Сребрен лосос

мини|Женка (фаза на мрестење), Орегон
мини|Мажјак (фаза на мрестење), Орегон
**Сребрен лосос** (*Oncorhynchus kisutch*) ― вид преселна риба од семејството лососи и еден од шесте видови лососи во Пацификот. Често се продава како среден црвен лосос. Научното име на видот е базирано врз руското вообичаено име *кижуч*.

## Опис
 За време на нивната океанска фаза, има сребрени страни и темносини грбови со точки на грбот и горниот лобус на опашката. За време на фазата на мрестење, нивните вилици и заби се закачуваат. Откако ќе влезат во свежа вода, тие развиваат светло-црвени страни, синкаво-зелени глави и грбови, темни стомаци и темни точки на грбот. Сексуално зрелите риби развиваат светло-розова или розова нијанса по должината на стомакот, а мажјаците може да покажат мало искривување на грбот. Зрелите возрасни единки имаат изразена црвена боја на кожата со потемни грбови и точки, при што женките имаат потемни нијанси од мажјаците.

Сребрениот лосос во просек долг 50,8 до 71 цм и 3.2 до 5.0 кг, повремено достигнувајќи до 16 кг. Големината може да варира во зависност од возраста и географската локација. Мажјаците имаат тенденција да бидат малку поголеми од женките. Зрелите возрасни единки исто така развиваат голем кипе (кукаст клун) кој се користи за привлекување партнер за време на мрестење, при што мажјаците имаат поизразен кипе од женките. Долната вилица на сребрениот лосос може да се разликува по светла нијанса на нејзиниот горен раб.

## Репродукција
мини|Фаза на мрестење кохо, Орегон
мини|Мртов кохо, кратко по мрестењето. Живите риби веднаш по мрестењето ќе го покажат истото бело, скапано месо кратко пред смртта.
[мини|Сребрен лосос од [Орегон]]
Откако сребрениот лосос ќе наполни три или четири години, плива по слатководни реки и потоци за да се мрести. Женките бараат леи од чакал на врвот на ровот, каде што се вртат на страните за да копаат гнездо со движења на опашката, создавајќи тркалезни или овални вдлабнатини приближно со иста должина и ширина како рибите. Овој процес се повторува до седум гнезда, секое наречено црвен пар. Женките стануваат екстремно агресивни едни кон други околу местата за гнездење, и со мажјаците сè додека не се ископаат. Мажјаците потоа се борат за правото на парење. Откако женката ќе избере партнер, обично најголемиот мажјак, таа ги положува своите јајца на црвен пар, додека тој истовремено испушта млеко (сперматозоиди) врз јајцата. Неизбраните мажјаци исто така се провлекуваат за да испуштат млеко во ова време. Откако ќе се положат сите јајца, таа ги покрива со камења и камчиња користејќи ја опашката. Возрасните потоа престануваат да јадат и умираат.

## Животни фази
Јајцата се изведуваат кон крајот на зимата или раната пролет по шест до седум недели во локација за размножување. Откако ќе се изведат, тие остануваат претежно неподвижни за време на животниот век на алевинот, кој исто така трае шест до седум недели. Алевинот повеќе нема заштитна лушпа од јајце, или хорион, и се потпира на своите жолчни кесички за исхрана за време на растот. Животниот век на алевинот е многу чувствителен на водни и седиментни загадувачи. Кога жолчното кесиче е целосно ресорбирано, алевинот го напушта *местото за размножување*. Младите поминуваат една до две години во нивните слатководни натални потоци, честопати поминувајќи ја првата зима во мочуришта надвор од каналот, пред да се трансформираат во фаза на смолт. Смолтите се генерално 100-150 mm и како што нивните траги од млад лосос бледнеат и карактеристичните сребрени лушпи на возрасните почнуваат да доминираат. Младите риби мигрираат во океанот од крајот на март до јули. Некои риби ја напуштаат свежата вода напролет, го поминуваат летото во соленкасти естуарски езерца, а потоа се враќаат во свежа вода наесен. Овој вид риби живеат во солена вода од една до три години пред да се врати за мрестење. Мажјаците што мрестаат развиваат кипи, кои се силно закачени муцки и големи заби.
Податотека:Coho_salmon_fingerling_(SC)_1.JPG|алт=Fingerling| Малолетничка фаза
Податотека:Lake_Washington_Ship_Canal_Fish_Ladder_pamphlet_-_ocean_phase_Coho.jpg|алт=Male ocean phase coho| Машки примерок во океанска фаза
Податотека:Lake_Washington_Ship_Canal_Fish_Ladder_pamphlet_-_male_freshwater_phase_Coho.jpg|алт=Male freshwater phase coho| Машки примерок од слатководна фаза


