Г8

**Група на Осумте** (**Г8**) — име на групата влади на осумте водечки индустријализирани земји. Таа претставува неформална група која иницира дискусии на определени теми, но не донесува официјални одлуки. Првично, групата била создадена од шесте водечки индустријализирани држави, а подоцна била проширена за уште два члена. Русија, која била поканета да се приклучи како последен член, била исклучена од групата на 24 март 2014 година, како последица на нејзината вмешаност во Кримската криза во Украина. Така групата сега е составена од седум држави и ќе продолжи да се состанува како Г7.

Групата била создадена во 1975 година на самитот одржан во Рамбује (*Rambouillet*), Франција, на кој присуствувале претставници на шест влади: Франција, Западна Германија, Италија, Јапонија, Обединетото Кралство  и Соединетите Американски Држави, под името **Група на Шесте** или **Г6**. Во 1976 година, Канада се приклучила на групата (со што се создала групата позната како **Г7**). Г7 е составена од седумте најбогати и најразвиени држави во светот (по националното нето богатство или по БДП) и останала активна дури и во периодот на Г8. Во 1997 година се приклучува и Русија (членка до 2014 година), со што се создава Г8. Иако Европската Унија е претставена во рамките на Г8, таа не може да биде домаќин или претседавач. На 40. самит на групата, Европската Унија по првпат била домаќин и претседавач на самитот.

„Г8“ може да се однесува на земјите-членки во целина или на годишниот самит на шефовите на влади и држави на Г8. Поранешниот назив Г6 сега најчесто се однесува на шесте најнаселени држави во рамките на Европската Унија. Министрите на Г8 исто така се состануваат во текот на годината, како министрите за финансии на Г7/Г8 (кои се сретнуваат четири пати годишно), министрите за надворешни работи или министрите за животна средина на Г8.

Севкупно, во 2012 година, земјите на Г8 образувале 50,1% од глобалниот номинален БДП во 2012 и 40,9% од глобалниот БДП (ПКМ). Секоја година, одговорноста за организирање на самитот на Г8 се менува низ земјите членки во следниот ред: Франција, САД, Велика Британија, Русија, Германија, Јапонија, Италија и Канада. Претседавачот на претседателството поставува дневен ред, го организира самитот таа година и одредува кои министерски состаноци ќе се одржат. Во последно време, Франција и Велика Британија изразуваат желба за проширување на групата со пет земји во развој, нарекувајќи го Плус Пет: Бразил (7. земја во светот по номинален БДП), Кина (2. земја во светот по БДП), Индија (10. земја во светот по БДП), Мексико и Јужна Африка. Овие земји учествувале како гости на состаноците кои понекогаш се наречени Г8+5.

Со растот на групата Г20 големи економии во углед, по самитот во Вашингтон во 2008 година, светските водачи од групата објавиле на нивниот самит во Питсбург на 25 септември 2009 година, дека групата ќе го замени Г8 како главен економски совет на богатите народи.

На 24 март 2014 година, првобитните земји на Г7 изгласале моментално суспендирање на Русија од организацијата како одговор на руското припојување на Крим; меѓутоа, било истакнато дека суспензија била привремена.

## Историја

[мини|240п|На 34. самит на Г8 во Тојако, формална фотографија за светските водачи — [Силвио Берлускони (Италија), Дмитриј Медведев (Русија), Ангела Меркел (Германија), Гордон Браун (Велика Британија), Јасуо Фукуда (Јапонија), Џорџ В. Буш (САД), Стивен Харпер (Канада), Никола Саркози (Франција), Жозе Мануел Барозо (ЕУ) — на 7 јули 2008 г.]]

