open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Обединет таксономски информативен систем

мини|Лого на ITIS
**Обединети таксономски информативен систем** (англ. *Integrated Taxonomic Information System*, крат. **ITIS**) — соработна организација која има за цел да составува и одржува доследни и доверливи инфомации за таксономијата биолошките видови. ITIS е основан во 1996 како група на владата на САД составена од неколку федерални установи, но денес е меѓународна организација со учество на министерства од Канада и Мексико. Во базата учествува голема заедница на таксономски стручњаци. Кадарот што ги обработува содржините е сместен во Смитсоновиот природонаучен музеј во Вашингтон, а информатичките работи ги врши Геолошкиот топографски институт во Денвер. Организацијата главно се задржува на северноамериканските видови, но соработува со групи од други земји и меѓународни установи со цел да се добие на што поголема покриеност.

## Членки
*Министерство за земјоделство и исхрана на Канада (AAFC)
*Национална комисија за осознавање и употреба на биоразновидноста на Мексико (CONABIO)
*Националната океанска и атмосферска управа на САД (NOAA)
*Служба за национални паркови на САД (NPS)
*NatureServe
*Смитсонова установа
*Министерство за земјоделство на САД (USDA)
*Министерство за заштита на животната околина на САД (EPA)
*Геолошки топографски институт на САД (USGS)
*Служба за рибен фонд и дива природа на САД (FWS)

## Поврзано
*Енциклопедија на живиот свет
*Викивидови
*Светски регистар на морски видови

## Наводи

## Надворешни врски
*Integrated Taxonomic Information System (ITIS) 
*Canada Interface: Integrated Taxonomic Information System (ITIS*CA)
*Mexico Interface: Sistema Integrado de Información Taxonómica (SIIT*MX) 
*Brasil Interface: Sistema Integrado de Informação Taxonômica - (SIIT*Brasil)

Категорија:Биолошки организации
Категорија:Организации во САД
Категорија:Научни мрежни места
Категорија:Бази на биолошки податоци
Гран при Квебек 2010

**Гран при Квебек 2010** било првото издание на Гран при Квебек, еднодневна професионална велосипедска друмска трка, која се одржала во Квебек Сити, Квебек, Канада. Била одржана на 10 септември како претпоследен настан во UCI ProTour 2010. Со Гран при Монтреал 2010, која се одржала два дена подоцна на 12 септември 2010, била единствената од двете трки во Северна Америка за UCI ProTour 2010. Исто така била дел и од Светскиот ранкинг на UCI.

## Тек

Патеката се состоела од 15 кругови на растојание од 12 километри. Во текот на посетата од Меѓународниот велосипедистички сојуз во 2009, ја рангирале трката како „предизвикувачка“ од техничка гледна точка, бидејќи самиот Квебек е многу ридест.

Оваа патека била добро поставена за специјалистите за искачување и оние кои сакаат стрмнини. Завршницата се наоѓала на нагорнина.

400px|thumb|right|Шато Фронтнак се наоѓа во срцето на Стариот Квебек и е официјален хотел за велосипедистите на Гран при Квебек

## Екипи

21 екипа биле поканети на **Гран при 2010**

Екипи од UCI Pro Tour:

Екипи поканети со дополнителна покана:

## Резултати

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:UCI ProTour 2010
Категорија:Гран при Квебек
Категорија:Светски ранкинг на UCI 2010
Луковица

[300px|мини|десно|Луковици од [кромид, кои ги користи човекот во исхраната.]]
**Луковица** (науч. B*ulbus*) — видоизменето стебло, подземен орган, кој се среќава кај некои растенија. На нејзиниот долен дел се наоѓа коренот. Присутна е кај претставниците од фамилиите на лилјани (или кринови), фам. кокичиња, фам. лукови и др. Исполнува неколку многу важни функции. За време на периодот на мирување, надземниот дел на некои растенија (лалиња, лилјани, хипеаструми и др.) пресушува. Овој период обично настапува кога условите на средината ќе се влошат (студ, затоплување итн.). Во овој период растението треба некако да се запази до новото подобрување на условите. Тоа ги складира сите хранливи материи кои ги има на располагање во својата луковица, која започнува да се окрупнува. На пример, со настапувањето на зимата, растението мирува сè до пролетта, односно до почетокот на новиот вегетативен период. Во овој момент луковицата игра клучна улога - чува сè што е неопходно за животот на растението. Со подобрување на условите, дадениот вид растение се буди и од луковицата се развиваат листовите. Старата луковица загинува, но на нејзиното место се појавува нова. Овој тип на видоизменети стебла се препокриени со заштитни лушпи, бидејќи неретко се омилената храна на некои животни (вклучително и човекот). Кај некои видови луковиците се отровни, што е приспособување кон истата причина. Понекогаш од една луковица може да израснат по 2 растенија, кои, пак, следната година ќе образуваат 2 одделни луковици. Кај нив исто така е можно удвојување, и така процесот продолжува.

Категорија:Растителна морфологија
Златни години (филм)

**Златни години** — македонски игран филм по сценарио на Русомир Богдановски, а во режија на Иван Митевски.

## Наводи

## Надворешни врски
* www.imdb.com

Категорија:Македонски филмови од 1970-тите
Категорија:Филмови од 1978 година
Категорија:Појавено во 1978 година во Македонија
Категорија:Појавено во 1978 година во Југославија
Шаховска олимпијада 2016

мини|десно|250п|Поштенска марка со мотиви од шаховската олимпијада
**42. [[шаховска олимпијада]]** организирана од ФИДЕ, која содржела натпреварувања во машка и женска конкуренција, како и неколку настани кои биле одржани со цел да се промовира играта се одржала во 2016 во Баку, Азербејџан.

