open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Федир Панчук

**Федир Панчук** (; роден 3 мај 1954, во село Свердливка, *сега Пенкивка*, Липовечки реон Липовец, Виничка област)&nbsp;- украински уметник и писател. Почесен уметнички работник на Украина.

## Биографија
Роден е на 3 мај 1954 година во селото Пенкивка, Липовечки реон, Виничка област.

Во 1979 година дипломирал на Филолошкиот факултет на Педагошкиот институт во Виница. Работел како учител во осумгодишното училиште во селото Нова Прилука, особено на своите ученици им го посветил романот „Педагошки тест“. Дипломирал и на Факултетот за сликарство на Московскиот кореспондентен народен универзитет за уметности .

Во 1991 година бил избран за претседател на огранокот на Виница на Националниот сојуз на мајстори на народната уметност на Украина.

Работел како директор на музејот на Михајло Коцјубински во Виница (назначен во 1999 година). Автор на многу литературни и уметнички проекти, кои беа успешно спроведени на музејот.

Во 2006 година отворил своја уметничка галерија во училиштето во селото Козинци, каде што студирал, што се наоѓа во зградата на поранешниот дворец Раковски.

Од 2007 г. член на Националниот сојуз на новинари на Украина.
Ridnya and Fedir Panchuk art works.jpg|Дела на Федор Панчук на III Меѓународен фестивал на народна уметност "Цвет, Новосилко, родна земја!"
Wikitrip around Turbiv during WikiConference 2021 — 33.jpg|Галерија во училиштето во селото Козинци


## Извори

* «АртАномалія» Федора Панчука (Вересень 2017&nbsp;р.)
* Федір Панчук, Автобіографія 
* Панчук Федір Васильович, «Вінницький обласний центр народної творчості»
* Панчук Федір Васильович: «Півтори сотні персонажів на одному полотні»
* Від Малевича до Бенксі: пленер авангардистів у музеї Коцюбинського
* Панчук Ф. Відлуння.&nbsp;— Вінниця: ТОВ «ТВОРИ», 2021.&nbsp;— 124 с.&nbsp;— ISBN 978-966-949-898-4

## Врски
* Општината Турбив достојно се претстави на меѓународниот фестивал за народна уметност „Цвет, Новосилко, родна земја! // Општина Турбив

## Наводи

Категорија:Родени во 1954 година
Категорија:Родени на 3 мај
Категорија:Украински писатели
Категорија:Уметници
Јанош Тот

**Јанош Тот** (Вршац, 16 јуни 1961 - Белград, 30 октомври 2013) бил српски театарски, телевизиски и филмски глумец.

## Биографија
Јанош Тот е роден во Вршац на 16 јуни 1961 година. Се запишал на Академијата за уметности, отсек за глума во Нови Сад, во класата на професорот Дејан Мијач. Додека бил на Академијата, почнал да игра во Српскиот народен театар во Нови Сад. Дипломирал во Суботица со претставата Колку ви е драго.  Постојан член бил на Театарот Теразије е од 1990 година, а гостувал и во други театри.

Како правак на драмата играл во бројни театарски претстави како: Ноќта на лудаците во Господска улица, Битката кај Сењак, Зимскиот дворец, Три белградски фртали, Лукреција или ждеро, Алан Форд, Кукла од насловна страна, Бакни ме Кејт, Јубилеј, Генерална проба на самоубиство, Маратонците го трчаат почесниот круг и други. Имал забележителни улоги и во телевизиски серии, од кои најпознати се Мојот роднина од село (2008-2011) и Звездара (2013).

Починал по кратко и тешко боледување на 53-годишна возраст на 30 октомври 2013 година. Комеморацијата по повод неговата смрт се одржала во Театарот Теразије, а погребан е на Ново бежаниските гробиштата на 2 ноември [2013 година.

## Филмографија

## Награди

* Награда Статуета на Ќуран на Деновите на комедијата во Јагодина, за најдобра улога во претставата Јубилеј. 2001 година
* Награда на Статуета Ќуран на Деновите на комедијата во Јагодина, за најдобри улоги во претставите Генерална проба на самоубиство и Маратонците трчаат почесен круг 2009 година
* Награда за најдобро глумечко остварување во претставата Лажа и паралажа, на средбите на војводинските театри.

## Наводи

## Надворешни врски
*  на сајтот IMDb (јазик: англиски) 
* Јанош Тот на ПОРТ

Категорија:Југословенски глумци
Категорија:Српски глумци
Категорија:Починати во 2013 година
Категорија:Родени во 1961 година
Куќа на Климе Банде

**Куќа на Климе Банде** (**Куќа на Бандеви**) или **Куќа на ул. „Маршал Толбухин“ бр. 1** — стара куќа во Охрид, изградена во XVIII век. Претставува редок пример за зачувана староградска архитектура во градот прогласена е за значајно културно наследство на Македонија.

## Местоположба
Куќата е сместена во стариот дел на Охрид, на улица „Илинденска“ бр. 15 (алтернативно бр. 13), северно од црквата „Св. Софија“, на раскрсницата со улицата „Цар Самоил“. Била сопственост на Климе Банде.

## Архитектура
Поради поставеноста на теренот, градбата има три влеза на три различни нивоа — главниот е од улицата „Илинденска“ на ниво на приземјето, потоа има влез од улицата „Цар Самоил“ на повисоко ниво и уште еден од „Цар Самоил“ во заграденото дворче на ниво на првиот кат.

Приземјето е сочинето од два дела — северен и јужен, првично поврзани со две скалишни крила кои започнуваат на различни нивоа. Јужниот дел содржи влезен трем со чешма, тоалет и керал, како и дуќан на аголот од улиците, кој нема топла врска со станбениот простор на куќата. Северниот дел е делумно вкопан во теренот и претставува единствена просторија „потон“ со влез од ул. „Цар Самоил“.

На првиот кат има чардак, зимска и летна кујна, одаја и моминска одаја во која се собирале жените и се занимавале со рачна работа како плетење и везење. Во зимската кујна има ѕидан камин и повеќе вградени долапи, додека пак од летната кујна се излегува во дворчето, каде е и надворешниот тоалет.

На вториот кат има две гостински соби и отворен чардак на исток.

Приземјето е изградено од камен, а катовите се бондручни. Покривот е дрвен со турски ќерамиди. Подовете на приземјето се камени, а на катовите се од даски. Фасадата има еркер на исток потпрен со дрвени косници, експониран оџак и дрвени опшивки. Градбата е бојадисана темноокер.

