Скопје

{{Инфокутија Населено место
|name                   =Скопје
|settlement_type        = Главен град
|website                =
|image_skyline          =Skopje landmarks.jpg
|image_caption          =Од горе надолу, од лево кон десно: Камен мост • Македонски народен театар • Сули ан во Старата чаршија • МРТВ • Порта „Македонија“ • Воин на коњ • Скопско кале
|imagesize              =250px
|image_flag             =|flag_link=
|image_shield           = |shield_link=
|image_map              = 

|subdivision_type       =Земја
|subdivision_name       =Македонија
|subdivision_type1      =Регион
|subdivision_name1      = Скопски
|subdivision_type2      =Општ. целина
|subdivision_name2      =Град Скопје
|subdivision_type3      =Општини
|subdivision_name3      = Аеродром, Бутел, Гази Баба,  Ѓорче Петров, Карпош, Кисела Вода, Сарај, Центар, Чаир, Шуто Оризари.
|government_type        =
|governing_body         =
|leader_title           =Градоначалник
|leader_name            =Орце Ѓорѓиевски (ВМРО-ДПМНЕ)
|area_magnitude         =
|area_total_km2         =571.46
|area_urban_km2         =337.80
|area_metro_km2         =1854.00
|population_as_of       =2021
|population       =422.540
|population_footnotes   =
|population_density_km2 =auto
|population_demonym=скопјанец, скопјанка, скопјани
|timezone               =CET
|utc_offset             =+1
|timezone1_DST          =CEST
|utc_offset1_DST        =+2
|latd =42|latm =0 |lats =|latNS =N
|longd=21|longm=26|longs=|longEW=E
|pushpin_map            =Македонија
|map_caption            =Местоположба на Скопје во Македонија
|coordinates_type       =type:city(650,000)_region:MK
|coordinates_display    =inline,title
|elevation_m            =240
|postal_code_type       =Пошт. бр.
|postal_code            =1000
|area_code              =+389 02
|blank_name_sec1        = Рег. таб.
|blank_info_sec1        =SK
|blank_name_sec2 = Светица заштитничка
|blank_info_sec2= Пресвета Богородица
|blank1_name=Индекс на човековиот развој|blank1_info=0.802
|population_metro=607.007|population_metro_footnotes=|population_density_metro_km2=auto}}

**Скопје** — главен и најголем град во Македонија, кој воедно претставува административен, политички, стопански, културен, образовен и научен центар. Се наоѓа во северниот дел на државата, а во средишниот дел на Балканскиот Полуостров распространет на бреговите на реката Вардар. Камен мост се наоѓа крај реката Вардар. Македонски народен театар се наоѓа на булевар Св. Климент Охридски. Сули ан е тој сарај, кој се наоѓа во Старата чаршија во Скопје. МРТВ е приватна телевизиска станица во Македонија, а потоа Порта „Македонија“, Воин на коњ и Скопско кале се наоѓаат. Подоцна во 84 или 85 година царот Домицијан основал колонија Флавија Скупи, град со римски самоуправни права кој бил најголем на просторот од Солун на југ до Дунав на север. Во тоа време Скопје доживува голем развој и станува град со свој бискуп. Во Втората светска војна Скопје повторно е окупирано од Бугарија, сојузник на нацистичка Германија. На 22 април 1941 година бугарската Петта армија го окупира Скопје и остана во градот сè до 9 септември 1944 година. На 13 ноември 1944 година борците од 42-та и 50-та народноослободителна дивизија на македонската војска и 16-та македонска бригада го ослободуваат Скопје од германската фашистичка окупација. Скопје е прв по големина град во Македонија според бројот на жители (2015 г.). На 6 август 2016 година Скопскиот Регион го зафати големо невреме, што резултира со силен ветар и полави. Во невремето животот го загубија 22 лица.

## Име
[мини|лево|Зградата на [Археолошки музеј на Македонија|Археолошкиот музеј и Државниот архив. Во преден план е Мостот на цивилизациите кој води до зданието.]]

Градот Скопје во текот на своето постоење во зависност од историските прилики бил именуван со различни имиња. Античкото име е Скупи (латински: *Scupi*).

Името на градот Скопје има различна транскрипција на различни јазици и култури. Градот е познат како Shkupi (Шкупи) на албански, Скопље/ Skoplje на српски/хрватски јазик, Scupi (Скупи) на латински, Скопье на руски, Skopiye (Скопије) на ромски, Σκόπια (Скопија) на грчки, Skopje на романски јазик, Üsküp (Ускуп) на турски, итн.

Во византиските документи градот е забележан како Скопија, а Словените го означувале и како Скопiе, Скопје, Скопље. За време на владеењето на цар Самоил, Скопје станува дел од Самоиловото Царство. Во подоцнежниот период градот потпаѓа под власт на Византија, Бугарија и Србија, а на 19 јануари 1392 градот го зазеле Османлиите и го добил името Ускуп (Üsküp).

## Историја
### Праисторија и антички период
Најстарите сведоштва и археолошки пронајдоци тврдат дека Скопје е населен уште од 4000 г.п.н.е. Скопје за првпат во документи се споменува од Клавдиј Птоломеј под древното име Скупи. Името Скупи (колиба, засолниште, стреа) за првпат се јавува кај пајонското племе Агријани (Граи), кои живееле на овие простори.

