open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вардарска Бановина

**Вардарската Бановина** — административно територијална единица (бановина) во рамките на Кралството Југославија од 1929 до 1941 год. Се наоѓала на најјужниот дел на земјата, во чии рамки спаѓала целата територија на денешна Република Македонија, јужните делови од Средна Србија и југоисточно Косово. Именувана е по реката Вардар со административно средиште во градот Скопје.

На чело на бановината бил бан, именуван од кралот, по предлог од Министерскиот совет, со мандат од 4 години. Бановината била востановена е со посебен закон и во неа влегувале Вардарскиот дел на Македонија, Јужна Србија, областа Косово и речиси цела Метохија, со вкупно 36.672 км2. Бановината била поделена на 44 околии (срезови) и 453 општини, подоцна намалени на 365. 

Според статистиките од 1930 година, од деветте југословенски бановини во тоа време, Вардарската Бановина била најголема бановина со површина од , а четврта според население со 1,386,370 жители.

## Граници
мини|лево|300п|Карта на југословенските бановини.
мини|лево|300п|Карта на Вардарската Бановина.

Според уставот на Кралството Југославија од 1931, Вардарската Бановина на север се граничела со границите на Зетската и Моравската Бановина, а на исток, југ и запад со државните граници на Бугарија, Грција и Албанија.

## Историја

Бановината била создадена со новата административно-територијалната поделба на државата во октомври 1929 година, истовремено кога било сменето името од Кралство на Србите, Хрватите и Словенците во Кралство Југославија. Подоцна била потврдена и со следниот т.н. Октроисан устав од 1931 година.

Во 1941, силите на Оската во Втората светска војна ја зазеле Југославија, и со тоа Вардарска Бановина и ја поделиле помеѓу Бугарија, Србија под германска воена управа и Албанија под италијански протекторат. По Втората светска војна, јужниот дел од регионот станал Демократска Федерална Македонија додека северниот дел се припоил кон Демократска Федерална Србија, кои пак биле дел од Демократска Федеративна Југославија.

## Демографија





## Банови

## Поврзано
* Список на општини во Вардарска Бановина по население (1931)
* Кралство Југославија
* Вардарска Македонија

## Наводи

## Надворешни врски
*Изданија на Службениот весник на Вардарска Бановина
* Уставот на Кралството Југославија 

Категорија:Македонија под српска власт
Категорија:Бановини во Кралство Југославија
Бановина
Категорија:Држави и територии настанати во 1929 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1941 година
Реален број

**Реалните броеви** се сите рационални и ирационални броеви. Множеството на сите реални броеви се означува со R. Множеството на сите реални броеви е бесконечно и непреброиво, а бројот на елементите таканаречен кардинален збир на сите реални броеви се нарекува континуум. Реални броеви образуваат поле. Терминот реален е спротивен на имагинарен, или во математиката тоа се чистите имагинарни броеви (комплексни имагинарни броеви).


Категорија:Броеви
Категорија:Елементарна математика
Валута

мини
**Валута** претставува единица за размена, односно за управување на односот помеѓу добрата и услугите. Таа претставува форма на пари, каде што парите се дефинирани како средство за размена. Валутна или монетарна зона е регион во кој одредена валута има доминантна примена на пазарот на размена. За да се управува пазарот помеѓу валутните зони, постои курсот, односно вредноста на една валута во однос на друга. Валутите можат да се окарактеризираат како фиксирани или слободни, засновани на нивниот режим на размена.

Во поголемиот број случаи, државата има монополска контрола врз дотурот и производството на сопствената валута. Земјите членки на Европскиот монетарен сојуз, се исклучок од ова правило, каде што оваа функција ја има Европската Централна Банка. Во Република Македонија официјална валута е Денарот и изнесува приближно 0.016 Евра за 1 Денар.

Потеклото на валутата е во 2000 година пред Христа. Се претпоставува дека валутата е воведена врз основа на два основни изума. Употребата на бројачи за да се осигура дека стоката која се испорачува е идентична со таа која што го започнала патувањето, и употребата на сребрени прачки како средства за размена.

Првите деривати во форма на монети се појавуваат некоe време подоцна.
## Наводи

*
Категорија:Финансии
Тулумба

мини|десно|Тулумби
**Тулумба** е вид сладок десерт широко распространет во сите традиционални слаткарници во Македонија и пошироко. Се прави од пржено тесто кое потоа се потопува во шербет. Ова е балканско слатко кое потекнува од Анадолија.

## Други турски слатки
* Татлија
* Баклава
* Кадаиф
* Сутлијаш

## Турски пијалаци
* Боза
* Турско кафе

## Поврзано

Категорија:Македонска кујна
Категорија:Турска кујна
Категорија:Десерти
Категорија:Турцизми
Категорија:Крофни
Саат-кула (Скопје)

**Саат-кулата** во **[[Скопје]]** — шестокатна саат-кула, која се наоѓа северно од, но во склоп на Султан-муратовата џамија. Подигната е во периодот од 1566 до 1572 година. Таа била првата саат-кула на територијата на Османлиската држава. Механизмот на часовникот бил донесен од саат кулата во Сигет, Унгарија, по неговото заземање од страна на Турците. Изградена е на темелите на порана средновековна одбранбена кула. Некогаш била дрвена, но подоцна била преградена со тули.

## Историја

Според сознанијата, кулата била изградена во периодот од 1566 до 1572 година, а часовникот бил донесен од освоениот унгарски град Сигет. Нејзиниот долен ѕидан дел, всушност, е остаток од една од четирите кули во составот на бедемите кои го заштитувале манастирот „Св. Ѓорѓи Скоропостижник“. Во палежот на градот и големиот пожар од 1689 година, кулата претрпела голема штета, но сепак останала во првобитниот облик сè до 1904 година, кога по наредба на валијата Хафиз-паша била преуредена и го добила денешниот облик и висина од 37 метри. За време на земјотресот во 1963 г., на саат-кулата ѝ биле нанесени големи штети и притоа бил изгубен часовниот механизам. Подоцна, градбата на саат-кулата била обновена, но без нејзиниот часовен механизам. Новите часовници на кулата биле додадени на 26 мај 2008 година, во рамките на проектот на Општина Чаир за нејзина реконструкција.

