Пеликанска јагула

**Пеликанската јагула** (***Eurypharynx pelecanoides***) — јагула која живее во длабоководните води. Таа е единствениот познат член на родот ***Eurypharynx*** и семејството **Eurypharyngidae**. Видот припаѓа на „*[[Saccopharyngiforms]]*“, чии членови историски биле сместени во свој ред, но денес се сметаат за вистински јагули од редот *[[Anguilliformes]]*.  Пеликанската јагула е опишана со многу синоними, но никој не можел да докаже дека постои повеќе од еден вид пеликанска јагула. Исто така се нарекува и **гулперова јагула** (што може да се однесува и на членови на сродниот род *Saccopharynx*), **пеликанска гулпер**.  Специфичниот епитет *pelecanoides* се однесува на пеликанот, бидејќи големата уста на рибата потсетува на устата на пеликанот.

## Опис
Морфологијата на примероците од пеликанска јагула е тешко да се опише бидејќи тие се толку кршливи што се оштетуваат кога се извлекуваат од огромниот притисок на длабокото море.  Сепак, од испитуваните примероци биле забележани одредени набљудувања за физичките карактеристики.

Најзначајната карактеристика на пеликанската јагула е нејзината голема уста, која е многу поголема од нејзиното тело. Устата е лабава и може да се отвори доволно широко за да проголта риба многу поголема од самата јагула. Долната вилица во основата на главата, без телесна маса зад неа, ја прави главата да изгледа непропорционално голема. Нејзината вилица е толку голема што се проценува дека е околу една четвртина од вкупната должина на самата јагула. 

Иако е типично во превиткана состојба, устата на пеликанската јагула има капацитет да се промени во надуена форма при лов, давајќи му масивен изглед. Оваа преобразба е можна поради двомодниот механизам на биолошко морфирање кој се случува: геометриско одвивање на устата проследено со истегнување.  Кога пеликанската јагула е во потрага по плен и ја отвора устата, структурата на главата и вилицата се одвиваат и се шират хоризонтално, проследено со надувување на устата. Надувувањето е овозможено поради многу растегливата кожа на главата, дополнителна карактеристика што ѝ овозможува на јагулата да учествува во овој механизам и да се вклучи во исфрлање на храната за да консумира големи количини плен. Кога се храни со плен, водата која се внесува се исфрла преку жабрите. 

Пеликанските јагули претставуваат помали јагули. Тие растат до околу 0,75 метри во должина, иако должини од 1 метар се веројатни.  Како и повеќето јагули, *на E. pelecanoides* му недостасуваат карлични перки и лушпи. Инаку, пеликанската јагула е многу различна по изглед од типичните јагули. Наместо да има пловен меур, пеликанската јагула има агломеруларен бубрег за кој се смета дека има улога во одржувањето на желатинозната супстанца која ги исполнува „*лимфните простори*“ кои се наоѓаат околу пршлените. Се претпоставува дека овие „лимфни простори“ исполнети со желатинозна супстанца функционираат на сличен начин како пловниот меур.  Понатаму, обликот на мускулниот сегмент на пеликанската јагула е различен. Нејзините мускулни сегменти имаат „V-форма“, додека другите риби имаат мускулни сегменти во „W-форма“. Пеликанските јагули се исто така необични затоа што ампулите на системот на странични линии излегуваат од телото, наместо да бидат содржани во тесен жлеб; ова може да ја зголеми нејзината чувствителност. 

За разлика од многу други суштества кои живеат во длабоководните води, пеликанската јагула има многу мали очи. За споредба, хоризонталниот пречник на окото на машкиот примерок од пеликанска јагула е измерен на 2,6 мм.  Се верува дека очите еволуирале за да детектираат слаби траги од светлина, наместо да формираат слики.

Пеликанската јагула има долга опашка слична на камшик која ја употребува за движење и за комуникација преку биолуминисценција. Познато е дека примероците кои се изнесени на површината преку рибарски мрежи имаат долги опашки врзани во неколку јазли. Крајот на опашката носи сложен орган со бројни пипала, кој свети розово и повремено испушта црвени блесоци. Боите на нејзината опашка се прикажуваат преку нејзините фотофори кои емитуваат светлина.  Ова веројатно е мамка за привлекување плен, иако нејзиното присуство на далечниот крај од телото од устата сугерира дека јагулата можеби ќе мора да заземе необична положба за ефикасно да ја користи.

Пеликанските јагули се црни или маслинести по боја, а некои подвидови може да имаат тенка странична бела лента. Обоеноста на *E. pelecanoides* е особено темна бидејќи видот покажува ултра-црна камуфлажа. Оваа посебна пигментација, која рефлектира помалку од 0,5% од светлината, им овозможува на овие јагули да бидат скриени во темнина во нивните средини со слаба осветленост.  Црната камуфлажа им овозможува на овие јагули да ги избегнуваат предаторите и да се кријат од пленот.

Пеликанските јагули покажуваат сексуален диморфизам, со најголема морфолошка разлика во структурата на носната розетка. Кај женските пеликански јагули, носната розетка е едвај забележлива, додека машките пеликански јагули покажуваат поголема. Назалната розетка на мажјакот е во облик на сијалица и содржи поголеми предни и задни ноздри. Се смета дека сексуалниот диморфизам помага во пронаоѓањето потенцијален партнер во батипелагичната зона.