Замислата за постоење на група составена од водечките индустријализирани земји во светот се појавила пред нафтените кризи во 1973 година. На 25 март 1973 година, американскиот министер за финансии Џорџ Шулц свикал неформален собир на министрите за финансии од Западна Германија (Хелмут Шмит), Франција (Валери Жискар д’Естен) и Британија (Ентони Барбер) пред претстојниот состанок во Вашингтон. Кога идејата му се допаднала на претседателот Никсон, кажал дека сепак ќе биде надвор од градот, но ја понудил да се искористи Белата куќа; состанокот подоцна бил одржан во библиотеката на приземјето. Врз основа на името на собар, оваа првобитна група на четворицата станала позната како „Библиотечна група“. Во средината на 1973 година, на состаноците на Светска банка и ММФ, Шулц предложил да се додаде Јапонија на првичните четири земји, а другите се согласиле. Неформален собир на високи финансиски функционери од САД, Велика Британија, Западна Германија, Јапонија и Франција станале познат како „Група на Петте“.

Наредната година била една од најдинамичните во повоената ера. Шефовите на влади или држави на десетте индустриски земји паѓале поради болест или скандали. Имало двапати избори во Велика Британија, тројца канцелари во Западна Германија, тројца претседатели во Франција, тројца премиери во Јапонија и Италија, двајца американски претседатели, а премиерот Трудо на Канада бил приморан на предвремени избори. Членовите на „Групата на Петте“, сите биле нови во работата, со исклучок на премиерот Трудо.

Во 1975 година, Шмит и Жискар Д'Естен биле нови шефови на влади и држави во нивните соодветни земји и бидејќи и обајцата говореле течно англиски, лесно можеле да се договараат со британскиот премиер Харолд Вилсон и американскиот претседател Џералд Форд. Така, кон крајот на пролетта, францускиот претседател ги поканил водачите од Западна Германија, Италија, Јапонија, Велика Британија и САД на самит во замокот Рамбује; шестемина водачи се согласиле да се одржува годишен состанок кој ќе се менува помеѓу земјите, со што се создала Групата на Шесте (Г6). Следната година, откако Вилсон не бил повеќе премиер на Британија, Шмит и Форд побарале да се повика и Канада и групата станала Група на Седумте (Г7). Европската Унија е претставена од Претседателот на Европската комисија и од водачот на земјата која го поседува претседателството на Европската Унија. Претседателот на Европската комисија учествувал на сите состаноци откако првпат бил поканет од Велика Британија во 1977 година, додека Претседателот на Советот исто така редовно присуствува на состаноците.

По самитот на Г7 во Неапол во 1994 година, руски функционери одржале одвоени состаноци со водачите на Г7 по состаноците на групата. Овој неформален аранжман бил наречен како Политичките 8 (П8) — или, вообичаено, Г7+1. На покана на премиерот на Велика Британија Тони Блер и претседателот на САД Бил Клинтон, претседателот Борис Јелцин бил отприн поканет како гостин набљудувач, а подоцна како целосен учесник. Било сметано дека ова е начин да се охрабри Јелцин со неговите капиталистички реформи. Русија службено ѝ се приклучила на групата во 1998 година, со што станале на Група на Осумте, или Г8.

### Храна

Главна грижа на Г8 од 2009 година било глобалното обезбедување на храна. На самитот во Лаквила во 2009 година, членовите на Г8 ветиле дека ќе обезбедат 20 млрд. долари за проблемот во следните три години. Оттогаш, само 22% од ветените фондови биле обезбедени.

На самитот во 2012 година, претседателот Барак Обама планирал да ги праша водачите на Г8 да ја прифатат политиката која ќе дозволи приватизирање на инвестициите во храна.

### Кримска криза и руската суспензија

На 2 март 2014 година, останатите членови на Г8, Европската Унија и Европската комисија го суспендирале планираниот состанок на Г8 во рускиот град Сочи и наместо тоа се сретнале како Г7 во Брисел, обвинувајќи ја Русија за вмешаност во Кримската криза. По суспензијата на самитот, на 18 март, францускиот министер за надворешни работи Лорен Фабиус тврдел дека Русија била суспендирана од Г8; меѓутоа, германската канцеларка Ангела Меркел и гласноговорникот на француското министерство за надворешни работи Ромен Надал објасниле дека Русија ќе остане член на Г8 и дека само состанокот ќе биде суспендиран.

