open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Александар Алексиев

**Александар Алексиев** — македонски поет, романописец, критичар, книжевен историчар и театралог.

Роден е во Кочани на 20 август 1929 година. Завршил Филозофски факултет во Скопје. Бил директор на Радио Скопје, на Архивот на Македонија и професор на Факултетот за драмски уметности. Долгогодишен уредник на списанието „Современост“. Член на ДПМ од 1959 година. Една година бил затворен на Голи Оток, за што пишува во својот роман „Деветте круга на пеколот“. Почина на 22 февруари 2006 година.

## Книжевно творештво
* Песни (1955)
* Основоположници на македонската драмска литература (студии, 1972)
* Војдан Чернодрински (монографија, 1974)
* Антон Панов (монографија, 1974)
* Македонската драмска литература (студии, 1976)
* Македонската драма меѓу двете светски војни (студија, 1976) 
* Илинден и македонската драмска литература (студија, 1983)
* Низ литературното минато и сегашноста (студии, 1985)
* Љубов за љубов (монографија, 1994)
* Деветте круга на пеколот (роман, 2000)

Ги уредил собраните дела на: 
* Војдан Чернодрински, во пет томови (1975)
* Васил Иљоски, во три томови (1979)

## Награди
Добитник е на наградите: „11 Октомври“ и „Војдан Чернодрински“ и „Златно перо“ за преведувачка дејност.

## Наводи

Категорија:Македонски писатели
Категорија:Луѓе од Кочани
Категорија:Затвореници на Голи Оток
Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје
Миле Ангеловски

**Миле Ангеловски** ( во Горна Бошава — ) — македонски поет и писател за деца. Роден е во село Горна Бошава на 1 мај 1936 година. Завршил Педагошки факултет во Скопје. Бил просветен работник. Член на ДПМ од 1990 година.

Автор е на книгите: Далечни градини (поезија, 1969), Зрачиња со многу бои (поезија за деца, 1972), Повик на долината (публицистика, 1973), Бели ради сред ливади (поезија за деца, 1978), Сребрени ѓерданчиња (поезија за деца, 1980).

## Наводи

Категорија:Македонски писатели
Категорија:Југословенски писатели
Категорија:Луѓе од Горна Бошава
Категорија:Членови на ДПМ
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
Боро Андов

**Боро Андов** — македонски поет за деца.

Роден е во Велес на  година. Починал во Скопје на 30 јуни 1983 година. Завршил Правен факултет во Софија. Работел како адвокат. Член на ДПМ од 1977 година.

## Објавени книги

* *Пиши и бриши* (1976), 
* *Каранфили* (1977), 
* *Река на тркала* (1980).

## Наводи

Категорија:Македонски писатели
Категорија:Членови на ДПМ
Категорија:Луѓе од Велес
Ѓорѓи Абаџиев

**Ѓорѓи Абаџиев** (,  - , ) — македонски раскажувач, романописец, историограф, публицист и сценарист.

## Животопис
Со своето семејство најпрво емигрирал во Грција (1918 година), а оттаму во 1921 година, во Плевен, Бугарија. Уште како дете со неговите родители се преселил во Горна Џумаја (Благоевград) и таму живее во периодот од 1924 до 1931 година. Таму завршил основно образование и гимназија. Токму во тој период ја печати својата прва стихозбирка „Печални песни на душата“ (1929-1930). Во септември 1932 се сели во Софија каде студирал на Правниот факултет, каде што зел активно учество во организациите на прогресивната македонска емиграција во Бугарија. Дипломирал на Правниот факултет во 1937 година.

Ѓорѓи, заедно со Пелин Велков и Ангел Јорданов, во 1936 година, ја објавиле книгата раскази и уметнички репортажи „Труд и луѓе“.  Тој бил уредник и соработник на повеќе весници и списанија: „Македонски вести“, „Доброволец“, „Глобус“, „Ведрино“, „Кормило“ и „Литературен Критик“.

Бил еден од основачите на Македонскиот литературен кружок (1938-1941) и член на Македонскиот литературен кружок „Никола Вапцаров“ во Софија (1946-1947). Бил уредник на весникот „Македонско знаме“ (1945-1947). По враќањето во Македонија, во 1948 година, развива плодна дејност како писател, публицист и историчар. Работел во Институтот за национална историја во Скопје и бил негов директор и еден од основачите. Член на Друштвото на писателите на Македонија од 1949 година.

За својата литературна работа добил повеќе награди и признанија. Добитник е на наградите за проза на НР Македонија и „11 Октомври“.

Сценариото за филмот „Мис Стон“ (1958) е неговиот прв чекор во филмската уметност.

## Творештво

Ѓорѓи Абаџиев е познат како историски белетрист бидејќи историјата има истакнато место во неговите дела. Автор е на книгите:
* „Труд и луѓе“ (уметнички репортажи и раскази, соавторство, 1936)
* „Изгрев“ (раскази, 1950)
* „Епопејата на Ножот“ (раскази, 1951)
* „Последна средба“ (раскази, 1953)
* „Арамиско гнездо“ (роман, 1954)
* „Пустина“ (роман, 1961)
* „Балканските војни и Македонија“ (монографија, 1972) http://makedonija.rastko.net/cms/files/books/4c2946e1f414d

Во 1972 година е објавен избор од неговото творештво во четири тома.

## Наводи

## Надворешни врски
* Биографија на Ѓорѓи Абаџиев — „Македониум“
*Ѓорѓи Абаџиев „Пустина“ (раскажана)
*Ѓорѓи Абаџиев- биографија
*Стилот на Ѓорги Абаџиев  - осврт од Марија Хаџи-Стојанова
*ЃОРГИ АБАЏИЕВ - ЖИВОТ И ДЕЛО (90 години од раѓањето) 
*Пустина - Дигитална верзија
*„Доцна есен“ -Ѓорѓи Абаџиев - Анализа на текст 
*Ѓорѓи Абаџиев

Категорија:Македонски раскажувачи
Категорија:Македонски романописци
Категорија:Македонски историографи
Категорија:Македонски публицисти
Категорија:Македонски сценаристи
Категорија:Македонски писатели
Категорија:Членови на Македонскиот научен институт
Славка Арсова

**Славка Арсова** — македонски поет, писател за деца. Родена е во  на  година. Завршила Филозофски факултет во Скопје. Работела како гимназиски професор. Член на ДПМ од 1993 година. Била членка на Претседателството на ДПМ во два наврата, претседателка на Здружението на просветните работници на РМ и претседателка и основачка на детскиот републички литературен фестивал „Ракатки“.