## Белешки
*  Иако обично се нарекува „машка група“, впрочем може да учествуваат и мажи и жени.

## Поврзано
* I неофицијална шаховска Олимпијада (Париз 1924)
* II неофицијална шаховска Олимпијада (Будимпешта 1926)
* III неофицијална шаховска Олимпијада (Минхен 1936)

Категорија:Шаховски олимпијади
Категорија:Шахот во 2016 година
Категорија:Спортот во Баку
Курирот на Гоце (телевизиска серија)

**Курирот на Гоце** — македонска телевизиска серија.

## Улоги

**Споредни улоги**

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски телевизиски серии
Категорија:Македонски филмови за османлискиот период
Категорија:Филмови од 1978 година
Категорија:Гоце Делчев во културата
Дејвид Елефсон

**Дејвид Елефсон** () е басист на треш метал групата Megadeth. Со Мегадет е од неговото основање, па сѐ до привремениот распад до 2002&nbsp;г. Во 2010&nbsp;г. се враќа во поставата за снимање на албумот *[[Thirteen]]*.

## Наводи

## Надворешни врски

*
*
*F5's (официјално мрежно место) 
*Megadeth (официјално мрежно место)

Категорија:Членови на Megadeth
Категорија:Американски христијани
Категорија:Хеви метал басисти
Категорија:Живи луѓе
Васил Шишков

**Васил Шишков** ( во Скопје - ) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец. Тој бил син на Ристо Шишков.

## Животопис
Веднаш по дипломирањето, 1994, станал член на драмскиот ансамбл на Македонски народен театар со кој, во текот на изминативе две децении, одиграл повеќе од дваесеттина ролји. Гостувал и во Драмски театар - Скопје и театрите во Велес, Прилеп и Струмица. Играл во неколку македонски филмови и телевизиски драми.

## Филмографија

## Смрт и реакции

 - *[[Нина Јанева]]*.

 - *[[Весна Петрушевска]]*.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Глумци од Скопје
Категорија:Македонски театарски глумци
Категорија:Македонски филмски глумци
Категорија:Македонски телевизиски глумци
Категорија:Луѓе со потекло од Мрсна
Панкот не е мртов (филм)

**„''Панкот не е мртов''“** — македонски игран филм по сценарио и режија на Владимир Блажевски. Премиерата била одржана во 2011 година.

## Содржина
Мирса (отглумен Симонов) е остарен панкер кој се бори за секојдневниот живот во Скопје. Во раните 1990-ти се распаднала неговата рок-група, која тогаш имала култен статус. Еден ден, Мирса добива понуда, заедно со неговата стара група, да свири на една прослава во Дебар. Тој се согласува и тргнува во потрага по останатите членови на групата, а во тоа му помага неговата поранешна девојка. 

## Улоги
* Јорданчо Чевревски како Типот од НГО
* Флора Достовска како Мими
* Кирил Поп Христов како Паша
* Виктор Лазаревски како Словенец
* Јовица Михајловски како Гуру
* Тони Михајловски како Љак
* Емир Реџепи како Сали
* Јордан Симонов како Мирса
* Камка Тоциновски како Нина
* Владимир Тулиев како Жути
* Ратка Радмановиќ како Милка
* Димитар Зози како Клисарот
* Абдурахман Рахман како Човек со оружје
* Душица Стојановска како Комшивката

## Награди
*2011:Најдобра машка улога/ Јордан Симонов - Меѓународен Филмски фестивал Црна Гора
*2011:Специјална награда на жирито - Меѓународен Филмски Фестивал Прифест
*2011:Награда за интеркултурен дијалог-Котбус,Германија
*2011:Најдобар филм во програмата Исток-Запад - Карлови Вари,Чешка
*2012:Најдобро сценарио - Филмски фестивал на добротворни цели, Монако
*2012:Награда од публика - Меѓународен Филмски Фестивал Софија, Бугарија

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски филмови од 2010-тите
Категорија:Филмови на Владимир Блажевски
Категорија:Филмови со Јордан Симонов
Категорија:Филмови со Јовица Михајловски
Категорија:Филмови со Кирил Поп Христов
Категорија:Филмови со Тони Михајловски
Категорија:Филмови со Данчо Чевревски
Категорија:Филмови со Камка Тоциновски
Категорија:Филмови од 2011 година
Категорија:Македонски дела од 2011 година
Категорија:Појавено во 2011 година во Македонија
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Скопје
Енрико Фантини

**Енрико Фантини** (роден на 27 февруари 1976 година) — италијански  фудбалер кој игра за Кунео.

## Надворешни врски
* Енрико Фантини на soccerway
* Football.it Profile  
* Cuneo Profile  
* Lega Serie B Profile 

Категорија:Италијански фудбалери
Категорија:Фудбалери во Серија А
Категорија:Фудбалери на ФК Ливорно
Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина
Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус
Категорија:Фудбалери на ФК Кјево Верона
Категорија:Фудбалери на ФК Модена
Категорија:Фудбалери на ФК Болоња
Категорија:Фудбалери на ФК Торино
Категорија:Родени во 1976 година
Кртола

300px|мини|десно|Компирова грутка (стеблена грутка) со млади изданоци.
[300px|мини|десно|Коренови грутки од [сладок компир (*Ipomoea batata*).]]
**Кртола**, **грутка** или **тубер** (лат. *tuber*) е видоизменето стебло или корен кај некои растенија, врз основа на што и се разликуваат стеблени и коренови кртоли.

Стеблените кртоли настануваат со интензивно примарно или секундарно задебелување на хипокотилот (вистински стеблени кртоли), или се развиваат од еден или повеќе изданоци од интернодиумите. Првична функција на грутките е складирање на резервни материи (особено скроб), преживување на неповолните услови на средината и размножување.

Вистинските стеблени грутки се развиваат кај некои едногодишни (циклама) и двегодишни растенија (ротквица, цвекло). Кртолата што настанува од интернодиумите на стеблото може да се забележи кај келерабата.

Кртолите на компирот настануваат на краевите од плагиотропните подземни интернодиуми (столони), а служат за складирање на скроб и за размножување.

Кореновите кртоли настануваат со задебелување на страничните корења и ги задржуваат нивните анатомски одлики (присуство на коренова капа, отсуство на лисни зачетоци).