Додека го посетувал Киев, Украина, на 22 март, канадскиот премиер Стивен Харпер изјавил дека го поддржува исфрлувањето на Русија од Г8 и дека очекува да се дискутира за можното исфрлање со другите водачи на Г7 на претстојниот состанок во Хаг. На 24 март, водачите на Г7 се сретнале во Хаг, без да биде присутна Русија и официјално изгласале суспендирање на членството на Русија од Г8. Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров претходно во истиот ден изјавил дека Г8 била неформална организација и дека членството е само избор за Русија.

## Структура и активности

[мини|240п|Водачите на Г8 на 18 јуни 2013 година, во Лох Ерн, [Северна Ирска, Обединетото Кралство]]

На Г8 намерно му недостасува административна структура како оние на меѓународните организации, како Обединетите нации или Светската банка. Групата нема статут, изјава за мисијата, формална организациска структура, постојан секретаријат или канцеларии за нејзините членки.

Претседателството на групата се менува секоја година помеѓу земјите членки, а секоја нов мандат започнува на 1 јануари во годината. Редоследот на ротацијата е следен: Франција, САД, Велика Британија, Русија, Германија, Јапонија, Италија и Канада. Државата која го има претседателството е одговорна за планирање и организирање низа состаноци на министерско ниво, како и самитот на шефовите на влади и држави. Претседателот на Европската комисија учествува подеднакво на сите настани на самитот.

Покрај годишните состаноци кои се посветени на економските прашања, Г8 организира и министерски форуми насоечни кон определени области, како: невработеноста, криминалот, енергијата, тероризмот итн. Исто така, повремено се формираат работни групи (*task forces*) за обезбедување информации за перењето пари. На министерските состаноци присуствуваат одговорните министри за различни области за да разговараат за заеднички или глобални проблеми. Темите се однесуваат за здравството, спроведувањето на правото, трудот, економскиот и општествениот развој, енергијата, животната среда, надворешните односи, правда и внатрешни работи, тероризмот и трговијата. Постојат и одделни средби познати како Г8+5, создадени за време на самитот во Шкотска во 2005 година, на кој присуствувале сите министри за финансии и за енергија на осумте членки плус петте држави во разој, кои се познати како Група на Петте — Бразил, Народна Република Кина, Индија, Мексико и Јужна Африка.

Во јуни 2005 година, министрите за правда и за внатрешни работи од земјите на Г8 се согласиле да започнат меѓународна база на податоци за педофили. Исто така се согласиле да ги координираат податоците за тероризмот, кои биле предмет на ограничувања од страна на законите за приватност и безбедност во поединечни земји.

### Глобална енергија

[мини|240п|Водачите на Г8 се советуваат во текот на самитот во 2009 година во [Лаквила (Абруцо, Италија).]]

На самитот во Хајлигендам во 2007 година, Г8 го прифатил предлогот од ЕУ за светска иницијатива за енергетска ефикасност. Се согласиле да се истражува, заедно со Меѓународната енергетска агенција, најефективниот начин за промовирање на енергетската ефикасност на меѓународно ниво. Една година подоцна, на 8 јуни 2008 година, Г8 заедно со Кина, Индија, Јужна Кореја и Европската комисија го основале Меѓународното партнерство за соработка за енергетска ефикасност на состанокот на министрите за енергија одржан во Јапонија.

Министрите за финансии на Г8, во рамките на подготовките за 34. самит на шефовите на влади и држави на Г8 во Тојако, се сретнале на 13 и 14 јуни 2008 година, во Осака. Се согласиле на „Акцискиот план на Г8 за климатските промени со зголемување на приватните и јавните финансиски институции“. На затворањето, министрите го поддржале создавањето на новите Климатски инвестициски фондови (CIF) од страна на Светската банка, кои ќе помогнат на постоечките напори, додека да се имплементира новата рамка под покровителство на Обединетите нации во 2012 година. Сепак, рамката најверојатно нема да ги исполни ниедна од зацртаните цели.

### Годишен самит

На годишниот самит на водачите на Г8 присуствуваат шефовите на влади и држави на земјите. Земјата членка што го држи претседателството на Г8 е одговорна за организирање на самитот и е домаќин на годишниот самит.

