Дејна Скот

**Дејна Стјуарт Скот** (роден на 11 октомври 1932 година) — американски логичар кој е емеритус професор по компјутерски науки, филозофија и математичка логика на Универзитетот Хилман на Универзитетот Карнеги Мелон. Тој сега е во пензија и живее во Беркли, Калифорнија. Тој и Мајкл О.Рабин ја освоиле Тјуринговата награда во 1976 година за нивната работа на теоријата на автомати, додека неговата соработка со Кристофер Стрејчи во 1970-тите ги поставило темелите на современите пристапи кон семантиката на програмските јазици.Тој, исто така, работел на модална логика, топологија и теорија на категории.

## Рана кариера
Дипломирал математика на Универзитетот во Калифорнија, Беркли, во 1954 година. Докторската теза ја напишал на тема *Конвергентни низи од комплетни теории* под менторство на Алонзо Черч додека бил на Принстон, а ја одбранил во 1958 година. Соломон Феферман (2005) напишал за овој период:

По завршувањето на докторските студии, тој се преселил на Универзитетот во Чикаго, каде што работел како инструктор до 1960 година. Во 1959 година, тој објавил заеднички труд со Мајкл О.Рабин, колега од Принстон, насловено *„Конечни автомати и нивниот проблем на одлучување* “(Скот и Рабин 1959), кој ја вовел идејата за недетерминистички машини во теоријата на автомати. Оваа работа довела до заедничко освојување на Тјуринговата награда, за воведување на овој фундаментален концепт на теоријата на компјутерска сложеност.

## Универзитет во Калифорнија, Беркли, 1960–1963
Скот се вработил како доцент по математика на Универзитетот во Калифорнија, Беркли, и се занимавал со класични прашања во математичката логика, особено теоријата на множествата и теоријата на тарски модели. Тој докажал дека аксиомата на конструктивност е некомпатибилна со постоењето на мерлив кардинал, резултат кој се смета *за клучен* во еволуцијата на теоријата на множествата. 

Во овој период тој почнал да надгледува докторанти, како што се Џејмс Халперн (*Прилози кон проучувањето на независноста на аксиомата на избор*) и Едгар Лопез-Ескобар (*Бесконечно долги формули со степени на преброиви квантификатори*).

### Модална и временска логика
Скот, исто така, започнал да работи на модална логика во овој период, започнувајќи соработка со Џон Лемон, кој се преселил во Клермонт, Калифорнија, во 1963 година. Скот бил особено заинтересиран за пристапот на Артур Прајор кон логиката на времето и врската со третманот на времето во семантиката на природниот јазик, и започнал да соработува со Ричард Монтагју (Коупленд 2004), кого го познавал уште од неговите денови како студент на Беркли. Подоцна, Скот и Монтагју независно откриле важна генерализација на Крипкевата семантика за модална и логика на времето,наречена Скот-Монтагју семантика (Скот 1970).

Џон Лемон и Скот започнале да работат на учебник за модална логика, кој бил прекинат со смртта на Лемон во 1966 година. Скот ја дистрибуирал нецелосната монографија меѓу колегите, воведувајќи голем број важни техники во семантиката на теоријата на модели, најважно претставувајќи го усовршувањето на *канонскиот модел* што стана стандард, и воведувајќи ја техниката на конструирање модели преку *филтрирање*, кои се основни концепти во модерната Крипкеова семантика (Блекбурн, де Ријке и Венема, 2001). Скот на крајот го објавил делото како *Вовед во модалната логика* (Лемон и Скот, 1977).

## Стенфорд, Амстердам и Принстон, 1963–1972
По почетното набљудување на Роберт Соловеј, Скот го формулирал концептот на модел со булова вредност, како што Соловеј и Петр Вопенка направиле истото во исто време. Во 1967 година, Скот објавил труд, *„Доказ за независноста на хипотезата за континуум“*, во кој користел модели со булова вредност за да обезбеди алтернативна анализа на независноста на хипотезата за континуум од онаа што ја дал Пол Коен. Оваа работа довела до доделување на наградата „Лерој П.Стил“ во 1972 година.