Категорија:Растителна морфологија
Категорија:Анатомија на растенијата
Мето Јовановски (појаснување)

**Мето Јовановски** може да се однесува на:
* Мето Јовановски — македонски писател
* Мето Јовановски — македонски глумец
Македонска сага (филм)

**Македонска сага** — македонски игран филм по сценарио и режија на Бранко Гапо. Премиерата била одржана во 1993 година.

## Кратка содржина

Доаѓањето на младиот учител Дамјан во едно село во Западна Македонија го разбранува вообичаеното секојдневие на неговите жители кои припаѓаат на различни вероисповеди. Тој по многу нешта се разликува од поранешните учители во селото. Со својата младост, со начинот на комуницирање со децата и со авангардизмот го привлекува вниманието на селаните.

Во таквиот склоп на околности, тој е почитуван гостин во многу селски домаќинства. Во едно од нив живее и девојката Џемиле, сестра на новиот пријател на учителот, кој по игра на случајот е и првата личност што тој ја запознава по пристигнувањето во селото. Убавата девојка му го привлекува вниманието на Дамјан кој во почетокот, можеби и неодговорно, и се додворува, не водејќи сметка за патријархалноста на средината во која се наоѓа. Се раѓа љубов, чија трагична компонента е присутна од самиот нејзин почеток. Различната верска припадност не ветува можност за среќен крај на љубовта што наскоро ќе престане да биде тајна. Под силниот притисок на семејството на Џемиле и на селото воопшто, Дамјан ќе го напушти селото. Набрзо потоа, како во бунило, тој се враќа. Но, во тој временски интерегрум, Џемиле се самоубива, скокајќи во надојдените води на реката крај која и започна нејзината голема љубов.

## Наводи

Категорија:филмови на Бранко Гапо
Категорија:Филмови од 1993 година
Категорија:Филмови со Билјана Танески
Категорија:Македонски филмови од 1990-тите
Категорија:Појавено во 1993 година во Македонија
Месје 88

**NGC 4501** — спирална галаксија во соѕвездието Береникина Коса, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4501 се споменува и како M 88, UGC 7675, MCG 3-32-59, CGCG 99-76, VCC 1401.

## Откривање
Телото е откриено на 18 март 1781 година од страна на Пјер Мешен, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 3,3&nbsp;см.

## Податоци
### Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4501 е од видот Sb. Видливиот сјај со голо око изнесува 9,6 *m*, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 10,4 *m*, додека површинскиот сјај изнесува 13 *m*/лм2. NGC 4501 има привидни димензии од 6,8' х 3,7'.

### Астрономски податоци
Телото е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 31 м 59 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +14° 25' 11"". Положбениот агол на објектот е во износ од 140°.

## Други поделби
Проучување на NGC 4501 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 41517. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 193; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 880. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1576.

## Поврзано

* Список на NGC објекти (4501-5000);
* Нов општ каталог;
* Береникина Коса (соѕвездие).

## Наводи

## Користена литература
* Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)

## Надворешни врски
* Прегледувач на длабокото небо — NGC 4501
* Поправени информации за NGC 4501
* NGC 4501 — VizieR.
* NGC 4501 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА

Категорија:Спирални галаксии
Категорија:Месјеови објекти
Категорија:Објекти од Новиот општ каталог
Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)
Категорија:Девица (галактичко јато)
Категорија:UGC-објекти
Категорија:PGC-објекти
Категорија:Астрономски тела откриени во 1781 година
Категорија:Непречкести спирални галаксии
Категорија:Откритија на Шарл Месје
Категорија:Сејфертови галаксии
Ротквичка

**Ротквичка** или **’рдоква** (*Raphanus sativus* var. *radicula*) е едногодишно растение од фамилијата зелкоцветни, нашироко одгледувано како коренеста зеленчукова култура. Потекнува од Средна Азија. Се одгледува како зеленчукова култура од пред околу 1000 години во Кина, Јапонија, Египет, Рим и Грција. Оформени се две групи на сорти - европска и кинеска.

Ротквичката е ладноиздржливо и светлољубиво растение со кус вегетациски период. Коренот е ситен со овална, конусовидна или цилиндрична форма. Неговата боја варира од розова до црвена и виолетова или од комбинација од овие бои. Месото во свежа состојба е бело, сочно, кревко и густо. Кога е нападнато од црви се појавуваат вишново-црвени нишковидни дамки.

Ротквичките се богати со ензими, минерални соли и витамини. Содржат етерично масло кое ја засилува секрецијата на дигестивните жлезди. Се консумира во свежа состојба, при што најшироко се користи при подготовката на свежи зеленчукови салати. Не се погодни за топлинска обработка, бидејќи месото се претвора во каша и ги губи квалитетот на вкус.

Оваа култура успешно се одгледува како на отворено, така и во оранжериски услови. Во Македонија масовно се одгледува во доцна есен и рано напролет. Корењата се готови за откопување за околу 25-30 дена по никнувањето на растението.

## Наводи

Категорија:Ротква (род)
Категорија:Коренест зеленчук
Зебниц

**Зебниц** () — град во округот Саксонска Швајцарија-Источни Рудни Планини, во сојузната покраина Саксонија, Германија.

## Географија

Градот Зебниц се наоѓа во долината на реката истоимената река и нејзината странична долина помеѓу 250 и 460 метри надморска височина, помеѓу планините на Саксонска Швајцарија и Лужичките Гори. Топографски, самиот град се наоѓа во западниот дел на Лужичките Гори. Бидејќи природниот регион Саксонска Швајцарија е многу блиску, пејзажот околу градот е многу разновиден. Локалниот рид околу Зебниц е Танцплан, кој е на чешка територија.

Како единици на градот, освен самиот град, се и Шенбах (припоена во 1935), Хајнерсдорф (припоена во 1920), Хертигсвалде (припоена во 1950) и Хинтерхермсдорф (припоена во 1998). Хитерхермсдорф се наоѓа 5 километри југоисточно од Зебниц. Бидејќи е одвоена од остатокот на Зебниц со општината Кирничтал, таа создава енклава.

## Историја

Зебниц бил првпат споменат во документ од 1223/1241 кој бил наменет за границата помеѓу кралството Бохемија и бискупијата Мајсен. Во 1451 бил првпат споменат како град. Новото градско собрание било изградено во 1714/1715, но било уништено со бројни други градби, меѓу нив и училиштето, во пожар во 1854. Околу 1900 Зебниц станал центар на производството на вештачки цвеќиња. Од 1952 до 1994, градот бил административен центар на округот Зебниц. Зебниц бил домаќин на фестивалот „Tag der Sachsen“ (Ден на Саксонија) во 2003.

