open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Махмутли

**Махмутли** или **Махмуџи** (, *Триандафилија*; до 1927 г. *Μαχμουτζή*, *Махмуѕи* или *Μαχμουτλή*, *Махмутли*) — село во Серско, Егејска Македонија, денес во општината Визалтија на Серскиот округ, Грција. Сè до 1920-тите било населено со Турци.

## Географија
Селото се наоѓа во Серското Поле на околу 6 км западно од Димитрич и југозападно од Сер.

## Историја
### Во Отоманското Царство
Во XIX и почетокот на на XX век Махмутли било село во Серската каза. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. *Мархмутли* имало 240 жители, сите Турци.

### Во Грција
За време на Првата балканска војна селото е окупирано од Бугарија, но по Втората балканска војна во 1913 г. е припоено кон Грција согласно Букурешкиот договор. Таа година населението броело 264 жители, а во 1920 г. опаднало на 114 лица. Во 1923 г. населението е иселено во Турција по сила на Лозанскиот договор, а на негово место се доведени грчки колонисти. На пописот од 1928 г. Махмутли е претставено како наполно дојденско село со 204 жители (62 домаќинства).

Во 1939-1957 г. е изградена црквата „Рождество на пресв. Богородица“.

## Население

## Опшествени установи
* Црква „Рождество на пресв. Богородица“

## Наводи

Категорија:Визалтија
Молдавска декларација за независност

**Декларација за независност на Република Молдавија** () — документ усвоен на 27 август 1991 година од Парламентот на Република Молдавија по неуспехот на августовскиот обид за државен удар.

## Заднина
Документот тврди дека има „*милениумска историја*“ и „*непрекината државност*“ во рамките на историските и етничките граници, а официјалниот јазик се однесува како „романски“. Овој основачки чин на Република Молдавија се слави како Национален ден или Ден на независноста.
мини|Молдавска марка од 2001 година по повод 10-годишнината од прогласувањето на независноста
Оригиналниот документ кој бил одобрен и потпишан од 278 парламентарни пратеници во 1991 година бил запален за време на протестите на молдавските парламентарни избори во април 2009 година, но идентичен документ бил повторно направен во 2010 година.

## Контроверзност
Молдавската декларација за независност јасно и директно тврди дека молдавскиот суверенитет над територијата на Приднестровие како „*составен дел од историската и етничката територија на нашиот народ*“. Ова предизвикало контроверзии, бидејќи тој регион прогласил независност од Молдавска ССР во 1990 година и ја формирал Приднестровската Молдавска Советска Социјалистичка Република (ПМССР); сепак, ПССР не била призната како легитимна советска република ниту од Советскиот Сојуз ниту од Молдавска ССР.

## Наводи

Категорија:Распаѓање на Советскиот Сојуз
Категорија:Молдавска ССР
Категорија:Молдавско право
Категорија:Декларации за независност
Категорија:Политичка историја на Молдавија
Мост на цвеќето (настан)

**Мостот на цвеќето** () — името на два настани што се случиле на бреговите на реката Прут на советско-романската граница. За време на овие настани, за прв пат по анексијата на Бесарабија и Северна Буковина кон СССР, преминувањето на советско-романската граница било извршено без приложување документи за идентификација. За време на настаните, цвеќиња биле пуштени во водата од двата брега на реката Прут, што го дало името на овие настани.

## 6 мај 1990
Првиот настан се случил на 6 мај 1990 година. За време на оваа акција, на жителите на Романија им било дозволено тој ден, помеѓу 1 и 7&nbsp;часот, да ја преминат реката Прут во Молдавската Советска Социјалистичка Република без пасоши и визи. По романско-молдавската граница од 700 километри на Прут биле создадени осум контролни пунктови.

Жителите од двете страни на границата, кои биле строго спроведени уште од Втората светска војна (две децении пред кои голем дел од Молдавија била дел од Кралството Романија), се собрале на секој брег, многумина поминувајќи го она што било опишано како водениот Берлински ѕид за да се видат членовите на семејството долго разделени со границата.

Бројот на учесници е проценет на 1,2&nbsp;милиони луѓе. Во Унгени, околу 250.000 ја преминале границата. Демонстрациите организирани од Културната лига за единство на Романците насекаде, во соработка со Културното друштво Букурешт – Кишињев и Народниот фронт на Молдавија, започнале рано утрото кога илјадници се појавиле на романската страна со цвеќе во рацете. Учесниците почнале да фрлаат цвеќиња во водата која набрзо ја покрила површината на реката, симболично создавајќи мост меѓу двете страни. Напладне, група свештеници славеле *Те Деум*, по што долго биеле црковните ѕвона од двете страни. Потоа, повеќе цвеќиња биле фрлени во реката и почнале да се одржуваат состаноци на мостот. Изостанале говори, пароли и апели. Следеле популарна музика и игри, празнични оброци и слични активности, а настанот завршил околу 6 попладне.

По оваа акција, процедурите за преминување на романско-советската граница биле значително поедноставени.

## 16 јуни 1991 година
Вториот настан на т.н. мост на цвеќето се одржал на 16 јуни 1991 година. Овојпат жителите на Молдавија можеле без документи да ја преминат границата во Романија. Според извештајот објавен од Ромпрес, повеќе од 150.000 луѓе од Бесарабија ја преминале границата кај Скулени во округот Јаши. Меѓу нив била и делегација на пратеници на Република Молдавија предводена од Николае Костин, градоначалникот на Кишинев.

Во Галац, пред црквата Пречиста, во оваа прилика се издигнало распетието кое го симболизира соединувањето. Оваа верзија на Мостот на цвеќето од 1991 година забележала сличен број луѓе кои присуствувале на првиот мост на цвеќето во 1990 година.

## Наводи

Категорија:Протести во Советскиот Сојуз
Категорија:Протести во Молдавија
Категорија:Протести во Романија
Категорија:Политичка историја на Молдавија
Категорија:Романска револуција
Категорија:Молдавска ССР
Категорија:Распаѓање на Советскиот Сојуз
Декларација од Лангкави

**Декларацијата од Лангкави за животната средина** била декларација издадена од собраните шефови на влади на Комонвелтот на нациите за прашањето за одржливост на животната средина. Издадена е на 21 октомври 1989 година, во Лангкави, Малезија, за време на десеттиот состанок на шефовите на влади на Комонвелтот.  

