open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Должина на периапсидата

мини|десно|280п|ϖ = Ω + ω на различни рамнини.
**Должина на периапсидата** или **должина на перицентарот** на едно тело во орбита — должината (измерена од точката на пролетната рамноденица) во која ќе се јави периапсидата (најблиско место до средишното тело) кога орбиталниот наклон на телото би бил нула. Се означува со *ϖ*.

Кај движењето на планета околу Сонцето, оваа положба се нарекува **должина на перихелот** ϖ, што е збирот од должината на искачувачкиот јазол Ω и аргументот на перихелот ω.

Должината на периапсидата е сложен агол, чиј еден дел се мери од појдовната рамнина, а остатокот од рамнината на орбитата. Така, секој агол изведен од должината на периапсидата (т.е. средна должина и вистинска должина) ќе биде сложен.

Понекогаш поимот *должина на периапсидата* се однесува на *ω* — аголот помеѓу искачувачкиот јазол и периапсидата. Оваа смисла е особено застапена кога станува збор за двојни ѕвезди и вонсочеви планети. Меѓутоа, аголот ω понедвосмислено се нарекува аргумент на периапсидата.

## Пресметување од состојбени вектори
*ϖ* е збир од должината на искачувачкиот јазол Ω (измерена на еклиптичка рамнина) и аргументот на периапсидата *ω* (измерен на орбитална рамнина):
:\varpi = \Omega + \omega

кои се изведени од орбиталните состојбени вектори.

## Изведување на еклиптичката должина и ширина на перихелот кај наклонети орбити
Се определува:
: i — наклон
: ω — аргумент на перихелот
: Ω — должина на искачувачкиот јазол
: ε — искосеност на еклиптиката (за стандардната рамноденица 2000,0 користиме 23,43929111°)

Тогаш:
: 
: 
: 

Ректасцензијата α и деклинацијата δ на превецот на перихелот се:
: 
: 

Ако A < 0, се додава 180° кон α за да се добие исправниот четириаголник.

Еклиптичката должина ϖ и ширина b на перихелот се:
: 
: 

Ако cos(α) < 0, се додава 180° кон ϖ за да се добие исправниот четириаголник.

Како за пример, користејќи ги поновите бројки на Браун (2017) за хипотетичката 
Деветта Планета со i = 30°, ω = 136,92°, а Ω = 94°, тогаш α = 237,38°, δ = +0,41° и
ϖ = 235,00°, b = +19,97° (Браун всушност укажува i, Ω и ϖ, за што се пресметува ω).

## Наводи

## Надворешни врски
* Одредување на Земјините орбитални параметри — минати и идни должини на перихелот за Земјата 

Категорија:Орбити
Велосипедизам на Летните олимписки игри 2004

**Велосипедизмот на [[Летни олимписки игри 2004|Летните олимписки игри 2004]]** се состоел од 18 настани во три дисциплини:

* Друмски велосипедизам, одржан во историскиот центар во Атина (почеток и крај на плоштадот Коција) и во Олимпискиот центар Вулијагмени (за настани на хронометар).
* Велодромски велосипедизам, одржан на Олимпискиот Велодром.
* Планински велосипедизам, одржан на Парнита.

Вкупно, учествувале 464 велосипедисти: 334 мажи и 130 жени, од 61 земји. Најмладиот учесник бил Игнатас Коноваловас, со 18 години, додека најстара беше Жани Лонго, со 45 години. Најуспешен натпреварувач бил Бредли Вигинс, кој освоил три медали: по еден златен, сребрен и бронзен.. Најуспешна земја била Австралија, која освоила 6 златни од 11 вкупно медали. Русија и Велика Британија се нашле на второто место со 3, односно 2 злата. По дисквалификацијата, В. Екимов од Русија бил награден со својот втор златен медал во машки хронометар, бранејќи ја својата титула од 2000 година и третиот златен медал во целина. Својата прва победа ја постигнал во 1988 година, кога се натпреварувал со советскиот тим.
## Медалисти

## Наводи
Стреличарство на Летните олимписки игри 2004 — мажи екипно

**Стреличарство на [[Летни олимписки игри 2004|Летните олимписки игри 2004]] година за мажи екипно** — дисциплина која се одржала на стадионот „Панатинаико“ во Атина, Грција на 21 август.

Натпреварувањето било последниот настан во стреличарство што се одржало на 21 август. Корејскиот тим, откако бил спречен да освои какви било поединечни медали, победил во оваа конкуренција.

## Резултати

Бронзен медал:  победила против  237-235

## Табела

мажи екипно
Хунте

**Хунте** () ― река во северниот дел на сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Хунте е долга 189 година и претставува лева притока на Везер. Таа по Алер е втора најдолга притока на Везер и поминува низ окрузите Оснабрик, Дипхолц, Фехта, Олденбург, Везермарш, како и самиот слободен град Олденбург.

## Надворешни врски

Категорија:Реки во Долна Саксонија
Олденбург (појаснување)

**Олденбург** може да се однесува на следново:

## Места
* Олденбург ― слободен град во Долна Саксонија, Германија
* Олденбург (округ) ― округ во Долна Саксонија, Германија
* Олденбург во Холштајн ― град во Шлезвиг-Холштајн, Германија
* Олденбург-Ланд ― општинска заедница во Шлезвиг-Холштајн, Германија

## Историски
* Епископија Олденбург (970–1160) ― епископија која станала Епископско кнежевство Либек
* Грофовија Олденбург (1091–1774) ― држава во Светото Римско Царство
* Војводство Олденбург (1774–1810) ― држава во Светото Римско Царство
* Големо Војводство Олденбург (1814–1918) ― држава во Германскиот Сојуз и Германското Царство
* Слободна Држава Олденбург (1918–1946) ― држава во Вајмарската Република и Нацистичка Германија
Куфер

мини|десно|200п|Куфер
**Куфер** — вид торба која најчесто се користи за превоз на облека и други работи за време на патувања. Една од главните особености на куферот е отворањето, кое е слично на отворањето на собна врата. Ова го олеснува ставањето и вадењето работи.