Според историските податоци, во времето на царот Октавијан Август, од 13 до 11 година пред нашата ера, Скупи од логор (каструм) на двете македонски легии - 5-та македонска и 4-та скитска легија прераснал во град.

Подоцна во 84 или 85 година царот Домицијан основал колонија Флавија Скупи, град со римски самоуправни права кој бил најголем на просторот од Солун на југ до Дунав на север. Во тоа време Скопје доживува голем развој и станува град со свој бискуп.

### Средновековна историја
[мини|лево|[Скопско кале|Скопското кале]]
За првпат градот е разурнат во катастрофалниот земјотрес на 28 април 518 година. По земјотресот Скупи веќе не се споменува, а скопската котлина добива нов град со името „Јустинијана Прима“.

На 16 април 1346 година во Скопје Стефан Душан бил крунисан за цар во присуство српскиот патријарх Јоаникиј и во него го донел познатиот Душанов законик.

### Османлиски период
Градот потпаѓа под османлиска власт во 1392 година и набргу Скопје добива турско ориентално обележје. Во 1555 година градот повторно е разурнат од катастрофален земјотрес, но набрзо е обновен и станува турско воено упориште. Стопански брзо се развива особено во XVI и XVII век кога после Цариград станал еден од

најразвиените и најголеми градови во европскиот дел на Отоманското Царство, како и значаен занаетчиски и трговски центар. За сместување на трговците и нивната стока биле подигнати повеќе карвансараи и анови како Куршумли-ан, Сули-ан, Капан-ан и др. Патописецот Евлија Челебија ја споредил скопската чаршија со таа во Цариград. Според него во 1660-61 Скопје имало 12.000 куќи со околу 60.000 жители, потоа 2.150 дуќани, еден безистен, 70 јавни амами (бањи), 120 џамии, повеќе беговски конаци и сараи. Трговските карвани редовно одржувале врски со Солун, Белград и Дубровник.

За скопската чаршија Евлија Челевија запишал:

: „*Таа [чаршијата] брои 2.150 дуќани. Тука има [[плоштад]]и и [[пазар]]и, со [[свод]]ови и [[Купола|куполи]]. Од сите најубави се: чаршијата на безазите (памучни ткаенини), чадорџиите, папуџиите, бојаџиите и ткајаџиите (капи). Тоа се големи чаршии изработени по план. Сокаците им се чисти и калдрмисани. Секој дуќан го красат [[зумбул]]и, [[Темјанушка|темјанушки]], [[Роза|рози]], [[босилек]], [[јоргован]] и [[Лилјани|крин]] во вазни и саксии. Тие со својата миризба просто го опиваат мозокот на посетителите и трговците. Тука има образовани и многу чесни луѓе. За време на летните жеги сиот скопски пазар личи на багдадските сенки, зашто сите негови чаршии се со наткривени капаци и сводови како во [[Сараево]] и Халеп.*“

На 25 и 26 октомври 1689 година градот го освоил австрискиот генерал Силвио Пиколомини кој подоцна го запалил Скопје поради епидемија на чума и за да не им остави ништо на непријателите. Градот горел цели два дена и бил скоро целосно уништен.

Голем дел од населението го напуштило градот, при што едни, главно Турци се населиле дури во Цариград каде го основале

Ускуб Маалото, а други најголем дел Македонци се придружиле на миграцискиот бран на Арсение Црноевиќ и се отселиле далеку на север во Панонската Низина.

Според опширните османлиски дефтери за населението на Скопската Каза од 1832/33 година, градот Скопје го сочинувале 46 маала. Пет маала биле целосно христијански: Суќутли, Кади Чаирли, Булбул Заим, Јени Маало и Топхане. 19 маала биле мешани со христијанско и муслиманско население: Џами Атик, Ине Бег, Ибни Омер, Хаџи Балабан, Егит Паша, Џедид Иса-Бег со шеик Рамазан, Хаџи Јонус, Капуџи Хамза, Искендер Гази, Ибни Коџаџик, Кебир Мехмед Челеби, Ибни Мухтесеб, Ибни Пајко, Хаџи Лала, Дубаг Шахин, Ќатиб Шахин, Дервишан, Гази Ментеш и Хараџи Салахедин. Додека пак останатите 22 маала биле чисто муслимански: Кале, Хоџа Шемс, Мурадије, Ибни Чини, Худаверди, Ибни Меџри, Хатунџиклер, Исакие, Хаџи Гази, Хаџи Таџедин, Кара Капуџу, Хаџи Мудидин, Касим Гази, Исмаил Војвода, Емир Хоџа, Хазнедар Исмаил, Ибни Шахин, Хаџи Касим, Уруч Паша, Пазар Баши, Мухидин Челеби и Хаџи Хајредин. Во овој период во градот Скопје биле забележани 1.230 муслимански домаќинства и 578 христијански домаќинства. Во 1832/33 година биле родени 556 новороденчиња во градот, а вкупното население достигнувало и до 10.262 жители.мини|десно|Пазарен ден во Скопје во почетокот на XX векВо XIX век Скопје станало важен сообраќаен центар каде што почнува да цвета занаетчиството. Првата електрична светилка во Скопје засветила во 1909 година, со помош на мала дизел електрична централа, која служела за напојување на пумпната станица за потребите на градскиот водовод.

