Изотопи на јодот

Познати се 40 изотопи на јодот (53I) од 108I до 147I; сите се подложени на радиоактивно распаѓање освен 127I, кој е стабилен. Затоа, јодот е моноизотопен елемент.

Нејзиниот најдолговечен радиоактивен изотоп, 129I, има полураспад од 16,14 милиони години, што е премногу краток за да постои како првобитен нуклид. Космогените извори на 129I произведуваат многу мали количини од него кои се премногу мали за да влијаат на мерењата на атомската тежина; Затоа, јодот е исто така мононуклиден елемент - кој се наоѓа во природата рфинствено како единствен нуклид. Повеќето 129I се добиени од радиоактивност на Земјата создадена од човекот, несакан долговечен нуспроизвод од раните јадрени проби и несреќи со јадрено цепење.

Сите други радиоизотопи на јод имаат полураспад помал од 60 дена, а четири од нив се користат како трагачи и терапевтски агенси во медицината. Тоа се 123I, 124I, 125I и 131I. Целото индустриско производство на изотопи на радиоактивен јод ги вклучува овие четири корисни радионуклиди.

Изотопот 135I има полураспад помал од седум часа, што е премногу кратко за да се употребува во биологијата. Неизбежното *in situ* производство на овој изотоп е важно во контролата на јадрениот реактор, бидејќи се распаѓа до 135Xe, најмоќниот познат апсорбер на неутрони и нуклидот одговорен за таканаречениот феномен на јодна јама.

Покрај комерцијалното производство, 131I (полураспад од 8 денови) е еден од вообичаените производи на радиоактивно цепење на јадреното, и затоа се произведува ненамерно во многу големи количини во јадрените реактори. Поради неговата нестабилност, краткиот полураспад и големото изобилство во производите за цепење, 131I (заедно со краткотрајниот изотоп на јод 132I, кој се произведува од распаѓањето на 132Te со полураспад од 3 денови) е одговорен за најголемиот дел од радиоактивната контаминација во текот на првата недела од јадрената централа која била заразена од радиоактивната енергија. Така, високо дозираните додатоци на јод (обично калиум јодид) се даваат на населението по јадрени несреќи или експлозии (а во некои случаи и пред каков било инцидент како механизам за цивилна одбрана) за да се намали навлегувањето на соединенија на радиоактивен јод од штитната жлезда пред високо радиоактивните изотопи да имаат време да се распаѓаат.
[мини|300x300пкс| Делот од вкупната радијациона активност (во воздухот) придонесен од секој изотоп наспроти времето по [Чернобилска несреќа|катастрофата во Чернобил, на местоположбата. Забележливо е  важноста на зрачењето од I-131 и Te-132/I-132 за првата недела. (Сликата користи податоци од извештајот на ОЕЦД и второто издание на „Радиохемиски прирачник“. )]]