## Особености
На почетокот куферите биле изработувани од волна и платно. Меѓутоа, во поново време, тие се прават од поцврсти материјали како што се пластика, вештачки влакна, дрво, па дури и алуминиум. Класичниот куфер се користи првенствено за пакување и заштита на стоки и се користи за кратко носење в рака, односно не е погоден за подолго носење. Затоа, новите куфери, покрај вообичаената рачка, често имаат телескопски рачки, како и тркала. Ова овозможува да се влече куферот при носење на рамни површини и значително да се олесни пренесувањето. Како такви, тие се многу подвижни и многу корисни на аеродромите и при пешачење по улици со рамни и мазни тротоари.

Постојат и малку помали рачни куфери кои најчесто се користат за носење разни документи и прирачни работи. Ваков куфер се користи за деловни цели.

## Наводи

Категорија:Предмети
Категорија:Багаж
Категорија:Германизми
Хатен

**Хатен** () — општина во округот Олденбург, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа околу 16 километри југоисточно од градот Олденбург.

## Географија
### Местоположба

Општината Хатен се наоѓа во северозападниот дел на Природниот парк „Вилдесхаузер Гест“.

### Општински единици

Кон општината Хатен припаѓаат следниве места:

### Соседни општини

Општината Хатен се наоѓа југоисточно од Олденбург, југозападно од Хуте, западно од Гандеркезе, северно од Детлинген, североисточно од Гросенкнетен и источно од Варденбург.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Олденбург (округ)
Стрелаштво на Летните олимписки игри 2004

**Стрелаштво на Летните олимписки игри 2004 година** — дисциплина која се одржала на олимпиското стрелиште „Маркопуло“ во Атина, Грција во периодот од 14 до 22 август.

На натпреварите учествувале 390 стрелци од 106 земји во 17 дисциплини, од кои10 во машка и 7 во женска конкуренција.

Најуспешна земја била Кина, која освоиле 3 златни, 2 сребрени и 3 бронзени медали.

## Земји-учеснички

*   (1)
*  (3)
*   (1)
*   (21)
*   (5)
*   (2)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   (1)
* 
* 
*   {2}
* 
* 
* 
* 
* 
*   (1)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
*   {8}
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   {1}
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

*   (1)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   (2)
* 
*   (3)
* 
* 
*   (1)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Освојувачи на медал
### Машки

### Жени

## Медали
Симче Настевски

**Симче Настевски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Основно училиште завршил во селото. Татко му заминал на печалба, поради што уште млад работел како момок, а подоцна ѝ како рудар во рудникот Радуша. Од февруари 1944 година организирано работел за целите на Народноослободителното движење. Поради примерната револуционерна активност, пролетта 1943 година бил примен за член на СКОЈ. По формирањето на партизанскиот одред на Шар Планина, станал еден од најсигурните партизански курири. Зачленувал нови партизани во одредот, носел доверлива пошта, ги снабдувал партизаните со храна и други материјали. Особено бил активен во работата со младината во своето и соседните села. По тешкото предавство, поради што бил разбиен Шарпланинскиот одред, на 21 октомври 1943 година бил затворен и стрелан од страна на бугарскиот окупатор, тој со други родољуби, три дни пред закажаното венчавање со избраната девојка.

## Поврзано
Партизани и селани стрелани после првата провала на Шарпланинскиот одред биле ѝ:

* Стефан Димовски
* Веселин Илиевски
* Борис Николовски
* Петко Јанчевски
* Душан Крстевски

Основното училиште во неговото родно село Вратница, како и една улица во скопската населба Радишани, го носат токму неговото име.

## Наводи


Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна
Категорија:Учесници во НОБ
Санде Неделковски

**Санде Тодоров Неделковски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година стапил во редовите на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во бројните крвави борби против Германците и балистите. Потоа учествувал во разбивањето на балистите кај Качаник. Кон крајот на април 1945 година учествувал кај Славонска Пожега во најголемата победа на македонските дивизии. Опколената голема германско-усташка групација, бил уништена, но токму во оваа битка Санде го изгубил својот живот.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Сулфонамид (хемија)

мини|200px|Структура на сулфонамидна група
Во хемијата, **сулфонамидот** е функционална група: -S(=O)2-NH2, сулфонилна група прикачена на аминска група.

Сулфонамидот е исто така соединение што ја содржи оваа група. Општата формула е RSO2NH2, каде R е органската група. На пример, „метан сулфонамид“ е CH3SO2NH2. Сулфонамидите може да се сметаат како деривати на сулфонска киселина во кои хидроксилната група се заменува со аминогрупа.

Во медицината, терминот „сулфонамид“ понекогаш се користи како синоним за сулфонамиден лек, дериват или варијација на сулфаниламид.

## Органска синтеза
Сулфонамидите може да се подготват во лабораторија на повеќе начини. На пример, со реакција на сулфонил хлорид со амини во синтезата на сулфонил метиламид. Достапен извор на сулфонил хлорид е тозил хлорид .

## Сулфинамиди
Сулфинамидите се (R(S=O)NHR) амиди на сулфинска киселина (R(S=O)OH). Хиралните сулфинамиди, како што се терт-бутансулфинамид, п-толуенсулфинамид и 2,4,6-триметилбензенсулфинамиди се важни во асиметричната синтеза .

## Наводи

Категорија:Функционални групи
Категорија:Сулфонамиди
Славка Недиќ

**Славка Неделко Недиќ** ( во  —  во ) — македонска партизанка, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Живеела, учела и работела како професорка во Скопје. По окупацијата на земјата го напуштила својот роден град. Во 1941 година стапила во партизански одред. Четири години поминала во партизански единици, водејќи борби против окупаторот на боиштата низ цела Југославија. Служела за пример со својата храброст и совесност во извршувањето на поставените задачи. Во 1944 година со својата единица, дејствувала во Црна Трава. Во борбите против непријателот на позициите кај Власотинце била ранета и заробена од четниците, кои веднаш потоа ја стрелале.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Ефрем Несторовски

**Ефрем Митрев Несторовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.
мини|352x352пкс|Спомен-чешма посветена на загинатите Тресончани во НОБ, меѓу кои е впишано и името на Ефрем Несторовски.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште. Во потрага за подобар живот, се преселил во Скопје. Стапил во Треттата македонска ударна бригада со која учествувал во ослободувањето на Македонија и во ликвидирањето на балистичките банди. По успешно извршената задача со XV македонски корпус, заминал за Срем. Бил учесник во големите борби при пробивот на Сремскиот фронт и заземањето на Товарник и Винковци. На 16 април 1945 година во крвавата борба при заземањето на Врпоље, храбро загинал.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Трајан Нешковиќ