На 25 октомври 1912 година, по 520-годишно владеење, Османлиите го напуштиле Скопје, а веќе наредниот ден во градот влегла Моравската дивизија на српската војска, со што градот потпаднал под српска власт.

Набрзо, Скопје било седиште на истоимената општина, посебната единица Окружен Град Скопје, и Скопскиот Округ. Скопје било единственото населено место во рамки на општината.
мини|лево|Старо Скопје - Офицерскиот дом на главниот плоштад во раните 1930-ти
мини|лево|Дел од Скопје, до Камениот мост.
мини|десно|Управата на градот Скопје, од 1927 година.

### Првата и Втората светска војна
За време на Првата светска војна Скопје се наоѓа под окупација на бугарските и австроунгарските сили, а по завршување на војната станува дел од Кралството на Србите, Хрватите и Словенците.

Во Втората светска војна Скопје повторно е окупирано од Бугарија, сојузник на нацистичка Германија. На 22 април 1941 година бугарската Петта армија го окупира Скопје и остана во градот сè до 9 септември 1944 година. На 13 ноември 1944 година борците од 42-та и 50-та народноослободителна дивизија на македонската војска и 16-та македонска бригада го ослободуваат Скопје од германската фашистичка окупација.

По ослободувањето од фашистичкиот окупатор на 13 ноември 1944 година, градот брзо се развива и станува индустриски, културен и административен центар на Социјалистичка Република Македонија која е во составот на Социјалистичка Федеративна Република Југославија.

### Земјотресот од 1963

мини|лево| Хотел Македонија, кон плоштадот, ул. Никола Вапцаров, поплавата од 1962 во Скопје
мини|Земјотресот во Скопје од 1963 година: Самоиницијатвно граѓаните бараат затрупани и ранети

Во почетокот на ноември 1962 поради обилни дождови, реката Вардар го поплави Скопје. Поплавени беа околу 5000 куќи. Поплавата беше предвесник на една поголема трагедија неколку месеци подоцна.

На 26 јули 1963 година во 5:17 часот Скопје беше разурнато од земјотрес со јачина од 9 степени по Меркалиевата скала (6,1 според Рихтеровата сеизмичка скала). Под урнатините животот го загубија 1.070 негови граѓани, беа повредени над 4.000 граѓани. Повеќе од 90 отсто од зградите во градот беа урнати и над 20.000 граѓани оставени без покрив над главата.

По земјотресот градот почна да се гради по урнек по проектите на Кензо Танге и Адолф Циборовски. Старата железничка станица, денес е музеј на градот Скопје и симбол на големиот земјотрес. Часовникот на станицата е засекогаш сопрен на фаталните 5 часот и 17 минути изутрина.

Првата помош за граѓаните на Скопје дојде од војската и граѓаните на тогашните југословенски републики, а неколку дена по земјотресот започна да пристигнува и помош и спасувачки екипи од целиот свет. Точно 87 нации во светот испратија некаква помош во Скопје и помогнаа тој да се изгради повторно, и поради тоа градот го носи и епитетот „град на солидарноста“.

### Современа историја
На 6 август 2016 година Скопскиот Регион го зафати големо невреме, што резултира со силен ветар и полави. Во невремето животот го загубија 22 лица.

## Географски податоци
Скопје се наоѓа на 21° 26' географска должина и 42° северна географска ширина. Надморската височина во центарот на градот изнесува 240 м. Се простира на  во широчина 9 км (Водно-Радишани) и во должина 23 км (Драчево - Ѓорче Петров). Градското подрачје зафаќа површина од .

Климата во Скопје ја карактеризира средна годишна температура од околу 12,4&nbsp;°C. Летата се долги суви и жешки, а зимите ладни со многу магловити денови. Низ скопската котлина протекуваат реката Вардар со своите притоки: Треска, Пчиња, Маркова Река, Лепенец и Кадина Река. Скопската Котлина ја опкружуваат планините: Водно, Караџица, Осој, Жеден и Скопска Црна Гора.

### Скопски населби и маала
*Видете: [[Скопски населби и маала]]*

### Територијална организација на Скопје
:*Главна статија: [[Град Скопје]]*
Во градот Скопје има 10 општини: Аеродром, Бутел, Гази Баба, Ѓорче Петров, Карпош, Кисела Вода, Сарај, Центар, Чаир и Шуто Оризари. Според бројот на жители, најголема општина е Аеродром со 98.382 жители, а најмала е Шуто Оризари со 17.357 жители. Според површината, најголема општина во градот Скопје е Сарај со 229 км2, а најмала е Чаир со 3,5 км2.

## Население

Во турскиот пописен дефтер од 1467/68 година, Скопје било центар на Скопскиот Вилает и имал вкупно 1.006 семејства, од кои 634 муслимански семејства, 299 христијански семејства и 73 вдовици христијани.

