Приказни и историски сцени“* излегла во 1819 година, за која таа била наградена со 50 фунти (еквивалентно на ~3.600 фунти во 2024 година) за најдобра песна на *тема „Средбата на Волас и Брус на бреговите на Карон“*, а истата година ќе биде и разделбата на Хеманс.  Во 1821 година, Кралското книжевно друштво ја наградила за најдобра песна на тема Дартмур, на која таа започнала во нејзината драма „*Вечерната служба* на Палермо“.

Во 1825 година, еден од браќата на Фелиција го купил нејзиниот дом во Бронвилфа и таа се преселила во Рилон во близина на реката Клвид. Времето кое го поминала на тоа место останало најмирниот период од нејзиниот живот. Откако ја напуштила оваа адреса, се чини дека нејзината сестра, Хариет Мери Овен, се преселила во Рилон со својот сопруг, преподобниот Вилијам Хикс Овен (кој бил дописник на грофот од Повис).  

Една од причините зошто Хеманс можела да пишува плодно како самохрана мајка била тоа што голем дел од домашните обврски поврзани со водењето на домаќинството ги преземала нејзината мајка, со која живееле таа и нејзините деца. И самата Хеманс имала финансиска потреба да пишува за да се издржува себеси, својата мајка и децата.   На 11 јануари 1827 година, мајката на Хеманс починала, што довело до распаѓање на домаќинството и до нејзина ментална состојба. Додека била бремена со своето петто дете, Хеманс ги испратила своите двајца најстари синови во Рим за да му се придружат на својот татко и се преселила во предградие на Ливерпул со своите помлади синови. Фелиција и Алфред продолжиле да разменуваат писма еден со друг, во овие писма тие често се консултирале за своите деца.

Од 1831 година, Хеманс живеела во Даблин, кој се препорачувал како поздрав од Ливерпул. И покрај промената, таа продолжила да има лошо здравје. Починала на 16 мај 1835 година. Изворите сугерираат дека страдала од напад на шарлах, проследен со „конзумпциски пад“, или од „воден секрет“.  Можеби имала ревматска треска и проблеми со срцето, како и проблеми со циркулацијата.  Била погребана во црквата „Света Ана“, улица Досон, Даблин.  Вилијам Вордсворт ја споменал во спомен-строфа,  а Летиција Елизабет Ландон,  Лидија Хантли Сигурни,  и Волтер Севиџ Ландор компонирале спомен-стихови во нејзина чест.  Лидија Хантли Сигурни, исто така, напишала мемоари како предговор за американското издание на собраните дела на Хеманс. 

## Наследство
лево|мини|Фелиција Хеманс, од Еверт А. Дујкиник, 1873
Делата на Хеманс се појавиле во деветнаесет индивидуални книги за време на нејзиниот живот, објавувајќи ги прво со Џон Мареј, а подоцна со Блеквудс. По нејзината смрт во 1835 година, нејзините дела биле повторно преобјавени нашироко, обично како збирки од индивидуални лирики, а не како подолги, анотирани дела и интегрирани серии што ги сочинувале нејзините книги. За преживеаните поетеси,  како што се Каролин Нортон,  Летиција Елизабет Ландон,  Лидија Сигурни  и Франсис Харпер,  Французинката Амабл Тасту  и Германката Анет фон Дросте-Хилсхоф,  таа била ценет поет. За многу читатели таа нудела женски глас што им се доверува на жените за нејзините искушенија; за други, лирика во согласност со викторијанската сентименталност и патриотизам.   Во нејзината најуспешна книга, *„Записи на жената“* (1828), таа хронолошки ги претставува животите на жените, и познати и анонимни.  Прикажувајќи примери на хероизам, бунт и отпор, таа ја поврзува женственоста со „моќта на наклонетоста“.  Меѓу делата што ги ценела најмногу биле недовршените „Суеверие и откровение“ и памфлетот „Скептикот“, кој барал англиканско учење кое е повеќе прилагодено на светските религии и искуствата на жените. 

Песната на Хеманс „Домовите на Англија“ (1827) е потеклото на фразата „величествен дом“, што се однесува на англиска куќа на село. 

