Кетрин Филипс

**Кетрин** или **Катерина Филипс** (; 1 јануари 1631/2 — 22 јуни 1664), позната и како **Неспоредливата Оринда** — англо-велшка ројалистичка поетеса, преведувачка и книжевна жена. Таа стекнала слава како преведувачка на *Помпеја* и *[[Хорациј (драма на Пјер Корнеј)|Хорациј]]* од Пјер Корнеј, како и за нејзините изданија на поезија по нејзината смрт. Таа била високо ценета од многу значајни подоцнежни писатели, вклучувајќи ги Џон Драјден и Џон Китс, како влијателна личност.

## Рани години
Кетрин е родена во Лондон како ќерка на Џон Фаулер, презвитеријански трговец со ткаенини од Баклерсбери, во близина на реката во Лондон Сити, и на Кетрин Оксенбриџ, чиј татко работел во медицинската професија. Се смета дека Кетрин имала силна меморија и била интелектуално напредна, а според еден нејзин братучед, можела да ја чита Библијата пред четиригодишна возраст. Дополнително, таа стекнала извонредна течност во зборувањет на неколку јазици. По смртта на нејзиниот татко, таа се преселила во Велс со нејзината штотуку омажена мајка. Таа посетувала интернат од 1640 до 1645 година, каде што почнала да пишува стихови во круг на пријатели и да ги цени француските романси и драмите „Кавалиер“ од кои подоцна ќе избере многу од имињата што им ги давала на членовите на нејзиното Друштво на Пријателството. Ова училиште, водено од г-ѓа Салмон, се наоѓало во Хакни, жариште на женското образование во тоа време.

Филипс, исто така, се повлекла од презвитеријанските традиции, и во религијата и во политиката, станувајќи член на Англиканската црква, како и страствен обожавател на кралот и неговата политика. 

Во 1648 година, кога имала шеснаесет години, Кетрин Фаулер се омажила за велшкиот парламентарец Џејмс Филипс. Возраста на Џејмс Филипс била предмет на одреден спор, бидејќи долго време се сметало дека имал 54 години на денот на нивната венчавка, што го направило 38 години постар од Кетрин. Сепак, се смета дека нивниот пронајден венчален извод оттогаш покажал дека Џејмс Филипс всушност имал само 24 години во времето на нивното склучување на бракот.  Двојката имала две деца, вклучувајќи син по име Хектор, кој не живеел подолго од детството. Тој бил погребан во Лондон во 1655 година. Смртта на Хектор била тема на некои од нејзините подоцнежни песни, како што се „*Епитаф за нејзиниот син Х.П. во црквата „Св. Сит*“ и „*За смртта на моето прво и најдраго дете*“.

## Живот и кариера
мини|Гравирана биста на Кетрин Филипс
Друштвото на Пријателството има свои корени во култот на неоплатонската љубов увезена од континентот во 1630-тите од француската сопруга на Чарлс I, Хенриета Марија. Членовите усвоиле псевдоними извлечени од француските пасторални романси или драми на Кавалер. Филипс во своето Друштво на Пријателството ги драматизирала идеалите, како и реалноста и неволјите на платонската љубов. Така, Друштвото помогнало да се воспостави книжевен стандард за нејзината генерација и самата Оринда како модел за писателките што ја следеле. Нејзиниот дом во Приоратот, Кардиган, Велс, станал центар на Друштвото на пријателството, чии членови биле познати меѓусебно по пасторални имиња: Филипс бил „Оринда“, нејзиниот сопруг „Антенор“, а Сер Чарлс Котерел „Полиарх“. „Неспоредливата Оринда“, како што ја нарекувале нејзините обожаватели, била сметана за апостол на женското пријателство и инспирирала голема почит.  Таа била широко сметана за пример за идеалната жена писател: доблесна, пристојна и чесна. Честопати била споредувана со посмелата Афра Бен, на штета на втората. Нејзините песни, често повремени, обично ги слават рафинираните задоволства на платонската љубов. Џереми Тејлор во 1659 година ѝ го посветил својот *„Разговор за природата, функциите и мерките на пријателството“*, а Каули, Хенри Вон, грофот од Роскоммон и грофот од Корк и Орери го прославувале нејзиниот талент. 
лево|мини|297x297пкс|Страница од ракописна копија од поезијата на Филипс, околу 1670 година.
Во 1662 година таа заминала во Даблин за да го оствари барањето на својот сопруг за одредени ирски имоти, кои, поради минатите парични инвестиции на нејзиниот покоен татко во британската војска, биле во опасност да ги изгубат. Таму го завршила преводот на „*Помпеја“* од Пјер Корнеј, продуциран со голем успех во 1663 година во театарот Смок Алеј, и отпечатен истата година и во Даблин и во Лондон,  под наслов *„Помпеја“*. Иако и други жени преведувале или пишувале драми, нејзиниот превод на *„Помпеја“* отворил нови патишта како прва римирана верзија на француска трагедија на англиски јазик и прва англиска драма напишана од жена која била изведена на професионална сцена. Во 1664 година, било објавено издание на нејзината поезија насловено како *„Поеми од неспоредливата г-ѓа К.П.“*; ова било неовластено издание во кое биле направени неколку сериозни грешки. Во март 1664 година, Филипс отпатувала во Лондон со речиси завршен превод на *[[Хорациј (драма на Пјер Корнеј)|„Хорациј“]]* од Корнеј, но починала од сипаници. Таа била погребана во црквата „Свети Бенет“, подоцна уништена во Големиот пожар во Лондон.