Добитничка е на наградата „13 Ноември“ на Град Скопје, награда на манифестацијата „Месец на липите“, награда за животно дело на Здружението на просветните работници – литературни творци и други признанија.

Автор е на книгите: 
*Вечно постоење (поезија, 1991),
*Именијада (поезија за деца, 1992),
* Да полетаме со птиците (поезија за деца, 1993),
* Пораки на разумот и душата (поезија, 1994),
* Те имаме земјо вековијо (поезија, 1996),
* Детски лажго смешки (поезија за деца, 1997),
*Трепетот на интимата (поезија, 1998), 
*Срцевина си на се (поема, 1998), 
*Дом на месечината (роман за деца, 1999), 
*„Зелениот брод“(роман за деца, 2001)
*„Мобилките пред пештерата“,
*„Детски ѓаволштини“ (2002)
* „Волшебниот свет на децата“, 
*„Разни имиња -без презимиња“( 2005),
*Бисерчиња од детски главчиња ( 2009)  
*Песни за мали и големи (2011),
*„Бисерчиња од детски главчиња 2“ (2017),
*романот „Солзите на Роска“ (2019),
*збирката „Лажготека“(2022),
*„Крај изворот на Вардар“ (2023).

## Наводи

Категорија:Македонски писателки
Категорија:Луѓе од Скопје
Абрахам Маслоу

**Абрахам Харолд Маслоу** или **Маслов** (; 1 април 1908 – 8 јуни 1970) бил американски психолог.  Неговото име најчесто се поврзува со хиерархијата на човековите потреби и се смета за основач на хуманистичката психологија.

Тој е прво родено дете од вкупно седум деца во семејство на емигранти од Русија. Неговите родители се надевале на подобар живот во САД и го форсирале своето дете да постигне одличен академски успех. Во текот на своето детство Маслов се чувствува осамено и единствено сигурно засолниште за него претставувале книгите.

За да ги задоволи своите родители Маслов најпрво запишува Правен факултет. Нешто подоцна се жени со неговата прва братучетка Берта Гудман, спротивно на желбата на неговите родители. Абрахам и Берта ќе имаат две ќерки. Тој и Берта заминуваат за Висконсин, каде што тој ќе ја изучува психологијата. Дипломира на Универзитетот во Висконсин во 1930, магистрира во 1931, а докторира во 1934 година. На овој универзитет работи со Хари Харлов, познат по изучувањето на емоционалното врзување кај резуз мајмуните. Една година по дипломирањето Маслов разминува во Њујорк каде што работи со Е.Л.Торндајк. Во тоа време Маслов се интересира за сексуалноста кај луѓето.

Подоцна станува редовен професор на универзитетот во Бруклин. За време на овој период од неговиот живот, тој ќе запознае многу интелектуалци од Европа (луѓе како Алфред Адлер, Ерих Фром, Карен Хорнај и уште неколку гешталт и фројдовски ориентирани психолози) кои ќе емигираат во Америка, особено во Бруклин.

Од 1951 до 1969 година Маслов е на чело на институтот за психологија во Брендајс и од тогаш започнува со неговата теоретска работа. Во тоа време се сретнува со Курт Голдстеин кој го запознава со идејата за себе-остварување.

Последните години од својот живот ги поминува во Калифорнија сè до неговата смрт на 8 јуни 1970 година. По долги години боледување тој умира од срцев удар.

## Хиерархија на човековите потреби

Маслов ќе придонесе за психлогијата преку неговата хиреархија на човекови потреби, која ја претставува како пирамида, а на врвот од пирамидата се наоѓа потребата за самоостварување или тензија или конфликт во животот на некоја личност. Основата на пирамидата ја сочинуваат основните потреби за преживување. Откако ќе се задоволат овие потреби, човекот се стреми да ги реализира потребите од второто ниво: потребата за безбедност и сигурност. Потребата се актуелизира само тогаш кога не е задоволена. Со задоволување на потребите, тие не исчезнуваат туку не мотивираат да се искачиме скалило погоре.

Третото ниво го сочинуваат потребите за припаѓање и љубов: потреба за пријател, дечко, девојка, потреба за деца односно за блиска емоционална врска (однос). Незадоволување на оваа потреба води кон осаменост и социјална анксиозност. Потоа следи потребата за почит. Маслов наведува две верзии на потребата за почит: ниска и висока. Негативна верзија на оваа потреба е комплексот на инфериорност и ниска самодоверба. На врвот од пирамидата се наоѓа потребата за самоостварување.

## Наводи

Категорија:Американски психолози
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Корнел“
Категорија:Родени во 1908 година
Категорија:Починати во 1970 година
Талофит

Поимот **талофит** доаѓа од поимот талус и подразбира вегетативно тело (растение) на кое не се диференцирани корен, стебло и лист како вегетативни органи на растението. Талофитните растенија (талофити) се на понизок еволутивен степен на организација од кормофитните, виши растенија, и оттаму доаѓа нивното друго име-*нижи растенија*. Во пораните геолошки периоди тие биле единствените претставници на растителниот свет.

Повеќето од талофитите се задржале во првобитната средина (од каде што всушност и потекнува животот), водата, каде што животните услови се поеднородни во однос на копното. Талофитите меѓусебе многу се разликуваат, како по анатомијата на телото, така и по начинот на размножувањето.

Талофитите по градба на телото можат да бидат едноклеточни, колонијални или многуклеточни. Кај некои многуклеточни организми, талусот може да биде диференциран така што потсетува на кормофитно растение.

## Систематска (таксономска) поделба на талофитите

* Бактерии
* Алги
* Габи
* Лишаи

Категорија:Ботаника
Талус

**Талус** означува вегетативно тело на кое не се диференцирани вегетативни органи (корен, стебло и лист). Кај различни таксономски групи на организми, талусот има најразлична форма.

