open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лекарот (филм од 2013)

**Лекарот** (германски: *Der Medicus*) - германски филм од 2013 година, во режија на Филип Штелцл (*Philipp Stölzl*), кој е автор и на сценариото (засновано врз истоимениот роман на Ноа Гордон), заедно со Јан Бергер. Главните улоги ги толкуваат: Том Пејн, Стелан Скарсгард, Бен Кингсли, Оливие Мартинес и Ема Ригби.

## Содржина
Дејството на филмот се случува во 11 век. На деветгодишното дете Роб Коул му умира мајката и тоа му го определува животниот пат. Тој останува сирак и се вработува како помошник на еден патувачки бербер и лекар (го игра Скарсгард), ком му го пренесува целото свое знаење за пуштање крв и вадење заби. Во желбата што повеќе да научи, момчето (го игра Пејн) ја напушта Англија и оди во Исфахан, Персија каде се наоѓаат најдобрите училишта и болници во тоа време, во кои предава научникот и филозоф Ибн Сина, во западниот свет познат како Авицена (го  игра Кингсли). Во муслиманскиот свет, христијаните не ги примаат на студии, но Роб не се предава и се преправа во Евреин...

## Наводи

Категорија:Германски филмови
Категорија:Филмови од 2013 година
Категорија:Филмови со Бен Кингсли
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија:Историски филмови
Категорија:Авантуристички филмови
Категорија:Филмови со Том Пејн
Категорија:Филмови со Стелан Скарсгард
Момчињата од Бразил

**„Момчињата од Бразил“** (англиски: *The Boys from Brazil*) — американски филм од 1978 година, во режија на Френклин Ј. Шафнер, според сценариото на Хејвуд Гоулд, засновано на романот на Ира Левин. Главните улоги ги играат: Лоренс Оливие, Грегори Пек, Џејмс Мејсон, Лили Палмер, Ута Хаген, Бруно Ганц, Џереми Блек и Стивен Гутенберг. Филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ во категориите за најдобар глумец (Оливие), за најдобра музика и за монтажа, а Грегори Пек бил номиниран за наградата „Златен глобус“. Ликот на Езра Либерман е заснован врз познатиот ловец на нацисти Симон Визентал.

## Содржина
Младиот ловец на нацисти Бари Колер (го игра Гутенберг) открива дека злогласниот доктор Менгеле и неговите помагатели се кријат во Парагвај и дека тие планираат да убијат 24 мажи постари од 65 години во разни делови на Европа и Америка. За своето откритие го известува искусниот ловец на нацисти Езра Либерман (го игра Оливие) кој, по ненадејниот прекин на врската со Колер, се сомнева дека му се случило нешто лошо. Тој спроведува сопствена истрага при што доаѓа до шокантни откритија во врска со намерите на Менгеле...

## Наводи

Категорија:Филмови од 1978 година
Категорија:Филмови на Френклин Шафнер
Категорија:Филмови со Грегори Пек
Категорија:Филмови со Лоренс Оливие
Категорија:Трилери
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови со Бруно Ганц
Категорија:Филмови со Стивен Гутенберг
Категорија:Филмови со Џејмс Мејсон
Категорија:Филмови со Ута Хаген
Категорија:Филмови на англиски јазик
Обединист

„**Обединист**“ бил нелегален месечен весник на бугарски јазик издаван во Софија, орган на ВМРО (Обединета). Тој започнува да се издава од 1 февруари 1935 година во нелегална печатница. Одговорен уредник на весникот бил Стефан Нанов, а повремено во него пишувал и Васил Ивановски. Од весников излегле 5 броја, а во првиот број во статија насловена како „Нашите задачи“ се претставуваат целите на организацијата. Тој прекинува со работа во месец јули истата година.

Категорија:Некогашни весници
Категорија:Органи на ВМРО (Обединета)
Сините Хаваи (филм)

**Сините Хаваи** (англиски: *Blue Hawaii*) - американски филм од 1961 година, во режија на Норман Таурог, според сценариото на Алан Вајс и Хал Кантер. Главните улоги ги играат: Елвис Пресли, Џоан Блекмен и Анџела Лансбери. Филмот, прв од трите што Елвис Пресли ги снимил на Хаваите, ја освоил наградата на здружението на американските сценаристи за најдобро напишан мјузикл.

## Содржина
По отслужувањето на воениот рок, Чед Гејтс (го игра Пресли) се враќа на Хаваите, каде им се придружува на другарите и на девојката Мејли (ја игра Блекмен). Тој има обрска да ја следи семејната традиција и да се вработи во претпријатие за овошје, но Чад не мисли така. Затоа, тој ја прифаќа работата на туристички водич во агенцијата на неговата девојка...

## Наводи

Категорија:Филмови од 1961 година
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови на Норман Таурог
Категорија:Филмови со Елвис Пресли
Категорија:Филмови со Џоан Блекмен
Категорија:Музички филмови
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови со Анџела Лансбери
Категорија:Филмови на англиски јазик
Група 9 на периодниот систем

|-
! colspan=2 style="text-align:left;" | ↓&nbsp;Периода
|-
! 4
| 
|-
! 5
| 
|-
! 6
| 
|-
! 7
| 
|-
| colspan="2"|
----
*Легенда*

|}

**IX група на хемиски елементи** — група хемиски елементи во периодниот систем според Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија (IUPAC). Во неа спаѓаат кобалтот (Co), родиумот (Rh), иридиумот (Ir) а можеби и мајтнериум (Mt), чии хемиски особини се неутврдени. Сите тие се преодни метали во d-блокот. Сите познати изотопи на мајтнериумот се радиоактивни со кратки полураспади, а самиот елемент не е познат во природата; елементот е добиен во лабораторија по вештачки пат, во крајно мали количини.

Како и кај другите групи, членовите на ова семејство имаат сличности во својата електронска конфигурација, особено кај најнадворешните обвивки, кои делат трендови на хемиско поведение; сепак, родиумот отстапува од шемата.

## Хемија

Мајтнериумот досега не е изолиран во чист облик, и затоа неговите особини не се конечно утврдени; кобалтот, родиумот и иридиумот имаат опитно потврдени својства. Сите три елементи се преодни метали се одликуваат со сребреникавобела боја, тврдост и високи точки на топење и вриење.