## Список на изотопи

|-id=Iodine-108
| rowspan=4|108I
| rowspan=4 style="text-align:right" | 53
| rowspan=4 style="text-align:right" | 55
| rowspan=4|107.94335(11)#
| rowspan=4|26.4(8)&nbsp;ms
| α (99.50%)
| 104Sb
| rowspan=4|1+#
| rowspan=4|
|-
| p (0.50%)
| 107Te
|-
| β<sup>+</sup>?
| 108Te
|-
| β+, p?
| 107Sb
|-id=Iodine-109
| rowspan=2|109I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 56
| rowspan=2|108.9380860(72)
| rowspan=2|92.8(8)&nbsp;μs
| p (99.986%)
| 108Te
| rowspan=2|(1/2+,3/2+)
| rowspan=2|
|-
| α (0.014%)
| 105Sb
|-id=Iodine-110
| rowspan=4|110I
| rowspan=4 style="text-align:right" | 53
| rowspan=4 style="text-align:right" | 57
| rowspan=4|109.935085(66)
| rowspan=4|664(24)&nbsp;ms
| β+ (71%)
| 110Te
| rowspan=4|(1+)
| rowspan=4|
|-
| α (17%)
| 106Sb
|-
| β+, p (11%)
| 109Sb
|-
| β+, α (1.1%)
| 106Sn
|-id=Iodine-111
| rowspan=3|111I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 58
| rowspan=3|110.9302692(51)
| rowspan=3|2.5(2)&nbsp;s
| β+ (99.91%)
| 111Te
| rowspan=3|5/2+#
| rowspan=3|
|-
| α (0.088%)
| 107Sb
|-
| β+, p?
| 111Te
|-id=Iodine-112
| rowspan=4|112I
| rowspan=4 style="text-align:right" | 53
| rowspan=4 style="text-align:right" | 59
| rowspan=4|111.928005(11)
| rowspan=4|3.34(8)&nbsp;s
| β+ (99.01%)
| 112Te
| rowspan=4|1+#
| rowspan=4|
|-
| β+, p (0.88%)
| 111Sb
|-
| β+, α (0.104%)
| 108Sn
|-
| α (0.0012%)
| 108Sb
|-id=Iodine-113
| rowspan=3|113I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 60
| rowspan=3|112.9236501(86)
| rowspan=3|6.6(2)&nbsp;s
| β+
| 113Te
| rowspan=3|5/2+#
| rowspan=3|
|-
| α (3.310×10−5#%)
| 109Sb
|-
| β+, α?
| 109Sn
|-id=Iodine-114
| rowspan=3|114I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 61
| rowspan=3|113.922019(22)
| rowspan=3|2.01(15)&nbsp;s
| β+
| 114Te
| rowspan=3|1+
| rowspan=3|
|-
| β+, p?
| 113Sb
|-
| α (7.7×10−9#%)
| 110Sb
|-id=Iodine-114m
| rowspan=2 style="text-indent:1em" | 114mI
| rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 265.9(5)&nbsp;keV
| rowspan=2|6.2(5)&nbsp;s
| β+?
| 114Te
| rowspan=2|(7−)
| rowspan=2|
|-
| ИП?
| 114I
|-id=Iodine-115
| 115I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 62
| 114.918048(31)
| 1.3(2)&nbsp;min
| β+
| 115Te
| 5/2+#
|
|-id=Iodine-116
| 116I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 63
| 115.916886(81)
| 2.91(15)&nbsp;s
| β+
| 116Te
| 1+
|
|-id=Iodine-116m
| style="text-indent:1em" | 116mI
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 430.4(5)&nbsp;keV
| 3.27(16)&nbsp;μs
| ИП
| 116I
| (7−)
|
|-id=Iodine-117
| rowspan=2|117I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 64
| rowspan=2|116.913646(27)
| rowspan=2|2.22(4)&nbsp;min
| β+ (77%)
| 117Te
| rowspan=2|(5/2)+
| rowspan=2|
|-
| ЕЗ (23%)
| 117Te
|-id=Iodine-118
| 118I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 65
| 117.913074(21)
| 13.7(5)&nbsp;min
| β+
| 118Te
| (2−)
|
|-id=Iodine-118m
| rowspan=2 style="text-indent:1em" | 118mI
| rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 188.8(7)&nbsp;keV
| rowspan=2|8.5(5)&nbsp;min
| β+
| 118Te
| rowspan=2|(7−)
| rowspan=2|
|-
| ИП?
| 118I
|-id=Iodine-119
| rowspan=2|119I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 66
