Теодорих I

**Теодорих I**  (готски: *Þiudarīks*; ;  390  или 393 20 или 24 јуни 451 ) — крал на Визиготите од 418 до 451 година. Теодорих е познат по неговата улога во запирање на Атила (Хун) во Битката кај Каталонските Рамнини во 451 година, каде што бил убиен.

## Рана кариера
Во 418 година го наследил кралот Валија. Римјаните му наредиле на кралот Валија да го пресели својот народ од Иберија во Галија. Како крал, Теодорих ги завршил населбите на Визиготите во Галија Аквитанија II, Новемпопулана и Галија Нарбоенсис, а потоа ја искористил опаѓачката моќ на Римското Царство за да ја прошири својата територија на југ.

По смртта на царот Хонориј и узурпацијата на Јован во 423 година избувнале внатрешни борби за моќ во Римското Царство. Теодорих ја искористил оваа ситуација и се обидел да ја заземе важната патна спојка Арелате, но магистер милитум Аетиј, кој бил потпомогнат од Хуните, успеал да го спаси градот.

Визиготите склучиле договор и им биле дадени галски благородници како заложници. Подоцнежниот цар Авит го посетил Теодорих, живеел во неговиот двор и ги поучувал неговите синови.

## Проширување кон Медитеранот
Затоа што Римјаните морале да се борат против Франките, кои ги ограбиле Келн и Трир во 435 година, и поради други настани Теодорих видел шанса да го освои Нарбо Мартиус (во 436 година) за да добие пристап до Средоземното Море и патиштата до Пиринеите. Но, Литориј, со помош на Хуните, го спречил заземањето на градот и ги истерал Визиготите назад во нивниот главен град Толоса. Понудата за мир на Теодорих била одбиена, но кралот ја добил решавачката битка во Толоса, а Литориј набрзо умрел во готски затвор од повредите што ги добил во оваа битка. Авит отишол - според наредбата на Аетиј - во Толоса и понудил мировен договор што Теодорих го прифатил. Можеби Римјаните во тоа време го признале суверенитетот на државата Визиготите.

## Судир со Вандалите
Ќерка на Теодорих била мажена за Хунерих, син на вандалскиот владетел Генсерих (во 429?), но Хунерих подоцна имал амбиции да се омажи за Евдокија, ќерка на царот Валентинијан III. Затоа ја обвинил ќерката на Теодорих дека планира да го убие, а во 444 година ја осакатил - и ги отсекле ушите и носот  - и ја испратил назад кај нејзиниот татко, што го заслужило непријателството на Визиготите.

Во 444 година, во Толоса дошол непријателот на Аетиј, поранешниот *магистер милитум* Себастијан . Ова можело да ги залади односите со Аетиј, но Теодорих набрзо го испратил својот несакан гостин, по што тој ја зазел Барселона, а потоа бил погубен по наредба на Гејзерих во 450 година.

Теодорих исто така бил непријател на свскиот крал Рехила во Иберија, бидејќи визиготските трупи му помагале на царскиот командант Вит во неговиот поход против Свите во 446 година  Но, способноста на овој народ да води силна одбрана и подобрите односи меѓу Гејзерик и Рим го навеле Теодорих да ја промени својата надворешна политика. Затоа, во февруари 449 година, тој се оженил со една од своите ќерки за новиот свски крал Речиар, кој го посетил неговиот свекор во Толоса во јули 449 година  По враќањето - според авторот Исидор од Севиља - Рехиар, со помош на визиготските трупи, ја опустошил областа околу градот Цезараугуста и успеал со измама да ја заземе Илерда.

Некои неодамнешни научници се сомневаат дека Теодорих донел законодавство, како што се претпоставувало во претходните времиња.

## Сојуз против Хуните
мини|Статуа на Теодорих I во Кралската палата во Мадрид, Шпанија
Кога Атила конечно ја нападнал Галија, Авит договорил сојуз меѓу Теодорих и неговиот долгогодишен непријател Аетиј против Хуните. Теодорих се приклучил на оваа коалиција затоа што ја препознал опасноста на Хуните за сопственото царство. Со целата своја војска и неговите синови, Торизмунд и Теодорих, тој му се придружил на Аетиј.

Визиготите и римските трупи потоа го спасиле Орлеан и го принудиле Атила да се повлече (јуни 451).

## Битката кај Каталонските Полиња
Потоа Аетиј и Теодорих ги следеле Хуните и се бореле против нив во Каталонските Полиња во близина на Троа, околу јуни 451 година. Повеќето Визиготи се бореле на десното крило под команда на Теодорих, но помала сила се борела лево под команда на Торизмунд.

Силите на Теодорих решиле да придонесат за победата на Римјаните, но тој самиот бил убиен за време на битката. Јордан запишува две различни извештаи за неговата смрт: едната била дека Теодорих бил фрлен од коњот и прегазен до смрт; вториот бил дека Теодорих бил убиен од копјето на Остроготот Андаг, кој бил татко на покровителот на Јордан, Гунтигис.

Телото на Теодорих било пронајдено дури следниот ден. Според готската традиција, неговите воини го оплакувале и погребале на бојното поле. Веднаш Торизмунд бил избран за наследник на неговиот татко. Други синови на Теодорих биле Теодорих II, Фредерик, Еврик I, Ретајмер и Химнерит.

## Наследство
За неговата жртва и последователната победа над Атила во Битката кај каталонските рамнини, Теодорих станал почитувана личност во западната историографија и послужил како инспирација за Џ. Р. Р. Толкин во неговото создавање на кралот Теоден од Рохан во *[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]* и Битката. на Пеленорските полиња.

## Наводи

Категорија:Articles with short description
Категорија:Short description matches Wikidata
Категорија:Визиготски владетели
Категорија:Несигурна година на раѓање
Категорија:Починати во 451 година
Категорија:Сите статии со непотврдени изјави
Категорија:Личности овековечени во споменикот „Валхала“