open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Национален центар за дигитализација

**Националниот центар за дигитализација** (**НЦД**) - конзорциум кој што е составен од најважните водечки српски (и поранешни југословенски) културни и научни установи, кои ги анализираат проблемите со дигитализацијата на културното и научното наследство .

## Историја
Работата за основање на Националниот центар за дигитализација (НЦД) во Србија започнала во 2002 година, со цел да се формира конзорциум составен од водечки културни и истражувачки институции вклучени во дигитализацијата на наследството.

## Цели
Главните предмети на соработка во НЦД се следниве:

* Координација на напорите на институциите вклучени во дигитализацијата на културното и научното наследство
* Воспоставување и промовирање на национална стратегија за дигитализација на културното и научното наследство
* Истражување, адаптација и имплементација на меѓународните стандарди и протоколи за дигитализација и зачувување на културното и научното наследство на национално ниво. Развој на нови стандарди во области каде што не постојат.
* Лансирање на дигитализацијата на културното и научното наследство и правење планови за можен процес на миграција кон нови формати и технологии за веќе дигитализирани податоци

Главните активности на НЦД се:

* Годишни национални конференции *Нови технологии и стандарди: Дигитализација на националното наследство*
* Списанието *Преглед на Националниот центар за дигитализација*, објавено и на хартија и во електронски облик
* Воспоставување, на национално ниво, предлози за основен сет на стандарди во областа на дигитализацијата на културното и научното наследство
* Развивање модели на соодветни дистрибуирани информациски системи и специфичен софтвер за реализација на стандардите за дигитализација
* Соработка со слични институции од странство, особено со иницијативата за дигитализација на Југоисточна Европа (СЕЕДИ).

## Проекти

* Електронски каталог на споменици на културата во Србија
* Електронски изданија на математички списанија
* Ретро-дигитализирани книги и документи во дигитална библиотека
* Дигитална национална библиотека на Србија

## Поврзано

* Југоисточно-европска иницијатива за дигитализација (СЕЕДИ)

## Наводи

## Библиографија

* Национален центар за дигитализација, НЦД  (24.05.2011)
* Национални конференции *Нови технологии и стандарди: Дигитализација на националното наследство*  (24.05.2011)
* Преглед на Националниот центар за дигитализација  (24.05.2011)

Категорија:Дигитално архивирање
Категорија:Пренос на податоци
Слободен протокол

**Слободен протокол** е протокол на кој спецификацијата е бесплатно достапна и за која нема ограничувања (на пр. правни или технички) за неговата употреба. Корисниците можат да дизајнираат и користат разни варијации што одговараат на нивните потреби и да придонесат за подобрувања за потенцијално вклучување во следната официјална верзија на протоколот. Мора да биде достапна бесплатна референтна имплементација на софтвер .

Бесплатниот протокол е важен за интероперабилност и избор на софтвер.

XMPP е бесплатен протокол.

## Поврзано

* Отворен стандард
* Отворен формат
Категорија:Мрежни протоколи
Категорија:Пренос на податоци
Категорија:Слободна програмска опрема
Музеј за компјутери

мини|Национален музеј за компјутери и комуникации
десно|мини|Музејот за компјутерска историја
**Музејот на компјутери** е посветен на проучување на историски компјутерски хардвер и софтвер, каде што „музеј“ е „постојана институција во служба на општеството и на неговиот развој, отворена за јавноста, која стекнува, зачувува, истражува, комуницира и изложува *материјално и нематеријално* наследство на човештвото и неговата околина, заради образование, учење и уживање “, како што е дефинирано од Меѓународниот совет на музеи.

Некои компјутерски музеи постојат во поголемите институции, како што се Музејот за наука во Лондон и Германскиот Музеј  во Минхен. Другите се посветени специјално на компјутерите, како што се Музејот за компјутерска историја во Mountain View, Калифорнија, Американскиот музеј за компјутерска и роботика во Боземан, Монтана, Националниот музеј за компјутери во паркот Блетчли, Центарот за историја на компјутери во Кембриџ и Музеј на компјутерите Нексон во Јеју. Некои се специјализирани во раната историја на компјутерите, други во ерата што се појавуваат првите лични сметачи како што се Apple I и Altair 8800, Apple IIs, постарите Apple Macintoshes, Commodore Internationals, Amigas, IBM PC и повеќе ретки компјутери како што се Osborne 1. Некои се концентрираат повеќе на истражување и зачувување, други повеќе на едукација и забава. Постојат и приватни колекции, од кои повеќето може да се посетат со закажување.

## Повразано

* Список на компјутерски музеи
* Список на музеи за наука
* Друштво за зачувување на компјутери (Обединето Кралство)
* Историја на компјутерски хардвер
* Друштво за историја на ИТ
* Годишен настан во КанзасФест за компјутерски ентузијасти „Apple II“. Се одржува секој јули на Универзитетот Рокхрст, Канзас, Мисури.
* Ретрокомпјутери
* Фестивал на гроздобер компјутер се одржува секоја година во Маунтин Вју, Калифорнија и на други места

## Библиографија

* Бел, Гордон (2011). *[http://research.microsoft.com/pubs/147240/Bell_Origin_of_the_Computer_History_Museum_v2.pdf Надвор од плакарот: Раните години на компјутерските музеи]* . Технички извештај на Мајкрософт MSR-TR-2011-44.
* Брумер, Брус Х. (1987). *[http://www.cbi.umn.edu/hostedpublications/pdf/Bruemmer_Resources-1987.pdf Извори за историјата на компјутерите: Водич за американски и канадски рекорди]*. Институт Чарлс Бејбиџ.
* Кортада, Jamesејмс В. (1990). *Архива на историјата на обработка на податоци: Водич за главните колекции на САД*. Гринвуд

## Наводи
Дигитална валута

мини|450x450пкс| Таксономија на пари, заснована врз „криптовалутите на централната банка“ од Мортен Линеман Бех и Родни Гарат
**Дигитална валута** (**дигитални пари**, **електронски пари** или **електронска валута**) е биланс или запис зачуван во дистрибуираната база на податоци на Интернет, во електронска компјутерска база на податоци, во рамките на дигитални податотеки или во картичка со складирана вредност. Примери за дигитални валути вклучуваат криптовалути, виртуелни валути, дигитални валути на централната банка и е-Пари.