Декларацијата опфаќа широк спектар на теми поврзани со животната средина, обвинувајќи го „минатото занемарување во управувањето со природната средина и ресурсите“. Во него се наведени се она што шефовите на владите го сметале како главни еколошки проблеми: ефектот на стаклена градина, оштетувањето на озонската обвивка, киселиот дожд, загадувањето на морето, деградацијата на земјиштето и исчезнувањето на видовите. Тоа, се потврдува и во декларацијата, се прашања што ги надминуваат националните граници, и оттука бара вклучување на меѓународните организации, како што е Комонвелтот, за да ги координираат стратегиите за нивно решавање.

Клучен договор во формулирањето на договорот било ветувањето на развиените земји да не го поврзуваат идната меѓународна развојна помош за да се заложат за одржливост на животната средина или да воведат трговски бариери. Ова, тврделе земјите во развој, ќе го спречи економскиот раст (опишан како „привлечна неопходност“), и оттука ќе ја намали нивната способност да развиваат одржливи природни средини. Во замена, земјите во развој им го признаа на развиените членки на Комонвелтот (особено Австралија, Канада, Нов Зеланд и Обединетото Кралство ) нивниот интерес за заштита на животната средина.

Меѓу обврските преземени од страна на членовите во Декларацијата од Лангкави биле:

* Да го поддржат развојот на меѓународен механизам за финансирање за одржлив развој.
* Да го поддржат Меѓувладиниот панел за климатски промени и препорачајте го сопствениот извештај на Комонвелтот за климатските промени.
* Да ја промовираат енергетската ефикасност.
* Да промовираат пошумување и одржливо управување со шумите во земјите во развој и зачувување на девствени шуми за заштита на биолошката разновидност.
* Да го ограничат неодржливиот риболов, вклучително и забраната за заплеткување мрежи и пелагичен риболов со лебдечки мрежи, како дел од општиот тренд меѓу меѓународните организации.
* Да го спречат фрлањето на токсични или опасни материјали во океаните или во земјите во развој.
* Да ја промовираат јавната свест за еколошките ризици и прашања.

## Наводи

## Надворешни врски

* Целосен текст на Декларацијата од Лангкави
Категорија:Политика за климатски промени
Категорија:Климатски промени
Категорија:Климатските промени во Малезија
Комисија за клима

**Климатската комисија** е независно тело основано во 2011 година од страна на Владата на Австралија за да комуницира со „сигурни и авторитативни информации“ за климатските промени во Австралија. Укината од новоизбраната влада на ЛНП предводена од премиерот Тони Абот во септември 2013 година, била повторно лансирана како независна непрофитна организација наречена Климатски совет.

## Формирање
мини| Дејвид Кароли е австралиски експерт за климатски промени и член на одборот на Управата за климатски промени.
мини| Вил Стефен, главниот автор на извештајот ''Критичната деценија: екстремно време''.
Климатската комисија била најавена од владата на Лабуристичката партија Гилард во февруари 2011 година. Главен комесар е професорот Тим Фланери, а други комесари се професорот Веена Сахајвала, професорот Лесли Хјуз, професорот Вил Стефен, Роџер Бил и Гери Хјустон. Комисијата е предвидено да чини 5,4 милиони долари за четири години.

Комисијата објавува голем број извештаи за науката за климатските промени, влијанијата врз здравјето, меѓународната акција и обновливите извори на енергија, како и одржувањето на јавни настани низ Австралија.

### ''Критичната деценија''
*Критичната деценија*, првиот извештај на комисијата, ја сумира моменталната состојба на науката за климата, веројатните влијанија и итноста за акција. Извештајот открива:

: „...глобалната клима се менува и човештвото е речиси сигурно доминантна причина. Ризиците никогаш не биле појасни и моментото за акција никогаш не бил поитен“.

Третото и последно поглавје од извештајот користи буџетски пристап за да го процени нивото на намалување на емисиите на стакленички гасови потребни за одржување на глобалната температура под 2 степени. Буџетскиот пристап ја разгледува количината на дополнителни емисии на стакленички гасови во одреден период и ја пресметува веројатноста за одреден пораст на температурата. На пример, за да има 75% промена во одржувањето на температурата под 2 степени, светот може да испушта не повеќе од 1000 гигатони јаглерод диоксид помеѓу 2000 и 2050 година. 

Извештајот е поволно разгледан од водечките австралиски научници за климата, вклучително и професорот Дејвид Кароли, професорот Ове Хоег-Гулдберг и професорот Стивен Шервуд.

## Укинување
Климатската комисија е укината во септември 2013 година од новоизбраната либерална влада на Абот, како наведена мерка за рационализирање и намалување на трошоците. Помалку од една недела подоцна, комисијата е повторно лансирана како независна непрофитна организација наречена Климатски совет, која треба целосно да се финансира од јавни донации.

## Поврзано

* Климатските промени во Австралија

## Наводи
Категорија:Климатски промени
Ангел Хсу

**Ангел Хсу** (англиски: *Angel Hsu***,** роден на 23 февруари 1983 година)  е американски климатолог и научник за животна средина. Таа е основач и раководител на *Data-Driven EnviroLab* при Универзитетот во Северна Каролина во Чапел Хил .

## Образование
Родителите на Хсу емигрирале во Јужна Каролина од Тајван.  Хсу има диплома по биологија и политички науки од Универзитетот Вејк Форест, магистерски студии по политика за животна средина од Универзитетот во Кембриџ и докторски студии по шумарство и еколошки студии од Универзитетот Јеил . Нејзиниот интерес се префрлил од биологија кон јавна политика откако ги истражувала интеракциите меѓу инсектите и растенијата во дождовната шума во Костарика.

## Кариера
Хсу работела со Светскиот институт за ресурси во Вашингтон  Хсу работела и на колеџот Јеил-НУС  пред да стане доцент по Јавна политика и програма за животна средина, екологија и енергија при Универзитетот во Северна Каролина во Чапел Хил .