И покрај нејзините славни обожаватели, нејзиниот углед како сериозна поетеса постепено запопочнал да се намалува, делумно поради нејзиниот успех на книжевниот пазар. Нејзината поезија се сметала за морално примерна и честопати им се доделувала на ученици; како резултат на тоа, Хеманс почнала да се смета за поетеса за деца отколку за сериозен автор. Учениците во САД сè уште учеле „Ислетувањето на татковците-поклонници во Нова Англија“ во средината на 20 век.   Но, до 21 век, „Величествените домови на Англија“ се однесува на пародијата на Ноел Кауард, а не на некогаш познатата поема што ја пародирала.  

Со порастот на женските студии, критичкиот углед на Хеманс се преиспитал.   Нејзината работа повторно добила улога во стандардните антологии, во училниците, семинарите и книжевните студии, особено во САД. Антологизираните песни вклучуваат „*Сликата во лава*“, „*Вечерна молитва во женско училиште“, „Сонувам за сè слободно“, „Цвеќиња што дуваат ноќе“, „Проперција Роси“, „Враќањето на духот“, „Невестата на грчкиот остров“, „Сопругата на Асдрубал“, „Вдовицата од Кресентиус“, „Последната песна на [[Сафо]]“, „Корин на Капитолот“* и *„Крунисувањето на Инес де Кастро“.*

## ''Казабјанка''
мини|Портрет на Фелиција Доротеја Хеманс околу 1820 година
Првпат објавена во август 1826 година, поемата *„*Казабјанка*“* (исто така позната како *„*Момчето кое стоеше на палубата што гореше“)  од Хеманс ги прикажува капетанот Лук-Жулиен-Жозеф Казабјанка и неговиот 12-годишен син, Џоканте, кои двајцата загинале на бродот *„Ориент“* за време на Битката кај Нил.  Поемата била многу популарна од 1850-тите години па наваму и била учена напамет во основните училишта за литературна пракса. Други поетски фигури како што се Елизабет Бишоп  и Семјуел Батлер алудираат на поемата во своите дела. 

Песната е испеана во баладна форма (абаб) и се состои од момче кое го прашува својот татко дали ги исполнил своите должности, додека бродот продолжува да гори сè додека магазинот не се запали. Хеманс ја додава следната забелешка на песната: „Младиот Казабјанка, момче од околу тринаесет години, син на адмиралот на бродот *Ориент*, останал на своето место (во Битката кај Нил) откако бродот се запалил, а сите топови биле напуштени, и загинале во експлозијата на бродот, кога пламените стигнале до барутот.“ 

Мартин Гарднер ја вклучил „Казабјанка“ во својата збирка „*Најдобро запаметени песни*“, заедно со пародија од детството.  Мајкл Р. Тарнер ја вклучил меѓу „подобрите бисери“ од неговата  од 1967 година.  Други напишале современи пародии кои биле многу пооптимистични и се состоеле од момчиња кои си ги полнат лицата со кикирики и леб.  Овие се во остар контраст со драматичната слика создадена во „Казабјанка“ од Хеманс.

## ''Англија и Шпанија, или, Храброст и патриотизам''
Нејзината втора книга, *„Англија и Шпанија, или храброст и патриотизам“*, била објавена во 1808 година и претставува раскажувачка поема во чест на нејзиниот брат и неговата воена служба во Полуостровската војна. Поемата повикува на крај на тиранијата на Наполеон Бонапарта и на долготраен мир. Повеќекратните упатувања на Албион, постаро име за Велика Британија, го нагласуваат патриотизмот на Хеманс. 

„*Затоа твоите благородни синови ширеа тревога и им наредија на зоните да одекнат со оружјето на БРИТАНИЈА*!“ 

## Женско самоубиство во делата на Хеманс
Неколку од ликовите на Хеманс си го одземаат животот наместо да ги трпат социјалните, политичките и личните последици од нивните компромитирани ситуации. Во времето на Хеманс, писателките честопати биле растргнати помеѓу изборот на семејството или потрагата по книжевна кариера.  Самата Хеманс била во можност да ги балансира двете улоги без многу јавен потсмев, но оставила траги на незадоволство преку темите за женската смрт во нејзиното пишување.  Самоубиствата на жените во поезијата на Хеманс се задржуваат на истото општествено прашање со кое се соочила и културно и лично во текот на нејзиниот живот: изборот помеѓу припитомување во кафез или слобода на мислата и изразувањето. 