Дигиталните валути покажуваат својства слични на другите валути, но немаат физичка форма на банкноти и монети. Немајќи физичка форма, тие овозможуваат скоро моментални трансакции. Обично не се издадени од владино тело, виртуелните валути не се сметаат за законско средство за плаќање и овозможуваат трансфер на сопственост преку државни граници.

## Наводи

Категорија:Валути
Сојуз за отворена книга

**Сојузот за отворена книга** (англиски: **Open Book Alliance**) - организација создадена во 2009 година како конкуренција на Google Book Search Settlement на Google, за се која верува дека може да им овозможи на Google, Здружението на американски издавачи и „Authors' Guild“ заедно „да го монополизираат пристапот, дистрибуцијата и цените на најголемата дигитална база на податоци на книги во светот“. Била водена од антимонополскиот адвокат Гери Ребак  Google Book Search Settlementбила одбиена од федерален судија во март 2011 година и блогот на Алијансата беше неактивен по 31 мај 2012 година.

Wayback Machine го архивирал блогот од 26 август 2009 година до 14 август 2016 година.

Помеѓу 14 август 2016 година и 18 август 2016 година, името на доменот истекло. Сега е неповрзана комерцијална страница.

Нејзините членови биле: Amazon.com, American Society of Journalists and Authors, Council of Literary Magazines and Presses, Internet Archive, Microsoft, National Writers Union, New York Library Association,  Science Fiction and Fantasy Writers of America, Small Press Distribution, Special Libraries Association and Yahoo!.

## Наводи

## Надворешни врски

*  at Wayback Machine
The Great 78 Project

**The Great 78 Project** (македонски: *Проектот за големиот 78*) - иницијатива развиена од Интернет архивата која што има за цел да дигитализира 250.000 синглови од 78 вртежи во минута (500.000 песни) од периодот помеѓу 1880 и 1960 година, донирани од разни институции. Целта на иницијативата не е да ги преработи или подобри оригиналните снимки, туку да ги претстави како „историски артефакти“. Повеќето од записите што се дигитализирани, никогаш не постоеле во каков бил друг облик.

## Процес на дигитализација
Тимот на аудиоинженерот Џорџ Блод го прават овој процес на дигитализација, со брзина од 5.000 до 6.000 страни месечно,  или 100 страни (50 синглови) по инженер на ден.  Џорџ претходно бил одговорен за дигитализацијата на 10.000 синглови за Националниот џубокс.  Секоја песна е снимена во 16 различни верзии, од кои најдоброто инженерот го потенцира слушателот. 

## Колекции
мини|Добиената донација во Данска
Најголемиот дел од синглови на проектот биле добиени од приватни збирки, некои претходно биле донирани во библиотеките или дури и напуштени. Овие вклучуваат: 

* Колекција на Џои Терино, колекција од 70.000 синглови која што била чувана во магацин 40 години.
* Колекција Бери Торп, која била депонирана во Јавната библиотека во Илиноис. Оваа колекција содржи 48.000 синглови.
* Колекција Даниел Мекнил, со 22 359 синглови.
* Колекција Чарлс Стратон, која содржи над 8.000 синглови, претходно била донирана на Државниот Универзитет во Канзас од имотот на Чарлс Вилијам Стратон во 1968 година.
* Колекција Дејвид Чомович и Естер Реди која што се фокусира на музиката во Латинска Америка и Карибите.
* Колекција Даниел Јан Валикис Полка, со  синглови посветени на источноевропска музика.
* Колекција Скидмор Ричард Тајер, која вклучува џез музика.
* Колекција Вандерсарл, со 1.675 синглови.

Покрај тоа, проектот добил 78 донации на современа музика, која сепак се фокусира на поновата музика.

## Поврзано

* Аудио архива на цилиндар, сличен проект со дигитализација
* Список на собирачи на записи

## Наводи

## Надворешни врски

* Проектот „Големиот 78“ . *Архива на Интернет* .
Категорија:Дигитализација
Виртуелни влакна

**Виртуелно влакно** е безжичен начин на пренос на податоци споредливо со протокот на податоци со оптичкото влакно. Терминот бил измислен во Салвадор, Средна Америка за да се опише услугата за комуникациска мрежа обезбедена од „Five Nines Communications, SA de CV“. Безжичен пренос на податоци се користи за мобилна телефонија, мобилен интернет сервис, мониторинг и безбедносни апликации за да наведе неколку.

Тековните апликации за Виртуелни влакна (или „Fibra virtual“, како што е познато на шпански јазик) се развиваат со владините агенции во Салвадор со цел да ги сервисираат образовните центри кои во моментов немаат пристап до жичен Интернет или телефонска услуга. Инсталациите со виртуелни влакна ја избегнуваат потребата од инсталирање скапи влакна или кабелски мрежи со цел пристап до области кои во моментот не се опфатени со постојните мрежи и се поефикасна опција за традиционалните безжични или тврдожични инсталации. Друга предност на Виртуелно Влакно е фактот дека тој може да носи огромна низа на сигнални протоколи во рамките на електромагнетниот спектар и не е ограничена со наследни проблеми.

Категорија:Пренос на податоци
Проект за дигитализација во Мичиген

**Проектот за дигитализација во Мичиген** (англиски: **Michigan Digitization Project**) - проект за дигитализирање на печатената библиотека на Универзитетот во Мичиген. Достапен е целосен текст на дела што не се заштитени од авторско право или се во јавна сопственост.

Според Универзитетската библиотека во Мичиген, овој проект започнал од повеќе причини:
* Тие сметале дека истиот проект за дигитализација на библиотеката во Универзитетот ќе создаде нови начини за корисниците да пребаруваат и да пристапуваат до содржината со која располагаат.
* Освен обезбедување на основен пристап до збирките на библиотеката, оваа активност е критично трансформативна, овозможувајќи им на Универзитетската библиотека да ги надградува и помирува битните библиотечни услуги
Проектот добил академско и медиумско внимание.

Во февруари 2008 година, Универзитетот во Мичиген објавил дека биле дигитализирани над 1&nbsp;милиони книги од Универзитетската библиотека. Во септември 2008 година, Универзитетот во Мичиген објавил формирање на мултиинституционално дигитално складиште.