## Историја
Кобалтот е откриен во египетски и персиски наоди постари од II милениум п.н.е. Родиумот е откриен во 1803 г. кога Вилијам Хајд Воластон нашол платинска руда во царска вода, а потоа ја неутрализиран киселината со натриум хидроксид. Воластон потоа ставил амонијак хлорид и ги растворил сите метали освен родиумот и паладиумот со азотната киселина во царската вода. Иридиумот е откриен во 1804 г. на мошне сличен начин од Смитсон Тенант. Мајтнериумот е откриен во 1982 г. со бомбардирање на бизмут-209 со железо-58.

## Застапеност
Сите елементи од IX група се релативно ретки во природата, при што најзастапен е кобалтот, со само 0,0029% од Земјината кора. Родиумот и иридиумот се најретките елементи во природата, и се среќаваат само во платински руди. Мајтнериумот се добива само во јадрени реактори и не е застапен во природата сам по себе.

## Биолошка улога
Траги од кобалт имаат сите животни, присутни во витаминот Б-12. Останатите елементи од групата немаат биолошка улога.

## Примена
* легури и други метали, претежно за отпорност од ’рѓосување и абење
* индустриски катализатори
* суперлегури
* електрични делови

## Поврзано
* Платинска група

Категорија:Групи на хемиски елементи
Мнемозина

**Мнемозина** ( ), во старогрчката митологија била персонификација на спомените и на сеќавањето.

## Поколение
Титанката, Мнемозина била ќерка на титаните Уран и Геја. Мнемозина била мајка на деветте Муза музи, чиј татко бил нејзиниот внук, Зевс:

* Калиопа (епска поезија)
* Клио (историја)
* Евтерпа (музика)
* Ерато (лирска поезија)
* Мелпомена (трагедија)
* Полихимнија (химни)
* Терпсихора (танц)
* Талија (комедија)
* Уранија (астрономија)

## Митологија
[лево|мини|[Јупитер (бог)|Јупитер, облечен како пастир, ја искушува Мнемозина, божицата на сеќавањето (Јакоб де Вит, 1727)]]
Во *Теогонија* на Хесиод, кралевите и поетите ја црпеле силата на нивните говори од Мнемозина и нивниот посебен однос со музите.

Зевс и Мнемозина спиеле еден со други девет ноќи по ред, и ги зачнале деветте музи. Мнемозина исто така раководела и со водите во Ад.l. Нејзина спротивност била реката Лета, согласно погребните стиховни написи од 4 век п.н.е напишани во хексаметри. Мртвите души пиеле од Лета за да не ги помнат своите минати животи при реинкарнацијата. Во Орфизмот, на верниците им се кажувало наместо од Лета да пијат од Мнемозина, реката на сеќавањето, за да ја сопрат преселбата на душатаl.

### Во усната традиција
Иако од Хесиод во Теогонија била опишана како една од титанките, Мнемозина не одговара многу на таквата дистинкција. Титаните не биле многу величани во Стара Грција и биле сметани за битија кои припаѓаат на старата традиција. Мнемозина, за разлика од другите традиционално се појавува на почеток на многу епови—таа, меѓу другото, се појавува како во *[[Илијада]]*, така и во *[[Одисеја]]*—каде раскажувачот ја повикува напомош за да се сети на поемата која треба да ја рецитира. Се верува дека на Мнемозина ѝ е дадена дистинкцијата титан бидејќи меморијата била значајна за Хелените и нивната усна традиција на создавање митски епови.

Подоцна, кога пишаната книжевност преовладувала наместо усните рецитирања на еповите, Платон во Евтидем се навратил на усната традиција повикувајќи се на Мнемозина. Ликот Сократ се подготвува да каже приказна и вели: “ὥστ᾽ ἔγωγε, καθάπερ οἱ (275d) ποιηταί, δέομαι ἀρχόμενος τῆς διηγήσεως Μούσας τε καὶ **Μνημοσύνην** ἐπικαλεῖσθαι.” (“Според тоа, исто како поетите, мора да го започнам раскажувањето со повикување на музите и **Меморијата**. Аристофан исто погледнува наназад во неговата драма *[[Лисистрата]]* кога пијаниот спартански амбасадор го повикува нејзиното име за да се присети на минатото.

## Култот на Асклепиј
Мнемозина била една од божиците обожавана во култот на Асклепиј кој се формирал во Стара Грција околу 5 век п.н.е. За Асклепиј, грчки јунак и бог на медицината, било речено дека умее да лекува болести а култот подразбирал вклучување на мноштво други богови и грчки јунаци во процесот на лекување. Принесувањето жртва и молитвите варирале согласно локациите, а оној што се молел често оставал дарови на Мнемозина. со надеж дека ќе се сети на некoja визија доколку преспие на дадената локација.

## Наводи

Категорија:Титани
Категорија:Старогрчка митологија
Категорија:Сопруги на Зевс
Договор за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Македонија и Република Бугарија

**Договор за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Република Македонија и Република Бугарија** () — договор помеѓу Република Бугарија и Република Македонија потпишан на 1 август 2017 година помеѓу премиерите Бојко Борисов и Зоран Заев во Скопје.

## Потпишување и ратификација
Договорот беше потпишан на 1 август 2017 година во Скопје од премиерите Зоран Заев и Бојко Борисов. Тој беше ратификуван од Собранието на Република Македонија на 15 јануари 2018 година и од Народното собрание на Бугарија на 18 јануари 2018 година. Влезе во сила на 14 февруари 2018 година по размената на ратификациските инструменти од министрите за надворешни работи. Потпишувањето беше поздравено од ЕУ и САД како чекор кон регионална стабилност.

## Имплементација
По ратификацијата, во 2018 година беше формирана заедничка комисија за историски и образовни прашања, но напредокот беше минимален во првата година. На 17 јули 2022 година, министрите за надворешни работи Бујар Османи и Теодора Генчовска потпишаа втор протокол за имплементација на член 12, што стана услов за Бугарија да ја одобри преговарачката рамка за ЕУ.

## Наводи

## Надворешни врски
* Договорот на страната на ОН
* Целосен текст на протоколот со Бугарија што го потпишаа Османи и Генчовска

Категорија:Надворешни односи на Бугарија
Категорија:Надворешни односи на Македонија
Категорија:Македонско-бугарски односи
Џезаир Реџепи

**Џезаир Реџепи** (албански: *Xhezair Rexhepi*; Тануше, ) — македонски сликар, вајар и конзерватор.

## Животопис
Реџепи е роден во село Тануше, Горна Река на 2 септември 1983 година.  Акaдемската наобразба ја добил на Факултетот за ликовни уметности во Тетово, a по завршувањето на Факултетот за ликовни уметности, својата работа од 2011 година ја посветил во Конзерваторскиот центар во Гостивар, но паралелно со конзерваторската активност забележително е и негово авторско творештво. Првата негова самостојна изложба била во Скопје во Културно информативниот центар во 2016 година, но изложувал и во Чифте амамот во 2017 година. Живее и твори во Гостивар.

