Брофјорден

**Брофјорден** е фјорд во општина Лисешил, Бохуслан, Шведска. Се пробива во округот Вестра Јеталанд во правец југозапад-североисток помеѓу полуостровот Стенгенесет и Хернасет. Сместен помеѓу Гулмарн и Абифјорден, тој е најмалиот од овие фјордови.

Пристаништето Брофјорден во фјордот е најголемото нафтено пристаниште во Шведска.

## Историја
За време на каменото време, бронзеното и железното време, Брофјорден бил пловен дури на север до Бродален. Крајбрежјето се повлекло за околу  на југ од тогаш. Областа била исполнета со тиња и глина, оставајќи ја само малата река Броелвен во средината на поранешниот северен дел на фјордот. Околината била богата со предсредновековни археолошки наоди. На ридот Броберг се наоѓаат остатоци од тврдина од 12 век и најстарите делови од блиската црква Бро, се од средниот век.

Островот Риксо во средината на Брофјорден бил стратешка точка во локалните водни патишта за време на бронзеното доба. На островот и на соседните брегови има голем број на коњи.

### 1600-1700-ти години
Кога риболовот со харинга го достигнал својот врв во 17 и 18 век, риболовната индустрија процветала насекаде околу Брофјорден. Примарните производи биле солена харинга и масло за воз направено од варена харинга за извлекување на маслото. Солената харинга се продавала на трговци од Германија и Холандија, а маслото од возот се извезувало во Лондон, Париз и Њујорк за да се користи во улични светилки. Најчистото масло, филтрирано десет пати, било произведено во Нора Грундсунд јужно од устата на Брофјорден.

### Почетокот на 1900-ти години
На почетокот на 20 век, околу Брофјорден имало неколку фабрики за конзервирана храна за преработка на харинга и други производи од морска храна. Поради добриот квалитет на водата, во фјордот имало фарма за остриги околу 1920 година. Дотогаш повеќето ако рибарската индустрија беше затворена. Риболовот на харинга се намалил и до 1915 година, скушата исчезнала од фјордот, останал само егзистенцијалниот риболов што го вршеле луѓето што живееле покрај фјордот.

### Каменоломи за гранит
Околу десет каменоломи за гранит биле отворени покрај бреговите на Бјофјорден на крајот на 19 век. Кејови и брегови биле изградени на места како што се Скалхамн, Фискебаксвик, Сјобол, Лахала, Риксо, Винбречка, Хјалмедал, Сандвик, Лодебо, Ингерод и Крабевик. Црвениот гранит беше ископан веднаш покрај брегот и се товареше на чамци од неколку европски нации. Каменот бил испорачан за да се користи во урбана градба низ цела Европа. Стрмните карпи, исто така, им овозможија на бродовите да се закотват покрај брегот и да го полнат снабдувањето со свежа вода директно од малите водопади што се формираа по силен дожд, наместо тоа, ако ја носат рачно на бродот. Каменоломите биле во употреба до 1930-тите, кога Големата депресија ги принудила да се преклопат.

### Втора светска војна
За време на Втората светска војна, Брофјорден служел како складиште за дел од операцијата Бридфорд. Норвешките чамци и бродови од сите видови и големини доаѓаа со товар кој се состоеше од машински делови, особено топчести лежишта за британската индустрија за оружје, кои беа префрлени на британските тркачи со блокади кои го преминаа Скагерак. Според германски капетан на брод што товарел гранит во каменоломот Риксо, кој служел на подморница за време на војната, германските подморници исто така користеле длабок фјорд. Тие одеа таму да се извлечат од борбите на неколку дена, да ја пуштат екипажот да се одмори, да спие и да „задиши“.

### Рафинерија за нафта
лево|мини| ''Rädda Brofjorden!'' слоганот е сè уште видлив на карпите околу фјордот.
Плановите за рафинерија се дискутираа уште откако во 1945 година била формирана *шведската нафтена компанија во сопственост на потрошувачите Oljekonsumenters Riksförbund (OK).* Имаше многу долги и жестоки дебати во 1960-тите, за тоа каде треба да се наоѓа рафинеријата. Двете главни предложени локации беа Брофјорден и Хисинген во Гетеборг. Фјордот беше доволно длабок и широк за да се сместат големи танкери за нафта, додека Хисинген обезбеди веќе експлоатирана област со инфраструктура на копно. Мнозинството беа оние кои беа против основањето на рафинеријата во Брофјорден, предводени од Шведското друштво за зачувување на природата. Здружение под слоганот *Rädda Brofjorden!* („Спаси го Брофјорден!“) беше формирана и со новоразбудениот интерес за зачувување на природата, тие добија голем дел од медиумите.

Поради масовните протести, еколошките прашања и безбедноста станаа две од главните грижи при планирањето на рафинеријата. Бидејќи фабриката би била многу видлива и во пејзажот покрај фјордот, една од директивите била да се направи „најубавата рафинерија за нафта во светот досега“. Пробните трки со танкери беа направени на фјордот во летото 1970 година. Најголемиот танкер што го тестирал фјордот бил супертанкерот *Тексако Франкфурт тежок* 230.000 тони. , најголемиот брод што влегол во фјордот е *Burmah Enterprize со капацитет* од 470.000 dwt.

На 25 ноември 1970 година, владата гласаше во корист на локацијата Брофјорден и во септември 1971 година, беше дадена дозвола на ОК да започне со изградба на рафинеријата. По проценета цена од 750-800 милиони круни, рафинеријата беше отворена на 29 мај 1975. Додека фабриката и резервоарите за складирање нафтени производи се над земја и видливи со километри околу локацијата, суровата нафта се складира во четири големи цистерни кои можат да соберат до 800.000 метри кубни, уништена од гранитната основа под фабриката.

## Брофјорден пристаниште
мини|''Бит Октанија се'' вчитува на терминалот на производот
Најголемото нафтено пристаниште во Шведска, пристаништето Брофјорден, се наоѓа во близина на устието на фјордот на југоисточната страна. Со околу 22 милиони тони товар годишно, тоа е и второто по големина пристаниште во Шведска. Пристанишните капацитети во Брофјорден се во сопственост на рафинеријата за нафта Преемраф Лисешил.

Пристаништето има шест пристаништа, едно за сурова нафта и пет капи за нафтени деривати. Пристаништето за сурова нафта веднаш југозападно од морската лента е 135 метри долго со длабочина од 28 метри и може да прими танкери до 500.000 dwt. Производните терминал диви сместени на јужниот брег на делот Троммекилен од фјордот се вкупно 380 метри и може да смести танкери до 80.000 dwt. Повеќе од 11 милиони тони сурова нафта се доставуваат до пристаништето секоја година. Во 2015 година, систем за утовар и истовар на течен природен гас на -162&nbsp;°C беше инсталиран. Во просек, по пет танкери дневно го посетуваат Брофјорден. Во 2014 година, пристаништето прими 1.400 бродови.

## Природни резервати
лево|мини|800x800пкс| Панорама на Брофјорден како што се гледа од Лахала.

Постојат два природни резервати во Брофјорден, островот Риксо и Броелвен. Риксо, основана во 1968 година со површина од 61 хектари, е остров во средината на фјордот. Централниот дел е островот има листопадна шума, главно дабови и ливади пресечени со стрмни карпи. Broälven, основана во 1995 година со површина од  опфаќа земјиштето на плиткиот северен крај на Брофјорден и бреговите на Броелвен, кој има излез во фјордот. Плиткото подрачје на устието на реката е вредно живеалиште за морската пастрмка.

Во јануари 2015 година, три китови убијци, мажјак, женка и младо, биле забележани на устието на Брофјорден. Тие следеле танкер кој се движел кон пристаништето кај рафинеријата за нафта.

## Наводи

## Надворешни врски
* Детални мапи и морски археолошки слики на Брофјорден 

Категорија:Вестра Јеталанд (округ)
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Заштитени подрачја во Шведска
Категорија:Фјордови во Шведска