## Наводи

## Надворешни врски

* Универзитетска библиотека УМ-Проект за дигитализација на Гугл: Краток преглед (датум 12/13/04)
* Библиотека на УМ / Договор за соработка на Google (не датирано) 
* Најчесто поставувани прашања за библиотека на УМ / Партнерство за дигитализација на Google (датум 8/05)
* Графикон за работен тек на проектот (верзија 3.0, декември 2008 година)
* Најчесто поставувани прашања во врска со HathiTrust
* Совети за пребарување книги на Google: Материјал за библиотека на универзитетот во Мичиген

Категорија:Дигитализација
Генерација Климатска Европа

**Генерација Климатска Европа** **(ГКЕ)** е коалиција на најголемите европски младински организации кои заеднички се залагаат за преземање на повеќе климатски акции и активности од страна на европските институции. 

## Историја
**Генерација Климатска Европа** **(ГКЕ)** започнала во септември 2019 година. Основачки членови на ГКЕ се Меѓународната федерација на католички парохиски младински движења (FIMCAP), Европската унија на студенти (ESU), Млади и животна средина на Европа (YEE), Асоцијацијата на Европски Студентски Структури (AEGEE) и Climates. Во меѓувреме, низа други големи младински организации се приклучија на коалицијата.  

## Основни побарувања
**Генерација Климатска Европа** е основана со цел да ги обедини гласовите и напорите на најголемите европски младински невладини организации, залагајќи се заедно кон преземање повеќе климатски акции од страна на европските институции. Коалицијата ги формулираше следниве основни барања: 

* Европскиот совет да прогласи климатска криза. Климатските активности треба да бидат интегрирани во политиките на ЕУ. Сите одлуки се претходно да се проценуваат за нивното влијание врз климата.
* Младите да бидат вклучени во процесите на донесување одлуки, како што е на пример процесот на изготвување на Европскиот зелен договор.
* ЕУ да ги зајакне своите Национално утврдени придонеси (NDC) пред 2020 година со цел да се усогласи со максималното зголемување од 1,5 ° С. ЕУ, исто така, треба веднаш да донесе долгорочна климатска стратегија за нула емисии на јаглерод диоксид, најдоцна на следниот Европски совет во октомври 2019 година.
* Субвенциите и новите проекти за фосилни горива да бидат веднаш прекинати. На ЕУ ѝ треба брза и сеопфатна транзиција кон исклучиво чиста обновлива енергија.
* Трошоците настанати со транзицијата кон поодржливо општество и економија на краток рок, треба да бидат распределени на социјално правичен начин. Оние кои можат најмногу да си дозволат треба најмногу да се посветат.
* Генерација Климатска Европа бара повеќе инвестиции и поголем фокус да се стави на обезбедување на одржливи мрежи на транспорт ширум Европа. Тековната инфраструктура ќе се модернизира со цел да се следи побарувачката за одржливо патување и да се намалат трошоците за транспорт. Треба повторно да се воведат ноќни возови и да се спроведе данок за употреба керозин.
* Поголем акцент да се стави на образованието како средство за зајакнување на младите и овозможување пристап на алатки за постигнување нула емисии на јаглерод диоксид и циркуларна економија.

## Организациски членки

## Наводи

Категорија:Европска Унија
Категорија:Младина
Категорија:Климатски промени и општеството
Flandrica.be

мини|Страница од ракопис достапна преку Flandrica.be
**Flandrica.be** (лансиран 2011 година) е портал кој ги поврзува мрежните библиотеки на конзорциумот Библиотека Фландри Херитиџ, во партнерство со библиотеките на Музејот за дијаманти, накит и сребро и Музејот Плантин-Моретус. На мрежниот портал можат да се најдат културно значајни или естетски предмети (ракописи, печатени книги, периодични списанија и гравури) произведени во или за денешниот фламански регион во Белгија. Финансиран е од фламанската заедница и од самите библиотеки. Материјалот вклучен во Фландрика е исто така достапен преку мрежниот-портал на ЕУ за културно наследство, „Европеана“.

## Наводи

## Надворешни врски

* Почетна страница на англиски јазик 

Категорија:Семрежни архиви
Петар Панов синдром

**Синдромот на Петар Пан** ја опишува неможноста на некој да верува дека тие се на постара возраст и да се однесуваат на начин обично поврзан со зрелоста. Овој синдром се појавува кај луѓето кои не сакаат или не чувствуваат можност да растат, луѓе со тело на возрасен, но ум на дете. Тие не знаат како или пак воошто не сакаат да престанат да бидат деца. Терминот потекнува од измислениот детски лик Петар Пан, кој никогаш не старее. Иако почесто им се јавува кај мажите, можна е појава и кај жените.

Некои одлики на ова нарушување се неможноста на поединците да преземат одговорности, да се посветат на себе или да ги исполнат ветувањата, прекумерна грижа за изгледот и личната благосостојба и нивниот недостаток на самодоверба, иако ретко ја покажуваат и наизглед се сосема спротивното. Исто така, тие постојано ги менуваат партнерите и бараат помлади. „Секогаш кога врската почнува да бара високо ниво на посветеност и одговорност, тие се плашат и ја раскинуваат. Врските со помлади жени ја имаат предноста на живеење од ден на ден без никакви грижи, и тие исто така вклучуваат помалку идни планови, па оттаму и помалку одговорности “.

Луѓето кои ги покажуваат овие одлики поврзани со синдромот Петар Пан, понекогаш се нарекуваат **Петар Панери**. Хумбелина Роблес Ортега, професор по личност, евалуација и психолошки третман на Гранадскиот универзитет, го поврзува синдромот со презаштитни родители и недостатокот на животни вештини кои создаваат вознемиреност во зрелоста.

Иако слично презентирани, постојат дистинктивни разлики помеѓу синдромот Петар Пан и *[[Puer aeternus]] („вечното дете“).*

Концептот на возрасни лица кои се декларираат како малолетници и адолесценти е познат како **трансвозрасност** (анг. **transageism**) кој е моделиран врз трансродовоста. Петар Пан синдромот не е признаен од Светската здравствена организација.