## Сообраќај

Железничката станица Зебниц е опслужувана од *Städtebahn Sachsen*, која одржува линии на секои два часа помеѓу Пирна, Нојштат во Саксонија, Зебниц и Бад Шандау.

## Наводи

Категорија:Саксонска Швајцарија-Источни Рудни Планини
Категорија:Германско-чешка граница
NGC 4505

**NGC 4505** — спирална галаксија во соѕвездието Девица, заведена во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4505 се споменува и како NGC 4496, NGC 4496A, UGC 7668, MCG 1-32-90, CGCG 42-144, VCC 1375, KCPG 343A, IRAS 12291+0412, VV 76.

## Откривање
Објектот е откриен на 11 март 1784 година од страна на Вилијам Хершел, со помош на рефлекторски телескоп, чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см.

## Податоци
### Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4505 е од видот SBc. Видливиот сјај со голо око изнесува 11,4 *m*, а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,9 *m*, додека површинскиот сјај изнесува 14 *m*/лм2. NGC 4505 има привидни димензии од 3,9' х 3,1'.

### Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 31 м 39,3 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, +3° 56' 23"". Положбениот агол на објектот е во износ од 70°.

## Други поделби
Проучување на NGC 4505 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката 41471. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 238; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 292. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1560.

## Поврзано

* Список на NGC објекти (4501-5000);
* Нов општ каталог;
* Девица (соѕвездие).

## Наводи

## Користена литература
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0).

## Надворешни врски
* Прегледувач на длабокото небо — NGC 4505
* Поправени информации за NGC 4505
* NGC 4505 — VizieR.
* NGC 4505 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА

Категорија:Објекти од Новиот општ каталог
Категорија:Девица (соѕвездие)
Кутија за Накит (ѕвездено јато)

**Кутија за Накит** (**NGC 4755**, **Колдвел 94** / **C94** или **Капа Јужен Крст**) — расеано ѕвездено јато во соѕвездието Јужен Крст, заведено во Новиот општ каталог на длабоконебесни тела.

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4755 се споменува и како OCL 892, ESO 131-SC16, Jewel Box, Kappa Cru cluster.

## Откривање
Објектот е откриен на  1751 година од страна на Никола Луј де Лакај, со помош на рефрактор, чијашто леќа имала пречник од 0,5 см.

## Податоци
### Податоци од набљудување
Според морфолошката класификација на галаксиите, NGC 4755 е од видот I3r. Видливиот сјај со голо око изнесува 4,2 *m*. NGC 4755 има само една позната привидна димензија, која изнесува 10'.

### Астрономски податоци
Објектот е од епохата Ј2000.0. Неговата ректасцензија, односно аголот измерен меѓу еклиптиката и небесниот екватор со теме во пролетната точка, изнесува 12 ч 53 м 39 с, а неговата деклинација, односно висината на лакот на тој агол, -60° 21' 42"".

## Други поделби
Проучување на NGC 4755 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во Каталогот на најважните галаксии (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 429; додека во Каталогот на основни ѕвезди (GSC) е групиран под бројот 8989. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од Паломарската опсерваторија во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A.

## Галерија

Wide Field Image of the Jewel Box.jpg|Кутија за Накит во широк видокруг
Digitized Sky Survey 2 Image of NGC 4755.jpg|Слика од Digitized Sky Survey 2
A Hubble gem - the Jewel Box.jpg|Слика од „Хабл“
Putting the Jewel Box in perspective (composite image).jpg|Сликите во перспектива


## Поврзано
* Список на NGC објекти (4501-5000)
* Нов општ каталог
* Јужен Крст (соѕвездие)

## Наводи

## Користена литература
* Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)

## Надворешни врски

* Прегледувач на длабокото небо — NGC 4755
* Поправени информации за NGC 4755
* NGC 4755 — VizieR.
* NGC 4755 — Вонгалактичка база на податоци на НАСА

Категорија:Расеани ѕвездени јата
Категорија:Објекти од Новиот општ каталог
Категорија:Колдвелови објекти
Категорија:Јужен Крст (соѕвездие)
Категорија:ESO-објекти
Категорија:Астрономски тела откриени во 1751 година
Космополитизам (биологија)

Во биогеографијата, еден таксон се смета за **космополитски** ако неговиот ареал се протега ширум целиот (или речиси целиот) свет, во сите погодни живеалишта. На пример, китот убиец има космополитски ареал бидејќи живее во сите океани и речиси сите мориња на светот. Истото важи и за некои заразни болести. Други вакви примери се луѓето, штитестиот лишај (*Parmelia sulcata*) и мекотелниот род Дагња (*Mytilus*). Ваквата состојба може да се должи на широк дијапазон на толеранција во животните средини или пак поради брзо распространување на видот во однос на времето потребно да еволуира.

Спротивна состојба на космополитизмот е ендемизмот, каде извесен вид се среќава само во едно ограничено подрачје.

## Поврзано
* Ендемизам
* Гондвана
* Холарктик

## Наводи

Категорија:Биогеографија
Гран при Монтреал 2012

**Гран при Монтреал 2012** било третото издание на Гран при Монтреал, еднодневна професионална велосипедска друмска трка. Била одржана на 9 септември 2012, на растојание од 205,7 километри, започнувајќи и завршувајќи во Монтреал, Квебек, Канада. Била 26. трка во сезоната на Светската турнеја. Трката била една од единствените две трки кои се дел од календарот на Светската турнеја во Северна Америка, другата била Гран при Квебек, која се одржала два дена претходно.

Трката била освоена од Норвежанецот Ларс Петер Нордхауг (), кој се одвоил од водечката група и нападнал двапати во последите 5 километри. Ги отспринтал Морено Мозер () и Александар Колобнев (). Сајмон Геранс од , кој победил на Гран при Квебек 2012, го освоил четвртото место.