## Наводи

## Надворешни врски
*Еден ден со: Џезаир Реџепи - конзерватор, уметник — интервју на Gostivarpress

Категорија:Луѓе од Тануше
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски вајари
Калата

мини|десно|исправено|220п|План на наоѓалиштето Калата. Освен островот, прикажан е потопениот дел од крепоста.
**Калата** — остров (и повремен полуостров) во средиштето на Калиманското Езеро со површина од 1,59&nbsp;хектари и место на древен утврден рударски град. Сместен е во атарот на с.&nbsp;Дулица во Општина Македонска Каменица, на почетокот од заливот вовлечен кон градот Македонска Каменица. Ова е единствен остров во источна Македонија, иако повремено во истото езерото се појавува мало островче кај с. Тодоровци, со површина од 0,2&nbsp;ха.

## Историја
На островот и неговата околина, меѓу реките Брегалница и Каменичка бил расположен утврден град уште од римско време, од кој денес само една петтина е над водата, и зафаќал површина од 5,3&nbsp;ха и се води под археолошката целина „Луковица“.
Според една претпоставка, *Калата* е добиено од калајот кој се вадел од ова место, заедно со златната руда, но поверојатно е дека доаѓа од поимот „кале“. Остатоците кои се присутни денес се доцноантички, изградени со обнова на обѕидието на основа на римските градби. На јужното подножје на сегашниот остров е откриена ранохристијанска црква, а на само еден километар од неа и базилика — обете од V век.

На просторот се среќаваат разни керамички садови, питоси и доста градежен материјал. На околу 500&nbsp;м северно од островот се откриени и повеќе гробови.

## Физички особености
Калата е долга 300&nbsp;м во правец североисток-југозапад, со најголема ширина од 75&nbsp;м и најголема висина од 15-25&nbsp;м, зависно од нивото на водата. Бреговата линија е долга 550&nbsp;м.

Островот е оддалечен 100-150&nbsp;м од копното. Лете водата се намалува и островот станува полуостров, поврзан со копното на североисток.

## Растителен и животински свет
Калата е покриена со дабова шума и бујна трева, и има разновиден животински свет од водоземци, влекачи и птици.

## Поврзано
* Калиманско Езеро
* Острови во Македонија

## Наводи

## Надворешни врски
* Приказна за Калата — портал „Каменица“
* Луковица во ''Средновековни градови и тврдини во Македонија'' од И. Микулчиќ

Категорија:Острови во Македонија
Категорија:Полуострови во Македонија
Категорија:Дулица
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Општина Македонска Каменица
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Македонија од доцноантичко време
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Македонија од типот на градиште
Бостаништа (Алинци)

**Бостаништа** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Алинци. Претставува некропола од римско време.

## Местоположба

Се наоѓа на 500 метри југоисточно од патот Прилеп-Битола, мерено од полициската станица.

## Опис

На наоѓалиштето биле откриени 14 гроба со остатоци од кремирани покојници. Во гробовите имало прилози од стаклени и керамички садови и накит од бронза (фибули, токи и друго). Исто така се најдени и монети.

## Поврзано
* Црквиште — осамени наоди од римско време;
* Бобарски Гробишта — некропола од непознат период;
* Куќиште — населба од доцноантичко време;
* Алинци; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Алинци (Прилепско)
Црквиште (Алинци)

**Црквиште** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Алинци. Претставува осамен наод од римско време.

## Местоположба

Се наоѓа на 1,3 километри од селото, во селските гробишта, каде има мала црквичка.

## Опис

Во малата црквичка се вградени неколку камени сполии (ара, база и оштетена надгробна плоча со релјефна претстава на три фигури што стојат).

## Поврзано
* Бостаништа — некропола од римско време;
* Бобарски Гробишта — некропола од непознат период;
* Куќиште — населба од доцноантичко време;
* Алинци; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Алинци (Прилепско)
Бобарски Гробишта (Алинци)

**Бобарски Гробишта** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Алинци. Наоѓалиштето поради неистраженоста не е датирано, но претставува некропола.

## Местоположба

Се наоѓа на границата со атарот на соседното село Веселчани.

## Опис

Во 1951-1957 македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека на потесот што се граничи со атарот на соседното село Веселчани биле видливи гробови означени со побелени камења. Според месното население, тие гробови не припаѓале на сегашните селани.

## Поврзано
* Бостаништа — некропола од римско време;
* Црквиште — осамени наоди од римско време;
* Куќиште — населба од доцноантичко време;
* Алинци; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Алинци (Прилепско)
Орта маала (Струмица)

**Орта маала** (, исто така наречена и како **Варош маала**) — една од неколкуте маали во Струмица. Нејзиното име потекнува од турскиот збор *orta* (на отомански турски: اورتا) што значи средина, додека пак второто име Варош маала ја објаснува самата маала - стар дел од градот, кој обично е на издигнат терен.

Таа, како што и самото првично име кажува, се наоѓала во тогашниот централен дел на градот, граничејќи со Чифлиганската маала на запад. Денес маалото во главно се простира по улицата „Стив Наумов“. Порано, најзначаен објект во маалото била Градската турска пошта, а исто така и Ортомаалската џамија, кои денес се археолошко наоѓалиште и музеј.
## Галерија


Податотека:An alley in Varosh neighborhood, Strumica.jpg|Куќи градени во сокак, длабоко во маалото.
Old turkish post office in Strumica.jpg|Отворање на Музејот на Градската турска пошта.
Stiv Naumov Street.jpg|Куќи на улицата „Стив Наумов“, помеѓу Орта маала и Чифлиганската маала.



Категорија:Маали во Струмица
Бежанска маала (Струмица)

**Бежанската маала** — една од неколкуте маали во Струмица. Таа се наоѓа во горниот дел на градот, простирајќи се по улицата „Крушевска република“.

Со завршувањето на Балканските војни, во Грција започнал Белиот терор, од кој голем дел од населението од Кукуш избегало во Струмица, а најголем дел од бегалците, локално наречени „*бежанци*“ се населиле токму во овој дел од градот. Поради нив денес ова маало го носи името Бежанска маала, а исто така постои Бежански парк. Во 2010 година во ова маало бил откриен Споменик на децата бегалци.

