open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пуми (раса на куче)

**Пуми** (унгарски: *Pumi*; латински: *Canis familiaris ovilis villosus terrarius Raitsitsi*) е вид на териери со средна големина. Пуми е оригинална унгарска раса на овчарско куче.

## Надворешен изглед
Повеќето пуми се во сива боја. Сиви пуми се раѓаат како црни и бојата почнува да им преоѓа во сива помеѓу 6 и 8 недели од животот. Прифатливи боји за пуми уште се црна, бела и костенливо-жолта со потемна нијанса. Уште некои бои како костенливс, мешано црно-жолта (таканаречена волчја шара), синкаста; но овие бои не се прифатени на натпреварите.
мини|лево
Крзното на пуми е бушаво, густо и со средна должина до 7 см. Одржувањето на крзното е потребно да се врши со шишање на секои два до четири месеци. Доколку не се одржува влакната полека почнуваат да ја губат потребната боја.
 
Пумиев трејдмарк е неговото уво, држење и форма. Високо дигнат и благо свиен во шпицевите. Исто така се покриени со подолги влакна отколку останатиот дел од телото.

Пуми има многу лесна телесна маса, но изгледа поголем отколку што е во стварноста благодарејќи на своето густо крзно.

* Мажјак пуми достигнува висина од 41/47 см и тежина од 10/15 кг
* Женка пуми достигнува висина од 38/44 см и тежина од 8/13 кг

## Темперамент
Пуми е многу заштитлив спрема своите блиски и знае да биде неповерлив спрема странци, така да социјализацијата на единката мора да започне многу рано. Многу се активни, *живи*, интелигентни и лесно се мотивираат со помош на храна или играчки.

## Историја
Пуми првобитно бил користен како чувар на куќа и чувар на стада од било кој вид: овци, крави, свињи. Исто така бил многу користен во уништување на штетници од било кој вид. Пуми, како раса, се создал во временскиот период во 17/XVIII век кога бил донесен на територија на Унгарија од Германија и Франција како вид териер за чување на стада.

Овој вид бил мешан со пули, кои веќе биле присутни на тие простори и како резултат на тоа испаднал многу добар чувар на стада и верно куче пуми. Како работно куче бил слободно одгледуван сè до 1970, а други два вида Пули и Муди биле користени за подобрување на особините на оваа раса.

Пуми во 1966 година добил и официјално признавањена  раса (Fédération Cynologique Internationale,FCI). Оваа раса била релативно непозната надвор од Унгарија до седумдесеттите години на дваесеттиот век, кога прв па вот 1973 година се извезени во Финска а во 1985 години во Шведска. Набргу после тоа оваа раса е прифатена, помеѓу другото и поради својот изглед, и бргу се раширила по Европа, а во текот на деведесеттите години на минатиот век и во Америка.

## Сродни видови
* Пули
* Муди
* Бриард
* Ратлер
* Шпиц

## Галерија на слики

Слика:Pumi_dog_sitting_on_a_white_bench.jpg
Слика:8pumi.jpg
Слика:pumi3.jpg
Слика:Hungarianpumi.JPG
Слика:Pumi5.jpg
Слика:pumi1.jpg


## Надворешни врски
* Информации за пимите  - на унгарски
* Pumi World
* Пуми

Категорија:Кучиња од прва ФЦИ група
Категорија:Работни кучиња
Категорија:Унгарски раси на кучиња
Фружина

**Фружина** (*[[Унгарски јазик|унг]]:Fruzsina*) е унгарско женско име. Произлегло од грчкото женско име Еуфрозина (*Eufrozina*). Има значење: *весело, радосно*.

## Имендени
* **[[1 јануари]].**
* 25 септември.

## Варијации на името
* Ружинка - (*Ruzsinka*)
## Познати личности
* Унгарска кралица Фружина - (*[[Унгарски јазик|унг]]:Fruzsina magyar királyné*), киевска кнегиња, жена на унгарскиот крал Гезе II. (*[[Унгарски јазик|унг]]:II. Géza*)

## Поврзано
* Српски имиња
* Унгарски имиња

## Наводи

Категорија:Унгарски имиња
Категорија:Женски имиња
Масмаџејски јазик

**Масмаџејскиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Според пописот од 1993 година, бројот на Масмаџејци бил 25.700 луѓе. Сепак не е позната точната бројка на говорници на овој јазик. Јазикот се зборува во регионот Бата, југозападно од Ум Хаџер во Чад. Најголемиот број на Масмаџејци користат арапски јазик како говорен и академски пишан јазик. Како и да е, јазикот се користи во 3 основни училишта во 87 села во кантонот Масмеџе во Чад. Јазикот не е пишан.

## Наводи

## Литература
*Alio, Khalil. 2004. Préliminaires à une étude de la langue kajakse d'Am-Dam, de toram du Salamat, d'ubi du Guéra et de masmaje du Batha-Est (Tchad). In: Gábor Takács (ed.), *Egyptian and Semito-Hamitic (Afro-Asiatic) studies: in memoriam W. Vycich*,. 229–285. Leiden: Brill.
*Marti, Marianne, Calvain Mbernodji, and Katharina Wolf. 2007. L'enquete sociolinguistique des langues Birguit - Kadjakse - Masmedje du Tchad. *SIL Electronic Survey Reports* 2007-018. Dallas: SIL International. Online: http://sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2007-018 .

## Надворешни врски
* Масмаџејски јазик на „Етнолог“.
Шандор

**Шандор** (), е машко име кое се користи во унгарскиот јазик, кое води потекло од грчкото име () и има значење: *војник, заштитник на луѓе*.

Женски парници му се Александра и Сандра

## Имендени
* 15 јануари
* 26 февруари
* **[[18 март]].**
* 2 април
* 3 мај
* 11 октомври

## Познати личности
* Шандор Петефи
* Шандор Рац
* Шандор Тар

## Сродни имиња
* Александар

## Варијации во различни јазици
*албански јазик: Skender
*арапски јазик: Äl-Iskändär
*англиски јазик: Alexander
*француски јазик: Alexandrelex
*руски јазик: Александр
*шпански јазик: Alejandro
*италијански јазик: Alessandro
*турски јазик: Iskende

## Поврзано
* Унгарски имиња
* Варијации на имиња (машки)
* Варијации на имиња (женски)

## Наводи

Категорија:Унгарски имиња
Категорија:Машки имиња
Шебешќен

**Шебешќен** (унгарски: *Sebestyén*) е машко име кое се користи во унгарскиот јазик. Потекнува од грко-латинскиот Себастијан и значење му е: *Оној од градот Себастеја; возвишен*.