## Историја
Концептот се здобил со популарност преку психоаналитичарот д-р Дан Кили во неговата книга *Синдромот Петар Пан: Мажи кои никогаш не пораснале,* првпат објавена во 1983 година. Неговата книга станала меѓународен бестселер и довела до бран слични книги за поп-психологија. Доктор Кили ја добил идејата за „Синдромот Петар Пан“ откако забележал дека, како и славниот лик во претставата J. М. Бери, многу од проблематичните тинејџери што ги лекувал имале проблеми со растењето и прифаќањето на одговорностите на возрасните. Оваа неволја продолжила и во зрелоста.

## Поврзано
* Парафилен инфантилизам
* Генерација Бумеранг
* Puer aeternus

## Наводи

Категорија:Аналитичка психологија
Категорија:Младина
Гласот на младите

мини|Младите кои протестираат против климатските промени
**Гласот на младите** се однесува на посебните идеи, мислења, ставови, знаења и постапки на младите како збирно тело. Терминот **младински глас** често групира разновидност на перспективи и искуства, без оглед на потеклото, идентитетот и културните разлики. Често се поврзува со успешна примена на различни активности за развојот на младите, вклучувајќи учење на услуги, истражувања за млади, и обука за водство. Дополнителни истражувања покажале дека ангажирањето на младинскиот глас е суштински елемент на делотворниот организациски развој меѓу заедницата и организациите што служат за младите.

## Апликации
Многу младински организации и активности во заедницата го наведуваат гласот на младите како важен фактор за нивно успешно работење. Областа на Позитивен развој на младите, исто така, го промовира младинскиот глас со настојување да инспирира доверба и социјален ангажман за младите.

## Движење
Постои широко меѓународно движење за промовирање на гласот на младите, родено од претходните младински услуги и движењата за младински права. Конвенцијата на Обединетите нации за правата на детето била првиот меѓународен механизам што предвидува системско вклучување на младинскиот глас. Специфичните цели се наведени во членовите 5 и 12 кои јасно признаваат дека младите имаат глас, дека гласот на младите постојано се менува и дека сите области на нашето општество се морално одговорни за ангажирање на младински глас. Годишните настани што се фокусираат на младинскиот глас вклучуваат Глобален ден на младински услуги и Национална конференција за учење на услуги.

## Критика
Ефебифобијата и стигматизација според возраста се идентификувани како фактори што спречуваат широко распространето препознавање на младинскиот глас низ заедниците. Дополнително, општо се признава дека „е спроведено мало квантитативно истражување во врска со прашањето на младинскиот глас“, додека квалитативното истражување за младинскиот глас често се смета за минимално ефикасно, исто така, поради ограничениот обем фокусиран на младите учество во донесување одлуки и споделување на мислења.

Гласот на младите, исто така, се соочува со критика од движењето за младински права дека не оди доволно далеку, или дека користи млади. Критичарите тврдат дека младинскиот глас се залага само за плитка анализа на стигматизацијата според возраста и предлага решенија што не одат доволно далеку за да им дадат на младите каква било суштинска моќ во општеството. Заедно со служењето на младите, ова може да доведе до притисок врз младите да помогнат да се поправат проблемите со возрасните, без воопшто да се решат проблемите со кои се соочуваат младите.

## Поврзано

* Позитивна психологија
* Настава за социјална правда
* Критичка педагогија
* Конвенција за правата на детето
* Студентски глас
* Возрасен центризам
* Развој предводен од младите
* Список на организации за зајакнување на младите
* Позитивен развој на младите
* Јакнење на младите

## Наводи

Категорија:Младина
Категорија:Младинска култура
Категорија:Старосна дискриминација
Библиотека на биоразновидносното наследство на Европа

мини|Лого на проектот БХЛ-Европа
**Библиотека на биоразновидносното наследство на Европа** (БХЛ-Европа) претставува тригодишен проект на ЕУ (2009 &#x2013; 2012 година) насочен кон дигитализацијата на литературата за биоразновидноста. Во него биле вклучени 28 големи музеи за природонаука, ботанички градини, библиотеки и други европски институции. БХЛ-Европа била основана во Берлин во мај 2009 година и се сметала себеси за европски партнер на проектот Библиотека за биоразновидното наследство (БХЛ), кој бил основан во 2005 година и првично бил создаден од десет (од 2009 година, дванаесет) библиотеки на САД и Обединетото Кралство.

БХЛ-Европа претставувала мрежа за најдобри практики. Важни компоненти на мрежата биле дигитализација и создавање соодветна инфраструктура, како и консолидација на разни европски проекти за дигитализација под заеднички централизиран и повеќејазичен портал БХЛ. Целта била да се направи достапна дигитализираната литература под лиценците Отворен пристап и Криејтив комонс и да се подобри нејзината пребарливост (со користење на OCR).

БХЛ-Европа исто така била одговорна за создавање структури за долгорочно чување на дигитални информации (трајност на дигиталните податоци).

## Состав на БХЛ-Европа
Следните 28 институции во мај 2009 година во Берлин имале улога на членки-основачи на конзорциумот на БХЛ-Европа: 

* Природонаучен музеј (Берлин) (раководител на проектот)
* Природонаучен музеј (Лондон)
* Национален музеј (Прага)
* Европска фондација за дигитални библиотеки (Европеана)
* Angewandte Informationstechnik Forschungsgesellschaft AIT (Грац)
* Atos Origin Integration France (Париз)
* Слободен универзитет (Берлин)
* Георг-Август-Универзитет Гетинген (AnimalBase)
* Природонаучен музеј (Виена)
* Горногермански државем музеј (Линц)
* Музеј и институт за зоологија, Полска академија на науките (Варшава)
* Унгарски природонаучен музеј (Будимпешта)
* Копенхагенски универзитет
* Центар за биоразновидност „Натуралис“ (Лајден)
* Ботаничка градина Мејзе - Мејзе
* Кралски музеј за Централна Африка (Тервурен)
* Кралски белгиски институт за природни науки
* Национална библиотека на Франција (Париз) (Галика)
* Национален музеј на природонаука (Париз)
* Шпански национален совет за истражување (Мадрид)
* Фиренцски универзитет
* Кралска ботаничка градина Единбург
* Species 2000
* Wiley
* Смитсонова установа (Вашингтон)
* Ботаничка градина во Мисури (Сент Луис)
* Универзитет во Хелсинки
* Хумболтов универзитет

## Наводи

## Надворешни врски

* http://www.bhl-europe.eu 
* https://www.biodiversitylibrary.org
* http://www.bhl-china.org

Категорија:Архивистика
Категорија:Светска дигитална библиотека
Преку Река (Мирковци)

**Преку Река** — археолошко наоѓалиште крај скопското село Мирковци. Претставува осамен наод од римското време. Од ова место потекнуваат повеќе споменици од бел мермер евидентирани од Н. Вулиќ: надгробна стела од која е зачува делот со латински натпис; дел од релјеф со претстава на Венера и мал крилест гениј; надгробен споменик со релјефно претставена розета, чешел и огледало; горен дел од надгробна стел со розета и претстава на огледало и чекан; и плочест дел со релјефна претстава на воловска глава (букранион) од чија лева страна виси гирланда. Наодите се чуваат во лапидариумот на Музеј на МакедонијаМузејот на Македонија во Скопје.

