open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Поплава

мини|Поплава
**Поплава** е природна појава (непогода), којашто се појавува заради високиот водостој во реките и езерата, поради што водата се прелива или излива од коритата и го поплавува околното подрачје. Причините што водат до висок водостој во реките и езерата се најчесто топење на снегот, обилни врнежи од дожд или некоја голема бура, попуштање на брана и сл.

## Поделба
Според начинот и брзината со која се формира бранот, поплавите се делат на три групи:
* Мирни поплави, кои најчесто се случуваат на големите реки и кај кои е потребно 10 или повеќе часови да се формира поголем бран.
* Буични поплави, кои најчесто се појавуваат кај планинските реки, каде голем воден бран се формира за помалку од 10 часа.
* Ненадејни поплави, кај кои водниот бран се формира веднаш, а се случуваат кога ќе дојде до рушење на брана.

## Последици
мини|десно|250п

Вообичаени ефекти што се појавуваат при поплави се материјални штети, жртви, снабдување со вода и храна итн.
* Материјални штети: Зградите и другите објекти се оштетуваат од надојдените води. Исто така се возможни и појави на лизгање на земјиштето.
* Жртви: Луѓето и добитокот умираат од давење или од појавите на зарази и епидемии.
* Снабдување со вода: При поплави најчесто доаѓа до контаминација на чистата вода за пиење.
* Житарки и снабдување со храна: Поради поплавите може да дојде до оштетување на сите посеви на житарките.

## Заштита од поплави

Најчесто крај реките што се склони за излевање се градат најразлични одбранбени механизми што се користат во случај на поплава. Такви механизми се: насипи, брани, одводни канали, резервоари, крајбрежни ѕидови.

## Поплавата како тема во уметноста и во популарната култура
* „Поплава“ - кус расказ на македонскиот писател Драган Георгиевски од 2013 година.
* „Поплава“  — песна на македонскиот поет Матеја Матевски.
* „Полава“ - кус расказ на македонскиот писател Митко Маџунков од 1984 година.
* „Поплавена земја“ (англиски: *Floodland*) - албум на британската рок-група Систерс оф мерси (*The Sisters Of Mercy*) од 1987 година.
* „Поплава I“ (англиски: *Flood I*) - песна на Систерс оф мерси од 1987 година.
* „Поплава II“ (англиски: *Flood II*) - песна на Систерс оф мерси од 1987 година.

## Наводи

Категорија:Природни непогоди
Категорија:Природни катастрофи

Категорија:Едрење
Категорија:Метеоролошки појави
Категорија:Вода
Категорија:Водни површини
Јагелонска библиотека

**Библиотека Јагелонска** (полски: *Biblioteka Jagiellońska*) — главната библиотека на Јагелонскиот Универзитет која заедно со Медицинската Библиотека Колегиум Медикум и другите помали библиотеки е во состав на информативниот систем на Јагелонскиот Универзитет во Краков. Библиотеката е една од најголемите во Полска.

Библиотечниот фонд изнесува 6,603,824. Библиотката има сопствена колекција на стари ракописи. Задача на библиотеката е и документацијата и средувањето на нелегалните текстови од времето на социјализмот.

## Историја
мини|лево|Поглед кон градбата
Историјата на библиотеката е директно поврзана со историјата на Јагелонскиот Универзитет, па од таму за датум на нејзино основање се смета 1364 година. До денес се зачувани кодексите користени во XIV век. Долг период даровите од професореите и учениците библиотеката ги собираше во посебни оддели и колегиуми. Најголемиот дел од нив, пред сè од областа на теологијата и слободните уметности, се наоѓање во Колегиум Мајус. Таму исто така по реновирањето во XV и XVI век библиотеката доби посебни соби. До 1940 година зградата Колегиум Мајус беше седиште на Јагелонската Библиотека.

Во XVI фондот на библиотеката постојано се зголемуваше сè до XVII и XVIII век кога се појави криза. На спас на библиотеката и на универзитетот им дојде Хугон Колонтај од Народната Комисија за Образование. По негова иницијатива целиот фонд на библиотеката беше собран на едно место и библиотеката пеше претворена во јавна и универзитетска. Исто така на библиотеката и беше доделена парична помош за одржување на фондот од 1926 ракописи и 32 000 книги во тоа време.

Периодот на поделбата на Полска не беше добар ни за библиотеката. Но и покрај тоа се успеа да се доградат нови простории и да се уреди библиотечниот фонд. Подемот на библиотеката во XIX и XX век е заслуга на Карол Естрајхер, творецот на Полската Библиографија, кој се грижеше пред сè за зголемување на бројот на книги на полски јазик.
## Наводи

## Надворешни врски
* Мрежно место на библиотеката

Категорија:Библиотеки
Паскал (појаснување)

**Паскал** може да се однесува на:

* Блез Паскал (1623–1662), француски математичар, физичар и филозоф.
* Паскал (единица), единица за притисок според SI системот.
* Паскал (програмски јазик), програмски јазик развиен во 1970 година од Никлаус Вирт.
* Паскалов закон, физички закон за надворешниот притисок што делува врз затворените течности и гасови.
* Паскалов триаголник, триаголник што ги содржи биномните коефициенти.
Мајк Зафировски

thumb|250px|thumb|Зафировски на конференција во Лас Вегас
**Мајк Зафировски** (роден 14 ноември 1953) е познат светски стопанственик, со македонско етничко потекло кој живее и работи во САД.

Роден е во Скопје во 1954 година, а заедно со своето семејство во САД се преселил во 1969 година, во сојузната американска држава Охајо. Високото образование го стекнал на универзитетот „Единборо“ во Пенсилванија, каде и докторирал. Кариерата ја започнал во американската компанија „Џенерал Електрик“. Извршувал високи менаџерски функции во повеќе големи светски компании како „Боинг“, „Моторола“, „Нортел“, а од 2007 година е советник на американскиот претседател Џорџ Буш за безбедност во телекомуникациите и технологијата.