## Универзитет во Оксфорд, 1972–1981
Скот ја презел функцијата професор по математичка логика на Филозофскиот факултет на Универзитетот во Оксфорд во 1972 година. Тој бил член на колеџот Мертон додека бил во Оксфорд, а сега е почесен член на колеџот.

### Семантика на програмските јазици
Во овој период Скот работел со Кристофер Стрејчи, а двајцата успеале, и покрај административните притисоци, да се работи на обезбедување математичка основа за семантиката на програмските јазици, работата по која Скот е најпознат. Заедно, нивната работа го претставува пристапот на Скот-Стречи кон денотационата семантика, важен и клучен придонес во теоретската компјутерска наука. Еден од придонесите на Скот е неговата формулација на теоријата на домени, дозволувајќи им на програмите што вклучуваат рекурзивни функции и конструкции за контрола на јамки да добијат денотациона семантика. Дополнително, тој обезбедил основа за разбирање на инфинитарните и континуираните информации преку теоријата на домени и неговата теорија на информациски системи.

Скотовата работа од овој период довела до доделување на:

* Харолдпендерова награда во 1990 година за неговата *примена на концепти од логиката и алгебрата во развојот на математичката семантика на програмските јазици*;
* Ролфшолкова награда за логика и филозофија од Кралската академија на науките (Шведска) во 1997 година за *неговите концептуално ориентирани логички дела, особено создавањето на теоријата на домени, што овозможи проширување на семантичката парадигма на Тарски на програмските јазици, како и конструирање модели на комбинаторната логика на Кари и калкулусот на ламбда конверзија на Черч*; 
* Болцановата награда за заслуги во математичките науки за 2001 година од Чешката академија на науките; и
* Наградата ЕЗТКН во 2007 година за неговиот придонес во теоретската информатика.

## Универзитет Карнеги Мелон, 1981–2003
На Универзитетот Карнеги Мелон, Скот ја предложил теоријата на еквилошки простори како наследничка теорија на теоријата на домени; меѓу нејзините многубројни предности, категоријата на еквилошки простори е картезијанска затворена категорија, додека категоријата на домени не е. Во 1994 година, тој бил примен за член на Здружението за компјутерска машинерија. Во 2012 година станал член на Американското математичко друштво.

## Библиографија

* Со Мајкл О. Рабин, 1959. *Конечни автомати и нивниот проблем со одлучување* .   
* 1967. *Доказ за независноста на хипотезата за континуум* . Теорија на математички системи 1:89–111.
* 1970. „Совети за модалната логика“. Во *Филозофски проблеми во логиката*, уредник К. Ламберт, страници 143–173.
* Со Џон Лемон, 1977. *Вовед во модалната логика* . Оксфорд: Блеквел

## Литература

* Блекбурн, де Ријке и Венема (2001). ''Модална логика'' . Прес на Универзитетот Кембриџ .
* Џек Коупленд (2004). Артур Прајор . Во Стенфордската енциклопедија за филозофија .
* Анита Бурдман Феферман и Соломон Феферман (2004). ''Алфред Тарски: живот и логика'' . Издавачка куќа на Универзитетот Кембриџ, ,  .
* Соломон Феферман (2005). Влијанието на Тарски врз компјутерските науки . Зборник на трудови LICS'05. IEEE Press .
* Џозеф Е. Стој (1977). *Денотациона семантика: Скот-Стречиевиот пристап кон теоријата на програмските јазици* . MIT Press . ISBN&nbsp;

## Надворешни врски

* 
* *[https://web.archive.org/web/20041012130754/http://floc02.diku.dk/DOMAIN/ DOMAIN 2002 Workshop on Domain Theory]*  — held in honor of Scott's 70th birthday.
* 
* Dana Scott publications indexed by Microsoft Academic
* Dana Scott interviewed by Gordon Plotkin, as part of the Association for Computing Machinery series of interviews of Turing award winners: Part 1 (Nov 12, 2020) Part 2 (Dec 29, 2020) Part 3 (Jan 12, 2021) Part 4 (Feb 18, 2021)
* *[https://github.com/CMU-HoTT/scott/ Selected papers of Dana S. Scott]*
Категорија:Апсолвенти на Принстонскиот универзитет
Категорија:Добитници на Тјуринговата награда
Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1932 година
Категорија:Американски информатичари