## Архитектура

За изгледот и намената на кулата, најмногу сведочат записите на познатите патописци. Така, францускиот патописец Филип Дифрен-Кане забележал дека:

„во Скопје има часовник што се слуша во целиот град, а часовите ги отчукува на француски начин.“

Според Хаџи Калфа, пак, оваа саат-кула била најголема меѓу сите кули на христијаните, а часовникот ги отчукувал часовите и дење и ноќе, при што ѕвонењето се слушало на „два часа далечина“.

Од записите на Евлија Челебија и Хаџи Калфа се согледува дека градбата на саат-кулата во својот првобитен облик била со шестаголна основа, чиј горен дел бил изграден од дрвена конструкција. По нејзиното преуредување во 1904 година, дрвената конструкција била заменета, по што градбата била целосно изгардена од тули. Од дното до врвот на кулата, каде што се поставени часовниците, водат 105 скали.

## Поврзано
* Саат-кули во Македонија
* Султан-муратова џамија
* Манастир „Св. Ѓорѓи Скоропостижник“
* Стара скопска чаршија

## Галерија

Saat kula, Skopje, stara slika.jpg|Саат-кулата на почетокот на XX век
Skopje, razglednica so Saat kula od 1909.jpg|Саат-кулата во 1909 г.


## Наводи

## Надворешни врски

* Саат кулата на разгледница од 1927 година
* Саат кула - Скопје
* Саат-кула Скопје

Категорија:Знаменитости во Скопје
Категорија:Стара скопска чаршија
Категорија:Исламски споменици на културата во Македонија
Скопје
Категорија:Саат-кули во Македонија
Агломер

мини|десно|200п|Агломер со 180&deg;
мини|десно|200п|Агломер со 360 степени
Во геометријата, **агломер** е транспарентна кружна или полукружна алатка за мерење на агли. Единиците мерки кои се употребуваат на агломерот се степени. Симбол на степенот е **°**.

Секој агломер има **центар** и **основна линија**, како и две скали со броеви во степени за мерење на агли во двете насоки (во насока на движењето на стрелките на часовникот, или во спротивната).

Основната линија **не** е дното на агломерот, туку е паралелна со дното и врви низ центарот. При мерење на агол со агломер, центарот се поставува врз темето на аголот, а едната страна од основната линија врз едниот крак на аголот. Гледајќи ја скалата која започнува на 0° се бара бројот на таа скала кој одговара на другиот крак од аголот.

Агломери постоеле уште од антиката. Попрецизните агломери имаат по еден или два крака кои помагаат при мерењето, а во денешно време најчесто се користат компјутерски апликации кои се уште попрецизни.

## Поврзано
* Агол
* Степен (агол)
* Шестар
* Компас

## Надворешни врски
* Како се користи агломер со интерактивна анимација 
* Мерење и цртање на агли со агломер  интерактивни вежби 

Категорија:Математика
Категорија:Геометрија
Категорија:Математички прибор
Категорија:Техничко цртање
Категорија:Мерни инструменти
Применета уметност

[мини|Мулен Руж, литографски [плакат на Тулуз Лотрек од 1891 година]]
***Применета уметност*** се однесува на примената на дизајн и естетика врз предмети за секојдневна употреба.  Додека *[[фина уметност|фината уметност]]* служи за интелектуална стимулација на посматрачот или *академски* сензибилитети, применетата уметност содржи дизајн и креативни идеи придодадени на практични објекти како како шолја, списание или клупа во парк.

Полињата како индустриски дизајн, графички дизајн, модно творештво, внатрешно уредување, декоративна уметност и функционална уметност се смета за дел од применетата уметност.

Во креативен контекст, полињата како архитектура и фотографија исто така се сметаат за дел од применетата уметност.

## Култура

Средновековната јапонска уметност не разликувала ликовна од применета уметност, туку постоел само концепт за „убавото“.

Во западните култури, од Движењето за применета уметност на преминот во XIV век, применетата уметност значајно добила на важност и признание.

Веројатно најпознатата школа за применета уметност е Баухаус.

## Правци
* Арт нуво
* Движење за применета уметност
* Арт деко

Категорија:Дизајн
Категорија:Уметност
Студент

Етимолошкото потекло на зборот **студент** е од латинскиот глагол „stŭdērĕ“ што значи „да се посветува внимание на нешто“. Според тоа студент е некој којшто посветува внимание на некој предмет. Во македонскиот литературен јазик како студент се именува некој којшто посетува настава на факултет, односно некој којшто е во процес на стекнување вискоко, или вишо образование.

## Поврзано

* Студентски организации
** AEGEE
** БЕСТ

## Надворешни врски

* Македонски студентски портал
Храм на Изида (Охрид)

[thumb|right|200px|Охридската [Изида]]
**Храм на Изида** — храм на егитепската божица Изида во градот Охрид (тогашен Лихнид), чии остатоци се наоѓаат во денешниот центар на градот. Сместен е подземно, на просторот меѓу месноста Карабегомала и Градското собрание.

## Археолошки зафати

Во мај 1967 год. при изградба на станбена зграда, ова археолошко наоѓалиште го откриле стручњаци од Охридскиот завод и музеј. Меѓутоа, поради специфичноста на просторот на кој има повеќе станбени објекти, а најмногу поради недостиг од средства, не се продолжило со пообемни истражувања.
Најголеми археолошки зафати, биле извршени во северозападниот дел од локацијата - крајниот северен темел на зградата. Бил откриен дел од градбата, кој се состоел од две простории. Најинтересно е што на овој простор биле пронајдени и две статуи на египетската божица Изида. Тие сега се чуваат во витрините на куќата на Робевци и претставуваат особено привлечни експонати. Просторот под зградата каде што е откриено ова наоѓалиште е заштитен со посебна метода.

## Историја

Се претпоставува дека оваа градба, посветена на божицата Изида, датира од времето кога македонските војски се повлекувале од Египет на просторот на Македонија. 
Со нивното доаѓање на овие простори, тие со себе донеле и дел од културното наследство, некои верувања од стариот Египет. Така се случило и култот кон божицата Изида, да биде пренесен кај нас. Меѓутоа, треба да се напомене дека е ова античка градба. Што се однесува до Изида, таа била божица на плодноста, на патувањата. Изида е египетска божица, а храмови посветени токму на неа има низ цела Македонија. Некои охридски археолози велат дека можат да се добијат нови сознанија за оваа градба само доколку продолжат испитувањата на просторот во централното градско подрачје во Охрид. Тие претпоставуваат дека ќе се пронајдат и деловите од статуите на Изида, што недостигаат сега.