| rowspan=2|118.910061(23)
| rowspan=2|19.1(4)&nbsp;min
| β+ (51%)
| 119Te
| rowspan=2|5/2+
| rowspan=2|
|-
| ЕЗ (49%)
| 119Te
|-id=Iodine-120
| 120I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 67
| 119.910094(16)
| 81.67(18)&nbsp;min
| β+
| **<sup>120</sup>Te**
| 2−
|
|-id=Iodine-120m1
| style="text-indent:1em" | 120m1I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 72.61(9)&nbsp;keV
| 242(5)&nbsp;ns
| ИП
| 120I
| 3+
|
|-id=Iodine-120m2
| style="text-indent:1em" | 120m2I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 320(150)&nbsp;keV
| 53(4)&nbsp;min
| β+
| **<sup>120</sup>Te**
| (7−)
|
|-id=Iodine-121
| 121I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 68
| 120.9074115(51)
| 2.12(1)&nbsp;h
| β+
| 121Te
| 5/2+
|
|-id=Iodine-121m
| style="text-indent:1em" | 121mI
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 2376.9(4)&nbsp;keV
| 9.0(14)&nbsp;μs
| ИП
| 121I
| 21/2+#
|
|-id=Iodine-122
| rowspan=2|122I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 69
| rowspan=2|121.9075901(56)
| rowspan=2|3.63(6)&nbsp;min
| β+ (78%)
| **<sup>122</sup>Te**
| rowspan=2|1+
| rowspan=2|
|-
| ЕЗ (22%)
| **<sup>122</sup>Te**
|-id=Iodine-122m1
| style="text-indent:1em" | 122m1I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 314.9(4)&nbsp;keV
| 193.3(9)&nbsp;ns
| ИП
| 122I
| 7−
|
|-id=Iodine-122m2
| style="text-indent:1em" | 122m2I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 379.4(5)&nbsp;keV
| 79.1(12)&nbsp;μs
| ИП
| 122I
| 7−
|
|-id=Iodine-122m3
| style="text-indent:1em" | 122m3I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 394.1(5)&nbsp;keV
| 78.2(4)&nbsp;μs
| ИП
| 122I
| (8+)
|
|-id=Iodine-122m4
| style="text-indent:1em" | 122m4I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 444.1(5)&nbsp;keV
| 146.5(12)&nbsp;ns
| ИП
| 122I
| 8−
|
|-
| <sup>123</sup>I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 70
| 122.9055898(40)
| 13.2232(15)&nbsp;h
| ЕЗ
| **<sup>123</sup>Te**
| 5/2+
|
|-
| 124I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 71
| 123.9062103(25)
| 4.1760(3)&nbsp;d
| β+
| **<sup>124</sup>Te**
| 2−
|
|-
| <sup>125</sup>I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 72
| 124.9046306(15)
| 59.392(8)&nbsp;d
| ЕЗ
| **<sup>125</sup>Te**
| 5/2+
|
|-id=Iodine-126
| rowspan=2|126I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 73
| rowspan=2|125.9056242(41)
| rowspan=2|12.93(5)&nbsp;d
| β+ (52.7%)
| **<sup>126</sup>Te**
| rowspan=2|2−
| rowspan=2|
|-
| β− (47.3%)
| **<sup>126</sup>Xe**
|-id=Iodine-126m
| style="text-indent:1em" | 126mI
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 111.00(23)&nbsp;keV
| 128&nbsp;ns
| ИП
| 126I
| 3+
|
|-id=Iodine-127
| 127I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 74
| 126.9044726(39)
| colspan=3 align=center|**Стабилен**
| 5/2+
| 1.0000
|-
| rowspan=2|128I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 75
| rowspan=2|127.9058094(39)
| rowspan=2|24.99(2)&nbsp;min
| β− (93.1%)
| **<sup>128</sup>Xe**
| rowspan=2|1+
| rowspan=2|
|-
| β+ (6.9%)
| ***<sup>128</sup>Te***
|-id=Iodine-128m1