Категорија:Морфологија и анатомија на габите
Кирил Манчевски

**Кирил Манчевски** (Броштица,  - ) ― еден од великаните на градската, лирска народна песна.

## Животопис

Роден е во Броштица, Дебарско. Иако по занимање всушност бил металски работник, во текот на неговиот кус живот тој и се посветил на народната песна која била неговиот најверен сопатник. Како човек бил едноставен и искрен, исклучително духовит, вистински професионалец - велат за него оние кои го имаа задоволството лично да го познаваат.
Неговиот музички талент е откриен во 1950-тите години. Оттогаш тој стана и сценски презентатор на народната песна, во и надвор од Македонија. Заедно со разните македонски фолклорни ансамбли тој имал можност да ја отвори својата „лирска душа“ и на светската јавност, која е љубител на македонските музички бисери.
Најчесто настапувал како солист, а многу ретко во дует. Неговиот репертоар ги вклучувал најубавите бисери на македонската староградска музика. Меѓу нив, доминантно место имаат лирските песни, со поетски стихови и широко распеани мелодии, но и печалбарските, патриотските и други. Тој изградил единствен интерпретаторски стил, кој се одликува со широки и богати мелизми, вкусни и издржани каденци, карактеристнични и особено прецизни мелодиски орнаменти. Колку само внимателно, преполн со емоции, гази по секој од тоновите на мелодијата! Неговиот глас ѕвони во бавните и широки, рубато песни, од кои блика сиот лиризам на срцето. Долгите издржано каденци на крајот како да се претопуваат во тишината, толку природно и нежно, како снегулката што при допирот со дланката се топи и исчезнува.

## Наводи

Категорија:Македонски музичари
Категорија:Југословенски музичари
Категорија:Луѓе од Броштица
Соколарство

**Соколарство** — вештина на ловење со птици грабливки, датира од пред неколку милениуми. Соколарството се среќава на територијата на Македонија уште од најдалечното минато. Најголем расцут соколарството доживува во средниот век. Едно од најстарите пишани дела кое датира од XIII век е „Умешност во ловот со птиците“ (латински: *De arte venandi cum avibus*) напишано на латински од Фридрих II.

Ловот со птици грабливки бил аристократска забава и посебни феудални закони, како и религиозни нарачки биле вмешани во одгледувањето и тренирањето на грабливките, како и во основањето на првите соколарски школи. Тренираните соколи биле ценети како скапоцен поклон од значителна вредност, и често се користеле во дипломатски цели.

Соколарските клубови се формирани со цел за конзервација на соколарските традиции, за развој во одгледувањето, размножувањето и тренирањето на птиците грабливки, како и ловот со нив. Условите за зачленување во ваквите соколарски клубови се:

* Да се има над 18 години 
* Успешно да се положи соколарскиот испит.

Почетниците се подготвуваат од страна на искусни соколари и по кус период на пракса се во можност да го полагаат соколарскиот испит. Употребата на птици грабливки во соколарството ја одобрува посебно административно тело за управување со дивечот, а дозволите за поседување и размножување ги дава посебно тело за заштита на природата.

Птици кои најчесто се употребуваат во соколарството се: јастреб кокошкар (*Accipiter Gentillis*), сив сокол (*Falco peregrinus*) степски сокол (*Falco cherrug*) и златен орел (*Aquila chrysaetos*). Дивеч кој најчесто се лови се еребици, фазани, зајаци и лисици.

Чешките соколари користат околу 200 птици за соколарење и околу 40 за вештачко размножување. Секоја година се произведуваат над 350 птици кои се наменети за соколарите или пак за реинтродукција во природа. Голем број соколари се занимаваат со размножување и на други птици грабливки, како што е малечкиот сокол гулабар, па сѐ до различни видови на орли и бувови. Настрана од тренирањето и ловот со птиците грабливки, соколарите играат и важна улога во заштитата на птиците грабливки во природата, вклучувајќи ја и грижата за повредените или хендикепирани единки.

Најпрестижен е годишниот соколарски состанок, кој се одвива во Опочно - Чешка, каде се собираат соколари од цела Европа. Состанокот трае неколку дена, а е пропратен со соколарење на терените кои се богати со разновиден дивеч. Повеќето соколарски клубови се членови или пак се стремат за членство во IAF - Меѓународната Асоцијација за Соколарство (и конзервација на птиците грабливки) која постои од 1991 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Соколарство Македонија  — Друштво за заштита на грабливите птици „Јарак“

Категорија:Уметност
Категорија:Лов
Категорија:Соколи
Премиер

thumb|Премиерите на нордиските и балтичките држави во 2014 г.
**Премиер** или **претседател на владата** е личноста која е на чело на владата. Во зависност од моделот на организација на власта во дадена земја, овластувањата на премиерот можат да бидат широки или релативно ограничени. Обично премиерот нема конкретен ресор, но понекогаш се случува тој, истовремено со премиерската функција да ја врши функцијата министер на одредено министерство. При таков случај најчесто се работи за министерството за одбрана.


Категорија:Шефови на влада
Категорија:Титули
Категорија:Министри
Сојуз на комунистите на Македонија

:*За историјата на партијата СКМ по 20 април 1991 година, видете [[Социјалдемократски сојуз на Македонија]].*

**Сојуз на комунистите на Македонија** (**СКМ**) — македонски оддел на Сојузот на комунистите на Југославија, владејачката партија во СФР Југославија во текот на нејзиното постоење. До април 1952 го носи називот „**Комунистичка партија на Македонија**“ (**КПМ**).

## Историја
[мини|лево|Куќата на Јовановци во [Тетово во која е создадена Комунистичата Партија на Македонија на 19 март 1943]]

КПМ е основана на 19 март 1943 година во Тетово. Нејзиниот прв Централен комитет бил во состав: Лазар Колишевски (политички секретар), Мара Нацева (организациски секретар), Цветко Узуновски, Кузман Јосифовски - Питу, Страхил Гигов и Бане Андреев. Првиот конгрес на КПМ се одржал во 1948 година.

### Плурализам
Со воведувањето на партискиот плурализам, СКМ го менува своето име во СКМ - Партија за демократска преобразба (СКМ-ПДП) и под тој назив учествува на првите повеќепартиски избори во Република Македонија во 1990 година. Истовремено, ја менува својата комунистичка идеологија со социјалдемократска. На својот конгрес од април 1991 СКМ - ПДП повторно го менува своето име во Социјалдемократски сојуз на Македонија, СДСМ. Мал дел од членството на СКМ-ПДП се отцепил од матичната партија и ја задржал комунистичката идеологија, или барем комунистичкото име.