Добитник е на „медалот на честа“ во 2004 година. Мајк Зафировски заедно со повеќе други македонски стопанственици од дијаспората е носител на проектот „Македонија 2025“ кој има за цел да го поттикнува економскиот развој и привлекувањето на странските инвеститори во Република Македонија. Мајк Зафировски е женет и е татко на три сина.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Носители на Медалот за заслуги за Македонија
Категорија:Американски стопанственици
Категорија:Македонски стопанственици
Категорија:Македонци од САД
Категорија:Родени во 1953 година
Категорија:Американци со македонско потекло
Панамски Канал

десно|мини|Панамскиот Канал во изградба
**Панамски Канал** — вештачки канал што се наоѓа во најјужниот дел на Панама и ги поврзува Тихиот и Атлантскиот Океан, а ги разделува Северна и Јужна Америка. Градењето на каналот бил еден од најголемите и најтешки инженерски проекти во историјата. Неговото прокопување имало огромно влијание врз морепловството помеѓу двата океана, скратувајќи ја долгата и опасна рута.
Панамскиот Канал е со должина од 81,6 км, длабок е 12,5 м и широк 150 м.

## Историја

Градењето на каналот отпочнало во 1879 година од стана на Франција. Во 1903 година е потпишан договор помеѓу Панама и САД за користење на каналот од стана на САД и тоа овозможило каналот да биде завршен во 1914 година.
За изградбата на каналот се потрошени вкупно 390 милиони долари, кои денес имаат вредност на 400 милијарди долари. Во текот на градењето на каналот вкупно 5609 работници го загубиле својот живот.

Од неговото отвoрање во 1920 година, каналот претставува голем успех, и продолжува да биде главен фактор во меѓународниот бродски транспорт. Секоја година низ каналот поминуваат околу 14.000 брода, носејќи повеќе од 205 милиони тони товар. До 2002 година, низ каналот вкупно поминале околу 800.000 брода. Најнормално поминување низ каналот од страна на товарен брод трае околу девет часа.

По Втората светска војна, односите помеѓу САД и Панама се заладени. Расте незадоволството кај народот на Панама што тие немаат право на бенефициите од каналот. Тоа води до преговори помеѓу двете држави и во 1977 година е потпишан договор помеѓу САД и Панама за постепено враќање на суверенитетот на каналот од САД на Панама. Целосна контрола врз каналот, Панама воспоставува на 31 декември 1999 година.

## Надворешни врски
* Камери над Панамскиот Канал во живо


Категорија:Бродски канали
Категорија:Канали во Панама
Канал
Џорџ Буш (појаснување)

**Џорџ Буш** може да се однесува на:

* Џорџ В. Буш (роден 1946), 43. претседател на Соединетите Американски Држави и син на Џорџ Х. В. Буш
* Џорџ Х. В. Буш (1924-2018), 41. претседател на Соединетите Американски Држави и татко на Џорџ В. Буш
* Џорџ П. Буш (роден 1976), син на гувернерот на Флорида, Џеб Буш, правнук на Џорџ Х. В. Буш, и внук на Џорџ В. Буш
* Џорџ Вашингтон Буш (1779-1863), првиот црн основач на она што денес е државата Вашингтон
7 октомври (починале)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1849&nbsp;
 |Едгар Алан По — американски поет
 |-
 |valign="top" align="right"|1894&nbsp;
 |Оливер Вендел Холмс — американски писател
 |-
 |valign="top" align="right"|1904&nbsp;
 |Димитар Цанко — македонски преродбеник
 |-
 |valign="top" align="right"|1959&nbsp;
 |Марио Ланца — американски тенор и филмска ѕвезда.
 |-
 |valign="top" align="right"|1985&nbsp;
 |Христо Андонов Полјански — македонски историчар, ректор на Универзитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје.
|-
 |valign="top" align="right"|1997&nbsp;
 |Јанез Врховец — српски и југословенски глумец.
|-
 |valign="top" align="right"|2012&nbsp;
 |Мерсад Бербер — босански сликар.
 |-
 |valign="top" align="right"|2025&nbsp;
 |Халид Бешлиќ — босански фолк-пејач.
 |-
|}

7 октомври
7 октомври (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1576&nbsp;
 |Џон Марстон — англиски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1748&nbsp;
 |Карл XIII — крал на Шведска.
 |-
 |valign="top" align="right"|1885&nbsp;
 |Нилс Бор — дански теоретски физичар, основач на теоријата на структурата на атомот.
 |-
 |valign="top" align="right"|1910&nbsp;
 |Ѓорѓи Абаџиев — македонски писател, публицист и историчар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1914&nbsp;
 |Михајло Лалиќ — црногорски, српски и југословенски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1932&nbsp;
 |Стеван Хорват — српски и југословенски борач во грчко-римски стил.
 |-
 |valign="top" align="right"|1951&nbsp;
 |Џон Кугар Меленкамп — американски рок-музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1952&nbsp;
 |Људмила Туришчева — советска гимнастичарка.
 |-
 |valign="top" align="right"|1957&nbsp;
 |Фарук Хаџибегиќ — босански и југословенски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1960&nbsp;
 |Виктор Лазло — белгиски пејач.
 |-
 |valign="top" align="right"|1966&nbsp;
 |Кул Кит — американски рапер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Тони Бракстон — американска пејачка. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1968&nbsp;
 |Том Јорк — англиски рок-музичар, член на групата „Рејдиохед“ (*Radiohead*).
 |-
 |valign="top" align="right"|1973&nbsp;
 |Дида — бразилски фудбалски голман.
 |-
 |valign="top" align="right"|1976&nbsp;
 |Сантјаго Солари — аргентински фудбалер и тренер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1984&nbsp;
 |Мауро Сантамброџо — италијански велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1987&nbsp;
 |Горка Изагире — шпански велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1988&nbsp;
 |Диего Коста — шпански фудбалер со бразилско потекло.
 |-
 |valign="top" align="right"|1993&nbsp;
 |Раде Круниќ — босанскохерцеговски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1995&nbsp;
 |Линдон Дајкс — шкотски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1995&nbsp;
 |Петар Стојановиќ — словенечки фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1996&nbsp;
 |Луис Капалди — шкотски поп-музичар.
|-
 |valign="top" align="right"|1996&nbsp;
 |Гуљелмо Викарио — италијански фудбалски голман.
 |-
 |valign="top" align="right"|1998&nbsp;
 |Трент Александер-Арнолд — англиски фудбалер.
|}