## Поврзано
*Преку Река — осамен наод од римското време;
*Шуманица — некрополоа од доцноантичкото време;
*Мирковци;
*Список на археолошки наоѓалишта во Скопско;

## Наводи

Категорија:Мирковци
Шуманица (Мирковци)

**Шуманица** — археолошко наоѓалиште крај скопското село Мирковци. Претставува некропола од доцноантичкото време. Северно од селото, на повеќе места во селските ниви се пронајдени остатоци од гробови. Мештаните повеќепати, при обработувањето на земјата, уништувале гробни конструкции од камени плочи.

## Поврзано
*Преку Река — осамен наод од римското време;
*Шуманица — некрополоа од доцноантичкото време;
*Мирковци;
*Список на археолошки наоѓалишта во Скопско;

## Наводи

Категорија:Мирковци
Арача

**Арача** е рушевина од средновековна црква која се наоѓа помеѓу Нови Бечеј и Ново Милошево во Србија, поточно на 12 км од Нови Бечеј. Во 1948 година била ставена под заштита како културно добро .

## Историја
Арача е изградена околу 1230 година на темелите на постара црква од 11 век. Била ограбена и уништена во 1280 година, а повторно е обновена во 1370 година по наредба на кралицата Јелисавета Котроманиќ Анжујска . Во таа обнова била додадена готска кула, чии остатоци постојат и денес. Се претпоставува дека црквата припаѓала на имотот кој во 1407 година, кралот Жигизмунд му го подарил на деспотот Стефан Лазаревиќ. Подоцна припаѓал на деспотот Ѓураѓ Бранковиќ, кој му го дал на Павле Бирињи .

Во 1551 година Србите одржале собир во Арача на кој донеле одлука да им се приклужат на Турците. Во 1551 година, Турците Османлии ја запалиле црквата и од тогаш таа никогаш не била обновена.

Селото Арача постоело во 17 век. Тука во 1660 година доаѓале монаси од српскиот манастир на Пеќската патријаршија за да собираат донации. Биле попишани следниве жители православни Срби: домаќинот Вујица (кај кого одседнале), Јован, поп Коста, кнез Петар и кнегињата Драгиња, Божа Јовин, Дмитар, Огњан и Петар Стојановиќ.

Конзерваторските-реставраторските работи на црквата траеле од 1970 до 1978 година. Работите биле водени од страна на заводот за заштита на спомениците на културата во Нови Сад, а ги водел Шандор Наѓ, археолог при Музејот на Војводина во Нови Сад. Археолошките работи ги продолжи Небојша Станојев, археолог при Музејот на Војводина. Во 2013 година биле изведени конзерваторските и археолошките работи на наоѓалиштето Арача, во организација на Музејот на Војводина и Покраинскиот завод за заштита на спомениците на културата и во рамки на прекуграничната соработка на Унгарија-Србија 

## Галерија

Srednjovekovna crkva Arača - istočna strana.jpg|Источна страна
Srednjovekovna crkva Arača - zapadna strana.jpg|Западна страна
Srednjovekovna crkva Arača - lukovi.jpg|Лакови
Srednjovekovna crkva Arača - stub.jpg|Столб


## Наводи

## Литература
* 

## Надворешни врски
* Широка статија за Арачи
* Напис за Араша
* Републички завод за заштита на спомениците на културата - Белград 
* Список на споменици
* Републички завод за заштита на спомениците на културата-Белград / База на податоци за недвижни културни добра

Категорија:Знаменитости во Србија
Категорија:Општина Нови Сад
Категорија:Цркви во Војводина
Категорија:Споменици на културата од исклучително значење
Категорија:Споменици на културата во Србија
Градиште (Бучинци)

**Градиште** — археолошко наоѓалиште во скопското село Бучинци. Претставува градиште од раноантичкото време и римското време. На 100 метри западно од селото, на доминантна височинка со зарамнето плато се среќаваат делови од керамички садови каректеристични за раноантичкото и римското време. На подножјето на градиштето од источната страна, во лозјата на тројца жители се среќаваат делови од керамички садови и градежен материјал (тегули, имбрекси, а и монети од Јустинијан I).

## Поврзано
*Ограда - утврдена населба - опидум од раноантичкото време;
*Бучинци;
*Список на археолошки наоѓалишта во Скопско.

## Наводи
Ограда (Бучинци)

**Ограда** — археолошко наоѓалиште во скопското село Бучинци. Претставува  утврдена населба - опидум од раноантичкото време. Неколку стотици метри јужно од селото, при изградбата на браната за наводнување се откриени темели од градба. На релативно мал простор се среќаваат делови од керамички садови и градежен материјал (камен, тегули).

## Поврзано
*Градиште - градиште од раноантичкото време и римското време;
*Бучинци;
*Список на археолошки наоѓалишта во Скопско.

## Наводи
Младинска филантропија

**Младинска филантропија** е донирање на време, енергија или ресурси, вклучително и пари, од страна на деца и млади кон филантропски цели. Според едно истражување, „младинската филантропија е, на најшироко ниво, младите да го даваат своето време, таленти и богатство“. На ова се гледа како на ефикасно средство во кое младите развиваат знаење и учествуваат во филантропски проекти, како што се волонтирање, пишување грантови и служба на заедницата.