Категорија:Знаменитости во Охрид
Категорија:Историја на Охрид
Пушачка капа

thumb|right|250px|Пушачка капа
**Пушачка капа** е капа која се носи при пушење за да се заштити косата од впивање на чад. Слични се на пушачките сакоа по тоа што се правени во ориентални стилови во имитација на турскиот фес, но нивната употреба не била широко распространета дури ни во Викторијанското доба.

## Поврзано
* Пушачко сако
* Луле
* Пура

Категорија:Капи
Литар

**Литар** или (**л** или **L**) — единица за зафатнина. Литарот не е дел од системот SI, но е прифатена за употреба во самиот систем. Внатре во системот литарoт е дефиниран во кубни метри (м3). Се појавува во неколку варијанти во метричкиот систем.

## Дефинирање

Литарот е дефиниран, како посебно име за кубен дециметар (1 л = 1 дм3). Или 1 л = 0,001 м3

Литарот на почетокот е дефиниран како волумен кој го зафаќа вода со тежина од 1 килограм, при нормален притисок и температура. Оригиналниот метрички систем го користел литарот како основна единица.

## SI-претставки кои се однесуваат на литарот

Категорија:Единици за зафатнина
Категорија:Единици вон SI
Црква

**Црква**  заедница од луѓе кои исповедаат (веруваат во) ист Бог. Поимот се употребува и за објект за јавна религиозна служба во христијанството.

## Потекло на изразот
Се претпоставува дека зборот потекнува од арамејскиот јазик и бил воспоставен од Исус од Назарет. Во тоа време терминот Црква, еквивалентно означувал владин/политички термин, или, собрание, собир за јавни потреби. Тоа е старогрчкиот збор „екклесиа - ἐκκλησία“ (латински: e*cclessia*) кој е составен од предлошката „ек - ἐκ (пред самогласка се пишува како ех - ἐξ)“ и глаголот „калео - καλέω“. Предлошката „ек - ἐκ“ има двослојно значење („од“ и „кон“) па затоа е ориентирана кон исходот, а глаголот „калео - καλέω“ значи „да повикаш“. Во буквален превод „екклесиа - ἐκκλησία“ значи „собир на повиканите“ - луѓе повикани од светот кон Бога, а исходот на тоа е Црквата. Подоцна во Стара Грција терминот се користи за да се изрази тело кое расправа и разрешува проблеми кои генерално го засегаат oпштеството.

## Развиток

Првите христијани, исто како и Исус, биле Евреи кои живееле во Израел и кои се молеле во Храмот во Ерусалим и околните Синагоги. Обожувањето во Храмовите било проследено со принесување на жртви од животни, како искупување на гревовите. Во Новиот завет многупати се споменува дека Исус бил чест посетител на храмовите.

Раната историја на синагогите е контраверзна но се претпоставува дека била институција која се развила за потребите на јавно обожување на Евреите додека биле под окупација на Вавилон, и немале пристап до храмовите. Наместо тоа се развила церемонија во која се читала Тората на дневни и неделни служби, проследени со коментари од свештениците. Ова се случувало во домовите доколку групите биле мали. Во други случаи се граделе посебни градби за оваа цел. Некогаш со надоградување на куќите или пренамена на згради кои биле од јавен интерес. Во најголемиот број, тоа биле простории со подиум на кој се говорело, додека луѓето седеле наоколу и слушале.

И самиот Исус присуствувал на вакви заседание, каде што читал и давал коментари, како што е опишано во Посланието по Лука 4: 16-24. По уништувањето на Храмот во Ерусалим во 70 година од нашата ера, Христијанското движење и Евреите се разделиле. Црквата како институција зела голем замав во вториот век.

## Црквата како тема во уметноста и популарната култура
* „Црква“ (англиски: *The Church*)  австралиска рок-група.
* „Нова црква“ (англиски: *New Church*)  песна на британската панк-рок група Адвертс (*The Adverts*) од 1978 година.
* „Црквата и државата“ (англиски: *My Family Is A Little Weird*)  песна на американската хардкор-панк група *[[Millions Of Dead Cops]]* од 1982 година.

## Наводи

Категорија:Видови на археолошки наоѓалишта
Категорија:Архитектура
*
Список на држави по население

мини|350п|десно|Карта на земји според нивната популација за 2007 година
Ова е **список на земји по население**. Оваа листа вклучува независни држави и и населени зависни држави засновани според стандардите на ISO 3166-1. Исто така, во процентуална големина, е дадена и попалацијата на секоја земја во однос на светската популација која засега изнесува 6,872,195,424.

## Држави

## Наводи

Категорија:Држави
Список на држави и територии по површина

thumb|right|200px|Земји по површина

Ова е **список на земји** подредени според нивната **вкупна површина** изразена во квадратни километри. Површината ја вклучува вкупната копнена и водена територија на земјите.

## Список на земји по површина

## Напомена
На листата се наоѓаат 194 држави. Од нив 192 се држави членки на Обединетите Нации, плус Република Кина-Тајван и Ватикан. На листата има и 11 држави кои имаат **вкупно** 66 зависни територии од кои 23 не се со постојано население.

Категорија:Држави
Ликург

Во Стара Грција и/или старогрчката митологија, името **Ликург** може да се однесува на:

# Друго име за Ликомед.
# Ликург (Тракија): Едонски крал кој го забранил култот на Дионис и скапо платил за тоа.
# Ликург (Спарта): легендарен законодавец.
# Ликург од Атина: Атински државник и еден од десетте Атички говорници (ц.390 - ц.325 п.н.е.); *Против Леократ* е неговиот едиствен зачуван говор, од петнаесетте кои се сметаат за негови од страна според Кецилиј од Калакте.
# Ликург (Крал на Аркадија)
# Ликург (син на Пронакс)
# Ликург (Крал на Немеја)

Категорија:Машки имиња
Пушачко палто

[thumb|right|250px|Пушачко палто направено од темнозелено кадифе комбинирано со соодветнен свилен [шал]]
**Пушачко палто** (англиски: *smoking jacket*) е денес релативно ретка облека која е специјално обмислена за пушење тутун, обично во облик на лулиња и пури. Додека стиловите се разликуваат, класичното пушачко палто завршува на половината и обично се прави од кадифе или можеби свила, со преклопена јака, подвиткани ракави и закопчување со јамки. Обично се прават во богати бои како темноцрвена и темнозелена.