| style="text-indent:1em" | 128m1I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 137.851(3)&nbsp;keV
| 845(20)&nbsp;ns
| ИП
| 128I
| 4−
|
|-id=Iodine-128m2
| style="text-indent:1em" | 128m2I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 167.368(4)&nbsp;keV
| 175(15)&nbsp;ns
| ИП
| 128I
| (6)−
|
|-
| <sup>129</sup>I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 76
| 128.9049836(34)
| 1.614(12)×107&nbsp;y
| β−
| **<sup>129</sup>Xe**
| 7/2+
| Trace
|-id=Iodine-130
| 130I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 77
| 129.9066702(34)
| 12.36(1)&nbsp;h
| β−
| **<sup>130</sup>Xe**
| 5+
|
|-id=Iodine-130m1
| rowspan=2 style="text-indent:1em" | 130m1I
| rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 39.9525(13)&nbsp;keV
| rowspan=2|8.84(6)&nbsp;min
| ИП (84%)
| 130I
| rowspan=2|2+
| rowspan=2|
|-
| β− (16%)
| **<sup>130</sup>Xe**
|-id=Iodine-130m2
| style="text-indent:1em" | 130m2I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 69.5865(7)&nbsp;keV
| 133(7)&nbsp;ns
| ИП
| 130I
| 6−
|
|-id=Iodine-130m3
| style="text-indent:1em" | 130m3I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 82.3960(19)&nbsp;keV
| 315(15)&nbsp;ns
| ИП
| 130I
| (8−)
|
|-id=Iodine-130m4
| style="text-indent:1em" | 130m4I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 85.1099(10)&nbsp;keV
| 254(4)&nbsp;ns
| ИП
| 130I
| 6−
|
|-
| <sup>131</sup>I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 78
| 130.90612638(65)
| 8.0249(6)&nbsp;d
| β−
| **<sup>131</sup>Xe**
| 7/2+
|
|-id=Iodine-131m
| style="text-indent:1em" | 131mI
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 1918.4(4)&nbsp;keV
| 24(1)&nbsp;μs
| ИП
| 131I
| 19/2−
|
|-id=Iodine-132
| 132I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 79
| 131.9079935(44)
| 2.295(13)&nbsp;h
| β−
| **<sup>132</sup>Xe**
| 4+
|
|-id=Iodine-132m
| rowspan=2 style="text-indent:1em" | 132mI
| rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 110(11)&nbsp;keV
| rowspan=2|1.387(15)&nbsp;h
| ИП (86%)
| 132I
| rowspan=2|(8−)
| rowspan=2|
|-
| β− (14%)
| **<sup>132</sup>Xe**
|-id=Iodine-133
| 133I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 80
| 132.9078284(63)
| 20.83(8)&nbsp;h
| β−
| 133Xe
| 7/2+
|
|-id=Iodine-133m1
| style="text-indent:1em" | 133m1I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 1634.148(10)&nbsp;keV
| 9(2)&nbsp;s
| ИП
| 133I
| (19/2−)
|
|-id=Iodine-133m2
| style="text-indent:1em" | 133m2I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 1729.137(10)&nbsp;keV
| ~170&nbsp;ns
| ИП
| 133I
| (15/2−)
|
|-id=Iodine-133m3
| style="text-indent:1em" | 133m3I
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 2493.7(4)&nbsp;keV
| 469(15)&nbsp;ns
| ИП
| 133I
| (23/2+)
|
|-id=Iodine-134
| 134I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 81
| 133.9097757(52)
| 52.5(2)&nbsp;min
| β−
| **<sup>134</sup>Xe**
| (4)+
|
|-id=Iodine-134m
| rowspan=2 style="text-indent:1em" | 134mI
| rowspan=2 colspan="3" style="text-indent:2em" | 316.49(22)&nbsp;keV
| rowspan=2|3.52(4)&nbsp;min
| ИП (97.7%)
| 134I
| rowspan=2|(8)−
| rowspan=2|
|-
| β− (2.3%)
| **<sup>134</sup>Xe**
|-
| 135I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 82
| 134.9100594(22)
