Дацентрурус

**Дацентрур** (што значи „*опашка полна со точки*“), првично познат како ***Омосаурус*** — голем стегосаурус кој живеел во периодот на доцна јура (154 - 150 мја) на територијата на денешна Европа. Неговиот типски вид, *Omosaurus armatus*, бил именуван во 1875 година, врз основа на скелет пронајден во глинена јама во Кимериџ Клеј во близина на Свиндон, Англија. Во 1902 г., родот бил преименуван во *Дацентрурус,* бидејќи името *Омосаурус* веќе било користено за крокодил.

Наодите за ова животно се ограничени, а голем дел од неговиот изглед е неизвесен. *Дацентрур*от бил силно изграден, бил тревојад, украсен со плочи и шила и одел на четири нози.

## Опис
лево|мини|''Dacentrurus armatus''
*Дацентрур*от бил голем стегосаурид. Се проценува дека некои примероци достигнувале должина од 10 метри  и тежина до 5 тони. Многу книги тврдат дека *Дацентрур*от бил мал стегосаурус. Широката карлица укажува на тоа дека бил помеѓу најголемите. За стегосаурус, цревата му биле особено широки, а масивната задница е исто така означена со исклучително широки пршлени.  Задниот екстремитет бил прилично краток,  но предниот екстремитет бил релативно долг, главно поради долгата подлактица.

Иако за *Дацентрур*от се смета дека имал исти пропорции како *[[Стегосаурус]]от*, се знае дека неговата конфигурација на плочи и шила е прилично различна, бидејќи веројатно имал и два реда мали плочи на вратот и два реда подолги шила по опашката. Холотипниот примерок на *Dacentrurus armatus* содржи асиметрична плоча на вратот и, исто така, вклучува еластична опашка која можело да биде дел од тагомизерот (четири до десет шила на опашките) . .

## Откритие и видови
лево|мини|Холотип на ''Dacentrurus armatus'', од монографијата на Овен во 1875 година
На 23 мај 1874 година, Џејмс Шопленд од *Swindon Brick and Tyle Company* му пријавил на професорот Ричард Овен дека на нивната глинена јама, големиот каменолом Свиндон во Вилтшир, повторно бил откриен фосилен скелет. Овен го испратил Вилијам Дејвис да го обезбеди примерокот. За време на обидот да се открие во целост, остатокот се распаднал на неколку парчиња. Овие на крајот биле транспортирани во Лондон во гајби со вкупна тежина од три тони. Коските после тоа биле делумно откриени од подготвувачот на Овен, mидарот Калеб Барлоу.
мини|Споредба на големината
Овен ги именувал и ги опишал остатоците во 1875 година како типски вид *на Omosaurus armatus* . Генеричкото име било добиено од грчки ὦμος, *omos*, „*надлактица*“, во однос на робусната рамена коска. Специфичното име *арматус* може да значи „*вооружено*“ на латински јазик.

Холотипот, **BMNH 46013**, бил  пронајден во слој од глинената формација Кимериџ, датиран од времето на Кимериџ . Главниот фрагмент ја содржи карлицата; серија од шест задни грбни пршлени, сите сакрални и осум предни пршлени; десна бутна коска и некои лабави пршлени. Севкупно, тринаесет одделени пршлени се присутни во материјалот. Дополнителни елементи вклучуваат делумна голема писка, делумна мала писка, плоча на десниот врат.
мини|Холотипски шила на ''О.хастигер''
Неколку други видови биле именувани во родот *Омосаурус*. Дел од колекцијата на Британскиот музеј на природна историја бил примерокот *BMNH 46321*, шила пронајдени во Кимериџ Клеј од Вилијам Канингтон во близина на Големата западна железница. Тие Овен во 1877 година ги именувал како *Омосаурус хастигер*, епитетот што значи „*носител на шила*“ или „*копје-волшебник*“, а неговите шилци се гледаат поставени на зглобот на животното. Во 1887 година, Џон Витакер Хулке го нарекол *Omosaurus durobrivensis* заснован на примерокот BMNH R1989 пронајден во Танхолт, Кембриџшир, а специфичното име потекнува од Дуробрива . (За тој примерок понекогаш погрешно се вели дека е пронајден во Флетон, Питерборо, Кембриџшир, каде што Алфред Николсон Лидс ги направил повеќето наоди. ) Овој примерок во 1956 година станал посебен род Лековисаурус. Во 1893 година, Хари Говие Сили го именувал примерокот *[[:en:Omosaurus phillipsii|Omosaurus phillipsii]]*, заснован на бутната коска, примерок YM 498, епитет во чест на покојниот ЏонФилипс . Сили сугерирал дека ова може да биде ист таксон со *Priodontognathus phillipsii* Seeley 1869, што довело до недоразбирање, поради тоа што го има истото специфично име, *бидејќи* *Priodontognathus* бил едноставно поднесен од него под *името Омосаурус* . Ова толкување сепак е неточно бидејќи и двата вида имаат различни холотипови. "*Omosaurus leedsi*" е *[[nomen nudum]]* и бил користен од страна на Сили за **CAMSM J.46874**. Во 1910 година, Фридрих фон Хуене го нарекол *Omosaurus vetustus*, заснован на примерокот OUM J.14000, ивер пронајден на западниот брег на реката Червел, со епитетот што значи „*антички*“. Во 1911 година Франц Нопса го нарекол *Omosaurus lennieri*, епитетот во чест на Густав Лениер, заснован на делумен скелет во 1899 година пронајден во *Аргил д’Октевил* во Нормандија, Франција . Примерокот бил уништен за време на сојузничкото бомбардирање на Каен во 1944 година.
[лево|мини|[Рамена коска и лакотна коска на *D. armatus*]]
Дури и откако последните два вида *Omosaurus* биле именувани, тие станале познати под името *Omosaurus* кој пак бил синоним за „крокоди“. Во 1902 година, Фредерик Август Лукас го преименувал родот во *Дацентрур* . Името потекнува од грчки δα ~, *да ~*, „многу“ или „полн со“, κέντρον, *кентрон*, „точка“ и οὐρά, *ура*, „опашка“. Лукас дал ново име и комбинација за видовите *Omosaurus armatus:* *Decentrurus armatus,* но во 1915 година Едвин Hennig префрлил повеќе видови *Omosaurus* *во* *Dacentrurus,* што резултирало со *hastiger Dacentrurus,* *Dacentrurus durobrivensis,* *Dacentrurus phillipsi* и *lennieri Dacentrurus.*  Како и да е, би било вообичаено истражувачите да го користат името *Омосаурус*. *D. vetustus*, порано означен како *Omosaurus* ( *Dacentrurus* ) *vetustus* од фон Хуене, бил вклучен во *Lexovisaurus* како *Lexovisaurus vetustus* во 1983 година  но таа задача била одбиена со обете изданија на *Диносауријата*, и *О vetustus* сега е вид вид на *еоплофиза* .