## Информации
Младинската филантропија ги образова младите за социјални промени со цел да ги идентификуваат проблемите во заедницата и да дизајнираат најсоодветни решенија на системски начин. Филантропијата во овој случај се дефинира како што и да прават младите луѓе за да го направат светот околу нив подобро место.

Фокусиран на партнерства меѓу млади и возрасни и младински глас, младинската филантропија се смета за успешна примена на услужното учење. Младинската филантропија им помага на младите да развијат вештини, знаење, самодоверба и лидерски способности. Младинската филонтропија исто така е идентификувана како особено ефикасно средство за едукација на децата и младите за волонтерството и граѓанското учество.

Во рамките на институциите на еврејската заедница, како што се синагогите, дневните училишта, еврејските федерации и други организации, се создадале програми за филантропија на еврејските млади за да им се обезбедат на еврејските тинејџери можности да се занимаваат со активности за доделување грантови преку еврејска леќа. Еврејската мрежа за финансирање на тинејџери служи како централна адреса за филантропија на еврејските млади и има за цел да помогне во растењето и зајакнувањето на растечкото поле.

Друго достојно општество кое е крајно филантропско, се момчињата извидници на Соединетите Држави. Целиот систем на извиднички вредности се засновал на вредностите на општокорисната работа и водството во помагањето на заедницата. Орденот на стрелата, гранка на момчињата извидници што ја идолизира веселата услуга, донираат многу време за да и помогнат на заедницата.

## Поврзано

* Младински програми
* *[[Детски водич за давање]]*
* Деца помагајќи на деца

## Наводи

## Надворешни врски

* Учење да се даде
* Фондацијата Учење со давање
* Национален центар за семејна филантропија

Категорија:Младина
Категорија:Филантропија
Податочна врска

**Податочна врска** е средство за поврзување на една местоположба со друга со цел за пренесување и примање на дигитални информации (комуникација со податоци). Може да се однесува и на збир на електронски склопови, кои се состојат од предавател и приемник (две парчиња опрема за терминал на податоци) и меѓусебно поврзано телекомуникациско коло со податоци. Овие се регулираат со протокол за врска што овозможува дигиталните податоци да се пренесат од извор до приемник на податоци.

Постојат најмалку три вида основни конфигурации со врски на податоци што може да се замислат и да се користат:

* Еднонасочни (simplex) комуникации, најчесто комуникации само во една насока.
* Half-duplex комуникации, што значи комуникација во двете насоки, но не истовремено.
* Двонасочни (duplex) комуникации во двете насоки истовремено.

Во цивилното воздухопловство, системот за врски на податоци (познат како „ Пилотски контролори на податоци за врски со комуникации“) се користи за испраќање информации помеѓу авионите и контролорите на летање кога леталото е премногу далеку од ATC за да се направат можни говорни радио комуникации и радарски набудувања.Таквите системи се користат за минување на авиони преку Атлантскиот и Тихиот Океан. Еден таков систем, користен од Нава Канада и NATS над Северниот Атлантик, користи петцифрен број на секвенца на врската со податоци потврден помеѓу контролата на летање и пилотите на авионот пред леталото да премине преку океанот. Овој систем го користи компјутерот за управување со летот на авионот за да испрати информации за локацијата, брзината и надморската височина за авионот до ATC. Потоа ATC може да испраќа пораки до авионот во врска со секоја неопходна промена на курсот.

Во авиони без екипаж, копнени возила, чамци и вселенски летала, двонасочна (целосен дуплекс или полудуплекс) врска со податоците се користи за испраќање на контролни сигнали и за примање телеметрија .

## Поврзано

* ACARS
* Длабока вселенска мрежа
* Вселенска сонда
* Тактички врски со податоци
* Терминал (телекомуникација)
* Тimex податочна врска
* Систем за беспилотно летало

## Извори

* 

Категорија:Пренос на податоци
Сретсело (Мршевци)

**Сретсело** — археолошко наоѓалиште во скопското село Мршевци. Претставува населба од младото камено време.

## Опис
Старото селско јадро „Сретсело“ лежи на издолжена тераса, со површина од 3 хектари, која на западната страна е засечена со суводолица, на јужната е отворена кон полето, а на другите две страни е поткрената и поврзана со околните височинки. Куќите на овој дел на селото се подигнати на теренот од некогашната младо камена населба. Првите информации за нејзиното постоење потекнуваат од двајца мештани кои во текот на 1987 година, при копање на темели за новоградби, оддалечени околу 100 м една од друга, откриле интересен керамички материјал. Интервентното ископување покажало дека се работи за останоци од населба со два хоризонта на живеење. Во постариот хоризонт биле откриени две огништа направени од глина врз подлога од камен и керамички делови, делови од куќен лепеж, голем број делови од керамички садови, култни предмети и орудија од кремен и камен. Временски и културно овие наоди се идентични со наодите од Тумба од Маџари, што кажува дека населбата од овој хоризонт му припаѓа на средното младо камено време од културната група Анзабегово-Вршник (II-IV). Керамиката од помладиот хоризонт е разновидна и мошне квалитетна и кај неа се издвојуваат садови од двоконусн профилиран стомак, украсувани со канелури и врежување и со држалки во облик на рокче, кршало или петлица. Типолошки е слична со керамиката од Зелениково II, што значи дека овој слој од населбата е од времето на доцното младо камено време.

## Поврзано
*Мршевци;
*Список на археолошки наоѓалишта во Скопско.

## Наводи
Зрковци

**Зрковци** — населба на десниот брег на реката Драва источно од Марибор во североисточна Словенија. Тоа е предградие на Марибор и припаѓа на Градската општина Марибор.

## Наводи

## Надворешни врски

* Зрковци на Геопедија 

Категорија:Градска општина Марибор
Камнишка Бистрица

**Камнишка Бистрица** () — алпска река во северна Словенија, лева притока на реката Сава. Извира од Камнишките Алпи (дел од Јужните Варовнички Алпи) во близина на границата со Австрија. Таа е 33 км долга. Камнишка Бистрица тече низ градот Камник, каде што се полни од реката Невљица. Се влева во Сава јужно од Видем, околу 10&nbsp;км источно од Љубљана.