7 октомври
7 октомври (настани)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1492&nbsp;
 |Кристофер Колумбо ја одминува Флорида при промена на курсот.
 |-
 |valign="top" align="right"|1506&nbsp;
 |Папата Јулиј II и Франција ја окупираат Болоња.
 |-
 |valign="top" align="right"|1769&nbsp;
 |Англискиот истражувач Џејмс Кук го открива Нов Зеланд.
 |-
 |valign="top" align="right"|1840&nbsp;
 |Вилем II станува крал на Холандија.
 |-
 |valign="top" align="right"|1886&nbsp;
 |Шпанија го укинува ропството во Куба.
 |-
 |valign="top" align="right"|1931&nbsp;
 |Направена првата инфрацрвена фотографија во Рочестер, Њујорк.
 |-
 |valign="top" align="right"|1943&nbsp;
 |Кај кумановското селото Драгоманце кумановскиот партизански одред води битка против четниците. Загинале 9 четници, а 5 преминале во партизани.
 |-
 |valign="top" align="right"|1991&nbsp;
 |Европската Заедница ѝ става ултиматум на Југославија за 24 часа да ги прекине воените дејствија на ЈНА, заканувајќи се со економски санкции.
 |-
 |valign="top" align="right"|1993&nbsp;
 | Основана Агенцијата за трансформација на претпријатијата со општествен капитал.
 |-
|}

7 октомври
Никола Саркози

**Никола Саркози** (француски: Nicolas Sarkozy) (роден на 28 јануари во Париз, Франција) е поранешен претседател на Франција, во периодот од 2007 до 2012 година.
## Животопис

## Политичка кариера
Саркози бил избран на функцијата претседател по победата над кандидатката на француските социјалисти, Сеголен Ројал (*Ségolène Royal*) во вториот изборен круг. Пред да стане претседател, тој бил водач на десно-ориентираната Унија за популарно движење. Во периодот од мај 2002 до март 2004 година бил министер за внатрешни работи, а потоа од март 2004 до мај 2005 година бил министер за финансии, за повторно да биде назначен за министер за внатрешни работи од 2005 до 2007 година.

Во февруари 2016 година, Саркози бил на распит кај истражните судии поради обвинението за незаконско финансирање на својата претседателска кампања во 2012 година. Имено, според завршната сметка за изборната кампања, Саркози го надминал дозволениот износ на пари, одреден со француските закони.

## Наводи

Категорија:Француски политичари
Категорија:Претседатели на Франција
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Апсолвенти на Парискиот универзитет
Надморска височина

Поимот **надморска височина** се однесува на височината измерена над земјата односно алтитуда и односот на просечната височина на морето (морско ниво).

Кога се опишуваат географски објекти, како што се планина, топографски карти, висини кои се означени со изохипса, тие се опишуваат преку метричката мерка - метар.

Заради нестабилноста на височината на морето, заради плимата и осеката, не е возможно апсолутно да се определи височината на сите објекти на планетата. Затоа се користи некоја поблиска референтна точка чика висина е мерена во подолг временски период и е константна.

Категорија:Физичка географија
Категорија:Топографија
Категорија:Аеронаутика
8 октомври (починале)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1652&nbsp;
 |Џон Грејвс — англиски математичар.
|-
 |valign="top" align="right"|1754&nbsp;
 |Хенри Филдинг — англиски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1897&nbsp;
 |Алексеј Саврасов — руски уметник.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Ернесто Че Гевара — јужноамерикански комунистички револуционер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1970&nbsp;
 |Жан Жионо — француски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1992&nbsp;
 |Вили Брант — западногермански политичар, претседател на Социјалдемократската партија на Германија.
 |-
 |valign="top" align="right"|2004&nbsp;
 |Жак Дерида — француски филозоф.
 |-
 |valign="top" align="right"|2024&nbsp;
 |Михаил Ренџов — македонски поет.
 |-
 |valign="top" align="right"|2025&nbsp;
 |Здравко Шотра — спрски и југословенски режисер.
 |-
|}

8 октомври
8 октомври (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1789&nbsp;
 |Џон Раглс — американски политичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1864&nbsp;
 |Бранислав Нушиќ — српски комедиограф, сатиричар и критичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1892&nbsp;
 |Марина Цветаева — руска и советска поетеса.
 |-
 |valign="top" align="right"|1917&nbsp;
 |Валтер Лорд — американски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1922&nbsp;
 |Нилс Лидолм — шведски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1928&nbsp;
 |Диди — бразилски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1939&nbsp;
 |Пол Хоган — австралиски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1949&nbsp;
 |Сигурни Вивер — американскаглумица.
 |-
 |valign="top" align="right"|1965&nbsp;
 |Мат Бјонди — американски пливач.
 |-
 |valign="top" align="right"|1965&nbsp;
 |Питер Грин — американски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1968&nbsp;
 |Звонимир Бобан — хрватски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1970&nbsp;
 |Мет Дејмон — американски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1978&nbsp;
 |Дарко Станиќ — српски ракометар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1980&nbsp;
 |Роберт Вречер — словенечки велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1980&nbsp;
 |Ник Канон — американски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1985&nbsp;
 |Бруно Марс — американски пејач.
 |-
 |valign="top" align="right"|1993&nbsp;
 |Габриње Мугуруса — шпанско-венецуелска тенисерка. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1993&nbsp;
 |Барбара Палвин — унгарски модел.
 |-
 |valign="top" align="right"|1997&nbsp;
 |Бен Вајт — англиски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1999&nbsp;
 |Ѓорѓе Петровиќ — српски фудбалски голман.
 |-
|}