## Конгреси на СКМ (КПМ)

* Прв конгрес 1948
* Втор конгрес 1953
* Трет конгрес 1959
* Четврт конгрес 1963
* Петти конгрес 1968
* Шести конгрес 1974
* Седми конгрес 1978
* Осми конгрес 1982
* Деветти конгрес 1986
* Десетти конгрес 1989

## Секретари на СКМ (КПМ)

## Галерија

Prv kongres na KPM, 1948.jpg|Дел од делегатите на I конгрес на КПМ, одржан на 20 декември 1948 година, Скопје.
Vtor kongres na KPM, 1954.jpg|Дел од делегатите на II конгрес на КПМ, одржан на 29 мај 1954 година, Скопје.
Tret kongres na KPM, 1959.jpg|Дел од делегатите на III конгрес на КПМ, одржан на 22 јуни 1959 година, Скопје.
CeKa na KPM.jpg|Земјотресот во Скопје од 1963 година: Зградата на ЦК на КПМ


## Наводи


Категорија:Социјалистичка Република Македонија
Манџурија

thumb|220px|Манџурија

**Манџурија** е огромен географски регион во североисточниот дел на Кина. Најголем град е Пинкјанг.

Категорија:Региони во Кина

Категорија:Историски области во Русија
Црвени алги

**Црвените алги** (латински: *Rhodophyta*) се, во најголема мерка, морски жители. Тоа се еукариотски протисти. Бојата на нивниот талус се должи на црвениот пигмент фикоеритрин, кој преовладува над хлорофилот (оттука и името) и им овозможува да вршат фотосинтеза и на поголема длабочина.

Постојат многуклеточни црвени алги со разни форми и големини, од обични кончести до такви кај кои талусот е диференциран на ризоид, каулоид и филоид (кои кај некои видови личат на корен, стебло и лист).

Црвените алги се размножуваат бесполово со спори и полово со оогамија.

Човекот користи некои виодви од црвените алги во неговата исхрана, како на пример црвената алга порфира (Porphyra). Оваа алга јапонците ја одгледуваат во подводни градини.

## Наводи

Категорија:Црвени алги
Гамета

**Гамета** — означува специјализирана полова клетка која вообичаено се спојува со друга гамета во процесот на полово размножување. Гаметите се хаплоидни клетки кои содржат еден комплетен сет на хромозоми и се продуцираат во процесот гаметогенеза кој вообичаено се одвива во половите органи (гаметангиуми). За време на гаметогенезата доаѓа до редукциона (мејотска) делба на клетките кои преминуваат од диплоидни соматски во хаплоидни полови клетки (гамети). По копулацијата (спојувење) на две гамети доаѓа до повторно удвојување на бројот на хромозомите, односно се добива нова единка, зигот. По низа модификации и енормен број на митотски клеточни делби зиготот најпрво поминува во ембрион, за подоцна по раѓањето да созрее во адултна единка способна да продуцира гамети.

Кај животните и останатите организми кои полово се размножуваат по пат на оогамија, половите клетки, сперматозоидите и јајце-клетките, поседуваат големи разлики во структурата, големината и однесувањето. Покрај оогамниот полов процес, постојат и, изогамија, кој вклучува две идентични гамети, и анизогамија или хетергамија, кога машката и женската гамета се разликуваат по големина. Кај пониско организираните организми постојат и низа други помалку познати начини на полово размножување кои може но и не мора да вклучуваат гамети во основната смисла на зборот. Такви се на пример: зигогамија или гаметангиoгамија, конјугација, хологамија, автогамија.

## Наводи

Категорија:Клетка
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Класична генетика
Категорија:Грцизми
Нафта

**Нафта** — запалива течност со темна до зеленикава боја. На англиски јазик се нарекува *crude oil*, *oil* или *petroleum*. Рафинирана и преработена, во најголема мера нафтата се користи како енергенс и гориво за возилата. Поради нејзината голема побарувачка, нафтата ја нарекуваат и „црно злато“. Јачината и квалитетот на нафтата се мерат според бројот и застапеноста на октаните (јаглеводородни соединенија со осум јаглеродни атоми од редот на алканите) во нејзиниот состав.
Нафтата е масловидна течност со темна боја и непријатен мирис, која лесно стапува во различни реакции. Се наоѓа во внатрешноста на Земјата.
Нафтата е смеса од јаглеводороди, а јаглеводородите при горење ослободуваат големо количество топлина. Токму затоа нафтата е главен извор на енергија. Извор е и на т.н. петрохемикалии, односно главна суровина за една современа хемиска индустриска гранка, петрохемиската индустрија, од која се добиваат пластични материјали, синтетички влакна, детергенти, експлозиви, пестициди итн.

Настанувањето на нафтата секогаш било поврзувано со остатоците од растенијата, но од кои растенија, кои процеси при тоа се одвиваат при претворбата во нафта не е познато. Геохемичарите од Кемеровскиот Институт за јаглен и хемија на јагленот, од Сибирскиот оддел на Руската Академија на науки најдоа хемиски докази за својата нова теорија за настанокот на нафтата-од мастите и ним сличните супстанци присутни во древните алги. 
Главните компоненти на клетките на алгите се белковините и јаглехидрати. Откако растението ќе изумре, тоа брзо ќе биде разградено од микроорганизмите. Но, мастите и ним сличните супстанци, во текот на овој процес, остануваат непроменети. Научниците претпоставуваат дека прв степен во претворбата на мастите во примарни масла е, всушност, повеќестепена оксидација која резултира со формирање на пероксидни соединенија. Пероксидите, пак, се нестабилни и, според оваа хипотеза, лесно можат да стапат во различни реакции во хидротермалните делови на Земјината кора, што доведува до формирање на супстанци кои се составен дел на нафтата. 
Овие истражувачи нашле дека производите добиени со разложување на природното масло на високи температури се во согласност со предложениот начин на трансформација на мастите од алгите. Во прилог на ова оди и анализата извршена врз морските седименти-главниот извор на нафта во Западен Сибир, а резултатите велат дека еден дел од присутните супстанци би можеле да потекнуваат од алги. Научниците успеале експериментално да ги трансформираат маслата во стабилни органски супстанци во услови кои одговарале на хидротермални зони (500 C и 300 MPa, во присуство на вода), мастите и ним сличните супстанци во дел се претвораат во супстанци конституенти на нафтата.