## Навики во исхраната и диета
Пеликанските јагули развиле начини за приспособување и модели на хранење за да им помогнат да преживеат во нивната средина со ниска биомаса. Испитувањата покажале дека пеликанските јагули се активни учесници во потрагата по храна, наместо пасивно да чекаат пленот да им падне во големите усти.  Се претпоставува дека тие покажуваат исфрлање на храната преку ширење на нивната долна вилица и горна вилица.  Понатаму, нивниот стомак може да се истегне и прошири за да прими големи оброци, иако анализата на содржината на желудникот сугерира дека тие првенствено јадат мали ракообразни животни. И покрај големата големина на вилиците, кои зазимаат околу една четвртина од вкупната должина на рибата, тоа има само мали заби, што не би било во согласност со редовната исхрана на големи риби. Големата уста може да биде приспособување што ѝ овозможува на јагулата да јаде поширок спектар на плен кога храната е оскудна. Јагулата може да плива во големи групи ракчиња или други ракообразни животни со затворена уста, отворајќи ја широко додека се приближува кон пленот, собирајќи ги за да бидат проголтани. Пеликанската јагула е позната и по тоа што се храни со главонози (лигни) и други мали безрбетници. Кога јагулата го консумира пленот, таа исто така внесува голема количина вода, која потоа полека се исфрла низ жабрените отвори. Самите пеликански јагули се плен на ланцетните риби и други предатори во длабокото море. Пеликанската јагула не е позната по тоа што подлежи на вертикална дневна миграција како другите јагули. 

Набљудувањата на содржината на цревата и морфологијата на забите покажуваат дека ларвата *на Eurypharynx pelecanoides*, категоризирана како вид лептоцефали, се храни со морски снег.  Организмите, како што се траустохитридите и хидрозоаното ткиво, биле консумирани од овие ларви на групен начин, како што би се нашле во морскиот снег. Понатаму, помалиот број, поголемата големина и насоката на ларвите на забите на лептоцефалите укажуваат дека ларвите на пеликанската јагула се потпираат на морскиот снег како извор на хранливи материи. Како што лептоцефалите се развиваат во нивната зрела форма, овие различни заби биле заменети со повеќе, помали заби. Ова конкретно набљудување може да објасни промена во големината на главите на лептоцефалите, како што е *E. pelecanoides,* во споредба со нивниот извор на храна како што созреваат.

## Репродукција и животен циклус
Денес не е многу познато за репродуктивните навики на пеликанската јагула. Слично како и кај другите јагули, кога пеликанските јагули се раѓаат за прв пат, тие почнуваат во фазата на лептоцефал, што значи дека се екстремно тенки и проѕирни.  Додека не ја достигнат својата младешка фаза, тие имаат мали органи и немаат црвени крвни зрнца. Како што созреваат, мажјаците претрпуваат промена што предизвикува зголемување на олфакторните органи, одговорни за сетилото за мирис, и дегенерација на забите и вилиците. Мажјаците исто така имаат дефинирани репродуктивни органи. Кај проучуван мажјак, тестисите го зафаќале поголемиот дел од просторот во стомачната празнина каде што изгледало дека стомакот се намалил. Од друга страна, женките остануваат релативно непроменети додека созреваат. Големите олфакторни органи кај сексуално зрелите мажјаци укажуваат дека тие можат да ги пронајдат своите партнери преку феромоните што ги ослободуваат женките. Голем број на истражувачи веруваат дека јагулите умираат кратко време по репродукцијата.  Се смета дека репродукцијата подоцна во животот е стратегија што ја зголемува веројатноста за преживување на потомството за *E. pelecanoides*.

## Распространетост и живеалиште
Пеликанската јагула била пронајдена во умерените и тропските области на сите океани. Во Северниот Атлантик, се смета дека има опсег на длабочина од 500 до 3,000 метри. Еден канадско-арктички примерокбил пронајден во Дејвисовиот Проток на длабочина од , а исто така и преку бреговите на Гренланд. Пеликанските јагули биле забележани и покрај брегот на Португалија, како и во близина на Хавајските Острови.

## Контакт со луѓе
Поради екстремните длабочини на кои живее, поголемиот дел од она што е познато за пеликанската јагула доаѓа од примероци кои се случајно фатени во мрежи за риболов во длабоко море. Иако некогаш се сметала за чист вид од длабокото море, од 1970 година, стотици примероци биле фатени од рибари, главно во Атлантскиот Океан. Во октомври 2018 година, првото директно набљудување на јагула од гулпер било направено од група истражувачи во близина на Азорските Острови. Тимот бил сведок на агресивната природа на процесот на лов на јагулата, бидејќи таа постојано се движела во водната колона за да се обиде да најде плен. Во септември 2018 година, тимот на E/V *Nautilus* станал сведок на млади јагула од гулпер како ја надувува устата во обид да фати плен во Националниот морски споменик Папаханаумокуакеја.  До овие истражувања, однесувањето на јагулата од гулпер не било опширно анализирано.

## Филогенетска врска со други видови
Во 2003 година, истражувачи од Универзитетот во Токио ја секвенционирале митохондриската ДНК (mtDNA) од примероци од *Eurypharynx pelicanoides* и *Saccopharynx lavenbergi*. Откако ги споредиле секвенците од примероците со други познати секвенци, поточно со некодирачките региони, откриле дека *E. pelicanoides* и *S. lavenbergi* се тесно поврзани и генетски различни од *anguilliformes* поради високата фреквенција на сличност во овие региони. 

## Наводи

## Дополнително читање
* 
* "Gulper Eel – Pelican Eel, Frightening Deep Sea Jaws." Factzoo.com. CopyLeft, 2010. Web. 2 May 2015.
* "Gulper Eel." – Deep Sea Creatures on Sea and Sky. See and Sky, 1998. Web. 2 May 2015.
## Надворешни врски

* 

Категорија:Длабоководни риби
Категорија:Јагули