8 октомври
8 октомври (настани)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|451&nbsp;
 |Во Калцедонија започнал Четвртиот вселенски собор.
 |-
 |valign="top" align="right"|1600&nbsp;
 |Сан Марино го усвоил привиот пишан устав во историјата со што станал првата уставна република. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1793&nbsp;
 |Во Париз за јавноста бил отворен музејот „Лувр“ кој дотогаш бил кралски дворец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1893&nbsp;
 |Вилхелм Конрад Рентген ги открил таканаречените рендгенски зраци.
 |-
 |valign="top" align="right"|1942&nbsp;
 |Втора светска војна: Почнало големото истоварување на сојузничките трупи во Африка. Главен командант на операцијата бил генералот Двајт Ајзенхауер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1944&nbsp;
 |На Скопска Црна Гора, Шеснаесеттата македонска НО бригада по тридневни борби ги одби нападите на балистичките сили од правецот на село Орман - село Бразда, кои се обидуваа да ја заземат комуникацијата Скопје - Качаник и да го овозможат сообраќајот на германските сили.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Во Боливија е убиен Ернесто Че Гевара. Тој со Фидел Кастро учествуваше во Кубанската револуција и стана симбол на современ револуционер меѓу младите на Европа и на двете Америки.
 |-
 |valign="top" align="right"|1979&nbsp;
 | Основана Галеријата на икони во Прилеп — една од најзначајните збирки на духовна уметност во Македонија.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1991&nbsp;
 |Собранието на Хрватска донело одлука за раскинување на државно-правните врски со СФРЈ со која Хрватска станала независна држава. Ден на независноста на Хрватска.  
 |-
 |valign="top" align="right"|1995&nbsp;
 |Руската врховна воена команда најави дека ќе ги насочи своите јадрени ракети кон Полска и Чешка доколку овие две земји му се приклучат на НАТО.
 |-
 |valign="top" align="right"|2005&nbsp;
 |Катастрофален замјотрес во Кашмир, Пакистан. Официјално загинале 87.350 лица, но според некои проценки, бројот на жртвите може да е поголем од 100.000.
 |-
|}

8 октомври
Бела боја

**Белата боја** е основна неутрална боја, еквивалентна на белата сончева светлина и затоа од човекот се распознава претежно во светлината.

Една од двете основни неутрални бои во уметноста е белата. Од белата боја се произведуваат множество други бои, при што со смешувањето му со основните има способмост да ги осветлува. Доколку биде смешена со другата неутрална боја - црната ќе се образува друга неутрална вторична боја - сивата.

Белата боја настанува при мешање на црвената, сината и зелената боја.

Белата боја во нашето општество најчесто асоцира на веселба, свадба, невиност. За разлика од нас, кај Кинезите, на пример, белата боја ја претставува тагата, жалот и слично.

Категорија:Бои
Категорија:Нијанси на белата боја
Категорија:Нијанси на сивата боја
Хенриев закон

Во хемијата, **Хенриев закон** е еден од законите за гасови, формулиран од Вилијам Хенри. Гласи вака:

:*Ако гасот не стапува во хемиска реакција со растворувачот, тогаш неговата концентрација во растворот при константна температура е правопропорционален.*

: \ e^{p\,} = e^{kc\,}

каде што:
:p\, делумен притисок на гасот врз растворот
:c\, концентрацијата концентрат на гасот во растворот
:k\, Хенриева константа, којашто има единици како L·atm/mol, atm/(дел од мол) или Pa·m3/mol.

Преку логаритмот на формулата, се добива една порационална формула:

: p = kc \,

Категорија:Хемиски закони
Категорија:Физичка хемија
Композитор

**Композитор** е личност која пишува музика. Терминот се однесува на некој кој пишува нотен текст врз основа на кој се изведува музика. Ова е и основната разлика помеѓу композитор и музичар.
[мини|Класичен композитор [Волфганг Амадеус Моцарт]]
Нивото на разлика помеѓу композиторите и музичарите исто така зависи од одредени параметри. На пример за време на класичниот музички период во Европа, функцијата на композитор и музичар не се разликувала драматично. Со текот на времето пишаните нотации на композиторите почнале да стануваат строго правило од кое музичарите не смееле да прават варијации.


Категорија:Музичка композиција
Англиски хоноративи

Во **[[англискиот јазик]]**, **[[хоноратив]]от** (*honorific*) е нешто кое се придодава на име, но не се користи на друго место. Примери: *Mr*, *Sir*, *Mrs*, *Dr*, *Master*. Ова не е исто што и титула или функција (позиција) која може да се јави без името на лицето, на пр. *the President*, *the Earl*, и се поврзува со конкретна улога некаде, на пр. *the US President*, *Financial Director*, *Earl of Rothesay*.

Постојат и многу хоноративни формки кои денес се користат само во класичниот говор, книжевноста, пиесите и некои специјални ситуации. Овие се *Your highness*, често кон член на кралско семејство. *Milord* и *milady* за обраќање кон лорд и неговата сопруга. *Your honour* сѐ уште се користи, иако во посебни случаи (во САД, за судии и градоначалници на големи градови).

## Употреба
* Mr.: mister - за мажи
* Mrs.: ( или ) - за жени, мажени и оние кои немааат звање, па тогаш ова се подразбира.
* Miss: miss - немажена жена.
* Ms.: ( или ) за жена без индикација на брачната состојба.

## Поврзано
* Звање
## Наводи

Категорија:Звања
Звања
Јагуар Марк IX

**Јагуар Марк IX** (англиски: *Jaguar Mark IX*) е голема лимузина од Јагуар, произведувана помеѓу 1959 и 1961. Го заменил претходниот Марк VIII, и не се разликувал по надворешен изглед. Овој пак, бил заменет од многу поголемиот Марк X.

Внатрешно, 3,8 L DOHC 6-цилиндричен праволиниски мотор го заменил претходниот 3,4 L мотор. Диск-кочниците на сите четири тркала и серво воланот сега биле стандардна опрема.

Во трите години биле произведени вкупно 10.005 примерока.

Моќта на возилото и неговите добри кочници за возило од тоа време, заедно со импресивниот изглед значи дека ова возило често се користи во класични кружни трки.

Овој автомобил е истакнат во филмот *[[Вертиго (филм)|Вертиго]]* од Алфред Хичкок.

## Наводи

* 

## Галерија

Image:Jaguar Mark IX - front.jpg|Предница
Image:Jaguar Mark IX - left.jpg|Страна
Image:Jaguar Mark IX rear.jpg|Задница


Марк X
Категорија:Англиски автомобили
Александар Матковски

**Александар Матковски** (влашки: *Leko Matku, Леко Матку*; ,  - , ) — македонски историчар и прв доктор на историски науки од Македонија и прв ориенталист. Автор на познатото хералдичко дело „''Грбовите на Македонија''“.