Категорија:Геологија
Категорија:Горива
Категорија:Масла
Категорија:Хемиски смеси
Категорија:Фосилни горива
Едноклеточен организам

**Едноклеточен организам** е организам што се состои од само една клетка. Наспроти ова постојат многуклеточни организми кои се составени од повеќе клетки.

Вакви организми се прокариотите, највеќето протисти и некои видови на габи. Иако некои од овие организми живеат во колонии, тие сепак се едноклеточни. Организмите живеат заедички, сите клетки во колонијата се исти, но секоја од нив мора самостојно да ги извршува сите животни процеси за да опстои. За разлика од ова, дури и најпростите многуклеточни организми се состојат од клетки со посебна намена кои зависат една од друга за да можат да функционираат.

Највеќето едноклеточни организми се микроскопски во големина и затоа се сметаат за микроорганизми. Меѓутоа постојат протисти и бактерии кои се макроскопски, т.е. видливи со голо око.

;Примери:
мини|Меурчеста алга
*Меурчеста алга (*Valonia ventricosa*) - со пречник од 1 до 4 см е меѓу најголемите едноклеточни организми.
**[[Syringammina fragilissima]]*
**[[Thiomargarita namibiensis]]*

## Поврзано
*Многуклеточен организам

## Наводи

Категорија:Микроорганизми
Народна музика

:*Ова е статија за народна музика. За други значења, види: [[Македонска народна музика]]*
мини|Циганско оро на разгледница од 1931 година
**Народна музика** е поим кој се однесува на музичкиот фолклор на кој било народ, а се појавил како жанр во XX век. Терминот се користел во XIX век, но се употребувал за постара музика. Некои видови на народна музика се нарекуваат етно музика. Традиционално, народната музика се дефинира на неколку начини: музика која се пренесувала усно, музика на која композиторот не е познат, или музика која по обичај се изведувала долг временски период.

Дефиницијата на народната музика е недефинирана.  Изразите *народна музика*, *народна песна*, и *[[народни танци]]* се од релативно скоро време. Тие се еден вид продолжување на изразот *[[фолклор]]*, кој е првпат употребен во 1846 година од Англичанецот Вилијам Томс, со кој сакал да ги опише „традицијата, обичаите и верувањата“. Изразот исто така е поврзан и со германското *[[Националистичко движење|Волк]]*, во смисла на „луѓето во целост“, а во врска со музиката на Јохан Готфрид фон Хердер и на германските романтичари пола век претходно.

## Надворешни врски
* Фолк  и етно  музички изданија евидентирани од ВБУ Музички Регистар.

## Наводи

Категорија:Музика
Халид Бешлиќ

**Халид Бешлиќ** (;  — ) — еден од најпознатите пејачи на народна музика од Босна и Херцеговина.

## Кариера
Со музика почнал да се занимава уште во раната младост. Настапувал на училишните и останатите маалски културни приредби. По отслужувањето на воената обврска се преселил во Сараево и пеел по тамошните ресторани и кафеани. По неколкугодишни настапи од тој вид, во 1979&nbsp;г. го снимил својот прв албум. Во досегашната активна кариера има снимено 17 албуми. Доживеал тешка сообраќајна несреќа во 2009&nbsp;г. но на негова голема среќа останал жив и ја продолжил музичката кариера.
## Албуми
* Сањам мајку – 1979
* Пјесма о њој – 1979
* Нећу дијаманте – 1983
* Ех, кад би ти рекла волим те – 1983
* И занесен том љепотом – 1984
* Есма Чесма – 1985
* Мостови туге – 1986
* Заједно смо јачи – 1987
* Отров ми дајте – 1988
* Сарајево граде мој – 1990
* Љиљани – 1991
* Граде мој – 1992
* Не зови ме не тражи ме – 1996
* Робиња – 1998
* У име љубави – 2000
* Први пољубац – 2003
* 08 – 2007
## Наводи

## Надворешни врски
* Официјалното мрежно место 
* 
* 

Категорија:Босански музичари
Категорија:Југословенски музичари
Кафеави алги

**Кафеавите алги** (науч. *Phaeophyta*) се многуклеточни еукариотски протисти кои живеат седентарен начин на живот во морињата. Имаат сложена градба, со добро издиференциран талус. Секоја клетка е еднојадрена, со целулозно-пектински клеточен ѕид. Во цитоплазмата се присутни хлоропласти кои содржат повеќе пигменти: хлорофил, фукоксантин и фикоеритрин. Телото на кафеавите алги е изградено од голем број клетки, издолжено во форма на лента или конец, или пак, разгрането. Посложените видови на кафеави алги имаат и посебни типови на ткива. Талусот им е издиференциран на листовиден дел - филоид, чијашто основна функција е фотосинтезата, стебловиден дел - каулоид и дел со кој алгата се прикрепува за подлогата - ризоид. Овие алги се размножуваат бесполово со зооспори и полово. Видовите од родот фукус (*Fucus*) се размножуваат само полово со изогамија.

## Значење на кафеавите алги

Значењето на кафеавите алги во природата е големо. Со нив се исхрануваат многу морски животни, а нивните густи заедници - подводни ливади, служат како места за мрестење на бројни видови на риби. Во арктичките предели, каде што постои недостаток од зелена храна, кафеавите алги се користат од страна на човекот, како храна богата со витамини. Од нив може да се добие и јод, а бидејќи содржат и доста калиум, служат и како калиумово ѓубре.

## Наводи
Црвоточни растенија

**Црвоточни растенија** () — еукариотски, тревести и зимзелени растенија. Пред 330 милиони години егзистирале и џиновски, дрвенести црвоточини.

Најкарактеристичен претставник на денешните црвоточни растенија е црвоточината (*Lycopodium clavatum*). Нејзиното вегетативно тело е диференцирано на тенок корен, хоризонтално стебленце и вертикални изданоци со иглести ливчиња, а на врвот на изданоците се развиваат спороносни класови, кои содржат спорангиуми со спори.

