Печатарска машина

**Печатарска машина** е механички уред за примена на притисок врз мастилова површина што лежи на медиум за печатење, како што се хартија или ткаенина, со што се пренесува мастилото. Создавањето на оваа машина се смета за еден од највлијателните настани во вториот милениум.

Во Германија, околу 1440 година, златарот Јоханес Гутенберг ја измислил печатарската машина од подвижен тип, со што започнала печатарската револуција. Оваа ренесансна печатарска машина од подвижен тип можела да произведе до 3.600 страници на работен ден, во споредба со четириесет со рачно печатење и неколку со рачно копирање. Новоизмислениот рачен калап на Гутенберг овозможил прецизно и брзо создавање на метални подвижни букви во големи количества. Неговите два пронајдоци, рачниот калап и печатарската машина од подвижен тип, заедно драстично ги намалиле трошоците за печатење книги и други документи во Европа, особено за пократки тиражи.

Од Мајнц, печатарската машина со подвижен тип се проширила во рок од неколку децении во над 200 градови во десетина европски земји. До 1500 година, печатарските машини што работеле низ цела Западна Европа веќе произвеле повеќе од 20 милиони тома. Во 16 век, со ширењето на машините подалеку, нивното производство се зголемило десеткратно на околу 150 до 200 милиони примероци. Најраната печатарска машина на Западната хемисфера ја основале Шпанците во Нова Шпанија во 1539 година,  а до средината на 17 век, првите печатарски машини пристигнале во британска колонијална Америка како одговор на зголемената побарувачка за Библии и друга религиозна литература.

Со ширењето на механичкото печатење со подвижни букви во Европа за време на ренесансата започна ерата на масовна комуникација, која трајно ја промени структурата на општеството. Релативно неограничениот проток на информации и идеи ги надмина границите, ги зароби масите во Реформацијата и ја загрози моќта на политичките и религиозните власти. Наглиот пораст на писменоста го скрши монополот на писмената елита врз образованието и учењето и ја зајакна новата средна класа. Низ цела Европа, зголемената културна самосвест на нејзините народи доведе до појава на протонационализам и го забрза развојот на европските народни јазици, на штета на статусот на латинскиот како лингва франка. Во 19 век, замената на рачната машина за печатење во стилот на Гутенберг со ротациони машини на пареа овозможило печатење на индустриско ниво.
[мини|Скулптура „Модерно печатење книги“, во чест на Гутенберговиот изум по повод [Светско првенство во фудбал 2006|Светското првенство во фудбал во Германија, 2006 година]]
Печатарската машина била фактор во воспоставувањето на заедница на научници кои лесно можеле да ги соопштат своите откритија преку воспоставување на широко распространети научни списанија, помагајќи во започнувањето на научната револуција. Поради печатарската машина, авторството станало позначајно и попрофитабилно. Одеднаш станало важно кој што рекол или напишал, и кое било прецизното формулирање и времето на пишување. Ова овозможило точно цитирање на референците, создавајќи го правилото „Еден автор, едно дело (наслов), една информација“ (Гизеке, 1989; 325). Порано, авторот бил помалку важен, бидејќи копијата на Аристотел направена во Париз не би била сосема идентична со онаа направена во Болоња.

Печатарската машина била важен чекор кон демократизација на знаењето. Во рок од 50 или 60 години од пронаоѓањето на печатарската машина, сите класици биле препечатени и широко распространети низ цела Европа. Повеќе луѓе добиле пристап до знаење, и можеле да дискутираат за овие дела. Производството на книги станало покомерцијализирано и биле донесени првите закони за авторски права. Од друга страна, печатарската машина била критикувана затоа што дозволувала ширење на информации што можеби биле неточни.

## Индустриски печатарски машини
На почетокот на Индустриската револуција, механиката на рачно управуваната машина за печатење во стилот на Гутенберг сè уште била речиси непроменета, иако новите материјали во нејзината конструкција, меѓу другите иновации, постепено ја подобриле нејзината ефикасност на печатење. До 1800 година, Лорд Стенхоуп изградил машина за печатење целосно од леано железо, со што се намалила потребната сила за 90%, а воедно се дуплирала големината на печатената површина. Со капацитет од 480 страници на час, машината за печатење Стенхоуп го дуплирала производството на машината за печатење од стариот стил. Сепак, ограничувањата својствени за традиционалниот метод на печатење станале очигледни.
мини|Печатницата на пареа на Кениг од 1814 година
Две идеи радикално го измениле дизајнот на печатарската машина: прво, употребата на енергија од пареа за работа на машините, и второ, замената на печатарската платформа со ротационо движење на цилиндри. И двата елементи за првпат биле успешно имплементирани од германскиот печатар Фридрих Кениг во серија дизајни на машини за печатење осмислени помеѓу 1802 и 1818 година. Откако се преселил во Лондон во 1804 година, Кениг наскоро го запознал Томас Бенсли и обезбедил финансиска поддршка за својот проект во 1807 година. Патентирана во 1810 година, Кениг дизајнирал парна преса „слична на рачна преса поврзана со парна машина“. Во април 1811 година, се случило првото пробно производство на овој модел. Тој ја произвел својата машина со помош на германскиот инженер Андреас Фридрих Бауер.

Во 1814 година, Кениг и Бауер продале два од своите први модели на *[[Тајмс|„Тајмс“]]* во Лондон, способни за 1.100 отпечатоци на час. Првото издание отпечатено на овој начин било на 28 ноември 1814 година. Тие го подобриле раниот модел за да може да печати од двете страни на листот одеднаш. Ова го започнало долгиот процес на достапност на весниците за масовна публика, што помогнало во ширењето на писменоста. Од 1820-ти години, тоа ја променило природата на производството на книги, наметнувајќи поголема стандардизација на насловите. Нивната компанија Кениг и Бауер е сè уште еден од најголемите светски производители на печатарски машини денес.

## Галерија

Податотека:Handtiegelpresse_von_1811.jpg|алт=Printing press from 1811| Печатница од 1811 година
Податотека:Iserlohn-Druckpresse1-Bubo.JPG|алт=Stanhope press from 1842| Пресата „Стенхоуп“ од 1842 година
Податотека:Cccasarealjf.JPG|алт=Imprenta Press V John Sherwin from 1860| Импрента Прес V Џон Шервин од 1860 година
Податотека:1890_Reliance_Printing_Press.jpg|алт=Reliance Printing Press from the 1890s| Печатницата „Рилајанс“ од 1890-ти години
Податотека:One_of_Toledo_Blade's_Big_Presses,_Toledo,_Ohio_-_DPLA_-_ac45dd72060a183713cbf7f487305972_(page_1)_(cropped).jpg|алт=Toledo Blade newspaper printing press| Печатарска машина за весници *„Толедо Блејд“*
Податотека:Old_Threshers_Miehle_Press_Drum.jpg|алт=A Miehle flat-bed cylinder press in operation| Цилиндрична преса со рамна платформа


## Наводи

## Надворешни врски
* Центар за историја на книгата (архивирано на 6 јуни 2016 година)
* Гутенбергово печатење − Фотографии од *Инкунабула* и Гутенберговата Библија (1455) (архивирано на 28 септември 2007 година)
*  − филм од архивата Прелингер што ја објаснува печатарската индустрија

Категорија:Европа во 1440 година
Категорија:Германски пронајдоци
Категорија:Печатарство