## Тек

Трката се состоела од 17 кругови на патека од 12,1 километар во должина и ја следела истата рута како во изданието во 2011. Патеката, околу главниот кампус на Универзитетот во Монтреал, била добра поставена за специјалисти за искачувања и оние кои сакаат нагорнини. Завршницата била на нагорнина со мал наклон од 4%, која се наоѓала на *Avenue du Parc*. Имало остра кривина од 180 степени на десно на 500 метри пред целта. Вкупното вертикално искачување на трката било 3.893 метри. Главните потешкотии биле:

* Километар 2: Кот Камилјен-Уд: 1,8 километри со просечен наклон од 8%
* Километар 6: Кот де ла Политехник: 780 метри со просечен наклон од 6% и делница од 200 метри со наклон од 11%
* Километар 11: Авену ди Парк: 560 метри со просечен наклон од 4%

## Екипи

Бидејќи трката била дел од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI ProTeam екипи биле поканети автоматски и се обврзани да испратат свој состав. Биле доделени и 3 специјални покани на професионалните континентални екипи: на две француски екипи ( и ) и една канадска ().

18 ProTeams кои настапиле биле:

Трите професионални континентални екипи кои настапиле биле:

## Резултати

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Гран при Монтреал
Категорија:Светска турнеја на UCI 2012
Категорија:2012 во Канада
Гран при Монтреал 2010

**Гран при Монтреал 2010** било првото издание на Гран при Монтреал, еднодневна професионална велосипедска друмска трка, која се одржала во Монтреал, Квебек, Канада. Била одржана на 12 септември 2010, како последна трка во UCI ProTour 2010. Со Гран при Квебек, која се одржала два дена порано на 10 септември 2010, изданието во 2010 било последното од двете застанувања во Северна Америка за UCI ProTour 2010. Била дел и од Светскиот ранкинг на UCI.

## Тек

Патеката се состоела од три искачувања во секој круг и била наменета за специјалистите за искачувања. Искачувањата се состоеле од:
* Километар 2: Кот Камилјен-Уд: 1,8 километри со просечен наклон од 8%
* Километар 6: Кот де ла Политехник: 780 метри со просечен наклон од 6% и делница од 200 метри со наклон од 11%
* Километар 11: Авену ду Парк: 560 метри со просечен наклон од 4%

*Забелешка: На последното искачување се наоѓа и целта*

## Екипи

Дваесет и една екипа била поканета на **Гран при Монтреал 2010**.

Екипи од UCI Pro Tour:

Екипи повикани со специјална покана:

## Резултати

## Наводи

Категорија:Гран при Монтреал
Категорија:UCI ProTour 2010
Категорија:Светски ранкинг на UCI 2010
Црвениот коњ (филм)

**„''Црвениот коњ''“** ― македонски филм, во режија на Столе Попов, а според сценариото на Столе Попов и Ташко Георгиевски. Главните улоги ги играле: Бата Живоиновиќ, Сабина Ајрула, Илија Џувалековски, Коле Ангеловски, Ристо Шишков, Борис Чоревски, Мето Јовановски, Данчо Чевревски, Ацо Јовановски, Илија Милчин, Димитар Гешоски, Младен Крстевски, Лиле Георгиева итн. Филмот е снимен врз основа на романот „Црвениот коњ“ на Ташко Георгиевски. Премиерата на филмот била одржана во 1981 година.

За малите екрани во 1983 година, била снимена истоимена телевизиска серија како преработка на првичните дејствија во филмот.

## Содржина
Дејството на филмот се одвива од крајот на Граѓанската војна во Грција до почетокот на 1960-тите. Во филмот е прикажана тешката судбина на Борис Тушев (го игра Бата Живоиновиќ) и неговите другари, кои го трпат мачењето на грчката власт.

## Улоги

Останати улоги &nbsp;▼




## Надворешни врски
* 
* 

## Наводи

Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Егејска Македонија
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во СССР
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Узбекистан
Категорија:Македонски филмови од 1980-тите
Категорија:Филмови на Столе Попов
Категорија:Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Коле Ангеловски
Категорија:Филмови со Сабина Ајрула
Категорија:Филмови со Илија Џувалековски
Категорија:Филмови со Младен Крстевски
Категорија:Филмови со Мето Јовановски
Категорија:Филмови со Гоце Тодоровски
Категорија:Филмови со Димитар Гешоски
Категорија:Филмови од 1981 година
Категорија:Појавено во 1981 година во Македонија
Категорија:Појавено во 1981 година во Југославија
Категорија:Филмови на Вардар филм
Категорија:Филмови на Македонија филм
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во 1949 година
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во 1953 година
Категорија:Филмови на македонски јазик
Категорија:Филмови на грчки јазик
Категорија:Филмови на руски јазик
Категорија:Филмови снимени во Амзабегово
Категорија:Филмови снимени во Љубојно
Кондензација

[мини|десно|[Влагата од воздухот се кондензира во течни капки при допир со студеното шише.]]
мини|десно|Кондензација на прозорец на врнежлив ден.
мини|десно|Кондензирана роса на гранчиња
**Кондензација** (од лат. *condensatio* = „згуснување, збивање“) — промена во физичката агрегатна состојба на гасна состојба во течна и како појава е обратна на испарувањето. Кога состојбата на една материја преоѓа од гасна право во цврста, промената се нарекува десублимација (депозиција). Течноста настаната со кондензација се нарекува **кондензат**.

## Настанок
Процесот на кондензација започнува со образуввањето на атомски/молекулски грстови од еден вид во рамките на неговата гасовита зафатнина, како што се образуваат дождовните капки или снегулките во облаците, или пак со контакт помеѓу таквата гасна состојба и (растворлива) течна или цврста површина.

## Повратност
Во зависност од каратерот на површината, постојат неколку можности за повраток на агрегатната состојба.
* впивање во површината на една течност (од ист вид или друга течност што ја раствора) - се повраќа со испарување.
* адсорпција (како капки роса) на цврста површина при притисок и температура повисоки од тројната точка на тој вид — исто така се повраќа со испарување.
* адсорпција во цврста површина (како додатни слоеви на цврста материја) при притисок и температура пониски од тројната точка на видот — се повраќа со сублимација.