## Распространетост
мини|Дорзален пршлен на ''D. armatus''
мини|Плоча од Шпанија
Поради фактот што ги претставувал најпознатите видови стегосаури од Европа, повеќето откритија на стегосаури во оваа област биле упатени дека станува збор за *Дацентрур* . Ова ги вклучува откритијата во Вилтшир и Дорсет во јужна Англија (меѓу нив пршлен што му се припишува на *D. armatus* во Вејмут  ), фосили од Франција и Шпанија и уште пет историски неодамнешни скелети од Португалија. Повеќето од овие откритија биле фрагментарни по природа; единствените поцелосни скелети биле холотипите на *D. armatus* и *D. lennieri* . На крајот, слоевите од кои е пријавен *Дацентрусот се издвојуваат* на следниот список:

* Аргил д’Октевил 
* Камадас де Алкобаса 
* Кимериџ Клеј 
* Формација Лоринха
* Унидаде Бомбарал 
* Формација Вилар дел Арзобиспо 

[лево|мини|[Мала писка на *D. armatus*]]
Исто така, во Португалија биле откриени јајца припишани на Дацентрур.

Питер Малком Галтон во осумдесеттите години ги упатил сите остатоци од стегосаурус од наносите на доцната јура во западна Европа до *D. armatus* . Во 2008 година бил направен радикално поинаков пристап од страна на Сузана Меидмент, која го ограничила материјалот на *D. armatus* на неговиот холотип. Најименуваните видови, меѓу нив *Astrodon pusillus* од Португалија засновани на фосили од стегосаури, таа сметала дека се *[[:en:Nomen dubium|nomina dubia]]*. Таа ги сметала примероците од континентална Европа веројатно за посебен вид, но бидејќи е премногу ограничен за да воспостави карактеристични одлики, таа му ги доделила на *Dacentrurus* sp.

Во 2013 година, Алберто Кобос и Франциско Гаско опишале остатоци од стегосаури во рбетниот мозок, кои биле пронајдени групирани во месноста „Баранко Конехоро“ на формацијата Вилар дел Арзобиспо во Риодева ( Теруел, Шпанија ). Остатоците биле доделени на *Dacentrurus armatus* и се состојат од четири вертебрални центри, примероци MAP-4488-4491, од една единка, од кои два се вратни пршлени, третиот е граден, а последниот е пршлен на опашката. Ова откритие се смета за значајно затоа што ќе ја демонстрира и *интраспецифичната* варијабилност на *Dacentrurus armatus* и силната преваленца на *Dacentrurus* во иберискиот опсег за време на границата Јура - Креда, пред околу 145 милиони години. Сепак, новиот материјал на *Мирагаја* опишан во 2019 година покажува посилни афинитети со материјалот Вилар дел *Арзобиспо* од *холотипскиот* материјал на Дацентрур.

## Филогенија
мини|Реставриран скелет
мини
мини|Седална коска и препонска коска на ''D. armatus''
*Дацентрур* бил првиот стегосаурус од кој некогаш биле откриени добри остатоци; претходните откритија како *Парантодон*, *Регносаурус* и *Кратеросаурус* биле премногу ограничени за да бидат директно препознатливи како претставници на карактеристична нова група. Затоа, Овен не бил во можност тесно да го поврзе својот *Омосаурус* со други видови, но бил свесен дека тој претставува член на Диносауријата . Во 1888 година Ричард Лидекер именувал семејство *Omosauridae*, но ова име не се искористило откако се сфатило дека *Омосаурус како поим е веќе зафатен*. Во 20 век *Дацентрур* обично бил доделен на стегосауридите .



## Користена литература

## Литература

* 

## Надворешни врски

* Музеј на природна историја на ''Дацентрур'' 
* dulops.net на ''Дацентрур'' 
* Дискусија за тврдената мала големина на ''Дацентрурус'' 

Категорија:Стегосаурус
Категорија:Кимериџ
Категорија:Диносауруси од доцната јура во Азија