[мини|десно|Водачите на Г8 на 36. самит во Хантсвил, Онтарио. Лево на десно: [Дејвид Камерон|Камерон, Ван Ромпуј (Европска Унија), Харпер, Медведев, Кан, Берлускони, Обама, Барозо (Европска комисија), Меркел, Саркози.]]

## Факти за членките

Земјите-членки на Г8 ги претставуваат:
* 7 од 7. најразвиени економии со најголем БДП и највисоко ниво на национално богатство (САД, Јапонија, Германија, Франција, Велика Британија, Италија и Канада) познати и како Г7
* 7 од 15. земји со највисоко нето богатство по глава на жител (САД, Франција, Јапонија, Велика Британија, Италија, Канада и Германија)
* 8 од 12. водечки извозни земји.
* 6 од 10. земји со најголеми златни резерви (САД, Германија, Италија, Франција, Русија и Јапонија).
* 8 од 11. економии (по номинален БДП), според последни податоци (од 2012 г.) од Меѓународниот монетарен фонд.
* 4 земји со номинален БДП по глава на жител над 40.000 американски $ (САД, Канада, Германија и Франција).
* 5 земји со фонд на суверено богатство, управуван од централната или покраинската влада (Русија, САД, Франција, Канада и Италија).
* 8 од 30. земји со големи износи на девизни резерви во нивните централни банки.
* 4 од 9. земји што имаат јадрени оружја (Франција, Русија, Велика Британија и САД).
* 2 земји кои имаат програми за делење на јадрените оружја (Германија и Италија).
* 7 од 9. најголеми производители на јадрена енергија (САД, Франција, Јапонија, Русија, Германија, Канада и Велика Британија), иако Германија објавила во 2011 година дека ќе ги затвори сите свои атомски централи до 2022 година. По земјотресот и цунамито во Јапонија во 2011 година, Јапонија ги затворила сите свои јадрени реактори. Меѓутоа, во јули 2012 година, Јапонија повторно отворила два јадрени реактора. Овие реактори се единствените кои работат денес.
* 8 од 15. најголеми придонесувачи кон буџетот на Обединетите нации за фискалната година во 2013 година.
* 4 земји со 0,9 или повисок индекс на човековиот развој во 2013 година (САД, Германија, Јапонија и Канада).
* 2 земји со највисок кредитен рејтинг од Стандард и Пурс, Фич и Мудис (Канада и Германија).

### Со Г8+5 и Г20
* сите Г8 земји станале членки на неофицијалниот клуб на билион долари (земји со номинален БДП над 1 билион американски долари) до 2005 година. Денес, 14 (од вкупно 15 досега) земји во светот се членки на неофицијалниот клуб и на групата Г-20 големи економии.
* сите од Г8, 15 (од 19) од Г20 и 12 (од 13) Г8+5 земји (минус Јужна Африка) се меѓу 20. најдобро пласирани земји по износот на изборната моќ и специјални права на влечење (СПВ) во Меѓународниот монетарен фонд.
* Сите членки на Г8, освен Русија, и три земји од Г20 нечленки на Г8, Австралија, Јужна Кореја и Аргентина имале индекс на човековиот развој од 0,8 или повеќе во 2013 година.

## Вкупно влијание на земјите-членки

Заедно, осумте земји кои се дел од Г8 претставуваат околу 14% од светското население, но тие претставуваат околу 60% од светското богатство и 60% од светскиот БДП мерено по бруто-домашниот производ, сите осум земји се во рамките на првите 12 земји според Светската книга на фактите на ЦИА, мнозинството на глобалната воена моќ (седум се во првите осум земји за воени трошоци), и скоро сите активни јадрени оружја во светот. Во 2007 година, вкупните воени трошоци на Г8 биле 850 млрд. американски долари. Ова претставувало 72% од светските воени трошоци. Четири од осумте земји членки, Велика Британија, САД, Франција и Русија, заедно поседуваат околу 96-99% од светските јадрени оружја.

## Критики и протести

[мини|280п|20 јули 2001 година, 27. самит на Г8 во [Џенова, Италија: Протестантите запалиле полициско возило кое било напуштено од полицијата во текот на борбите со протестантите.]]