## Именден
* **[[20 јануари]].**

## Варијации
* Себе (*Sebő*), имендени: 20 јануари., 12. април., 24 април., 29 август., 19 септември., 5 декември., 30 декември,
*Себек (*Sebők*), имендени: 20 јануари, 30 декември, 
*Себастијан (*Szebasztian, Szebasztián*)

## Познати личности
### Имиња
* Тиноди Лантош Шебешќен (*Tinódi Lantos Sebestyén*). средновековен унгарски композитор.

### Презимиња
* Марта Шебешќен (*Sebestyén Márta*), унгарска пејачка, 
*Себе Ференц (*Sebő Ferenc*), унгарски пејач, композитор,

## Поврзано
* Унгарски имиња
* Варијации на имиња
* Себастијан (име)

## Наводи

Категорија:Унгарски имиња
Категорија:Машки имиња
Муди

**Муди** (латински: *Canis Ovilis Fenyesi*) е оригинална раса унгарска овчарски кучиња.

## Појава
Возрасни муди достигнуваат тежина од 8 до 13 кг. и висина од 38 до 47 см. Влакната му се средно брановидно кадрави и кратки на главата и нозете. Прифатливи бои за оваа раса на кучиња се: црна, пепелава, костенлива, бела, бледотемна. Мудите имаат релативно краток опаш. Ако кучето е родено со подолга опашка дозволено е купирање.

## Темперамент

Муди е првенствено куче на природата кое има повеќе истакнати особини. Муди може да се користи како ловечко куче, против штетници (глодачи) и како чувар на стада, овчарско куче. Иако оваа раса е помалку позната и популарна од повеќе познатите раси Пули и Комондор во Унгарија оваа раса е многу на цена токму поради својата појава и универзалност.

## Галерија

Слика:Mudi blue merle.jpg|Црно бел муди 2006
Слика:Mudi fawn.JPG|Бледотемен муди


## Поврзано
* Пулин
* Хрватски овчар
* Истарски овчар (Турко)

## Надворешни врски

*Канадска муди асоцијација
*Американска асоцијација на муди
*Американски клуб на муди

Категорија:Работни кучиња
Категорија:Унгарски раси на кучиња
Кувас

**Кувас** () е оригинална унгарска раса на кучиња и еден е од најстарите познати овчарски вида.

## Име
Спротивно од некои познати теории зборот кувас не е од сумерско потекло. Најверојатно потекнува од турскиот збор *кавас* (турски јазик|kavas), што значи чувар и војник или од, исто така турскиот збор, *кувас* (турски јазик|kuwasz), што во превод значи заштитник.

Постои уште една теорија за потеклото на името кувас. Теоријата зборува дека зборот кувас потекнува од Чуваши, по потекло турски народ кој денес претежно живее во Русија. Чуваши сами ги одгледувале кучињата и имале историски допири со Унгарците, а исто така и некои зборови од нивниот јазик влегле во унгарскиот јазик.

Сумерската теорија зборува дека зборот кувас потекнува од сумерскиот збор *ку аса* (Ku Assa) кој има значење *куче кое го прати коњот*. Оваа теорија исто така тврди дека унгарскиот назив за куче (унгарски јазик|kutya), исто така потекнува од сумерскиот јазик.

## Особености
Кувас е големо куче, со масивни коски со изразит челен  дел на главата. Муцката, капаците и усните му се во црна боја, очите се малку искосени и се со тамно костенлива боја.

Влакната му се со бела боја, груби и брановидни. Кувас достигнува висина до 75 см  и тежина до 40 кг и доживуваат старост од околу 10-тина години.
  
Кувас се користи како овчарско куче но и како чувар на домот. Не е плашлив и одговара на секој предизвик за да го одбрани стадото или куата. Сака отворен простор, може да трчати во кас и до 25 км, многу е приврзан за човекот-сопственикот. Ако подолго време престојува сам во природата, без човек, може да подиви и да стане многу опасен.

Во борбите со волците обично одат во пар. Се служат со трикови, обично го оставаат стадото и издвојуваат еден по еден волк од чопорот и додека еден кувас го подметнува својот врат, покриен со долги влакна, друг кувас го фаќа волкот за горниот дел на вратинот прешлен и му го крши, и така со ред додека не ги избркаат напасниците. Бројчено морааат да бидат појаки. Треба да се нагласи дека еден кувас сепак не може да парира на еден возрасен волк.

## Наводи

## Литература
* Udvardiné Lukács Ildikó és Gibizer Tibor: Komondor, kuvasz. Elek és Társa Könyvkiadó. 1996. ISBN 978-963-7314-33-9. 
* -{Hódosi, József, ed. *A Kuvasz*. Hungaria Kuvasz Klub}-, 1996. Енглески превод пројекта Књига кувас.

## Надворешни врски
* Здруженија
** Унгарски кувас клуб 
** Американски кувас клуб
** Канадски кувас клуб 
** Американска кувас асоцијација
** Kuvasz Fanciers of America
* Информации
** Информации за кувас (вклучувајќи и историја)

## Галерија


Слика:Kuvasz_Prince_Filhote_1.jpg
Слика:Kuvasz_Prince_Napoelao_1.jpg
Слика:Kuvasz_Prince_Napoelao_2.jpg
Слика:Kuvasz_Prince_Beethoven_Premiacao.jpg



Категорија:Работни кучиња
Категорија:Унгарски раси на кучиња
Категорија:Кучиња од прва ФЦИ група
Попадика

**Попадика**, **еѓупка** или **легла** () – вид речна риба

## Опис и распространетост
Попадиката која се сретнува во средниот и долниот дел на реката Вардар има вретенесто, издолжено и странично сплескано тело. Бојата на телото ѝ е сивкаво сребреста, до зеленикава на грбниот дел, додека на страните и на стомачниот дел е светлосивкава до сребрена. Перките се со благо портокалова нијанса, а често може да се сивкави до белузлави. Има релативно мала глава и изразена долна уста.

## Основни биолошки одлики
Попадиката живее главно во деловите од реката со послабо струење на водата. Достигнува должина до 50 cm и маса од 3 kg, иако такви примероци се ретки. Во водите во Република Македонија воопшто не се среќаваат покрупни примероци на попадики од 800 g. За време на мрест по телото се појавуваат брадавичести израстоци, а машките единки потемнуваат. Се мрести во периодот мај до јули во плитка вода на каменито и чакалесто дно каде водената струја е посилна. Женските единки полагаат над 100.000 зрна икри чија инкубација трае три до десет дена, зависно од температурата на водата. Најчесто се храни со фауната на дното (црви, мекотели, ларви на инсекти и др.).

## Значење
Попадиката има значење од аспект на рекреативен риболов. Претставува вид на риба, привлечна за рекреативен риболов. Месото е вкусно, иако има многу ситни коски.