Според статистиката на бугарскиот етнограф Васил К’нчов (Македонија. Етнографија и статистика) од 1900 година, во Скопје живееле 31.900 жители, од кои 13.000 Македонци, 15.000 Турци, 1.920 Роми, 800 Евреи, 450 Власи, 150 Албанци христијани, 50 Грци, 30 Черкези и околу 500 останати.

Според српскиот попис од 1913 година, спроведен после Втората балканска војна, Скопје имало 47,384 жители.

Во 1921 година, Скопје имало 32,249 жители. Во 1931 година, Скопје имало 64,807 жители, од кои 35,967 мажи и 29,740 жени, сите сместени во 13,939 домаќинства и 8,958 згради.

Од гледна точка на демографските движења на населението Скопје има позитивна популациона слика. Населението на градот постојано се зголемува пред сè поради големиот број доселувања (најчесто од градовите и селата од внатрешноста на Македонија), но и поради наталитетот. Мора да се спомене дека како и во целата земја и во Скопје бројот на раѓањата (наталитетот) драстично опаѓа меѓутоа како најголем и најразвиен град во државата стапката на раѓање сепак е највисока. Доселувањата во Скопје се во постојан подем и континуитет од крајот на Втората светска војна. Во периодот од 1948 до 1981 година бројот на жителите во градот се зголемил за повеќе од трипати. Луѓето денес во Скопје пред сè, се доселуваат поради стопанско-економски причини или поради продолжување на своето образование.

Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Скопје, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.

Според новата територијална организација од 2004 година (припојување на општините Сарај и Кондово) во градот се регистрирани 506.926 жители (66,75% Македонци), меѓутоа околу 15% од тоа претставува селско население поради големиот број на села во составот на Општина Сарај.

Според последниот попис на населението на Македонија од 2021 година, Скопје има 422.540 жители.

### Народности во Скопје
На табелата е прикажан народносниот состав на населението во Скопје низ пописните години во периодот 1948 - 2021:

### Број на жители во Скопје по општина

1 Ги вклучува и жителите на селата Горно Водно и Долно Водно.

2 Ги вклучува и жителите на селото Горно Водно.

3 Ги вклучува и жителите на тринаесетте селa од Општина Кале: Бутел, Визбегово, Горно Оризари, Долно Оризари, Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци, и Трубарево; дванаесетте села од Општина Идадија: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези, Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево.

4 Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари.

5 Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари. Бројката на жители е намалена поради бојкотот на албанското население.

6 Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари.

7 Бројките се од пописот од 2002, но се прераспоредени според променетата територијална поделба и границите на населеното место Скопје во 2004 година. Со новите граници на Скопје, дошло до зголемување на населението. Тогаш во Скопје биле припоени (и преобразени во статус на населби во Скопје) селата: Горно Лисиче во Општина Аеродром; Бутел во Општина Бутел; Маџари во Општина Гази Баба; Оризари во Општина Ѓорче Петров; Влае, Долно Нерези, и Злоќуќани во Општина Карпош; населбата Драчево во Општина Кисела Вода; Сарај во Општина Сарај; и Долно Оризари во Општина Шуто Оризари. 


### Поделба на урбани и рурални населби во Град Скопје

На територијата на десетте општини кои ја сочинуваат административната единиција Град Скопје, се наоѓаат околу четириесетина села чиј број на жители влегува во вкупното население на Скопје, така што реалниот број на жители е помал. Во составот на Град Скопје влегуваат селата: Брњарци (395 ж.), Булачани (1.104 ж.), Гоце Делчев (1.405 ж.), Идризово (1.589 ж.), Колонија Идризово (451 ж.) Инџиково (3.343 ж.), Јурумлери (2.983 ж.), Раштак (367 ж.), Смилковци (345 ж.), Стајковци (3.532 ж.), Страчинци (1.185 ж.), Трубарево (2.669 ж.) и Црешево (1.278 ж.) во Гази Баба, Кучково (138 ж.), Никиштане (1.114 ж.) и Орман (461 ж.) во Ѓорче Петров, Горно Нерези (314 ж.) во Карпош, Долно Лисиче (2.440 ж.) во Аеродром, Драчево (8.641 ж.) и Усје (845 ж.) во Кисела Вода, Љубанци (928 ж.) и Љуботен (2.343 ж.) во Бутел, Горно Оризари (454 ж.) во Шуто Оризари и сите 22 села во Општина Сарај. Во сите овие села кои се дел од Град Скопје во 2002 година живееле 68.500 жители, од кои само 30.176 во Општина Сарај. Според оваа урбана и рурална демографска класификација на Град Скопје, во урбаните населби биле запишани **428.933** жители (2002 г.).