## Поврзано
* Шилатици (*Isoetaceae*)
* Црвоточни (класа) (*Lycopodiopsida*)
## Наводи


Категорија:Растенија
Категорија:Живи фосили
Сунѓери

**Сунѓерите** (лат. *Porifera*) се наједноставно градените многуклеточни животни (*Metazoa*). Тоа се бесткивни метазои коишто живеат во водена средина. Нивното тело е составено од голем број на клетки кои вршат одредена функција. Тие се расфрлани низ целото тело на сунѓерот, и не се групирани како кај ткивните животни, при што секоја клетка одделно си врши своја функција.

мини|лево|Спикули од скелет на сунѓер.

Сунѓерите на целата своја телесна површина имаат отвори, а во внатрешноста е развиен систем од канали и празнини. Во зависност на сложеноста на организацијата на телото, се разликуваат неколку типови на сунѓери:

* *Сунѓери од аскон тип* - Овој тип на сунѓер е изграден од два слоја на клетки: *надворешен слој* од сплескан епителијален ектодерм и *внатрешен слој* од издолжени клетки со камшик и огрличка (хоаноцити) - ендодерм. Помеѓу овие два слоја, има тенок слој од бесструктурна мезоглеа со пивтиеста градба и со расфрлани ов неа (разновидни по форма и функција) клетки. Во внатрешноста на телото има парагастрална празнина, која е во врска со надворешната средина со мали површински отвори и со еден поголем отвор - оскулум. Од аскон тип на градба се малку сунѓери.
* *Сунѓери од сикон тип* - Повеќето сунѓери се од овој тип. Имаат задебелена мезоглеа и посложен систем од канали и празнини.
* *Сунѓери од левкон тип* - Сунѓерите со најсложен тип на градба се наречени вака.

## Особини на сунѓерите

Сунѓерите, со мал исклучок, се морски животни кои водат седентарен начин на живот. Големината на телото варира од сантиметар до над метар, а формата на телото е гранеста, пехареста или топчеста. Живеат поединечно или колонијално, но ваквата поделба е условна.

Познати се околу 5.000 видови сунѓери. Меѓу најпросто градените е морскиот варовников сунѓер од Sycon тип, долг 1–3&nbsp;cm, висок, со радијална симетрија и оскулум, опкружен со сноп од варовнички игли. Меѓу стаклестите сунѓери (од кои се добива стаклена волна), најпознати се видовите од еуплектела (*Euplectella*), распространети во океаните. Во копнените води на Македонија се среќаваат Spongilla lacustris со космополитско распространување, а охридскиот сунѓер (*Ochridospongia rotunda*) е реликт и ендемик за Охридското Езеро.

За сунѓерите се смета дека станале од праживотните, и тоа од колонијата на некои камшикари со огрличка, кои еволуирале во посебен правец, така што во натамошната еволуција од нив не се развила друга животинска група.

## Наводи

Категорија:Сунѓери
Пресметување на датумот на Велигден

Во оваа статија се работи за начинот на пресметка на **датумот на [[Велигден]]**.

## Пресметка на православен Велигден
Еден од начините на пресметување на датум на кој се паѓа Велигден според јулијанскиот календар ја дал германскиот математичар Карл Фридрих Гаус. Алгоритмот според кој се пресметува е следниот:

G = година за која се пресметува датум на Велигден

R1 = G mod 19 (остаток при делење на годината со 19)

R2 = G mod 4

R3 = G mod 7

RA = 19R1 + 16

R4 = RA mod 30

RB = 2R2 + 4R3 + 6R4

R5 = RB mod 7

RC = R4 + R5

Велигден е на ден:

Ако Rc = 28 Велигден е на датум RC-27

Ако RC = 28 Велигден е во месец мај

Пример за 2006 година
G=2006 R1=11;R2=2;R3=4;RA=225;R4=15;RB=110;R5=5;RC=20
Велигден е на 23 април

## Пресметка на неправославен Велигден

## Поврзано
* Календар на Велигденски датуми од 1875 до 2124 година

## Надворешни врски
Скрипта за пресметување на православен и неправославен Велигден. 

Велигден Пресметување на датумот
Категорија:Христијански поими
Класна свест

**Класната свест** е облик на општествена свест која ја имаат припадниците на една општествена класа за самите себе како припадници на таа класа. Карл Маркс разликува „класа по себе“ и „класа за себе“, при што разликата помеѓу нив е што во првиот случај имаме работа со класа која објективно постои, но која поради немањето класна свест за самата себе, не претставува реален фактор во општествените случувања. Наспроти тоа, класата за себе е свесна за себе како за посебна класа со посебни интереси различни од останатите класи и претставува реален фактор во општествените случувања.

Карактерот на класната свест е определена од објективната положба во општеството на дадена општествена класа, но не е механички одраз на истата. Поради постоењето на идеолошка индоктринација не секогаш постои соодветна класна свест на класната положба. Оттука, градењето и зацврстувањето на класната свест, како основен елемент на идејната класна борба, застапниците на класната борба ја гледаат како една од своите основни задачи.

## Поврзано
* Марксизам
* Емил Диркем

Категорија:Политичка филозофија
Категорија:Филозофски поими
Категорија:Општествени поими
Категорија:Марксистичка теорија
Многуклеточен организам

**Многуклеточен организам** или **мултицелулар** е организам чиешто тело е изградено од повеќе клетки, најчесто групирани во ткива. Ткивата се групираат во органи, додека органите во органски системи. Повеќето растенија и животни се многуклеточни организми. Многуклеточните животни се наречени **метазои**.

## Поврзано
* Едноклеточен организам

Категорија:Еволутивна биологија
Категорија:Развојна биологија
Категорија:Систематика
Салвадор Аљенде

мини|десно|Салвадор Аљенде
**Салвадор Аљенде** (;  - ) — прв социјалистички претседател на Чиле од 1970 до 1973 избран на легални избори, и прв воопшто марксистички претседател на една јужноамериканска држава. По потекло од вишата средна класа, Аљенде во 1933 учествува во формирањето на Социјалистичката партија на Чиле. Пред да биде избран за претседател на Чиле, трипати неуспешно се кандидира за таа функција, во 1952, 1958 и 1964. Неговото доаѓање на власт во 1970 година претставува прв случај во историјата на власт да дојде марксист по демократски пат. Аљенде се обидел да го преструктуира чилеанското општество во насока на социјализмот со задржување на демократијата.