## Забранет риболов
Во Македонија риболовот на попадиката е забранет од 5 мај до 5 јуни.

## Наводи

*
* Crivelli, A.J. 2005.  Vimba melanops .   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  
*Службен весник на РМ, бр. 6 од 18.1.2017 година РИБОЛОВНА ОСНОВА ЗА РИБОЛОВНА ВОДА „СЛИВ НА ЦРНА РЕКА” ЗА ПЕРИОД 2017 – 2022 ГОДИНА

Категорија:Слатководни риби
Категорија:Риби на Македонија
Категорија:Риби на Европа
Чаба

**Чаба** − (*[[Унгарски јазик|унг]]:Csaba*) − е старо унгарско име. Прво спомнување на оваа име наоѓаме во приказните за Атила хунскиот водач, бидејќи еден од синовите му се викал Чаба. По преданието, тој по атилината смрт и распадот на хунското царство го одвел Секељи на местото на денешното живеалиште во Ердељ.

## Значење
Основно значење на името е поклон, дар. Останати можни значења се овчар и скитница.

Името особено станало популарно во деветнаесеттиот век по објавувањето на книгите на  Михаљ Верешмарти (*[[Унгарски јазик|унг]]:Vörösmarty Mihály*) и Јанош Арањ (*[[Унгарски јазик|унг]]:Arany János*)

## Имендени
* 12 април.
* **[[6 јули]].**
* 6 октомври.
* 5 декември.

## Познати личности
* Принц Чаба (*[[Унгарски јазик|унг]]:Csaba királyfi*), син на Атила водачот на Хуните, се споменува исто така во химната на Секељи

## Поврзано
* Унгарски имиња

## Наводи

Категорија:Унгарски имиња
Категорија:Машки имиња
Цитра

десно|мини|200x200пкс|Цитра
**Цитра** е унгарски фолклорен инструмент, кој најчесто се користи за традиционалните танцови или ора. Може да се стави на маса за време на играње, Цитрата има наједноставна форма, со изглед на правоаголен блок. Музички инструменти кои припаѓаат на унгарската традиционална музика може да се најдат речиси насекаде во светот, често со многу различни големини и форми.  

Унгарската цитра е главно мешан типичен инструмент. Без транспозиција, C-m, D, F, Gm-може да се изведат како акорди. 

## Потеклото
Спротивно на популарното верување, нема веродостојни податоци дека Унгарците го користеле видот цитра познати по народната традиција, а не историските типови на цитрата. Во Gest Hungarorum се споменува цитрата, а анализата на музичките претстави сугерира дека во овој период харфата се нарекувала китара, што е ислично но не исто со цитрата. 

Најраниот опис на цитрата на унгарски јазик може да се најде во поглавјето на теоретската книжевност на Антал Бала во 1774 година, „Каде настанале томбор и цимбал“, каде што во описот се користи зборот „томбор“ наместо „цитра“, и не е случајно што терминот до 1940-те години станува вообичаено име. 

Името цитра што се користи денес започнува да се шири во првата половина на 19 век. Во Источните Алпи се развиле од крајот на 18 век до т.н. митенвалди, инструмент со круша во облик на тело. За формалната промена на инструменталното тело, цитрата  можела да служи како модел, чие име може да биде индиректно поврзано со цитратот. Во истиот период, во Халеин се појавила цилиндрична форма со дијатонични клешти  која се нарекува салцбургски цитерски тип од блискиот град, кој е јасно морфолошки поврзан со популарниот тип цитрин во Трансдунавија. 

Инструментот е приближно правоаголен. Должината е околу половина метар. Една од неговите надолжни страни е исправена.  

Има два ред од кои надворешниот ред има седум тонови, широки две октави. Во внатрешноста има хроматски звуци. Односот помеѓу двете фази е ист како и црно-белите копчиња на пијаното. Тие можат да бидат поделени во три групи, во зависност од бројот на жици. 

Пред 40 до 50 години се користело само заострено пенкало за да се удира по цитрaтa додека се свири. 

Фолк песните ја следат аналогијата на седумте, главно модални, мелодии, опишани подолу, во контекст на звукот 'G' или 'C': 

:: 480x480пкс

:: 480x480пкс

:: 480x480пкс

:: 480x480пкс

:: 480x480пкс

:: 480x480пкс

:: 480x480пкс

:: 480x480пкс

## Наводи

Категорија:Музички инструменти
Спомен-гробница на Христо Узунов

**Спомен-гробница на Христо Узунов** — спомен-гробница на македонскиот револуционер Христо Узунов и неговата чета, сместена над селото Цер, Македонија. Прогласена за споменик на културата на Македонија.

## Гробови

Во заедничката гробница се закопани телата на следниве војводи:

## Галерија


Податотека:Викиекспедиција во Копачка 13.jpg|Спомен-плочи
Податотека:Споменикот на Христо Узунов 1.JPG|Поглед на гробницата
Податотека:Споменикот на Христо Узунов 2.JPG|Бистата на Христо Узунов
Податотека:Споменикот на Христо Узунов 3.JPG|Плочата под бистата на Узунов


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Цер (село)
Шамуел Аба

**Шамуел Аба** (1009 - 5 јули 1044) владеел како крал на Унгарија помеѓу 1041 и 1044 година. Тој е роден во истакната фамилија  во регионот на Матра Хилс. Врз основа на извештаите во Геста Хунгарорум и други унгарски хроники за неунгарското потекло на семејството Аба, современите историчари пишуваат дека Абас ги  предводел кабарските племиња кои се разделиле од Хазарите и се приклучиле кон Унгарците во 9 век.

Околу 1009 година, Шамуел или неговиот татко се оженил со една сестра на Стефан I, првиот крал на Унгарија. Потоа првобитнато паганско или еврејското  семејство Аба се претворило во христијанско. Кралот Стефан го назначил Самуил да го предводи кралскиот двор. Сепак, царот починал во 1038 година, а новиот монарх, Петар Венецијанец, го отстранил Шамуил од своето работно место.

Унгарските господари  го отпуштиле Петар во 1041 година и го избрале за цар Самоил. Според едногласната нарација на унгарските хроники, Самуел претпочитал обични луѓе за благородници, предизвикувајќи незадоволство кај неговите поранешни партизани. Неговото извршување на многу противници го доведе во конфликт со бискупот Жерар од Цанад. Во 1044 година, Петар се вратил со помош на германскиот монарх, Хенри III, кој ја победил поголемата војска на Шамуел во Битката кај Менфо во близина на Ѓир. Шамуел избегал од бојното поле, но бил фатен и убиен.

Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Починати во 1044 година
Категорија:Унгарски монарси
Категорија:Погубени со обезглавување
Категорија:Кралеви на Унгарија
Јасшаг

мини|250п|Жупанија Јас-Наѓкун-Солнок во Унгарија.
мини|250п|Детална мапа на Јасшага.