Пушачкото палто било мошне популарно во Викторијанското доба, кога служело како заштита на „осетливите носеви“ на дамите. Ова значело дека секој господин требал да го облече своето пушачко палто пред да оди да пуши, обично по вечерата. Од исти причини се користеле и пушачки капи, но многу поретко.

Компаративната реткост на сериозно и посветено пушење на лулиња или пури како и денешните моди се виновни за реткоста на оваа облека; релативно високата цена на квалитетни модели исто така е ограничувачки фактор за нејзината употреба. Освен во продавници за антиквирани облеки, пушачкото палто може да се набави со специјално порачка или од ретки продавници за џентлменска облека како Тарнбул & Асер во Лондон и нивните експозитури на други места.

## Поврзано
* Пушачка капа
* Луле
* Пура

Категорија:Сакоа
Категорија:Тутун
Координирано универзално време

**Координирано универзално време** или **UTC** (англиски: **UTC** - *Coordinated Universal Time*, фран. *Temps Universel Coordonné*) е високо прецизно стандардно атомско време, кое приближно го следи универзалното време. Засновано е на законите на разни земји во светот односно на часовните појаси, кои се прикажуваат позитивно или негативно во однос на УТЦ. Друго име за ова време е З-време или Зулу-време (го користи армијата на САД, на пример).

УТЦ е и системско време кое се користи во многу стадарди на Интернет и светската пајажина. *Network Time Protocol* е прилагоден да ги синхронизира часовниците на многу компјутери преку интернет, во однос на УТЦ. УТЦ се користи и во воздухопловството, метеролошките станици, летовите, воздушниот сообраќај и картите со цел да не се помеша летното сметање на времето.

Разликата помеѓу UTC и GMT (времето по Гринич) е многу мала и заради тоа често се користи името ГМТ, иако не е технички исправно.

## Поврзано
* Часовен појас
* Список на часовни појаси 
* Гринич

## Надворешни врски
* Bureau International des Poids et Mesures UTC/TAI Time Server Меѓународно биро за координација на времето   
*  Службено мрежно место на САД за UTC време  користи Јава. 

## Наводи

Категорија:Часовни појаси
Притисок

мини|десно|250п|alt=На сликата Ае прикажан притисокот со кој дејствуваат судирите на честичките во затворен сад. Судирите кои го предизвикуваат притcoкот се означени со црвено.|Притисокот создаден од судирите на честичките во внатрешноста на затворениот сад.
[мини|[Точка на вриење|Вриење на вода под снижен притисок.]]
мини|Влијание врз едно тело под атмосферски притисок и/или вакуум
**Притисок** (симбол: *p* or *P*) е сила применета нормално на површината на едно тело за единица површина на која е распределена таа сила. Баждарниот притисок е притисокот релативен на амбиенталниот притисок.

Се користат различни мерни единици за притисокот. Некои од овие единици се добиени како сила на единица површина, во SI единица на притисок е паскал (Pa), што е всушност еден њутн на квадратен метар. Притисокот исто така може да биде  изразен и преку стандардениот атмосферски притисок, со мерна единица атмосфера (atm) и е еднаков со овој притисок и торсе дефинира како  1⁄760 од овој притисок. Манометричните единици како што се сантиметри вода, милиметри жива се користат за да искажат притисоци во однос на висината на столб на одредена течност во манометар.

## Дефинирање
Притисок е количество сила на единица плоштина. Симболот со кој се означува е *p* или *P*. Од Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија препорачуваат симболот за притисок да е мало *p*. Сепак, големо *P* е во широка употреба.

### Равенка

Математички:
:p = \frac{F}{A}
каде:
:p е притисок,
:F нормална сила,
:A плоштина врз која што силата дејствува.

Притисокот е скаларна величина. Ги поврзува нормалниот вектор на рамнината со нормалната сила што дејстува на истата рамнина. Притисокот е константа на пропорционалност меѓу овие два вектора:
:d\mathbf{F}_n=-p\,d\mathbf{A} = -p\,\mathbf{n}\,dA

## Наводи

## Надворешни врски
* ''Introduction to Fluid Statics and Dynamics'' on Project PHYSNET
* Pressure being a scalar quantity 

Категорија:Атмосферска термодинамика
Категорија:Подводна нуркачка физика
Категорија:Концепти во физиката
Категорија:Хидродинамика
Категорија:Хидромеханика
Категорија:Хидраулика

Категорија:Термодинамички својства
Категорија:Функции на состојбата
Дарџилинг (чај)

**Дарџилинг** — **[[чај]]** што традиционално се цени високо над сите други црни чаеви, особено во Обединетото Кралство и земјите од поранешната Британска Империја.

По соодветно приготвување, чајот е редок и светол со цветна арома и донекаде остра танинска карактеристичност и пикантност која познавачите често ја опишуваат како мушкат.

Фалсификатите се сериозен проблем во глобалната трговија со чај; ширум светот се продава повеќе од 40,000 тони Дарџилинг чај, додека самото производство на таквиот чај се движи од 8,000 до 11,000 тони, вклучувајќи ја локалната потрошувачка. Како мерка против ова, Чајниот Одбор на Индија има развиено метод на цертификација и лого.

## Видови

* **Прва тура** се бере од средината на март по пролетните дождови, има блага и многу светла боја и лесна арома.
* **Втора тура** се бере во јуни и дава килибарест и поостар напиток.
* **Есенска тура** се бере на есен по дождовната сезона, и е донекаде помалку нежен по вкус и пикантност.

Чајот кој се бере на лето (или во дождовната сезона) понекогаш се продава, но по пониски цени.