## Живот

Подолго време (до 1936 година), тој живеел во Гостивар, а потоа се преселил во Скопје. Како член на КПЈ и учесник во НОБ (од 1941 година), бил уапсен на 2 јуни 1942 година, и како малолетник бил осуден на 10 години строг затвор, а казната ја издржувал во Скопје, Варна и Идризово (Скопско, до 29.VII.1944). По бегството од затворот, тој се вклучил во Петтата македонска НО бригада на НОВ и ПОМ. Во затворските денови напишал многу песни на македонски јазик, зачувани во архивот на МАНУ, дел од нив и објавени по ослободувањето. Завршил Учителска школа 1947 година во Скопје. Во 1949 година, тој ја завршил Вишата педагошка школа во Белград. Тој дипломирал по смерот Историја на Филозофски факултет во Скопје, во 1951 година. Во 1957 година, тој ја одбранил докторската дисертација на тема „*Ѓурчин Кокалески (1775-1863)*“ во Загрепскиот универзитет. Дополнително, во 1961 година, тој го завршил смерот Ориентална филологија на Филолошкиот факултет во Белград. Тој бил добитник на повеќе награди и признанија. Тој станал член на МАНУ во 1985 година.

## Објавени дела
мини|лево|Грб на Македонија од почетокот на XVI век од грбовник од книгата на Матковски

* „Ѓурчин Кокалески (1775-1865), прилог кон прашањето за создавање на селска, сточарска трговска буржоазија во Македонија“, Скопје 1957
* „Хроника на земјотресот во Скопје“, Скопје 1964
* „Грбовите на Македонија“, Скопје 1970
* „Уште една Мариовска буна (1688/89&nbsp;г.)“, Скопје, 1970
* „Диетот-Крвнината“, Скопје 1973
* „Крепосништвото во Македонија“, Скопје 1978
* „Историја на Евреите во Македонија“, Скопје 1982
* „Отпорот во Македонија“, Скопје 1983
* „Македонскиот полк во Украина“, Скопје 1983

## Надворешни врски
* Документарец за Александар Матковски

## Наводи

Категорија:Луѓе од Крушево
Категорија:Македонски Власи
Категорија:Македонски писатели
Категорија:Македонски историчари
Категорија:Македонски ориенталисти
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Македонски академици
Категорија:Македонски хералдичари
Категорија:Југословенски Власи
Категорија:Југословенски писатели
Категорија:Југословенски историчари
Категорија:Југословенски ориенталисти
Категорија:Југословенски партизани
Категорија:Југословенски академици
Категорија:Југословенски хералдичари
Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје
Категорија:Доктори на Загрепскиот универзитет
Категорија:Академици на МАНУ
Категорија:Притвореници и затвореници во Бугарија
Категорија:Бугарски притвореници и затвореници
Сахара

мини|десно|250|Сахара

**Сахара** е пустина во северна Африка, која се простира на површина од околу 9.000.000 км2, со што е најголемата сува пустина во светот. Од плоштината на африканскиот континент зазема една третина. Нејзината големина е приближно 50 пати поголема од плоштината на САД. Името Сахара, според арапскиот изговор значи пустина(**арап. صحراء арапски изговор**), и се смета дека постои најмалку 3.500 години таква каква што е моментално денес.

Сахара е најголемата пустина во светот, и е распространета на териториите на Мавританија, Мароко, Алжир, Тунис, Либија, Египет, Судан, Чад, Нигер и Мали.

Најголем град кој е расположен на пустината Сахара е главниот град на Мавританија- Нуакшот.Пустината Сахара е едно од најсувите и најтоплите места во светот. Температурите достигнуваат и до 56 степени на сенка, а средното количество на врнежи е помалку од 7 см дожд, при што во највлажните реони може да падне дожд дури двапати неделно и потоа со години да нема ниту капка.

Многу малку животни успеваат да се справат со климата и да живеат во пустината. Такви се на пример газелата, антилопата, чакалите. Многу мал дел од Сахара зазима плодородни оази- само околу 200 000 кв. Км.

Како транспорт се користат се камилите. Најмногу се одгледуваат урми, пченка и слично.
Настанувањето на Сахара е дел од процес, којшто се предвидува дека започнал пред 8000 години кога почвата во овој регион била сѐ уште плодна. Некои од плодните региони денес се напојуват од понорници и водни базени.

Според проучувањето на сателитски снимки, направени на Сахара, некои доаѓаат до извод дека пустината постојано се зголемува или намалува. Во почетокот на 80 години јужниот крај на Сахара достигнал дури до Сахел. Но во средината на 80-те овој регион веќе бил покриен со зеленило. Во последно време, постојано се прават напори за да се застане со ширењето на пустината.

## Сахара како тема во уметноста и во популарната култура
Сахара се јавува како тема во уметноста и во популарната култура. Во тој поглед можат да се наведат бројни примери на книжевни и музички дела посветени на Сахара, како:
* „Патник низ Сахара“ (*Putnik kroz Saharu*) - песна на Десанка Максимовиќ.
* „Сахара“ (*Sahara*) - американски филм од 2005 година.
* „Чај во Сахара“ (*Tea in the Sahara*) - песна на британската рок-група „Полис“ (*Police*) од 1983 година.

## Наводи


Категорија:Пустини
Категорија:Пустини во Африка
Категорија:Географија на Африка
Грбовите на Македонија (книга)

„**Грбовите на Македонија**“ — монографија за македонското грбословие од историчарот Александар Матковски, првично издадена во Скопје во 1970 година.

Во делото, кое брои 219 страници, се претставени сите историски податоци за грбови на Македонија, од илирските грбовници, почнувајќи од 16 век, па до денес. Матковски ја подготвувал книгата 2 години, а од неговото истражување произлегле и неколку научни статии.  

Ова дело на Матковски е земено предвид при полемиката за создавање на нов македонски грб со прогласувањето на независноста. Имено, делото е користено како аргумент, бидејќи тоа укажува дека најпригоден симбол за независна Македонија е златно-жолт исправен лав на црвена позадина. Лавот како симбол поврзан со Македонија датира од многу одамна, а за првпат како грб поврзан со Македонија е како грб на Александар Македонски од каде преоѓа во Илирските грбовници со грбовникот на Корениќ-Неориќ од 1595 година. 

Книгата  фототипно била издадена во 1990 година, со што го зголемила интересот за хералдиката во Македонија.

Бидејќи немало политички концензус за ова прашање, обидот да се промени грбот на Македонија од социјалистичкиот грб на НРМ односно СРМ, во (историскиот) жолт лав на црвена позадина пропаднал. Само петокраката е отстранета од Грбот на Македонија во 2009.
 