**Јасшаг** (или Јазигија) е етно-географска регија во Унгарија. Го опфаќа северозападниот дел на жупаниите Јас-Наѓкун-Солнок. Центар на регијата е градот Јасберењ. Јасшаг го населуваат Јаси, етничка група на Унгарци од аланско (осетско) потекло. Регијата има околу 85.000 жители.

## Историја
Во античкото време, оваа подрачје го населувал друг ирански народ познат како Јазиги. После пропаѓањето на Кралството Аланија на Кавказ во 13 век, дел од Аланите (познат под името Јаси) се преселил на запад и се населил во Кралството Унгарија. Тие го сочувале својот јазик сè до 15 век, но со време се асимилирале во Унгарци. Го сочувале, меѓутоа, својот јашки идентитет и регионална аутономија. Сè до османското освојувње на регијата во 16 век, Јасшаг бил автономна територија во рамки на Унгарија. По протерувањето на Османлиите од оваа подрачје кон крајот на 17 век, автономијата на Јасшаг е обновена. Регионот го задржал автономниот статус сè до 1876 година, кога станува дел од жупанијата Јас-Наѓкун-Солнок.

## Поврзано
* Јаси (Унгарија)

## Наводи

Категорија:Историски области во Унгарија
Веленце (езеро)

**Веленце** () е трето по големина езеро во Унгарија и се  наоѓа во административниот округ Фејер.

Езерото е со површина од 26 км², но на една третина е покриено со трска и на повеќе места е доста плитко. Во текот на летото температурата на водата се движи во распон од 26&nbsp;°C до 28&nbsp;°C, што го сместува во ред на езера со најтопла вода во Европа. Овој факт довел до тоа што езерото станало популарно излетничко одредиште.

## Локација
Езерото се наоѓа во административниот округ Фејер, на автопатот помеѓу Будимпешта и Секешфехервар, непосредно под Веленачките Планини

## Животински свет
250п|мини|Поглед на езерото
Езерото е природен резерват и дом е за многу барски птици.

## Градови
* Веленце
** Веленце-ујтелеп
** Веленцефирде
* Каполнашњек
* Гардоњ
** Агард
** Дињеш
* Пакозд

## Надворешни врски
* Слике
* Мапа

Категорија:Езера во Унгарија
Бан Чан

алт=Залутани деца во декември 2019 година Од лево надесно: Ли Ноу, Хан, И.Н., Феликс, Бенг Кристофер,, Хјунџин, Сеунгмин и Чангбин |мини|''Стреј Кидс'' во декември 2019 година Од лево надесно: Ли Ноу, Хан, И.Н., Феликс, Бенг Кристофер, Хјунџин, Сеунгмин и Чангбин
**Кристофер Бан** (роден на 3 октомври 1997), подобро познат по неговото корејско име **Бан Чан,** е австралиски рапер, пејач, текстописец и продуцент познат како водач на јужнокорејската машка група *Стреј Кидс (Stray Kids)*. Пред *Стреј Кидс*, тој и двајца други членови на групата формирале хип-хоп трио, *3Рача (3Racha)*, каде што бил претставен под алијас **CB97**.

## Ран живот
Кристофер Бан се преселил во Сиднеј, Австралија, на многу рана возраст. Има помлада сестра наречена Хана и помлад брат Лукас. Тој сменил место на живеење 5 пати, додека сѐ уште живеел во Австралија. Пред да замине од Сиднеј, тој ја посетувал Високата школа за изведувачки уметности во Њутаун. Кога се преселил во Јужна Кореја, се запишал во средното училиште Чехондам. Кристофер учествувал во мјузикли, учејќи балет и модерен танц. Тој се приклучи на ЏЈП Ентертејнмент во 2010 година, откако поминал на аудиција во Австралија, организирана од неговите родители.

## Кариера

### 2017: ''3Рача''
*3Рача* била формирана кон крајот на 2016 година во Сеул, Јужна Кореја. На 18 јануари 2017 година, Чан (CB97) и соработниците Чанбин (SPEAR B) и Џисунг (J.ONE), ја објавиле својата прва микс-лента, *J: / 2017 / mixtape*, на SoundCloud, која се состоела од седум песни. Тие веднаш добиле признанија од слушателите за нивната способност да пишуваат и да продуцираат сопствена музика на професионално ниво.

### 2018: ''Стреј Кидс''
На 25 март 2018 година, *3Рача* дебитирала со *Стреј Кидс* со *Ај ем нот ер (I Am Not Air)* и синглот *Дистрикт 9 (District 9)*. Сите тројца членови на 3Рача учествувале како текстописци и продуценти на албумот.

*Стреј Кидс* објавиле уште два албума во 2018 година, со наслов *Ај ем ху (I Am Who) и Ај ем ју (I Am You)*, во која Чан, заедно со *3Рача*, земаат учество како текстописци и продуценти во повеќето песни.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1997 година
Категорија:Статии со текст на корејски
Категорија:Сите статии со непотврдени изјави

Категорија:Пејачи од Јужна Кореја
Хореоатетоза

**Хореоатетоза** е појава на несакани движења во комбинација на хореа (ирегуларни мигрирачки контракции) и атетоза (извртување и кршење).

Таа е предизвикана од многу различни болести и агенси.  Исто така е и симптом на неколку болести, вклучително и Леш-Нихан синдром , фенилкетонурија и Хантингтонова болест .

Хореоатетозата е исто така честа појава на дискинезија како пропратен ефект на леводопа-карбидопа во третманот на Паркинсонова болест.

## Наоди


Категорија:Болести на нервниот систем
Народни песни посветени на Крале Марко

Во народното творештво на јужнословенските народи постојат поголем број **народни песни посветени на Крале Марко**, како:
* „Марко и три наречници“ (македонска епска песна)
* „Марко наоѓа Шарца крај езеро и си граби невеста“ (македонска епска песна)
* „Волкашин и Марко“ (македонска епска песна)
* „Марко и Филип Маџарин“ (македонска епска песна)
* „Марко и цар Мурат“ (македонска епска песна)
* „Немечка кралица и Марко“ (македонска епска песна)
* „Марко и дете Дукадинче“ (македонска епска песна) 
* „Марко и Јуда самовила“ (македонска епска песна)
* „Марко и Корун разбојник“ (македонска епска песна) 
* „Марко и Беле од Костур“ (македонска епска песна) 
* „Марко Крале и црна Арапина“ (македонска епска песна) 
* „Марко ја губи јунаштината“ (македонска епска песна)
* „Марко ја одменува свадбарината“ (македонска и српска епска песна)
* „Урош и Мрњавчеви“ (српска епска песна)
* „Крале Марко и бегот Костадин“ (српска епска песна)
* „Марко Крале и Вуча Генерал“ (српска епска песна)
* „Крале Марко ја препознава татковата сабја“ (српска епска песна)
* „Орањето на Крале Марко“ (српска епска песна)
* „Крале Марко и Љутица Богдан“ (српска епска песна) 
* „Крале Марко и орелот“ (српска епска песна)
* „Марко пие вино на Рамазан“ (српска епска песна)
* „Крале Марко и Муса кесеџија“ (српска епска песна)
* „Крале Марко и брат му Андријаш“ (српска епска песна)
* „Смртта на Крале Марко“ (српска епска песна)
* „Крале Марко и самовилата“ (српска епска песна)