Хсу е основач и главен истражувач  на *Data-Driven EnviroLab* (*Data-Driven Lab*), интердисциплинарна и меѓународна група на истражувачи кои работаат на зајакнување на политиката за животна средина, основана во 2015 година 

## Истражување
Истражувањето на Хсу се за донесување одлуки за животната средина. и таа употребува квантитативни методи за проучување на влијанието на политиката, транспарентноста и одговорноста, како и активностите на поединците, компаниите, градовите и земјите.

Хсу развила метрика и програми кои собираат „податоци од третиот бран“ и ги користи за мерење и следење на намалувањето на емисиите на јаглерод. На пример, Индексот за урбана средина и социјална вклученост (УЕСВ) може да се користи за следење на напредокот и на условите за животна средина и на социјалната еднаквост во градовите. Нејзините цели вклучуваат идентификување и пополнување на празнините кај информациите, и подобрување на комуникацијата помеѓу научниците и создавачите на политиките.

Хсу била главен автор на студијата од 2020 година која ги истражувала расните разлики во изложеноста на урбаните топлински острови, кои биле влошени со црвенило и други неправедности во урбаното планирање што довело до најжешките населби во кои живееле претежно сиромашни обоени луѓе . Хсу, исто така, била главен автор на петтото поглавје за улогата на недржавните и поднационалните актери во Извештајот за јазот на емисиите на климатските промени во Меѓувладиниот панел за 2018 година.

## Награди

* 2016 година, инаугуративен *Grist 50 Leader*, списание *Grist* 

## Избрани публикации

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* The Data-Driven EnviroLab (Data-Driven Lab)

Категорија:Апсолвенти на Јејл
Категорија:Апсолвенти на Кембричкиот универзитет
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1983 година
Категорија:Климатолози
Регулатор за чиста енергија

**Регулаторот за чиста енергија** е австралиски независен законски орган одговорен за спроведување на законодавството за намалување на емисиите на јаглерод и зголемување на употребата на чиста енергија. Основана е на 2 април 2012 година  преку *Законот за регулатор за чиста енергија од 2011 година*  и е дел од портфолиото за климатски промени, енергија, животна средина и вода. Седиштето се наоѓа во Канбера.  

Неговите одговорности вклучуваат:

* администрирање на шеми насочени кон управување, намалување и неутрализирање на емисиите на јаглерод во Австралија;
* следење, олеснување и спроведување на усогласеноста со секоја шема;
* собирање, анализа, проценка, обезбедување и објавување информации и податоци;
* акредитирање на ревизори за шемите што ги администрира; и
* работа со други органи за спроведување на законот и регулаторни тела.

## Шеми
Регулаторот за чиста енергија администрира шеми законски донесени од австралиската влада за мерење, управување, намалување или неутрализирање на емисиите на јаглерод во Австралија. Тие се:

* Националната шема за известување за стаклена градина и енергија и заштитниот механизам (воспоставен според *[http://www.comlaw.gov.au/Series/C2007A00175 Националниот закон за известување за стаклена градина и енергија од 2007 година]*);
* Фондот за намалување на емисиите (формиран според *[http://www.comlaw.gov.au/Series/C2011A00101/Compilations Законот за јаглеродни кредити (Иницијатива за земјоделство на јаглерод) од 2011 година]*);
* Целта за обновлива енергија (воспоставена според *[http://www.comlaw.gov.au/Series/C2004A00767 Законот за обновлива енергија (електрична енергија) од 2000 година]*);
* Австралискиот национален регистар на единици за емисии (формиран според *[http://www.comlaw.gov.au/Series/C2011A00099 Законот за австралиски национален регистар на единици за емисии од 2011 година]*).

## Извештаи
Кварталните извештаи за пазарот на јаглерод  на Регулаторот за чиста енергија му обезбедуваат редовен преглед на понудата и побарувачката низ шемите на пазарите на јаглерод што ги администрираат и ги истражуваат клучните фактори кои влијаат на перформансите на пазарот. Извештајот, исто така, дава информации за трендовите и можностите кои можат да ги информираат за одлуките на пазарот. 

Регулаторот за чиста енергија, исто така, го администрира и извештајот за транспарентност за намалување на корпоративните емисии (CERT). Извештајот на ЦЕРТ е доброволна иницијатива која им обезбедува на компаниите конзистентна рамка за известување за нивните обврски за намалување на емисиите и употреба на обновливи извори на електрична енергија.

## Поврзано

* Список на ентитети на австралиската влада на Комонвелтот
* Ублажување на глобалното затоплување во Австралија
* Австралиската агенција за обновлива енергија

## Надворешни врски

Категорија:Климатски промени
Мури Салби

**Мури Луис Салби** (англиски: *Murry Lewis Salby*) бил американски атмосферски научник кој се фокусирал на ширењето на горните атмосферски бранови во поголемиот дел од неговата рана кариера. Подоцна во својата кариера тој тврдел и бил против аспектите на научниот консензус дека човечката активност придонесува за климатските промени .  Тој има напишано два учебника, *Основи на атмосферската физика* (1996),  и *Физика на атмосферата и климата* (2011). Последниот учебник, врз основа на неговата прва книга, нуди преглед на процесите кои ја контролираат атмосферата на Земјата, времето, енергетиката и климатската физика. 

Од средината на 1980-тите, Салби спровел истражување при Универзитетот во Колорадо Болдер . Во 2005 година, Националната научна фондација отворила истрага за аранжманите за федерално финансирање на Салби и открила дека тој покажал „образец на измама [и] недостаток на интегритет“ во неговото ракување со парите од федералните грантови. Тој поднел оставка во Колорадо во 2008 година и станал професор по климатски ризик на Универзитетот Мекквари во Мекквари Парк, Нов Јужен Велс . Во 2013 година универзитетот го отпуштил поради одбивање да предава и злоупотреба на универзитетските ресурси. Тој починал во 2022 година.

## Образование и кариера
Салби дипломирал воздушно инженерство во 1973 година и докторирал по динамика на животната средина во 1978 година на Технолошкиот институт во Џорџија .  Салби се фокусирал на ширењето на горните атмосферски бранови во поголемиот дел од неговата рана кариера. Тој започнал како доцент на Универзитетот во Колорадо, Болдер во 1984 година. Салби потоа станал вонреден професор во 1985 година и редовен професор во 1991 година. 