**Трајан Недељко Нешковиќ** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. По формирањето на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, стапил во неа. Учествувал со Бригадата во борбите против силните и разбеснети балистички банди во Македонија, потоа заминал на терените на Косово, каде ја продолжил борбата за ликвидирањето на одметнатите балистички банди. Учествувал во големата офанзива на Првата Југословенска армија. Загинал во борбите за ослободување на Банова Јаруга. Бил закопан на местото каде што загинал.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Велче Нацев

**Велче Петков Нацев** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Завршил основно училиште. Бидејќи потекнувал од сиромашно семејство, работел како селски момок. Освен тоа чувал добиток кај побогати селани. Во декември 1944 година по ослободувањето на Македонија, стапил во Треттата македонска ударна бригада. Со неа учествувал во борбите против балистичките банди кај Бујановац. Потоа заминал за Земун каде посетувал тримесечна воено-политичка настава. Учествувал во големиот пробив на Сремскиот фронт. Во една од големите битки, на 16 април 1945 година, работејќи како болничар му укажувал прва помош на ранетите другари близу Врпоље. Тогаш бил смртоносно погоден од непријателски куршум. Бил закопан од неговите соборци на местото каде што загинал.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Миодраг Николиќ

**Миодраг Миливој Николиќ** ( во  —  во ) — македонски и југословенски партизан, борец за слобода на Македонија и Југославија, учесник во НОВ.

## Животопис
Окупацијата на Југославија го затекнала како ученик. Бугарскиот фашистички окупатор го протерала од Скопје, во 1941 година. Во 1942 година стапил во Народноослободителната борба. Учествувал во акциите за собирање на материјална и друг вид на помош за партизаните. Во 1944 година стапил во прославената Втора краишка бригада. Како оформен борец бил произведен во чин на заставник. Храбро загинал во 1945 година, во завршните операции за дефинитивното ослободување на Југославија.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Пливање на Летните олимписки игри 2004 – 200 м градно во машка конкуренција

Пливање на Летните олимписки игри 2004 година - 200 м градно во машка конкуренција — дисциплина која се одржала во Атинскиот олимписки воден центар кој е во составот на Атинскиот олимписки спортски комплекс, во Атина, Грција. Натпреварот се одржал во периодот од 17 до 18 август.

Откако го пропуштил полуфиналето во Сиднеј четири години порано, Јапонецот Косуке Китаџима соборил еден од најдолгите олимписки рекорди во пливање, постигнувајќи време од 2:09,44 минути, подобрувајќи го рекордот од 0,77 секунди од американскиот пливач Мајк Бароуман од 1992 година . 15-годишниот Даниел Ѓурта од Унгарија направи изненадување освојувајќи сребрен медал со време од 2:10,80 минути, победувајќи го американскиот пливач Брендан Хансен во тесна трка за 0,07 од секундата. Хансен, кој го срушил светскиот рекорд на Китаџима на олимписките испитувања во САД пред еден месец, завршил на третото место со време 2:10,87.

## Рекорди
Пред овој натпревар, постојните светски и олимписки рекорди биле како што следува.

За време на ова натпреварување биле поставени следните нови светски и олимписки рекорди.

## Резултати
### Пливање 1

### Пливање 2

### Пливање 3

### Пливање 4

### Пливање 5

### Пливање 6

## Наводи

## Надворешни врски
*Official Olympic Report 

мажи 200 м градно
Ѓорѓи Николовски

**Ѓорѓи Андреев Николовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно образование, по што се занимавал со земјоделство. По ослободувањето на Скопје стапил во Треттата македонска ударна бригада, со која го изминал славниот борбен пат од пробивот на Сремскиот фронт до Хрватска. Храбро загинал кај Славонска Пожега во април 1945 година, во борбата против силните германски и усташки единици.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Пливање на Летните олимписки игри 2004 – 1500 м слободен стил во машка конкуренција

Пливање на Летните олимписки игри 2004 година - 1500 м слободен стил во машка конкуренција — дисциплина која се одржала во Атинскиот олимписки воден центар кој е во составот на Атинскиот олимписки спортски комплекс, во Атина, Грција. Натпреварот се одржал во периодот од 20 до 21 август.

Австралискиот пливач и светски рекордер Грант Хакет станал третиот пливач во историјата кој ја одбранил титулата на овој настан, соборувајќи го олимписки рекорд со време од 14:43,40 часот. Американскиот пливач Ларсен Џенсен поставил американски рекорд со време 14:45,29, освојувајќи го среброто. Британецот Дејвид Дејвис, во последниот круг, се изборил во последниот круг за бронзениот медал со 7 секунди разлика, со национален рекорд 14:45,95.

## Медалисти

## Рекорди
Пред овој натпревар, постојните светски и олимписки рекорди биле како што следува.

За време на ова натпреварување биле поставени следните нови светски и олимписки рекорди.

## Резултати
### Пливање 1

### Пливање 2

### Пливање 3

### Пливање 4

### Пливање 5

## Наводи

## Надворешни врски
*Official Olympic Report 

мажи 1500 м слободен стил
Вагаши

***Вагаши''' или '''Уагаши*** (јапонски: 和菓子) ― традиционални јапонски кондиторски производи (слатки) кои често се служат со зелен чај, особено видовите направени од мочи, анко (паста од азуки грав), и овошје. Вагашијата вообичаено се прават од растителни состојки.

## Историја
мини|Сад со чај од мача на црн лакиран послужавник со вагаши.
Во Јапонија, зборот за слатки, каши (菓子), првично се однесувал на овошје и јаткасти плодови. Со зголемената трговија со шеќер меѓу Кина и Јапонија, шеќерот станал честа состојка во домаќинството до крајот на периодот Муромачи. Под влијание на воведувањето чај и на јадењата т.н. дим сум, правењето вагаши започнало за време на периодот Едо во Јапонија.

## Видови
[мини| Избор на вагашија што ќе бидат услужени за време на [Јапонска чајна церемонија|јапонската чајна церемонија.]]
мини| Чинија со шест вагашија.
мини| Вагаши услужено со чај од мача.