## Наводи

Категорија:Народна книжевност
Категорија:Епика
Категорија:Крал Марко
Роланд Варга (фудбалер)

**Роланд Варга** (р.  во ) — унгарски фудбалер, кој во моментов игра за клубот од унгарската лига, Ференцварош.

## Кариера
### Ѓер

На 19 јануари 2012 година, Варга потпишал триипол годишен договор со унгарскиот клуб Ѓер.

### Ференцварош

На 15 јануари 2015 година, Варга потпишал со клубот од унгарската лига Ференцварош.

## Клупска статистика

## Репрезентација

Варга играше за Унгарија во финалето на Светското првенство ФИФА 2009 во Египет.

На 22 мај 2014 година, Варга го одигра својот прв натпревар во фудбалската репрезентација на Унгарија и го постигна вториот унгарски гол против фудбалската репрезентација на Данска на пријателскиот натпревар на Нагјердеј Стадион во Дебрецин.

### Интернационални голови

## Почести

* ФИФА У-20 Светско првенство : 
** Трето место: 2009

; Ференцварош

* Унгарски куп: 2014-15

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на hlsz.hu

Категорија:Родени во 1990 година
Категорија:Фудбалери на ФК Бреша
Категорија:Унгарски фудбалери
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалери на ФК Ујпешт
Категорија:Унгарски спортисти
Акош Тулипан

мини|Целосно име: Акош Тулипан
----Место на раѓање:Егер, Унгарија
----Дата на раѓање:16 ноември 1990
----Висина: 1,87 метри
----Позиција: Голман
**Акош Тулипан** (роден на 16 ноември 1990) — унгарски професионален фудбалер кој игра за ФК Ајка - но има гласини дека ќе потпише за познатите Глазгов Селтик. Роден е во Егер, Унгарија.

## Клупска статистика

## Наводи

## Надворешни врски
* МЛСЗ (унгарски) 
* HLSZ  (унгарски)

Категорија:Статии со надворешни врски на унгарски
Категорија:Родени во 1990 година
Категорија:Фудбалски голмани
Категорија:Унгарски фудбалери
Категорија:Живи луѓе
Арпад Тот

**Арпад Тот** (;  — ) — унгарски поет и преведувач.

## Биографија
Тот учел во гимназија во Дебрецин, а потоа студирал германски и унгарски на Универзитетот во Будимпешта. Во 1907 година, неговите песни почнале да се појавуваат во весниците *А Het* и *Vasárnapi Újság* и по 1908 година во *Нигат*. Во 1911 година, тој станал театарски критичар за весникот *Дебрецен Наѓ Ујсаг*.

Во 1913 година, тој стана учител на богато семејство и добивал малку приходи од пишување, но сепак живеел во сиромаштија. Туберкулозата го натерала да се одмори во санаториум Шведлер на Татрите.

Во периодот на револуционерната власт по Првата светска војна, станал секретар на Академијата Вересмарти, но ја изгубил позицијата и не можел да најде нова работа по падот на владата. Останал сиромашен и болен со туберкулоза до крајот на својот живот, подлегнувајќи на болеста во Будимпешта во 1928 година. Неговото продолжено страдање го натерало да го разгледа самоубиството во еден момент - иако тој се придружил на персоналот на Аст Ест во 1921 година.

Во Дебрецин, гимназијата е именувана по него. Во април 2011 година, Унгарската народна банка издала комеморативна сребрена монета во чест на 125-годишнината од раѓањето на поетот.

## Работа

Бил главен лирски поет и придонел за школата Нјугат. Неговите основни теми се фокусираа на минлива среќа и оставка.

Тој ги превел Милтон, Оскар Вајлд, Шели, Китс, Бодлер, Флобер, Готје, Мопасан и Чехов.

## Наводи

## Надворешни врски
* Биографија на Арпад Тот на унгарски.

Категорија:Родени во 1886 година
Категорија:Починати во 1928 година
Категорија:Унгарски поети
Еде Маѓар

мини|Еде Маѓар

**Еде Маѓар** (;  во  —  во ) — архитект и бил наречен „унгарски Гауди“ заради неговиот сличен органски стил.

## Живот и кариера

десно|мини|Палатата Пеок од Еде Маѓар во Сегед.

Син на Михали Осадски, татко му бил столар, а Маѓар имал само три години кога неговото семејството го променило нивното презиме од Осадски во Маѓар.  По студирањето во Будимпешта во 1901 година, тој станал магистерски градител и ги завршил понатамошните студии во странство.  Неговата кратка, но значајна кариера се фокусирала на Сегед, каде што тој ја дизајнирал палата Пек  (1907) и бројни други органски згради.  Со своето европско искуство, младост, голема енергија, решителност, храброст и талент, тој се спротивставил на доминантниот вообичаен вкус и дизајнирајќи ремек-дела кои сè уште доминираат во архитектурата на Сегед - тој го поврза Сегед со Европа. Тој имал само 35 години кога извршил самоубиство по разочарувањето во љубовта.  Бил погребан на гробиштата Дугоникс, каде што има постојан споменик што го поставил градскиот совет во 2004 година. 
десно|мини| Реконструирана палата во Сегед

## Дела
* Сегед : куќата Бургард; куќата Шафер (1904); палатата Reök (1907); куќата Унгер-Маер (1911), 
* Зента :куќата Ротман (1910); Ројал Хотел (1911) 
* Театар Капошвар со Јозеф Стал (1911)
* Хомезозвашери : Палатата Симон (1910) 
*Еде Maѓар, исто така, ја дизајнираше и изградбата на Реформаторската црква во Кикинда, која се наоѓа на улицата Доситеј.

## Надворешни врски
* Хотел Ројал во Сент, официјална презентација

Категорија:Починати во 1912 година
Категорија:Родени во 1877 година
Шимон

**Шимон** (унгарски јазик|Simon), е име кое се користи во унгарскиот јазик, има Хибру основа и значење му е: *оној кој те сослуша*.