## Најчести случаи
Кондензацијата најчесто се јавува при ладењето и/или набивањето на пареата до крајна презаситеност, кога молекуларната густина во гасната состојба ја достигнува максималната граница. Направата што лади и набива пареа и ја собира кондензираната течност се нарекува „кондензатор“.

## Мерење
Стапката на кондензација во воздухот и испарувањето на водата од истиот при разни атмосферски притисоци и температури се мери со влагомер.

## Кај живите организми
Постојат разни организми што црпат вода по пат на кондензација. Такви се австралискиот гуштер молох, инсектите брашнари од брегот на Намибија и дрвата секвои од Западното крајбрежје на САД.

## Поврзано
* Кондензатор
* Кондензат
* Влага
* Роса
* Бозе-Ајнштајнов кондензат
* Фазен преод

## Наводи

*  

Категорија:Термодинамика
Категорија:Метеорологија
Категорија:Фазни премини
Категорија:Загревање, вентилација и климатизација
Јуначко колено (телевизиска серија)

**Јуначко колено** e македонски игран филм по сценарио на Славко Димевски, а во режија на Благој Андреев. 

Премиерата била одржана во 1984 година.

## Улоги

## Надворешни врски
* Јуначко колено на www.imdb.com

Категорија:Македонски филмови за османлискиот период
Категорија:Македонски телевизиски серии
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови од 1984 година
Солена вода

**Солена вода** — општ поим што се однесува на вода што содржи значајна концентрација на растворена сол (NaCl). Концентрацијата се изразува во грамови или милиграмови на литар, во проценти (или промили) или во милионити делови (мд).

Малку соленикавата вода содржи 1-3 гр/л. Умерено солената вода содржи околу 3-10 гр/л, додека пак солената вода може да има од 10 до 35 гр/л. Морската вода има соленост од 35 гр/л.

Некои индустриски гранки користат солена наместо несолена вода. Такви се рударството и добивањето на термоелектрична енергија.

## Својства

Топлинската спроводливост на морската вода изнесува 0,6 W/mK при температура од 25 °C и соленост од 35 гр/кг..
Спроводливоста се намалува при поголема соленост, а се зголемува со накачување на температурата.

Концентрацијата на сол во растворот се мери со соломер (салинометар).

## Поврзано
* Соленост
* Морска вода
* Натриум хлорид

## Наводи

Категорија:Вода
Категорија:Раствори
Јас сум од Титов Велес (филм)

„**Јас сум од Титов Велес**“ — македонски игран филм по сценарио и режија на Теона Митевска. Премиерата била одржана на 11 септември 2008 година.

## Улоги
* Лабина Митевска - Афродита
* Ана Костовска - Славица
* Николина Кујача - Сафо
* Петар Мирчевски - Виктор
* Џевдет Јашари - Ацо
* Јовица Михајловски - Доктор
* Митко Апостоловски - Бербер
* Драгиша Димитриевски - Професор
* Александар Ѓорѓиев - Чувар на фабриката
* Георги Бисерков - Чувар
* Кети Дончевска-Илиќ - Марија
* Кирил Коруновски - Татко
* Горан Илиќ - Работник
* Љупчо Бреслиски - Грчки чувар 1
* Петар Горко - Грчки чувар 2
* Јордан Витанов - Татко на момчињата
* Љубе Терзијев - Работник 2
* Гордана Ендровска - Љубовницата на Ацо
* Младен Крстевски -

## Содржина
Дејствието на филмот ги прикажува животите на три сестри кои живеат заедно во куќа во Титов Велес: најстарата нарко зависничката Славица (Ана Костовска), средната во потрага по нов живот Сафо (Николина Кујача) и најмладта Афродита (Лабина Митевска).

## Заднина
Според изјави на Теона Митевска, како идеја за филмот послужиле „нејзините сништа“, а голем дел од елементите вклучени во него се имагинарни. Како првична инспирација за „Јас сум од Титов Велес“ послужил извештај кој режисерката го прочитала во црна хроника, во кој имало детали за смртта на две сестри во една опожарена куќа. Самата Митевска живеела во Титов Велес.

Официјалната премиера на филмот под категоријата Панорама била одржана на 13 февруари 2008 година на Берлиналето. Според репортерката Силвера Падори од весникот Дојче Веле, приемот на филмот на наведениот фестивал предизвикал тажна реакција меѓу гледачите поради неговата содржина.
## Награди
*Специјална награда на жирито од 13. Сараевски филмски фестивал
*Награда за најдобра женска улога на Лабина Митевска од Филмскиот фестивал во Приштина
*Специјална златна плакета за најдобар филм од Филмскиот фестивал во Приштина
*Специјалната награда на жирито за режисерката Теона Стругар-Митевска од 9 филмски фестивал Лече, Италија
*Награда за најдобар глумец на Лабина Митевска од 9. филмски фесивал Лече, Италија

## Наводи

Категорија:Филмови на Теона Стругар Митевска
Категорија:Филмови од 2007 година
Ванчо Петрушевски

**Ванчо Петрушевски** (Скопје,  — , Скопско, ) — македонски глумец и хуморист.

## Животопис
Роден е во 1951 г. во Скопје. Веднаш по завршувањето на Високата музичка школа во Скопје, отсек за глумечки кадри, во 1975 година се вработил во Драмскиот театар во Скопје, каде неговиот талент дошол до израз веќе во првата претстава „*Ослободување на Скопје*“ од Душан Јовановиќ. Исто така, учествувал во голем број радио-драмски проекти, телевизиски драми, серии итн.

