Дневен пауновец

***Aglais io***,  попознат едноставно како **дневен пауновец**, е шарена пеперутка, која е пронајдена во Европа и умерена Азија на исток до Јапонија. Порано била класифициран како единствен член на родот *Inachis*. Не треба да се меша или класифицира со „американските пауни“ од родот *Anartia* ; иако припаѓаат на исто семејство како европскиот паун, Шаренци, американските пауни не се блиски роднини на евроазискиот вид. Дневниот пауновец живее во поголемиот дел од нејзиниот опсег, често презимува во згради или дрвја. Затоа често се појавува рано во пролет. Дневниот пауновец е вклучен во истражувањето во кое е истражена улогата на дамките како механизам против грабливци. Дневниот пауновецго проширува својот опсег  и не се знае дека е загрозен.

## Одлики
Пеперутката има распон на крилјата од 50 до 55 милиметри. Основната боја на крилата е црвена како рѓа, а на секој врв на крилата има карактеристична црна, сина и жолта дамка. Долната страна е обоена темно кафеава или црна.

Постојат два подвида : *A. io caucasica*, пронајден во Азербејџан и *A. io geisha*, пронајден во Јапонија и рускиот Далечен Исток.
Податотека:Paon-du-jour MHNT CUT 2013 3 14 Cahors Dos.jpg|Грбната страна
Податотека:Paon-du-jour MHNT CUT 2013 3 14 Cahors Ventre.jpg|Вентрална страна
Податотека:Aglais io - 001.jpg|Kрилја
Податотека:SEM image of a Peacock wing, slant view 2.JPG|Kрилја кај скенирачки електронски микроскоп (SEM)
Податотека:Tykadlo.jpg|Мирисни сензори (скали и дупки) на антената, под електронски микроскоп


## Природна историја
Дневниот пауновец може да се најде во шуми, полиња, ливади, пасишта, паркови и градини, од низини до 2,500 метри кота. Тоа е честа пеперутка, забележана во многу европски паркови и градини. Мажјакот паун покажува територијално однесување, во многу случаи териториите се избираат на пат од женките до местата за овјозирање.

Пеперутката хибернира во текот на зимата пред да ги снесе јајцата во рана пролет, во серии до 400 одеднаш. Јајцата се ребрести, маслинесто зелени и се ставаат на горните делови и на долната страна на листовите на растенијата од коприва  и хмељ. Гасениците, кои се сјајни црни со шест реда бодликави шилци и низа бели точки на секој сегмент, и кои имаат сјајна црна глава, излегуваат по околу една недела. Хризалисот може да има зелена,кафена и сива боја и може да има и црна нијанса. Гасениците растат до 42 милиметри во должина.

Евидентираните прехранбени растенија на европскиот паун се коприва, хмељ и малата коприва.

Возрасните пеперутки пијат нектар од широк спектар на цветни растенија, вклучително и будлиа, врби, глуварчиња, див риган, даневорт, коноп агримон и детелина ; тие исто така користат сок од дрвја и скапани плодови.

## Поведение

### Систем за парење и територијално однесување
*Aglais io* користи моногамен систем за парење, што значи дека тие се парат само со еден партнер одреден временски период.  Ова се должи на нивниот животен циклус во кој женките се приемчиви само за време на периодот на еклозија, по презимувањето. Двојките се парат само еднаш по презимувањето, бидејќи е тешко да се најде приемчива женка после тој период. Кај видовите каде што опсегот на женките не може да го одбрани мажјакот, мажјаците мора да бранат единствена посакувана област низ која ќе дојдат женките, како што се густи области со храна, дупки за наводнување или поволни места за гнездење. Мажјаците потоа се обидуваат да се парат со женките додека минуваат низ.

Одржувањето на посакуваната територија ја зголемува веројатноста на мажјакот да најде партнер и затоа го зголемува неговиот репродуктивен успех. Сепак, секој поединец треба да ги одмери придобивките од парењето со трошоците за одбрана на територијата. *Дневниот пауновец* покажува ваков тип на територијално однесување и мора да ја брани посакуваната територија од другите мажи.Од друга страна, ако и двата мажјаци се запознаени со територијата, ќе има натпревар меѓу двајцата за да се утврди кој од нив ќе остане на територијата. Најпосакуваните локации се оние кои ќе ја зголемат квотата на машките жени. Овие места се генерално места за хранење и овциозирање, кои се барани од женките. Ова територијално однесување е засилено со фактот што сите овие локации се концентрирани.

За да најде партнери и да ја одбрани својата територија, *Дневниот пауновец* покажува однесување на спуштање. Машките пеперутки ќе се сместат на одредена висина каде што можат да набљудуваат летечки објекти што поминуваат. Секој пат кога ќе видат минлив предмет од нивниот сопствен вид или од релевантен вид, тие ќе летаат директно кон објектот додека не наполнат приближно 10 сантиметри подалеку. Ако наидат на мажјак, мажјакот ќе го избрка од неговата територија. Ако жителскиот мажјак наиде на женка, тој ќе ја гони додека таа не слета и ќе дојде до парење. Додворувањето е продолжено кај овој вид. Мажјакот поминува низ долга потера пред женката да му дозволи да се парат.