## Прием и наследство
По нејзината смрт, во 1667 година било отпечатено овластено нејиното издание на поезијата насловено како *„Песни од најзаслужено почитуваната г-ѓа Кетрин Филипс, неспоредливата Оринда“*. Изданието ги вклучувало нејзините преводи на *Помпеја* и *Хорациј*.

Едвард Филипс, кој бил внук на Џон Милтон, ја поставил Кетрин Филипс високо над Афра Бен, пишувајќи во *„Theatrum poetarum“* (1675), список на главните поети од сите векови и земји, дека таа била „*најаплаудираната... поетеса на нашата нација*“.

Книжевната атмосфера на нејзиниот круг е зачувана во одличните *Писма од Оринда до Полиарх*, објавени од Бернард Линтот во 1705 и 1709 година. Полиарх (Сер Чарлс Котерел) бил водител на церемониите на дворот на во времето на реставрацијата, а потоа ги превел романсите од Ла Калпренде. Филипс имал две деца, од кои едното, Катарин, станала сопруга на „Луис Воган“ од Болстон, Пембрукшир. Според Госе, Филипс можеби бил автор на томот *Женски песни ...* *напишани од Ефелија*, кои се во стилот на Оринда,  иако други научници не го прифатиле ова.

Преводите и песните на Филипс разгледуваат прашања за политичкиот авторитет и ги изразуваат нејзините монархистички верувања. Нејзиното дело, исто така, ја разгледува природата и вредноста на пријателството помеѓу жените. Постоеле шпекулации дали нејзиното дело може да се опише како лезбијско. Нејзините претстави за женското пријателство се интензивни, дури и страсни. Таа самата секогаш инсистирала на нивната платонска природа и ги карактеризира своите врски како „*средба на души*те“, како во овие редови од „*До мојата одлична Лукасија, за нашето пријателство*“Хариет Андреадис тврдел дека „*нејзините манипулации со конвенциите на машката поетска дискусија претставуваат форма на лезбејско пишување*“.  Сепак, постојат голем број на критичари кои не веруваат дека поезијата на Филипс е индикативна за нејзината сексуалност. На пример, дебатирајќи за „До одличната Луказија“, Марк Левелин тврди дека сликата прикажана од говорникот е „*лишена од секаков сензуален апетит, би можела да стане пат кон разбирањеи на крајот мистично соединување со божествената љубов и убавина*“ (447). Андреадис напишал: „пријателството овде не е ништо помалку од мешање на душите, интимност на срцата споени во тајност и чување на меѓусебните тајни, возвишено воздигнувајќи ги пријателите до такви екстази што ги сожалуваат световните задоволства и моќи на светските владетели“ (529).

*„По двојното убиство на кралот Чарлс“* е пополитички ориентирано дело од поголемиот број на други нејзини дела од овој временски период, иако таа често се поврзува со класа поети наречени монархистички или кавалерски поети, забележувајќи ја нивната политичка симпатија кон ројалистичката кауза, оние кои ја поддржувале монархијата на кралот Чарлс I за време на Англиската граѓанска војна и последователниот англиски интеррегнум.

## Влијанија
Таа ја инспирирала фигурата на „Оринда“, постара вдовица, преосетлива на љубовните прашања, а самата жртва на љубовта кон жена, во италијанската трагедија од 1671 година *„Ил Кромуеле“* (Кромвел), која била напишана од Џироламо Грацијани, сместена во Англија за време на Граѓанската војна.

## Премиера на ''„Помпеј“''
На 10 февруари 1663 година, адаптацијата на Филипс на француската поетска трагедија, „*Помпеј“* од Пјер Корнеј, била премиерно изведена во Смок Алеј. Премиерата ила значајна по своите политички призвуци, како и по присуството на поручникот од Ирска во публиката. Исто така, присуствувале и театарски посетители од сите класи. Некои католици, лојални на монархијата по војната и кои сакале да ги вратат своите земјишта за своите семејства. Други во публиката биле протестанти и се чувствувале дека имаат право на истите земјишта врз основа на ветувањата дадени на нив. Поради напнатата политичка клима во Ирска, театарот бил добредојдено бегство од овие политички комплицирани католичко-протестантски односи, по Англиската граѓанска војна и освојувањето на Ирска од страна на Кромвел. Претставата започнала со директен херојски куплет што сугерира идеја за двајца соперници кои наоѓаат успешен компромис:***„*** *Моќните ривали, чиј деструктивен бес*