## Сродни имиња:
 
* Шемјен (унгарски јазик |Semjén)
* Шимеон (унгарски јазик |Simeon)

## Имендени
* **[[5 јануари]].**
* 18 февруари.
* 24 април.
* 16 мај.
* 24 мај.
* **[[28 октомври]].**

## Познати личности

### Друго име
* Свети Петар - (унгарски јазик |Simon apostol - Szent Péter)
* Шимон Будаи - (унгарски јазик |Budai Simon), унгарски писател,
* Шимон од Кезе - (унгарски јазик|Kézai Simon), унгарски хроничар од 13 век,
* Шимон Шидон - (унгарски јазик|Sidon Simon), унгарски математичар.

### Шимон во презимиња
* Нил Сајмон - (англиски јазик|Neil Simon), американси писател и драматург,
* Пол Сајмон - (англиски јазик|Paul Simon), американски музичар.

## Поврзано
* Унгарски имиња
* Варијации на имиња (машки)
* Варијации на имиња(женски)

## Наводи

Категорија:Еврејски имиња
Категорија:Унгарски имиња
Категорија:Машки имиња
Комондор

**Комондор** () е оригинален унгрски овчрски вид на кучиња.

## Појава
Женките се високи до 69 см, додека мажјаците се високи и до 76 см. Има и повисоки и тоа ги прави највисоки во својот вид (комондори). Овие кучиња се многу брзи, што е изненадувачко за кучиња со оваа гплемина.

### Влакна
Влакната се долги и кадрави, со бела боја и едни се од најгусти во светот на кучињата.

Влакната на кученцата се мека и дури со време, како се развива кучето, се појавуваат полните одлики на расата. Крзното мора да се одржува инаку би се претворило во замотано клупче. Опаѓање на влакната е минимално кај оваа раса. Во историјата овие долги влакна му помагале на комондорот во борба против волците. Волкот не може да го касне комодорот поради неговите специфични влакна, така што комодорот иако физички изгледа послаб од волкот, доста често излегувал како победник во борбите.

## Историја
Потеклото на комондорот е несигурно. Едни извори укажуваат дека комондорите ги одгледале унгарите, додека други извори говорат дека комондор е од сумерско потекло.

По третата теорија комондорите ги  донеле на унгарците Кумани. Изразот кјуман-дур *(quman-dur)*, има значење *припаѓа на кумани* или *пес на Кумани* и се користел за кучиња који ги имале куманите и имал слични одлики и се вкрстувал со предокот на денешниот комондор.

Името комондор првпат е забележано во 1544 година во Историјата на кралот Астиагиса од Петер Какоњиј *(Kákonyi Péter),* на унгарски јазик. Следно споменување на комондорот наоѓаме во 1673 година во делото на Јан Амос Коменски *(Amos Comenius)*. 
мини|лево

Самиот изглед на влакната укажува дека комодорот има некои заеднички врски со Пули и Бергамаско *(Bergamasco),* исто така овчарски кучиња со слични влакна.

Комондорот е одгледуван како овчарско куче чувар. Долгите и кадрави влакна му даваат отпорност на повеќето екстремни, високи и ниски температури, а исто така и во борба против грабливците кои го напаѓаат стадото. Долгите бели влакна исто така му даваат можност да се прикрие и да стане невидлив во стадото овци кое го чува, што му дава предност во изненадување при напад на волците.

Денес комондор е распространет вид кој се одгледува во Унгарија. Многу комондори е убиено во текот на Втората светска војна, бидејќи кога и да доаѓале некои војски комондорот го бранел стадото и војниците за да дојдат до храна, морале прво да го убијат песот чувар, комондорот.

## Темперамент
Темпераментот на комондорот е како и кај повеќето овчарски кучиња. Кога ситуацијата е вообичаена кучето е мирно и сталожено. Ако се појави неволја на видикот, кучето одговара на секаков предизвик. Научен е да мисли и реагира самостојно. Многу е приврзан за семејството и сопственикот, а странците ги прифаќа со недоверба. Ја брани куќата и сопственоста и оваа раса има природен инстинкт за сопственост.

Многу е брз и силен. Најчесто се користи за чување на овци од волци и мечки.
Во соединетите држави особено почнал да се одгледува и користити кога се увидело колку комондорите се корисни како чувари на стада од којоти.

## Наводи

## Надворешни врски
* KCA
* MASKC
* KC
* AKC BS

Категорија:Работни кучиња
Категорија:Унгарски раси на кучиња
Спектар на аутизам

мини|Аутизам-редење- лименки 2. уредување
Спектар на аутизм, исто така познат како **спектар на аутистични нарушувања** или **[[аутизам]]** е низа на невроразвојни нарушувања кои вклучуваат аутизам, Аспергеров синдром и други сродни состојби.  Кај поединци на спектарот присутни со два типа на симптоми: проблеми во социјалната комуникација и социјалната интеракција и ограничени, повторувачки начини на однесување, интереси или активности.  Најчесто симптомите почнуваат да се препознаваат помеѓу една до две години возраст.  Долгорочните проблеми може да вклучуваат потешкотии во создавањето и одржувањето на врските, задржувањето на работата и извршувањето на секојдневните задачи.

Причинителот на нарушувањата од аутистичниот спектрум не е сигурно познат.

Во ризични фактори спаѓаат  да се има постар родител, семејна историја и одредени генетски состојби.

Дијагнозата се заснова на симптомите.

Дијагностичкото и статистичко упатство за ментални нарушувања, Петто Издание го редефинирало спектарот на аутистични нарушувања, па покрај аутизам, Апергеров синдром, первазивно наружување на развојот, го вклучило и детското дисенгративно нарушување.

Во 1998та година, студија на Ендру Вејкфилд ја дала сугестијата дека ММР вакцината може да предизвика аутизам. Оттогаш, научни студии ја отфрлиле последичната врска помеѓу ММР вакцината и аутизам.

## Наводи

Категорија:Аутизам
Категорија:Статии за попречености
Жолнаи

[десно|мини|Еозонска глазура на Жолнаи фонтана, [Печ]]

**Жолнаи** *(Zsolnay Porcelánmanufaktúra Zrt*; службено: **Жолнаи фабрика за порцелан**) — унгарски производител на порцелан, плочки и керамика. Компанијата го претстави процесот на застаклување на **еозинот** и **пирогранитната** керамика.