### Класификација
Вагашијата се класифицираат според постапката на производство и содржината на влага. Содржината на влага е многу важна, бидејќи влијае на рокот на траење. 

* Намагаши (生菓子) (влажно слатко) — содржи 30% или повеќе влага
** Џо намагаши (上生菓子) е многу меко и деликатно, сезонски варирачки намагаши, во разни, често елаборатни, облици и бои, често сезонски растенија. Некои продавници имаат преку десетина во тек на една година.
** Мочи моно (もち物)
** Муши моно (蒸し物) (слатко на пареа)
** Јаки моно (焼き物) (печено слатко)
*** Хиранабе моно (平なべ物) (печено слатко на рамно тавче)
*** Обун моно (オーブン物)　(печено во рерна слатко)
** Нагаши моно (流し物)
** Нери моно (練り物)
** Аге моно (揚げ物) (пржено слатко)
* Хан Намагаши (半生菓子) (полувлажно слатко - содржи 10%–30% влага
** Ан моно (あん物)
** Ока моно (おか物)
** Јаки моно (焼き物) (печено слатко)
*** Хиранабе моно (平なべ物) (печено слатко на рамно тавче)
*** Обун моно (オーブン物)　(печено во рерна слатко)
** Нагаши моно (流し物)
** Нери моно (練り物)
* Хигаши (干菓子) (суво слатко) — содржи 10% или помалку влага
** Учи моно (打ち物)
** Оши моно (押し物)
** Каке моно (掛け物)
** Јаки моно (焼き物) (печено слатко)
** Аме моно (あめ物) (бонбонесто слатко)

### Особености
Вагашито обично одзема многу работа. Обично е именувано според поезија, историски настани или природни глетки.

Вагашито е добро познато по својата деликатес и разновидност по изглед. Ова може да ја одрази деликатесната култура во Јапонија.

Вагашито може да се користи како одличен подарок за време на празниците, а исто така може да биде и дневно задоволство при посета на гости. Различни места имаат вагашија кои се уникатни по вкус како нивни местен специјалитет. Јапонците имаат намера да си носат дома вагаши по службени или лични патувања.

Јапонците веруваат дека уметничката особеност на вагашито претставува и чувство за годишното време кога се прави вагашито и скромна јапонска култура.

## Поврзано

* Кинески десерти - кинески слатки
* Хангва - корејски слатки
* Бан - виетнамски слатки или солени закуски и слатки
* Локум 
* Список на јапонски десерти и слатки
* Список на јапонски закуски

## Наводи

* 

## Надворешни врски

* 
* Јапонско здружение за вагаши 
Категорија:Чајна култура
Категорија:Статии со текст на јапонски
Категорија:Јапонска кујна
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Пливање на Летните олимписки игри 2004 – 200 м делфин во машка конкуренција

Пливање на Летните олимписки игри 2004 година - 200 м делфин во машка конкуренција — дисциплина која се одржала во Атинскиот олимписки воден центар кој е во составот на Атинскиот олимписки спортски комплекс, во Атина, Грција. Натпреварот се одржал во периодот од 16 до 17 август.

Откако завршил петти во Сиднеј четири години порано, американскиот пливач Мајкл Фелпс додал второ злато во својата колекција. Тој прв го допрел ѕидот со време од 1:54.04, само 0,11 секунди под неговиот светски рекорд. Јапонецот Такаши Јамамото освоил сребрен медал со азиски рекорд со време од 1:54,56. Стивен Пери ја завршил осумгодишната суша на медали во Велика Британија, освојувајќи бронза со време од 1:55,52.

Во меѓувреме, Полјакот Павел Корзеневски се изборил за четврто место со национален рекорд од 1:56,00. Бранителот на титулата олимписки шампион, Том Малчов, завршил на осмото место со време од 1:57,48.

## Рекорди
Пред овој натпревар, постојните светски и олимписки рекорди биле како што следува.

За време на ова натпреварување биле поставени следните нови светски и олимписки рекорди.

## Резултати
### Линија  1

### Линија   2

### Линија   3

### Линија   4

### Линија   5

## Наводи

## Надворешни врски
*Official Olympic Report 

мажи 200 м делфин
Пливање на Летните олимписки игри 2004 – 400 м мешано во машка конкуренција

Пливање на Летните олимписки игри 2004 година - 400 м мешано во машка конкуренција — дисциплина која се одржала во Атинскиот олимписки воден центар кој е во составот на Атинскиот олимписки спортски комплекс, во Атина, Грција. Натпреварот се одржал на 14 август.

Американскиот пливач Мајкл Фелпс поставил нов светски рекорд со време од 4:08:26, освојувајќи го својот прв златен олимписки медал. Тимскиот колега на Фелпс, Ерик Вендт го освоил среброто, второ во неговата кариера по онаа во Сиднеј четири години порано, завршувајќи со време 4:11:81. Унгарецот Ласло Чех, носител на сребрен медал на Светското првенство 2003 година, освоил бронза со постигнато време 4:12:15.

## Рекорди
Пред овој натпревар, постојните светски и олимписки рекорди биле како што следува.

За време на ова натпреварување биле поставени следните нови светски и олимписки рекорди.

## Резултати
### Резултати
#### Пливање 1

#### Пливање 2

#### Пливање 3

#### Пливање 4

#### Пливање 5

### Финале

## Наводи

## Надворешни врски
*Official Olympic Report 

мажи 400 м мешано
Борис Николовски

**Борис Николовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Заврши основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. Од летото 1941 година, организирано работел за целите на Народноослободителната борба. Се истакнувал во организирање на другите соселани во движењето. Активно учествувал во префрлањето на разновидната помош за Шарпланинскиот одред. Во октомври 1943 година успел да ги извести партизаните за провалата. На враќањето од базата бил затворен од бугарскиот фашистички окупатор. Началникот на бугарската полиција од Скопје, Љубен Александров, откако дознал за неговите врски со одредот, лично го стрелал.

