Словенечка демократска партија

**Словенечката демократска партија (**поранешна **Социјалдемократска партија на Словенија)** — конзервативна парламентарна партија; исто така е една од најголемите партии во Словенија, со околу 30.000 пријавени членови во 2013 година.

Таа била опишана како националистичка и десничарска популистичка, опфаќала и национален,социјален конзервативизам. Предводена од поранешниот премиер на Словенија Јанез Јанша, СДС е член на Европската народна партија, Центристичката демократска интернационала и Меѓународната демократска унија.

СДС потекнува од словенечкото антикомунистичко продемократско дисидентско синдикално движење од доцните 1980-ти. **Социјалдемократскиот сојуз на Словенија** (подоцна  бил преименуван во Социјалдемократска партија, а во 2003 година, Словенечка демократска партија) најпрво бил предводен од синдикалистот Франс Томшич, потоа од истакнатиот словенечки про-независно и продемократски дисидент Јоже Пучник, кој поднел оставка во 1993 година. Партијата била дел од коалицијата Демократска опозиција на Словенија (ДЕМОС).

## Историја

### Потекло
Словенечката демократска партија се развила од спојувањето на две различни политички партии, како правен наследник на Социјалдемократскиот сојуз на Словенија и на Словенечкиот демократски сојуз, членки на партиите на Демократската опозиција на Словенија (DEMOS) кои ја поразиле Комунистичката партија на Словенија првите избори.

Социјалдемократскиот сојуз на Словенија произлегла од независно, антикомунистичко синдикално движење кон крајот на 1980-тите. Нејзиниот прв претседател бил синдикалниот водач Франс Томшич, кој во декември 1987 година организирал штрајк на работниците што довело до формирање на независен синдикат, Неодвисност, следејќи го примерот на движењето Солидарност во Полска, и во 1989 година, партијата (која била првата опозициска партија во поранешниот комунистички свет). Томшич бил сменет како лидер од Јоже Пучник подоцна истата година, додека СДУ била преименувана во Социјалдемократска партија на Словенија (СДС). Пучник бил поранешен дисидент кој бил принуден да емигрира во Германија како политички егзил во 1960-тите.

Словенечкиот демократски сојуз бил основан во јануари 1989 година како опозиција на Комунистичката партија на Словенија, нагласувајќи го воспоставувањето на владеењето на правото и почитувањето на човековите права и основните политички слободи, почитувањето на правата на малцинствата и евроатлантската интеграција (Европската унија и НАТО).

Во 1991 година, по конфликтот меѓу раководството и членството на СДУ, Словенечкиот демократски сојуз се поделил на две партии : социјал-либералното крило ја основал Демократската партија (ДСС), додека конзервативната фракција ја основал Националната демократска партија (НДС). Иако Социјалдемократската партија претрпела јасен пораз на изборите во 1992 година, едвај влегувајќи во Парламентот, таа формирала коалиција со победничката Либерална демократија на Словенија (ЛДС) и влегла во кабинетот на Јанез Дрновшек.

### Популистички пресврт
По 2000 година партијата аплицирала за членство во Европската народна партија (ЕПП). Промената кон десница кулминирала со промената на името во 2003 година од Социјалдемократска партија во Словенечка демократска партија. Партијата била опишана како либерално-конзервативна или конзервативно-либерална во идеолошка ориентација.

Радикалниот популизам, националистичките,  и ксенофобичните напади на партијата биле забележани и од политичките аналитичари. Дури, локалната словенечка католичка црква ја поддржала повеќе од било која друга словенечка политичка партија. Иако не е била номинално христијанска партија, локалната црква целосно и безусловно застанала зад неа.

#### Внатрешни работи
Владата вовела мерки за надзор и за намалување на овластувањата на Словенечката агенција за разузнавање и безбедност . Мерките биле остро прекорувани од опозицијата и сегменти од печатот како обид за дискредитација на тајната разузнавачка служба и фрлање негативна сенка врз политиките на претходните влади.  

### 2008–2011: во опозиција
На парламентарните избори во 2008 година (одржани на 21 септември 2008 година) тесно загубиле од социјалдемократите, дотогаш главната опозициска партија. Изгубила и едно место во словенечкиот парламент, паѓајќи на 28.

### Популизам
За време на европската мигрантска криза, СДС нагло ја засилила својата националистичка популистичка реторика. Партијата излегла во опозиција на мигрантските квоти и се залагала за пренасочување на финансиските ресурси од невладините кон безбедносни трошоци. Јанша ја критикувала и „дегенеративната левица“. Жестоката реторика на партијата и наводите за коруптивни практики довеле до „загриженост меѓу меѓународните набљудувачи за насоката на Словенија, која генерално се сметала за регионална успешна приказна“ бидејќи СДС била на врвот на анкетите за парламентарните избори во 2018 година.

### Внатрешна политика

#### Економската политика
СДС бил опишан како широко пропазарен, и неговите економски политики беа окарактеризирани како неолиберални. СДС се залагала за пониски даноци и забрзување на напорите за приватизација.

#### Социјална политика
СДС вовела законодавство што дозволувало истополови граѓански заедници додека биле во владата, но биле спротивставени на признавањето на истополовните бракови. Премиерот Јанша бил еден од ретките лидери на ЕУ кои експлицитно го поддржале правото на унгарската влада да забрани прикажување на ЛГБТ лица и теми во медиумите што може да ги видат децата.

#### Образовна политика
СДС се залага за воведување образовни програми со кои би било воведено „патриотско образование од градинка до средно училиште“. Партијата смета дека сите трошоци за задолжителните наставни програми во приватните училишта треба да ги сноси државата.

## Наводи

Категорија:CS1-одржување: друго
Категорија:Статии со извори на словенечки (sl)
Категорија:Политички партии од Словенија