## Историја

Фабриката Жолнаи е основана од Миклос Жолнаи (1800-1880) во Печ , Унгарија , за производство на каменина и друга керамика во 1853 година.  Во 1863 година, неговиот син Вилмос Жолнаи (1828-1900) и се приклучил на компанијата и станал нејзин менаџер и директор по неколку години.  Тој ја предводел фабриката кон светски признанија демонстрирајќи ги иновативните производи на светски саеми и меѓународни изложби, вклучувајќи го и Светскиот саем во Виена 1873 година , потоа на Светскиот саем во Париз во 1878 година , каде што Жолнаи доби Гранд При.  Во 1893 година, Жолнаи вовел порцелански парчиња изработени од еозин .  Таде Сикорски (1852-1940) се оженил со ќерката на Вилмос, Јулија, и станал главен дизајнер.  Во 1900 година компанијата ја презел синот на Вилмос, Миклос.  Златните украси на Жолнаи кои биле отпорни на мраз, биле користени во бројни згради, посебно за време на движењето Арт Нову .  До 1914 година, Жолнаи била најголемата компанија во Австроунгарија.  За време на Првата светска војна , производството на керамика и градежни материјали било ограничено, а фабриката произведувале производи за воена употреба, на пример, изолатори. По Првата светска војна, судбината на фабриката се намалила поради српската окупација, губењето на пазарите и тешкотијата да се обезбедат суровини. Сепак, по депресија, состојбите се подобриле.

За време на Втората светска војна, нејзината локација за производство во Будимпешта била бомбардирана. Со владеењето на комунизмот фабриката била национализирана во 1948 година.  На крајот, името Жолнаи било сменето. Печинската порцеланска фабрика (Pécs *Porcelángyár*) била искористена првенствено за производство на садови.  Меѓутоа, во 1982 година со продолжување на пазарната економија , компанијата ја обнови својата оперативна независност, била реорганизирана и името на Жолнаи се врати. Во 1991 година, *Порцеланската Фабрика Жолнаи* стана акционерско друштво, а пет години подоцна фабриката ја купило претпријатие за приватен капитал.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница 
* Уметноста на Жолнаи 

Категорија:Југендстил
Категорија:Унгарски претпријатија
Категорија:Порцелан
Мохач

**Мохач** — град во областа Барања , Унгарија, на десниот брег на Дунав .

## Потекло на поимот
Името најверојатно доаѓа од словенскиот ** Mъchačь,* ** Mocháč:* *mъchъ* (мов, унгарски *moha* е позајмен збор од словенскиот /) + наставка *-ačь* словенските, како Словачка *Mochnáč* или Чешка *Macháč.*   Види 1093/1190/1388 *Мохах* .

## Историја
Таму се одржале две познати битки:

# Битката кај Мохач , 1526 
# Битка кај Мохач , 1687

Овие битки го претставуваа почетокот и крајот, соодветно, на отоманската доминација на Унгарија.

Во римското време имало камп на бреговите на Дунав кај Мохач.

Во средновековното Кралство Унгарија , Мохач бил дел од историската област Барања , а за време на османлиското владеење бил административно седиште на Санџак Мохач , Отоманска административна единица.  Откако Хабсбурзите ја одвеле областа од Османлиите, Мохач бил вклучен во обновената област Барања.

Во 1910 година, населението во областа Мохач броело 56.909 луѓе, од кои 21.951 зборувале германски , 20.699 унгарски , 4.312 српски и 421 хрватски .  Уште 9.600 жители се водат како зборувале "и други јазици" (веројатно Буџевац и Сокац ).

## Настани
Секоја пролет, градот е домаќин на годишниот карневал Busójárás .

## Демографија
Според пописот во 2011 година вкупното население во Мохач било 17,808, од кои 15,842 (84,2%) Унгарци , 1,723 (9,7%) Германци , 700 (3,9%) Хрвати и 537 (3%) Роми . 14% од вкупното население не ја објавиле својата етничка припадност.  Во Унгарија луѓето можат да пријават повеќе од една етничка припадност (двоен идентитет), така што сумата го надминува вкупното население.

## Збратимени градови
Мохач е збратимен со:

*  Бели Манастир , Хрватска (1967) 
*  Бенсхајм , Германија (1987) 
*  Каммија Турзи , Романија (1990) 
*  Ватрелос , Франција (1993) 
*  Шемјановице Шлонске, Полска (1999) 
*  Бејкоз , Турција (2008) 
*  Свети Филип и Јаков , Хрватска (2014)

## Слики

File:Mohács Duna.JPG|Дунав во Мохач
File:Town Hall, Mohács.jpg|Градска сала
File:Mohácsi Fogadalmi templom (by Pudelek).JPG|Црква во центарот на градот
File:Hősök ligete Mohács A.JPG|Спомен парк
File:Hősök ligete Mohács F.JPG|Спомен парк
File:Busójárás (Mohács), 2009.jpg|Годишен карневал Busójárás
File:Buso masks.jpg|Бусо маски
File:Carnival in Mohács.jpg|Карневал
File:Buso.JPG|Карневал
File:Mohács (Mohatsch, Mohač) - city limit.JPG|Повеќејазичен ( унгарски , германски и хрватски ) градски знак за ограничување


## Литература
* 

## Наводи

Категорија:Градови во Унгарија
Категорија:Барања
Категорија:Историја на Барања
Матра

мини|Местоположба на Матра (црвено) во рамките на физичките единици на Унгарија
**Mатра**  (унгарски: *Mátra*, словачки: *Matra*) е планински венец во северна Унгарија, помеѓу градовите Ѓенѓеш и Егер. Највисокиот врв е Кекештере (1014 м).

## Опис
Матра  е дел од северните  унгарски планини и припаѓа по потекло во најголемата млада вулканска зона на Европа. Се наоѓа помеѓу долините на реката Тарна и реката Заѓва. Матра може да се подели на неколку лесно препознатливи делови. Највисоката точка на западниот дел на Матра е Мусла (805 м). Централниот дел на Матра се состои од платото на Матерброк  (рид) и групите на вулкански конуси Галјатете и Кекештере. Поблаги падини и паралелни долини течат надолу кон југ, од кои најголем е т.н. Наѓ-велѓ (*Голема долина*). „Главниот влез“ на Матра бил формиран паралелно со долината на Наѓ-патак (Големиот тек), почнувајќи од Матрафиред до Матрахаза. Од пејзажот покриен со лозјето на подножјето  може да стигне до шумските планини.  Северниот дел од планинскиот венец се нарекува Матралаба (нозете на Матра). Ова е ридско подрачје покриено со мали, вулкански конуси со големина од 250-400 метри, со претежно култивирани обработливи површини.

