Геологија на Србија

десно|мини| Планински венци на Србија
Регионалната **геологија на Србија** ја опишува геолошката структура и историја во границите на Србија.

Србија во поново геолошки период е дел од Евроазиската плоча, но литологиите на основата на карпите сведочат за разновидна геолошка историја. Во тектонска смисла, Србија е дел од ороген систем кој е составен од алпски, карпатски и динаридски орогени појаси. Нејзината територија може да се подели на пет геотектонски единици со различна генеза:

* Панонска Низина, која го зазема северниот дел на земјата (покраина Војводина)
* Динариди го заземаат западниот дел на Централна Србија, протегајќи се во општ правец северозапад-југоисток
* Вардарската зона е појас источно од Динаридите, продолжувајќи во централна Македонија . Се состои од три дела: блокови Срем, Јадар и Копаоник, разделени со офиолитички фрактури.
* Српско-македонскиот масив е појас кој се протега во правец север-југ долж долините на Големата и Јужна Морава, во западна Северна Македонија и северна Грција (северно од полуостровот Халкидик).
* Карпато-балканскиот лак ја покрива Источна Србија, во форма на лак. Нејзиниот северен дел, Српски Карпати е продолжение на Карпатите, и се приклучува на западните делови на Стара Планина, чиј главен масив е во Бугарија.

## Тектонски единици
[мини| Слоеви од [Седиментна карпа|седиментни карпи во кањонот Росомаче]]

### Сава зона
Савската зона (наречена по реката Сава) е океанска шиење која удира приближно СНЗ до ЈЈИ преку Србија и е претежно покриена на север од седиментите на Панонската Низина. Излези може да се најдат во Фрушка Гора. Овде единицата е составена од блушисти и офиолити . Во јужниот дел на зоната Сава се јавуваат на планините Стара Планина и Родопи. Ова го вклучува сенонскиот флиш и карпите што се појавуваат во прозорецот Јастребац.

### Јадар-Копаоник потисен лист
Потисниот лист Јадар-Копаоник е ударна единица СЗ-ЈИ во јужниот подножјето на зоната Сава и северниот висечки ѕид на потисниот лист Дрина-Ивањица. Најголем дел од изданијата се офиолити од западниот Вардарски океан, но има некои прозорци во основната подина. Единицата Јадар во западна Србија (регион Јадар) е најголемиот прозорец кон основните јадрански единици на потисниот лист Јадар-Копаоник. Два помали прозорци излегуваат подалеку на југ. Единицата Студеница се наоѓа на запад, а единицата Копаоник на исток од потисната плоча.

### Супрагетик
Супрагетичките пелени формираат ударен појас NS во источна Србија, каде што се појавуваат на Балканските Планини (*Стара Планина*). Тие се дел од палеогеографското царство на Дачија. Супрагетик е поделен на единица Рановац и Власина.

### Потисен лист Дрина-Ивањица
Потисната плоча Дрина-Ивањица формира ударна потисна плоча од СНЗ до ЈЈИ низ југозападна Србија. Составен е од палеозојска подина и мезозојска покривка. Згора на ова се наоѓа заробениот Златиборски офиолит     (Златиборските Планини), остаток од западниот Вардарски океан.

## Сеизмичка активност
Србија е подложна на умерена до силна сеизмичка активност, особено во централните појаси на Вардарската зона и на српскиот масив. Големите земјотреси во 20 век се движеле помеѓу 5,0 од 6,0 (Лазаревац 1922) Рихтеровата скала. Последниот голем земјотрес од 5,4 степени се случи во близина на Краљево на 3 ноември 2010 година.

Список на големи земјотреси во 20 и 21 век:

* 1893 година. Свилајнац – 5,7 Рихтер
* 1921 година. Витина – 5,7
* 1922 година. Лазаревац – 5,9
* 1927 година. Рудник – 5,7
* 1980 година. Копаоник – 5,7
* 1983 година. Копаоник – 5,3
* 1998 година. Мионика – 5,7
* 2010 година Краљево – 5,4

## Модерна историја
[мини| Поштенска марка од 2016 година посветена на 125-годишнината од Српското геолошко друштво, со ликот на неговиот основач, [Јован Жујовиќ.]]
Српското геолошко друштво било основано од група професори и студенти во Белград на 10 февруари 1891 година под раководство на Јован Жујовиќ. Геолошкото истражување било основано на 29 декември 1930 година.

## Економска геологија
Економската геологија на Србија била разгледана од Мелхер и Рајхл во 2017 година.

Србија е 18-ти најголем производител на јаглен (7-ми во Европа) извлечен од големи наоѓалишта во басенот Колубара и Костолац; тој е исто така 23-ти по големина светски производител (трети во Европа) на бакар кој се екстрахира во близина на Мајданпек од Zijin Bor Copper, голема компанија за ископ на бакар со значителна екстракција на злато. Во 2018 година, тој бил купен од кинеската Zijin Mining, која во април 2021 година доби наредба од владата да ја прекине активноста поради „непочитување на еколошките стандарди“.

Наслагите на железна руда на Србија се незначителни. Наслаги на железо и бакар биле пронајдени во Сува Руда и Суво Рудиште.

Најголемото наоѓалиште на латерит никел во Европа е во Мокра Гора, со околу 1.000 милиони тони руда.

Депозитот Јадар содржи висококвалитетна минерализација на бор и литиум во минерал наречен Јадарит и Рио Тинто Минс инвестираше 200 милиони долари за да тестира дали „има потенцијал да произведе и литиум карбонат од батерии и борна киселина “. Во март 2021 година беа направени извештаи дека рудникот Јадар ќе започне со производство во 2026 година.

## Поврзано
* Географија на Србија
* Список на спелеолошки објекти во Србија

## Наводи

Категорија:Геологија на Србија