Исто така поради брзата урбанизација и зголемување на своето население, Скопје постојано се проширува во својата територија, поради што десетина поранешни села веќе се споени со градот и претставуваат приградски населби на Скопје. Некои од нив се помалку, некои повеќе урбанизирани, а заедничкото за сите е што бележат брз развој и претставуваат привлечни имиграциски места, привлекувајќи население од цела Македонија. Такви поранешни села, а денес скопски населби претставуваат:  Сингелич (23.915 ж.) во Гази Баба, Волково (6.750 ж.), Ново Село (8.349 ж.) и Оризари (15.637 ж.) во Ѓорче Петров, Бардовци (1.472 ж.) и Злокуќани (1.635 ж.) во Карпош, Долно Нерези (12.418 ж.) во Аеродром, Визбегово (2.817 ж.) и Радишани (9.123 ж.) во Бутел, Долно Оризари (1.550 ж.) во Шуто Оризари и Сарај (5.232 ж.) во Општина Сарај. Во овие приградски населби во 2002 година живееле 88.898 жители, што е 20,7 % од вкупното население во скопското урбано подрачје.

## Сообраќај
мини|лево|Автобус во Скопје
Јавниот превоз во Скопје се одвива со такси и автобуси. Постојат приватни и државни превозници, од кои неспоредливо најголем превозник е ЈСП-Скопје кој го покрива целиот град и неговата поширока околина. Имало планови да се направи лесна градска железница, ама се смениле плановите и не се изградила.

На 17 км југоисточно од Скопје се наоѓа аеродромот Скопје.

Во 2017 година, во Скопје се случиле 1.652 сообраќајни несреќи во кои настрадале 2.500 лица. Од нив, 37 загинале, 218 биле тешко повредени, а 2.245 биле полесно повредени.

## Култура
Во Скопје постојат шест театри кои функционираат како национални установи:

* Македонски народен театар - основан во 1945 година
* Драмски театар - основан во 1946 година
* Албански театар - основан во 1950 година
* Турски театар - основан во 1950 година (единствениот турски театар во Македонија)
* Театар за деца и младинци - основан во 1990 година
* Театар Комедија - основан во 2012 година

## Цркви во Скопје
[мини|десно|Соборниот храм „[Црква „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Св. Климент Охридски“ во Центар.]]
[мини|десно|Црквата „[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Скопје|Св. Богородица“ во Пајко Маало, Центар.]]
[мини|десно|Црквата „[Црква „Св. Илија“ - Аеродром|Св. Илија“ во Аеродром.]]
* Соборен храм „Св. Климент Охридски“ - Центар (најголем соборен храм на Македонската православна црква)
* „Св. Благовештение“ - Центар
* „Св. Димитриј“ - Центар
* „Св. Спас“ - Центар
* „Св. Константин и Елена“ - Центар
* „Рождество на Пресвета Богородица“ - Центар, Пајко Маало
* „Св. Троица“ - Маџир Маало
* „Св. Јован Крстител“ - Капиштец
* „Христос Спасител“ - Карпош III
* „Св. Ѓорѓи“ - Чаир
* „Св. Илија“ - Аеродром
* „Св. Софија“ - Реонски Центар
* „Св. Стефан“ - 13 ноември
* „Рождество на Пресвета Богородица“ - Ново Лисиче
* „Св. Апостоли Петар и Павле“ - Горно Лисиче
* „Св. Ѓорѓи“ - Кисела Вода
* „Св. Никита“ - Кисела Вода
* „Покров на Пресвета Богородица“ - Автокоманда
* „Св. Спас“ - Маџари
* „Св. Кузман и Дамјан“ - Триангла
* „Св. Петка“ - Црниче
* „Св. Преображение Христово“ - Припор, Теферич
* „Св. Кирил и Методиј“ - Ченто
* „Св. Илија“ - Зајчев Рид

## Туристички места
thumb|right|Камениот мост навечер
thumb|right|Влезот во стариот дел на Скопје
Места од интерес за туристички разгледувања се:

* Камениот мост, на реката Вардар е симбол на Скопје. Бил преработен во XV век и бидејќи е во централниот дел на градот, тој претставува врска помеѓу новиот и стариот дел.
* Тврдината Кале. Првите ѕидини биле изградени на истото место, во почетокот на VI век. Калето доминира над левиот брег на реката Вардар со поглед на стариот дел на Скопје.
* Православната црква „Св. Спас“, во стариот дел од градот е изградена во XIX век. Иконостасот содржи прекрасни дрвени резби, изрезбани од мијачките резбари Петре и Марко Филиповски и Макарие Фрчковски. Во дворот на црквата се наоѓа гробот на најголемиот македонски револуционер на XX век - Гоце Делчев.
* Старата турска чаршија, каде има стари занаети, Безистенот, Чивте-амам и други објекти.[thumb|right|[Црква „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Соборниот храм „Св. Климент Охридски“]]
* Мустафа-пашината џамија, изградена во 1492 година е еден од најубавите градби од отоманскиот период на Скопје.
* Јахја-пашина џамија во близината на центарот на Скопје.
* Даут-пашината бања изградена во XV век како јавна бања. Се наоѓа на влезот на старата скопска чаршија и од 1948 година е адаптирана во уметничка галерија.
* Феудалната кула крај Домот на АРМ.
* Саат-кулата во непосредна близина на Султан-муратовата џамија.
*Соборниот храм Св. Климент Охридски. Тој се наоѓа во центарот на градот на десната страна на реката Вардар. Соборниот храм беше осветен во 1990 година.[мини|десно|Плоштадот фотографиран од зградата на [ДАРМ]]
* Старата железничка станица, завршена во 1940/41 година. Своевремено една од најубавите железнички станици на Балканот. Часовникот на предната страна е застанат на 5:17 минути изутрина, моментот кога Скопје го погоди катастрофален земјотрес. Сега во зградата се наоѓа Музејот на Град Скопје.
* Музејот на современа уметност, се наоѓа на тврдината Кале.
* Музеј на македонската борба, се наоѓа на левиот брег од реката Вардар, официјално отворен на 8 септември 2011 година, по повод 20 години од независноста на Македонија. Се состои од 13 хронолошки подредени одделенија и секое од нив ја претставува историјата на македонскиот народ од повеќе периоди. Музејската презентација е реализирана на интерактивен начин преку комбинирање на многу различни форми. Прегледот на историските настани, процеси, личности од XIX и XX век, се надополнува со автентичната колекција на 2.749 музејски предмети - оружје, документи, фотографии, мапи, медали, весници, документарен материјал, помошни материјали – 153 восочни фигури, 109 масовни сцени и портрети, како и амбиентални диорами збогатени со аудио-визуелни ефекти. Музејските фондови постојано се збогатуваат и преку донации или откуп. 
*Меморијален центар на холокаустот на Евреите од Македонија
*Музеј на илегалните работилници за време на НОВ
* Милениумскиот крст, се наоѓа на врвот на планината Водно непосредно над градот. Крстот е направен од челик со висина од 67 м и распон на краците од 46 m. Подигнат е по повод 2000-годишнината од раѓањето на христијанството.
* Местото на родната куќа на познатиот светски хуманитарец, Мајка Тереза близу плоштадот „Македонија“.