## Академско истражување
Салби бил првиот што го документирал влијанието на метеоролошката варијабилност врз долгорочните промени на стратосферскиот озон.  Оваа улога на природната варијабилност на осиромашувањето на озонот во стратосферата инспирирал поврзани студии и големи истражувачки проекти  и било препознаено во неколку проценки за осиромашување на озонската обвивка на СМО . 

## Библиографија

** *Stratospheric Constituent Response to Vertically Propagating Equatorial Waves*, Defense Technical Information Center, 1988.
** *Fundamentals of Atmospheric Physics*, Academic Press, 23 May 1996.
** *Physics of the Atmosphere and Climate*, Cambridge University Press, 16 January 2012.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Осиромашување на озонската обвивка
Категорија:Атмосфера
Категорија:Американски научници
4 Non Blondes

**4 Non Blondes** ― поранешна американска рок-група од Сан Франциско, активна од 1989 до 1994 година. Нивниот единствен албум, *Bigger, Better, Faster, More!*, поминал 59 недели на ''Билборд'' 200 и во периодот од 1992 и 1994 година бил продаден во 1,5 милион примероци. По објавувањето на вториот сингл од албумот, „What's Up?" во 1993 година тие се пласирале на топ-листата за синглови. За песната „What's Up?“ ја освоиле наградата „Најдобар меѓународен хит“ на Данските музички награди.

На почетокот 4 Non Blondes била женска група, составена од пејачката Линда Пери, басистката Криста Хилхаус, гитаристката Шауна Хол и тапанарката Ванда Деј. Но, пред објавувањето на албумот Деј била заменета со тапанарката Даун Ричардсон, а Хол била заменета со гитаристот Роџер Роча.

Пери ја напуштила групата во 1994 година, по што таа набргу се распаднала.

## Членови

* Линда Пери&nbsp;– пејачка, ритам гитара (1989–1994, 2014)
* Криста Хилхаус&nbsp;– бас, придружни вокали (1989–1994, 2014)
* Шауна Хол&nbsp;– Водечка гитара (1989–1992)
* Ванда Деј&nbsp;– тапани (1989–1991; починати 1997)
* Дон Ричардсон&nbsp;– тапани (1991–1994, 2014)
* Луис Метојер&nbsp;– Водечка гитара (1992)
* Роџер Роча&nbsp;– водечка гитара, придружен вокал (1992–1994, 2014)
* Џејмс Менки&nbsp;– Водечка гитара (1994)

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* Приказна за 4 Non Blondes од Криста Хилхаус

Категорија:Американски квартети
Категорија:Музички групи основани во 1989 година
Категорија:Музички групи распаднати во 1994
Категорија:Американски хард-рок групи
Категорија:Американски алтернативен рок музички групи
Категорија:Американски женски групи
Категорија:Музички групи од Сан Франциско
Категорија:Музички групи од Калифорнија
Ронове

[мини| Ронове прикажан во [Пеколен речник|Пеколниот речник]]
Во демонологијата, **Ронове** (француски: Ronové, Ronwe или Ronoweh) е маркиз и голем гроф од пеколот, командува со дваесет легии на демони. Тој предава уметност, реторика, јазици и на добрите и лојални слуги им ја дава наклонетоста на пријателите и непријателите.

Тој е прикажан како чудовиште кое држи стап, без детали за неговиот изглед. Тој е опишан како присвојувач на стари души; често патувајќи на земјата за да присвои души на изнемоштени луѓе и животни блиску до смрт.

За некој да може да го потчини мора да има сигил, кој според Гоетиа мора да биде направен од сребро или бакар и сребро, измешано во еднакви количини.

## Поврзано

* *[[Малиот клуч на Соломон]]*
* Пеколен речник

## Извори

* С.Л. Мек Грегор Матерс, А. Кроули, *Гетија: малиот клуч на кралот Соломон* (1904). Препечатување од 1995 година: .

Категорија:Демони
Луј Ле Бретон

мини|Француски бродови ''Астролабе'' и ''Зеле'', од Ле Бретон
[мини| [Француски брод Аустерлице (1817)|Француски брод Аустерлице ]]
**Луј Ле Бретон** (1818 во Доарненез - 1866) бил француски сликар кој специјализирал во морски слики.

Ле Бретон студирал медицина и учествувал во второто патување на Димон д'Урвил на францускиот брод ''Астролабе''. Откако официјалниот илустратор на експедицијата починал, Ле Бретон го заменил.

Од 1847 година тој се посветил главно на прикажување на морски субјекти за француската воена морнарица.

## Окултни слики
Луис Ле Бретон извршил 69 илустрации на окултни демони, за изданието на *[[Пеколен речник|Пеколниот речник]]* од 1863 година од Колин де Планси.

## Поврзано

* Европски и американски патувања на научни истражувања
* Пеколен Речник

## Наводи

## Надворешни врски

* Украсување на светот: уметност на островите Маркеза, изложбен каталог од Метрополитен музејот на уметноста (целосно достапен онлајн како PDF), кој содржи материјал за Луис Ле Бретон (бр. 27)

Категорија:Починати во 1866 година
Категорија:Родени во 1818 година
Категорија:Француски сликари
Белет

[мини| Илустрација на Белет од [Пеколен речник|Пеколниот речник.]]
**Белет или Билет** ( англиски: *Beleth, Bilet, Bileth, или Byleth) -* во демонологијата е крал на пеколот кој има осумдесет и пет легии на демони под негова команда. Според повеќето автори за демонологија и најпознатите гримоари тој јава блед коњ, а пред него се слуша разновидна музика.

Според *[[Псевдомонархија на демони]]*, синот на Ное Хам бил првиот што го повикал по поплавата и напишал книга за математика со неговата помош.

Кога се појавува, тој изгледа огорчено за да го исплаши магионичарот што го повикуваат или да види дали е храбар. Магионичарот мора да биде храбар и со лескаво стапче во рака да нацрта триаголник замавнувајќи кон југ, исток и нагоре кон небото, а потоа да му заповеда на Белет да влезе во него со помош на некои магии.