### Извадок од делото на Матковски
Говорејќи за грбовникот на Корениќ-Неориќ, тој ќе напише:

 „Во грбовникот прво се дадени 11 земски грбови, т.е. „belezi zemalja svetih plemena“, а потоа 140 семејни грбови на разни „војводи, жупани, кнезови, катунари, витези, властелини“ и други. Меѓу земските грбови се наоѓа и македонскиот, на стр. VI. Под грбот пишува „Macedoniae“, а над него со лоша кирилица пишува: „цимери македонске земле“ т.е. „грб на македонската земја“. Амблемот е жолт, исправен лав на црвено поле. Над главата на лавот има мала круна. Над штитот има голема круна. Штитот е германски.“

## Наводи

Категорија:Хералдика
Категорија:Грбови
Категорија:Грбови на Македонија
Мир

**Мир** е состојба кога на некоја територија не се води војна. Повеќето војни резултираат со некаков мир, најчесто неповолен за поразените (како на пр. Версајскиот мировен договор). Сепак, постојат и војни кои завршиле со тотално уништување на поразениот (пр. војната меѓу Рим и Картагина)
мини|Симбол на мирот

## Поим и историски развој
Мирот можеме да го повреземе со спокој, хармонија, без конфликти, толеранција, дијлог. Мирот е спротивно од конфликт. Постојат многу теории и дефиниции за мирот. Според некои, мирот претставува слобода без препреки, спокој, хармонија, несебичен чин на љубовта. Според други, мирот е внатрешно задовлство ведрина, а за трети, состојба без насилства и зла. Во најширока смисла на зборот, мирот е состојба на хармонија, без никакви конфликти не само помеѓу луѓето, туку и помеѓу и природата.

Уште Старите Римјани се обидувале да го определат мирот. За нив мирот претставувал состојба без војни. Во седумдесеттите години од XX век, се појавила хипи-културата, за која „Мир во светот“ претставува една од главните пароли, најчесто употребувана против американскиот режим во однос на војната во Виетнам.

## Мерење на мирот
Според глобалниот индекс за мирот што го објавува Институтот за економија и мир, во 2016 година најдобро рангирани земји според мирот биле: Исланд, Данска, Австрија, Нов Зеланд, Португалија, Чешка, Швајцарија, Канада, Јапонија и Словенија. Во поглед на мирот и безбедноста, Хрватска била сместена на 26. место во светот, Бугарија го зазела 29. место, Србија 48. место, Албанија се наоѓала на 54. место, Косово на 77. место, а Македонија дури на 94. место.

## Мирот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Песна за мирот“ — песна на македонската поетеса Христина Аслимоска од 2003 година.
* „Свеченоста на мирот“ — драма на германскиот писател Герхарт Хауптман.
* „Мир низ вандализам“ (англиски: *Peace Thru Vandalism*) — музички албум на американската панк-рок група Вандалс (*The Vandals*) од 1982 година.
* „Мир“ (англиски: *Peace*) — композиција на американскиот џез-музичар Орнет Коулмен (*Ornette Coleman*) од 1959 година.
* „Мир — Почеток“ (англиски: *Peace - A Beginning*) — песна на британската рок-група King Crimson од 1970 година.
* „Мир — Крај“ (англиски: *Peace - An End*) — песна на King Crimson од 1970 година.
* „Психоделична мировна ламба“ (англиски: *Psychedelic Peace Lamp*) — песна на австралиската поп-рок група *Mental As Anything* од 1981 година.
* „Мир“ (англиски: *Peace*) — песна на американската хип-хоп Рутс (*The Roots*) од 1993 година.

## Наводи


Категорија:Општество
Категорија:Социологија
Категорија:Општествени поими
9 октомври (починале)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1047&nbsp;
 |Климент II — римски папа.
 |-
 |valign="top" align="right"|1569&nbsp;
 |Владимир Андреевич — руски кнез
 |-
 |valign="top" align="right"|1841&nbsp;
 |Карл Фридрих Шинкел — германски  архитект, урбанист и сликар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1924&nbsp;
 |Валериј Брјусов — руски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1934&nbsp;
 |Александар I — Крал на Југославија (убиен).
 |-
 |valign="top" align="right"|1956&nbsp;
 |Мари Доро — американска глумица.
|-
 |valign="top" align="right"|1999&nbsp;
 |Милт Џексон — американски џез-музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|2010&nbsp;
 |Морис Але — француски економист, добитник на Нобеловата награда.
 |-
 |valign="top" align="right"|2014&nbsp;
 |Борис Бузанчиќ — хрватски и југословенски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|2016&nbsp;
 |Анджеј Вајда — полски режисер.
|-
 |valign="top" align="right"|2016&nbsp;
 |Арон Прајор — американски боксер.
|}

јануари
10 октомври (починале)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|426&nbsp;
 |Атик — Цариградски патријарх.
 |-
 |valign="top" align="right"|1359&nbsp;
 |Хуго IV — крал на Кипар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1636&nbsp;
 |Питер Бројгел Помладиот — фламански сликар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1674&nbsp;
 |Томас Трахерн — англиски поет.
 |-
 |valign="top" align="right"|1837&nbsp;
 |Шарл Фурје — француски филозоф.
 |-
 |valign="top" align="right"|1930&nbsp;
 |Адолф Енглер — германски ботаничар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1973&nbsp;
 |Лудвиг фон Мизес — австриско-американски економист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1976&nbsp;
 |Силвана Арменулиќ — југословенска фолк-пејачка.
 |-
 |valign="top" align="right"|1983&nbsp;
 |Ралф Ричардсон — англиски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1985&nbsp;
 |Јул Бринер — американски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1985&nbsp;
 |Орсон Велс — американски глумец и режисер.
 |-
 |valign="top" align="right"|2004&nbsp;
 |Кристофер Рив — американски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|2014&nbsp;
 |Валери Карпов — руски и советски хокеар.
 |-
 |valign="top" align="right"|2025&nbsp;
 |Џон Лоџ — англиски рок-музичар, член на групата The Moody Blues.
 |-
|}