## Наводи

## Надворешни врски

*    
* Состојба на Камнишка Бистрица - графикони, по следниот редослед, за податоците за нивото на водата, протокот и температурата за последните 30 дена (земени во Камник, низводно од сливот со Невљица од АРСО)

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Географски никулци за Словенија
Категорија:Притоки на Сава
Возрасен центризам

**Возрасниот центризам** (анг. Adultcentrism) е претеран егоцентризам на возрасните, вклучувајќи го и верувањето дека возрасната перспектива е инхерентно подобра (кога ќе се спореди со деца). Се користи за да се опишат условите со кои се соочуваат децата и младите во училиштата, домовите и средините на заедницата; сепак, возрасниот центризам не секогаш се заснова на поим да се биде добар или лош, за разлика од стигматизацијата врз основа на возраст.

## Дефиниција
Во социјалната работа, возрасниот центризам е препознаен како потенцијална пристрасност кај возрасните за разбирање и одговарање на децата. За оваа пристрасност се вели дека се протега од разликата во возраста помеѓу детето и возрасниот. Разликите - вклучително и јазикот, стиловите на комуникација и погледот кон светот - можат да создадат пречка за надминување. Наместо да им се дозволи на возрасните да го споделат своето мислење, возрасниот центризам ја признава немоќта и неможноста на младите да влијаат на системите на авторитет што ги создадоа возрасните. Ова создава бариери за делотворна пракса со деца; се вели дека возрасниот центризам е сличен на егоцентризмот, каде што некој ги става своите лични перспективи, потреби и верувања пред сите други, како и етноцентризмот, кој ги става културните и социјалните верувања на една личност пред сите други.

## Области на употреба
За полето на работна терапија, се вели дека возрасниот центризам „ги наведува истражувачите да ги потценуваат детските способности“. Според еден истражувач, „овој став може да се види кога истражувачите претпоставуваат дека знаат сè што треба да знаат за децата затоа што биле деца“. Истражувањата исто така покажаа дека ова ги тера возрасните да останат во рамките на нивната перспектива, со што се дискриминираат децата преку стигматизација врз основа на возрастстигматизација врз основа на возраст. Во однос на работната терапија, „Возрасниот центризам се појави во литературата за семејна терапија за да ја опише склоноста на возрасните да го гледаат светот од перспектива на возрасните и притоа да не разберат или да ценат како децата и младите гледаат на работите“.

## Поврзано

## Наводи

Категорија:Младина
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Категорија:Старосна дискриминација
Категорија:Возраста и општеството
Антирепресивно образование

**Антирепресивното образование** опфаќа повеќе пристапи кон учењето кои активно ги предизвикуваат формите на угнетување.

## Концепт
Антирепресивното образование е основано на идејата дека многу традиционални и разумни начини на вклучување во „образование“ всушност придонесуваат за угнетување во училиштата и општеството. Исто така, се потпира на идејата дека многу „здраво-разумни“ приоди кон образовната реформа ги маскираат или ги влошуваат угнетувачките методи на образование.

Последиците од антирепресивното образование вклучуваат длабока посветеност за промена на начинот на кој едукаторите ги замислуваат и се впуштаат во наставната програма, педагогија, управување со училница и училишна култура. Исто така, импликацирано е дека институционалната структура и политиките мора да се трансформираат. Истражувањето на перспективите на образованието кои не се во согласност со она што стана „здраво-разумно“, исто така, мора да се вклучи. Антирепресивното образование очекува да биде различно, можеби непријатно, па дури и контроверзно.

## Употреба
Во моментов, се чини дека има четири главни перспективи во образованието против угнетувањето, како што е дефинирано од Кумаширо (2000, стр.25) „Образование кон другиот, Образование за другиот, Образование кое е критично за привилегирање и разликување и образование што ги менува студентите и општеството“. Овие пристапи доаѓаат со одредени контроверзии, особено во однос на потенцијалот за одржување на хиерархиите. И покрај полемиките, антирепресивните перспективи ги повторуваат и другите писатели на социјална правда во образованието. И Бел и Бен-Џон охрабруваат наставниците да ги ценат и вклучуваат наративите и раководството на угнетените и маргинализираните групи. Бел препорачува специфични чекори, како на пример да се биде одговорен сојузник, да се деконструираат бинарите и да се анализира моќта. Истражувањата ни покажуваат дека во Онтарио повеќето наставници се белци. Ова значи дека останува на воспитувачите да се наведат на непријатност при критичко испрашување. Бен-Џон повторува дека работата на деколонизацијата започнува во рамките на секој поединец.

## Поврзано

* Наставна програма против пристрасност
* Критичка педагогија
* Демократско образование
* Училиште Садбери
* Форум Руж
* Социјална правда

## Наводи

Категорија:Младина
Агизмо (Николиќ)

**Агизмо** — археолошко наоѓалиште во дојранското село Николиќ. Претставува сакрален објект од средниот век. 

На 500&nbsp;м северно од селото, на доминантен рид што има зарамнето плато се гледаат грамади од камења кои упатуваат на остатоци од сакрален објект. Според локалните преданија, тука постоел манастир „Св. Ѓорѓи“.

## Поврзано
* Список на археолошки наоѓалишта во Дојранско

## Наводи
Лагер (Николиќ)

**Лагер - Стари Лозишта** — археолошко наоѓалиште во дојранското село Николиќ. Претставува населба од хеленистичко и доцноантичко време. 

На повеќе тераси над северната периферија на селото, на површина од 200 × 100&nbsp;м се среќаваат многубројни фрагменти од керамички садови. Во нивите на К. Трајков и во околните ниви има грамади од градежен камен, фрагменти од тегули и имбрекси, како и од керамички садови.

## Поврзано
* Список на археолошки наоѓалишта во Дојранско

## Наводи
Црквиште (Николиќ)

**Црквиште** — археолошко наоѓалиште во дојранското село Николиќ. Претставува старохристијанска базилика.

На северната периферија на селото се гледаат остатоци од базиликална градба од IV-V век, со нартекс и егзонартекс. Се забележуваат траги од олтарната преграда, а зачуван е канцел од мермер. Исто така се откриени и фрагменти од богато орнаментирана архитектонска пластика.