Пеколниот речник вели дека за да се повика Белет, лицето треба да има сребрен прстен на средниот прст од левата рака и да биде поставена на своето лице, за да му оддаде почит на рангот на Белет како крал.

## Поврзано

* Малиот клуч на Соломон
* Пеколен речник
* Псевдомонархија на демони

## Наводи

Категорија:Демони
Nature Climate Change

***Columbia University Press*** е месечно научно списание со рецензија објавено од *Портфолио на природата* кое ги опфаќа сите аспекти на истражувањето за глобалното затоплување, тековните климатски промени, особено нивните ефекти. Основана е во 2011 година како продолжение на ***Nature Reports Climate Change***, и самата основана во 2007 година. Нејзиниот прв главен уредник бил Олив Хефернан, а сегашен главен уредник на списанието е Бронвин Вејк. Според *Извештаи за цитирање на весник*, списанието имало фактор на влијание во 2021 година од 28.862.

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Списанија за климатски промени
Категорија:Климатски промени
Времето, климата и општеството

***Времето, климата и општеството***  е рецензирано научно списание кое се објавува квартално од Американското метеоролошко друштво. 

Научното списание објавува истражувања кои опфаќаат економија, анализа на политики, политички науки, историја и институционални, социјални и бихејвиорални студии поврзани со времето и климата, вклучително и климатските промени. Придонесите мора да вклучуваат оригинални истражувања за општествените науки, анализа заснована на докази и релевантност за интеракциите на времето и климата со општеството. 

Владејачкиот совет на AMS ги елиминирал трошоците за трудови поднесени до научното списание.

## Поврзано

* Список на научни списанија за науки за земјата и атмосферата

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална веб страна
Категорија:Метеоролошки списанија
Категорија:Списанија за климатски промени
Категорија:Климатски промени
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Осиек

**Црквата Свети Архангел Михаил** е Римокатоличка црква во Осиек, Хрватска. Се наоѓа во Тврѓа.

## Историја
Исусовците го поставиле камен-темелникот на 31 јули 1725 година на темелите на џамијата Касимпаша, која била изградена за време на отоманскиот период во Осиек.

Во 1734 година се одржала првата миса во недовршената црква. Во 1750 година црквата била посветена на Свети Михаил. Завршена е во 1768 година.

Во 1991 година, за време на Хрватската војна за независност, црквата била оштетена, но во 1999 година била обновена.

## Олтари
Црквата има 7 олтари, кои со текот на времето биле додадени:

* Олтарот на Свети Михаил (главен олтар)
* Олтарот на Свети Јован Непомук (од 1764 година)
* Олтарот на Света Отилија (од 1768 година)
* Олтарот на Пресвета Богородица Марија (исто така наречен *Бел олтар*)
* Олтарот на светиот крст (исто така наречен *црн олтар* )
* Олтарот на помошничката на Пресвета Богородица Марија
* Олтарот на Света Тереза Авилска

## Наводи



Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Цркви во Хрватска
Изумирање на австралиската летечка лисица

мини|Топлинска слика на малолетна сивоглава летечка лисица за време на екстремно високи температури
Во последните две децении, десетици илјади австралиски летечки лисици изумреле за време на крајно силни топлински бранови. Умирањата на летечките лисици се веројатно меѓу најдраматичните настани на масовна смртност забележани во природата, но тие можат да бидат и показатели за топлински стрес во покриптичната фауна каде што е потешко да се проценат влијанијата. Загинувањата се важни и претставуваат дополнителна закани за австралиските летечки лисици и екосистемските услуги што тие ги обезбедуваат и ги истакнуваат сложените импликации на климатските промени за однесувањето, демографијата и опстанокот на видовите.

## Влијанија врз видовите
Два австралиски видови летечки лисици биле погодени од екстремни топлински настани: сивоглавата летечка лисица (*Pteropus poliocephalus*) и црната летечка лисица (*P. alecto*). Онаму каде што се погодени колониите со мешани видови, црната летечка лисица трпи значително поголема смртност од сивоглавата летечка лисица. Сепак, летните температури се поекстремни во опсегот на сивоглавата летечка лисица отколку во опсегот на црната летечка лисица, и затоа вистинскиот вкупен број на жртви е многу поголем кај сивоглавите летечки лисици отколку црните летечки лисици. Помеќу загрозените видови се наоѓа и летечка лисица со очила (*Pteropus conspicillatus* ) која исто може да биде засегната од топлинските бранови, што дополнително ќе го загрози видот во Австралија.

## Влијанија врз демографијата
Смртноста е особено висока кај зависните млади и доилки, но секоја демографска категорија може да биде засегната.

## Влијанија врз однесувањето
Набљудувањата во колониите на летечки лисици за време на екстремни топлински настани откриле дека летечките лисици поминуваат низ предвидлива низа на терморегулаторни однесувања со зголемени температури:

* крило-вентилирање
* барање сенка и групирање
* задишување
* саливација

## Список на снимени изумрени австралиски летечки лисици

## Наводи

## Надворешни врски
* ARKive – слики и филмови на сивоглавата летечка лисица ''(Pteropus poliocephalus)''
* Позадина: ''P. poliocephalus''
* Кратка историја на Megachiroptera / Megabats

Категорија:Природа на Австралија
Категорија:Топлински бранови
Категорија:Изумирање
Бјеловарска катедрала

**Катедрала „Св. Тереза Авилска“ во Бјеловар** — барокна црква на Бјеловарско-крижевачката бискупија. Се наоѓа во средиштето на Бјеловар на плоштадот Еуген Кватерник. Таа станала катедрала во 2009 година, дотогаш била парохиска црква.
мини|<bdi> Спомен плоча на жртвата од гранатирањето на катедралата за време на битката за касарната Бјеловар.</bdi>

## Историја
На покана на воената управа во Бјеловар во 1761 година дошле браќата Хуберт и Игнације Дивиш, Чеси по националност, членови на пиаристичкиот црковен ред, кои одгледувале деца и млади. Нашле мала капела во Бјеловар, па решиле да изградат црква.