| 6.58(3)&nbsp;h
| β−
| <sup>135</sup>Xe
| 7/2+
|
|-id=Iodine-136
| 136I
| style="text-align:right" | 53
| style="text-align:right" | 83
| 135.914605(15)
| 83.4(4)&nbsp;s
| β−
| ***<sup>136</sup>Xe***
| (1−)
|
|-id=Iodine-136m
| style="text-indent:1em" | 136mI
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 206(15)&nbsp;keV
| 46.6(11)&nbsp;s
| β−
| ***<sup>136</sup>Xe***
| (6−)
|
|-id=Iodine-137
| rowspan=2|137I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 84
| rowspan=2|136.9180282(90)
| rowspan=2|24.13(12)&nbsp;s
| β− (92.49%)
| 137Xe
| rowspan=2|7/2+#
| rowspan=2|
|-
| β−, n (7.51%)
| ***<sup>136</sup>Xe***
|-id=Iodine-138
| rowspan=2|138I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 85
| rowspan=2|137.9227264(64)
| rowspan=2|6.26(3)&nbsp;s
| β− (94.67%)
| 138Xe
| rowspan=2|(1−)
| rowspan=2|
|-
| β−, n (5.33%)
| 137Xe
|-id=Iodine-138m
| style="text-indent:1em" | 138mI
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 67.9(3)&nbsp;keV
| 1.26(16)&nbsp;μs
| ИП
| 138I
| (3−)
|
|-id=Iodine-139
| rowspan=2|139I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 86
| rowspan=2|138.9264934(43)
| rowspan=2|2.280(11)&nbsp;s
| β− (90.26%)
| 139Xe
| rowspan=2|7/2+#
| rowspan=2|
|-
| β−, n (9.74%)
| 138Xe
|-id=Iodine-140
| rowspan=3|140I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 87
| rowspan=3|139.931716(13)
| rowspan=3|588(10)&nbsp;ms
| β− (92.40%)
| 140Xe
| rowspan=3|(2−)
| rowspan=3|
|-
| β−, n (7.60%)
| 139Xe
|-
| β−, 2n?
| 138Xe
|-id=Iodine-141
| rowspan=2|141I
| rowspan=2 style="text-align:right" | 53
| rowspan=2 style="text-align:right" | 88
| rowspan=2|140.935666(17)
| rowspan=2|420(7)&nbsp;ms
| β− (78.8%)
| 141Xe
| rowspan=2|7/2+#
| rowspan=2|
|-
| β−, n (21.2%)
| 140Xe
|-id=Iodine-142
| rowspan=3|142I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 89
| rowspan=3|141.9411666(53)
| rowspan=3|235(11)&nbsp;ms
| β−
| 142Xe
| rowspan=3|2−#
| rowspan=3|
|-
| β−, n?
| 141Xe
|-
| β−, 2n?
| 140Xe
|-id=Iodine-143
| rowspan=3|143I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 90
| rowspan=3|142.94548(22)#
| rowspan=3|182(8)&nbsp;ms
| β−
| 143Xe
| rowspan=3|7/2+#
| rowspan=3|
|-
| β−, n?
| 141Xe
|-
| β−, 2n?
| 140Xe
|-id=Iodine-144
| rowspan=3|144I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 91
| rowspan=3|143.95134(43)#
| rowspan=3|94(8)&nbsp;ms
| β−
| 144Xe
| rowspan=3|1−#
| rowspan=3|
|-
| β−, n?
| 143Xe
|-
| β−, 2n?
| 142Xe
|-id=Iodine-145
| rowspan=3|145I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 92
| rowspan=3|144.95585(54)#
| rowspan=3|89.7(93)&nbsp;ms
| β−
| 145Xe
| rowspan=3|7/2+#
| rowspan=3|
|-
| β−, n?
| 144Xe
|-
| β−, 2n?
| 143Xe
|-id=Iodine-146
| rowspan=3|146I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 93
| rowspan=3|145.96185(32)#
| rowspan=3|94(26)&nbsp;ms
| β−
| 146Xe
| rowspan=3|
| rowspan=3|
|-
| β−, n?
| 145Xe
|-
| β−, 2n?
| 144Xe
|-id=Iodine-147
| rowspan=3|147I
| rowspan=3 style="text-align:right" | 53
| rowspan=3 style="text-align:right" | 94
| rowspan=3|146.96651(32)#
| rowspan=3|60#&nbsp;ms[>550&nbsp;ns]
| β−?
| 147Xe
| rowspan=3|3/2-#
| rowspan=3|
|-
| β−, n?
| 146Xe
|-
| β−, 2n?
| 145Xe