## Наводи

Категорија:Маали во Струмица
Чифлиганска маала (Струмица)

**Чифлиганската маала** — една од неколкуте маали во Струмица. Се претпоставува дека на нејзината територија претходно имало чифлиг, па поради тоа таа и се нарекува Чифлиганска. Таа се наоѓа во југозападниот дел на градот, во главно протегајќи се по улиците „Стив Наумов“ и „11-ти Октомври“. Таа се граничи со Орта маала на исток.

Категорија:Маали во Струмица
Клавуланска киселина

**Клавуланската киселина** е β-лактамски лек кој делува како β-лактамаза инхибитор.  Иако самиот не е ефикасен како антибиотик, кога се комбинира со антибиотици од групата на пеницилини, може да се надмине антибиотската резистенција кај бактерии кои секретираат β-лактамаза, која во спротивност ги онеспособува повеќето пеницилини.

Најчесто се комбинира во вид на калиумова сол, **калиум клавуланат** со:
* амоксицилин (ко-амоксиклав)
* тикарцилин (ко-тикарклав)

Клавуланската киселина спаѓа во групата на клавами.

Клавуланската киселина била патентирана во 1974 година.

## Наводи

Категорија:Антибиотици
Турска маала (Струмица)

**Турската маала** ( или *Маџир маало*) — една од неколкуте маали во Струмица. Во неа предоминира турското население, и е една од најголемите маала во градот.

Таа се протега во главно по улицата „Славчо Стоименски“ и 7-мата улица. Едни од најпознатите објекти се црквата „Св. Петнаесет тивериополски маченици“, џамијата „Сејид Нур Ел Араби“ и кула од средниот век.

## Наводи

Категорија:Маали во Струмица
Тиквешка Котлина

**Тиквешка Котлина** — котлина во централно-јужна Македонија која се протега во Средното Повардарие, а го зафаќа рамниот и брановиден простор помеѓу Велешката Клисура на север и Демир Капија на југ. Ова е една од најголемите котлини во Македонија, со вкупна површина од . Ограничена е со водоразделните линии по планините: Кожуф, Козјак, Дрен и Клепа од западната страна на р. Вардар и Иланџа, Конечка, Градешка и Плауш од источната страна на Вардар. Рамничарскиот дел, кој е обично на надморска височина од 75 до 200&nbsp;м зафаќа околу .

Во котлината е сместена познатата културно-историска област Тиквешија.

## Физички одлики
Котлината зафаќа површина од , а лежи на наморска височина помеѓу 100 и 2.166 м. Има издолжен облик со должина од 50&nbsp;км, а ширина од&nbsp;40&nbsp;км. Образувана е со тектонските движења во неогенот, а подоцна древното Тиквешко Езеро (различно од денешната акумулација).

## Морфолошки целини
[мини|десно|250п|Поглед на котлината во [Неготинско.]]
Во Тиквешката Котлина се издвојуваат низа посебни морфолошки целини:

* Росоманско Поле
* Дреновско Поле 
* Црно Поле со Ливадиште
* Пепелишко Поле
* Сопотско Поле
* Бошавија — предел 
* Витачево — висорамнина
* Сландол — област
* Раец — област
* Фаришко Поле

## Клима
Климата во котлината е изменетосредоземноморска, со малку врнежи во годината (476,7&nbsp;мм). Има погодни услови за одгледување на разни земјоделски култури. Тиквеш е познат винарски крај во котлината, каде е мошне застапена виновата лоза, но во неа можат да се одгледуваат и топлољубивите култури како афионот, сусамот, памукот. Во многу места низ котлината се одгледуваат и житарки, тутун, зеленчук, бостан.

## Поврзано
* Тиквешија
* Тиквешко Езеро
* Повардарие

## Наводи

Категорија:Котлини во Македонија
Категорија:Вардарски Регион
Котлина
Бејаз Тепе

**Бејаз Тепе** или **Бејас Тепе** (, македонски: Бел Рид) — највисок врв на планината Средна во источна Македонија, меѓу долините на реките Брегалница и Желевица. Се наоѓа во средишниот дел на планинското било и се одликува со не многу голема издаденост поради што тој речиси воопшто не е забележителен и видлив од селата Разловци и Нов Истевник, од каде води обележана планинарска патека. Врвот Бејаз Тепе бил искачен во официјалната програма на Планинарски предизвик „12 Врвови“.

## Галерија


File:Средна Бејаз Тепе 02.jpg|Поглед кон Бејаз Тепе на Средна
File:Средна Бејаз Тепе 04.jpg|Бејаз Тепе на средишниот дел на планинското било
File:Средна Бејаз Тепе 05.jpg|Глетка кон Бејаз Тепе
File:Средна Бејаз Тепе 06.jpg|Непосредно на источната падина на Бејаз Тепе
File:Средна Бејаз Тепе 07.jpg|Глетка од падините на Средна
File:Средна Бејаз Тепе 08.jpg|На самиот врв
File:Средна Бејаз Тепе 11.jpg|На самиот врв



## Поврзано
* Голак
* Обозна

## Наводи

Категорија:Планини во Македонија
Категорија:Општина Делчево
Категорија:Општина Пехчево
Бежански парк

**Бежанскиот парк**, **Паркот на децата бегалци** или само **Паркот на бегалците** е спомен-парк во Бежанското маало во Струмица. Тој е посветен на бегалците од Белиот терор на Кралството Грција, познати локално како *бежанци*, кои се населиле во овој предел на градот.

Во центарот на паркот е откриен Споменик на бежанците на кого е испишана следната реченица: „*Незаборавот ги чува корените*“. Паркот заедно со споменикот бил свечено отворен во 2010 година. Сèвкупно за нив се потрошени 500.000 денари од општинскиот буџет.
## Наводи

Категорија:Паркови во Струмица
Зимница

**Зимница** е еден од најстарите начини на конзервирање на храна, која овозможува хранливите состојки на сезонските намирници да се зачуваат за употреба надвор од сезоната. Конзервирањето може да се врши со сушење, засладување, скиселување и солење, во зависност дали е во прашање овошје, зеленчук или преработка од месо.

Зимницата обично се чува во подрум, на поткровје, во посебна стопнаска зграда, а некогаш многу било застапено и чување во земја, односно привремено складиште за чување и конзервирање на хранливите намирници. За долг зимски период некогаш од храна најчесто се оставало пченкарно брашно, зеленчук, овошје и извесна количина на месо.