## Награди
* Награда „Димче Трајковски“ за епизодна улога на Тетарските игри „Војдан Чернодрински“ – Прилеп за ликот на Јаков во претставата „*[[Дупло дно]]*“ од Горан Стефановски
* Најпопуларно ТВ-лице според веснокот „''Вечер''“ за 1987 година
* Награда за најдобро глумечко остварување на филмот и телевизијата според анкета на ревијата „*Екран*“
* Награда за најдобро глумечко остварување на Театарските игри „Војдан Чернодрински“ — Прилеп за улогата на Јанко во „*Собирен центар*“ од Душан Ковачевиќ
* Државна награда 23 Октомври за остварување во областа на културата и уметноста во 2016 година 
* Награда „11 Октомври“ во 2016 година

## Филмографија

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Родени во 1951 година
Категорија:Починати во 2018 година
Категорија:Глумци од Скопје
Категорија:Македонски филмски глумци
Категорија:Македонски телевизиски глумци
Категорија:Македонски театарски глумци
Категорија:Македонски гласовни глумци
Категорија:Југословенски глумци
Схоларх

**Схоларх** (старогрчки: σχολάρχης) е поим со кој се означува човек кој раководи со некоја школа. Се користи најчесто во филозофијата, на пример, за филозофите кои стојат на чело на Платоновата академија или Ликејската школа во Атина.

Категорија:Филозофија
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дебар

**Успение на Пресвета Богородица** — енориска црква во градот Дебар, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во населбата Варош, во горниот дел на градот Дебар.

## Историја

Црквата е изградена во средината на  век, најверојатно 1840 година на постари темели од  век.

Оваа црква некогаш била седиште на митрополија, која опфаќала простор сè до соседниот албански град Пешкопеја.

### Кражби

Во периодот помеѓу 8 и 11 септември 2012 година во црквата била извршена тешка кражба на 14 икони со голема вредност, плаштеница стара три века и пари. Ова било втора кражба по таа во 1988 година. Во периодот од 14 до 19 октомври 2012 година непознат сторител насилно ги откорнал решетките од прозорот и влегол во храмот при што украл 13 исклучително вредни икони.

Во 2014 година, црквата повторно била мета на кражба, која била извршена со уривање на ѕидови и кршење прозорци при што биле украдени повеќе вредни икони.

## Архитектура

Црквата е трикорабна со базиликална архитектура со фрески, а има особено убав иконостас од  век.

## Галерија


Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дебар 4.jpg|Воздушен поглед
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дебар 2.jpg|Камбанаријата
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дебар 5.jpg|Воздушен поглед
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дебар.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дебар 6.jpg|Воздушен поглед



## Поврзано
* Дебарско архијерејско намесништво
* Дебарско-реканска парохија
* Дебар
* Црква „Св. Великомаченичка Петка“ ― изградена во  век;
* Црква „Св. Преподобна Петка“ ― изградена во 1920 година;
* Црква „Св. Недела“ ― изградена во  век;
* Црква „Св. Никола“ ― изградена во  век; и
* Црква „Св. Преображение“ ― изградена во  век.

## Наводи

## Надворешни врски

Дебар
Категорија:Цркви во Дебар
Категорија:Дела на Дебарската школа
Музеј на Старата скопска чаршија

[мини|десно|250п|[Сули ан, објектот во којшто се наоѓа музејот]]
**Музејот на Старата скопска чаршија** — музеј во Скопје, сместен во рамките на Сули ан во Старата скопска чаршија. Основан е како придружна институција на Музејот на Град Скопје во мај 1983 година, со задача да ја прикаже историјата, културната вредност и занаетите во чаршијата. 

Вкупната површина која ја зафаќа просторот на кој е сместен музејот изнесува 473 м2, од кои 355 служат како изложбен простор, додека остатокот го сочинуваат придружни простории. Поставката на музејот се состои од археолошки, историски дел, уметничка галерија и етнолошки дел.

## Дејност
Дејноста на музејот е сложена и се состои од систематска научноистражувачка и прибирачка работа, обработка на музејски збирки и создавање информативни средства за тие збирки, прикажување на збирките преку постојани и повремени изложби и објави, како и заштита и чување на музејски предмети.

## Поставки
### Археолошки дел
Во археолошкиот дел се прикажани предмети, добиени како резултат на археолошките истражувања спроведени на просторот на чаршијата и на тврдината Кале, кои се однесуваат на периодот од средниот век до отоманското време. Најзастапени од овој период се монетите и предметитен изработени од керами, коишто сведочат за разновидната трговија и култура на просторот на чаршијата. 

### Историски дел
Историскиот дел бил отворен во 1985 година и во него се изложени фотографии, карти, табеларни прегледи и планови, кои сведочат за развитокот на чаршијата низ историјата. 

### Уметничка галерија
Во уметничката галерија се прикажани уметнички дела од познати македонски сликари, на кои се прикажани мотиви од чаршијата. Така, изложени се слики од уметници од првата генерација на македонски сликари, како што се: Никола Мартиноски, Димитар Пандилов, Томо Владимирски и Вангел Коџоман; но и дела од некои современи македонски уметници, како: Родољуб Анастасов, Петар Мазев и Душан Перчинков.

### Етнолошки дел
Етнолошкиот дел е наменет за прикажување на животот во чаршијата низ историјата. Тоа е направено преку претставување на најшироко распространетите занаети, меѓу кои се врбојуваат: кујунџискиот, терзиско-срмаџискиот, папуџискиот и ѓурчиско-кожуварскиот занает.

## Поврзано
* Сули ан;
* Стара скопска чаршија.

## Наводи

Стара скопска чаршија
Категорија:Стара скопска чаршија
Балкан бенд (телевизиска серија)

**Балкан бенд** — македонска хумористична телевизиска серија во режија на Коле Ангеловски. Автор на сценариото е Иван Карадак. Глумечката екипа во серијата е од емисијата Хихирику. Серијата била прикажувана на Сител Телевизија.

## Улоги

## Надворешни врски
* Балкан бенд на www.imdb.com

Категорија:Македонски телевизиски серии
Категорија:Македонски дела од 2009 година
Диво месо (филм)

**Диво месо ** — македонски игран филм по сценарио на Горан Стефановски.

Премиерата била одржана во 1984 година.

## Улоги

Останати улоги &nbsp;&#9660;




## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски филмови од 1980-тите
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови од 1984 година
Категорија:Филмови на Слободан Унковски
Категорија:Појавено во 1984 година во Македонија
Категорија:Појавено во 1984 година во Југославија
Хипатија

**Хипатија (Ипатија) Александриска** (р. 350–370; поч. 415) — античка филозофка, математичарка и научничка од Александрија. Таа се смета за првата жена со големи заслуги во физиката, математиката, филозофијата и астрономијата. Предавала во Александрија, схоларх во Александриската школа на неоплатонизмот. Се смета дека убиството на Хипатија го означило крајот на антиката, и исто така "ефикасно го одбележа падот на Александрискиот интелектуален живот".