## Поврзано
Партизани и селани стрелани после првата провала на Шарпланинскиот одред биле ѝ:

* Стефан Димовски
* Веселин Илиевски
* Душан Крстевски
* Петко Јанчевски
* Симче Настевски

## Наводи


Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна
Категорија:Учесници во НОБ
Љубе Николовски

**Љубе Јовев Николовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, по што се занимавал со земјоделство. По ослободувањето на Македонија, тој стапил во Инжинерскиот баталјон на Четириесет и втората дивизија. Со XV македонски корпус заминал на Срем. Во негов состав учествувал во завршните операции на ослободување на Југославија. Се разболел и починал во болницата во Земун, на 15 февруари 1945 година. Бил закопан на гробиштата во Земун.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Мирос Николовски

**Мирос Лазов Николовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а подоцна се вработил како општ работник. По ослободувањето на Македонија стапил во Шеснаесеттата македонска ударна бригада. Првото борбено искуство го стекнал на Косово, во борбите за ликвидирање на преостанатите балистички банди и нивното разоружување. Потоа заминал за Срем. Учествувал во непосредните борби во пробивот на Сремскиот фронт. На 25 април 1945 година, храбро загинал во борбите против Германците и усташите.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Кошарка на Летните олимписки игри 2016 (жени)

Женскиот турнир во кошарка на Летните олимписки игри 2016, се одржал во Рио де Жанеиро, Бразил, од 6 до 21 август. На турнирот учествувале 12 репрезентации.

Натпреварите на женскиот турнир се одиграле во две сали: Младинската Арена, каде се играле натпреварите од групната фаза и Кариока Арена 1, каде се играле натпреварите од нокаут фазата. Ова било прв пат машките и женските олимписки турнири да се играат во повеќе/засебни места.

Репрезентацијата на САД го освоила вкупно осмиот златен медал и шести последователен, совладувајќи ја Шпанија со 101–72 во финалето.

Србија го освоила својот прв бронзен медал откако ја победила Франција со 70–63.

## Распоред

## Квалификации

## Ждрепка
Ждрепката била одржана во седиштето на ФИБА, познато и како „Куќа на кошарката“ во Мис, Швајцарија, на 11 март 2016 година. Бидејќи петте победника на Олимписките квалификациски турнири (ОлКТ) сè уште не биле познати, тие биле назначени како „ОлКТ 1“, „ОлКТ 2“, „ОлКТ 3“, „ОлКТ 4“ и „ОлКТ 5“. 

### Шешири

Победниците на ОлКТ 1, ОлКТ 3 и ОлКТ 5 биле извлечени во групата А, додека ОлКТ 2 и ОлкТ 4 во групата Б.

## Групна фаза
### Група А

##### Резултати

### Група Б

##### Резултати

## Нокаут фаза
### Резултати


### Четвртфинале

### Полуфинале

### Натпревар за бронзен медал

### Натпревар за златен медал

## Екипа победник

## Табела

## Наводи

## Недворешни врски
*Матична страна

жени 2016
жени
Параметарска статистика

**Параметарска статистика** е гранка на статистиката во кој се претпоставува дека податоците се избрани од популација која може да биде моделирана со соодветна веројатносна распределба која има фиксно множество на параметри.  Обратно, **непараметарски модел** се разликува точно по тоа што кај него нема претпоставки за распределба на параметри кога се моделираат податоците.

Најпознатите статистички методи се параметарски. За непараметарските и семипараметарските модели, Дејвид Кокс рекол, „Во нив се типично вклучени помалку претпоставки за структурата и видот на распределбата, но најчесто содржат силни претпоставки за независностите“.

## Пример
Секој член на фамилијата од нормални распределби има има генерално ист облик и е *параметризиран* со средна вредност и стандардно отстапување. Тоа значи дека ако средната вредност и стандардното отстапување се познати и распределбата е нормална, тогаш позната е веројатноста за секое идно набљудување кое лежи во некој интервал.

Да претпоставиме дека имаме примерок од 99 резултата од тестирање со средна вредност (просек) 100 и стандардно отстапување 1. Ако претпоставиме дека сите 99 резултата се случајно добиени од нормална распределба, тогаш може да предвидиме дека постои веројатност од 1% дека 100-тиот резултат ќе биде повисок од 102,33 (т.е.,  средната вредност плус 2,33 стандардни девијации), под претпоставка дека 100-от тест е од истата популација како и останатите. Parametric statistical methods are used to compute the 2.33 value above, given 99 independent observations from the same normal distribution.

Непараметарска оцена на истата работа е максималниот од првите 99 резултата. Притоа, не мора да претпоставуваме ништо за распределбата на резултатите од тестот за да донесеме заклучок бидејќи пред да се спроведе тестот било еднакво веројатно дека највисокиот резултат може да биде кој било од првите 100. Затоа, има веројатност од 1% дека 100-от резултат е повисок од претходните 99.

## Историја
Параметарската статистика за прв пат е спомната од Р. A. Фишер во неговиот труд *[[Статистички методи за истражувачите (Statistical Methods for Research Workers)]]* во 1925 година, со кое ја створил основата за модерната статистика.

## Поврзано
*Сите модели се погрешни
*Инверзен проблем
*Параметарски модел
*Доволен статистик

## Наводи


Категорија:Статистичко заклучување
Павле Николовски

**Павле Петрев Николовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од земјоделско сиромашно семејство. Завршил основно училиште, по што се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година стапил во Единаесеттата македонска ударна бригада. Во состав на истата учествувал во повеќе акции и судири со окупаторот, особено против германските моторизирани колони. Во сите тие битки, се пројавил како совесен и дисциплиниран борец. Активно учествувал и во други борби, за конечното ослободување на Македонија. Непосредно пред ослободувањето трагично загинал, во несреќен случај. Во октомври 1944 година, не сакајќи бил убиен од страна на еден негов соборец. Бил закопан во Врановци.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Жалајте го браќа Толета војвода

**„''Жалајте го браќа Толета војвода''“** — македонска народна песна. Песната е посветена на некојси Толе војвода. Песната има патриотски карактер.

## Текст
-Жалајте го браќа
Толета војвода.
Толе војвода
за народ загина.

Жалајте го браќа
Толета војвода,
оти Толе падна
за наш'та слобода.

Толе војвода
за народ загина,
за наш'та слобода,
за Македонија.

