Филозоф

[мини|350п|''[Атинската школа* (1509–11) од [[Рафаел]], на која се прикажани разни антички филозофи како разменуваат мисли.]]

*'Филозоф*' — во поширока смисла, лице што се занимава со изучување на [[филозофија]]та. Поимот доаѓа од  (*филозофос*), што значи „вљубеник во мудроста“. Се смета дека поимите „филозоф“ и „филозофија“ прв ги вовел античкиот мислител [[Питагора]].

==Поим и одлики на философот==
Во потесна смисла, философ е секој [[интелектуалец]] со свои придонеси на некое поле на философијата, како што е [[естетика]]та, [[етика]]та, [[епистемологија]]та, [[логика]]та, [[метафизика]]та, [[општествена теорија|општествената теорија]] и [[политичка филозофија|политичката филозофија]]. Философ, во некогашна смисла, може да биде и некој што работи во областа на [[општествени науки|општествените]] и други [[наука|науки]] кои низ вековите се одвоиле од самата философија; такви се [[уметност]]ите, [[историја]]та, [[економија]]та, [[социологија]]та, [[психологија]]та, [[лингвистика]]та, [[антропологија]]та, [[теологија]]та и [[политика]]та.

Во класична смисла, философ е човек кој го живее живот на извесен начин, кој се занимава [[смисла на животот|егзистенцијалните прашања]] за човечката состојба, а не некој кој расправа за теориите или мислењата на други автори. Најдобар пример на таквата посветеност на живеење на животот според своите убедувања се [[старогрчка филозофија|старогрчките мислители]]. Во обете дефиниции, философите се посветуваат на ваквите прашања со критички, систематички и [[разум|промислен]] приод.

Според италијанскиот поет [[Џакомо Леопарди]], исто како [[поет]]от, и философот може да биде оригинален и да се разликува од останатите философи по тоа што на различен начин расправа за истите [[Вистина|вистини]]. Во тој поглед, философот може да стане различен и изворен, и тоа, како во поглед на останатите луѓе, така и во поглед на самиот себе. [[Фридрих Ниче]] го сфаќа философот како „некоја страшна експлозивна материја, пред која е сè во опасност“, велејќи дека неговиот поим на философот е многу далеку од поимот кој ги вклучува [[Кант]] или академските философи. Во своето дело, „[[Пофалба на глупоста]]“, [[Еразмо Ротердамски]] вели дека философите се некорисни не само за извршување на јавните функции, каде личат на [[магаре]] што свири на флејта, туку тие се некорисни и во приватниот живот во кој повеќе личат на трупци отколку на луѓе. Оттука, философите не се корисни ниту за себе, ниту за татковината. Токму поради тоа непознавање на материјалниот и на духовниот живот на заедницата, философите ја навлекуваат врз себе општата омраза.

==Историја==
===Стара Грција и Рим===
Иако [[Питагора]] е човекот што го вовел поимот, [[Платон]] е првиот што се осврнал на љубовта кон мудроста. Во делото *Гозба*, тој заклучува дека љубовта е израз на отсуство на нешто посакувано. Така, филозофот е тој што ја бара мудроста, а кога ќе ја најде, истиот станува мудрец. Филозофот во Стариот Свет е човек во постојана потрега по мудроста, кој настојува да живее во склад со таа мудрост. Разни мислители имале своја претстава за тоа што значи да се живее мудро, и оттука настанале разните филозофски школи или традиции. Секој антички филозоф подучувал во рамките на својата традиција.

===Средновековие===
[[Податотека:Saint Cyrill statue in Třebíč, Třebíč District.jpg|мини|десно|исправено|[[Свети Кирил]], познат како „Константин Филозоф“]]
Во [[среден век|средниот век]], поимот филозоф се однесувал на секој што се занимава со академска дејност и кој предава на големите школи или универзитети. Значаен пример за тоа е македонскиот светител [[Свети Кирил|Кирил]], кој го добил името „Константин Филозоф“ поради неговата истакната работа како професор по филозофија на [[Цариградски универзитет|Цариградскиот универзитет]].

Во XIV век, зборот „филозоф“ можел да има и значење на некој што води [[монах|монашки]] живот, вон досегот на материјалниот свет.

Во подоцнежниот дел на средновековието, филозофи биле нарекувани и оние што се занимаваат со [[алхемија]], па затоа го имаме познатиот [[Камен на мудроста]], кој е алхемиска супстанција.

===Ран нов век===

Многу од филозофите на [[ран нов век|раниот нов век]] сè уште иле плод на класичната традиција, и на својата филозофија гледале како на начин на живот. Меѓу најзнаменитите мислители од ова време се вбројуваат [[Рене Декарт]], [[Барух Спиноза]], [[Никола Малбранш]] и [[Готфрид Вилхелм Лајбниц]]. Со појавувањето на универзитетите во современа смисла се изменило и поимувањето за тоа што значи да се биде филозоф и го добило денешниот облик. Почнувајќи од филозофи на XVIII век се школувале на универзитети и работеле на нив, разработувајќи ја својата мисла и предавајќи на студенти. Меѓу првите примери за вакви филозофи се [[Имануел Кант]], [[Јохан Готлиб Фихте]], [[Фридрих Вилхелм Јозеф Шелинг]] и [[Георг Вилхелм Фридрих Хегел]]. Ова продолжило од тој период, па сè до денес, со извесни исклучоци како [[Артур Шопенхауер]] и [[Фридрих Ниче]]. Последниот значаен филозоф кој немал академска спрема бил [[Лудвиг Витгенштајн]].

===Современа дејност===
Во денешницата, оние со постипломски степен на образование во филозофијата често остануваат во образовните установи. Според истражувањето спроведено во 1993 г. во САД, 77,1% од 7.900-те [[доктор по филозофија|доктори по филозофија]] биле вработени во академските установи. Вон тоа, филозофите може да работат и во други области, каде се потребни нивните мислечки и творечки способности: во [[медицина]]та, [[биоетика]]та, [[деловно работење|деловното работење]], [[издаваштво]]то, како [[хонорарец|хонорарни]] публицисти, во [[медиуми]]те и во [[право]]то.

==Философите како тема во уметноста и во популарната култура==
Философите се јавуваат како тема во бројни дела од [[уметност]]а и [[Популарна култура|популарната култура]], како:
* „Филозофот и еќимот“ - македонска народна приказна.
* „Лична навреда“ — кус расказ на австрискиот писател [[Томас Берхнард]] од 1978 година.
* „Последица“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.
* „Остроумни или малоумни“ — кус расказ на Томас Берхнард од 1978 година.
* „Тројцата филозофи“ - басна на американскиот писател [[Емброуз Бирс]].
* „Малиот филозоф“ ([[српски]]: *Мали филозоф*) - песна на српскиот поет [[Јован Јовановиќ-Змај]].
* „Дневникот на песот филозоф“ — расказ на рускиот писател [[Јуриј Мамлеев]].
* „Тајната на философот“ - песна на полскиот поет [[Тадеуш Ружевич]].
* „Философите“ - песна на полскиот поет [[Тадеуш Ружевич]].
* „Философот“ ([[англиски]]: *The Philosopher*) - песна на американскиот [[Рок-музика|рок-музичар]] [[Џон Кејл]] (*John Cale'') од 1972 година.

## Поврзано
* Интелектуалец
* Список на филозофи

## Наводи


Категорија:Занимања