## Значајни радиоизотопи
Радиоизотопите на јод се нарекуваат **радиоактивен јод** или **радиојод**. Постојат десетици, но околу половина од нив се најзабележителни во применетите науки како што се природните науки и јадрената енергија, како што е наведено подолу. Спомнувањето на радиојод во контекст на здравствената заштита почесто се однесува на јод-131 отколку на други изотопи.

Од големиот број на изотопи на јод, само два обично се употребуваат во медицински услови: јод-123 и јод-131. Бидејќи 131I има и бета и гама режим на распаѓање, може да се користи за радиотерапија или за снимање. 123I, кој нема бета активност, е посоодветен за рутинско снимање на штитната жлезда и други медицински процеси во јадрените медицина и помалку му штети внатрешно на пациентот. Постојат некои ситуации во кои јод-124 и јод-125 исто така се употребуваат во медицината.

Поради преференцијалното навлегување на јод од страна на штитната жлезда, радиојодите интензивно се користат за снимање и, во случај на 131I, уништување на дисфункционалните ткива на штитната жлезда. Другите типови на ткиво селективно зафаќаат одредени радиофармацевтски агенси кои ги таргетираат и убиваат ткивата кои содржат јод-131. Јод-125 е единствениот друг радиоизотоп на јод што се употребува во терапија со зрачење, но само како имплантирана капсула во брахитерапијата, каде што изотопот никогаш нема шанса да се ослободи за хемиското заемно дејство со ткивата на телото.

### Јод-123 и јод-125
Изотопите со гама-зрачење јод-123 (полураспад 13 часа) и (поретко) подолготрајниот и помалку енергичен јод-125 (полураспад 59 денови) се користат како трагачи на јадрени слики за да се процени анатомската и физиолошката функција на штитната жлезда. Абнормалните резултати може да бидат предизвикани од нарушувања како што се Базедовата болест или Хашимотовиот тироидитис. И двата изотопи се распаѓаат со електронски зафат (EЗ) до соодветните телурски нуклиди, но во ниту еден случај овие не се метастабилни нуклиди 123mTe и 125mTe (кои се со поголема енергија и не се произведуваат од радиојод). Наместо тоа, возбудените нуклиди на телур веднаш се распаѓаат (полураспад е премногу краток за да се открие). По EЗ, возбудениот 123Te од 123 I емитува 127 &nbsp;keV со голема брзина за внатрешна конверзија (не бета зрак ) околу 13% од времето, но тоа предизвикува мало оштетување на клетките поради краткиот полураспад на нуклидот и релативно малиот дел од таквите настани. Во останатите случаи, се емитува 159 keV гама зраци, што е добро прилагодено за гама-слики.

Возбудениот 125 Te како резултат на електронски зафат од 125I, исто така, емитува електрон за внатрешна конверзија со многу помала енергија (35,5&nbsp;keV), што прави релативно мала штета поради неговата мала енергија, иако неговата емисија е почеста. Релативно ниско-енергетскиот гама-распад од 125I/ 125Te е слабо прилагоден за набљудување, но сепак може да се види, а овој подолг животен изотоп е неопходен во тестовите за кои е потребно неколкудневно снимање, на пример, скенирање на фибриноген за откривање на згрутчување на крвта.

И 123I и 125I испуштаат обилни ниско-енергетски Аугерови електрони по нивното распаѓање, но тие не предизвикуваат сериозно оштетување (двојно-верижна прекин на ДНК) во клетките, освен доколку нуклеидот не е соединет во лек кој се акумулира во јадрото или во ДНК (ова никогаш не е случај, клиничките во медицината не се видени во експериментални модели).

Јодот-125, исто така, најчесто се употребува од онколозите во брахитерапија со мала стапка на дози во третманот на рак на други места освен на штитната жлезда, особено кај рак на простата. Кога 125I се употребува терапевтски, тој се капсулира во семиња од титан и се вградува во областа на туморот, каде што останува. Ниската енергија на гама спектарот во овој случај го ограничува оштетувањето на зрачењето на ткивата далеку од имплантираната капсула. Јод-125, поради неговиот соодветен подолг полураспад и помалку продорен гама-спектар, исто така често се претпочита за лабораториски тестови кои се потпираат на јод како трагач што се брои со гама бројач, како на пример при радиоимуноанализа.

I се користи како радиоознака во истражувањето кои лиганди одат до кои рецептори за препознавање на моделот на растенијата.

### Јод-124
Јод-124 е изотоп на јод кој е богат со протони со полураспад од 4,18 денови. Неговите начини на распаѓање се: 74,4% електронски зафат, 25,6% позитронска емисија. 124 се распаѓам до 124 Те. Јод-124 може да се направи со бројни јадрени реакции преку циклотрон . Најчесто користен почетен материјал е 124 Те.

Јод-124 како јодинирана сол може да се употреби за директно сликање на штитната жлезда користејќи позитронска емисиона томографија (ПЕТ). Јодот-124 може да се користи и како ПЕТ радиотрасер со корисно подолг полураспад во споредба со флуор-18.  Во оваа употреба, нуклидот е хемиски врзан за фармацевтска супстанција за да формира радиофармацевтски препарат што емитува позитрон и се инјектира во телото, каде што повторно се слика со ПЕТ скен.