## Надворешни врски
* Жалајте го браќа Толета војвода (текст) на pesna.org преку web.archive.org

Категорија:Македонски народни песни
Категорија:Македонски родољубиви песни
За Карпош војвода

**„''За Карпош војвода''“** — македонска народна песна. Песната е посветена на водачот на Карпошовото востание, Карпош. Песната има патриотски карактер.

## Текст
-Барабанот бие по Скопје град,
ќе ми го бесат селанецот млад,
Карпош војвода, смел, јунак, млад,
Карпош војвода, нашиот брат,
Карпош војвода, нашиот брат,
Карпуш војвода, смел, јунак, млад.

Вардар матен тече, бурни води пие,
карпушова мајка дробни солзи лее,
стои мајка му, стара, жена, слепа,
својот син го даде во борбата клета,
стои мајка му, стара, жена, клета,
својот син го даде во борбата клета.

Со бесилка на вратот, стои, Карпош, смел,
животот го даде за слобода,
за слобода мила, Македонија,
живот си даде за слобода,
за слобода мила, Македонија,
живот си даде за слобода.

## Надворешни врски
* За Карпош војвода (текст и музика) на pesna.org преку web.archive.org

Категорија:Македонски народни песни
Категорија:Македонски родољубиви песни
За Арменско 1903 година

**„''За Арменско 1903 година''“** — македонска народна песна. Песната е посветена на Битката кај Арменско за време на Илинденското востание. Песната има патриотски карактер.

## Текст
-Ми пороси, мамо, ситна роса,
тамо долу, мамо, во Леринско,
дури горе, мамо, во Арменско.

Не ми била мамо ситна роса,
тук ми била, мамо, турска војска,
јаничари мамо, зулумќари.

Голем зулум мамо направија,
многу деца, мамо, ми избија,
деведесет и три мирни души.

Клети Турци мамо, зулум прават,
во Арменско, мамо, колат, бесат,
најнапред им беше Арни паша.

Жени плачат мамо, пиштат деца,
крв се лее, мамо, на сите страни,
крв се лее, мамо, на сите страни.

Многу мили мамо, Македонци,
изгинаа мамо, во Арменско,
од клетите Турци, јаничари.

Се собраа, мамо, силни борци,
силни борци, мамо, арменчани,
со војвода, мамо, Кузо Блачев.

Славните водачи: Блачев, Влахов,
Чакаларов, мамо, и дедо Кочо,
со осум стотини храбри борци,
зафатија мамо, силна борба,
натераа Турци да одстапат,
дури долу мамо, до град Солун.

## Надворешни врски
* За Арменско 1903 година (текст и музика) на pesna.org преку web.archive.org

Категорија:Македонски народни песни
Категорија:Македонски родољубиви песни
Категорија:Песни за Илинденското востание
Категорија:Арменско
Пливање на Летните олимписки игри 2004 – 100 м грбно во машка конкуренција

Пливање на Летните олимписки игри 2004 година - 100 м грбно во машка конкуренција — дисциплина која се одржала во Атинскиот олимписки воден центар кој е во составот на Атинскиот олимписки спортски комплекс, во Атина, Грција. Натпреварот се одржал на 15 и 16 август. На натпреварот учествувале вкупно 45 натпреварувачи од 39 земји.

Американскиот пливач Арон Пирсол освоил златен медал во оваа конкуренција, надвор од олимпискиот рекорд од 54,06 секунди. Маркус Роган го освоил првиот медал на Австрија во пливање по сто години, освојувајќи го среброто со време од 54,35. Јапонецот Томоми Морита, од друга страна, го соборил азискиот рекорд со време од 54,36 секунди.

## Рекорди
Пред овој натпревар, постојните светски и олимписки рекорди биле како што следува.

### Резултати
#### Пливање 1

#### Пливање 2

#### Пливање 3

#### Пливање 4

#### Пливање 5

#### Пливање 6

### Полуфинале
#### Пливање 1

#### Пливање 2

### Финале

## Наводи

## Надворешни врски
*Official Olympic Report 

мажи 100 м грбно
Никола М. Николовски

**Никола М. Николовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно градско семејство. Завршил основно училиште и го продолжил своето образование во средно училиште. Поради војната го прекинал учењето. Во септември 1944 година стапил во Четиринаесеттата македонска ударна бригада. Со неа учествувал во борбите за конечното ослободување на повеќе места во Македонија, како и во ликвидирањето на балистичките банди. Oткако била ослободена Македонија со XV корпус учествувал во борбите за ослободување на неослободените краишта на Југославија. Бил учесник во големите борби на Сремскиот фронт. При еден јуриш, на 14 април 1945 година, бил тешко ранет. Другарите успеале да го извлечат и да го префрлат на лечење во болница, но по три дена починал од последиците на добиените рани.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Список на добитници на Нобеловата награда за физика

[мини|Предната страна на медалот доделен на [Едвард Виктор Еплтон (1947)]]

**[[Нобелова награда за физика|Нобеловата награда за физика]]** им се доделува секоја година на научници кои работат на разни полиња од физиката. Таа е една од петте Нобелови награди кои се основани во 1895 година според тестаментот на Алфред Нобел, а ја доделувае Шведската кралска академија на науките за исклучителни придонеси во физиката. Со оглед дека настанала според волјата на Алфред Нобел, со наградата управува Нобеловата фондација, а ја доделува одбор кој се состои од пет члена избрани од страна на Шведската кралска академија на науките. Се доделува во Стокхолм на годишната церемонија на 10 декември, на годишнината од смртта на Алфред Нобел. Секој добитник добива медал, диплома и парична награда која се менувала во текот на годините. Сваки добитник добија медаљу, диплому и новчану награду која се мењала током година.

## Статистика

Првата Нобелова награда за физика му била доделена во 1901 године на Вилхелм Конрад Рендген, кој добил 150.782 шведски круни. Џон Бардин е единствениот двократен добитник — 1956 и 1972 године. Марија Кири исто така добила две Нобелови награди, за физика во 1903 и за хемија во 1911 година. Вилијам Лоренс Брег, до октомври 2014 година, бил најмладиот нобеловец, ја освоил наградата во 1915 година, на 25 години. И ден денес е најмлад нобеловец за физика. Само три жени ја добиле оваа награда, и тоа Марија Кири (1903), Марија Геперт-Мајер (1963) и Дона Стрикланд (2018). До 2018 година, 209 лица ја добиле Нобеловата награда за физика.