## Наводи
* Darjeeling Tea, Список на поседи  

## Поврзано
* Непалски чај
* Асам (чај)

## Надворешни врски
* Историја на чајот Дарџилинг 

Категорија:Чај
Категорија:Црн чај
Новинарство

**Новинарство** е дисциплина на собирање, потврдување, прикажување и анализирање информации врзани за актуелни настани, вклучувајќи трендови, жешки теми и луѓе. Професионалците што се занимаваат со новинарство се познати како новинари.

## Поврзано

* Новинар 
* Дописник
* Емитување вести

Категорија:Новинарство
Островска држава

мини|Мадагаскар е најголемиот остров во Африка
**Островска држава** или **островска земја** е суверена територија чии граници се дефинирани од сите страни со водена површина, и која има целосен суверенитет врз копнената територија. Во светот постојат повеќе островски држави, иако тренд во 20 век, е овие држави да се окрупнуваат, или да се припојуваат кон суверенитетот на копнена нација, како што е примерот со Холандија и Холандските Антили, каде што де факто постои сувереност но не и де јуре.

Островските држави се често мали по површина, а густината на население не изнесува повеќе од 8 луѓе на километар квадратен.

Според некои истражувања бројот на островските држави драстично ќе се намали до крајот на 2110 година, кога и се очекува пораст на нивото на морето за повеќе од 1 метар.

## Поврзано
* Список на островски земји


Категорија:Политичка географија
Попис

[upright=1.35|мини|Попишувач во посета на [Роми|ромско семејство кое живее во приколка, Холандија 1925]]
**Попис** на население или цензус претставува организирано прибирање на разни податоци за населението кое се спроведува во една држава. Со пописот на жителите, често се прави и попис на домаќинства, стопанства, и бегалци. Гранката на статистиката која се занимава со пописот се нарекува Пописна статистика. Поголемиот број на држави ги организира пописите во точно одредени временски делови, кој е обично околу 10 години. Популационата комисија на Обединетите нации предложила, заради компарација на податоците, пописите да се обавуваат на крајот на секоја декада или на почетокот на секоја деценија. Пописите кои се поврзани со економијата (фабрики, рудници, претпријатија, фарми) се прават по друг распоред. Тие се прават во критичен момент (Цензусен ден) кој го одредува државата.

## Елементи на пописот

Пописот се прави во 4 фази:

* Подготовка за Попис

Која подразбира, дефинирање на прашањата кои ќе ги одговараат пописниците, известување на населението дека ќе има попис. Прашањата се дефинираат врз однапред подготвените параметри кои и се потребни на државата за нормално функционирање на нејзините институции, и информации кои ги бараат меѓународните организации каде што членува државата.

* Собирање на информации

Кое може да се прави од врата на врата, преку интернет или по пошта. Во минатото постоел принцип каде што овластени попишувачи оделе од врата на врата, додека денес тоа може да го направи едно домаќинство. 

* Анализирање на податоците

Ова е всушност и најтешкиот дел од пописот, кој подразбира шифрирање на податоците, и разни пресметки. Денес овој систем е дигитализиран и се прави со компјутерски програми кои во зависност од внесените податоции, вршат класификација, поделба и изведуваат статистички податоци.

* Објавување на податоците

Кое подразбира јавно известување за резултатите од пописот, нивно вбројување во статистичките заводи, архивирање и објавување преку разни медиуми.

## Потекло на пописот

Примитивни облици на попис биле правени од Вавилонците (3800 п.н.е), Грците, Евреите, Кинезите, Египќаните и Римјаните. Овој попис се правел со цел да се евидентира воената сила, со цел исполнување на даночни обврски итн. Првиот модерен попис е направен на Француската територија во Канада во 1665 и 1666 година.

## Поврзано
* Попис на населението на Македонија (2011)

## Наводи

Категорија:Демографија
Бентли „Државна лимузина“

**Бентли „Државна лимузика“** () — автомобил направен од „Бентли“ (*Bentley Motors Ltd*) за кралицата Елизабета II по повод нејзиниот златен јубилеј во 2002 г.

Автомобилот има двоен турбомотор со работна зафатнина од  и 8 цилиндри. Ова е прилагодена верзија на моделот Arnage R со моќност од 400&nbsp;кс и момент на сила од 835 Њм. Максималната брзина е ограничена на 210&nbsp;км/ч.

Лимнузината е за 0,91 м подолга од стандардниот Arnage, повисока за 25,4 см и поширока за 15,24 см. Опремена е со широки врати чии шарки се одзади и се отвораат речиси 90 степени.

Автомобилот е блиндиран, има противмински под, стакло кое издржува пукање од базука и кабина која се запечатува против напад со гас. Овие безбедносни мерки му даваат на автомобилот тежина од 4.000&nbsp;кг, и тој се движи на зарамнети гуми.

Направени сае само два примерока од овој автомобил — и двата за кралицата и со тоа е уште поредок од легендарниот Ролс-Ројс „Фантом IV“, со само 18 примерока, ексклузивно само за кралски семејства и шефови на држави.

## Поврзано
* Државен автомобил

## Надворешни врски

* Бентли „Државна лимузина“ за Н.В. Кралицата 

Државна лимузина
Категорија:Луксузни возила
Категорија:Британска монархија
Стапка (мерка)

десно|мини|Должина на стапката по земји, таблица 1848 година
[мини|десно|300px|Неслужбен јавен [империјален систем мерки кој бил обесен на ѕидот на опсерваторијата во Гринич (денес предградие на  Лондон), во 19 век: 1 британски јард, 2 стапки, 1 стапка, 6 палци и 3 палца. Посетителот можел да ја провери својата мерка меѓу граничниците на температура на околината од 62 °F (16,7 °C).]]
**Стапка** (англиски: *foot*, множ. *feet*; симб. **ft**, **ст** или **′**) е единица мерка за должина во разни системи како англиските, британските и американските мерни единици. Должината ѝ варира од систем до систем, но секоја е околу четвртина до третина метар. Денес најчсто се користи меѓународната стапка. Во 1 јард има 3 стапки, а во една стапка има 12 инча.

Стапката е честа мерна единица во САД, Обединетото Кралство и Канада. Во САД и ОК личната висина се изразува во стапки и инчи. Во Канада пак, сè повеќе се употребуваат метри за висина, а стапки за растојание.

