Рудник Межица

десно|мини|250x250пкс| Редок минерал вулфенит од рудникот Межица
**Рудник за олово и цинк Межица** — еден од најстарите рудници во Европа, со првите документирани споменувања кои датираат од 1665 година. Сместен во долината Межица во Словенија, одиграл значајна улога во словенечката рударска историја.

## Историја
Рударските активности во областа Межица можат да се проследат дека водат потекло уште во античко време кога Римјаните првпат откриле рудни наоѓалишта во регионот. Меѓутоа, дури во 15 век екстракцијата на олово почнала да добива на значење. Најраните пишани записи за ископ на олово во словенечка Корушка, веројатно под планината Печа, датира од 1424 година кога е документирана во книшката на војводата Ернест од Австрија.

Во 1620 година, ковачот и рудар по име Мелхиор Пуч од долината Лавамунд се населил во Чрна и ги префрлил своите рударски концесии за две печки за топење во регионот. Во 1624 година, топилниците биле продадени на грофот Х.Л. Турн од Блајбург. Во 1665 година, била издадена првата официјална дозвола за рударски операции, со што било означено официјалното основање на рудникот за олово и цинк Межица. Во текот на следните неколку векови, рудникот доживеал периоди на проширување и развој, како и привремени прекини поради различни фактори.

Во текот на 19 век, особено откако рудникот Межица станал под власт на Илирските провинции на Наполеон во 1809 година, бил воведен значителен напредок во рударските техники и операции. Рударската компанија Брунер-Компош направиле револуција во индустријата со имплементирање на модерни технологии, што резултирало со зголемено производство и ефикасност.

Во 1871 година е основана компанијата Блајбергер рударски сојуз и во 1889 година ги презела сите рударски операции во областа Межица. Фокусот на компанијата се префрлил на преработка на руда во блискиот град Жерјав по 1896 година. До почетокот на 20 век, рудникот Межица станал истакнат производител на олово, со неговото производство сочинувало приближно 1% од вкупното производство на олово во светот по Првата светска војна.

Помеѓу 1898 и 1965 година биле изградени десет електрани, а само двете најголеми сè уште работат под земја. Во 1907 година, со спојувањето на хидроцентралите во Жерјав, Подпеца и Долна Сушица, во Словенија бил основан првиот систем на електрани со паралелна работа.  Од 1917 до 1934 година, рудникот имал и своја железничка пруга со тесен колосек која се протегала на 13 километри од Преваље до Жерјав. Во 1921 година, англиската компанија Сентрал Јуропиан Мајнс Лимитед го купила рудникот, со што донеле дополнителни унапредувања и инвестиции. По Втората светска војна, рудникот бил национализиран. Меѓутоа, со исцрпувањето на резервите на руда, рударските активности престанале во 1994 година. Топилницата за олово и фабриката за батерии поврзана со рудникот, наместо тоа, преминале на увоз на олово.

## Туризам
Денес, рудникот за олово и цинк Межица е претворен во музеј и нуди различни туристички атракции. Некои од значајните карактеристики и активности вклучуваат:

**1.** **Тура низ рудникот:** Посетителите можат да тргнат на патувања со водич кои обезбедувале увид во историските методи на рударство користени во рудникот Межица. Турата вклучува посета на тунелот Гланчник, кој се протега приближно 3,5 километри, каде што е прикажана рударската опрема користена во различни периоди. Оттаму, посетителите можат да се качат на рударски воз кој ги носи до делот Моринг од рудникот, по што следи пешачка патека долга 1,5 километар до повисоко ниво.

**2.** **Подземен велосипед:** Возбудлива авантура ги очекува велосипедистите додека се движат низ напуштените руднички тунели под водство на искусни туристички водичи. Опремени и во парови, учесниците можеле да истражуваат над пет километри подземни велосипедски патеки, поврзувајќи различни долини во регионот. Велосипедската патека започнува во Игрчево, кај Чрна на Корошкем, а завршува кај Брег кај Межица. 

## Наводи

Категорија:Рудници за олово во Словенија
Категорија:Геологија на Словенија