Наградата не била доделена 6 пати (1916, 1931, 1934, 1940, 1941, 1942). Осум пати доделувањето на наградата било одложено за следната година. Наградата не била доделена во 1917 година бидејќи Нобеловиот одбор за физика одлучил дека таа година ниеден номиниран научник не ги исполнувал потребните критериуми, но во 1918 година му е доделена на Чарлс Гловер Баркла и се сметала за 1917 година. Овој преседан бил повторен и во 1918 година кога му бил доделена на Макс Планк, како и во 1921 година на Алберт Ајнштајн, 1924 година на Мане Сигбан, 1925 година на Џејмс Франк и Густав Лудвиг Херц, 1928 година на Овен Виланс Ричардсон, 1932 година на Вернер Хајзенберг и 1943 година на Ото Штерн, при што секоја награда била доделена наредната година.

## Нобеловци



            



### 1900-ти

### 1910-ти

### 1920-ти

### 1930-ти

### 1940-ти

### 1950-ти

### 1960-ти

### 1970-ти

### 1980-ти

### 1990-ти

### 2000-ти

### 2010-ти

### 2020-ти

## Поврзано
* Список на физичари

## Наводи
ма
;Општа референца
* Добитници на Нобеловата награда за физика

## Надворешни врски

* Official website of the Royal Swedish Academy of Sciences
* Official website of the Nobel Foundation

Категорија:Нобелова награда за физика
Македонски мрморец

мини|алт=Македонски мрморец|Македонски мрморец

**Македонски мрморец ''(Triturus macedonicus)*** е тритон вид од комплексот на најстариот вид од родот *Тритурус*, кој се наоѓа на полуостровот Западен Балкан ([[Босна и Херцеговина]], [[Албанија]], [[Македонија|Северна Македонија]], северозападна [[Грција]] и југозападна [[Бугарија]])

==Распространетост==
На север, неговиот опсег се граничи со  Дунав трико тритон и северно срнесто тритон, а на исток, со балканско-анадолскиот сртот тритон.

Прво бил опишан како разновидност на *Тритурус карелини*, подоцна се сметаше за подвид на *Тритурус карнифекс* и беше покачен на ранг на видовите по молекуларна филогенетска анализа во [[2007]] година.

*Triturus arntzeni* се сметал за [[Синоним (таксономија)|синоним]] на *T. macedonicus* но ова име всушност се однесува на хибрид помеѓу овој вид и балканско-анадолскиот српски тритон (*T. ivanbureschi''), и затоа е синоним за двата вида.

## Опис
Видот е југозападен Балкански ендемит, опишан од типичен локалитет во рамките на НПГ (долж брегот на Охридското Езеро). Тесно е поврзан со сите типови на акватични биотопи за време на сезоната за парење. После тоа, ја напушта водната средина, но никогаш не се оддалечува премногу далеку од неа (Арнолд, 2002). Во рамките на НПГ, животниот циклус на македонскиот мрморец е сосема различен. Поточно, тој не ги напушта водните биотопи кои во текот на летото не пресушуваат (локви и мочуришта). Објаснувањето за ваквото негово однесување е поврзано со структурата на базичните карпи на планината (варовнички), што резултира со недостаток на погодни влажни станишта. Матичното подрачје на видот е ограничено на територијата на НПГ, со дисјунктивна дистрибуција на субпопулациите, концентрирани во темпоралните локви и бари, на надморска височина од бреговите на езерата до 1600 метри.

## Заштита
Видот е Балкански ендемит и е заштитен согласно Европскиот документ „Директивата за живеалишта 92/43/EEC Анекс II: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и чија заштита бара определување на посебни подрачја за заштита; Анекс IV: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и се под строга заштита".

## Наводи
Зелена крастава жаба

мини|Зелена крастава жаба

**Зелена крастава  жаба** ( *Bufotes viridis* ) е вид на крастава жаба која се наоѓа во степи, планински области, полупустини, урбани области и други живеалишта во континентална Европа, кои се движат од далечна источна Франција и Данска до Балканот и Западна Русија. Како што историски е дефинирано, видовите се движеле на исток преку Блискиот Исток и Средна Азија до западна Кина, Монголија и северозападна Индија и јужно преку Италија и средоземните острови до Северна Африка. Следејќи ги генетските и морфолошките прегледи, 14 популации (сите во голема мерка или целосно азиски, освен африканските и балеарските зелени жаби ) сега се сметаат за посебни видови. Овие видови и европската зелена жаба се ставаат во нивниот род *Буфотес*, но тие биле вклучени во *Буфо* .

## Опис
Дамките на грбот варираат од зелена до темнокафеава, а понекогаш се појавуваат и црвени дамки. Долната страна е бела или многу лесно обоена. Европската зелена жаба ќе ја смени бојата како одговор на промените на топлината и светлината. Женските се поголеми од машките и можат да положат од 9000 до 15 000 јајца истовремено.

Може да достигне максимална големина (должина на главата и телото) од 10 сантиметри, но растот до оваа големина е редок.

Во Европа овој вид е распространет во централниот и југоисточен дел на континентот. Нејзини типични хабитати се култивирани степи, иако не ги избегнува и шумските комплекси. Овој вид покажува значајна еколошка пластичност. Зелената крастава жаба е главно ноќен вид, иако понекогаш е активна и преку ден, особено на пролет. Периодот на парење започнува од март до мај. За мрестење претпочита плитки, темпорални води. Овој вид хибернира (презимува) надвор од водната средина (на земја). Таа е главно низински вид, со просечна вертикална дистрибуција до 1.000 m. Во рамките на Национален парк Галичица, зелената крастава жаба е регистрирана во различни хабитатни типови, од езерските брегови до височина од 2.000 m.

## Диета
Зелената крастава жаба јаде различни инсекти и безрбетници, главно штурци, црви од оброци, мали пеперутки, дождовни црви, молци, бубачки и гасеници . Има пријавено и напад врз лилјак.