## Куќата пред обновувањето

Ohrid - panoramio (43).jpg|
Stara kukja,Ohrid.jpg |
Улица Илинденска Охрид.JPG |
Old house in Ohrid, Macedonia.jpg |


## Поврзано
* Културно наследство на Македонија во Општина Охрид

## Наводи

## Надворешни врски

Климе Банде
Климе Банде
Зона Замфирова (филм)

***Зона Замфирова*** е српски филм од 2002 година кој претставува љубовна приказна меѓу членовите на различни општествени слоеви, кујунџијата Мане (Војин Четковиќ) и богатата ќерка Зона (Катарина Радивојевиќ), сместена во амбиентот на Ниш од крајот на 19 век.

Замислен многу амбициозно, филмот ги надмина сите очекувања во поглед на гледаноста и заработката, а според некои извори станал и најгледаниот српски филм на сите времиња.

Филмот бил премиерно прикажан на 31 октомври 2002 година во Белград.

## Синопсис
Филмот ја следи судбината на хероината Зона, ќерка на чорбаџија која е вљубена во кујунџијата Мане. Кога тетка Дока ја бара раката на Зона за Мане, тој е одбиен и повреден до смрт. Тој се одмаздува и неговата одмазда директно влијае на угледот на Зона... Но, љубовта знае како да ги надмине сите препреки и двајца љубовници наоѓаат начини да се спојат...

## Улоги

## За филмот
*Зона Замфирова* е најгледаниот српски филм од 2002 година, со 1.082.052 гледачи во српските кина. Филмот е снимен во формат 16:9, а издаден е примерок од филмот 4:3, специјално за телевизија. Филмот има 5,1 Dolby Digital звук.

Филмот е снимен од 18 јуни до 22 јули 2002 година во Ниш, Пирот и Сокобања.

## Награди

* Наградата за најдобар Глумечки пар на годината, по избор на читателите на ТВ Новости, ја добија Катарина Радивојевиќ за улогата на Зона и Војин Четковиќ за улогата на Мане на Филмските средби во Ниш во 2003 година.

## ДВД издание
ДВД изданието на филмот беше објавено на 1 октомври 2003 година. Содржи посебни додатоци, како што се: Избор на сцени, доживувања од снимањето, трејлер, интервјуа со режисерот и глумците, фотогалерија, репортажа од премиерата на филмот во Сава Центар и музички спотови.

## Наводи

## Надворешни врски

*  на веб-страницата IMDb (јазик: англиски)
* Бугарска страница на љубителите на овој филм&#x5B; ** &#x5D;

Категорија:Комични филмови
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови од 2002 година
Жикина династија

**„Жикина династија“** — југословенски филм од 1985 година, во режија на Зоран Чалиќ. Филмот е седмото продолжение на филмскиот серијал „Луди години“, чие премиерно прикажување е на 31 октомври 1985 година.

## Синопсис
Дедо Жика и дедо Милан се под влијание на телевизиската серија Династија и се загрижени поради тоа што нивниот внук Мишо воопшто не го интересираат жените. Затоа, дедо Жика го фаќа паника за Миша да не залута „како младиот Карингтон“. Затоа, тој и неговиот сват Милан одат кај доктор Недељковиќ да побараат помош. Меѓутоа, Жика не верува во медицината и почнува да ја применува својата терапија...

## Улоги

## Екипа
* Сценарио: Јован Марковиќ и Зоран Чалиќ
* Режија: Зоран Чалиќ
* Музика: Зоран Симјановиќ
* Снимател: Ѓорѓе Николиќ
* Сценограф: Миленко Јеремиќ

## Надворешни врски
*  на веб-страницата IMDb (јазик: англиски)
* Жикина династијата Филмови. ком

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови од 1985 година
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови на Зоран Чалиќ
Категорија:Филмови со Драгомир Бојаниќ Гидра
Категорија:Филмови со Марко Тодоровиќ
Категорија:Филмови со Риалда Кадриќ
Категорија:Филмови со Владимир Петровиќ
Категорија:Филмови со Никола Којо
Категорија:Филмови со Гала Виденовиќ
Категорија:Филмови со Јелена Жигон
Категорија:Филмови со Лидија Вукичевиќ
Категорија:Филмови со Весна Чипчиќ
Категорија:Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Милан Срдоч
Категорија:Филмови со Снежана Савиќ
Категорија:Филмови со Љиљана Јанковиќ
Категорија:Филмови со Сузана Манчиќ
Црногорско оро

**Црногорско оро** или едноставно **оро** е црногорско национално оро кое потекнува од Динарскиот регион на Западен Балкан.

мини|лево|Свечена машка црногорска народна носија во која традиционално се игра Оро
## Етимологија
Името „оро“ потекнува од дијалектната форма на зборот „Орао“, што значи „орел“, што се однесува на тоа како танцот се изведува за да личи на движењата на орелот.

## Популарност
Орото обично се изведува на црногорските и херцеговските свадби и прослави. Може да биде вклучена во стилизирана фолклорна кореографија и ја изведуваат фолклорни танци од Црна Гора и Србија на натпревари ширум светот.

## Надворешни врски
* Видео — изведба на ансамблот „Будо Томовиќ“ (Црна Гора).

## Наводи

Категорија:Српска култура
Категорија:Српска музика
Категорија:Црногорска култура
Здравко Шотра

**Здравко Шотра** ( Козице, 13 февруари 1933 — Белград, 8 октомври 2025) — српски режисер и сценарист.

## Животопис
Дипломирал режија на Академијата за театар, филм, радио и телевизија во Белград. Тој е вработен во Телевизија Белград речиси од нејзиното основање, каде што во текот на 70-тите години ја режирал познатата емисија „*[[Образ со образ]]*“ со Драган Николиќ и Милена Дравиќ, која станал многу популарна ширум поранешна Југославија.

До 1980 година е во брак со Никица Мариновиќ со која го има синот Марко.

Добитник е на наградата Златна антена за придонес во ТВ продукцијата во 2019 година.