Темелот бил поставен на 10 април 1765 година, а камен-темелникот на 2 мај истата година. Црквата била изградена во 1770 година и благословена на15 октомври 1772 година на празникот Св. Тереза Авилска. Во 1774 на кулата бил поставен часовник. Загрепскиот бискуп Јосип Гаљуф ја осветил црквата на 15 октомври 1775 година. Црквата собирала околу илјада луѓе. Под црквата има подземни ходници за погребување, но многу малку луѓе биле закопани во нив. Камбанаријата на катедралата е висока 52 метри.

Црквата е посветена на Св. Тереза Авилска, шпанска светица и црковна учителка. Таа била светица заштитничка на австриската царица Марија Терезија, која го основала Бјеловар во 1756 година.

Земјотресот од 1880 година ја оштетил црквата и ректоратот. Црквата била обновена од архитектот Херман Боле во 1888 година, а во 1896 година црквата е темелно внатрешно обновена.

Црквата Св. Тереза Авилска била парохиска црква за целиот град Бјеловар и околината до 1980 година кога биле основани новите парохии Св. Антониј Падовански и Св. Ана.

Една граната ја погодила црквата и убила три жени на 29 септември 1991 година, за време на вооружениот судир во Бјеловар меѓу хрватската армија и ЈНА. На предната страна на парохискиот уред била поставена спомен-плоча на починатите жени.

На 5 декември 2009 година папата Бенедикт XVI ја основал Бјеловарско-крижевачката бискупија со првиот бискуп Вјекослав Хузјак, па црквата станала катедрала Св. Тереза Авилска.

По три години обнова и надградба, во август 2023 година во катедралата биле донесени оргули обновени во Австрија.

## Галерија

Податотека:Katedralabjkorzo.jpg|Камбанарија на катедралата
Податотека:Bjelovar_središte_katedrala.jpg|Слика на катедралата.
Податотека:Eugen_Kvaternik_square_(Bjelovar).jpg|Поглед на камбанаријата сликана од средишниот парк
Податотека:Katedralaipaviljon.jpg|Катедралата и Бјеловарскиот павилјон.
Податотека:Presveto_Srce_Isusovo.jpg|Барокна статуа на Светото Исусово во катедралата.


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Католички катедрали во Хрватска
Категорија:Барокни катедрали во Хрватска
Категорија:Католички цркви во Бјеловар
Огноотпорна Австралија

**Огноотпорна Австралија** е истакната активистичка група посветена на заштита на уникатните екосистеми, заедници и идните генерации во Австралија од разорните влијанија на шумските пожари. 

Членовите на групата биле уапсени откако го блокирале Сиднејскиот пристаништен мост во 2022 година. Еден член бил накратко затворен во притвор.

## Историја на организацијата
Огноотпорна Австралија е австралиска група за активизам за климатските промени која е основана во 2022 година во Сиднеј, Австралија. Основачки член била и  Вајолет Коко. Групата изјавила дека е формирана како одговор на недостатокот на одговор од страна на австралиската влада на *сезоната на шумски пожари во Австралија 2019-2020,* што оставила 18.000 Австралијци внатрешно раселени. Групата станала позната во 2022 година со серија протести, вклучително и блокирање на прометни улици, прекинување на натпреварот на Националната рагби лига, и попречување на сообраќајот на Сиднјескиот заливски мостза што Вајолет Коко била осудена на 15 месеци затвор.

Во март 2023 година, судијата ги поништил пресудите и затворските казни на двајцата австралиски активисти. Оваа одлука дошла откако било откриено дека полициските сили на Нов Јужен Велс прикажале погрешни докази кои тврделе дека протестот ја попречил брзата помош.

## Членство
Меѓу членовите се и поранешни членови на Бунт за истребување,  Вајолет Коко, член на руралната противпожарна служба Алан Расел Гловер и Карен Фиц-Гибон. 

## Наводи

## Надворешни врски
* Огноотпорна Австралија  – официјална страница

Категорија:Климатски промени
Категорија:Климатски промени во Австралија
Семе Банда

**Семе Банда**, исто така познат едноставно како Семе, е климатска мрежа на домородни млади во Австралија.

## Историја
Семе, основана во 2014 година, е првата климатска мрежа на домородните млади во Австралија. Ја водат млади луѓе од Абориџините и од островот Торес теснец. Првично било огранок на Австралиската младинска климатска коалиција, но станала независна во 2020 година.

Ко-основана е од Амелија Телфорд, која моментално е нејзин национален директор, и Лариса Болдвин-Робертс, која е директор на *GetUp!* од 2023.

## Кампањи
Во 2015 година, Семе, во сојуз со 13 еколошки групи, биле успешни во кампањата за четирите најголеми австралиски банки да го отфрлат финансирањето на рудникот за јаглен Адани во Квинсленд.

Семе воделе кампања против плановите на Потекло енергија да направат хидраулично фрактурирање на гас во басенот Беталоу во Северна Територија. Продуцирале филм за кампањата наречен „ *Водата е живот“* во 2019 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Климатски промени
Категорија:Организации за климатски промени
Цветанка Ласкова

**Цветанка Ласкова** (р. , Кавадарци) — македонска поп-фолк пејачка на македонска музика.

## Биографија
Ласкова, е родена во Кавадарци на 24 февруари 1955 година. Својата музичка кариера ја започнала во 1973 година, како пејачка на народна и забавна музика. Нејзини попознати песни се: „*Дај ми надеж*“, „*Ти ми го зеде срцето*“, „*Минува младоста*“, „*Господ нека ти плати*“ и други. Во 1976 година, со Јанко Узунов ја испеале „*Момчето со мандолината*“, кој станал голем хит. Таа има настапувано на фестивалите: Фолк Фест Валандово, Цветници, Фолк Фест Роса, Филиграни и други. 

Таа е истовремено и деловен човек, која почнала да се занимава во 1991 година. Со продукција се занимава од 1992 година.

Од 2011 година, е на чело на форумот на жени на СДСМ. Таа одреден период била и посебен советник за култура на премиерот Зоран Заев.

## Надворешни врски
* Цветанка Ласкова на YouTube.

Категорија:Политичари од СДСМ
Категорија:Македонски поп-фолк пејачи
Категорија:Политичари од Кавадарци
Црква „Св. Никола“ - Риека

**Црквата Св.** **Никола** е православна црква во Риека која се наоѓа на улицата Игназија Хенкеа. Припаѓа на Горната Карловачка епархија на Српската православна црква. 