## Наводи

## Дополнителна литература

* Лауренти Ј.Н. (1768). *Медицина на примерок, изложува репциум синопсин со експерименти околу вена и антидота рептилиум австриакум* . Виена: „anоан. Том. Ноб де Тратнерн ". 214 стр. + Плочи IV. ( *Буфо виридис*, нови видови, стр.&nbsp;27 + Плоча I, слика 1). (на латински).

## Надворешни врски

* 
* 
* 
* 

Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Фауна на Галичица
Категорија:Фауна на Европа
Категорија:Фауна на Азија
Пливање на Летните олимписки игри 2004 – 200 м мешано во машка конкуренција

Пливање на Летните олимписки игри 2004 година - 200 м мешано во машка конкуренција — дисциплина која се одржала во Атинскиот олимписки воден центар кој е во составот на Атинскиот олимписки спортски комплекс, во Атина, Грција. Натпреварот се одржал на 18 и 19 август. На натпреварот учествувале вкупно 50 натпреварувачи од 42 земји.

Американскиот пливач Мајкл Фелпс го соборил сопствениот олимписки рекорд со време од 1:57,14 и го освоил четвртиот златен медал во кариерата во пливање. Доаѓајќи од петтото место во последниот дел од патеката, соиграчот на Фелпс, Рајан Локти успеал да се избори за среброто, постигнувајќи време од 1:58,78. Во меѓувреме, Џорџ Бовел успеал да освои бронзен медал, совладувајќи го унгарецот Ласло Чех за само четири стотинки (0,04) и постигнувајќи време од 1:58,80.

Претходно во полуфиналето, Фелпс направил нов олимписки рекорд од 1:58,52, претходно поставен од италијанскиот пливач и бранител на олимпискиот шампион Масимилијано Росолино во Сиднеј четири години порано. Росолино, заедно со неговиот соиграч Алесио Боџато, не успеале да стигне до финалето во топ 8, освојувајќи ги 10 и 11 место. Усама Мелули, кој се пласирал на петтото место на 400 метри поединечно мешано, поставил африкански рекорд од 2:01,11.

## Рекорди
Пред овој натпревар, постојните светски и олимписки рекорди биле како што следува.

Во текот на овој натпревар, биле постигнати следните олимписки рекорди.

## Резултати
### Пливање 1

### Пливање 2

### Пливање 3

### Пливање 4

### Пливање 5

### Пливање 6

### Пливање 7

## Полуфинале
### Пливање 1

### Пливање 2

## Финале

## Наводи

## Надворешни врски
*Official Olympic Report 

мажи 200 м мешано
Поточна жаба

**Поточна жаба (Rana graeca)** е вид жаба пронајдена во семејството Ранида, кое е  пронајдено во Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Грција, Северна Македонија, Србија  Црна Гора и Турција. Нејзините природни живеалишта се умерени шуми, умерени пасишта, реки, периодични реки, слатководни извори и пасишта. Не се смета за загрозена од МСЗП.

## Опис
Таа е ендемичен вид, ограничен на Балканскиот Полуостров. Речиси секогаш е поврзана со ладни проточни води, и најчесто се среќава во планински подрачја до 2.000 m надморска височина. Обично се среќава во, или во близина на постојани планински потоци со каменесто дно. Таа е активна и преку ден и ноќе. Периодот на парење започнува од април до почетокот на јуни. Поточната жаба претпочита ридови и планини до 2.000 м височина. Во рамките на овие подрачја, таа исклучиво се среќава покрај студени проточни води. Во НПГ, видот е доста редок, ограничен на неколку планински потоци. Во рамките на нашите теренски истражувања, ние не го регистриравме присуството на овој вид, бидејќи не ги истражувавме планинските потоци од западната страна на планината Галичица, кои претставуваат потенцијални локалитети за овој вид.

## Размножување
Репродуктивните периоди се јавуваат само еднаш годишно, почнувајќи од февруари и завршувајќи во април. Процесот вклучува повик од мажјакот, кој може да дојде од или под површината на водата, главно во текот на ноќта. Мажјаците, сепак, се појавуваат во текот на денот во зависност од температурата на водата. Мета каде се чуствуваат безбедни како темни пукнатини во брегот под корени или камења, се неговиот прв избор за места за повикување и парење.

Јајцата се прицврстуваат на покривот на празнината. Секоја маса на јајцата може да содржи од 200 до 2000 поединечни јајца, со пречник од 2 до 3,5 мм, опкружени со заштитен желатинозен плик со големина од 4 до 7 мм. Набудувањето довело до верување дека мажјаците можат да ги чуваат јајцата до одредено време.

Новите ларви се со должина од околу 9 мм и растат до 45 мм во период од два до три месци (температурата на водата може да предизвика развој да се забави). По нивната трета хибернација, поточната жаба достигнува сексуална зрелост.

## Наводи

## Надворешни врски
* Стјуарт, СН & Кокс, Н. 2004 година. Рана граеца  . 2006 Црвена листа на загрозени видови на IUCN . Преземено на 23 јули 2007 година.

Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Фауна на Галичица
Категорија:Жаби
Жолт мукач

**Жолт мукач** (*Bombina scabra *) е вид жаба, водоземец кој живее во Национален парк Галичица.

## Распространетост
Дистрибуцијата на подвидот “scabra” е ограничена исклучиво на Балканскиот Полуостров. За оваа жаба е карактеристично што е изразито акватичен и друштвен водоземец, кој се среќава во плитки, сончеви и најчесто во темпорални води. Како места за мрестење ги користи локвите во отворените шумски терени или во близина на рабовите на шумите, но исто така и во различни типови на стоечки води. Овој вид е исклучително редок над шумската зона (Sidorovska et al., 2006). Жолтиот мукач е главно дневен вид, со исклучок во периодот на парење, кога може да биде активен и во текот на ноќта. Сезоната на парење започнува од крајот на март до мај-јуни. Возрасните единки хибернираат надвор од водната средина.

Во Национален парк Галичица, оваа жаба е со дисјунктивна дистрибуција која е ограничена на мочуришните делови покрај двете езера, планинските извори, како и во темпоралните локви и бари.

## Заштита
Видот е Балкански ендемит и е заштитен согласно Европскиот документ „ Директивата за живеалишта 92/43/EEC Анекс II: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и чија заштита бара определување на посебни подрачја за заштита.

## Наводи

Категорија:Фауна на Галичица
Категорија:Фауна на Европа