Владата на САД уште од почетокот на неговиот мандат гледала во недоверба на неговите потези и преку ЦИА почнала да води тајна кампања за негово соборување. Приредила државен удар на 11 септември 1973, при што бил убиен и Аљенде. Според друга верзија, Аљенде извршил самоубиство во моментот кога станало очигледно дека ќе падне во рацете на пучистите. По државниот удар, на чело на воената хунта застанал генералот Аугусто Пиноче, кој вовел диктатура во Чиле.

## Надворешни врски
* Салвадор Аљенде, „Последни зборови“

Категорија:Претседатели на Чиле
Категорија:Чилеански социјалисти
Ткивни животни

300px|thumb|right|400px|Разновидност на ткивни животни
**Ткивните животни**, односно **еуметазоите** (*Eumetazoa*) или **вистинските метазои** се животни кај кои е карактеристично постоењето на ткива, органи и органски системи, било тоа да е дури и во наједноставна форма. Главниот развоен правец на животните се одвивал надвор од сунѓерите, кои во филогенетски поглед претставуаат слеп огранок. Телото на еуметазоите покажува или едноставна градба, односно *несегментираност* (како сплесканите црви), или телото е *сегментирано* на одреден број на делови, при што бројот на сегментите е голем (како кај прстенестите црви и членконогите) или мал (како кај олигомерните животни). За разлика од слабо подвижните паразои (сунѓери и слично), еуметазоите се подвижни животни, што е резултат на ефикасната мускулатура и билатералната симетрија на телото.

Категорија:Животни
Гонада

**Гонада** — латински поим кој означува *полова жлезда*. Кај цицачите, полови жлезди се семениците и овариумите.

## Наводи

Категорија:Репродуктивен систем
Македонија (Охајо)

**Македонија** (, изг. *Масидонија*) — мал град сместен во североисточниот дел од државата Охајо, САД. Се смета дека во 2018 г. населението броело 11.927 жители.

Името на градот се смета дека потекнува од една мала анегдота помеѓу студентите по богословие на колеџот „Вестерн резерв“, кој на почетокот на XIX век се наоѓал во Хадсон, Охајо. Студентите, кои биле повикани да одржат проповед во едно мало место на 10&nbsp;км (6 милји) на север, каде се потсетиле на главата 16 од библиските Дела на светите апостоли: „...*По тоа видение веднаш посакавме да тргнеме за [[Македонија]], бидејќи сфа­тив­ме дека Господ нѐ повикал таму да го разгласуваме [[Евангелие]]то*.“ Поради ова, местото подоцна било наречено Македонија.

Нема податоци во врска со тоа дали во гратчето Македонија живеат Македонци.

## Наводи

## Надворешни врски
* Портал на градот Македонија  
* „Добре дојдовте во Македонија - град во Охајо“, „Вест“, 28 април 2001 

Категорија:Градови во Охајо
Шуми Марица

**Шуми Марица** е државна химна на Царството Бугарија од 1886 до 1944 г. Текстот на песната е напишан од Никола Живков, главен учител во Велес уште во турско време. По многу варијации, денес е зачувана последната редакциjа на Иван Вазов од 1912&nbsp;г.

## Текст

## Поврзано
* Мила Родино

Категорија:Национални симболи на Бугарија
Категорија:Поранешни национални химни
Лески

**Лески** — село во Општина Виница, во околината на Виница.

## Географија и местоположба

## Историја
Селото се споменува во османлиските даночни регистри на немуслиманското население од вилаетот Кратово од 1611 - 1619 година под името *Леска* со 58 домаќинства.

Во XIX век селото било дел од Кочанската каза на Отоманското Царство.

## Стопанство

## Население

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Лески живееле 280 жители, од кои 250 Македонци и 30 Роми. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Лески имало 160 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 25 до 50 Македонци.

Според пописот од 2002 година, во селото Лески живеат 579 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 439 жители, од кои 417 Македонци, 1 Албанец, 1 останат и 20 лица без податоци.

### Родови

Лески е македонско село.

Според истражувањата од 1958 година, родови во селото се:

* *Велковци (3 к.)* доселени се од селото Јастребник кај Кочани. Овде живеат од XIX век.
* *Трајанови (2 к.)* доселени се од селото Прибачево. Овде живеат од XIX век.
* *Ќирови (1 к.)* доселени се однекаде. Овде живеат од XIX век.
* *Арсови (1 к.)* доселени се од селото Бигла кај Делчево. Овде живеат од XIX век.
* *Соколови (1 к.), Филипови (1 к.), Николови (1 к.), Димитрови (1 к.), Јаневи (1 к.), Сребренови (1 к.) и Стаменкови (2 к.)* доселени се од селото Пресека кај Кочани, после 1941 година.
* *Тасеви (2 к.), Тодорови (1 к.), Богатинови (1 к.), Миленкови (1 к.), Тодорови (1 к.) и Арсови (1 к.)* доселени се од селото Безиково кај Кочани.
* *Дамјанови (3 к.), Стоилови (1 к.) и Китанови (1 к.)* доселени се од селото Цера кај Македонска Каменица.
* *Божинови (1 к.)* доселени се од селото Вранинци кај Кочани.
* *Карафилови (1 к.) и Ангелкови (1 к.)* доселени се од селото Дулица кај Македонска Каменица.

## Општествени установи

## Самоуправа и политика

### Избирачко место

Во селото постои избирачкото место бр. 325 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 495 гласачи.

## Културни и природни знаменитости
;Цркви
* Црква „Св. Јован Крстител“ — селска црква од 1848 г.

;Археолошки наоѓалишта
* Ореово — населба и некропола од римско време
* Св. Атанас — населба од римско време
* Свети Јован Опсеча — црква од средниот век

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Винички села
Категорија:Села во Општина Виница
Трстија

**Трстија** — село во Општина Виница, во областа Пијанец, во околината на градот Виница.

## Географија
Трстија се наоѓа на западните падини на планината Голак, во крајниот северен дел на територијата на Општина Виница и неговиот атар се граничи со Општина Делчево.

## Население

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 65 жители, од кои 63 Македонци и 2 лица без податоци.

## Самоуправа и политика
Селото влегува во составот на Општина Виница, во крајниот северозапад на атарот на соседното село Трсино.

Според административната поделба на Македонија низ историјата, Трстија не се наведува како одделно село и истото се смета за маало на Трсино. Сепак, во поново време местото се среќава како одделно село.