## Животопис

Хипатија е родена во семејството на математичарот Теон Александриски, еден од најобразованите мажи во Александрија во тоа време и последен управник на Александриската библиотека пред нејзиното затворање од ортодоксниот христијански император Теодосиј I. Теон ѝ овозможил на својата ќерка сестрано образование, при што ја запознал со сите тогаш познати науки. Околу 400 година Хипатија е поканета да чита лекции во Александриската библиотека, каде ја воведува катедрата по филозофија. Таа ги предавала философиите на Платон и Аристотел

, математика и се занимавала со пресметување на астрономските табели. Напишала три дела, со коментари за делата на Аполониј Пергски и Диофант Александриски (III век од н.е.). Повеќето нејзини трудови биле уништени при опожарувањето на библиотеката. Хипатија е позната со своите трудови по математика и геометрија и најмногу со идеите за конусните пресеци, изложени од Аполониј Пергски. Во нејзиниот најпознат труд „*За конусите на Аполониј*“ се опишува разделувањето на конусите на различни делови низ рамнина. Оваа концепција ја доразвива идејата за хиперболите, параболите и елипсите.

За време на животот на Хипатија, Римското Царство било во фаза на прифаќање на христијанството и Александрија бил град на спротивставени идеи. Хипатија учествувала во александриската градска политика. Имала блиски односи со префектот на градот Орест. Верувајќи дека стои зад лошите односи меѓу Орест и александрискиот епископ Кирил Александриски (подоцна канонизиран), таа е заловена и убиена од разбеснета толпа христијани, според христијанскиот историчар Сократ Схоластик, предводена од свештеник наречен Петар.

Тие ја киднапирале Хипатија и ја однеле во „црквата наречена Цезариум. Тие потоа ја убиле со плочки.“ Потоа, мажите почнале да ја осакатуваат и ја запалиле. Вестите за убиството на Хипатија предизвикале големо јавно неодобрување на целата Александриската христијанска заедница. Схоластих забележува: „Навистина ништо не може да биде подалеку од духот на христијанството од масакрите, тепачките и трансакциите од тој вид.“

Александрискиот поет Паладиј пишувал за неа: „Сè во тебе, о, Хипатија, е небесно - и делата, и убавината, и зборовите, и чистата како ѕвезда мудра светлина“.

## Наводи

Категорија:Старогрчки математичари
Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Старогрчки астрономи
Категорија:Неоплатонисти
Категорија:Александрија
Категорија:Византијци од 4 век
Категорија:Византијци од 5 век
Категорија:Римјани од 4 век
Категорија:Римјани од 5 век
Категорија:Математичарки
Категорија:Математичари од 4 век
Категорија:Математичари од 5 век
Категорија:Починати во 415 година
Категорија:Женски пронаоѓачи
Освалд Шпенглер

150п|мини|десно|Освалд Шпенглер
**Освалд Шпенглер** (29 мај 1880 - 8 мај 1936) бил германски историчар и филозоф, а имал посебен интерес и кон математиката, науката и уметноста.

## Животопис

## Творештво
Шпенглер бил критичар на либералната парламентарна демократија. Тој е најпознат по своето дело „Залезот на Западот“ (*Der Untergang des Abendlandes*), објавено во 1918 и 1922 година, во кое што тој предложил нова теорија според која животниот век на цивилизациите е ограничен и на крајот тие се распаѓаат. Во 1920 година, Шпенглер го објавил делото *[[Прусизам и социјализам]]* (*Preußentum und Sozialismus*), каде што ја разгледува националистичката верзија на социјализмот и авторитаризмот. Шпенглер го предвидел неминовното пропаѓање на европската култура, која ќе биде заменета со нова ера на цезаризам, аналогно на замената на грчката култура со римската. Притоа, новата ера ја опишал како „варварска, дисциплинирана, практична, протестантска, пруска“. Според Шпенглер, „стариот пруски дух и социјалистичкото убедување, кои денес меѓусебно се мразат со братска омраза, претставуваат едно исто“, а германските либерали се „невидливата англиска војска која по Битката кај Јена ја оставил Наполеон на германската почва“. Според него, западните нации стремат кон три форми на постоење: слобода, еднаквост, заедништво кои во политичка форма се јавуваат како либерален парламентаризам, социјалдемократија и авторитарен социјализам. Од друга страна, германскиот, или поточно, прускиот инстинкт е изразен во ставот дека власта ѝ припаѓа на целината при што секој си има свое место: или командува или се потчинува. Според него, иако во Германија има многу контрасти, сепак „либерализмот е презрен на германската почва“. За разлика од структурата на англиското општество, кое почива на поделбата на богатите и сиромашните, пруското општество те темели врз командата и послушноста. Тоа значи дека значењето на класните разлики фундаментално се разликува меѓу двете земји. Според Шпенглер, во Прусија постоела „вистинска држава во најамбициозната смисла на зборот... без приватни лица. Секој кој живеел во системот што работел со прецизност на часовник, на некој начин бил запченик во него. Водењето на јавните работи не можело да биде во рацете на приватните лица, како во парламентаризмот.

Шпенглер творел во периодот меѓу двете светски војни и ја поддржувал германската хегемонија во Европа. Некои нацисти, како што е Гебелс, истакнувале дека Шпенглер е нивниот ителектуален претходник, меѓутоа по доаѓањето на Адолф Хитлер на власт, Шпенглер бил прогонуван поради неговото одбивање да ги подржи нацистичките идеи за расна супериорност и поради неговото критичко дело *[[Време за одлука]]*. И Фридрих фон Хајек го сметал Шпенглер за непосреден претходник на националсоцијализмот.

## Наводи


Категорија:Германски филозофи
Категорија:Германски историчари
Категорија:Германски националисти
Категорија:Афористи
Категорија:Историчари на филозофијата
Категорија:Историчари на културата
Категорија:Родени во 1880 година
Категорија:Починати во 1936 година
Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет