open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Штедилница

**Штедилница** (англиски: *Thrift*, *Savings bank*) претставува финансиска институција која нуди финансиски услуги (прибира депозити и дава кредити), претежно работејќи со населението. Штедилниците спаѓаат во групата на депозитни институции. Во Македонија, банка не може да основа штедилница, а штедилница не може да работи под називот банка.

## Штедилниците во Република Македонија
Штедилниците го сочинуваат вториот сегмент на банкарскиот систем на Република Македонија. Меѓутоа, штедилниците не успеваат до крај да ја вршат својата функција во финансискиот систем и економијата пошироко, односно мобилизирање на слободните парични средства од населението. Со тоа, улогата на штедилниците во банкарскиот систем и понатаму се маргинализира. Тргнувајќи од овие претпоставки, штедилниците не беа покриени со новата законска регулатива за банки. Со новиот Закон за банките штедилниците не се опфатени. Притоа, беше донесена одлука за утврдување на обемот и начинот на работење на штедилниците, со кој се утврдува дека за штедилниците основани со Законот за банки и штедилници, покрај одредбите на Законот за банки и штедилници (Службен весник на РМ бр.29/1996 и 37/1998) кои се останати во важност, ќе се применуваат и одредени одредби од постојниот Закон за банки.

Законската регулатива за работењето на банките важи и за штедилниците во следниве области: штедни влогови, заштита од перење пари, внатрешна ревизија, сметководство и ревизија, надзор на работењето, стечајна постапка, ликвидациона постапка, деловна тајна, кривични дела и прекршок.

Тековно во Република Македонија постојат 2 штедилници:
# ФУЛМ штедилница д.о.о. - Скопје
# Можности - Скопје

### Основање на штедилница
Согласно постојната законска регулатива, штедилницата се основа како акционерско друштво, односно друштво со ограничена одговорност и за тоа задолжително е потребна дозвола од Народна банка. Штедилница може да основаат домашни правни и физички лица. Штедилницата се основа со донесување акт за основање и правила за работење на штедилницата. Во актот за основање се определува износот на паричните средства што основачот е должен да ги вложи во основачкиот капитал на штедилницата кој не може да биде помал од 250.000 евра во денарска противвредност, пресметано по среден курс на Народна банка на денот на уплатата.

### Функции на штедилниците
Штедилницата во споредба со банката е доста ограничена во својот делокруг на работа и во најголем дел е упатена на работа со население, односно штедилницата ги врши следниве работи:
* прибира денарски штедни влогови на физички лица;
* одобрува кредити на физички лица и на поединци кои вршат самостојна дејност без својство на правно лице;
* зема кредит од банки и штедилници;
* врши економско-финансиски консалтинг;
* врши други работи утврдени со закон.

Средствата што штедилницата нема да ги искористи за давање кредити на физички лица можат да се користат за купување и продавање на краткорочни хартии од вредност и за одобрување кредити на правни лица, и тоа исклучиво преку банка и со банкарска гаранција.

## Наводи

Категорија:Штедилници
Категорија:Штедилници во Македонија
Категорија:Финансии
Дизел-гориво

[мини|десно|Биодизел-гориво во [Ерленмаерова боца.]]
**Дизел-горивото** е гориво, еден од главните производи од преработката на нафтата. Се дестилира на температура помеѓу 170 и 360&nbsp;°C, а служи за погонот кај дизел моторите. Постојат: екстра лесно гориво (за брзи машини со ниска температура во околината), лесно дизел-гориво (каде температурите не се ниски) и средно и тешко дизел-гориво (за стабилни дизел мотори и дизел мотори на бродовите). Дизелот како дериват на нафтата е составен од 75% од парафини и циклопарафини и 25% ароматични јагленоводороди (вклучувајќи нафталин и алкилбензен). Средната хемиска формула за најчестото дизел-гориво C12H23, измеѓу C10H20 и C15H28.

Квалитетот на горивото го одредува цетанскиот број (квалитет на запалливост). Тој не смее да биде поголем поради тоа што предизвикува непотполно согорување и појава на чад во гасовите од согорувањето. Неговиот минимум е помеѓу 25 и 45 во зависност од типот на дизел-горивото.

## Енергетска вредност
Дизел-горивото гори според следнава равенка:

 2C8H18(l) + 2502(g)        16CO2(g)+ 18H2O(l) + 10.86 MJ

Така на секој килограм гориво се добива околу 41 МЈ енергија, која дел од возилата ја користат за погон. На прост воздух, нафтата гори со поврзување со азот, кој во воздухот го има најмногу.
 
 C8H18(l) + 12.502(g) + N2(g)        6CO2(g) + 2CO(g) + 2NO(g) + 9H2O(l) + Energija

Дизел-горивото има неколку поголема енергетска (калориска) вредност, поради тоа што искористувањето на дизел-моторот е подобро (тука се и останатите фактори, кои го прават искористувањето поголемо). Од друга страна, кај согорувањето на дизел-горивото се создава поголемо количество на јаглерод диоксид СО2, а кај непотполното согорување (помалку кислород) се создаваат. Во тој случај, дизелското гориво е поштетно од бензинското гориво (пр. во Јапонија автомобилите кои користат дизел-мотори се забранети).

## Поврзано
* Био-дизел-гориво

Категорија:Горива
Категорија:Нафта
Категорија:Нафтени деривати
Категорија:Јаглеводородни растворувачи
Градна коска

**Градната коска** () е непарна долга плочеста  коска, која наликува на буквата Т. Се наоѓа на предната страна на срцето во центарот градниот кош (градите). Се поврзува со ребрата преку ребрените рскавици. Помага да се заштитат белите дробови, срцето и големите крвни садови од физички повреди.
## Делови
***Дршката на градната коска **() е споена со телото формира агол (). Бочно се гледа по еден засек за зглобување со клучната коска и по еден за зглобување со првото ребро.
***Тело ** на стернумот () по должината од секоја страна носи по шест засеци за зглобување со ребрените рскавици.
***Мечовиден израсток **() наликува на меч и се наоѓа на долниот крај од телото.
## Зглобови (Articulationes sternocostales)
Ребрените рскавици од првото до седмото ребро се спојуваат со бочните засеци од градната коска. Ребрените рскавици од осмото, деветтото и десеттото ребро меѓусебно се спојуваат со рскавицата од седмото ребро. Се вршат движење на подигање и спуштање на ребрата при акт на дишење.
## Галерија

Податотека:Sternum - close-up - animation.gif| Облик на градна коска кај човек
Податотека:Manubrium - animation.gif| Облик на дршката на градната коска
Податотека:Xiphoid process animation.gif| Позиција на мечовидниот израсток (црвен дел)
Податотека:Body of sternum - close-up - animation.gif| Облик на телото на градната коска
Податотека:Sternum location.png| Позиција на градната коска во градниот кош

## Надворешни врски

Категорија:Анатомија
Категорија:Коски
Цитоза

## ЦИТОЗА

**Цитозите** претставуваат процеси на пренесување на големи молекули или честички (во тврда или течна агрегатна состојба). Пренесувањето на ваквите материи, обично е сврзан со одредени промени во клеточната мембрана. Процесот на внесување на такви материи во клетката е наречен ендоцитоза, а изнесувањето од клетката е наречен егзоцитоза. Материјалот што се внесува или изнесува секогаш се наоѓа во клетката обвиткан со мембрана. Разликуваме:
*Ендоцитоза
*Егзоцитоза

### Ендоцитоза
При едноцитоза клетката обично ги прима неопхподните хранливи материи, а при егзоцитозата одделува материи кои се произдводи од животната активност, кои пак можат да бидат непотребни и треба да се исфрлат надвор од клетката или мозажат да бидат неопходни за други клетки (како ензими, хормони и др.).
 
Во ендоцитозата разликуваме:
*фагоцитоза (од грчки “fogein“=јадам) и 
*пиноцитоза (од грчки “pinein“=пијам).
Во допир со честичките, клеточната мембрана создава вдлабнатинки (инвагинации) и ја заобиколува честичката. Секоја таква вдлабнатинка се затвора микровакуола, а честчката останува заробена во вакуолата и како таква останува во клетката.

#### Фагоцитоза
Фагоцитозата е својствена за многу клетки и кај нижите и кај вишите организми. Кај нижите организми(едноклеточни, габи и др.) фагоцитозата претставува основен начин на исхрана. Кај вишите организми фагоцитозата е својствена за одреден број специјализирани клетки кои првенствено имаат заштитна функција. Такви клетки се леукоцитите уште наречени и фагоцити кои ги уништуваат бактериите и другите туѓи тела што ќе навлезат во организмот. Под дејство на ферментите на лизозомите фагоцитираните органски материи се разградуваат до попрости материи.

#### Пиноцитоза
Пиноцитозата има големо значење за организмот, бидејќи клетките добиваат неоходни супстанци: белковини (ферменти, антитела, хормони), липиди, јаглехидрати и др.

### Егзоцитоза
При егзоцитоза (како спротивен процес на ендоцитозата), вакуолата со одреден клеточен материјал се доближува до клеточната мембрана. Потоа преку спојување на мембраната од вакуолата со клеточчната мембрана, вакуолата се отвора кон надворешната средина и се ослободува материјата. Егзоцитозата е особено карактеристична за поголемиот број жлездени клетки (со што се овозможува излачување на секретот надвор од клетката) и за клетките на крвните капилари (каде обезбедува исхрана на клетките и отстранување на крајните производи и метаболизмот).

## Надворешни врски

Категорија:Транспорт на материи
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Клеточна биологија
Штансдорф

**Штансдорф** () — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија.

## Географија

Се наоѓа 20 километри југозападно од Берлин и 12 километри источно од Потсдам.

### Општински единици

* Гитерфелде
* Шенкенхорст
* Шпутендорф
* Штансдорф

## Историја

Штансдорф бил првпат документиран во 1264 и првично се состоел единствено од неговиот стар дел на поранешниот важен трговски пат од Саксонија преку Гитерфелде и Штансдорф преку реката Беке кон Шпандау. Со изградбата на Каналот Телтов во почетокот на 20 век, отворањето на неколку гробишта и пуштањето на линијата на берлинската С-Железница од Берлин-Ванзе во јуни 1913 започнал развојот на предградието. Во следните декади се изградиле голем број на поединечни куќи, се отворила трамвајска линија до Берлин-Лихтерфелде и се изградила населба за работниците во фабриките на Бош во Клајнмахнов. Во 1931 била пуштена во употреба станицата за отпадни води на Берлин.

Изградбата на Берлинскиот ѕид на 13 август 1961 ја одвоило општината од Западен Берлин. На 1 јануари 2002 била создадена денешната општина Штансдорф со спојување на претходно независните општини Гитерфелде, Шенкенхорст, Шпутендорф и самиот Штансдорф.

## Наводи

## Надворешни врски

*Официјална страница
*Страница на доброволната противпожарна станица

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Категорија:Бранденбург (покраина)
Rise of Nations: Rise of Legends

**Rise of Nations: Rise of Legends** е стратешка игра во реално време развиена од компанијата Big Huge Games, а издадена од Microsoft. Го носи насловот на популарната игра од 2003 на Big Huge Games, но со поднаслов Rise of Legends, што е сугестија на нејзината содржина. За разлика од оригиналната Rise of Nations, која е заснована врз историјата, Rise of Legends е заснована врз фантастичен свет каде што магијата и технологијата коегзистираат.

## Преглед

Rise of Legends задржува голем дел од одликите на Rise of Nations, како што се градењето згради, граници помеѓу териториите на различните фракции, трошење на здравјето на војските кој се наоѓаат во непријателска територија, неисцрпувачки ресурси и кампања во која треба да го освоите светот. Rise of Legends исто така воведува и нови одлики како што се, дистрикти на градовите, херои, упростена економија со само 2 ресурса и неутрални војски и згради. За разлика од својте претходници, кои нудеа 18 фракции за играње, Rise of Legends има само 3 кој се значително различни помеѓу себе. Тие се: технолошки напредните Винчи (Vinci), магичните Алин (Alin) и вонземските Куотл (Cuotl). Играта го користи AGEIA PhysX енџинот за симулација на физичките појави.

## Наводи

Категорија:Игри за Windows
Топоним

__БЕЗСОДРЖИНА__
[|мини|десно|Знак за селото [Видуша во Општина Маврово и Ростуше]]
**Топоним** (од , топос = место и **', онома = назив) — име на некое [[географија|географско]] место или објект. Науката што се занимава со изучување на топонимите се нарекува **топонимија''', која е гранка на ономастиката — општа наука за имињата од секаков вид. Под истото може да се подразбере и севкупноста на месните имиња во дадена област.

Покрај општиот поим, постојат поедини видови на топоними што се однесуваат на дадени целини или земјишни облици. Такви се:

* ојконими — називи на населени места
* астионими — називи на градови
* хидроними — називи на реки и други водни површини
* ороними — називи на планини
* урбаноними — називи на делови и објекти во еден град
* дромоними — називи на патишта
* етнонимии — називи на народи

## Важност
Топонимијата е важна гранка на географијата бидејќи дава увид во историјата и културниот идентитет на местата. Сознанијата можат да се изведат од етимологијата на поимот, или пак од физичкото окружување, настаните и преданијата што довеле до дадениот назив.

## Поврзано
* Ономастика
* Патроним
* Етимологија

## Наводи

## Надворешни врски
* Топонимија — рубрика за топонимите во Македонија на порталот „Крале Марко“
* Присилното преименување на населените места, топонимите и микротопонимите во Егејска Македонија — „Македонска нација“


Категорија:Грцизми
Бецзе (амт)

250п|десно|thumb|Административната зграда во Бецзе
**Бецзе** () — општинска заедница во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Бецзе.

Општинската заедница Бецзе се состои од следниве општини:

# Бецзе
# Бецзехајде
# Хафелзе
# Певезин
# Росков

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Бецзехајде

**Бецзехајде** () — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Категорија:Бранденбург (покраина)
Бецзе

**Бецзе** () — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија. Го зела името од Бецското Езеро во нејзина близина. Општината претставува седиште на истоимената општинска заедница.

## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Категорија:Бранденбург (покраина)
Хафелзе

**Хафелзе** () — град во округот Потсдам-Мителмарк, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се наоѓа на реката Хафел, 12 километри северозападно од Бранденбург на Хафел.

Ферибото Прицербе поминува низ Хафел и го поврзува со Кицков.

## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Категорија:Бранденбург (покраина)
Владимир Филиповиќ

**Владимир Филиповиќ** (роден на 28 јули 1985 година  во Лесковац) е професионален кошаркар од Србија кој игра на позиција бек. Филиповиќ е моментален играч во Књажевац 1950 клуб кој се натпреварува во Првата регионална кошарска лига на Србија односно Трета српска Лига.

## Професионална кариера
Владимир Филиповиќ започнал да тренира кошарка од свои 11 години во родниот град Лесковац. Со јуниорската екипа на Здравље – Лесковац, каде што ја носел и капитенската лента,  остварува одлични резултати.  Во 1999 година, го освоиле турнирот на пионери и се закитиле со златен медал. Со оваа победа добиле право за учество во првенство на Југославија каде го освоиле второто место. Во 2001 година, на свои 16 години Владимир дебитирал во првиот тим на Здравље од Лесковац. Во 2005 година, Филиповиќ заедно со својот тим земал учество на Holland Nordic Basketball Tournament  во Гронинген - Холандија. Здравље – Лесковац  го освоиле третото место, а Филиповиќ бил награден со трофеј за MVP играч на турнирот. Во 2007 година Владимир Филиповиќ потпишал договор со екипата на Работнички од Скопје, со кој Владимир ја освоил титулата на Македонија во 2008/2009 година. Со тимот на Работнички исто така се пласирал во финалето на Final four турнирот  на балканската лига во Самоков - Бугарија, каде во финалето биле поразени од домаќинот на турнирот, екипата на Рилски Спортист.  Во 2010 и кратко 2011 година Владимир Филиповиќ одиграл полусезона во тимот на Овче Поле од Свети Николе. Во вториот дел од сезоната се вратил во Работнички како капитен и играл финале за сезона 2010/2011 против екипата на Фени Индустри од Кавадарци.  Во финалето екипата на Работнички била поразена, но го освоила Купот на Македонија истата сезона. Во сезоната 2011/2012, Филиповиќ го носел дресот на тимот на Лирија од Скопје, со која успеал да се пласира во полуфиналето на македонската кошаркарска лига, но изгубиле од тимот на Фени Индусти од Кавадарци. Во 2012 година Владимир Филиповиќ потпишал договор со тимот на Кожув од Гевгелија. Со овој тим Владимир се пласирал во финалето на македонската лига во сезоната 2012/2013, но изгубил од тимот на МЗТ Аеродром. Во сезоната 2013/2014 Владимир Филиповиќ повторно го носел дресот на Кожув од Гевгелија. Во првата половина од сезоната 2014/15, Владимир играл за Карпош Соколи, додека во јануари 2015 година потпишал за Куманово. Со Куманово во 2015г., станал вицепрвак во Првенството каде во финалето загубиле од МЗТ Аеродром.

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на Филиповиќ на eurobasket.com.

Категорија:Родени во 1985 година
Категорија:Луѓе од Лесковац
Категорија:Српски кошаркари
Певезин

**Певезин** () — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија.

Се наоѓа помеѓу Бецското и Ривендското Езеро, 14 километри североисточно од Бранденбург на Хафел. Општината е стара околу 800 години.

Пејзажот и природата го направило омилено одредиште за планинари и велосипедисти. За спортските ентузијасти, областа е омилена за рибарството, едрењето, сурфањето и нуркањето. Во околината се наоѓаат интересни цркви.

## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Носна коска

**Носната  коска** () е правоаголна коскена плочка што го гради коренот од носот. Носната коска е парна коска.
## Зглобови
Носната коска се спојува со четири коски:
* две коски од черепот: челна ( и ситеста (;
* две коски од лицето: со спротивната носна коска и со горната вилица (;
## Кај животните
Кај примитивни коскени риби носните коски се поврзани со коските на покривот на черепот. Формата на носните коски кај живите видови е многу променлива, во зависност од обликот на главата, најчесто се формираат над покривот на устата. Кај повеќето животни носните коски се поголеми отколку кај луѓето или големите мајмуни, поради скратеноста на лицата. 
## Галерија

Податотека:Gray153.png| Латералниот ѕид на носната шуплина
Податотека:Gray154.png| Спој на носот и солзните коски со горната вилица
Податотека:Gray188.png| Страничен изглед на черепот
Податотека:Maxilla.jpg| Носна коска
Податотека:Gray191.png| Хоризонтален дел на носот и орбитата
Податотека:Gray190.png| Изглед на черепот (предна страна)

## Надворешни врски

Категорија:Коски
Категорија:Нос
Линте

**Линте** () — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија.

## Галерија


Податотека:Alt_Bork_church.jpg|Црква во Алт Борк
Податотека:Deutsch_Bork_church.jpg|Црква во Дојч Борк


## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Категорија:Бранденбург (покраина)
Брик

**Брик** () — град во округот Потсдам-Мителмарк, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се наоѓа на 29 километри југозападно од Потсдам и 28 километри југоисточно од Бранденбург на Хафел. Делови од градот се наоѓаат во Природниот парк Горен Флеминг. Градот претставува административно седиште на истоимената општинска заедница.

## Збратимени градови

*  Тарнув Ополски, Полска

## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Категорија:Бранденбург (покраина)
Долна носна школка

**Долната носна школка** () претставува тенка коскена плочка која наликува на школка. Долната носна школка претставува парна коска на лицето.
## Споеви
*Нејзиниот горен раб е споен со солзната коска, максилата и ситестата коска. 
*Надворешната страна од школката заедно со носната страна од максилата и вертикалната плочка од непцевата коска формираат долен носен ходник.
## Површини
***Медијална површина** е конвексна со бројни отвори за премин на крвни садови и нерви.
***Странична површина** е конкавна и формира дел од инфериорниот отвор.
## Осификација
Долната носна школка се појавува околу петтиот месец на фетусот во латералниот ѕид на 'рскавичната носна капсула.
## Галерија

Податотека:Gray158.png| Лева максила, носна површина
Податотека:Gray171.png| Десна долна носна школка, медијална површина
Податотека:Gray994.png| Сагитален дел од носот устата, грлото, и гркланот
Податотека:Nasenmuscheln1.JPG| Носна школка
Податотека:Gray172.png| Десна долна носна школка, латерална површина

## Надворешни врски

Категорија:Анатомија
Категорија:Коски
Ралник

**Ралникот** () е тенка непарна коскена плочка која наликува на ромб и учествува во градбата на коскената носна преграда.
## Зглобови
Ралникот се спојува со шест коски:
*две од черепот (клинестата и ситестата коска);
*четири на лицето (на двете страни од горните вилици и двете непчени коски);
*ралникот исто така се поврзува и со септална ’рскавица на носот;

## Kaj животните
Kaj коскените риби ралникот е поврзан со коските кои го формираат предниот дел на покривот на устата. Кај водоземци и влекачи ралникот е потесен тоа се должи на присуството на зголемени носни ноздри (во внатрешноста на двете страни) и тие може да се проширират понатаму назад во вилицата. Ралникот кај птиците е мал, каде што го формира горниот  дел од клунот (се наоѓа помеѓу носните ноздри). Кај цицачите ралникот е потесен и е споен во единствена, вертикално поставена коска.

## Галерија

Податотека:Sobo 1909 75.png| Изглед на ралникот
Податотека:Gray173.png| Медијален ѕид на левата носната шуплина, означувајќи го ралникот
Податотека:Gray187.png| Черепна база, инфериорна површина
Податотека:Gray194.png| Сагитален дел од черепот
Податотека:Vomer.jpg| Ралник


## Надворешни врски
Равенка на рамен бран

## '''Равенка на рамен бран'''
За да ја изведеме равенката на рамен бран да претпоставиме дека изворот на бранот се наоѓа во координатниот почеток О на правоаголниот координатен систем и изведува хармонски осцилации.
Бранот се шири во насока на х-оската, а честичките на средината осцилираат во насоката на y-оската. Нека со А е означена амплитудата, со Т периодот, а со f = 1/T честотата на бранот.
мини|лево|Бран
Равенката на изворот на бранот може да се прикаже со :

**y = A sin 2π/ T t**

Честичките кои се подалеку од изворот ќе почнат да осцилираат со некое задоцнување во однос на изворот, значи фазно заостануваат. За да се прошири бранот до честичката М која е на растојание х од изворот на бранот, треба да помине време τ. Според тоа равенката на таа честица е зададена со:

**y = A sin 2π/ T (t - τ)**

Ако брзината на ширење на бранот во дадената материјална средина е ν, а времето  τ еднакво на  τ = х / ν се добива:

** y = A sin 2π/T(t – x/ν )** или

** y = A sin (2π/T t – 2π/νT x)**

Имајќи предвид νТ = λ се добива:

**y = A sin (2π/T t – 2π/λ x)**

Воведувајќи ја величината k= 2π/λ, која се вика **[[бранов број]]** и ω = 2π/T – **[[кружна честота]]**, равенка на рамен бран може да се напише во следниов облик:

**y = A sin (ω t – k x)**

Со  k х се изразува фазната разлика помеѓу осцилациите што ги изведува точката оддалечена за х од изворот на бранит и осцилациите на изворот на бранот.
Диња

**Дињата** е едногодишна билка. Припаѓа на фамилијата *Cucurbitacae,* каде припаѓаат и лубеницата, тиквата и краставицата.
## Потекло
Дињата по потекло е од Азија и Африка. Се култивира и користи како храна повеќе од 4000 години.
## Плод

Плодот на дињата е жолтопортокалов, сочен, со благ вкус и карактеристична арома. За јадење е добра потполно зрела диња. Дињата се јаде свежа, исечена на парчиња и е одлично освежување во летните месеци. Но, од дињата се прават и овошни салати, компоти, џемови, сокови. Се користи плодот, коренот и семето.
### Хранлива вредност

Плодот на дињата содржи **95% вода, 1% белковини, 5,5% шеќери, 1 грам растителни влакна, лимонска киселина, етерични масла.** Од витамини содржи многу каротин (2000 милиграми), витамини од групата Б и витамин Ц. Од минерали, дињата е богата со 
#калиум (320 милиграми), 
#фосфор,
#магнезиум, 
#калциум, 
#железо, 
#цинк
#бакар.
Дињата содржи висок процент вода и многу малку калории. Како и другото овошје, дињата не содржи масти и холестерол. Енергетската вредност во 100 gr диња изнесува **'24 kcal.**' Во семето на дињата има вода, водородни соединенија, фитини и масни киселини.

## Употреба
Ниту едно друго овошје не е покарактеристично за летниот период повеќе од лубеницата. Таа е одличен извор на калиум, но дињата содржи скоро трипати повеќе калиум од лубеницата. Својата портокалово-жолтеникава боја, дињата ја добива од бета-каротинот, кој е моќен антиоксиданс. Бета каротинот помага во борбата против ракот, а според некои последни истражувања се користи и во лечење на други типови на злоќудни болести.Затоа, дињата се смета дека е и антиканцерогено овошје.
*Дињата помага при лекување на разни болести, но и при заштита на кожата од изгореници.
*Во народната медицина дињата се користи за смирување и освежување. Водата и калиумот од ова овошје ја подобруваат работата на бубрезите и помагаат во отстранувањето на штетните материи од организмот.
*Дињата е природен лек за детоксикација на организмот.
*Дињата во народната медицина се користи и против камен во бубрег, при убод од инсекти и изгореници, при заболувања на желудникот и цревата. Помага при воспаление на жолчните и мочните патишта, при пореметено варење на храната.
*Сокот од диња, поради големата количина на антиоксиданси, му помага на организмот да се бори против штетните слободни радикали, кои ја оштетуваат кожата. Дињата и сокот од дињата штитат и од сончеви изгореници.
*Облози од сок од диња се користат за намалување на болката. На болното место се ставаат облоги од исцеден сок од диња или од изрендана диња.

*
Категорија:Cucurbitaceae
Диња
Планетал

**Планетал** () — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Нимег

**Нимег** () — град во округот Потсдам-Мителмарк, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се наоѓа 10 километри југоисточно од Бад Белциг и 23 километри северно од Витенберг. Сместен е на територијата на Природниот парк Горен Флеминг. Градот претставува административно седиште на истоимената општинска заедница.

## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Категорија:Бранденбург (покраина)
Вустервиц (амт)

мини|Поглед кон црквата во Вустервиц

**Вустервиц** () — општинска заедница во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Вустервиц.

Општинската заедница Вустервиц се состои од следниве општини:

# Бенсдорф
# Розенау
# Вустервиц

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Вустервиц

**Вустервиц** () — општина во округот Потсдам-Мителмарк, во Бранденбург, Германија. Општината претставува административно седиште на истоимената општинска заедница.

## Галерија


Податотека:Wusterwitz Kirche (03).jpg|Црква во Вустервиц
Податотека:Wusterwitz Bahnhof (01).jpg|Железничка станица во Вустервиц


## Наводи

Категорија:Потсдам-Мителмарк
Слободна Држава Прусија

**Слободната Држава Прусија** () — германска држава создадена по укинувањето на Кралството Прусија по завршувањето на Првата светска војна. Била главна држава во рамките на Германскиот Рајх во текот на времето на Вајмарската Република, претставувајќи скоро  (62,5%) од нејзината територија и население. *Слободна држава* е друг германски назив за *република*, кој бил создаден како спротивност на латинскиот збор, кој бил поврзуван со непријателот Франција во умовите на многу Германци во тоа време.

Демократската Слободна Држава Прусија била онеспособена кога била преземена со Прускиот удар (*Preußenschlag*; распуштање на владата) во 1932–1933 и Ото Браун бил истеран од функцијата. Неговата влада ја поразила оваа одлука на суд, но во 1933, нацистичкиот режим ја преземал контролата на пруската влада.

Од 1933, Слободната држава била лишена од парламентарна демократија и била владеена единствено од Националсоцијалистичката германска работничка партија (нацистичка партија). Првично, Прусија била администрирана од страна на нацистот Херман Геринг, кој бил назначен за премиер на Прусија. Во 1935, територија на Слободната држава била поделена на регионални Гау, некои од нив вклучувале и територии надвор од Прусија, со што Прусија престанала да биде единствена територијална единица во Германија. Иако Слободна држава Прусија продолжила да постои под тоа име под водство на Херман Геринг во текот на нацистичкиот период, од 1935, пруската влада била делотворно припоена кон владата на Германскиот Рајх и местото на Геринг како министер-претседател била сметана повеќе како церемонијална улога во споредба со поголемите надлежности на владата на Третиот Рајх.

По крајот на Втората светска војна, Ото Браун им пристапил на американските власти за повторно да се воспостави легалната пруска влада. Тие и другите окупациски сојузнички сили, кои ја окупирале цела Германија, биле против таа идеја и ја прогласиле Прусија за укината во 1947.

## Поврзано

* Прусија
* Историја на Германија

## Наводи


Категорија:Историја на Прусија
Прусија
Категорија:Западна Прусија
Категорија:Држави и територии настанати во 1918 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1947 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1935 година
Панкреасен сок

**Панкреасниот сок** претставува секрет што панкреасот го излачува во дванаесетпалечното црево. Количината на излачениот панкреасен сок, за време од 24 часа се движи од 1500 - 2000 мл. Лачењето на панкреасниот сок започнува само 2 - 3 минути по земањето на храна и трае во наредните 6 - 12 часа. Количината на излачениот панкреасен сок зависи од количината и составот на храната.Во текот на варењето на храната во дуоденалната лигавица **секретин**, материја со рормонско дејствување. Таа преку крвта го стимулира лачењето на панкреасниот сок. Зголеменото лачење на панкреасниот сок се постигнува и по рефлексен пат преку вкусот.Панкреасниот сок е безбојна течност, без мирис со алкална реакција (pH 7. 8 - 8.4). Панкреасниот сок содржи голем број ферменти одговорни за разградба на белковините, мастите и јаглехидратите.

## Белковини
Трипсин е фермент под чие влијание настанува разградбата на белковините. Во панкреасниот сок се наоѓа во неактивна форма, во вид на *профермент трипсиноген.* Трипсиногенот преоѓа во трипсин под влијание на ентерокиназа, материја што ја лачат жлездите од цревната лигавица. Во дванаесетпалечното црево престанува дејството на пепсинот поради алкалната средина, бидејќи тој дејствува единствено во киселата средина. Белковините и разградените производи од пепсинското варење (албумози и пептони) под влијание на трипсинот се разградуваат до аминокиселини.Покрај трипсинот, во процесот на разградбата на белковините учествуваат уште два фермента: хипотрипсин (активна форма на химотрипсиногенот) и карбоскиполипептидаза. Крајните производи од нивното дејствување се *полипептиди* и извесна количина на *аминокиселини*.