Монандрниот систем на парење предизвика еволуција на пократок животен век кај мажјаците од овој вид. Кај полигините пеперутки, репродуктивниот успех на мажјакот во голема мера зависи од животниот век. Затоа, колку подолго живее мажјакот, толку повеќе може да се размножува, па затоа има поголема кондиција. Затоа, мажјаците имаат тенденција да живеат толку долго колку и женките. Во *A. io* синхроната еклозија на крајот на зимата предизвикува мажјаците да се парат само еднаш. Затоа, нивниот репродуктивен успех не е поврзан со тоа колку долго живеат и нема селективен притисок да живеат подолго. Затоа, животниот век на мажјаците е пократок од животниот век на женките.

Како и многу други пеперутки кои хибернираат, Дневниот пауновец покажува многу одбранбени механизми против грабливецот против потенцијалните грабливци. Најочигледната одбрана на Дневниот пауновец доаѓа од четирите големи очи што ги има на крилјата. Исто така, користи камуфлажа и може да емитува звук на шушкање.

Очните точки се концентрични кругови со брилијантно обоени. Птичји грабливци на пеперутката вклучуваат сини цицки, шарени мушички и други мали птици минувачи. Првата линија на одбрана против овие грабливци за многу пеперутки кои хибернираат е крипсис, процес во кој пеперутките се вклопуваат во нивната околина така што имитираат лист и остануваат неподвижни. Некои пеперутки кои хибернираат, како што е паунот, имаат втора линија на одбрана: кога се нападнати, тие ги отвораат крилјата и ги изложуваат своите очи во застрашувачки приказ на закана, што и дава на пеперутката многу подобри шанси да избега од грабливците отколку пеперутките кои се потпираат исклучиво на мимикријата на листовите.. Додека главни цели на овие мерки против грабливци се малите птици минувачи, докажано е дека дури и поголемите птици, како што се кокошките, реагираат на дразбите и ја избегнуваат пеперутката кога се изложени на дамки.

#### Птичји грабливци
Истражувањата покажаа дека птичји грабливци кои се обидуваат да нападнат пеперутка се двоумат многу подолго ако наидат на пеперутки кои ги прикажуваат нивните очи, отколку ако наидат на пеперутки чии точки се покриени. Дополнително, грабливците го одложуваат своето враќање кај пеперутката ако таа покажува точки на очите , а некои грабливци дури и бегаат пред да ја нападнат пеперутката. Со плашење на грабливецот за да го одложи или да се откаже од нападот, Дневниот пауновец има многу поголеми шанси да избега од граблив.

Според хипотезата за мимикрија на очите, точките на очите служат за противграбливска цел со имитирање на очите на природните непријатели на птичјите грабливци. Спротивно на тоа, хипотезата за забележливост претпоставува дека наместо препознавање на очните точки како припадност на непријателот, видливата природа на точките на очите, кои се типично големи и светли, предизвикува одговор во визуелниот систем на грабливецот што води до избегнување на пеперутка.

Во еден експеримент, набљудуваните одговори на птичјите грабливци на точките на очите вклучуваа зголемена будност, доцнење во нивното враќање кај Дневниот пауновец и производство на алармни повици поврзани со грабливци од земја. Овие одговори на дразбите на очните точки даваат поддршка на хипотезата за мимикрија на окото бидејќи тие укажаа дека птичјиот грабливец почувствувал дека точките на очите му припаѓаат на потенцијалниот непријател. Кога ќе се соочи со птичји грабливци како сината цицка, Дневниот пауновец испушта шушкање и заканувачки ги покажува своите очи. Сепак, точките на очите најмногу ја штитат пеперутката; Пеперутките од паун на кои им е отстранета способноста за производство на звук, сè уште се бранат исклучително добро од птичји грабливци доколку се присутни нивните очи.

#### Грабливци на глодачи
Додека хибернира во темни области за презимување, Дневниот пауновец често се среќава со грабливци на глодачи, како што се и малите глувци. Против овие грабливци, сепак, визуелното прикажување на точките на очите е неефикасно поради темнината на околината.Овие глодачи грабливци покажуваат многу посилна негативна реакција на пеперутката кога таа го произведува својот аудитивен сигнал за шушкање. Ова покажува дека за грабливците на глодачите, слушниот сигнал произведен од пеперутката служи како пречка.

## Етимологија
Дневниот пауновец исто така е фигура во грчката митологија. Таа била свештеничка на Хера во Аргос.

## Галерија

Aglais io (Tagpfauenauge) unten.jpg|Шема на долната страна
Inachis io eggs.jpg|Јајца
DA_ph_husenica.jpg|Гасеница
Aglais io - Caterpillar of European Peacock.jpg|Хранење
Inachis.io.7344.jpg|Хризалис
Paon-du-jour MHNT CUT 2013 3 14 Achromatic Moczarne Poland.jpg|Ахроматска форма на очни точки


## Наводи
Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Статии со извори на латински (la)

Категорија:Пеперуги