 *Дали целиот свет се вклучи во цивилното оружје,*

 *Сега се согласија и двајцата го прават нивниот избор,*

 *Да им ја одреди судбината Твојот Глас.“*

 Оригиналниот говорник на премиерата не спомнал специфични детали за претставата што се наоѓаат во сценариото во овој вовед, дозволувајќи им на публиката да претпостави дека текстот би можел да биде насочен кон актуелните политички настани. Постојат гласини дека Филипс била или во публиката или можеби самата била глумица во претставата.

## Сексуалност
Помеѓу критичарите постојат шпекулации за сексуалноста на Кетрин Филипс, особено за врските што ги имала со некои од нејзините пријателки. Книжевните критичари честопати истакнуваат сугестии за женска интимност и еротизам во делото на Филипс. Всушност, голем дел од нејзините песни се напишани за другите членови на Друштвото на пријателството, Ен Овен и Мери Обри, кои се познати под имињата Луказија и Розанија, соодветно. Серија писма разменети од Филипс и нејзиниот пријател Сер Чарлс Котерел помеѓу 6 декември 1661 и 17 мај 1664 година биле пронајдени и објавени во 1705 година, под наслов *„Писма од Оринда до Полиарх“.* Навестувања за наклонетоста на Филипс кон Овен може да се најдат низ целата оваа преписка, особено во рамките на размена што се однесува на обидот на Филипс да го убеди Овен да се ожени со Сер Чарлс за да ја задржи во близина, бидејќи Овен во тоа време бил свршен и планирал да се пресели во Даблин со Маркус Тревор. Овој обид на крајот ќе се покаже како неуспешен.

## Наводи

### Извори
* 
* "Philips, Katherine". *The Bloomsbury Guide to Women's Literature*. Claire Buck, ed. New York: Prentice Hall, 1992. 911.
* "Philips, Katherine". *British Women Writers: a critical reference guide*. Janet Todd, ed. London: Routledge, 1989. 537–538.
* "Philips, Katherine". *The Broadview Anthology of British Literature: The Renaissance and the Early Seventeenth Century Volume 2*. Joseph Black, ed. Ontario: Broadview Press, 2006. 785–786.
* 
* 

## Понатамошно читање
*Gosse, Edmund. *Seventeenth Century Studies* (1883).
*Hageman, Elizabeth H. "Treacherous Accidents and the Abominable Printing of Katherine Philips's 1664 Poems." *New Ways of Looking at Old Texts, III*. n.p.&nbsp;2004. 85–95.
*Limbert, Claudia A. "Katherine Philips: Controlling a Life and Reputation". *[[South Atlantic Review]]* 56.2 (1991): 27–42.
*Llewellyn, Mark. "Katherine Philips: friendship, poetry and neo-platonic thought in seventeenth century England." *[[Philological Quarterly]]* 81.4 (2002): 441+. Academic OneFile. Web. 13 Mar 2010.
*Matthew, H. C. G., and B. Harrison, eds. *The Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford: Oxford UP, 2004. Web.
**Poems, By the Incomparable Mrs K. P.* appeared surreptitiously in 1664 and an authentic edition in 1667.
*Prescott, Sarah. "Archipelagic Coterie Space: Katherine Philips and Welsh Women’s Writing". *Tulsa Studies in Women's Literature*. (2013)
*Robinson, David Michael. "Pleasant conversation in the seraglio: lesbianism, platonic love, and Cavendish's Blazing World." *Eighteenth Century: Theory and Interpretation* 44 (2003): 133+. Academic OneFile.
*Stone Stanton, Kamille. "'Capable of Being Kings': The Influence of the Cult of King Charles I on the Early Modern Women's Literary Canon". New Perspectives on the Eighteenth Century.  
*Stone Stanton, Kamille. "'Panting Sentinels': Erotics, Politics and Redemption in the Friendship Poetry of Katherine Philips." Comitatus: A Journal of Medieval and Renaissance Studies.  
*Trolander, Paul and Zeynep. Tenger. "Katherine Philips and Coterie Critical Practices." *Eighteenth-Century Studies*. 37.3 (2004): 367–387.
* Shopland, Norena "The Welsh Sappho" *Forbidden Lives: LGBT stories from Wales* Seren Books (2017)

## Надворешни врски

* 
* 
* Audio: Robert Pinsky reads "A Married State" by Katherine Philips
* Katherine Philips at Luminarium.org
* Transcriptions of Katherine Philips's poems

Категорија:Англиски драматурзи
Категорија:Англиски преведувачи
Категорија:Англиски поети
Категорија:Англиски писатели
Категорија:Починати во 1664 година
Категорија:Родени во 1630-тите