## Историја
Изградена е во 1790 година според проектот на риечкиот архитект Игназиј Хенке, со средствата на многу богатата српска заедница, т.н. „Сарајлија“, кои избегале од Отоманското Царство (16 фамилии) и се преселиле во Риека во 1768 година. Тие уживале загарантирани царски привилегии во однос на слободното изведување на источниот обред во нивниот сопствен храм. Општина Риека се спротивставила на изградбата на црква во центарот на градот. Според легендата, гувернерот на Риека, стоејќи пред Градската кула, налутено фрлил камен во морето и рекол: *Изградете црква таму!* Упорните Срби го наполниле морето и изградиле храм на насипот. Легенда е, но вистината е дека според проектот на архитектот Антон Гнамбо, голем дел од тој дел од градот бил изграден на земја одземена од морето. Црквата има поголема колекција на икони донесени од Босна и Војводина (Хакозовиќ, Орфелин, 18 век).

## Литература

* Радмила Матејчиќ: *Како се чита градот: Риека вчера, денес*, Риека, 2007 година. (  )
* Радмила Матејчиќ: „Барокот во Истра и хрватското крајбрежје“, во: *Барок во Хрватска*, Загреб, 1982 г.

## Надворешни врски

* Официјална веб-страница на градот Риека

Категорија:Цркви во Хрватска
Категорија:Православни цркви во Хрватска
Црква „Св. Петка“ - Бановци

**Црквата Преподобна Мајка Параскева** во Бановци е централна и единствена црква на православната црковна општина Бановачка. Институционално и припаѓа на Сремската епархија со седиште во Сремски Карловци.

## Историја
Црквата е изградена во неокласичен стил во 1818 година. Во првата деценија на овој век, во црквата била обновена внатрешноста и надворешноста бидејќи тоа го налагале дадените услови. Црквата има и простран двор со детско игралиште (донација од Црвен крст) и овоштарник. Таа е една од трите цркви во Хрватска кои институционално припаѓаат на Сремската епархија.

## Галерија

Податотека:Sveta_Petka.jpg|врска=Datoteka:Sveta_Petka.jpg|алт=Sveta Petka, kojoj je crkva posvećena| **[[Света Петка]]** на која е посветена  Црквата Св. Петка
Податотека:Banovci-Nijemci_(Croatia)_church.jpg|врска=Datoteka:Banovci-Nijemci_(Croatia)_church.jpg|алт=Crkva sv. Petke
Податотека:Crkva_u_Banovcima.png|врска=Datoteka:Crkva_u_Banovcima.png
Податотека:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci1.jpg|врска=Datoteka:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci1.jpg
Податотека:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci2.jpg|врска=Datoteka:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci2.jpg
Податотека:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci3.jpg|врска=Datoteka:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci3.jpg
Податотека:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci4.jpg|врска=Datoteka:St._Petka's_Church,_Šidski_Banovci4.jpg
Податотека:St._Petka_orthodox_church.jpg|врска=Datoteka:St._Petka_orthodox_church.jpg


## Наводи

Категорија:Вуковарско-сремска жупанија
Категорија:Цркви во Хрватска
Категорија:Православни цркви во Хрватска
Црква Св. Таткото на Никола во Липница

мини|Фоготрафија на црквата Св. Таткото на на Никола во Липница.
**Црквата Св.** **Таткото на Никола** е православен храм во населбата Липница која е дел од општина Раковец и заштитено културно наследство.

## Опис на доброто
Црквата датира од 1795 година, а неколкупати била реновирана во текот на 19 век. и на почетокот на 20 век. Станува збор за еднокорабна градба со правоаголен кат-план со полигонално затворено светилиште и предворие, над кое има камбанарија. Просторот е засводен со лажен бачвест дрвен свод. Зачувани се иконостасот и неколку поединечни икони.

## Заштита
Под шифра Z-2489, таа е регистрирана како недвижен културен имот - поединечно, со правен статус на заштитено културно наследство, класифицирано како „свето архитектонско наследство“.

## Наводи

Категорија:Цркви во Хрватска
Категорија:Православни цркви во Хрватска
Мостобран

[мини|252x252пкс|Германски мостобран над [Керчки Проток|Керчкиот Проток за време на Битката за Кавказ во 1943 г.]]
**Мостобран** — освоен простор на противничкиот брег при насилно минување на воени единици преку река или при извршување десант. Мостобран може да значи и конструкција за одбрана на столбови на мост од поплава, од мраз и сл.

## Одлики
Целта на образувањето на мостобраните е да им се олесни на новите сили да се движат низ реките и да се постави одбрана. Ова вклучува помагање на сопствените сили да ја напуштат областа по море или воздух и одбрана на реката и бреговите. Мостобраните можат да се постават пред војна (како градење тврдини) или на море за да се заштитат пристаништата и базите во други земји.

Одбраните на мостобраните можат да бидат навистина важни врз основа на тоа како се поставени, кој е вклучен и каде се во планот за одбрана. Тие можат да бидат за краткорочна употреба или да траат долго, во зависност од тоа колку се засилени. Во книжевноста често се користат изразите „потесен“ и „поширок“ мост. 

## Наводи

## Надворешни врски
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Воени поими
Категорија:Тврдини
Зарипнатост

**Зарипнатост**, **засипнатост** или **дисфонија** — какво било отстапување од нормалниот тон, интензитет и квалитет на гласот и најчесто е симптом на заболување на грлото.

Зарипнатоста е последица на болести во самиот грклан или во оддалечните органи (централен нервен систем, врат и граден кош). Засипнатост се јавува кај повеќе од педесет различни болести (воспаление на гласилките, развој на бениген или малиген тумор на гласилките, лузни на гласилките со стеснување на гркланот, замор на мускулите што ги движат гласилките, парализа на повратниот грклански живец кој го инервира гркланот и е оштетен поради гушавост на штитната жлезда и др. Понекогаш причината е несоодветна употреба на гласот, а психогените причини се исто така многу чести. Психичката зарипнатост е предизвикана од психолошки судири, неврози од страв итн. Функционална засипнатост е доста честа појава кај луѓето кои го користат гласот во своите професии (наставници, глумци, пејачи итн.).