Населбата официјално била прогласена за село во 2014 година.

### Избирачко место
Во селото постои избирачко место бр. 0328 според Државната изборна комисија, кое е сместено во просториите на деловен објект.

На локалните избори во 2017 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 90 гласачи.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 88 гласачи.

## Галерија

Податотека:Село Трстија.jpg|Куќи во селото
Податотека:Село Трстија (2).jpg|Селото со околината


## Белешки
*  Според административната поделба на Македонија во периодот 1996-2004 година, селото не се среќава како одделно, туку како маало во состав на селото Трсино, така што со пописот спроведен во 2002 година не се објавени податоци за бројот на жители во селото.

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Села во Општина Виница
Категорија:Винички села
Категорија:Села во Македонија
Категорија:Населени места основани во 2014 година
Пекљани

**Пекљани** — село во Општина Виница, во околината на градот Виница.

## Географија и местоположба
мини|лево|Црквата „Раѓање на Пресвета Богородица“ во Пекљани

Селото Пекљани се наоѓа на падините на Обозна Планина, оддалечено 12 километри југоисточно од градот Виница.

## Историја
Селото го добило името по тоа што во минатото, античкиот период овде имало наогалиште на глина, исто така овде е изработувана.

## Стопанство

## Население

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Пекљани живееле 500 жители, од кои 275 Македонци и 225 Турци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Пекљани имало 240 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 350 Македонци и 150 Турци.

Според пописот од 2002 година, во селото живееле 432 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 302 жители, од кои 284 Македонци, 1 Србин, 3 останати и 14 лица без податоци.

### Родови

Пекљани е македонско село.

Според истражувањата од 1959 година, родови во селото: *Коларци или Цветановци (13 к.), Ѓаремци (6 к.), Велковци (5 к.), Постоловци (4 к.), Туфегџии (4 к.), Стојичовци (4 к.), Крндовци (4 к.), Атанасовци (3 к.), Пљачковци (3 к.), Здравевци (2 к.), Ковачевци (2 к.), Атанасовци (2 к.), Мајковци (2 к.), Ќосевци (2 к., Мирчовци (1 к.) и Китановци (1 к.)* за сите наведени родови се зборува дека се намножиле од некогашните три македонски куќи кои постоеле во селото; *Рашниковци (2 к.) и Јовановци (1 к.)* доселени се во 1925 година од селото Лаки; *Трајановци (2 к.)* доселени се од селото Лаки во 1939 година; *Грљани (4 к.)* доселени се во периодот помеѓу 1955 и 1957 година од селото Грљани; *Анѓелковци (1 к.) и Сименовци (1 к.)* доселени се во 1957 година од селото Лаки; *Бобијовци (1 к.)* доселени се од селото Драгобраште во 1958 година; *Момчиловци (1 к.)* доселени се во 1958 година од селото Лаки; *Бумбарци (1 к.)* доселени се во 1959 година од селото Бигла, Делчевско.

## Општествени установи

## Самоуправа и политика

### Избирачко место

Во селото постои избирачкото место бр. 326 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 337 гласачи.

## Културни и природни знаменитости

;Археолошки наоѓалишта
* Долови — населба од римско време
* Колник — некропола од доцноантичко време и средниот век
* Рашка — рударска населба од римско време
* Саботините Гробишта — населба и рударска јама од доцноантичко време
* Студен Кладенец — могили од римско време
* Сушица - Дуборово — населба од римско време
* Црквиште — населба од доцноантичко време

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво
Од 1924 до 1955 година 62 турски семејства се иселиле во Турција.

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Винички села
Категорија:Села во Општина Виница
Виничка Кршла

**Виничка Кршла** — село во Општина Виница, во околината на градот Виница.

## Географија и местоположба
Селото Виничка Кршла, се наоѓа на североисточната страна на градот Виница, селото е распрскано на поголема територија над реката Драгобраштица. Од централното градско подрачје е оддалечено 5&nbsp;км. Селото, односно Кршлата, по која го носи името започнува од источниот излез на градот.

## Население

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Виничка Кршла живееле 100 жители, сите Македонци. Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, во 1905 година во Виничка Кршла имало 112 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.

Според пописот во 2002 година во селото живееле 99 жители Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 58 жители, од кои 57 Македонци и 1 лице без податоци.

### Родови

Виничка Кршла е македонско село.

Според истражувањата од 1959 година, родови во селото се:

* **Доселеници:** *Јуруци (8 к.), Мечкарци (4 к.), Газарци (3 к.) и Ташовци (1 к.)* првите три рода се најстари во селото, доселени се однекаде; *Газарци (5 к.), Насевци (3 к.) и Анаќијовци (2 к.)* доселени се од селото Драгобраште; *Божанци (4 к.)* доселени се од селото Илиово кај Делчево. Го знаат следното родословие: Блажо (жив на 49&nbsp;г. во 1959 година) Ефтим-Арсо, кој се доселил во селото; *Туријчани (2 к.)* доселени се од селото Турија кај Делчево; *Трајановци (2 к.) и Чакалци (1 к.)* доселени се од селото Грљани; *Митрашинци (1 к.)* доселени се од селото Митрашинци кај Берово; *Катанци (3 к.)* доселени се од селото Дулица кај Македонска Каменица.

## Самоуправа и политика

### Избирачко место

Во селото постои избирачкото место бр. 314 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 50 гласачи.

## Културни и природни знаменитости

;Археолошки наоѓалишта
Во селото има повеќе археолошки наоѓалишта од античкиот римски период, кои се под надлежност на Виничкиот музеј. 
*Барбашки Дол — некропола и тумули од железното време.
*Вршник — могила од римското време. 
*Градиште 1 — некропола и тумули од железното време. 
*Градиште 2 — утврдена населба од железното време и доцноантичкото време. 
*Ѓафурски Лозја — населба од римското време. 
*Кршлански Гумења — некропола од железното време. 
*Могила — населба и могила од римското време. 
*Русалски Гробишта — некропола од железното време. 
*Сушица — населба и некропола од римското време. 
*Коколов Рид — населба од раното и доцното бронзено време и железно време;

## Култура и спорт
Во селото постои основно училиште.

## Галерија

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Села во Македонија
Категорија:Винички села
Категорија:Села во Општина Виница