[мини|Поглед на Скопје од планината [Водно]]

* Во близина на градот Скопје, покрај патот Скопје-Качаник се наоѓа стар аквадукт изграден од камен и тули со 55 лакови што се потпираат на масивни столбови. Тој служел за снабдување со вода на античкиот град Скупи кој се наоѓа во непосредна близина до Скопје.
* Улицата Македонија која е со прекрасна архитектура и каде што се наоѓа феудалната кула која што денес е музеј.
* Градскиот ѕид кој се состои од верижно поврзани блокови со висина од 24 метри и кули високи 45 метри - еден вид на ѕид-тврдина во модерна интерпретација, тој е изграден по земјотресот во 1963 и кој е проектиран од познатиот јапонски архитект Кензо Танге. Тој го обиколува центарот на градот од десната страна на реката Вардар. Кензо Танге исто така проектирал уште многу други градби кои не се реализирале.
* Куршумли ан датира од XVI и се наоѓа во старата чаршија. Тоа е еден од најубавите стари места во Скопје. Куршумли ан во минатото се користел како бања каде сто се бањале голем дел од населението.

## Познати личности
* Јустинијан I, византиски цар, роден во Тауресиум (денешно село Таор)
* Константин Тих - Асен (XII век - 1277, Бугарија) — скопски благородник, подигнат од Великиот болјарски совет во Трново за цар на Второто Бугарско Царство
* Мајка Тереза (Агнеза Бојаџиу) (26 август 1910 – 5 септември 1997,  Калкута, Индија) — позната хуманистка, добитничка на Нобелова награда за мир во 1979 година
*Славко Јаневски (11 јануари 1920 — 20 јануари 2000, Скопје) — истакнат македонски раскажувач, романописец, поет, филмски сценарист, есеист и сликар
*Кемал Сејфула (2 февруари 1921 - 1978, Скопје) — македонски политичар и учесник во НОБ
*Ружа Анѓел (1920 - 1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот
*Дука Вајнштајн (1922 - 1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот
*Маргарета Сергеј Димоска Бојовиќ (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија
*Перса Блажева Боцеска (р.1900) — учесник во НОВ на Македонија
*Даница Николиќ Боцеска (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија
*Цана Стојанова Бошкова (р.1909) — учесник во НОВ на Македонија
*Перса Б. Петрова Гривчева (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија
*Загорка Милошевска Димитрова (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија
*Костанца Панкова Димитрова — учесник во НОВ на Македонија
*Љупка Јакимовска Димитровска — учесник во НОВ на Македонија
*Јулка Димитровска-Јовческа — учесник во НОВ на Македонија
*Невена Димитровска — учесник во НОВ на Македонија
*Денка Младена Димова — учесник во НОВ на Македонија
*Даница Тодорова Димчева (1924- ) — учесник во НОВ на Македонија
*Загорка Алексова Цветковиќ Дуковска (1925-) — учесник во НОВ на Македонија
*Санда Ѓурчинова (1905-) — учесник во НОВ на Македонија
*Савка Иванова (1918-) — учесник во НОВ на Македонија
*Васка Трпевска Иванова (1900-) — учесник во НОВ на Македонија
*Матилда Даса (1913 - 1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот
*Марија Бошкова Жабевска (1926-) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година
*Марина Михајлова Илиевска (1901-) — учесник во НОВ на Македонија
*Марица Трајкова Илиевска (1900-) — учесник во НОВ на Македонија
*Ангелина Илиќ - Димитрова (1923-) — учесник во НОВ на Македонија
*Васка Илиева (21 декември 1923 - 4 мај 2001, Скопје) — македонска пејачка, доајен на македонската народна песна
*Гого Ивановски (18 јануари 1925 - 15 декември 2004) — македонски поет и раскажувач
*Љутви Сејфула (15 јануари 1926 - 26 јуни 2005) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец
*Неџати Зекерија (11 ноември 1928 - 10 јуни 1988, Нови Сад, Србија) — поет, раскажувач, писател за деца
*Гане Тодоровски (11 мај 1929 - 22 мај 2010, Скопје) — македонски поет, преведувач, професор, есеист, книжевен критичар, историчар и публицист
*Драги Крстевски (1930 - 18 септември 1987, Скопје) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец
*Ацо Јовановски (31 декември 1930 - Скопје, 18 март 2016) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец
*Џемаил Максут ( 8 мај 1933 - 28 декември 2001, Скопје) — македонски театарски и филмски глумец
*Славка Арсова (3 јули 1934) — македонски поет и писател за деца
*Коле Ангеловски (14 март 1943) — македонски театарски и филмски актер, театарски и филмски режисер и сценарист, како и писател и раскажувач
*Јоана Поповска (1943) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица
*Димче Мешковски (31 октомври 1945) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец и хуморист
*Сабина Ајрула - Тозија (17 април 1946) — македонска глумица
*Владимир Ангеловски - Дади (22 мај 1946 - 15 ноември 2012, Скопје) — македонски театарски и телевизиски глумец
*Велко Неделковски (28 октомври 1946) — современ македонски раскажувач, романописец, драмски писател
*Трифун Костовски (27 декември 1946) — познат македонски стопанственик, дарител и поранешен градоначалник на Град Скопје
*Саво Климовски (13 јуни 1947) - македонски правник, професор по уставно право и политички систем на Правниот факултет во Скопје
*Гоце Николовски (1947 - 19 декември 2006, Скопје) — познат македонски пејач на народна музика
*Тодор Бојаџиев (25 ноември 1948 - 30 декември 2009, Скопје) — македонски композитор, аранжер и пијанист
*Срѓан Керим (12 декември 1948) — Претседател на Генералното собрание на Обединетите нации 2007/2008
*Гоце Влахов (12 мај 1949 - 28 јули 2019, Скопје) - македонски театарски и телевизиски глумец
*Борис Чоревски (15 септември 1949) - македонски театарски и телевизиски глумец
*Столе Попов (20 април 1950) — еден од најзначајните македонски филмски режисери
*Мадја Тушар (24 јуни 1950) — македонска театарска и филмска глумица
*Ванчо Петрушевски (19 април 1951 - 25 август 2018, с. Орешани, Скопско) — македонски театарски и телевизиски глумец
*Ѓокица Лукаревски (29 април 1951) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец
*Ненад Стојановски (19 август 1952 - 14 јули 1998, Скопје) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец
*Бранимир Штулиќ - Џони (11 април 1953) — познат рок-музичар, член на групата „Азра“
*Мајк Зафировски (1954) — стопанственик, менаџер и советник на американскиот претседател Џорџ В. Буш
*Иван Џепароски (9 мај 1958) — македонски поет, есеист и преведувач
*Катерина Коцевска (11 април 1959) — македонска театарскa, филмскa и телевизискa глумица
*Милчо Манчевски (18 октомври 1959) — македонски филмски режисер, сценарист, писател, фотограф
*Тихомир Бачовски (16 февруари 1960 — 3 септември 2018, Скопје) — македонски режисер
*Силвија Стојановска (1960) - македонска театарска, филмска и телевизиска глумица
*Драган Спасов - Дац (20 април 1963) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец
*Игор Џамбазов (15 јули 1963) — македонски глумец, шоумен, ТВ водител, музичар, писател, режисер на музички спотови и текстописец
*Сузана Спасовска (24 август 1964) — македонска фолк пејачка
*Марија Кондовска (родена на 20 јануари 1965) — македонска театарскa, филмскa и телевизискa глумица
*Сенко Велинов (15 мај 1965) — македонски глумец
*Дарко Панчев (7 септември 1965) — фудбалер
*Сашо Гигов - Гиш (5 декември 1968) — македонски поет, есеист и естраден уметник
*Милчо Манчевски (18 октомвр) 1969) — македонски филмски режисер, сценарист, писател и фотограф
*Никола Груевски (31 август 1970) — македонски политичар и поранешен премиер на Република Македонија
*Симон Трпчески (18 септемвр) 1979) — истканат македонски класичен пијанист
*Андријана Јаневска ( 6 декември 1981) — позната македонска пејачка и музичарка
**Доселени во Скопје:**

* Олга Александрова Давидовиќ — учесник во НОВ на Македонија

## Флора и фауна
Според пописот на бели штркови, организиран на цела територија на Македонија во 2024 година, во Скопје имало шест гнезда во кои биле забележани 3 возрасен штрк и 3 млади единки. Поточно, во Горно Лисиче имало четири гнезда во кои биле забележани 1 возрасен штрк и 2 млади единки, додека во населбата Драчево имало 2 гнезда со 2 возрасни штркови и 1 млада единка.