## Историја
Сушењето на намирниците се користело уште од многу одамна за зимскиот период. Постојат записи уште од Стара Грција, во античките ракописи е опишано како тогаш се сушеле. На пример, смоквата се сушела тако што првин се гмечела, потоа се формирала во леб, а потоа се сушела на сонце. И во денашно време намирниците од градините без голем напор често се сушат на сонце или во близина на печка. Денес обработката на намирниците се почесто се врши во фабриките. Меѓутоа, поголемиот дел на овошјето кое може да се најде во продавниците преработено е со сумпор, а одгледувањето најчесто е непознато. Поради тоа тоа во последно време, благодарејќи на трендот за здрав начин на живот и храна богата со витамини, сè повеќе се користи методот на сушење на овошјето, зеленчукот, печурката, зачинските и лековитите билки без конзерванси, што бара повеќе труд и трпение.

## Наводи

## Надворешни врски

* Сушене јабујке 
* Сушено воће

Категорија:Храна
Категорија:Македонска кујна
Проја

**Проја** — пченкарен леб, кој се прави од крупно мелено пченкарно брашно, сол и вода. Се сретнуваат и други видови на проја, каде во некои се додава и пченично брашно и најчесто се прават со сирење.

## Галерија


Податотека:Проја со спанаќ и сирење 2.jpg|Проја со спанаќ и сирење
Податотека:Проја со спанаќ.jpg|Проја со спанаќ
Податотека:Проја.jpg|Проја
Податотека:Домашна проја.jpg|Домашна проја


## Надворешни врски

* Рецепти на варијанти на проја

Категорија:Македонска кујна
Бадникарски леб

**Бадникарски леб** е посебен вид на обреден колач кои православните верници го месат за божиќните празници. Припремата за обредните лебови можат да имаат разни обичајни правила и обреди. Вообичаено е во замешеното тесто да се стави паричка, а спрема локалните обичаи и некои други ситни предмети. Тие имаат одредена магиска улога и претставуваат еден вид жртвен обичај која се однесува  на поголема плодност, бериќет, како и здравје на домашните и стоката. Како по народните верувања божиќните обредни лебови поседуваат и плодоносна моќ, која се однесува за полињата, овоштарниците и лозјата.

## Подготовка
Обредните лебови го подготувуваат домаќинот или домаќинката на Бадник или рано наутро на Божиќ. Се меси по правило од пченично, но и од друго брашно.

## Наводи

## Надворешни врски

* Srpski muzej hleba – Jeremija

Категорија:Бадник
Категорија:Божиќна кујна
Категорија:Леб
Мариовска Котлина

**Мариовска Котлина** — нетипична котлина во Јужна Македонија, во средното течение на Црна Река. Се протега од Скочивир до Галиште, ограничено со водоразделните линии кои водат по планината Ниџе со Кајмакчалан и Козјак од десната и Селечка Планина и Дрен од левата страна на Црна Река. Зафаќа површина од , иако Мариовската Котлина повеќе е речно ерозивно проширување отколку типична котлина.

Висината на теренот во котлината се движи од 350 до 2.520&nbsp;м, но најголемиот дел е на висина од 600 до 1.100&nbsp;м, што укажува на тоа дека релјефот е обликуван од речни теченија. Доказ за ова е и отсуството на рамничарски предели.

Административно, котлината припаѓа на Општина Прилеп и Општина Кавадарци.

## Поврзано
* Мариово
* Тиквешка Котлина
* Скочивирска Клисура

## Наводи

Категорија:Котлини во Македонија
Котлина
Категорија:Општина Прилеп
Категорија:Општина Кавадарци
Колбас

мини|десно|200п|Чадени домашни колбаси
**Колбас** — цилиндричен месен производ, кој обично се произведува од мелено месо (свинско, говедско или телешко месо), зачинето и обвиткано во кожа. Колбасите најчесто се обликувани во посебен процес на обвиткување со кожа, којашто е изработена од животински црева или синтетички материјал. Неготвените колбаси може да се приготват на повеќе начини, како што се пржење во тава, варење и готвење на скара. Некои колбаси се готват уште во процесот на нивното производство, при што понекогаш се отстранува кожата во која се обвиткани.

Производството на колбаси претставува традиционална техника на конзервација на храна. Тие може да бидат конзервирани преку стврднување, сушење (често заедно со ферментирање), чадење или замрзнување. Некои стврднати и чадени колбаси се складираат без замрзнување, но најголемиот број свежи колбаси се складираат замрзнати и како такви се чуваат сè до нивното готвење.

Постојат повеќе национални и регионални видови на колбаси кои се разликуваат според состојките со кои се зачинети (пр. лук, црн пипер, вино итн.), месото од кое се приготвени, како и начинот на подготовка.

## Галерија

Податотека:Колбаси-1.jpg|мини|Колбаси
Податотека:Чадење колбаси и свинско месо.jpg|Чадење колбаси и свинско месо
Податотека:Македонска вешалица и домашен колбас.jpg|Вешалица и домашен колбас
Податотека:Македонска плескавица и домашен колбас.jpg|Плескавица и домашен колбас
Податотека:Македонски домашни колбаси, компири и салата од марула и роквица.jpg|Домашни колбаси, компири и салата од марула и ротквички


## Поврзано
* Месо

## Литература
* Wiglaf Droste, Vincent Klink, Nikolaus Heidelbach: *Wurst.* DuMont, Köln 2006, ISBN 3-8321-7992-5.
* Johannes J. Arens: *Chorizo, Salame und deutsche Zervelat. Europas Zukunft und die Wurstkultur.* Vergangenheitsverlag, Berlin 2011, ISBN 978-3-86408-029-6.

## Надворешни врски

* 
* The British Sausage — Друштво за англиски појадок

Категорија:Месо
Категорија:Месна индустрија
Категорија:Македонска кујна
Зелник

**Зелник** — традиционално македонско јадење, коешто се состои од тенки слоеви на кори, полнети со сирење, јајца, праз, киселец или мелено месо. Во текот на зимскиот период, зелникот може да биде исполнет со зелка или спанаќ. Зелникот обично се послужува топол и со јогурт.

Освен во македонската, зелникот се среќава и во кујните на другите балкански земји.

## Потекло на поимот
Поимот „зелник“ потекнува од зборот „зелје“ и се однесува на главните состојки од кои истиот се приготвува.

## Слични јадења
Зелникот е сличен на јадењето „зелен бурек“ (), коешто е распространето во Турција и Средна Азија. За разлика од зелникот, зелениот бурек се приготвува за празници и фестивали, а се послужува со кефир. Кората и слоевите на зелениот бурек се потенки и полнети со други состојки.

## Галерија

Податотека:Македонски зелник.jpg|Плех со зелник
Податотека:Зелник со спанаќ.jpg|Парче зелник со спанаќ
Податотека:Зелник со праз.jpg|Зелник со праз
Податотека:Зелник со праз и полнети пиперки.jpg|Зелник со праз и полнети пиперки
Податотека:Зелник со месо на средина, јогурт и сирење.jpg|Зелник со сирење и месо послужен со јогурт
Податотека:Зелник Пита со праз.jpg|Пита со праз


## Поврзано
* Бурек
* Пита

Категорија:Македонска кујна
Категорија:Печива
Категорија:Пити
Категорија:Полнети јадења
Низ водата

**„Низ водата“** (француски: *A vau-l'eau*) — расказ на францускиот писател Жорис-Карл Уисманс од 1882 година.

## Содржина
Расказот се состои од четири дела во кои авторот го опишува животот на главниот лик, Жан Фолантен. Тој потекнува од старо, но осиромашено семејство, а уште во детството останува без татко. Сепак, неговата мајка се жртвува и вредниот Фолантен успева да матурира. Потоа, тој се вработува како службеник во едно министерство, но набргу умира мајка му. Физички слаб, куц на едната нога и срамежлив, Фолантен останува неженет, а во младоста постојано имал сексуални односи со евтините улични проститутки. Во една прилика, тој одржувал врска со една девојка од која добил венерична болест. Останувајќи без роднини и без пријатели. Тој живее во мал стан, во сиромашниот дел на Париз, минувајќи го животот во постојана и неуспешна потрага по ресторан во кој би добил добра и вкусна храна. Фолантен ги минува деновите во апатија, незадоволен од својот живот, но немоќен да го промени. Неговото мрачно расположение се променува со доаѓањето на пролетта и летото, кога донесува одлука да се дружи со луѓето и да го реновира станот. Меѓутоа, неговиот ентузијазам трае кратко, зашто по средбата со еден познаник, тој сфаќа дека сите во евтини ресторани се служи лоша, невкусна храна, а во театарот се прикажуваат слаби дела. Еден ден, во ресторанот му приоѓа непозната жена која отворено му кажува дека сака да води љубов со него и го вовлекува во својот стан. Фолантен го напушта нејзиниот стан со непријатно чувство, заклучувајќи дека сите обиди да внесе промени во својот живот се залудни и дека во овој свет нема место за сиромашните луѓе.

## Осврт кон расказот
Зачетокот на расказот „Низ водата“ се наоѓа во „Песната во проза за месото печено во фурна“. Расказот претставува потресна поема за упорната потрага по вкусна храна и за помирувањето со тажната судбина по низата разочарувања во животот и по пропаднатите илузии. Во расказот се опишува како пропаѓаат сите обиди на главниот лик да го промени начинот на живот, во којшто нема ниту љубов ни задоволство за на крајот тој да заклучи дека треба да ѝ се препушти на судбината, т.е. да се пушти „низ водата“, зашто „најдоброто на постои за светот без пари; се случува само најлошото.“ Иако навидум блага, сатирата на Уисманс е остра и се граничи со карикатурата, но никогаш не преминува во неа. Притоа, расказот не е само портрет на еден чудак, туку и слика на една општествена атмосфера.

## Наводи

Категорија:Дела на Жорис-Карл Уисманс
Категорија:Книги од 1882 година
Категорија:Француски раскази
Везерско Средногорје

[upright=1.8|мини|Поглед од паркот Орберг до малото село Тиндерн и атомската централа „Гронде“, веднаш до реката [Везер]]

**Везерско Средногорје** () — ридска област во Германија (Долна Саксонија, Хесен и Северна Рајна-Вестфалија, помеѓу Хан. Минден и Порта Вестфалика близу реката Везер. Важни градови во областа се Бад Карлсхафен, Холцминден, Хекстер, Боденвердер, Хамелн, Ринтелн и Флото. Бајките на Браќата Грим се одвиваат на Везерото Средногорје и има многу ренесансни градби, кои претставуваат особен регионален стил. Областа скоро се поклопува со природната област на Долносаксонските ридови.

## Географија

мини|Реката Везер, а позадина селото Тиндерн.
мини|Везерското Средногорје
мини|Поглед на ридовите Везер. Ридот со телевизиската кула е Јакобсберг.
мини|Везерското Средногорје помеѓу Хајнзен и Поле.

Како дополнување на долината Везер помеѓу Хан. Минден и Порта Вестфалика постојат неколку геолошки ридови, кои се сметаат како дел од Везерското Средногорје. Во најтесна смисла влегуваат (од север на југ):

Најголемо пошумено подрачје претставува Золин со Природниот парк „Золинг-Фоглер“.

### Познати ридови

Покрај гореспоменатите ридови, понекогаш и други се сметаат како дел од Везерското Средногорје.

мини|Зајдисонце во областа
мини|Поглед на Беверунген кон север

## Важни градови

## Култура

Везерското Средногорје развиле сопствен архитектонски стил. Помеѓу 1520 и 1640 година, голем број на градби биле изградени во т.н. везеров ренесансен стил.

Ликови од областа кои станале светски познати се легендарниот Хамелнски свирач, Барон Минхаузен, чиј лик бил инспириран од човек од Боденвердер и Доктор Ајзенбарт, кој умрел во Хан. Минден.

Дополнителни, многу бајки од Браќата Грим биле со дејство во областа.

## Туризам

Значајни туристички одредишта во областа покрај историските градови се природниот парк Шаумбург-Хамелн, Золинг-Фоглер, велосипедските патеки во должина од 500 километри покрај реката Везер.

Од важно значење претставува и туризмот на мотори. Везерското Средногорје, како и Харц, е омилено одредиште во северна Германија. Особено, Кетерберг, како највисока точка до Северното Море, каде што се пружа панорамски поглед до 80 километри.

Други познати одредишта се пештерата Шилат, Тоненбург во Хекстер-Албаксен, паркот Нојхаус, Везерштајн во Хан. Минден и неколку музеи, како музејот за земјоделска механизација во Бери.

## Стопанство

Областа е под големо влијание на туризмот. Големи области се наменети за земјоделството и шумарството. Фабриката за порцелан во Фирстенберг работи од 1747 година.

## Наводи


Категорија:Географија на Долна Саксонија
Категорија:Географија на Северна Рајна-Вестфалија
Категорија:Географија на Хесен
Категорија:Региони во Северна Рајна-Вестфалија
Категорија:Региони во Хесен
Категорија:Региони во Долна Саксонија
Мекица

**Мекица**, **тиганица** или **питулица**— македонско традиционално јадење од меко тесто кое се пржи во врело масло. Вообичаено мекиците се користат за појадок придружени со сирење или со џем. Исто така во доста краеви во Македонија мекиците се даваат за новороденче, при што некаде истите ги спрема свекрвата, а некаде мајката на родилката. Во денешно време сè почесто овој обичај се прави во ресторан или друг угостителски објект.

## Рецепт
мини|лево|200п|Мекици и џем
Постојат повеќе варијанти за спремање на тестото за мекици, во некои тестото се спрема со млеко, во други со јогурт, а трети се само со вода.
1 кг брашно заедно со 1 квасец, 1/2 прашок за печиво, 2 јајца, 1 лажиче сол се раствораат во 400-500 мл вода така што да се добие густа смеса, потоа садот се покрива со крпа и се остава да кисне 25 минути. Потоа смесата се меша со дрвена лажица и повторно се остава да кисне 25 минути. Истото се прави и третпат со тоа што овој пат се додаваат две лажици бела киселина. Тестото се дели, добиените делови се тегнат со влажни раце, и се пржат во врело масло  

## Наводи

## Поврзано
*Пишија

Категорија:Храна
Категорија:Македонска кујна
Категорија:Крофни
Јанија

**Јанија** — македонско традиционално чорбесто јадење од разен зеленчук (компири, пиперки, домати, кромид и др. во зависност од сезоната) со или без месо (телешко, свинско, пилешко). 

## Рецепт
мини|лево|200п|Јанија со телешко месо
Ова јадење практично нема ограничување во однос на варијантите, секој ја прави на свој начин.
800 г телешка удина се сече на парчиња и се пржи додека не испари течноста од месото, потоа се додава една главица сечкан кромид и се запржува 5 минути. Се додаваат два сечкани домати и две пиперки и се динста на тивко додека не испари течноста од зеленчукот. Се зачинува со црвен пипер и се додаваат 500-600 мл вода, се остава да вари околу 40 минути, па се додаваат 4 сечкани компири и се вари уште 30 минути. На крајот се додава запршка од масло и брашно и се вари уште минута-две.
.

## Наводи

Категорија:Храна
Категорија:Македонска кујна
Категорија:Бугарска кујна
Категорија:Романска кујна
Категорија:Арапска кујна
Категорија:Турцизми
Маало

[мини|250п|Сер-Шахар маало во град во [Азербејџан со поглед кон џамијата од 18 век]]
**Маало**, разговорно и **маала** или **маале** (на ) - одделен дел на градска или селска населба. Зборот маало има арапско потекло и се користи во бројни јазици низ светот. Тој може да се преведе како „соседство“. Во некои земји во светот, маалото е најмалата административна единица.

Постојат две дефиниции за значењето на овој збор, едната е дека тоа е само соседство додека втората, која најчесто се користи во земјите со предоминантно муслиманско население, го дефинира како урбано место со местна џамија и чајџилница, како главни социјални институции. Важни функции на ниво на соседство се вршат во маалската солидарност, како на пример религиозни церемонии и ритуали, менаџирање со ресурси како и решавање на конфликти.

Во земјите каде што маалото е административна единица, најчесто истата е претставувана од местен мухтар, кој е на чело на мухтарлук (на ) - општо значејќи „канцеларија на мухтарот“.

## Наводи

Категорија:Турцизми
Категорија:Арабизми
Макавеј (издавачка куќа)

**Макавеј** - македонска издавачка куќа со седиште во Скопје.

## Организација и менаџмент
Основач, директор и главен уредник на „Макавеј“ е Бранко Цветкоски.

## Каталог на изданија
* Веле Смилевски, *Педесет песни* (2000)
* Ким Мехмети, *Село без гробишта* (2003)
* Кире Неделковски, *Судбини и соништа* (2004)
* Ристо Јачев, *Студен мрак* (2005)
* Виолета Ачкоска и Никола Жежов, *Репресијата и репресираните во најновата македонска историја* (2005)
* Владимир Луков, *Провиденија* (2006)
* Симјон Симев, *Шарената сенка: живопис, литература, музика* (2008)
* Иван Чаповски, *Џелатот* (роман, 2008)
* Венко Марковски, *Голи Оток – остров на смртта* (2009)
* Катица Ќулавкова, *Задоволство во толкувањето* (2009)
* Бранислав Саркањац, *Идеологијата и поединецот* (2009)
* Бранислав саркањац, *По свое – македонски катахрезис или како да се зборува за Македонија* (2009)
* Бранислав Саркањац, *Дома — Идејата на конзервативизмот* (2011)
* Ристо Јачев, *Помнам* (2013)
* Димитар Мирчев, *Идентитет и суверенитет* (2014)
*Оноре де Балзак, *Шагринска кожа* (2015)

## Наводи

Категорија:Македонски издавачки куќи
Споменик на жената-борец (Скопје)

**Споменик на жената борец** — споменик кој се наоѓа во паркот пред Трговскиот центар во Скопје. Изграден е од мермер, и автор е вајарот Боро Митричевски. Откриен е на 8 март 1970 година.

## Историска позадина
Жените и женската младина од Скопје и цела Македонија активно учествувале во многу акции организирани од СКОЈ и синдикатите. Во 1940 година била основана „Женска набавна задруга“ во која членувале околу 150 жени домаќинки, работнички, студентки и други младинки. Во борбите од НОВ жените учествувале рамо до рамо со своите другари и соборци. Сепак, во најголем број жените биле активни во собирање помош, снабдување на партизанските единици со зимска облека, организирање со храна за политичките затвореници во Скопје и Идризово, разнесување партиска пошта и друго. Многу жени биле вклучени во партиските и другите раководства. Во НОВ животот го загубиле 1.705 жени, „Партизанска споменица 1941“ им била доделена на 30 жени, а Вера Јоциќ е носител на Орден на народен херој на Југославија од Македонија.

## Наводи

## Поврзано
* Скопје
* НОБ

Категорија:Споменици во Скопје
Категорија:Споменици од НОБ во Македонија
Драга Стојановска

**Драга Стојановска** (1923-1944) – револуционерка и учесничка во НОВ.

## Животопис

Драга Стојановска е родена во Горно Соње, во 1923 година. Учела Трговска академија, каде што стапила во редовите на скоевската организација. Била борец и учесник во Втората светска војна. Во септември 1944 година, била дел од единиците на Дванаесеттата македонска ударна бригада, како санитетско лице. Во борбите за ослободување на Скопје, Драга загинала во обид да извлече ранет соборец.

Спомен биста на Драга Стојановска била поставена во населбата Тафталиџе, во близина на Педагошката академија, во студентската населба што го носи нејзиното име. Бистата била откриена во 1979 година, дело е на авторот Коста Абдорманов. 
Во нејзина чест се именувани неколку училишта во Македонија.