## Филмска режија

## Серии
Некои од неговите дела се:

* Повеќе од игра (1976)
* Приказни за работилница (1982)
* И јас сакам портокалово... но трпам (1992)
* Каде цвета жолтиот лимон (2006)
* Ранет орел (2008/2009)
* Гревот на нејзината мајка (2009/2010)
* Непобедливо срце (2011/2012)
* Шеширот на професорот Коста Вујиќ (2013)
* Santa Maria della Salute (2017)
* Александар од Југославија (2021)

## Наводи

## Надворешни врски
* Политика: Здравко Шотра, За туѓите војни и сопствените љубови  (јазик: српски)
*  на сајтот IMDb (јазик: англиски) 
* Нашиот народ не се држи за себе („Вечерни новости“, 28.01.2017)
* Нашиот народ не се држи за себе („Вечерни новости“, 28.01.2017)

Категорија:Родени во 1933 година
Категорија:Починати во 2025 година
Категорија:Срби во Босна и Херцеговина
Категорија:Југословенски режисери
Категорија:Српски сценаристи
Категорија:Починати во Белград
Јарчина

**Јарчина** е систем на реки и канали во регионот Срем во Војводинската провинција во Србија со вкупна должина од 53км, која се влева во реката Сава. Системот ја вклучува *реката Меѓеш - канал Јарчина Галовица -* тек Прогарска Јарчина.

## Меѓеш
Горниот дел од системот е природниот тек на 27км долга река Меѓеш. Потекнува од врвот *Иришки Венац* на источните падини на планината Фрушка Гора, на надморска височина од 480 m. Меѓеш тече на југ, до манастирот Гргетег и селата Шатринци, Добродол и Жарковац и прима многу помали потоци што се слеваат од Фрушка Гора. Кај селото Путинци, реката прави мал свиткување со лакт и кај селото Доњи Петровци, од десно ја прима реката Шеловрнац и навлегува во канализираниот дел од нејзиниот тек, на надморска височина од 90 метри.

## Јарчина-Галовица
Првично, каналот се дели во два правци, *Јарковачка Јарчина* и *Јарчина-Галовица*. Првиот се влева на запад во реката Сава кај селото Јарак, источно од градот Сремска Митровица. Вториот продолжува на југ за 4км, до селата Попинци пред да го премине каналот Галовица кај село Прхово.

## Прогарска Јарчина
Од тој момент, 22 Каналот долг км е познат како *Прогарска Јарчина*. Од лево ја прима реката Криваја и кај селото Ашања, северно од мочуриштето Обедска бара, каналот свртува кон исток и ја напушта Војводина и навлегува во областа Белград, каде што се влива во Сава кај селото Прогар (општина Сурчин), на надморска височина од 70 м. Во оваа делница каналот тече низ подрегионот Подлужје во регионот на Срем, покрај езерото Живача и мочуриштето, кое се користи за рибникот Бољевци. Каналот ја означува и западната граница на белградската мочурлива шума Бојчинска шума.
Категорија:Срем
Категорија:Географија на Војводина
Категорија:Реки во Србија
Категорија:Притоки на Сава
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Статии со текст на српски
Молинска шума

десно|мини|250x250пкс| Шумата Молин
**Шума Молин** е шума сместена во општина Нова Црња, провинција Војводина, Србија. До 1961 година постоела населба по име Молин. Селото било напуштено во 1961 година поради подземните води. Во денешно време, шумата Молин се користи како ловиште.

Категорија:Банат
Црн цвет

***Црн цвет*** е епски роман со висока фантазија на српскиот писател Бобан Кнежевиќ, објавен во 1993 година. Оригинално напишан на српски, романот е преведен на англиски од Драгана Рајков и објавен во независната американска издавачка куќа Приме Бокс во 2004 година.

## Прием
Кирстен Џ. Бишоп: „ *Црниот цвет* е вистинска магична приказна со безвременски квалитети на легенди и бајки. Напишан со софистицираност и елеганција, ги поставува неопходните прашања за традиционалниот херој, човекот со сила и храброст.“ 

Зоран Стефановиќ: „Европски епски песни, балкански етнички наративи, бајки, геополитички и заговорни митови, модерен меч и магиски жанр, роман на потокот на свеста. . . Според мојот ум, Блак Блумсом е единствената книга што ја знам и која прецизно и беспрекорно ги интегрира традиционалните и модерните жанрови на сосема различни техники на раскажување приказни. Резултатот е остар и трогателен, јунгова драма со долгорочни одгласи.“

*Публишерс Викли* „Првпат објавен во Југославија во 1993 година, романот на Кнежевиќ има форма на постмодерна авантура со меч и магии за проникливо коментирање на природата на херојството и агресијата. Неговиот безимен наратор, прогонет млад Србин, се пазари со заробениот волшебник за да ја добие потребната сила за да се одбрани. Алегориската намера на приказната станува јасна само постепено, онолку колку што Кнежевиќ намерно го меша редоследот на својот наратив, менувајќи ги раните и подоцнежните поглавја на таков начин што настаните од минатото и сегашноста постојано се пресликуваат и неразлично се мешаат еден со друг. Резултирачкиот портрет на свет каде што злосторствата од минатото се повторуваат и насилството раѓа уште повеќе насилство, создава безвременска парабола што читателите ќе ја најдат зборува за современата политичка реалност на земјата на авторот, како и за остатокот од светот“.

Шерил Морган: „Приказната во суштина е медитација за улогата на херојот врзан за мускули во народните приказни и фантастичната фикција, и како таква е многу поинтелигентна од просечниот фабрикуван, екструдиран фантастичен производ чијшто издавачите ги сакаат овие денови. Тоа е исто така благословено кратко.“

## Награди

* Добитник на наградата „Лазар Комарчиќ“ за најдобар југословенски научнофанатастичен и фантастичен роман, 1993 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* „Црн цвет“ кај ''Бобан Кнежевиќ, писател на СФ и Ф'', официјална страница на авторот

Категорија:Српски романи
Дардана (тврдина)

**Тврдината Дардана** е археолошки локалитет од бронзеното време, железното време и доцната антика во денешно источно Косово. Се наоѓа на рид северозападно од Каменица. Таа била населба на врвот на ридот и тврдина на Дарданите во класичната антика и била повторно изградена во доцната римска ера како дел од фортификацискиот систем во римската провинција Дарданија. Локалитетот бил откриен во 1970-тите, но ископувањата започнале сериозно дури во 2012 година. Едно од најраните наоди на локалитетот е погребна стела пронајдена случајно во подножјето на ридот во 1992 година. Нејзиното толкување помогнало да се расветли илирските погребни обичаи, а ископувањата на локалитетот придонеле за знаење за трговијата обрасци меѓу Дарданија и средоземниот регион. Слични локалитети се откриени во последните години во Каменичкиот регион.

## Бронзено доба
Најраните наоди на локалитетот датираат од доцниот неолит. Тие се состојат од две камени секири, фрагменти од кремен нож и прободен камен чекан. Се смета дека овие материјали се донесени на локацијата од друга локација. Првите наоди за кои се смета дека првично биле на локалитетот датираат од бронзеното време и главно се фрагменти од керамика.

