Јужна Морава

**Јужна Морава** — река во Македонија и Србија, пократката од двете реки кои ја сочинуваат Голема Морава. Долга е 295&nbsp;км и тече во правец југ-север, од Општина Чучер-Сандево близу границата до Србија, каде се среќава со Западна Морава кај Сталаќ и ја образува Голема Морава.

## Извор
Јужна Морава настанува на планината Скопска Црна Гора. Реките Кључевска и Слатинска се спојуваат во Голема Река, која ја преминува српската граница над с.&nbsp;Бинач во Косово и го добива името Биначка Морава. По 49&nbsp;км Биначка Морава се среќава со Прешевска Моравица кај Бујановац и преостанатите 246&nbsp;км тече као Јужна Морава.

## Географија
[мини|Јужна Морава кај [Владичин Хан.]]

Реката припаѓа на црноморскиот слив, има сливно подрачје од , од кои  се во Бугарија (преку притоката Нишава) и  во изворишниот дел во Македонија. Просечниот проток во устието изнесува 121 м<sup>3</sup>/с и не е погодна за пловидба.

Јужна Морава има сложена долина, состоејќи се од низа клисури и котлини. Со излегувањето од Сталаќката Клисура, реката се среќава со Западна Морава.

Во макрогеолошки поглед, Јужна Морава ги поврзува Егејскиот и Панонскиот слив. Ова ја предизвикува појавата наречена привидна обратност на текот, бидејќи се чини како реката да се качува по планината, а а потоа пак се спушта. Двете големи котлини се спојуваат во Грделичката Клисура, но дното на клисурата, низ кое тече реката е многу пониско од околните планини, така што реката рече нормално.

Јужна Морава некогаш била долга 318&nbsp;км и била подолгата притока на Голема Морава. Бидејќи низ времето предизвикала неколку поплави, оваа свиена река е кратена за речиси 30&nbsp;км, така станувајќи пократка од Западна Морава. Меѓутоа, Западна Морава отсекогаш имала поголем проток.

Подрачјето во јужна Србија низ кое тече Јужна Морава се речиси без шуми, што е предизвикувач за еден од најтешките случаи на ерозија на Балканот. Како последица од ова, реката внесува големи количини материјал во Голема Морава, полнејќи и подигајќи ѝ го коритото, што ги потпомогнало големите изливања на нејзината река-ќерка.

## Притоки
Јужна Морава има вкупно 157 притоки. Поважни се:

Леви: Бистрица, Калиманка, Јабланица, Ветерница, Пуста Река и Топлица.

Десни: Врла, Џепска Река, Предејанска Река, Козарачка Река, Власина, Нишава (најдолга) и Сокобањска Моравица.

## Стопанско значење
Јужна Морава има голем електростопански потенцијал, но засега тој воопшто не е искористен. Во нејзиниот слив (на р.&nbsp;Власина) е изграден ХЕЦ „Врла“ {I-IV}. Во извесна мера, водата на Јужна Морава се користи за наводнување.

Речната долина има најважна улога во сообраќајот, како природен пат за железницата и автопатот Белград–Скопје–Солун.

## Поврзано
* Голема Морава
* Западна Морава
* Нишава
* Пчиња

## Наводи

## Извори
* *Мала Просветина енциклопедија*, III изд. (1985); Просвета; 
* Јован Ђ. Марковић (1990): "Енциклопедијски географски лексикон Југославије"; Свјетлост-Сарајево; 

## Надворешни врски

* Пловен пат Морава-Вардар 
* Карта на пловниот пат Морава-Вардар 
* 
* Патот на Македонија кон Дунав

Категорија:Реки во Србија
Категорија:Реки во Македонија
Јужноморавски слив
Категорија:Општина Чучер-Сандево
Категорија:Јужна Србија
Категорија:Реки во Косово