Хаплогрупа G-M201

**Хаплогрупа G** (**M201**) — хаплогрупа на човечки Y-хромозом. Таа е една од двете гранки на матичната хаплогрупа GHIJK, а другата е HIJK.

G-M201 најчесто се наоѓа меѓу различни етнички групи на Кавказ, но исто така е широко распространета со ниски честоти меѓу етничките групи низ Европа, Јужна Азија, Средна Азија и Северна Африка.

Најчест поткладови кои се појавуваат се G1* (M285) и многу поткладовите на G2 (G-P287), особено: G2a (P15), G2a1 (G-FGC7535, порано позната како G-L293), G2a2b2a (G-P303) порано G2a3b1) ; G2a2b1 (G-M406) порано G2a3a; G2a2b2a1 (G-L140) порано G2a3b1a; G2a2b2a1a1b (G-L497) порано G2a3b1a2; G2a2b2a1a1a1 (G-L13) порано G2a3b1a1a; G2a2b2a1a1c1a (G-CTS5990 или G-Z1903) порано G2a3b1a3; G2b (G-M3115) и; G2b1 (G-M377), порано G2b.

## Потекло
Постојат различни проценети датуми и местоположби кои се предложени за потеклото на G-M201, а повеќето од нив се лоцираат во Западна Азија.

Во 2012 година, Сири Руци и неговите соработници во нивниот труд сугерираат дека: „*Проценуваме дека географското потекло на хаплогрупата Г веродостојно се наоѓа некаде во близина на источна [[Мала Азија|Анадолија]], [[Ерменија]] или западен [[Иран]]*“.

Претходно, National Geographic Society го поставил своето потекло на Блискиот Исток пред 30.000 години и претпоставува дека луѓето што ја носат хаплогрупата учествувале во ширењето на неолитот.

Два научни труда, исто така, сугерираат потекло од Блискиот Исток, додека се разликуваат за датумот. Семино и неговите соработници (2000) предложил дата пред 17.000 години. Чиниоглу и неговите соработници (2004) сугерирале дека мутацијата се случила пред само 9.500 години.

Било споменето и поисточно потекло, за кое некои веруваат дека потекнува од област на Блискиот Исток блиску до подножјето на Хималаите.

## Структура
**G* (M201)**

* ***G1***   (M285, M342)
** *G1a*  (P20.1, P20.2, P20.3)
*** G1a1 (L201, L202, L203)
** *G1b* (L830, L831, L832, L834, L835)
* ***G2***  (P287)
** *G2a*   (P15, U5, L31/S149, L149)
*** G2a1   (L293**^**)
**** G2a1a   (P16.1, P16.2)
***** G2a1a1   (P18.1, P18.2, P18.3)
*** G2a2   (L223**^**)
**** G2a2a   (M286)
**** G2a2b   (L91)
***** G2a2b1   (L166, L167)
*** G2a3   (L30/S126, L32/S148, L190/M485)
**** G2a3a   (M406)
***** G2a3a1   (L14/Page57/S130/U16, L90/S133)
***** G2a3a2   (L645)
**** G2a3b   (L141.1)
***** G2a3b1  (P303/S135)
****** G2a3b1a    (L140)
******* G2a3b1a1    (U1)
******** G2a3b1a1a   (L13/S131/U13, L78/M527)
********* G2a3b1a1a1   (L1263**^**)
******** G2a3b1a1b   (L1266**^**)
********* G2a3b1a1b1   (L1264**^**, L1265**^**, L1268**^**)
******* G2a3b1a2  (L497, L353.1**^**,L353.2**^**)
******** G2a3b1a2a   (Z725**^**)
********* G2a3b1a2a1   (L43/S147)
********** G2a3b1a2a1a  (L42/S146)
******* G2a3b1a3 (Z1903**^**)
******** G2a3b1a3a  (Z724**^**)
********* G2a3b1a3a1   (L640)
******* G2a3b1a4    (L660, L662)
****** G2a3b1b    (L694)
***** G2a3b2   (L177.1, L177.2, L177.3)
** *G2b*   (M377, L72, L183)
*** G2b1  (M283)

(Поткладовите овде се усогласени со дефинициите на Y-ДНК SNP што ги користи ISOGG Во 2012 година, неколку категории пронајдени само кај еден човек во истражувачките студии биле отстранети од дрвото ISOGG што предизвикало одредено преименување.)

## Географска распространетост

### Праисториско присуство
Хаплогрупата G2a (G-P15) била идентификувана во неолитските човечки остатоци во Европа кои датираат помеѓу 5000 и 3000 п.н.е. Овие неолитски Европејци биле потомци на неолитските земјоделци од Анадолија, меѓу некои од најраните народи во светот кои се занимавале со земјоделство. G-M201 бил пронајден и во неолитските анадолски наоѓалишта како Бонџуклу кои датираат од 8300-7600 п.н.е. и Барцин кој датира од 6419-6238 п.н.е.

Понатаму, поголемиот дел од сите машки селекции од европскиот неолитски период досега дале Y-ДНК што припаѓа на оваа хаплогрупа. Најстарите скелети потврдени со тестирање на древна ДНК дека ја носат хаплогрупата Г2а биле пет на број, пронајдени во гробницата на пештерата Авеланер, во близина на Лес Плане д'Хостол, во Каталонија, Шпанија и биле датирани со радиојаглеродно датирање од околу 5000 п.н.е.

Скелет пронајден на неолитските гробишта познати како Деренбург Меренстиг II, во Саксонија-Анхалт Германија, очигледно припаѓал на G2a3 (G-S126) или на поткладот. Бил пронајден со погребни артефакти кои припаѓаат на *Linearbandkeramische Kultur* („Керамичка култура на линеарна лента“; LBK). Овој скелет не можел да биде датиран со радиојаглеродно датирање, но другите скелети таму биле датирани помеѓу 5.100 и 6.100 години. Најдеталната идентификувана SNP мутација била S126 (L30), која го дефинира G2a3.

G2a бил пронајден и во 20 од 22 примероци на древна Y-ДНК од Трејли, типско наоѓалиште на група земјоделци од доцниот неолит во јужна Франција, датиран од пред околу 5000 години. Четвртото наоѓалиште исто така од истиот период е Ецтал на Алпите каде се откриени мумифицираните останки на Еци, ледениот човек. Ледениот човек припаѓа на хаплогрупата G2a2b  (порано наречена G2a4).

Хаплогрупата G2a2b е ретка група денес во Европа. Авторите на шпанското иследување посочиле дека мажите од Авеланер имале ретки вредности на маркери при тестирањето на нивните маркери за краткотрајно повторување (STR).

### Современо присуство
Во **Русија, Украина и Средна Азија**, припадниците на различни етнички малцинства и/или жители во одредени наоѓалишта поседуваат G-M201 на највисоките нивоа во светот – иако просечната стапка на национално ниво е околу 1% или помалку. Било откриено дека племињата (или клановите) Маџари и Аргини во Казахстан поседуваат највисоки нивоа на G-M201 меѓу која било современа етничка група. Кај Маџарите, Г1 бил пронајден со стапка од 87%. Посебно проучување за Аргините покажало дека 71% од мажите припаѓаат на G1. Во рускиот Северен Кавказ, кабардинското и осетиското население се исто така забележливи по високите стапки на G-М201. Дигора, Северна Осетија има највисока позната концентрација на G во еден град Хаплогрупата G се наоѓа на исток до северна Кина во мали проценти каде што G може да достигне позначајни проценти во малцинските групи како што се Ујгурите.

Во **Турција, Јужен Кавказ и Иран**, хаплогрупата G достигнува највисок процент од националните населенија. Кај турските мажи 11% од населението е со G хаплогрупа. Во Иран, хаплогрупата G достигнува 13 до 15% од населението во различни делови на земјата. Иако се наоѓа во проценти повисоки од 10% кај Бахтијарите, Талишите, Гилаките, Мазандараните и Иранските Азери, тој е поблиску до 5% кај иранските Арапи и во некои големи градови. Помеѓу примероците во базата на податоци на YHRD од земјите од јужен Кавказ, 29% од примероците од Абазинија, 31% од Грузија, 18% од Азербејџан и 11% од Ерменија се смета дека се G примероци.

Во **Европа** западно од Црното Море, Хаплогрупата G се наоѓа на околу 5% од населението во просек низ поголемиот дел од континентот. Концентрацијата на хаплогрупата G паѓа под овој просек во Скандинавија, најзападните поранешни советски републики и Полска, како и во Исланд и Британските Острови. Има присуство и на навидум необични концентрации во Европа. Во Велс, карактеристичниот тип G2a3b1 (DYS388=13 и DYS594=11) доминира и го турка процентот G од населението повисоко отколку во Англија.

Во Тирол во западна Австрија, процентот на G-M201 може да достигне 40% или повеќе; можеби најпознатиот пример се древните остатоци од таканаречениот „Леден човек“, Еци. Во северните и високите области на островот Сардинија во западна Италија, процентот на хаплогрупата G достигнува 11% од населението во едно иследување  и достигнува 21% во градот Темпио во друго. На грчкиот остров Крит, приближно 7%  до 11%  од мажите припаѓаат на хаплогрупата G. Во североисточна Хрватска, во градот Осиек, хаплогрупата G била пронајдена кај 14% од мажите. Градот се наоѓа на бреговите на реката Драва, која особено започнува во регионот Тирол на Алпите, друга област со фокус на хаплогрупата G во Европа. Подалеку на север, откриено е дека 8% од етничките Унгарци и 5,1% од етничките боемски (чешки) мажи припаѓаат на хаплогрупата G.

Во **Јужна Азија**, хаплогрупата G е ретка. Некои етнички малцинства го поседуваат во значителни концентрации, вклучително и приближно 18%  до 20%  од Калаш, приближно 16% од Брахуи, и приближно 11,5% од земените Паштуни, но се појавува единствено во околу 3% од општото пакистанско население. Во едно проучување на 936 Индијци, хаплогрупата G сочинувала помалку од 1% од примерокот и била целосно отсутна кај тестираната северозападноиндиско население. Околу 6% од примероците од Шри Ланка и Малезија биле пријавени како хаплогрупа G, но ниту еден не бил пронајден во другите крајбрежни земји на Индискиот Океан или Тихиот Океан во Азија. G-M201 е опишан како „*практично отсутен*“ во Индија, при што поткладот G2a-P15 особено се смета за занемарлив.

На **Блискиот Исток,** хаплогрупата G сочинува околу 3% од населението во речиси сите области. Кај Друзите, главно жители на Израел, кај 10% било  откриено дека се со хаплогрупа G.

Околу 10% од еврејските мажи се со хаплогрупа G.

Во **Африка**, хаплогрупата G ретко се наоѓа во Потсахарска Африка или јужно од Африканскиот Рог меѓу домородните населенија. Во Египет, студиите дале информации кои го одредуваат процентотна  хаплогрупата G помеѓу 2% и 9%. Било откриено  дека 2% од арапските Мароканци и 0,8% од Берберите се со хаплогрупата G.

Во **Америка,** процентот на хаплогрупата G одговара на бројот на лица од земјите од Стариот свет кои емигрирале. Хаплогрупата G не се среќава кај домородните Американци, освен кога се случиле мешани бракови со не-домородни лица. Пронајден е во мексиканските Метиси.

## G1 (M285 или M342)
Речиси сите лица од хаплогрупата G1 имаат вредност од 12 при краткото тандемско повторување (STR) со маркер DYS392 и сите ќе ја имаат мутацијата M285 или M342 SNP што ја карактеризира оваа група. Оваа вредност од 12 е невообичаена во други G категории освен хаплогрупата G1.

Освен тоа, постојат поткладови и на G1a, G1a1, G1b.

Највисоката пријавена концентрација на хаплогрупата G1 и неговите поткладови во една земја е во Иран, со следните најчести концентрации во соседните земји на запад.

Постојат карактеристични ашкенашки еврејски и казахстански поткладови врз основа на комбинации на вредности на маркери STR.

## G2 (P287)
Мажите кои припаѓаат на оваа група, но се негативни за сите G2 поткладови претставуваат мал број мажи од хаплогрупата G. P287 била идентификувана на Универзитетот во Аризона и станала широко позната кон крајот на 2007 година. Нејзината идентификација предизвикала значително преименување на G категориите.

### G2a (P15)
Мажите од хаплогрупата G кои припаѓаат на оваа група, но се негативни за сите поткладови од G2a, се невообичаени во Европа, но може да претставуваат значителна група во досега слабо тестираните области источно од Турција. P15 била идентификувана на Универзитетот во Аризона и станала широко позната до 2002 година. Неговата местоположба на хромозомот е наведена како 21653414. G2a е пронајдена во средновековни остатоци во гробница со висок статус од VII век од нашата ера во Ерголдинг, Баварија, Германија, но поткладовите G2a не биле тестирани.

Постојат повеќе SNP кои досега ја имаат истата покриеност како P15. Тие се - со придружни места на Y-хромозомите - U5 (rs2178500), L149 (8486380) и L31 (исто така наречени S149) (rs35617575..12538148). Доколку некој маж со мутација на P15 е негативен за некое од овие или обратно, тоа откритие ќе биде основа за нова категорија G2a.

### G2a1 (FGC7535)
Хаплогрупата G2a1 (исто така позната како G-FGC753 и претходно како G-L293) и нејзините поткладови претставуваат мнозинство од примероците од хаплогрупата G во некои делови од областа на Кавкаските Планини. Тие се наоѓаат единствено во мал број на други места. Досега сите G2a1 лица имаат вредност од 10 на STR маркерот DYS392. Лицата G2a1a, исто така, обично имаат повисоки вредности за DYS385b, како што се 16, 17 или 18, отколку што се гледаат кај повеќето G лица.

Северните Осети во средината на северниот дел на Кавказ на Русија припаѓаат во огромно мнозинство на поткладот Г2а1 врз основа на достапните примероци. Јужните Осети и Сваните генерално јужно од Северна Осетија имаат значителен број на лица од Г2а1, но процентите на населението сè уште не се обезбедени.

Присуството на мутацијата SNP P18 ја карактеризира единствениот потклад на G2a1a, G2a1a. Веродостојноста на P16 и P18 во идентификувањето на сите во секоја од овие категории е доведена во прашање и треба да се испитаат поединечни компоненти на SNP.

Машките потомци на Ашкеназите Евреи G2a1a со потекло од североисточна Европа образуваат посебен кластер заснован на вредностите на маркерот STR. Мажите од Кавказ и мажите од Источна Европа, исто така, образуваат карактеристични STR кластери.

### G2a2a (PF3147)
G-PF3147 (претходно G-L223 и G-PF3146) се карактеризира со L223 мутација. L223 бил пронајден на Y хромозомот на rs810801 и 6405148 со мутација од C до G. L223 за прв пат бил идентификуван во примероците на 23andMe во 2009 година, но се покажал проблематичен како поединечен тест, а првите успешни резултати биле пријавени на ДНК на семејното стебло кон крајот на 2011 година под неговата доделена ознака L223. Потоа се дознало дека неколку поткладови припаѓаат на L223, вклучувајќи:

G-L91 била идентификувана во 2009 година. Нејзините членови го вклучуваат „ Еци“, т.н. Леден човек, кој починал најмалку 5.000 години пред нашата ера на европските Алпи. Се смета дека G-L91 опфаќа значителен дел од мажи кои припаѓаат на G. L91 досега е пронајдена во расфрлани делови од Европа и Северна Африка и во Ерменија. Вклучени во G-L91 се некои мажи со двојни вредности за STR маркерот DYS19, но има и мажи G2a2 со овој наод кои не се L91+. Ситуацијата со двојна 19 вредност не се гледа во поткладовите G2a1 и G2a3. L91 мутацијата била пронајдена на 21327383 и rs35474563 на Y-хромозомот. Напредниот прајмер е GTATTGAACTTACAATTCACGTCCC, а обратниот е CTCTCCAAATCGGGTTTCCT. Мутацијата вклучува промена од C во T. L223 се наоѓа на Y хромозомот на rs13304806.

Поткладот G-M286 (M286+) е мал во споредба со G-L91. Примероците биле идентификувани во Англија, Германија, Црна Гора (Бошњаци), Шпанија, Кипар (Грци), Турција, Ерменија, Грузија, Либан, Сирија и Кувајт. Британските примероци имаат неконзистентни двојни вредности за STR маркерот DYS19 во многу случаи. M286 првпат била идентификувана на Универзитетот Стенфорд на хромозомската позиција 21151187 и е мутација од G до А.

L293 SNP што карактеризира трет потклад била идентификувана во јуни 2010 година од Family Tree DNA. Опфаќа мала група на мажи со шпанско потекло кои исто така досега сите имаат непарна вредност од 13,21 на маркерот YCA. Мутацијата е пронајдена на Y хромозомот на 10595022 и е промена од G во C.

### G2a2b (L30, PF3267, S126, U8)
G-L30 (исто така G-PF3267, G-S126 или G-U8; G2a2b, претходно G2a3) Мажите кои припаѓаат на оваа група, но се негативни за сите нејзини поткладови претставуваат мал број денес. Оваа хаплогрупа била пронајдена во неолитски скелет од околу 5000 п.н.е., на гробиштата на Деренбург Меренстиг II, Германија, која е дел од Линискокерамичката култура, позната на германски како Linearbandkeramik (LBK), но не била тестирана за G2a3. поткладови.

### G2a2b1 (M406)
G-M406* (G2a2b1*; претходно G2a3a*) и нејзините поткладови се смета дека најчесто се наоѓаат во Турција и крајбрежните области на источниот дел од Средоземно Море каде што може да сочинуваат до 5% од сите марки и 50% од примероците од хаплогрупата G. G2a2b1 е почеста во јужна Европа отколку во северна Европа. Во Европа - освен во Италија - G2a2b1 сочинува помалку од 20% од примероците G. G2a2b1 досега ретко се појавила на површина во северна Африка или јужна Азија, но претставува мал процент од населението G во регионот на Кавказските Планини и во Иран.

Релативно висок процент на G2a2b1 лица имаат вредност од 21 на STR маркерот DYS390. Обележувачот DYS391 има претежно вредност од 10, но понекогаш и 11, кај G2a2b1 лица, а DYS392 е скоро секогаш 11. Доколку примерокот ги исполнува критериумите наведени за овие три маркери, веројатно примерокот е G2a2b1.

### G2a2b2 (CTS2488)
G-CTS2488 или G2a2b2 (исто така познат како G-L141.1; претходно G-141 и G2a3b) бил идентификуван дури во средината на 2009 година на Family Tree DNA. Речиси сите мажи L141 припаѓаат на L141 поткладовите. Идентификувани биле примероци од лица од британски острови, сицилијанско и турско потекло. Лицата L141 кои не припаѓаат на ниту еден L141 потклад досега имаат вредност од 11 на STR маркерот DYS490 - наод редок во другите G категории. Мутацијата L141 била  пронајдена на хромозомот Y на 2948607. Мутацијата L141 вклучува вметнување.

### G2a2b2a (G-P303)
G-P303*, исто така познат како G2a2b2a* (претходно G2a3b1*), и неговите поткладови денес се концентрирани во јужна Русија и Кавказ, како и, на пониски нивоа, на други делови од Европа и Југозападна Азија, особено области која ги вклучува Турција, Иран и Блискиот Исток од каде можеби потекнува G2a2b2a. G2a2b2a и во Индија.

A majority of members of G-P303 belong to one of its subclades, rather than to G-P303*

Најголемиот потклад G-P303* кој е заснован на достапни примероци, е оној во кој скоро сите лица имаат вредност од 13 на STR маркерот DYS388. SNP L497 ги опфаќа овие мажи, но повеќето мажи G-L497 припаѓаат на неговиот потклад G-Z725, позната и како G-DYS388=13. Постојат дополнителни поткладови на DYS388=13 мажи кои се карактеризираат со присуство на специфични SNP или невообичаено необични STR маркери. Припадниците на оваа група биле пронајдени во Европа и на Блискиот Исток.

Следната најголема потклад на G-P303 се карактеризира со присуство на U1 мутација. Но, висок процент на мажи U1 припаѓаат на неговите две поткладови, G-L13/S13 и Z1266 (G2a3b1a1b). Според добиените резултати, поткладот G-L13 е најчест во северна централна Европа, а G-Z1266 е најзастапена во западните планини на Кавказ.

Последниот голем потклад се карактеризира со присуство на SNP Z1903 и со вредност од 9 на маркерот DYS568. Според добиените резултати, висок процент на мажи G-Z1903 припаѓаат на неговиот потклад, G-Z724.

Најголемиот процент на G-P303 лица во дискретно население досега опишан, според добиените резултати, се наоѓа на островот Ибица во близина на источниот шпански брег. Оваа група е поврзана со  население кое побегнало на островот за време на шпанската инквизиција, од кои значителен дел може да се идентификуваат како G-Z725 (DYS388=13).

### G2a2b2b (PF3359)
G-PF3359 (или G2a2b2b; претходно G2a3b2) била позната пред 2013 година како G-L177. SNP L177 (позната како L1771.1/ L177_1, L1771.2/L177_2, L177.3/L177_3) била повлечена како идентификатор од ISOGG во 2013 година, откако било „утврдено дека е несигурен палиндромски snp“.

Древна ДНК, која била идентификувана како G-PF3359 била пронајдена на археолошки наоѓалишта во: Унгарија (поткладот G-F872*), датирана од 7.500 години пред сегашноста (БП); Унгарија (потклад G-F1193*) 7,150 БП, и; Шпанија (G-PF3359*) 4.700 БП.

Членовите на G-PF3359 се веројатно помали по број од мажите вклучени во G-P303, но единствено мал број на тестирања се случиле за релевантните мутации. Досега, позитивните мажи за ова имале ирско, англиско, холандско, либанско и/или турско (ерменско потекло). Веројатно постојат неколку G-PF3359 поткладови, базирани на споделени STR маркери.

Бројот на вредностите на маркерот STR што ги одвојува мажите во оваа група сугерира дека G-PF3359 е релативно стара група и покрај малиот број вклучени мажи. Вклучените мутации може да бидат комплицирани и тешки за интерпретација.

### G2b1 (M377)
G-M377, денес познат и како G2b1, претходно бил означен како G2b и G2c. Клад тесно поврзани ашкенашки Евреи ги претставуваат практично сите G2b лица, а досега биле пријавени единствено три други G2b хаплотипови: еден Турчин од Карс во североисточна Турција во близина на Ерменија, еден Паштун и еден Бурушо во Пакистан.

Екстремната реткост на G-M377 во северен Пакистан може да укаже дека G2b во оваа област потекнува надвор од регионот и била донесена таму во историскиот период, можеби од подалеку на запад (Пакистан бил дел и од Ахеменидското Царство, освоено од Александар Велики, а потоа дел од Грчко-Бактриското Кралство). Овие два пријавени пакистански хаплотипови G-M377 се прилично дивергентни од еврејскиот аашкенашки клад, и затоа воопшто не укажуваат на неодамнешно заедничко потекло. Турскиот G-M377 е нешто поблиску, но не е идентичен. Останува да се види дали тестирањето ќе ги открие хаплотиповите на G-M377 кај другите населенија - ова е одреден показател дека G-M377 се јавува на ниски нивоа на Блискиот Исток.