## Скопје како мотив во уметноста и во популарната култура
### Скопје како мотив во книжевноста
* „Ќе те питам, бабо“ — македонска народна песна.
* „Стар сум во Скопје“ - книга на српскиот писател Давид Албахари.
* „Скопје сонува“ — песна на македонскиот поет Јозо Т. Бошковски од 1981 година.
* „Партизанската улица“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.
* „Водно“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.
* „Скопје“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1953 година.
* „Што е Скопје?“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.
* „Камениот мост-постела“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.
* „Вечности долги по 45 минути“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.

### Скопје како мотив во музиката
* „Скопје“ — песна на македонската рок-група Леб и Сол од 1987 година.
* „Скопјанка“ — песна на македонската група ПМГ Колектив од 2007 година.
* „Ние сме од Скопје“ — песна на македонската група ПМГ Колектив од 2008 година.
* „Скопје“ - музички албум на македонската група ПМГ Колектив од 2017 година.
* „Песна за Скопје“ — македонска детска песна од 1974 година.
* „Зборувај за Скопје“ — песна на Нина Спирова.
* „Песна за Скопје“ — песна на Велко Трпчевски.
* „Архив на Град Скопје“ — песна на македонската рок-група Funk Shui.
* „Рапсодија за Скопје“ — композиција на македонскиот композитор Александар Џамбазов.

## Збратимени градови
Скопје е збратимено со следниве градови:

## Галерија


Податотека:Црква св. Богородица во Скопје.jpg|Црквата „Рождество на Пресвета Богородица“ во Скопје
Податотека:Trijumfalna vrata, Skoplje06644.JPG|Порта Македонија
Податотека:Makedonski Naroden Teatar 2013 13.JPG|Македонски народен театар
Податотека:Philip II Arena 2017.jpg|Националната арена „Филип II“
Податотека:Krzyz na Wodno.jpg|Милениумски крст
Податотека:Skopje, Stará železniční stanice, dnes muzeum.jpg|Старата железничка станица, денес Музеј на Град Скопје
Податотека:Monument to Fallen heroes for Macedonia (11).jpg|Споменик на паднатите борци за Македонија во Скопје
Податотека:Osloboditelite na Skopje, Macedonia.jpg|Споменик на ослободителите на Скопје
Податотека:Panorama so Zelezen most.jpg|Слики од старо Скопје: Панорама на Скопје, во преден план се гледа Железниот мост.
Податотека:Evrejsko maalo, del.jpg|Еврејско маало, улица Маршал Тито
Податотека:Novo maalo, Skopje.jpg|Ново маало, 1960-те години
Податотека:Pajko maalo, kej.jpg|Пајко маало, кеј Димитар Влахов
Податотека:Krangova palata, pred rusenje.jpg|Крангова палата, пред рушење, оштетена од земјотресот во 1963 година
Податотека:Centarot na Skopje pred zemjotresot.jpg|Поглед кон центарот на Скопје меѓу двете светски војни
Податотека:Kameni Most, Skopje.tif|Офицерскиот дом и Камениот мост за време на српската управа на Скопје.
Податотека:Градот Убав.jpg|alt=Галерија на отворено „Градот Убав“ во ГТЦ|Галерија на отворено „Градот убав“ во сутеренот на Градскиот трговски центар.
Податотека:Саат-кула во Скопје.jpg|Саат-кулата во Старата скопска чаршија
Податотека:Panoramic view of Skopje from Vodno mountain.jpg|Панорама на Скопје, гледано од Водно



## Поврзано
* Град Скопје
* Градоначалник на Град Скопје
* Почесни граѓани на Град Скопје
* Данило Коцевски - историчар на градот Скопје

## Наводи

; Забелешки
# Следно↑ Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.

## Надворешни врски

;Општо
* "Скопье. Исторически бележки" - Историја на градот Скопје од ВМОРО револуционерот од с. Ваташа Димитар Попандов
* Официјална страна на Град Скопје
* град.ск  — мултимедијален портал на Скопје
* Скопје пред земјотресот на англиски јазик.
* Историски и денешни аспекти на Скопје 
* Старо Скопје 
* Музеј на Град Скопје 
* Аеродроми во Македонија- Александар Велики

;Земјотресот од 1963
* Сеќавања за катастрофалниот земјотрес во Скопје  
* Страотни слики - сведоци на една голема трагедија , од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце"
* Македонското културно-историско наследство под урнатини , од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце"
* Турските турбиња, анови и џамии станаа само камени купови , од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце"
* Само пукнатини и руини од монументалните градби , од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце"
* Значајни архитектонски објекти-жртви на природната сила , од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце"
* Неколку дена по трагедијата на македонското тло , од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце"

;Туризам и комплетен преглед на градот
* Скопје - туристички портал 
* Страница за Скопје 
* Туристички водич за Скопје на англиски.
* 360° Визуелна прошетка низ Скопје
* Туристички водич за Скопје 

;Слики
* Галерија слики за Скопје од mitatos
* Разгледница од Скопје, по повод земјотресот 1963 година, Слободан Јаќоски
* Слики за Скопје
* Фото галерија за Скопје 

Категорија:Главни градови во Европа
*