## Меѓународна стапка
Во 1958 во САД и земјите од Комонвелтот меѓународниот јард е дефиниран како 0,9144 метри. Така, меѓународната стапка се дефинира како еднаква на 0,3048 метри (еквивалент на 30,48 сантиметри).

Стандардниот меѓународен симбол за стапка е „ft“ (погл. ISO 31-1, Прилог A). Во некои случаи се користи прим, кој е многу сличен на апостроф, а инчот со прим.  на пример, 6 стапки 2 инча се пишува како 6′2″. Ова е збунувачко затоа што примот и двојниот прим се исто така симболи за лачни минути и лачни секунди.

## Американска геометарска стапка
Во САД геометарската стапка се дефинира како 1200/3937 метри. Се користи исклучиво за мерења на Американската крајбрежна и геодетска инспекција. Оваа стапка е поголема за 610 нанометри од меѓународната стапка. http://www.ngs.noaa.gov/PUBS_LIB/FedRegister/FRdoc59-5442.pdf

## Историјат
Стапката како мерка се користела речиси во сите култури и се делела на 12 или понекогаш 10 инча/палца или на 16 прсти. Првата позната стандардна стапка постоела во Сумерија, каде е дефинирана на статуата на Гудеја од Лагаш околу 2575 п.н.е. Некои метролози сметаат дека стапката била прифатена и како египетска мерка во Стара Грција и дека токму од таму римјаните ја презеле својата стапка (која е поголема).

## Поврзано
* Мерни единици
* Историја на мерењето
* Мерни системи
* Англиски мерни единици
* Империјални мерни единици
* Американски мерни единици
* Систем SI

## Наводи

## Надвцорешни врски
* Претворање од стапки во метрички единици 

Категорија:Единици за должина
Категорија:Империјални единици
Категорија:Американски мерни единици
Категорија:Антропоморфни единици
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Ед Пискор

thumb|Ед Пискор
**Ед Пискор** (;  – ) — уметник на алтернативниот стрип, кој живее во Питсбург, Пенсилванија. Бил поранешен студент на школата „Џо Кјуберт“ што е најпозната по соработките со пионерите на андерграунд стрипот Харви Пекар и Џеј Линч. Тој е култен уметник на министрипот.

## Надворешни врски
* Домашна страница на Ед Пискор 
* Интервју 
* Профил на ninthart.com
* Интервју во врска со стрипот "Macedonia" напишан од Харви Пекар и Хедер Роберсон 

Категорија:Американски автори на стрипови
Оперски двоглед

[мини|десно|Оперски двоглед со [седеф]]
**Оперски** или **театарски двоглед** е дискретен двоглед со мала моќ кој се користи за гледање на изведби. Обично зголемувањето му е ограничено на до 5 пати за да се намали тресењето на сликата и за да се задржи доволно големо видно поле. Обично се препорачува зголемување од 3 пати. Кога се користат на мјузикл, опера, балет, рок-концерт, театар или циркус, добар оперски двоглед дава поглед ист како оној од првиот ред.

## Поврзано
* Двоглед
* Дурбин
* Телескоп

## Надворешни врски

Категорија:Оптички направи
Викимапија

**Викимапија** (*Wikimapia*) — семрежен извор којшто ги комбинира Гугл картите со вики систем, овозможувајќи им на корисниците да додаваат информации (во вид на забелешка) на било која локација на глобусот. Создаден од Алексадар Корјакин и Евгениј Савелиев, проектот беше лансиран на 24 мај 2006 и цели кон „опишување на целата планета Земја“.

ВикиМапија не е поврзана со Википедија и фондацијата Викимедија, но нивната страница изјавува дека „била инспирирана од Википедија“.

## Надворешни врски
* ВикиМапија (WikiMapia)
* Пример: Центарот на Рим
* Пример: Египетските Пирамиди
* Пример: Мале, главниот град на Малдивите
* Пример: Катастрофата во Чернобил
* Пример: Мадуродам, Холандија - во размер 1:25
* Пример: Хонгконшки меѓународен аеродром (најголем вештачки остров)
* Пример: Холандската Делтаверкен (најголема вештачка морска бариера)

Категорија:Географски информациски системи
Категорија:Пајажина 2.0
Категорија:Викија
Американски сјај

frame|right|Насловната на првиот ''Американски сјај'' 

***Американски сјај*** (англиски: ***American Splendor***) е серијал на автобиографски стрипови и графички новели напишани од Харви Пекар и нацртани од голем број на различни стрип-цртачи. Во 2003 направена е филмска адаптација.

Категорија:Стрип
Црква Свети Василиј (Москва)

**Покровска катедрала** (руски: *Собор Покрова*) или попросто *Катедралата Покровскиј*, попозната како **Катедралата на Св. Василиј Блажениот** (руски: *Собор Василия Блаженного*) или *Катедрала Св. Василиј* е црква со повеќе конусни покриви карактеристични за руската црковна архитектура која што се наоѓа на Црвениот плоштад во Москва и се смета за симбол на уникатната позиција на Русија помеѓу Европа и Азија.

Изградбата на црквата започнала во времето на Иван IV (познат и како Иван Грозни), во чест за освојувањето на Казанскиот хаганат. Изградбата започнала во 1555 година, а истата завршила во 1561 година. Таа била највисоката градба во Москва, сè до 1600 кога била изградена кулата на Иван Грозни. Во 1588 година била изградена на нејзината источна страна капела. Во дворот на комплексот се наоѓа бронзена статуа на Димитриј Пожарски и Кузма Мињин, кои ја обединиле својата армија во времето на полските походи кон Русија во т.н. Време на неволи. Во почетокот статуата била поставена на Црвениот плоштад, но советската влада ја тргнала од таму поради одржување на парадите.

## Наводи

### Користена литература

Категорија:Цркви од 16 век
Категорија:Руски православни катедрали
Категорија:Катедрали во Москва
Категорија:Православни храмови
Категорија:Црвен плоштад
Москва
Список на јазици по општ број на говорници

Ова е список на јазици кои се поредени по бројот на луѓе кои го користат јазикот како мајчин јазик. Јазиците кои се користат како мајчини од повеќе од 1 милион луѓе се набројани на списокот, и се вметнати како секундарни локации кога ги зборува повеќе од 1% од населението.