10 октомври
9 октомври (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1547&nbsp;
 |Мигел де Сервантес — шпански писател, автор на романот „Дон Кихот“.
 |-
 |valign="top" align="right"|1608&nbsp;
 |Џон Милтон — англиски поет.
 |-
 |valign="top" align="right"|1757&nbsp;
 |Шарл X — крал на Франција.
 |-
 |valign="top" align="right"|1893&nbsp;
 |Марио де Андраде — бразилски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1899&nbsp;
 |Хенри Сајмонс — американски економист. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1894&nbsp;
 |Владимир Мошин — проучувач на македонската средновековна уметност и култура.
 |-
 |valign="top" align="right"|1903&nbsp;
 |Карел Стекли — чехословачки режисер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1907&nbsp;
 |Жак Тати — француски филмски глумец и режисер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1920&nbsp;
 |Јусеф Латиф — американски џез-музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1921&nbsp;
 |Тадеуш Ружевич — полски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1938&nbsp;
 |Хајнц Фишер — австриски политичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1944&nbsp;
 |Абдулах Сидран — босански писател и сценарист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1944&nbsp;
 |Нона Хендрикс — американска поп-пејачка.
 |-
 |valign="top" align="right"|1948&nbsp;
 |Џексон Браун — американски музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1955&nbsp;
 |Стив Овет — британски атлетичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1958&nbsp;
 |Срѓан Шапер — српски и југословенски рок-музичар, член на групата Идоли.
 |-
 |valign="top" align="right"|1962&nbsp;
 |Хорхе Буручага — аргентински фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Георге Попеску — романски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1971&nbsp;
 |Евгениј Наместников — руски хокеар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1973&nbsp;
 |Тери Балсамо — американски гитарист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1990&nbsp;
 |Кевин Кампл — германско-словенечки фудбалер.
 |-
|}

9 октомври
10 октомври (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1813&nbsp;
 |Џузепе Верди — италијански композитор (п. 1901).
 |-
 |valign="top" align="right"|1892&nbsp;
 |Иво Андриќ — српски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1901&nbsp;
 |Алберто Џакомети — италијански вајар и сликар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1904&nbsp;
 |Сотир Ставридис — македонски хирург и уролог, прв асистент во Хируршката клиника во Скопје.
 |-
 |valign="top" align="right"|1913&nbsp;
 |Клод Симон — француски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1917&nbsp;
 |Телониус Монк — американски џез-музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1923&nbsp;
 |Николас Парсонс — англиски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1930&nbsp;
 |Харолд Пинтер — англиски драматург - добитник на Нобеловата награда за литература.
 |-
 |valign="top" align="right"|1946&nbsp;
 |Наото Кан — јапонски политичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1953&nbsp;
 |Бисерка Вишниќ — југословенска ракометарка.
 |-
 |valign="top" align="right"|1953&nbsp;
 |Миџ Јур — шкотски поп-музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1963&nbsp;
 |Драган Бјелогрлиќ — српски глумец. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1966&nbsp;
 |Тони Адамс — англиски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1969&nbsp;
 |Илија Зимбо — македонски музичар, прв флејтист во оркестарот на Македонската опера и балет.
 |-
 |valign="top" align="right"|1974&nbsp;
 |Хулио Круз — аргентински фудбалер. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1983&nbsp;
 |Никос Спиропулос — грчки фудбалер.
|-
 |valign="top" align="right"|1983&nbsp;
 |Џек Саворети — англиски поп-музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1985&nbsp;
 |Антонио Пједра — шпански велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1986&nbsp;
 |Пјер Ролан — француски велосипедист.
|-
 |valign="top" align="right"|1991&nbsp;
 |Џердан Шаќири — швајцарски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|2000&nbsp;
 |Феликс Енмеча — германски фудбалер.
|}

октомври
9 октомври (настани)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1000&nbsp;
 |Лејф Ериксон го основа Винланд и станува првиот Европеец во Северна Америка.
 |-
 |valign="top" align="right"|1595&nbsp;
 |Шпанската армија го зазема Камбраи.
 |-
 |valign="top" align="right"|1604&nbsp;
 |Супернова 1604, најскорешната супернова забележана во Млечниот Пат.
 |-
 |valign="top" align="right"|1876&nbsp;
 |Британскиот физичар, пронаоѓач на телефонот и учител на говорот на глувонемите Александар Греам Бел (1847-1922), кој подолго време живееше во САД, ја воспостави првата меѓународна телефонска врска меѓу Бостон и Кембриџ.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Во Собранието на СР Македонија, под претседателство на д-р Милан Бартош, е одржана седница на Матичната комисија за формирање на Македонската академија на науките и уметностите, на која е извршено конституирање на МАНУ.
 |-
 |valign="top" align="right"|1975&nbsp;
 |На советскиот физичар Андреј Сахаров му е доделена Нобеловата награда за мир поради неговите „бестрашни напори за мир во светот и правдата за сите во светот“, се вели во образложението на Норвешкиот комитет за Нобеловата награда.
 |-
 |valign="top" align="right"|1995&nbsp;
 |Собранието на Република Македонија ја ратификува Привремената согласност меѓу Македонија и Грција.
 |-
|}

9 октомври
10 октомври (настани)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1582&nbsp;
 |Поради воведувањето на грегоријанскиот календар во оваа година, овој ден не постоел во Италија, Полска, Португалија и Шпанија.
 |-
 |valign="top" align="right"|1631&nbsp;
 |Саконската војска ја зазема Прага.
 |-
 |valign="top" align="right"|1889&nbsp;
 |Формиран колеџот Бернард.
 |-
 |valign="top" align="right"|1944&nbsp;
 |Во селото Жегљане, Кумановско, е формирана Кумановската дивизија, во чиј состав влегле XVI, XVII и XVIII македонска НО бригада. Имаше околу 5.500 борци. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1946&nbsp;
 |Во Скопје, во црквата „Св. Спас“, со сите државни почести и пред повеќе илјади граѓани од цела Македонија, беа положени моштите на истакнатиот македонски револуционер и идеолог Гоце Делчев, кои два дена порано македонската делегација ги донесе од Софија.
 |-
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Во Скопје, на свечената седница на Собранието на СР Македонија, е извршено свечено отворање на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ).
 |-
 |valign="top" align="right"|1991&nbsp;
 |Предадено е во употреба студиото на ТВ Прилеп.
 |-
 |valign="top" align="right"|1993&nbsp;
 |Андреас Папандреу победи на претседателските избори во Грција.
 |-
|}