Сите G-M377 мажи кои биле тестирани досега, исто така, имаат ретка нула вредност за маркерот DYS425, (недостасува алел „Т“ на палиндромскиот STR DYS371), резултат на настанот RecLOH, наод сè уште не е забележан меѓу повеќето други хаплотипови G. Помеѓу Евреите во Израел од многу области на светот, G-M377 сочинувал 3,7% во една студија.

Хаплогрупата G-M377 била пронајдена на честота од 60% од примерокот од пет Паштуни во регионот Вардак во Авганистан. Ова најверојатно се должи на локалниот основачки ефект.

## Истакнати членови

* Човекот познат како „Еци “ – чии останки, кои датираат од 4-от милениум п.н.е., биле пронајдени на современата граница меѓу Австрија и Италија – е член на G-L91 (G2a2b).
* Многу членови на таканареченото сродство Буре, група слична на клан која го следи своето потекло од поединец роден во Шведска кон крајот на 14 или почетокот на 15 век, наводно припаѓаат на G-Y12970 (исто така познат како G-Y12971 и G- Z30735), познат и како G2a2b2a1a1b1a1a2a1c2a~ (според дрвото ISOGG од 2017 година; претходно G2a3b1a2).
* Кралот Ричард III, кој бил ексхумиран во 2012 година, бил член на G2 (G-P287).
* Јосиф Сталин бил, според генетскиот тест на еден од неговите внуци (Александар Бурдонски), член на Y-ДНК хаплогрупата G2a1a (FGC595/Z6553).
* Ал Капоне бил американски гангстер и бизнисмен кој, според Geni.com, бил член на хаплогрупата Y-ДНК G-P303.
* Јуја бил прадедо на Тутанкамон. Предвиден хаплотип G2a, врз основа на древните профили на Y-STR. Јуја служел како клучен советник за Аменхотеп III и имал позиции како „кралски поручник“ и „Господар на коњот“; неговата титула „Татко на богот“ веројатно се однесува конкретно на тоа што е свекор на Аменхотеп. Во неговиот роден град Ахмин, Јуја бил пророк на Мин, главниот „бог“ на областа и служел како „Надзорник на говедата“ на ова божество.
* Лери Бирд е американски професионален кошаркарски извршен директор, поранешен тренер и поранешен играч на Бостон Селтикс, се покажало дека припаѓа на хаплогрупата G-Z6748 врз основа на тестирањето на неколку роднини кои потекнуваат од Томас Бирд во проектот хаплогрупа G-L497 Y-ДНК.
* Други мажи за кои се тврди дека се членови на хаплогрупата се: германско-американскиот пионер и војник Филип Хаман, петтиот правнук на Филип Шејн Хаман, американски олимписки кревач на тегови, американскиот политичар Лин Бенкс, физичарот Џон Г. Крамер, американските актери Џејмс Франциск и Џејк Гиленхал, американскиот поранешен професионален кошаркар Лери Бирд, американскиот бизнисмен Наџиб Халаби, американскиот адвокат и администратор Њутон Миноу и американски адвокат и потписник на Декларацијата за независност Ричард Стоктон.

## Наводи

## Надворешни врски

* Haplogroup G Project Site 
*Spread of Haplogroup G, from *[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]*
* Haplogroup G tutorial from Genebase
* Y-DNA Haplogroup G and its subclades from the current year ISOGG haplotree
* Y-Search Users with Haplogroup G
*British Isles DNA Project 
*Haplogroup G Project in Family Tree DNA
*G Arabia Project in Family Tree DNA

G-M201