## 100 милиони говорници

## 30–100 милиони говорници

## 10–30 милиони говорници

## 3–10 милиони говорници

## 1–3 милиони говорници

## Белешки
* Податоците во оваа табела подложат на постојани измени
*Поголеми извори*: Етнолог, 15та онлајн едиција
* Забелешка 1: Според комбинирани проценки на ЦИА, Етнолог http://medlem.spray.se/Samarqand/воdex.html, и http://www.thefellowship.воfo/Global%20Missions/UPG/ПерсискиSpeakers.icm.

## Поврзано
* Список на загрозени јазици

Говорници, општ број
Категорија:Социолингвистика
Па (утврдување)

[мини|десно|200п|Рид во [Каикоура на кое некогаш имало „па“]]
мини|десно|200п|Еден тип на одбрана на „па“
мини|десно|200п|Друг тип на одбрана на „па“

**Па** (маорски: *pā*) е  маорско село во Нов Зеланд ко е е утврдено и изградено за одбрана. Тие се сметале за племенски општествен и социо-политички центар на сите иви. Во маорското општество, големо па ја претставувало маната (власта) на еден поглавар или рангатира. Речиси сите па биле изградени на безбедни и плодни места. Иако биле изградени за одбрана, тие биле претежно живеалишта.

Паорски па играле значајна улога во Маорските војни.

Па биле конструирани од луѓе кои се бореле со мускети и рачни оружја (како копје, таиаха и мере) против Британската војска и вооружена полиција кои имале мечеви, пушки и тешки оружја како хаубици и ракетна артилерија. Обично се правеле за доста кратко време, често помалку од два дена, и пружале отпор долги часови, а понекогаш и недели.

Ограничувачки фактор бил тоа што луѓето морале да одат дома за да обработуваат земја или да собираат од природата. Затоа 4 до 6 месеци годишно овие утврдувања биле напуштени.

## Некои јавни „па“ во Нов Зеланд
* Залив на Островите: Корорипо, Керикери
* Фангареи: Парахаки
* Окленд: Маунгакиекие, Рид со Едно Дрво, Маугафау, Идн, Те Пане А Матаахо, Мангере
* Коромандел: р‘т Опито, Фитианга
* Залив Пленти: Капу те Ранги, Факатане'
* Хоков Залив: Отатара, Тарадејл
* Таранаки: Те Кору, Оакура, Ококи (Сер Питер Баков споменик)
* Марлборо: р‘т Карака, Пиктон
* Кантербери: Каиапои, Вуденд
* Отаго: Хуриава, Каритане Катики, јужно од Моераки Мапоутахи, Пуракаунуи

## Поврзано
* Маорски војни: Стратегија и тактики

## Надворешни врски
* Археолошки наоѓалишта на разни „па“ 

Категорија:Утврдувања
Категорија:Маорски зборови
Категорија:Маорско општество
Категорија:Историја на Нов Зеланд
Државна химна

**Државна химна** — родољубива музичка композиција, која потсетува и се повикува на историјата, традицијата и борбата на народот на една земја, која е признаена од владата на една земја како официјална државна композиција, или конвенција преку широка употреба помеѓу народот.

Химните станале значајни во Европа во XIX век, се претпоставува дека најстарата е онаа на Холандија под името „Вилхелмус“, таа е напишана помеѓу 1568 и 1572, за време траење на Осумдесетгодишната војна. Со подемот на концептот на национална држава во XIX и XX век, поголемиот дел од нациите прифаќаат и химни како исказ на нивното национално чувство. Заради колонијалното влијание на Европа и други територии во светот компонираат и прифаќаат музички нумери како национални химни. Само мал број држави имаат химни кои се различни од европскиот концепт и се поврзани со старите традиции и вредности во нивните општества како на пример, Јапонија, Костарика, Иран, Шри Ланка, и Мјанмар.

Поголемиот дел од нив во својтот стил инкорпорираат марш или традицоналистичка химна. Земјите од Латинска Америка, тежнеат кон оперски делови, додека мал број на земји користат само дувачки инструмент за да ја отсвират мелодијата на нивната химна. 
Химните по природа се кратки музички композиции и не траат подолго од 1 минута гледано во генерала.

Само мал број од светските химни се напишани и од познати композитори. На пример Француската "La Marseillaise" е напишана од Клод Жосеф Ругет де Лисле, додека химната на Обединетото Кралство „Боже, чувај го Кралот“ напишана од непознат композитор. Мелодијата е позајмена од Германското Царство, каде го носи насловот "Heil dir im Siegerkranz".

Државните химни се користат во многу контексти. Се изведуваат на државни празници, фестивали, спортски манифестации и слично. На Олимписките игри, државната химна на добитникот на златен медал секогаш се изведува. Во некои земји химната се интонира пред почетокот на првиот школски час, со цел да се поттикне националното чувство. И голем број на радио и телевизиски станици ја свират химната кога се одјавуваат од програма.

Поголеми политички или групациски ентитети имаат свои химни покрај државните. Така на пример Европската Унија, ја употребува Ода на Радоста од Бетовеновата 9та Симфонија, како официјална химна на Европа. Обединетите Нации, и Африканската Унија исто така имаат свои химни.

Република Македонија, својата прва химна ја добива во 1943 чиј композитор е Тодор Скаловски, а стиховите се на Владо Малески. Користена е во склопот на СФРЈ, а по осамостојувањето е потврдена како официјална химна на Република Македонија.

## Поврзано
* Список на државни химни
* Список на патриотски песни

## Надворешни врски

* The World All Countries Anthems, страница за национални симболи, вклучувајќи и химни на сите нации.
* Колекција на национални и територијални химни.

Категорија:Химни
Државни химни
Химна
Категорија:Холандски пронајдоци
Габриела Конеска Трајковска

**Габриела Конеска Трајковска** (,  — , ) — македонски правник и поранешен заменик на претседателот на Владата на Македонија, задолжен за европски прашања од 2006 до 2008 година.

## Животопис
Коневска Трајковска е родена на 29 мај 1971 во Скопје. Дипломирала право на Правниот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде и завршила последипломски студии. Имала и специјализација по право на Европска унија,  како и по меѓународно право на ОН.

Била претседател во невладината организација за борба против корупција „Транспарентност Македонија“.