## Наводи

## Поврзано
* НОБ

Категорија:Македонски партизани
Емин Дураку

**Емин Дураку** (Ѓаковица, 1917 – 1942) – револуционер и учесник во НОВ, народен херој на Југославија.

## Животопис

Емин Дураку е роден во Ѓаковица во 1917 година, и како дете емигрира во Албанија. Во работничкото и комунистичкото движење стапил во 1935 година, а од 1936 година станал член на Скадарската комунистичка група. Во тој период, Емин Дураку бил затворен и осуден на три години робија. По италијанската окупација на Албанија, тој продолжил со својата антифашистичка активност, како организатор на демонстрации во Скадар, поради што бил интерниран.

Во есента 1941 година, Дураку бил пуштен од логорот, а во есента 1942 година, се вратил во родната Ѓаковица, каде станал член на КПЈ. Набргу станал и член на Бирото на Обласниот комитет на КПЈ за Косово, и учествувал во организирање на отпорот.

Во ноември 1942 година, кај селото Старо Грацко – Липљан, во борба со карабињерите Емин Дураку бил тешко ранет, и набргу потоа починал. Прогласен е за народен херој на Југославија.

Во негова чест, основното училиште во селото Буковиќ, Скопско, го носи неговото име.

## Поврзано
* НОБ

## Наводи

Категорија:Албански комунисти
Категорија:Југословенски партизани
Категорија:Родени во 1918 година
Категорија:Починати во 1942 година
Вуковар

**Вуковар** (хрватски: *Vukovar*, српски: *Вуковар, Vukovar*) — град во источна Хрватска. Вуковар се наоѓа во блзина на границата со Србија, на реката Дунав. Вуковар е најголемо речно пристаниште во Хрватска. Административно, Вуковар е дел од Вуковарско-сремска жупанија, и воедно градот е административен центар на жупанијата. Според пописот од 2011 година, Вуковар имал население од 26,468 жители, а општина Вуковар имала население од 27,683. Градот е дом на бројни српско малцинство и важи за центар на српското малцинство во Хрватска. За време на војната во Хрватска Вуковар претрпел големи штети.

## Име
Името „Вуковар“ значи „град на (реката) Вука“. Зборот „вар“ е унгарски збор за „тврдина“.

## Општина

Вуковарската општина ги опфаќа следниве населени места:
* Грабово, население 47 ж.
* Липовача, население 386 ж.
* Сотин, население 782 ж.
* Вуковар, население 26,468 ж.

Во СФРЈ општината била поголема, а денес е поделена на неколку општини.

## Демографија

## Збратимени градови

Вуковар е збратимен со:

## Наводи

## Литература

* 

## Надворешни врски

*Официјално мрежно место 
* Туристичко биро на Вуковар
*Галерија за Вуковар 

Категорија:Градови во Хрватска
Категорија:Вуковарско-сремска жупанија
Категорија:Населени места на Дунав
Категорија:Срем
Панче Арсовски

**Панче Арсовски** (Скопје, 1922 – Скопје, 13 ноември 1944) – македонски партизан, комунист, борец за слобода на Македонија, учесник во НОВ.
 
## Животопис
 
Панче Арсовски е роден во Скопје во 1922 година. Татко му бил учител. Мајка му останала рано вдовица, со седум дечиња. Основно училиште завршил во родниот град, а поради сиромаштија не можел да продолжи со школувањето, туку започнал да изучува чевларски занает. Преку дружбата со прогресивно ориентирани младинци, Панче се снабдувал со револуционерна литература. Така, уште од своите рани години се определил за револуционерната борба на работничката класа. Во почетокот на 1938 година станал член активен член на Урсовите синдикати и учествувал во штрајкови што ги организирале УРС синдикатите. Бил еден од организаторите на музичката секција на КУД „Абрашевиќ“ и активно учествувал во собирање на народна помош.
 
Во текот на Втората светска војна, Арсовски станал член на КПЈ. Работел и на организирање на младинците од скопските села, главно во Арачиново и Горно Лисиче, преку кои собирал оружје и муниција, како и прехранбени производи. Во септември 1941 година бил затворен од бугарската полиција и осуден на казна затвор. Казната ја издржувал во Скопје, Плевен и Варна. По излегување од затвор, во септември 1944 година, стапил во редовите на Дванаесеттата скопска ударна бригада и бил поставен како политички комесар на чета во Третиот Баталјон. Учествувал во борбите кај Матка и на реонот на Ракотинци. Во борбите за ослободување на Скопје се борел во првите борбени редови на улиците на Скопје, а против германските фашисти. Храбро загина во уличните борби за ослободувањето на Скопје, на 13 ноември 1944 година, како командир на ударна група.
 
Во дворот на училишниот центар во Железарница била поставена спомен биста на Панче Арсовски, која била откриена во 1980 година. Автор на бистата бил Цветан Димитровски.
 
## Наводи

Категорија:Луѓе од Скопје
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Спомен-куќа - музеј на НОВ и револуција

**Спомен куќа – музеј на НОВ и револуцијата**, се наоѓа на булеварот „Гоце Делчев“ меѓу Институтот за национална историја, Судската палата и факултетскиот комплекс „Св. Кирил и Методиј“, изградена врз темелите на урнатиот објект. Нејзини автори се архитектите Александар Николски и Владимир Пота, а откриена е на 28 септември 1981 година.
 
## Историска позадина

Членовите на Покраинскиот комитет на КПЈ за Македонија ја зеле под наем оваа куќа, уште пред почеток на Втората светска војна, во која непречено можеле да ги обавуваат своите активности. За да се избегне сомневање, во куќата се вселило семејството на Глигор Михајловски – Гиго, комунист и револуционер, а низ годините, во куќата престојувале: Светозар Вукмановиќ – Темпо, Сретен Жујовиќ, Кузман Јосифовски Питу, Орце Николов, Цветан Димов, Мирче Ацев, Блажо Орландиќ, Добривое Видиќ и други револуционери.

Во текот на НОБ, во куќата престојувало највисокото партиско и воено раководство на Македонија. Овде се одржувале состаноците на Покраинскиот комитет. Во мај 1941 година Лазар Колишевски во оваа куќа се состанал со Методија Шаторов - Шарло, а едно од судбинските решенија што биле донесени во оваа куќа било решението за вооружено востание на македонскиот народ. По ова решение, Покраинскиот комитет ги организирал партизанските одреди.

## Наводи

НОВ и револуција
Категорија:Згради и градби во Скопје