Некои критики се насочуваат на тврдењето дека членките на Г8 не помагаат доволно за глобалните проблеми, како долговите на земјите од Третиот Свет, глобалното затоплување и епидемијата на ХИВ/СИДА — поради строгата патентна политика и други проблеми поврзани со глобализацијата.

Конзервативната Фондација Херитиџ го критикувала Г8 за залагање обезбедување на храна без да се направи простор за економска слобода.

## Значење

Значењето на Г8 е нејасно. Сè уште ги претставува главните индустријализирани држави, но критиките се насочени дека сега Г8 станала нерепрезентативна на најсилните светски економии. На пример, Кина ја надминала секоја економија, освен американската, додека Бразил ги надминал Канада и Италија (според ММФ). Исто така, според Меѓународниот монетарен фонд и Светската книга на факти на ЦИА, Индија веќе ги надминала Канада, Италија, Германија, Франција и Јапонија гледано според паритетот на куповна моќ, иако останала на 10. место ако се гледа номиналниот БДП. Ова ја поттикнува идејата за проширување на Г8 на Г8+5, кои ги вклучува и овие економски моќни земји. Меѓутоа, други критики тврдат дека замислата за нето-богатство на земјата е различно од националниот БДП.

Откако Владимир Путин не присуствувал на самитот на Г8 во 2012 година во Кемп Дејвид, се тврдело дека самитот ја надживеал својата корисност како важно меѓународно собирање на странски водачи. Како последица на таа одлука, од списанието *Foreign Policy* изјавиле дека Русија треба да биде избркана од Г8. Меѓутоа, друг придонесувач на списанието коментирал дека Г8 е сè уште важна, и покрај зголемувањето на меѓународната моќ и престиж на самитот на Г-20 големите економии.

Британскиот премиер Дејвид Камерон изјавил на Г8:

Некои луѓе прашуваат, дали Г8 сè уште значи, кога ја имаме групата 20? Мојот одговор е, да. Г8 е група на земји со слично размислување кои го споделуваат верувањето во слободни претпријатија како најдобар пат за раст. Бидејќи осумте земји создаваат околу половина од светскиот бруто-домашен производ, стандардите кои ги поставуваме, обврските кои ги правиме и чекорите кои ги преземаме можат да помогнат при решавање на важни глобални проблеми, помагање на економиите и носење просперитет насекаде низ светот.

## Поранешни водачи на земјите-членки на Г8


Податотека:Stephen Harper by Remy Steinegger.jpg| **[[Канада]]**Стивен Харпер, премиер
Податотека:François Hollande headshot.jpg| **[[Франција]]**Франсоа Оланд, претседател
Податотека:Angela Merkel (August 2012) cropped.jpg| **[[Германија]]**Ангела Меркел, канцелар
Податотека:Matteo Renzi Portrait.png| **[[Италија]]**Матео Ренци, премиер
Податотека:Shinzo Abe cropped.JPG| **[[Јапонија]]**Шинзо Абе, премиер
Податотека:David Cameron official.jpg| **[[Велика Британија]]**Дејвид Камерон, премиер
Податотека:President Barack Obama, 2012 portrait crop.jpg| **[[САД]]**Барак Обама, претседател
Податотека:Herman Van Rompuy at the 37th G8 Summit in Deauville 030.jpg| **[[Европска Унија]]**Херман ван Ромпуј, претседател на Европскиот Совет
Податотека:Jose Manuel Barroso, EU-kommissionens ordforande, under ett mote i Folketinget 2006-05-19 (1).jpg|  **[[Европска Унија]]**Жозе Мануел Барозо, претседател на Европската комисија
Податотека:Vladimir Putin - 2006.jpg| **[[Русија]]**Владимир Путин, претседател (суспендирана членка)


## Поврзано

* БРИКС
* Г7
* Г-20 големи економии
* Г-77
* Список на земјите по БДП (номинален)

## Наводи

## Надворешни врски

* Информациски центар за Г8 
* „Специјален извештај: Г8“, *Guardian Unlimited*
* „Профил: Г8“, *BBC News*


Категорија:Меѓународни организации