## Јаглехидрати
За разградбата на јаглехидратите одговорни се ферментите амилаза (дијастаза) и малтаза. Амилазата го разградува скрибот до *дисахаридот* малтоза. Малтозата под влијание на малтазата се разградува до моносахаридот гликоза.

## Масти
Ферментот липаза ги разградува маснотиите до *глицерол* и *масни киселини*. Активноста на липазата значително се засилува во присуство на жолчката. Ферментот дејствува во алкална средина.

## Наводи

Категорија:Систем за варење
Карета

**Карета** или **карет** (&nbsp;**^**&nbsp;) е интерпункциски знак. На тастатурата на латиница, каретата се наоѓа над бројот 6. На англиски се вика *caret*  или *circumflex accent*. За да се разликува каретата ^ од други слични карактери како на пример &and; (кој е и поголем и на нивото на обичниот текст), понекогаш каретата се вика „капче“ (ен. *hat*).

## Користење
*При исправки на текст, т.е. лекторирање, каретата ^ се користи за да се покаже дека одреден текст треба да се вметне (латински *caret* значи *фали*).
*Во разни јазици се става каретата ^ над (неукрасена) буква. На пример: ĉ 
*Во некои математички апликации, програмски јазици и на некои научни дигитрони се користи каретата &#94; за означување на математичката операција степенување, т.е. 3&#94;2 значи 32.

## Внесување

Во обичен текст, симболот ^ се внесува користејќи ја тастатурата на латиница со заедно притискање на тастерите +.

Во уникод и ХТМЛ, симболот ^ може да се внесува со &amp;#94; и на вашиот тековен прелистувач се прикажува со  или хексадецималниот број 005E. За внесување на уникод симболи во текстуални уредувачи на Microsoft се внесува хексадецималниот код, па веднаш потоа се притиска Alt+x.

Во LaTeX, 
*за правење на горни индекси како експоненти се користи ^. На пример: (во Википедија) `<code>&lt;math&gt;3^2&lt;/math&gt;` дава 3^2. 
*за внесување на самиот симбол ^ се користи \hat{}. На пример, каретата во 3 \, \hat{} \, 2  се разликува од \wedge{} во p \wedge{} q, кој е математички симбол за логичка конјункција(види исказ (математика)).

## Наводи

## Поврзани теми
*Горен и долен индекс
*Означување (математика)
*Експонент

## Надворешни врски
*http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/caret

Категорија:Интерпункција
Категорија:Типографија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Типографски знаци
Звучна резонанција

Звучните извори, како механички осцилатори, може да вршат присилени осцилации и да се доведат во состојба на резонанција.мини|Звучна резонанција Резонанција кај звучен извор, освен со примерот прикажан со звучната виљушка поставена на резонантна кутија, може да се прикаже со овој експеримент. Во поширок сад со вода е потопена стаклена цевка која е отворена од двата краја (тоа може да се направи и со една поголема мензура или цевка од стара неонкна во која полека долевате вода). Кога над отворот на цевката се донесе звучната вљушка што осцилира воздушниот столб во цевката ќе изведува присилени осцилации. Менувајќи ја должината на воздушниот столб (со издигање и спуштање на цевката) за одредена висина, звукот се слуша посилно.
мини|лево|Звучна виљушка
Звучната резонанција настанува кога воздушниот столб во цевката осцилира со сопствена честота што се совпаѓа со честотата на звучната виљушка, или кога едната честота е цел број пати поголема од другата. Во цевката се создава стоен бран (таква е и резонантната кутија на која е поставена звучната виљушка). Сопствената честота на воздушниот столб зависи од неговата должина L :  f = ν / λ = (2n + 1) / 4L ν ; n = 1, 2, 3,....каде што n е кој и да било број ν е брзината на звукот во воздухот. При должина на воздушниот столб L = λ / 4, освен тоам резонанцијата може да настане за кој и да било непррен број четвртинки бранови должини на стојниот бран формиран во воздушниот столб, затворен од едниот крај т.е ако должината е

**L = (2π + 1 ) λ / 4**
 Звучната резонанција се користи кај дувачките инструменти. Некои инструменти (гитара, виолина) за да дадат поголем интензитет користат тела со кои може да се предизвика резонанција. Таквите тела се *резонанти*. На пример, звучната виљушка е поставена на резонантна кутија. *Појавата резонанција се користи за мерење на брзината на звучните бранови.* Обидете се да ја определите брзината на звукот спотед експериментот наведен горе. Звукот може да биде извор на информации и за состојбата на внатрешните органи на човекот. Звучниот метод, познат како **аускултација**(прослушување на звуци во органицмот), е една од најстарите акустични методи за дијагносика во медицината.мини|Стетоскоп За таа цел се користи стетоскоп. Тој се состои од резонантна капсула покриена со елстична мембрана која се поставува на телото од болниот, од неа водат гумени цевки кон увото на лекарот. Во празната капсула настанува резонанција, при што звукот се засилува и се подобрува аускултацијата.
Животот на Пи (филм)

**„Животот на Пи“** (англиски: *The Life of Pi*) е американски филм во режија на Анг Ли (Ang Lee) по сценариото на Дејвид Маги (David Magee), засновано врз истоимениот роман Јан Мартел (Yanna Martel). Главните улоги ги толкуваат: Сураџ Шарма (Suraj Sharma), Ирфан Кан (Irrfan Khan), Рејф Спол (Rafe Spall), Адил Хусаин (Adil Hussain) и Жерар Депардје (Gérard Depardieu). Филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ во 11 категории, а освоил четири награди, меѓу кои и оние за најдобар режисер и за најдобри визуелни ефекти. Исто така, филмот бил номиниран за наградата „Златен глобус“ во три категории при што ја освоил наградата за најдобра музика.

## Содржина
Во филмот се прикажуваат доживувањата на младиот Пи, кој по еден бродолом се спасува на мал чамец, но мора да го дели друштвото со единствениот друг преживеан - страшниот бенгалски тигар. Тие двајца со текот на времето се спријателуваат и одат на епско патување, исполнето со авантури.

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на Анг Ли
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија:Филмови од 2012 година
Категорија:Филмови со Жерар Депардје
Категорија:Филмови со Сураџ Шарма
Категорија:Филмови со Ирфан Кан
Категорија:Филмови со Адил Хусаин
Горчлива месечина (филм)

**„Горчлива месечина“** (англиски: *Bitter Moon*) е филм на режисерот Роман Полански. Главните улоги ги толкуваат: Питер Којоти, Хју Грант, Кристин Скот Томас, и Емануел Сење. Филмот е снимен според истоимениот роман на Паскал Брикнер, а музиката ја компонирал Вангелис.

## Содржина
Драмата „Горчлива месечина“ е необична приказна за односите меѓу луѓето, моралот, лицемерието, љубовта и омразата. Британската конзервативна двојка Фиона и Најџел Добсон крстарат со брод до Истанбул, на пат кон Индија, но нивните планови се менуваат кога ги запознаваат Мими и Оскар, пар со садистичко сексуално минато. Во филмот се прикажани љубовта и страста во нивната деструктивна сила, претворањето на љубовта во омраза, сожалување, мазохизам и садизам.

## Наводи

Категорија:Добитици на Оскар
Категорија:Филмови на Роман Полански
Категорија:Филмови со Питер Којоти
Категорија:Филмови со Хју Грант
Категорија:Филмови на француски јазик
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1992 година
Само ангелите имаат крила (филм)

**„Само ангелите имаат крила“** — американски филм од 1939 година во режија на Хауард Хокс. Главните улоги ги толкуваат Кери Грант, Рита Хејворт и Џин Артур.

## Содржина
Американецот Џоф Картер води мала воздухопловна компанија во еден град во Перу, каде што пилотите разнесуваат пошта по блиските места, често летајќи во лоши временски услови. Џоф одлучува да вработи нов пилот, а на итниот оглас за работа се јавува Бет Макферсон, кој е човекот одговорен за смртта на брат му на Џоф.

## Наводи

Категорија:Филмови на англиски јазик 
Категорија:Американски филмови
Категорија:Црно-бели филмови
Категорија:Филмови од 1939 година
Категорија:Филмови на Хауард Хокс
Категорија:Филмови со Кери Грант
Категорија:Филмови со Џин Артур
Категорија:Филмови со Рита Хејворт
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Перу
Подјазична коска

**Подјазичната коска** () е напарна коска сместена под мандибулата во подјазичната мускулатура. Наликува на потковица со конкавитет свртена наназад.
## Делови
На подјазичната коска се разликуваат:
***тело**;
***големи рогови**;
***мали рогови**.
## Споеви
Подјазичната коска не се зглобува со ниедна коска туку е поврзана со врски и мускули за черепот и градниот кош.
## Осификација
Осификацијата започнува кон крајот на феталниот живот во телото за кратко време, а во првата или втората година по раѓањето подјазичната коска е скоро целосна, додека до средна возраст врската помеѓу подјазичната коска и телото е цврста (целосна).

Податотека:Hyoid bone - animation.gif| Позиција на подјазичната коска (црвен дел)
Податотека:Hyoid bone - close-up - animation.gif| Изглед на подјзичната коска
Податотека:Illu larynx.jpg| Грклан
Податотека:Gray954.png| Коронален дел од гркланот и горниот дел од душникот

## Надворешни врски

Категорија:Анатомија
Категорија:Коски
Во вилиците на животот (филм)

**„Во вилиците на животот“**  (хрватски: *U raljama života*) — југословенски филм на режисерот Рајко Грлиќ, кој е автор и на сценариото, заедно со Дубравка Угрешиќ. Главните улоги ги толкуваат Горица Поповиќ, Витомира Лончар, Мира Фурлан, Богдан Диклиќ, Миодраг Кривокапиќ, Велимир Бата Живоиновиќ, Раде Шербеџија, Семка Соколовиќ Барток и Радко Полич. Филмот е снимен во 1984 година. Филмот е заснован врз романот „Штефица Цвек во вилиците на животот“ на Дубравка Угрешиќ, а на филмскиот фестивал во Валенсија ја освоил третата награда на жирито. Врз основа на снимените материјали за филмот, била изработена и телевизиската серија „Штефица Цвек во вилиците на животот“. 

## Содржина
Во филмот истовремено се прикажуваат две приказни: едната за Штефица Цвек, а другата за Дуња.
Штефица Цвек (ја игра Витомира Лончар) е млада девојка, дактилографка по професија, која живее заедно со својата тетка (ја глуми Семка Соколовиќ Барток). Таа е многу срамежлива поради својата дебелина и, оттука, не може да стапи во врска со маж. Таа постојано мечтае да го запознае вистинскиот маж и затоа ги слуша советите на својата тетка и на пријателката Маријана (ја глуми Мира Фурлан). Така, во нејзиниот стан доаѓаат еден мачо-тип, шофер и Србин по националност (го глуми Бата Живоиновиќ), како и еден интелектуалец, алкохоличар и Хрват по националност (го глуми Раде Шербеџија). Сепак, двете средби завршуваат неславно (Штефица не доживува сексуална врска), бидејќи едниот не може да ја најде својата гума за џвакање, а вториот се опијанува и заспива. Сепак, на крајот, Штефица ја наоѓа својата љубов на еден курс по англиски јазик.

Дуња (ја игра Горица Поповиќ) е млада режисерка која снима серија за љубовните маки на Штефица Цвек. Во нејзиниот стан се плеткаат разни луѓе, но и покрај тоа, таа е незадоволна, празна и несреќна. Со намера да промени нешто во својот живот, таа го брка од станот човекот кој живее со неа (го глуми Миодраг Кривокапиќ) и кој безуспешно ја моли да се врати назад. На крајот, таа сфаќа дека е вљубена во својот пријател (го глуми Богдан Диклиќ).

## Наводи
 

Категорија:Филмови на Рајко Грлиќ
Категорија:Хрватски филмови
Категорија: Југословенски филмови
Категорија:Филмови на хрватски јазик
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1984 година
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Загреб
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија: Филмови со Горица Поповиќ
Категорија: Филмови со Витомира Лончар
Категорија: Филмови со Мира Фурлан
Категорија: Филмови со Радко Полич
Категорија: Филмови со Предраг Манојловиќ
Категорија: Филмови со Богдан Диклиќ
Категорија: Филмови со Миодраг Кривокапиќ
Категорија: Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија: Филмови со Раде Шербеџија
Категорија: Филмови со Семка Соколовиќ Барток
Само еднаш се љуби (филм)

**„Само еднаш се љуби“** (хрватски: *Samo jednom se ljubi*) е југословенски филм од 1981 година, во режија на Рајко Грлиќ. Главните улоги ги толкуваат: Предраг Мики Манојловиќ, Владица Милосављевиќ, Зијах Соколовиќ, Ерланд Јозефсон, Драгољуб Лазаров, Младен Будишчак, Звонимир Лепетиќ итн.

## Содржина
По завршувањето на Втората светска војна, младиот партизан Томислав (го игра Манојловиќ) шеф на милицијата, а неговиот другар Мирко (го игра Соколовиќ) е поставен за директор на фабриката. Томислав се вљубува во балерината Беба (ја игра Милосављевиќ), која има буржоаско потекло. Наспроти противењето на соборците на Томислав, тој решава да се ожени со Беба, со која има страстна и скандалозна љубовна врска. Набргу, во нивниот стан се вселуваат и нејзините родители. Томислав се наоѓа растргнат помеѓу очекувањата на своите другари и своите чувства. По неколку сериозни испади, Томислав е уапсен и задржан на лекување во болницата. Набргу, тој е пуштен, но веднаш по враќањето дома предизвикува нов скандал така што повторно е затворен во болницата. Во меѓувреме, неговата сопруга е отпуштена од работа и таа се сели во Загреб, а нејзините родители се зближуваат со власта. Томислав бега од болницата и оди во Загреб, каде Беба настапува во кабаре. Ноќта, Томислав ја следи до кабарето и таму извршува самоубиство.

## Наводи
 

Категорија: Филмови со Предраг Манојловиќ 
Категорија: Филмови од 1981 година
Категорија: Филмови на хрватски јазик
Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Хрватска  
Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Загреб
Категорија: Филмови со Зијах Соколовиќ
Категорија: Филмови со Владица Милосављевиќ
Категорија: Филмови на Рајко Грлиќ
Категорија: Филмови со Ерланд Јозефсон
Категорија: Филмови со Драгољуб Лазаров
Категорија: Филмови со Младен Будишчак
Категорија: Филмови со Звонимир Лепетиќ 
Категорија: Југословенски филмови
Категорија: Хрватски филмови
Категорија:Љубовни филмови
Големиот Лебовски (филм)

**Големиот Лебовски** — американски филм на режисерите Џоел и Итан Коен.

## Факти за филмот
Филмот „Големиот Лебовски“ е филм на режисерите Џоел и Итан Коен, а главните улоги ги толкуваат Џеф Бриџис, Џон Гудман и Џулиен Мур.

## Содржина
Џеф Лебовски (го глуми Џеф Бриџис) е поранешен радикален хипик, кој го минува животот во кугланата, заедно со своето друштво, пушејќи марихуана. Но, неговиот живот се менува драстично, кога случајно ќе го помешаат со еден пропаднат милионер, чија жена направила големи долгови кои некој мора да ги плати. Затоа, Џеф оди кај вистинскиот Лебовски за да го расчисти недоразбирањето, но тогаш му се случуваат неочекувани и бизарни случки.

## Наводи

Категорија:Филмови со Џулиен Мур
Категорија:Филмови со Џон Гудман
Категорија:Филмови со Џеф Бриџис
Категорија:Филмови на Браќата Коен
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1998 година
Кланица (Битола)

Населбата **Кланица** се наоѓа во источниот дел на Битола, во близина на градското поле. На југ е споена со населбата Карпош, а на исток излегува на железничата пруга Битола - Лерин, а додека на север се граничи со реката Драгор. Населбата се состои од 13 згради и неколку куќи. Населението брои од 800 - 1000 жители.

Категорија:Битола
Категорија:Населби и маала во Битола
Габер

мини|десно|Листови на белиот габер
мини|десно|Реси на јапонскиот габер
**Габер** () —  релативно мало дрво од то брези (*Betulaceae*). Опфаќа 30–40 а, застапени во северните умерени подрачја. Најмногу видови има во источна Азија, особено Кина. Во Европа виреат само два вида, а во Северна Америка само еден.

## Во Македонија
Во Македонија се присутни обичниот габер, наречен и сабука или воденика (*[[Carpinus betulus|C.betulus]]*), белиот габер (*[[Carpinus orientalis|C. orientalis]]*) и црниот габер (*[[Ostrya carpinifolia]]*), кој впрочем припаѓа на родот хмељогабер (*[[Ostrya]]*). Од нив, природно е застапен само црниот.

## Опис
Листовите се листопадни, наизменични и прости, со назабени рабови и долги од 3 до 10&nbsp;см. Цветовите излегуваат напролет и имаат облик на виснати реси. Машките и женските се засебни, но растат на истото дрво (еднодомност). Плодот е мало оревче, долг 3–6&nbsp;мм и сместен во прицветник (плодна лушпа). Прицветникот е малку несиметричен, со триделен или просто овален облик. Несиметричноста му овозможува да се врти додека патува со ветерот и така да стигне подалеку. Обликот на крилцата е пресуден во распознавањето на видовите. Секоја реса има по 10 до 30 семчиња.

## Употреба
Габерот има многу тврдо дрво. Сушените талпи од срцевината имаат речиси бела боја, погодна за внатрешно уредување. Ретко се користи за столарија, бидејќи тешко се обработува. Од друга страна, токму поради цврстината, од габрово дрво се прават даски за сечење, рачки за алат, дна за рачни стругови, тркала за кочии, механизми за пијано. Во минатото од ова дрво се правеле запци за запченици во ветерниците. Денес од него се прават и паркети и шаховски фигури.

## Видови
**[[Carpinus betulus]]* — обичен габер, габер, сабука, воденика
* *[[Carpinus caroliniana]]* — американски габер 
* *[[Carpinus cordata]]* — срцелисен габер
* *[[Carpinus faginea]]*
* *[[Carpinus fangiana]]*
* *[[Carpinus fargesii]]* — Фаржеов габер
* *[[Carpinus japonica]]* — јапонски габер
* *[[Carpinus laxiflora]]* — реткоцветен габер
* *[[Carpinus orientalis]]* — бел габер
* *[[Carpinus putoensis]]* — путујски габер
* *[[Carpinus tengshongensis]]*†
* *[[Carpinus tschonoskii]]* — Чоновскиев габер
* *[[Carpinus turczaninowii]]* — Турчанинов габер

## Поврзано
* Хмељогабер
* Брези
* Габролисен јавор (*Acer carpinifolium*)

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Брези
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Флора на Македонија