Претходно работела како личен политички советник на посебниот координатор на Пактот за стабилност и координатор на СЕКИ иницијативата Ерхард Бусек. Конеска била предавач на Универзитетот „Њујорк“ во Скопје во областа на правото на Европската Унија, како и шеф на меѓународната мисија во Букурешт, при Пактот за стабилност - Секретаријат за борба против организираниот криминал, како и директор на Регионалниот центар за борба против организираниот криминал во Букурешт, при СЕКИ иницијативата.

Габриела Конеска-Трајковска имала добиено повеќе признанија, од Стејт департментот на Соединетите Држави за посебен и истакнат ангажман при создавање на Регионалниот центар за борба против организираниот криминал во Букурешт, при СЕКИ иницијативата, од Тајната служба на САД за резултати при сузбивање на финансискиот криминал, како и од Интерпол за имплементација на меѓународни правни норми при размена на податоци и информации за сузбивање на организираниот криминал. Полицијата на Романија и има доделено диплома на честа. Била мажена е и имала едно дете.

Конеска-Трајковска се служела со англискиот, францускиот и романскиот јазик,  а имала познавања и од германскиот и од грчкиот јазик.

## Наводи

Категорија:Политичари од Скопје
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2006
Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ
Категорија:Вицепремиери на Македонија
Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Категорија:Магистри на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Пиктон

**Пиктон** (, ) — гратче во северниот врв на Заливот на Кралицата Шарлота близу северноисточниот агол на Јужниот Остров на Нов Зеланд. Во 2017 г. населението броело  жители. Наречен е по Томас Пиктон, воен соработник на Војводата од Велингтон кој загинал во Битката кај Ватерло.

Меѓуостровските фериботи пристигаат и поаѓаат кон Велингтон преку Марлборските Заливи. Најголемиот дел од заштитениот дел на маршрутата оди преку Торискиот Канал јужно од Арапава. Гратчето Ваикава е две минути возење од Пиктон и двата се пректично еден град. Вакикава има марина која е една од најголемите во Нов Зеланд.

## Сообраќај
Главната северна железничка линија и државниот автопат (State Highway 1) го поврзуваат Пиктон јужно со Бленем, Крајстчерч и понатаму, додека живопосниопт пат по крајбрежјето (кој е пократок, но поспор) оди западно кон Хевлок.

Далекусежениот патнички воз Транскоустал доаѓа од Крајстчерч и линијата завршува во Пиктон.

Околни населени места се Анакива, Ваикава и Шекспиров Залив.

Поморскиот центар Едвин Фокс го чува бродот „Едвин Фокс“ кој е единствениот останат брод кој превезувал осуденици во Австралија. Момнетално бродот е во фаза на реставрација и конзервација.

## Значајни личности родени во Пиктон
* Џудит Адамс — австралиска политичарка
* Ланс Карнис — првак на новозеландската крикетна репрезентација

## Наводи

## Надворешни врски
* Посетете го Пиктон  
* Опширен водич за посетители 

Категорија:Градови во Нов Зеланд
Категорија:Марлборо (регион)
Милиметар

мини|десно|300п|Линијар со дециметар, сантиметар и милиметар за споредба
**Милиметар** (симб. **мм** или **mm**) — мерка за должина, илијадити дел од метарот, што е основна мерна единица за должина во СИ Системот. Милиметарот дел дел од Метричкиот систем. Може да се користи и како дел за мерење на површина како милиметар квадратен или за волумент како милиметар кубен.

Следствено милиметарот припаѓа заедно со останатите мерки:

микрометар &lt;&lt; **милиметар** &lt;&lt; сантиметар &lt;&lt; дециметар &lt;&lt; метар &lt;&lt; декаметар &lt;&lt; километар

Категорија:Единици за должина
Категорија:1000 (број)
Фјордленд

[thumb|300п|Езерото Маријан во Националниот парк Фјордленд [Хомеров тунел|Хомеровиот тунел на патот кон Милфордскиот Залив]]
[300px|right|thumb|Западниот портал на [Хомеров тунел|Хомеровиот тунел зиме]]

**Фјордленд** () — географска област во Нов Зеланд која се наоѓа во југозападниот агол на Јужниот остров. Речиси целата област е покриена со Националниот парк Фјордленд, кој зафаќа површина од 12,120 км² и со тоа е најголемиот национален парк во Нов Зеланд и еден од најголемите во светот. Фјордленде има многу малку жители и е најненаселената област во Нов Зеланд.

Името „Фјордленд“ доаѓа од норвешкиот збор „фјорд“. Тука има бројни фјордови, од кои најпознат е Милфордскиот Теснец.

Во рамките на Фјордленд се наоѓаат Брауновите Водопади и Садерлендските Водопади, кои се едни од највисоките во светот.

Езерото Те Анау како и самото гратче Те Анау се наоѓаат на источниот крај. 
Од 1989 областа е дел од регионот Саутленд.

## Наводи

## Надворешни врски
* Фотографии од Фјордлендскиот национален парк 
* Одредиште Фјордленд — регионална туристичка организација на областа Фјордленд 


Категорија:Саутленд
Егејско Море

**Егејско Море** или **Бело Море** — дел од Средоземното Море меѓу Егејска Македонија, Грција и Турција. Преку Босфор, Мраморното Море и Дарданелите е поврзано со Црното Море. Се претпоставува дека е колевка на две големи древни култури. По него е наречена Егејска Македонија — јужниот дел на Македонија кој денес е припоен кон Грција.

Подоцна со морето владеле и Персијците, Македонците Римјаните, Византиците, Џеновјаните, Венецијанците и Османлиите. Денес, Егејското Море го делат Грција (поголем дел) и Турција (помалиот дел).

Етимологијата на Егејското Море најчесто се поврзува со името на митскот крал на Атина - Ајгеј.
## Егејското Море како тема во уметноста
thumb|left|500px|Панорамски поглед на Егејско Море од Санторини
* „Шетајќи по брегот на Егејското Море“ - песна на македонскиот поет Анте Поповски.

## Поврзано
* Егејски острови
* Егејска Македонија

## Наводи


Категорија:Мориња во Европа
Категорија:Мориња во Грција
Категорија:Мориња во Турција
Категорија:Јужна Европа
Категорија:Егејска Македонија
Категорија:Мориња во Азија