## Поврзано
* Список на археолошки наоѓалишта во Дојранско

## Наводи
НУ Музеј - Гевгелија

**Национална установа Музеј - Гевгелија** (познато и како **Владов конак**) — музеј во градот Гевгелија. Основната дејност на музејот е систематско истражување, собирање, откупување, средување, стручна и научна обработка и проучување, конзервирање на подвижен материјал, чување, објавување и презентација на музејскиот материјал и предмети од значење на археологијата, етнологијата, историјата, историја на уметноста и средновековната уметност. Во составот на музејот е и Уметничката галерија „Амам“.

Зградата на музејот претставува културно наследство на Македонија.

## Историја

Музејот првпат бил создаден во 1980 година под името Народен музеј „Митко Зафиров“.

Денешниот статус го добил од Владата на Република Македонија со одлука за утврдување на мрежата на национални установи од областа на културата. Музејот е правен наследник на Народниот музеј, основан од Собранието на Општина Гевгелија.

Бил прогласен за културно наследство на Македонија со решение од 5 ноември 2004 година од страна на Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата.

## Публикации на музејот
* Хусеновски, Бобан и Сламков, Емил. (2005). „Водич низ постојаната археолошка поставка“. Гевгелија: НУ Музеј - Гевгелија. ISBN 9989227038.
* Сламков, Емил. (2004). „Уметноста на Вардарски Рид“. Гевгелија. НУ Музеј - Гевгелија. ISBN 9989227020.
* Хусеновски, Бобан. (2004). „Античките монети од Вардарски Рид“. Том I. Гевгелија. НУ Музеј - Гевгелија. ISBN 9989227004.
* Хусеновски, Бобан. (2018). „Античките монети од Вардарски Рид“. Том II. Гевгелија. НУ Музеј - Гевгелија. 
* Хусеновски, Бобан. (2007). „Античките монети од Вардарски Рид“. Гевгелија. НУ Музеј - Гевгелија. ISBN 9789989227042.
* Хусеновски, Бобан и Ненова-Мерџанова, Росица. (2004). „Бронзена аутепса од Гевгелија“. Гевгелија: НУ Музеј - Гевгелија. ISBN 9989227012 (музеј), ISBN 9989131050 (завод).
* Хусеновски, Бобан и Сламков, Емил. (2014). „Археолошки водич: гевгелиско - валандовски регион“. Гевгелија: НУ Музеј - Гевгелија. ISBN 9786086542009.
Извор:

## Галерија



Податотека:MuzejGVG.jpg|мини|лево|180п|Предната фасада на музејот.
Податотека:Народен музеј Гевгелија 2.jpg|мини|лево|180п|Надворешни поставки.
Податотека:Народен музеј Гевгелија 3.jpg|мини|лево|180п|Надворешни поставки.



## Поврзано
*Список на музеи во Македонија

## Наводи

## Надворешни врски
*Службена страница на Музејот

Г
Народен театар - Гевгелија

**Народниот театар - Гевгелија** - културна установа, односно театар со седиште во Гевгелија.

## Историја
Народниот театар во Гевгелија бил изграден во 1953 година и претставува едно од позначајните културно-архитектонски обележја на градот. По земјотресот во 1990 година и пожарот во 1996 година, театарот бил надвор од употреба. После опожарувањето била извршена санација на конструкцијата и покривот на објектот, но неговата внатрешност и фасадата останале во руинирана состојба.

Во седумдесеттите години на минатиот век во овој објект било создадено КУД „Јосиф Јосифовски - Свештарот“ во чии рамки, со помош на познатиот драмски уметник Мите Грозданов биле поставени претставите „Црнила“, „Вечни студенти“, „Алат“, „Јама“ и други.

На 14 април 2003 година, Владата на Република Македонија со одлука го предала Народниот театар да биде под јурисдикција на Општина Гевгелија.

Во ноември 2010 година било најавена целосна реновација на театарот. Вредноста на проектот бил 650 илјади евра, 500 илјади од Европската комисија и 150 илјади од Општината. На 17 декември 2011 година, театарот бил пуштен во употреба со претставата „Свадбата на Фигаро“.

## Галерија


Податотека:Hektor.jpg|мини|лево|150п|Биста на Игор Ѓорески-Хектор во дворот на театарот. Тој бил еден од загинатите во хеликоптерската несреќа кај Блаце.



## Наводи

Категорија:Театри во Македонија
Т
Кошкут (Стојаково)

** Кошкут** — археолошко наоѓалиште во богданското село Стојаково. 
Претставува археолошки наод -  населба и некропола  од доцната антика
На 500 м северно од селото и лево од асфалтниот пат за  Богданци, во нивите на Т. Спиров и на други се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал. На периферијата на наоѓалиштето се гледаат камени плочи од гробни конструкции - тип  циста.

## Поврзано
*Друмот I — Мост од римско време;
*Друмот II — Мост од римско време;
*Зад Камен — населба од доцноантичкото време;
*Кошкут — населба и некропола од доцноантичкото време ;
*Сред Село — населба од железното време;
*Шипков Дол — населба од хеленистичкото време и некропола од доцноантичкото време;
*Стојаково;
*Список на археолошки наоѓалишта во Гевгелиско;
*Список на средновековни некрополи во Македонија;

## Наводи

Категорија:Стојаково
Бели Мост (Петрово)

** Бели Мост **— археолошко наоѓалиште  во  гевгелиското село Петрово.

Претставува  населба  од  железно време.

На 3 км источно од селото, на десниот брег на Стара Река, во подножјето на ридот Марков Манастир, во нивите на Т. Танков, Л. Велков, М. Митрев и Р. Петков се наоѓаат фрагменти од керамички садови со груба фактура, рачно работени. Поголема концентрација на археолошки материјал има во непосредната близина на средновековниот мост, и тоа од двете страни на патот за селото Петрово. Површински наоди се чуваат во Музејот во Гевгелија..
## Поврзано
*Бања — средновековна црква;
*Бели Мост — населба од железното време;
*Болница — населба од доцноантичкото време;
*Вишова Нива — градиште од доцноантичкото време;
*Главата — населба од доцноантичкото време;
*Лесков Дол —  Населба од доцноантичкото време;
*Пресек - Марков Манастир — населба од доцноантичкото време - збег;
*Св. Марко — градиште — средновековно градиште;
*Петрово;
*Список на археолошки наоѓалишта во Гевгелиско;
*Список на средновековни некрополи во Македонија;

## Наводи