### Јод-129
Јод-129 (129I; полураспад 15,7 милиони години) е производ на распрскување на космичките зраци на различни изотопи на ксенон во атмосферата, во заемно дејство на космичкиот мион со телур-130, а исто така и цепењето на ураниум и плутониум, како кај карпите, така и кај јадрените карпи. Вештачките јадрени процеси, особено преработката на јадреното гориво и тестовите на атмосферското јадрено оружје, го преплавиле природниот сигнал за овој изотоп. Сепак, денес служи како трагач на подземните води како индикатор за дисперзија на јадрен отпад во природната средина. На сличен начин, 129I бил користен во студиите за следење на производите на цепење по несреќата во Чернобил.

На некој начин, 129I е сличен на <sup>36</sup>Cl. Тој е растворлив халоген, постои главно како анјон што не сорбира и се произведува со космогени, топлинско јадрени и in-situ реакции. Во хидролошките испитувања, концентрациите на 129I обично се пријавуваат како однос од129I до вкупниот I (што е практично сите 127I).Како што е случајот со 36Cl/Cl, 129I/I односот во природата е прилично мал, 10−14 до 10−10 (пикот на термојадрениот 129I/I во текот на 1960-тите и 1970-тите достигнал околу 10−7). 129I се разликува од 36Cl по тоа што неговиот полураспад е подолг (15,7 наспроти 0,301 милиони години), тој е високо биофилен и се јавува во повеќе јонски форми (најчесто, I− и IO<sub>3</sub><sup>−</sup>), кои имаат различни хемиски однесувања. Ова го прави прилично лесно за 129I да влезе во биосферата бидејќи се соедини во вегетацијата, почвата, млекото, животинското ткиво итн. Се покажало дека вишокот на стабилен 129Xe во метеоритите е резултат на распаѓањето на „првобитниот“ јод-129 произведен ново од суперновите што го создала прашината и гасот што го формирале Сончевиот Систем. Овој изотоп долго време се распаѓа и затоа се нарекува „изумрен“. Историски гледано, 129I бил првиот изумрен радионуклид кој бил идентификуван како присутен во раниот Сончев Систем. Неговото распаѓање е основата на моделот за радиометриско датирање I-Xe јод-ксенон, која ги опфаќа првите 85 милиони години од развојот на Сончевиот Систем.

### Јод-131

Јод-131 () е изотоп со бета-распад со полураспад од осум дена, и релативно енергичен (190keV просек и 606 keV максимална енергија) бета-зрачење, кое продира од 0,6 до 2,0 мм од местото на навлегување. Ова бета зрачење може да се употреби за уништување на штитни јазли или хиперфункционално ткиво на штитната жлезда и за отстранување на преостанатото ткиво на штитната жлезда по операција за третман на Базедовата болест. Целта на оваа терапија, која првпат била истражена од д-р Саул Херц во 1941 година, е да се уништи ткивото на штитната жлезда кое не може да се отстрани хируршки. Во оваа процедура, 131I се администрира или интравенски или орално по дијагностичко скенирање. Оваа постапка, исто така, може да се користи, со повисоки дози на радио-јод, за лекување на пациенти со рак на штитната жлезда.

131I се внесува во ткивото на штитната жлезда и се концентрира таму. Бета честичките емитирани од радиоизотопот го уништуваат поврзаното ткиво на штитната жлезда со мало оштетување на околните ткива (повеќе од 2,0 мм од ткивата што го впиваат јодот). Поради слично уништување 131I е радиоизотоп на јод што се користи во други радиофармацевтски препарати означени со растворливи во вода (како MIBG) кои се користат терапевтски за уништување на ткивата.

Високо-енергетското бета зрачење (до 606 keV) од 131I предизвикува тој да биде најканцероген од изотопите на јод. Се смета дека предизвикува поголемиот дел од вишокот карциноми на штитната жлезда, забележани по контаминација со јадрено цепење (како што се пад на бомба или тешки несреќи на јадрениот реактор како што е несреќата во Чернобил).Сепак, овие епидемиолошки ефекти биле забележани првенствено кај деца, а третманот на возрасни и деца со терапевтски 131I, и епидемиологија на возрасни изложени на ниски дози не покажала канцерогеност.

### Јод-135
Јод-135 е изотоп на јод со полураспад од 6,6 часови. Тоа е важен изотоп од гледна точка на физиката на јадрениот реактор. Се произведува во релативно големи количини како производ за цепење и се распаѓа до ксенон-135, кој е јадрен отров со најголем познат топлински неутронски пресек, што е причина за повеќекратни компликации во контролата на јадрените реактори. Процесот на акумулација на ксенон-135 од акумулираниот јод-135 може привремено да спречи рестартирање на исклучен реактор. Ова е познато како труење со ксенон или „паѓање во јодска јама“.

### Јод-128 и други изотопи

Изотопи произведени од цепење на јод кои не се расправани погоре (јод-128, јод-130, јод-132 и јод-133) имаат полураспад од неколку часа или минути, што ги прави речиси бесупотребни во други применливи области. Споменатите се богати со неутрони и се подложени на бета распаѓање до изотопи на ксенон. Јод-128 (полураспад 25 минути) може да се распадне или до телур-128 со електронски зафат или до ксенон-128 со бета-распад. Има специфична радиоактивност од 2.177×106 TBq/g.

## Нерадиоактивен јодид како заштита од несакано навлегување на радиојод од страна на штитната жлезда

Колоквијално, радиоактивните материјали може да се опишат како „топли“, а нерадиоактивните материјали може да се опишат како „ладни“. Постојат случаи во кои ладен јодид се нуди на луѓето со цел да се спречи навлегувањето на топол јодид од страна на штитната жлезда. На пример, блокадата на навлегувањето на штитната жлезда со калиум јодид се употребува во сцинтиграфијата во јадрената медицина и терапијата со некои радиојодирани соединенија кои не се насочени кон штитната жлезда, како што е иобенгуан (MIBG), кој се употребува за сликање или лекување на тумори на нервно ткиво, или јодиран фибриноген, кој се употребува во склотирање на фибриногените. Овие соединенија содржат јод, но не во форма на јодид. Меѓутоа, бидејќи тие на крајот може да се метаболизираат или да се разложат до радиоактивен јодид, вообичаено е да се администрира нерадиоактивен калиум јодид за да се осигура дека метаболитите на овие радиофармацевтски препарати не се заробени од штитната жлезда и ненамерно да се администрира радиолошка доза на тоа ткиво.

Калиум јодид е распространет кај населението изложено на несреќи со јадрено цепење како што е катастрофата во Чернобил. Јодидниот раствор SSKI, заситен раствор на калиум (К), се користи за блокирање на апсорпцијата на радиојод (тој нема ефект врз другите радиоизотопи од цепење). Таблетите кои содржат калиум јодид денес исто така се произведуваат и складираат на средишните места за катастрофи од страна на некои влади за оваа намена. Теоретски, многу штетни доцни канцерогени ефекти од јадрениот испад може да се спречат на овој начин, бидејќи вишокот на карциноми на штитната жлезда, веројатно поради навлегувањето на радиојод, е единствениот докажан ефект на контаминација на радиоизотоп по несреќа со цепење, или од контаминација од испад од атомска бомба (навремено зрачење од бомбата, како што предизвикува директно рак). Земањето големи количини на јодид ги заситува рецепторите на штитната жлезда и го спречува навлегувањето на повеќето радиоактивен јод-131 што може да биде присутен од изложеноста на производите за цепење (иако не штити од други радиоизотопи, ниту од која било друга форма на директно зрачење). Заштитниот ефект трае приближно 24 часа, така што мора да се дозира секојдневно додека не постои ризик од значителна изложеност на радиојод од производите на цепење. Јод-131 (најчестиот загадувач на радиојод во падот) исто така се распаѓа релативно брзо со полураспад од осум денови, така што 99,95% од оригиналниот радиојод исчезнал по три месеци.

## Белешки


## Наводи

## Надворешни врски
* Податоци за изотопи на јод од ''Проектот за изотопи на лабораторијата Беркли''
* Податоци за јод-128, јод-130, јод-132 од „Волфрамалфа“

Категорија:Јадрена безбедност
Јод
Категорија:Јод