Во случај на воспалителни промени, засипнатоста ја менува јачината, висината и бојата во текот на денот. Се појавува рапавост и засипнатост на гласот, кој станува сув, груб и повеќе или помалку длабок, а потоа станува послаб. Доколку трае долго и постепено се влошува, најчесто е резултат на тумор.

Дијагнозата се поставува врз основа на анамнеза, клиничка слика, клинички преглед, ларингомикроскопија итн.

Се лекува основното нарушување што ја предизвикало зарипнатоста.

## Наводи

Категорија:Симптоми
Категорија:Болести на увото, грлото и носот
Категорија:Ларингологија
Minut' srca tvog

„**Minut' srca tvog**“ () е песна од хрватскиот поп бенд Магазин. Издадена е во 1996 година, а се нашла на дванаесеттиот студиски албум на бендот, односно на првиот студиски албум на бендот со Јелена Розга како главна пејачка, насловен *Nebo boje moje ljubavi* (*Небо во бојата на мојата љубов*). Како и најголемиот број песни на албумот, песната е напишана од страна на хрватскиот музичар и композитор Тончи Хуљиќ и поетесата и текстописец Вјекослава Хуљиќ. Арамжанот бил завршен од страна на Феодор Боиќ. Со цел да се промовира песната, снимено е музичко видео во црна-бела техника кое ја прикажува Розга придружена со бендот како ја пеат песната. Понатаму, песната била промовирана преку неколку настапи во живо при претставувања на бендот на концерти низ пост-југословенскиот регион. Откако ја започнала својата соло кариера, песната исто така била дел од сет листите за време на концертите и другите перформанси на Јелена Розга. Денес, „Minut' srca tvog“ важи за една од најпознатите песни на бендот и на пејачката воопшто. Поради нејзината популарност и во чест на нејзиниот наслов, во 2022 година, Розга го издава компилацискиот албум, насловен *Minut' srca mog*, а ја започнува и истоимената концертна турнеја.

## Настапи во живо
На 27 јануари 2015 година, Розга ја настапува песната придружена од Марио Маџгаљ на гитара и Огњен Амиџиќ како вокал (двајцата се од дуото Фламингоси) за време на нејзиното гостување во седмата сезона од емисијата „Ami G Show“. Настапот има преку 3 милиони прегледи на платформата за споедлување видеа Јутјуб од 2024 година.

На 11 ноември 2018 година, Розга изведува акустична верзија од песната во живо за време на јавниот настап на емисијата на Радио Телевизија Србија, насловена Шареница.

На 8 декември 2020 година, Розга се појавила на деветтиот собир на настанот насловен „HEP Opskrba“ каде што имала интервју и извела акустични преработки на пет песни, меѓу кои и таа на „Minut' srca tvog“.

Покрај тоа, ја извела песната и на 25 декември 2020, на Божиќ, за време на онлајн концерт во живо на Instagram за време на пандемијата на КОВИД-19 придружена од Милан Терзе и Карло Дотур на гитара.

На 18 јануари 2022, Розга се појавила на четиринаесеттата сезона од Ami G show во Белград, каде што дала интервју и извела неколку хит синглови, вклучувајќи ја и „Minut' srca mog“ пропратена од Амиџиќ на гитара.

При гостувањето во емисијата „Living room acoustic“ од радио станицата *bravo!* на 19 мај 2022, Розга ја извела песната во микс заедно со песните „Nebo boje moje ljubavi“ и „Ginem“ (*Гинам*). Од април 2024 година, видеото од настапот има преку 1.83 милиони прегледи на Јутјуб.

## Наводи

Категорија:Хрватски песни
Ne tiče me se

„**Ne tiče me se**“ () е песна од хрватскиот поп бенд Магазин. Издадена е во 2004 година, а се нашла на седумнаесеттиот студиски албум на бендот, односно на петтиот студиски албум на бендот со Јелена Розга како главен вокал, насловен *Paaa?* (*Пааа?*). Издадена е како еден од сингловите на албумот. Како и најголемиот број песни на албумот, песната е напишана од страна на хрватскиот музичар и композитор Тончи Хуљиќ и поетесата и текстописец Вјекослава Хуљиќ. Во песната, главната протагонистка ги искажува своите чувства на повреденост, но и индиферентност и му ја посветува на соговорникот којшто ѝ има сторено зло. Со цел да ја промовира, бендот има снимено музичко видео кое ги претставува како ја изведуваат песната. Поради нејзината популарност, песната била дел од настапите во живо на бендот Магазин, а подоцна, за време на нејзината кариера и од сет листите на турнеите на Јелена Розга.

Категорија:Хрватски песни
Мадам Икс

**„Мадам Икс“** (англиски: *Madame X*) — филм на режисерот Дејвид Ловел Рич (David Lowell Rich) од 1966 година, снимен по сценариото на Џин Холовеј (Jean Holloway). Филмот е заснован врз истоимената драма на францускиот драмски писател Александар Бисон од 1908 година (Alexandre Bisson). Главните улоги ги играат: Лана Тарнер (Lana Turner), Џон Форсајт (John Forsythe), Рикардо Монталбан (Ricardo Montalban), Констанс Бенет (Constance Bennett) и Бурџис Мередит (Burgess Meredith).

## Синопсис
Холи Паркер, сопругата на угледниот дипломат Клеј Андерсон, води здодевен живот за време на неговото отсуство. Така, таа започнува љубовна врска со еден богат ерген, но животот ѝ се распаѓа кога тој случајно погинува. Тогаш, свекрвата ја наговара да ги остави Клеј и детето и да почне нов живот на друго место. Неколку години подоцна, Холи станува проститутка, а кога еден ситен криминалец се обидува да уценува, работите стануваат уште полоши...

## Наводи

Категорија:Филмови на Дејвид Ловел Рич
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови од 1966 година 
Категорија:Филмови со Лана Тарнер
Категорија:Филмови со Џон Форсајт
Категорија:Филмови со Рикардо Монталбан
Категорија:Филмови со Констанс Бенет
Категорија:Филмови со Бурџис Мередит
Категорија:Филмови засновани на драми