## Доцна антика
Фазата на доцната антика ја претставува последната фаза на населување и користење на локалитетот. Повеќето ископани архитектонски структури, вклучувајќи ги ѕидовите, кулите и живеалиштата, датираат од оваа ера. Системот за утврдување има две линии на бедеми. Планот на земјата на ѕидовите следи неправилна шема како што ја следи природната формација на ридот. Тие се изградени во јадро и фурнир и нивната ширина варира помеѓу 140см и 210см. Камењата што се користат за изградба на ѕидот се од локално потекло од песочник и со средна големина.

## Ископувања и конзервација
Локалитетот е прогласен за археолошки споменик на културното наследство на Косово под ознака 1198 од 2015 година.

## Наводи

## Библиографија

* 

## Литература

* Шафи Гаши, Клодијан Вело (2017), *Нови податоци од замокот Дардана*, Нови археолошки откритија во албанските региони : зборници од меѓународна конференција 30 - 31 јануари, Тирана 2017 г

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Косово
Се гледаме во Монтевидео

***Се гледаме во Монтевидео*** е српска комедија од 2014 година по сценарио и режија на Драган Бјелогрлиќ. Тоа е продолжение на филмот *[[Монтевидео, Бог те видео]].* Бил избран за српски кандидат за најдобар странски филм на 87 Оскари, но не бил номиниран. *Се гледаме во Монтевидео* е снимено на повеќе локации, Параќин, Белград, Улцињ, Трст, а исто така и на шпанскиот остров Тенерифе.

## Заплет
Фудбалската репрезентација на Југославија се подготвува да учествува на инаугуративното Светско првенство на ФИФА, светското првенство за машки фудбалски репрезентации што ќе се одржи во главниот град на Уругвај, Монтевидео во Светско првенство во фудбал 1930. По долго патување над Атлантскиот Океан, репрезентацијата на Југославија се најде меѓу 12 други нации, кои се натпреваруваат за Светското првенство.

Селекцијата на Југославија е аутсајдерот на турнирот и има минимални шанси за успех откако ќе биде реми со фаворитите на турнирот, Бразил. Благодарение на талентот и посветеноста на играчите, тие ги победија Боливија и Бразил во нивната групна фаза и се пласираа во нокаут фазата. Низ светот се шират вести дека Југославија го освои третото место на турнирот.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Србија
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Уругвај
Категорија:Филмови на шпански јазик
Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови од 2014 година
Категорија:Филмови на Драган Бјелогрлиќ
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови за фудбалери
Категорија:Филмови со Милош Биковиќ
Категорија:Филмови со Петар Стругар
Категорија:Филмови со Предраг Васиќ
Куќа на Стружанови

**Куќа на Стружанови** — стара куќа во Охрид, претставник на староградската архитектура и  прогласена е за значајно културно наследство на Македонија под називот **Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 30**.

## Местоположба
мини|лево|220п|Северната кула на Долната порта со куќата зад неа.
Куќата е сместена во стариот дел на градот, на улица „Цар Самоил“ бр. 30. На источната страна е потпрена на Северната кула на Долната порта, а на запад граничи со Куќата на Ајри Доко. 

## Историја
Изградена е во 1855 година и прв сопственик бил Никола Кокин. Подоцна станала сопственост на Јонче Стружан. Познато е дека извесно време куќата била во сопственост на Турци; за ова говорат дрвените капаци (мушараби) на прозорците, единствени во Охрид, отстранети во 1992 година.

Приземјето е претворено во национален ресторан.

## Архитектура
мини|лево|220п|Катовите на градбата.
Градбата се состои од приземје, мезанин и два ката. Високото приземје имало стопанска функција, а експонираните катови биле станбени површини. Куќата е делумно вкопана во кулата. Приземјето е камено, а катовите се бондручни. Внатрешноста е богата, со многубројни тавани, чичеклаци, долапи, украсни ниши итн. Од првиот кат се излегува на дворот, кој граничи со кулата, дел од бедемот и завршува со друга аголна кула и со напречен ѕид кој оди од аголната кула во правец запад - исток. Во дворот имало домашен амам — втор пример во градот, заедно со оној во Куќата на Робевци. Амамот подоцна е претворен во станбен простор.

## Галерија


Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 30 Охрид.jpg|Куќата гледана од запад
Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 30 Охрид (1).jpg|Одблизу предниот дел и влезот на куќата


## Поврзано
* Културно наследство на Македонија во Општина Охрид

## Наводи

Стружанови
Стружанови
Категорија:Појавено во 1855 година
Ужичка Република (филм)

***Република Ужице*** е југословенски филм од 1974 година во режија на Жика Митровиќ. Тој е еден од најзабележителните примери на партизански филм, југословенски поджанр на филмови од Втората светска војна, кој бил популарен помеѓу 1960-тите и 1980-тите. Тука се присутни и преовладувачките теми на антифашистичката борба поставена во време на војна Југославија, бидејќи филмот ја раскажува приказната за подемот и падот на Ужичка Република, краткотрајна територија ослободена од југословенските партизани која постоела неколку месеци во 1941 година.

Филмот прикажува неколку љубовни приказни кои се одвиваат на позадината на историските настани и вклучува појавувања на Миодраг Лазаревиќ како четнички водач Дража Михаиловиќ и Марко Тодоровиќ како Јосип Броз-Тито.

Филмот освои две награди „Златна арена“ на филмскиот фестивал во Пула во 1974 година, југословенските национални филмски награди, вклучително и најдобар филм и најдобра споредна женска улога (Ружица Сокиќ). Бил вклучен и на 9. Меѓународен филмски фестивал во Москва каде што доби диплома.

## Главна глумечка екипа

* Борис Бузанчиќ – Бора
* Божидарка Фрајт – Нада
* Бранко Милиќевиќ – Миша
* Милутин Миќовиќ – Радован
* Аљоша Вучковиќ – Лука
* Раде Шербеџија – четнички градоначалник Коста Барац
* Марко Николиќ – Клакер
* Иван Јагодиќ - Илија
* Ружица Сокиќ – Мира
* Неда Арнериќ – Јелена
* Душан Војновиќ – Сава
* Мија Алексиќ – Тоза
* Петре Прличко – пекар Перо
* Васа Пантелиќ – Драги Симиќ
* Богољуб Петровиќ – четнички капетан Ѓорѓевиќ
* Драган Оцокољиќ – партизански лекар
* Миодраг Лазаревиќ – полковник Драгољуб Михаиловиќ
* Божо Јајчанин – капетан Дуан Хадсон
* Марко Тодоровиќ – Јосип Броз-Тито

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Југославија
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Србија
Категорија:Српски филмови
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови од 1974 година
Барзава (Тимиш)

**Барзава** или **Брзава** е река која тече во Романија и Србија. Барзава е дел од сливот на Црното Море и се влева во реката Тимиш (или Тамиш).  Тоа е 166км долга и има дренажна површина од 1.190 км.

## Име
Романските форми *Bârzava* и *Bêrzava* (последна форма уште во весниците од 19 век) се од дакиско потекло и значат „река од бреза“. *Bārzupe* „река од бреза“, *-ava* е вообичаен крај за имињата на балтичките реки, сп. Даугава Српската форма *Брзава* е изведена од *Берзава* и е усвоена на српскиот брз */* брз „брз“, што значи „брзата река“ во словенските јазици. Името Барзава исто така било дадено на една комуна во Арад и на село во Харгита.

## Романија
Барзава извира во Семенските планини, дел од Карпатите, западна Романија, источно од градот Ресица. Реката тече на североисток, блиску до врвот Пијатра Гознеи и низ селото Валиуг, стигнувајќи до најсеверниот дел на планините Семеник, каде што се свртува кон северозапад. Минува низ градовите Ресица и Боча, најголемите населби на неговиот тек, и продолжува веднаш до селата Берзовија и Шошдеа, каде што Барзава го напушта планинскиот регион Банат кон долната западна рамнина. Ова е исто така местото каде што реката се свртува кон југозапад, се излева во неколку паралелни потоци и тече покрај селата Скулеа, Гатаја, Сангеорж, Ровиница Маре и Дента. Од оваа точка, до неговото вливување во Тамиш, коритото на реката Барзава е канализирано. Откако ќе тече покрај селото Партош, неколку километри ја формира романско-српската граница и по текот на 127 гкм низ Романија, Барзава влегува во српската провинција Војводина во близина на селото Марковичево.

## Србија
Брзава тече до селата Конак и Банатска Дубица, каде што станува дел од најголемиот каналски систем во Србија, Канал Дунав-Тиса-Дунав. Единствената преостаната населба на реката е селото Јарковац, пред да се влее во Тамиш, јужно од селото Ботош. Реката е комплетна 39км патеката низ Србија е статистички класифициран како Канал Брзава, но не е пловен.

## Притоки
Следниве реки се притоки на реката Барзава (од извор до уста):

Лево: Криваја Маре, Гриндиес, Валиуг, Лишкову Маре, Раул Алб, Секу, Содол, Доман, Барзавица, Моравица (горна Барзава), Копаш, Москадин, Физеш, Боруга, Горова, Циопса

Десно: Берзовица, Алибег, Параул Баилор Мари, Болновец, Гозна, Извору Рау, Бреазова, Гропосу, Пјетросу, Терова, Кремени, Ворник, Стоиконска, Бирданка

## Населби сместени во близина на р
Во Романија: Валиуг, Ресица, Боча, Берзовија, Гатаја, Дента

Во Србија: Марковичево, Конак, Банатска Дубица, Јарковац

## Наводи

* Јован Ѓ. Марковиќ (1990): *Енциклопедиски географски лексикон Југославија* ; Свјетлост-Сараево;
* *Atlas svijeta*, Петто издание (1974); Југословенски лексикографски завод

Категорија:Банат
Категорија:Географија на Војводина
Категорија:Реки во Србија
Категорија:Реки во Романија
Категорија:Статии со извори на романски (ro)
Категорија:Координати на Википодатоците
Куќа на Ајри Доко

**Куќа на Ајри Доко** — стара куќа во Охрид, претставник на староградската архитектура, прогласена за значајно културно наследство на Македонија заведена под називот **Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 50**.

## Историја
Куќата е сместена во стариот дел на градот, на улицата „Цар Самоил“ бр. 32. Претставуава дел од комплексот на т.н. „болнички куќи“ сместени спроти цеквата „Св. Богородица Болничка“. На исток се граничи со Куќата на Стружанови, а на запад е Куќата на Скопаковци. Изградена е од непознати мајстори во XIX век и му припаѓала на Ајри Доко. Поради проблеми со темелите, во првата половина на 2010-тите била сосема урната, но во 2016 г. е факсимилно обновена со современи материјали.

## Архитектура
Градбата е имала сутерен, подоцна покриен, камено приземје и кат со чардак со бондручна конструкција. Станбените простории се наоѓале на приземјето.

## Поврзано
* Културно наследство на Македонија во Општина Охрид

## Наводи

Ајри Доко
Ајри Доко
Куќа на Скопаковци

**Куќа на Скопаковци** — стара куќа во Охрид, претставник на староградската архитектура, прогласена за значајно културно наследство на Македонија.

## Историја
Куќата е сместена во стариот дел на градот, на улица „Цар Самоил“ бр. 40. Претставуава дел од комплексот на т.н. „болнички куќи“ сместени спроти цеквата „Св. Богородица Болничка“. Изградена е во втората половина на XVIII век. Му припаѓала на семејството Скопаковци. Поп Никола Скопаков се спомнува како истакнат граѓанин околу 1750 година. Во XIX век во неа живееле видните охридски просветни дејци Јаким и Миле Скопакови, како и учителката Елена Скопакова, чиј сопруг Коста Дедов (Косте Дедо) имал чевларска работилница на приземјето. Чевларскиот дуќан работел сè до Втората светска војна, кога бил претворен во кујна со трпезарија.

За време на митрополитот Синесиј Охридски (1890 - 1891) куќата станала седиште на митрополијата. Подоцна во неа женското учителско друштво „Успение Богородично“ организирало болница за ранети и болни четници на МРО.

Поради неможноста да се сочува бондручната конструкција, во 2009 г. куќата е срушена и обновена со истата фасада, но со современи материјали.

## Архитектура
Куќата имала камено приземје и два ката со бондручна конструкција. На првиот кат била приемната соба, порано зимска кујна, а на вториот биле станбените простории. Вториот кат е еркерно издаден, потпрен со дрвени косници. Покривот бил од дрвена конструкција со стари турски ќерамиди. Оваа куќа е одличен пример за максимална искористеност на ограничениот простор.