*„Невестата од грчкиот остров“, „Сицилијанската заробеничка“, „Последната песна на Сафо“* и *„Смртната песна на индијката“* се признаени за едни од најзначајните дела на Хеманс кои вклучуваат самоубиства на жени. Секоја песна прикажува хероина која е ненавремено одземена од својот дом од машка сила - како што се пирати, Викинзи и невозвратени љубовници - и принудена да донесе одлука да ги прифати своите нови ограничувања или да ја контролира ситуацијата. Ниту една од хероините не е самодоволна со трагедиите што ги снаоѓаат, а жените на крајот си го одземаат животот или во последен обид за моќ и изразување или како начин да избегнат жртва. 

## Избрани дела

* Песни од Фелиција Доротеја Браун (1808)
* „Англија и Шпанија“ од Фелиција Доротеја Браун (1808)
* *„Домашните чувства и други песни“* од Фелиција Доротеја Браун (1812)
* „Бунарот на Пресвета Богородица“
* „За реставрацијата на уметничките дела во Италија“ (Две изданија, 1816)
* „Современа Грција“ (1817) 
* *Преводи од Камоенс; и други поети, со оригинална поезија* (1818)
* *Химни за делата на природата, за употреба од деца*
* *Записи на жена: Со други песни*
* „Подобрата земја“
* *Вечерните во Палермо* (1823, драма)
* *Казабјанка* (1826, поема)
* „Корин во Капитол“
* „Вечерна молитва во женско училиште“
* „Збогум на Аботсфорд“
* „Денот на погребот на Сер Волтер Скот“
* „Химна покрај болничката постела на мајката“
* „Сродни срца“
* „Последната песна на Сафо“
* „Редови напишани во мемоарите на Елизабет Смит“
* „Карпата на Кадер Идрис“
* „Строфи за доцната национална катастрофа, за смртта на принцезата Шарлот“
* „Строфи во спомен на Џорџ III“
* „Мисли за време на болест: Интелектуални моќи“
* „До око“
* „До новороденчето“
* „Жена на бојното поле“
* „Де Шатијон“ (или „Крстоносците“, поема објавена по нејзината смрт, оригиналниот ракопис за неа бил изгубен, но од преживеаниот груб примерок, поемата била составена и објавена) 

## Дополнително читање

* „Кембриџска библиографија на англиската книжевност“, 3-то издание, 4: 351–60 (2000)
* „Оксфордски речник на национални биографии“, 26: 274–77 (2004)
* „Фелиција Хеманс: Избрани песни, писма, материјали за прием“, уредник: Сузан Џ. Волфсон (2000)
* „Фелиција Хеманс: Избрани песни, проза и писма“, уредник: Гари Кели (2002)
* Ема Мејсон, „Поетеси од деветнаесеттиот век“ (2006)
* „Фелиција Хеманс: Преосмислување на поезијата во деветнаесеттиот век“, уредник: Нанора Свит и Џули Мелник (2001)
* Паула Фелдман, „Поетот и профитот: Фелиција Хеманс и книжевниот пазар“, „Китс-Шели журнал“ 46 (1996): 148–76
* Питер В. Триндер, „Госпоѓа Хеманс“, У Велс Прес (1984)

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Felicia Hemans., another tribute by Letitia Elizabeth Landon to a portrait by William Edward West in Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1838.
* 
* 
* "The Italy of Human Beings" London Review of Books Vol. 22 No. 22 · 16 November 2000
* Felicia Hemans at A Celebration of Women Writers
* Oxford Dictionary of National Biography – Felicia Hemans
* 
* Works by or about Felicia Hemans at the Internet Archive
* Works by Felicia Hemans at LibriVox (public domain audiobooks) 
* 
* Archival material at 

Категорија:Починати во 1835 година
Категорија:Родени во 1793 година
Категорија:Англиски поети
Категорија:Англиски драматурзи
Категорија:Поети од Ливерпул