10 октомври
Георги Караискаки

**Георги Караискаки**, е роден во 1832 година во град Едрене , Турција. По народност грк. Учествувал во ослободителните борби на балканските народи против Турците како обичен четник и војвода. За време на Српско-турската војна 1876 година бил доброволец во четата на бугарскиот војвода Панајот Хитов, која се борела на страна на Србија. Во Руско-турската војна (1877-1878) учествувал во редовите на бугарското ополчение. Се одличил со голема храброст во борбите кај градот Стара Загора, врвот Шипка и селото Шејново, како и во реонот на Хасково. За ова е награден со медал. Како војвода учествува и во Кресненското востание 1878-1879. Во втората фаза на востанието од декември 1878 година, била создадена *Привремена воена управа на Македонија* со Воен совет,во кој влегувал и Георги Караискаки. Според списоците со бројната состојба на востаниците со четите во зимата 1878/79 година, во четата на Караискаки имало 73 души. Пролетта на 1879 година заедно со четите на војводите Стефо, Павле и Каракоста, со заеден состав од околу 300 луѓе дејствувал во Битолско. Нешто подоцна раководството на востанието го упатило кон Олимп, каде што требало до се поврзе со грчки чети во Тесалија, месни и дојдени од Грција. Јуни 1879 година во Костур биле уапсени 4 лица, кои се враќале од Бугарија, а еден од нив носел писмо за Георги Караискаки, што им го покажал на турските власти широкиот фронт на борбата. Некое време дејствувал во Тесалија со грчките војводи Катарагија, Опако Никола, Георгие Загора и други. По востанието живее во Бугарија, каде и умира.

Караискаќи, Георги
Караискаќи, Георги
Категорија:Учесници во Македонското востание
Ї (кирилица)

**Ї**  (кирилица: ; глаголица: 10px)  e буква во украинската и русинската азбука. Го означува звукот /ji/.

* Її [Јији] - нејзино
* Україна [Украјина] - Украина
* Країна [Крајина] - Држава

Во почетокот на 20 век, се користела за силно палатизирање на претходната согласка.

* Хлїб (совр. Хліб) [Хлиб] - Леб
* Дїд (совр. Дід) [Дид] - Дедо
* Цїлий (совр. Цілий) [Цилиј] - Цел

Категорија:Украинска азбука
Закарпатска Област

**Закарпатска Област**Закарпатська область
250px|Карта на Украина, Закарпатската област е означена со црвено

**Мапа** 
**Админ. центар**:Ужгород
**Основање**:1946
**Службени јазици**:украински
**Површина**:12777 км²	
**Население**:1,254,614.
**Број на реони**:13
**Регистерска ознака**:АО
**Обласен управител**:Виктор Микита
**Информации**



**Закарпатска Област** (украински: Закарпатська область; словачки: Podkarpatská Rus, унгарски: Kárpátalja.) е една од 24-те области во Украина. Се наоѓа во најзападниот дел дел на земјата. Taa е дел од историската област За(д)карпатија. Се граничи со Лавовската и Ивано-франковската Област. На запад, Закарпатска област граничи со Словачка и Унгарија, на север со Полска и на југ со Романија, и опфаќа површина од 12&nbsp;777&nbsp;км2. Во областа има 579 села и 11 градови.

## Историја

thumb|лево|200п|Границата меѓу Закарпатската и Ивано-Франковската Област

* IX в. — 1918 година Закарпатја е дел на Австрија, а потоа на Австроунгарија
* Автономија во Чехословачка 1919 — 1939
* Под окупацијата на Унгарија 1939 — 1944
* Закарпатска Украина (1944 — 1945)
* Од 1945 година под името „Закарпатска Област“ областа е дел на Украинската ССР.
* Од 1991 година областа е дел на независна Украина.

## Демографија

Според пописот на населението во 2001 година во Закарпатска Област живеат Украинци (80,5 %), Унгарци (12,1 %), Романци (2,6 %), Руси (2,5 %), Роми (1,1 %), Словаци (0,5 %), Германци (0,3 %), Русини (0,8 %).
## Наводи

## Надворешни врски

* Службена страница 

Категорија:Области во Украина

Категорија:Држави и територии настанати во 1946 година
Ивано-франковска Област

мини|Манијавски водопад
**Ивано-франковската Област** (украински: Івано-Франківська область) е една од 24-те области на Украина. Се наоѓа во западниот дел дел на земјата. Taa граничи со Закарпатската, Лавовската, Черновечката и Тернополската Област. На југ, Ивано-франковската Област граничи со Романија. Опфаќа површина од 13&nbsp;928 км2. Во областа има 745 села и 15 градови.

* 1939 — 1962 се нарекувала Станиславска Област, бидејќи главниот град на областа, Ивано-Франковск, се нарекувал Станислав.

## Историја

* 1792 - 1918 година е дел на Австрија, а потоа на Австроунгарија.
* Западно Украинска Народна Република 1918 — 1921
* „Станиславске војеводство“ е дел на Полска 1921 — 1939
* Советскиот Сојуз го анектира војеводството (1939),
* Од 1939 година, под името „Станиславска Област“ областа е дел на Украинската ССР.
* Во 1962, името на областа било променето во „Ивано-франковска Област“
* Од 1991 година, областа е дел на независна Украина.
## Наводи

## Надворешни Врски
* Службена страница 

Категорија:Области во Украина

Категорија:Држави и територии настанати во 1939 година
Кабелски оператор

**Кабловски оператор** или скратено KDS (Кабелски Дистрибутивен Систем) е обезбедувач на телевизиски, радио, интернет и телефон преку еден коаксијален кабел.
Телевизиските и радио програми се одбрани од страна на кабелскиот оператор кои се примаат со сателитски и UHF/VHF антени кои преку коаксијалниот радиочестотен кабел се дистрибуираат до крајните корисници

Категорија:Општење
Категорија:Кабелска телевизија
Функционална автономија

Гордон Олпорт е еден од првите истражувачи кој прави разлика помеѓу мотив и нагон. Сметал дека нагонот кој е формиран како реакција на мотивот може да го надрасне мотивот како причина. Тогаш, нагонот е автономен и различен од мотивот. Олпорт дава пример на човек кој сака да биде совршен во она што го работи. Причината може да биде чувство на инфериорност врежана во детството но неговата работливост и мотивот кој потоа се стекнува е потреба да се надмине себеси во избраната професија.

Категорија:Психологија