## Поврзано
* Културно наследство на Македонија во Општина Охрид

## Наводи

## Надворешни врски

Скопаковци
Скопаковци
Расински Управен Округ

десно|мини| Расински Округ
**Расински Управен Округ** — округ кој се наоѓа во јужниот дел на Република Србија. Има вкупно население од 240.463 жители (Попис 2011 г.). Седиштето на округот е во градот Крушевац.

Во Крушевац и околината има неколку културно-историски споменици: Лазарев Град, со остатоци од средновековна тврдина и црквата Лазарица, е епска градба во српската традиција. Црквата Лазарица посветена на Св. Стефан е прототип на Моравското училиште, а изградена е во 1376 година. по повод раѓањето на Лазаровиот син Стефан.

Кула Донжон, воено утврдување на средновековен град, сведоштво е за големото културно и историско наследство на српскиот народ.

Манастирот Љубостиња го основала принцезата Милица, сопругата на Лазар, на крајот на 14 и почетокот на 15 век, по битката за Косово, кога таа решила да се повлече како владетел и да ги собере вдовиците на српските владетели убиени на Косово. Љубостиња од првиот ден имала културна улога. Тука биле донесени истакнати летописци, препишувачи, мајстори за украсни книги и сликари.

## Административна поделба
Расинккиот Округ опфаќа еден град и пет општини.

## Демографија

Според официјалниот попис од 2011 година, Расинскиот Округ имал 241.999 жители. 53,8% од населението живееле во урбани подрачја. Етнички состав на округо:

## Наводи

## Надворешни врски
* Расински округ
* Расински интернет портал
* Сеоски туризам у Расинском округу

Категорија:Управни окрузи во Србија
Урша Богатај

**Урша Богатај** (родена на 7 март 1995 година) ― словенечка скијачка скокачка. Таа е олимписка првенка во 2022 година во женска нормална поединечна ридска дисциплина.

Таа го имал своето деби на Светскиот куп на 3 декември 2011 година во Лилехамер, Норвешка.

## Резултати на големи турнири

### Зимски олимписки игри

## Наводи

## Надворешни врски

*

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1995 година
Категорија:Олимписки медалисти во скијачко скокање
Категорија:Олимписки скијачки скокачи од Словенија
Категорија:Скијачки скокачи на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Скијачки скокачи на Зимските олимписки игри 2018
Категорија:Скијачки скокачи на Зимските младински олимписки игри 2012
Категорија:Медалисти на Нордиските светски скијачки првенства на ФИС во скијачко скокање
Категорија:Словенечки скијачки скокачки
Категорија:Спортисти од Љубљана
Категорија:Статии што користат спортски врски со податоци од Википодатоци
Екса-

**Екса-** — претставка во метричкиот систем што означува 1018 или  поголема од основната единица. Додадена е како SI-претставка на Меѓународниот систем на единици (SI) во 1975 година, и симболот на единицата е **E**.

*Екса* доаѓа од старогрчкиот  *héx*, се користи како префикс  *hexá-*, што значи *шест*, бидејќи е еднакво на 10006.

Примери:

* Вкупниот складиштен простор што му бил потребен на Gmail од април 2012 година, не земајќи ги предвид резервните копии и компресијата, е повеќе од еден ексабајт (10.240 мегабајти простор по корисник помножен со околу 260 милиони корисници)
* 1 EeV = 10 18 електронволти = 0,1602 џул
* Потрошувачката на електрична енергија во САД е околу 15 ексаџули годишно
* 1 ексасекунда е приближно 32 милијарди години
* 0,43 Es ≈ приближната старост на универзумот
* 1 ексаметар е приближно 110 светлосни години
* 1,6 Em е 172 ± 12,5 светлосни години - пречникот на Омега Кентаур (едно од најголемите познати топчести јата, можеби содржи над милион ѕвезди)
* 150 ексахаша/с е пресметковна стапка на биткоин мрежата ≈  хаша во секунда од јануари 2021 година
* 1,5 exaFLOPS е пресметковната изведба на претстојниот суперкомпјутер „Frontier“ изграден од AMD и Cray for Oak Ridge National Laboratory 

## Поврзано
* Бинарна претставка
* Ексабајт
* Редови на големина (должина)
* Метричка претставка
* Редови на големина (броеви)
* Редови на големина (време)

## Наводи

* 

## Надворешни врски
* BIPM website
* Exa Corporation
* Exa Proxy Test

Категорија:SI-претставки
Категорија:Грцизми
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Константин Ивлиев

**Константин Алексеевич Ивлиев** (роден на 7 август 2000 година) ― руски лизгач на кратки патеки. Тој се натпреварувал на Зимските олимписки игри 2022.

## Кариера
Ивлиев настапил на Европските првенства 2021 каде освоил златен медал на 500 метри и бронзен медал во штафетата на 5000 метри.

Тој ги претставувал спортистите на Рускиот олимписки комитет на Зимските олимписки игри 2022 и освоил сребрен медал во дисциплината 500 метри.

## Наводи

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 2000 година
Категорија:Category:Универзијадски медалисти во брзо лизгање на кратки патеки
Категорија:Category:Универзијадски бронзени медалисти за Русија
Категорија:Category:Универзијадски сребрени медалисти за Русија
Категорија:Category:Натпреварувачи на Зимската универзијада 2019
Категорија:Category:Олимписки сребрени медалисти за спортистите на Рускиот олимписки комитет
Категорија:Category:Олимписки медалисти во брзо лизгање на кратки патеки
Категорија:Category:Брзи лизгачи на кратки патеки на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Category:Олимписки брзи лизгачи на кратки патеки од Русија
Категорија:Category:Спортисти од Москва
Категорија:Category:Руски брзи лизгачи на кратки патеки
Паскал Дион

**Паскал Дион** (, ) — канадски натпреварувач во брзо лизгање на кратки патеки.

## Кариера

### 2015 година
Дион се натпреварувал на Зимската универзијада 2015 година во Гранада, Шпанија, каде што завршил на четвртото место во дисциплината 1.500 метри.

### 2016 година
Како дел од Светскиот куп во брзо лизгање на кратки патеки 2015-16, Дион го освоил својот прв медал како дел од штафетата на 5.000 метри.

### 2017 година
Дион бил вклучен во Олимпискиот тим на Канада за 2018 година во август 2017 година. Ова било неговото олимписко деби. Дион го освоил бронзениот медал како дел од штафетата на 5000 метри.

### 2022 година
На 17 јануари 2022 година, Дион бил вклучен во олимпискиот тим на Канада 2022 година . Дион го освоил златниот медал како дел од тимот на Канада во штафета на 5000 nbsp;m.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2018
Категорија:Луѓе од Квебек
Зграда на Хотел Гарни

**Зграда на Хотел Гарни** — стара куќа во градот Штип, проглесна за значајно културно  наследство на Македонија.

Куќата се наоѓа на улицата „Маршал Тито“ бр. 40 и е во одлична состојба бидејќи денес во неа е сместен хотелот „Гарни“. Изградена е во неокласичен стил и се состои од приземје и кат.

## Поврзано
* Културно наследство на Македонија во Општина Штип

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Куќи во Штип
Битолска магаза

**Битолска магаза** — магаза во градот Битола. Објектот е прогласен за значајно културно наследство на Македонија.

## Местоположба
Градбата се наоѓа на ќошот на улицата 27 Март бр. 3, веднаш до главната улица Широк сокак и плоштадот Магнолија.

## Историја
Магазата е изградена во XIX век и една од многуте што постоеле во градот. Денеска е претворена во уметничка галерија.

## Наводи

## Надворешни врски

*Magaza in Bitola на Јутјуб

Категорија:Економија на Битола
Категорија:Згради и градби во Битола
Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Битола
Качаци

[мини| [Косовски Албанци бунтовници контролираат пат во Косово, 1920-ти]]
**Качаци** () — поим што се користи за албанските бандити кои биле активни кон крајот на 19 и почетокот на 20 век во северна Албанија, Црна Гора, Косово и Македонија, а подоцна и како термин за милициите на албанските револуционерни организации против Кралството Србија (1910– 18) Кралство Југославија (1918–24), наречено „Качачко движење“.

## Етимологија
Зборот е изведен од турскиот збор *kaçmak* за „одметник“.

## Историја
### 1920–24 Качачко движење
Комитетот за национална одбрана на Косово () е создаден во Скадар, под Хасан Приштина, во 1918 година. Комитетот организациски и финансиски ги подржувал качаците во областите населени со Албанци на Југославија, во Косово и Скопје (поранешен Косовски Вилает). Качаци дејствувале и околу Охрид и Битола. На 6 мај 1919 година Комитетот повика на општо востание во Косово и во другите области населени со Албанци во Југославија. Качаците биле популарни меѓу Албанците, а локалната поддршка за нив се зголемила во 1920-тите кога Хасан Приштина стана пратеник во албанскиот парламент, Хоџе Кадриу стана министер за правда, а Бајрам Цури стана министер за војна (1921). Сите тројца биле косовски Албанци. За тоа време, косовските Албанци под команда на Азем Галица започнале вооружена борба, позната и како „Качачко движење“, бунт од големи размери во Дреница во кој учествувале околу 10.000 луѓе под Галица. Востанието било задушено од југословенската војска. Вооружените конфликти меѓу југословенската војска и качаците се случиле во годините 1920 и 1921 година, 1923 година, со заживување во 1924 година. Едно од достигнувањата било создавањето на „неутрална зона“ околу Јуник која ќе послужи за загрозување на границата и обезбедување муниција и друга логистичка поддршка за качаците.

## Наследство
Тие се широко прикажани во албанскиот фолклор. Албанските колаборационисти во Југославија за време на Втората светска војна биле познати и како *Качаци*.

## Забележителни луѓе

* Бајрам Цури (1862–1925)
* Азем Галица (1889–1924)
* Ќериме Шоте Галица (1895–1927) 
* Зеф Кол Ндока (1883-1924)
* Хисни Кури (?-1925)
* Ајет Сопи Блата
* Аган Која
* Мехмет Паше Дерала
* Сали Бутка
* Осман Така
* Аслан Кури
* Идриз Сефери
* Бајрам Балота
* Садик Рама
* Иса Болетини
* Јусуф Мехоња

## Наводи

Категорија:Албански сепаратизам
Категорија:Албански револуционери
Категорија:Косовски Албанци
Категорија:Албанска култура
Категорија:Албански национализам
Категорија:Историја на Косово
Категорија:Отоманска Македонија
Категорија:Отоманска Србија
Категорија:Отоманска Албанија
Зграда на СОУ „Јосип Броз-Тито“ - Битола

мини|Поглед на зградата од дворот
**Зграда на СОУ „Јосип Броз Тито“** - училишна зграда во Битола, во кое работи гимназијата Јосип Броз-Тито. Објектот е прогласен за културно наследство на Македонија.

## Местоположба
Зградата се наоѓа на булеварот 1 Мај бр. 51. 

## Историја
Изградена е во 1882 година како приватна куќа од големиот земјопоседник Сали-паша. Во 1892 година, Сали-паша ѝ ја продал куќата за 600 златни турски лири на турската општина во градот и во неа била сместена битолската турска машка гимназија, во која предавале учители од Солун.

## Наводи

Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Битола
Категорија:Згради и градби во Битола
Категорија:Средни училишта во Битола
Јусуф Мехоњиќ

мини|264x264пкс| Јусуф Мехоњиќ/Мехоња
**Јусуф Мехоњиќ** () (1883-1926) бил албански водач на качачкото движење и член на Комитетот на Косово од Шаховичи.

Се борел во османлиската војска до 1912 година. Во периодот 1924-1928 година бил како антијугословенски бунтовнички водач на четите (*вооружени* чети) на качачките движења во долниот дел на Санџак, вклучувајќи ги Нови Пазар, Рожаје, Сјеница, Колашин и Бихор. Меѓу другите водачи беа Хусеин Бошко, Фериз Салку и Рек Бишева. Во 1924 година, Мехоњиќ/Мехоња бил обвинет за организирање на убиството на Бошко Бошковиќ, началникот на округот Колашин, и покрај тоа што во тоа време бил во Албанија. Ова било искористено како изговор за масакрот во Шаховиќи во 1924 година, во кој околу 600-900 локални муслимани биле масакрирани од црногорските селани. Потоа се покажало дека убијците на Бошковиќ биле членови на кланот од Ровча, ривалско племе на неговото.

Тој бил член на Комитетот за национална одбрана на Косово  и според професорот Матија Мурко од Прага, Мехоњиќ бил и писател на поезија, пишувајќи и пеејќи за битките и престрелките што ги водел. Овие песни биле конфискувани од југословенските власти. Мехоња починал во 1926 година. Погребан е во Албанија покрај сопругата Назе.

## Наводи

Категорија:Починати во 1926 година
Категорија:Родени во 1883 година
Категорија:Косовски Албанци
Масакр во Шаховиќи

**Масакрот во Шаховиќи** бил масакр на муслиманското население во југословенското село Шаховиќи (денешно Томашево во Црна Гора) и соседните села во регионот на Долниот Колашин. Тој бил извршено на 9 и 10 ноември 1924 година од страна на толпа од 2.000 православни христијани од Колашин и Бијело Поље, кои барале одмазда за претходното убиство на Бошко Бошковиќ, гувернер на областа. Масакрот бил поттикнат од гласините дека извршител бил антијугословенскиот водач Јусуф Мехоњиќ. Со текот на времето, се дознало дека Бошковиќ бил убиен од членови на ривалскиот клан, Ровчани. По масакрот многу муслимани избегале од регионот.

## Заднина
лево|мини|174x174пкс| Бошко Бошковиќ, началник на округот Колашин
Мотивот за масакрот е убиството на Бошко Бошковиќ, началникот на Колашинската жупанија. Бошковиќ бил убиен во заседа од непознати напаѓачи на 7 ноември 1924 година, додека патувал од Мојковац до Шаховиќи. Во овој период, во поголемиот дел од Долно Колашин дејствувала група антијугословенски бунтовници. Нивниот водач бил Јусуф Мехоњиќ (познат и како Исуф Механи), качак и член на Комитетот за национална одбрана на Косово  од Шаховиќи. Локалните црногорски власти го издвоија Јусуф Мејоњиќ, и покрај тоа што тој бил во Албанија за време на убиството, и населението на Шаховиќи како активно во убиството на Бошковиќ и истиот ден беше издадена наредба да се конфискува целото оружје во поседување на населението на Шаховиќи и Павино Поље. Бошковиќ бил погребан на 9 ноември 1924 година. Во говорите одржани за време на неговиот погреб, православното население на Шаховиќ го обвини муслиманското население на Шаховиќ за неговата смрт. Адил Зулфикарпашиќ нагласува дека Шаховиќи и Павино Поље биле разоружани два дена пред масакрот. Локалните власти уапсија 31 маж од Шаховиќи на 7 ноември 1924 година. По настаните од масакрот, се покажа дека убијците на Бошковиќ биле членови на кланот од Ровча, ривалско племе на неговото.

## Масакр
мини|311x311пкс| Јусуф Мехоњиќ/Исуф Механи, локален бунтовник
Зулфикарпашиќ заклучил дека масакрот го извршиле вооружени лица од Колашин и Бијело Поље кои го координирале нивниот напад на Шаховиќи и Павино Поље на фронтот широк 19 километри. Постојат различни проценки за бројот на жртвите. Некои извори проценуваат 600, додека некои извори до 900, сите тие нагласуваат дека меѓу жртвите има многу жени и деца. Некои извори проценуваат дека бројот на жртвите е 3.000. Според официјалниот извештај, масакрот го извршиле селани од Колашинското село Поља, членови на братството на убиениот Бошковиќ, кои убиле 120 муслимани, а запалиле и ограбиле 45 куќи.

Масакрот го опишал Милован Ѓилас во книгата *Земја без правда*, врз основа на сведочењето на неговиот татко Никола, кој учествувал во масакрот.

## Последици
Муслиманските славни и водачи од Шаховиќи кои го преживеале масакрот напишале меморандум до кралот Александар I. Во отсуство на соодветна реакција од југословенската влада, сите муслимани од Шаховиќи емигрирале од нивното село, повеќето од нив во Босна и Херцеговина. Многу муслимани од областа Бијело Поље побегнале од регионот и емигрирале во Турција.

## Наводи

Категорија:Масакри во Југославија
Категорија:Општина Биело Поле
Лимско-санџачки четнички одред

**Лимско-санџачкиот четнички одред** била воена единица на четниците која била формирана во северна Црна Гора и Санџак на крајот на јуни 1942 година, за време на Втората светска војна. Во август 1942 година, командувал Павле Ѓуришиќ и била најголемата и најелитната воена единица на Дража Михаиловиќ во тоа време.

## Основање и почетна структура
Лимско-санџачкиот четнички одред бил формиран од Павле Ѓуришиќ, врз основа на договорот меѓу Ѓорѓе Лашиќ и италијанскиот генерал Алесандро Пирцио Бироли, потпишан на 24 јули 1942 година по околу два месеци преговори. Договорот го „легализирал“ одредот со италијанските окупаторски сили. Многу побројни и поважни биле четниците кои не биле „легализирани“. Италијанците толерирале групи илегални четници и им дале статус на „национална селска милиција“. Лимско-санџачкиот четнички одред бил мобилна единица составена од четири баталјони, по еден за секој регион во рамките на секторот. По еден баталјон имале Бијело Поље, Беране, Андријевица и Колашин. Според договорот, четата била овластена на 1.500 луѓе кои земале плата, храна, облека и оружје од Италијанците.

## Проширување
На 12 јули 1942 година, четничкиот штаб се состанал во Зимоњица Кула за да одлучи за распределбата на четничките команди и областите на одговорност, а Црна Гора била поделена на западен и источен сектор. За командант на западниот сектор бил назначен Бајо Станишиќ, додека за командант на источниот сектор Павле Ѓуришиќ, кој одговарал на постојната територија на неговиот одред. На следната конференција одржана наредниот месец, секторот на Ѓуришиќ бил проширен за да ги вклучи Пријепоље, Прибој, Нова Варош и Сјеница.

По ова проширување Лимско-санџачкиот четнички одред бил реорганизиран во четири корпуси:

* Ком корпус
* Лим корпус
* Корпус Милешева

Планирано било во одредот да биде вклучен и Дечанскиот корпус составен од три бригади (Пеќ, Исток и Дреница), но овој план останал само на хартија. Според четничките документи, Лимско-санџачкиот четнички одред имал 200 офицери и 15.349 луѓе на располагање за воена служба. Тие биле вооружени со 13.116 пушки, 51 лесни митралези, 15 митралези и 5 минофрлачи. Италијанците, исто така, го овластиле Ѓуришиќ да подигне жандармерија во неговиот сектор, која се користела за тероризирање на членовите и поддржувачите на партизаните и на населението воопшто.

## Битки
Одредот учествувал во Третата непријателска офанзива против партизаните.

Во средината на мај 1943 година, пред официјалниот почеток на Битката на Сутјеска, околу 2.000 луѓе од овој одред, вклучително и Ѓуришиќ, биле заробени од германските сили. Воислав Лукачевиќ го наследил Ѓуришиќ како командант на преостанатите луѓе од одредот.

## Наводи

Категорија:Четници