## Галерија

Податотека:Ilonavalleywaterfall2017.jpg|Водопад Илона долина во близина на Парад - највисок водопад на Унгарија, кој паѓа околу 10 метри 
Податотека:Kekesteto1.JPG| Кекештере (1014&nbsp;м) 
Податотека:Tajkep_mderecskerol_matra.jpg| Матра 
Податотека:Snowy_Mátra.jpg| Зимски пејзажи во Марта 


## Надворешни врски
* Мрежно место за Матра 
* Галерија за Матра

Категорија:Планини во Унгарија
Категорија:Изгаснати вулкани
Вилхелмина ван Идсинга

мини|''Автопортрет'' , 1817 година
[мини| ''Јакобс Схелтема (1767-1835).''  ''Geschiedschrijver [Државен музеј (Амстердам)|Rijksmuseum*  (*Јакобс Схелтема*, историчар) ]]
*'Вилхелмина ван Идсинга,*' исто така, *Вилхелмина Гертруида од Идсинга'' , (1788-1819) била холандска сликарка. Таа е родена во Леуварден.

## Раниот живот
Вилхелмина ван Идсинга била единственото дете на Јохан ван Идсинга, државен секретар на Фризија и Тјебина Хајман. Кога имала шест години, нејзината мајка умрела, по што Јохан ван Идсинга се оженил за Геертруида стил. Вториот брак на нејзиниот татко бил без деца.

Додека била млада, почнала да црта и слика на портрети, првично во пастелни креда и подоцна во маслени слики. Била подучена од фризиските сликари Карл Јакоб ван Баар ван Слангенбург и Вилем Бартел ван дер Кеј.

## Наводи

Категорија:Починати во 1819 година
Категорија:Родени во 1788 година
Категорија:Холандски сликари
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Кладник

**Успение на Пресвета Богородица** — главна селска црква во селото Кладник.

## Местоположба

Црквата е сместена на самото сретсело.

## Историја

Црквата била изградена во средината на XIX век. Иконостасот е од почетокот на XX век.

## Галерија


Податотека:Викиекспедиција во Копачка 89.jpg|Камбанаријата во црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 90.jpg|Споменик за загинатите во Илинденското востание
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 91.jpg|Помошен објект до црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 92.jpg|Влезот во црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 93.jpg|Иконостасот на црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 94.jpg|Горниот дел во внатрешноста
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 95.jpg|Влез во црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 97.jpg|Поглед на селото и црквата


## Поврзано
* Кичевско архијерејско намесништво
* Трета кичевска парохија
* Кладник

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Кладник
Кладник
Теа Модерна

***Теа Модерна*** — поранешно неделно списание за жени во Република Македонија. Списанието престана да се издава во 2017 година.

## Историја и профил
*Теа Модерна* беше основана од страна на Миле Јовановски во 2001 година. Списанието било дел од Медија Принт Македонија, која била основана од Функе Медиенгрупе. Во списанието се обработуваат сите теми поврзани со мода, патување и општествени настани.

## Наводи

## Надворешни врски
* Official website

Категорија:Појавено во 2001 година во Македонија
Категорија:Македонски списанија
Категорија:Женски списанија
Категорија:Модни женски списанија
Категорија:Неделни списанија
Франс Халс

**Франс Халс** ( / h ɑː l s / ; ; роден околу   година - 26 август 1666 година) бил холандски сликар од Златното време на холандското сликарство, портретист кој живеел и работел во Харлем. Тој е значаен за неговата лабава сликарска китка, и помогнал да го претстави овој жив стил на сликарство во холандската уметност. Халс играл важна улога во еволуцијата на портретното сликарство во 17-от век.

## Животопис

## Наводи

Категорија:Луѓе од Антверпен
Категорија:Сликари од златното време на Холандија
Категорија:Холандски сликари
Категорија:Починати во 1666 година
Категорија:Родени во 1580-тите
Категорија:Несигурна година на раѓање
Јанош Туроци

**Јанош Тороци** (     ; )    или **Јан од Туроч** , (, варијанта на современ правопис: *de Thwrocz* ) ( околу 1435 &nbsp; &ndash; &nbsp; 1488 или 1489), бил унгарски историчар  и авторот на латинскиот *Хроника Хунгарорум* ("Хроника на Унгарците"), најобемен труд од 15 век на Унгарија, и првата хроника на Унгарија напишана од лаик.

## Животот
Родителите на Туроци дошле од Туроц Горна Унгарија (сега во Словачка ).  Јоханес Андреас добил имот во Пир како донација од кралот Сигисмунд од Луксембург , а таткото на Јоханес Петар го наследил овој имот.

Туроци се школувал во Премонстранецот манастир во Иполисаг (сега Шахи , Словачка ), каде што студирал латински и право.  Во 1465 година се појавил во Буда , како обвинител на Премонстранецот манастир на Иполисаг.  Од 1467 до 1475 година тој служел како нотар на судијата крал Владислав Палоци , од 1476 до 1486 година како главен нотар на судијата крал Стивен Батори на кралскиот двор, а од 1486 до 1488 година како главен нотар и судија на кралскиот службеник Томас Драги.  Не е зачуван никаков доказ за какви било универзитетски студии.

## Хроника
десно|мини| Матијас Корвинус, како што е прикажано во ''Chronica Hungarorum'' од Јоханес де Тороц
Хрониката на Туроци била напишана во три главни дела:

* Првиот дел е толкувањето на Тороци на песната на Венеција од Лоренцо де Монацис .  Се занимава со владеењето на кралот Карло II Унгарски , и најверојатно е напишано на иницијатива на претпоставениот Стефан Хашерг (генерален нотар на Кралскиот двор) на Тороч, или можеби на судијата во земјата Томас Драги.
* Туроц го напишал вториот дел напишан во 1486 година и ги опишува делата на унгарските цареви до Луј Велики .  Овој дел, пак, се состои од три под-секции:

:# таканаречената Хунишка хроника врз основа на стари унгарски хроники ( *Chronicon Pictum , Buda Chronicle* ) и сочувани ракописи, во кои Туроци се обидува да ги исправи грешките на неговите претходници; 
:# толкување на историјата на унгарското Кралство од 895 (доаѓањето на Унгариците) до владеењето на кралот Чарлс I од Унгарија (1307 &nbsp; &#x2013; &nbsp; 42); 
:# историја на дел од владеењето на Луј I од Унгарија (царуваше 1342 &nbsp; &#x2013; &nbsp; 82), која се појавила преку вметнување на хроника напишана од Јован Кукулё .

* Третиот дел ги опишува настаните од смртта на кралот Карло II Малиот (почина 1386) до освојувањето на Виена и Виенер Нојштад од кралот Матијас Корвинус во август 1487 година; ова може да се смета за оригинално дело на Туроци, и најчесто било напишано во почетокот на 1487 година.  Тоа било инспирирано од познатиот историско-географски лексикон *Космографија* од Енеас Силвиус Пиколомини и бил заснован главно на постоечки дипломатски документи и писма.

## Наводи

## Надворешни врски
* Германски текст 
* Оригиналниот латински текст

Категорија:Унгарски писатели
Категорија:Унгарско благородништво
Категорија:Починати во 1489 година
Категорија:Родени во 1435 година