Светиврачко-петричка Котлина

[мини|300п|Поглед кон Светиврачко-петричката Котлина од [Беласица. Долу е Петрич, а во пазувите на планината се гледа Свети Врач.]]
[мини|300п|Реката [Струма како минува низ згаснатиот вулкан Кожув.]]
**Светиврачко-петричка Котлина** или **Санданско-петричка Котлина** () — котлина во југозападна Пиринска Македонија и сосем мал дел од Валовишко (Демирхисарско), Егејска Македонија. Сместена е во поречието на реката Струма и нејзината десна притока Струмица (нарчена и Струмешница).

## Географски одлики
### Местоположба, граници и големина
Котлината е сместена меѓу планините Пирин (на исток), Малеш и Огражден (на запад и северозапад), Беласица (на југозапад) и Сенгелска и Славјанка (на југоисток). Средната надморска височина изнесува околу 200 метри, а зафаќа површина од околу . Достига најголема должина од 42&nbsp;км и најголема ширина од 13&nbsp;км. Условно се дели на две полиња — Светиврачко (поголемо, во правец север-југ) и Петричко (помало, во правец запад-исток); меѓу нив се наоѓа младиот изгаснат вулкан Кожув (Кожух). Најистурените делови на Кожув се издигат речиси 200 м над коритото на Струма. На север Кресненската Клисура ја поврзува со Симитлиската Котлина, а на југ преку Рупелската Клисура — со пространото Серско Поле во Егејска Македонија. На запад е широко отворена кон Струмичкото Поле во Р Македонија.

### Геолошка градба, земјишни облици и природни богатства
Настанокот на котлината започнал во почетокот на терцијарот, со грабеновидно пропаѓање. Во плиоценот се образувало пространо езеро, кое се исцедило во квартарот. Котловината е силно раслченета со многу долини и од изгаснатиот вулкан Кожув. Во јужниот дел е образувана малата, но изразена Марикостинска Клисура меѓу Митин и Бански Рид. Нејзината голема заливна тераса во рамките на котлината на места е заблатена. Двете главни долини во котлината на Струма и Струмица имаат широки алувијални дна. Во северниот дел, во пазувите на Малеш крај с.&nbsp;Палат има наоѓалишта на флуорит. По околните раседи по кои потонала котлината избиле повеќе минерални извори — кај Свети Врач (Сандански), Левуново, Марикостиново, во месноста Рупите во изгнаснатиот вулкан Кожув кај Петрич.

### Клима, води и почви
Во котлината владее преодна средоземна клима, и ова е едно од најтоплите места во денешна Бугарија. Тука се највисоките средни годишни температури — 13,9&nbsp;°C во Свети Врач и 13,6&nbsp;°C во Петрич; средна јануарска температура: 2,4&nbsp;°C во Свети Врач и 1,6&nbsp;°C во Петрич; средна јулска температура: 24,6&nbsp;°C во Свети Врач и 25,1&nbsp;°C во Петрич. Вкупните годишни врнежи изнесуваат 534&nbsp;мм во Свети Врач и 670&nbsp;мм во Петрич, со највеќе врнежи преку зимата. Овој крај е најсувиот во целата држава. Снежната покривка се задржува само неколку денови.

Светиврачко-петричкото Поле се одводнува од река Струма и нејзините бројни притоки кои ивираат од соседните планини. Леви притоки се: Влаина Река, Светиврачка Бистрица, Мелничка Река, Пиринска Бистрица и др.; десни се: Цапаревска Река, Лебница, Струмица и др.

Крај речните корита почвите се претежно алувијални и делувијални, а по ридските делови и надворешноста — од циметен ливадски шумски вид.

### Стопанство, флора и фауна
Во котлината има доста зеленчукови насади, како и овоштарници од праски, киви, смокви и маслинарници. Добро развиени земјоделски гранки се лозарството, тутунарството и овоштарството. По поречието на Струма се среќаваат водољубиви растенија како елата, тополата, врбата и јаворот, а животинският свет е претставен со средоземните видови на отровни пајаци, водната полјанка, блатната желка, шарката, поскокот, смокот и други. Светиврачко-петричката Котлина лежи на една од главните воздушни магистрали за преселба на птиците од Европа во Африка — „Вија Аристотелис“ (Задбалканскиот пат).

Во наносните конуси на дното на котлината се насобрале значајни количества на подземни води. Поради мноштвото минерални извори се развиваат и бањските лекувалишта, како и производството на зеленчуци во стакленици.

## Населени места
Поради поволните климатски и почвени услови, котлината е густо населена. Во неа има 3 града и 53 села.

;Во Пиринска Македонија:
* Општина Кресна — 1 град и 2 села: Долна Градешница, **[[Кресна]]** и Сливница;
* Општина Петрич — 1 град и 29 села: Габрене, Димидово (Самуилово), Долно Спанчево, Елешница (Беласица), Ени Чифлик (Ново Кономлади), Јаворница, Камена, Капатово, Клуч, Коларово, Крналово, Кромидово, Кулата, Марикостиново, Марино Поле, Митино, Михново (Михнево), Орман (Кавракирово), **[[Петрич]]**, Покровник (Дрангово), Првомај, Припечене (Генерал Тодоров),’Рждак, Рибник, Скрт, Старчево, Струмешница, Тополница, Чучулигово и Ширбаново (Рупите);
* Општина Свети Врач — 1 град и 14 села: В’лково, Врања, Катунци, Лебница, Левуново, Лешница, Ново Делчево, Ново Хоџово, Орман Чифлик (Дамјаница), Пиперица, **[[Свети Врач|Свети Врач (Сандански)]]**, Склаве, Спатово, Струма и Хрсово;
* Општина Струмјани — 6 села: Белица (Илинденци), Горна Крушица, Драката, Каменица, Микрево и Струмјани;
;Во Егејска Македонија:
* Општина Синтика — 2 села: Драготин и Сенгелово во Валовишко (Демирхисарско).

## Сообраќај
Низ котлината минуваат делници на 4 патишта од државната патна мрежа:
* Од север кон југ: од градот Кресна до ГП „Кулата“, во должина од 47,4 км — делница од првокласниот пат пат бр. 1 Видин – Софија – Горна Џумаја – ГП „Кулата“ кон Валовишко, Егејска Македонија
* Од североисток кон југозапад, во должина од 12,7 км — целата делнциа од третокласниот пат бр. 108 Ново Делчево – Петрич
* Од запад кон исток, меѓу селата Ново Делчево и Хотово, во должина од 5,3 км — делница од третокласниот пат бр. 109 Ново Делчево – Мелник
* Од исток кон запад, од Катунци до ГП „Златарево“, во должина од 50,9 км — делница од третокласниот пат бр. 198 Неврокоп – Петрич – ГП „Златарево“ за Струмичко, Р Македонија

Напоредно на првокласниот пат бр. 1 минува и пругата од Софија за Солун и отклонот од ЖС „Припечене“ (Генерал Тодороов) до Петрич.

Подрачјето на котлината речиси наполно е искористено. Туризмот и земјоделството се добро развиени и овозможуваат стопанска устојчивост.

## Поврзано
* Рупелска Клисура

## Наводи

Категорија:Котлини во Бугарија
Категорија:Географија на Пиринска Македонија
Категорија:Општина Свети Врач
Категорија:Општина Петрич
Категорија:Синтика