## Опсег
мини|Јукон Делта СЗР, Алјаска
мини|Сребрен лосос со друг вид лосос, Алјаска
Традиционалниот опсег на сребрениот лосос се протега по двете страни на Северниот Тихи Океан, од Хокаидо, Јапонија и источна Русија, околу Беринговото Море до копното Алјаска и на југ до заливот Монтереј, Калифорнија. Сребрениот лосос го има во сите Големи Езера, како и во многу копнени резервоари низ САД. За прв пат е воведен во езерото Ири во 1920-тите за да се контролира популацијата на алевифи во езерото. Масовното порибување започнало во 1966 година, кога 660.000 младенчиња биле воведени во езерото Мичиген. Висконсин започнал програма за воведување на 500.000 пржени единки годишно, главно на крајбрежјето на езерото Мичиген. До 1970 година, видот бил присутен во сите Големи езера. Онтарио и Минесота усвоиле програми за порибување во 1969 година, но подоцна ги напуштиле. Колорадо започнале со порибување во раните 1900-ти, иако е забележано само ограничено размножување во реката Колорадо. Друго порибување било направено во Њу Хемпшир кон крајот на 1960-тите, кои се прошириле во Мејн и Масачусетс и било забележано дека се вклучени во спорадично размножување.

Природното размножување во воведените области е генерално ниско. Ограничени самоодржливи популации се регистрирани во езерото Супериор и Мичиген, но лососот не се размножува природно во притоките на езерото Мичиген во Висконсин и се потпира на порибување за одржување на голема популација. Видот повеќе не се порибува во езерото Ири, иако повремено се фаќаат скитници од други места во Големите езера. Напорите за воспоставување на видот во Конектикат започнале во 1800-тите, но биле прекинати кога видот не успеал да воспостави стабилна популација. Воведувањата во Конектикат и Делавер, исто така, не успеало да создаде трајни популации.

Над дваесет примероци биле фатени во водите околу Данска и Норвешка во 2017 година. Нивниот извор моментално е непознат, но видот лосос се одгледува на неколку локации во Европа.

## Екологија
Во нивните слатководни фази, сребрените лососи се хранат со планктон и водни безрбетници во бентосот и водниот столб, како што се хирономиди, ларви, мушички и копнени инсекти што паѓаат во водата. По влегувањето во морската средина, тие преминуваат на исхрана со планктон и риби, при што рибите го сочинуваат поголемиот дел од нивната исхрана по одредена големина. Воведените популации во Големите езера се хранат првенствено со алифи и слама. Познато е дека лососот од Големите езера се натпреварува со домородната езерска пастрмка, потокот и кафеавата пастрмка за храна и простор кога ресурсите се оскудни. Поради тоа што се појавуваат порано и имаат поголема големина на изведби, *Oncorhynchus kisutch* обично има предност во овие конфронтации.

Видовите лососи на западниот брег на Соединетите Американски Држави доживеале драматичен пад на изобилството во текот на изминатите неколку децении како резултат на човечки и природни фактори.

## Човечка употреба

### Рибарство
[мини|Производство на лов (сино) и аквакултура (зелено) на ''Oncorhynchus kisutch'' во илјади тони од 1950 до 2022 година, според податоците на [Организација за храна и земјоделство на ООН|ФАО ]]
Вкупниот улов на сребрениот лосос во Северниот Пацифик во 2010 година надминал 6,3 милиони риби, од кои 4,5 милиони биле уловени во Соединетите Американски Држави и 1,7 милиони во Русија. Ова одговара на околу 21.000 тони вкупно. Сребрениот лосос е главниот плен при алјаскиот риболов, иако поголемиот дел се лови со мрежи. 

### Спортски риболов
Во Северна Америка, сребрениот лосос е риба за лов во свежа и солена вода од јули до декември, особено со лесен риболовен прибор. Таа е една од најпопуларните риби за спортски риболов во северозападниот дел на Пацификот во САД и Канада. Нејзината популарност делумно се должи на неодговорното отфрлање што често го покажува бркајќи мамки додека е во солена вода, како и на големиот број крајбрежни потоци по кои се искачува за време на мрестењето. Неговата навика да се лови во релативно плитка вода, а често и во близина на плажи, го прави достапен за рибарите на бреговите, како и во чамци.

Исто така, го ловат рибари со мушичарски стап во солена вода.

### Нутритивна вредност
Сребрениот лосос уловен во океанот се смета за одлична храна. Има умерено до високо количество на масти, што се смета за суштинско при оценување на вкусот. Само пролетниот чинук и сокај лосос имаат повисоки нивоа на масти во месото. При чадење, најдобро е да се користи процес на ладно чадење, а не на топло чадење, поради нивната помала содржина на масти во споредба со сокај и чинук.

### Културна традиција
Историски гледано, сребрениот лосос, заедно со други видови, бил основна храна во исхраната на неколку домородни народи, кои го користеле и за трговија со други племиња подалеку во внатрешноста. Сребрениот лосос исто така бил симбол на неколку племиња, претставувал живот и егзистенција.

## Зачувување
мини|Риби во државна шума Тиламук, Орегон
Националната служба за морски рибарство на САД (NMFS) идентификувала седум популации, наречени еволутивно значајни единици (ESU), на Oncorhynchus kisutch во Вашингтон, Орегон и Калифорнија. Четири од овие ESU се наведени според Законот за загрозени видови на САД (ESA). Тоа се Долната река Колумбија (загрозена), брегот на Орегон (загрозен), бреговите на Јужен Орегон и Северна Калифорнија (загрозени) и брегот на Централна Калифорнија (загрозени). Долгорочниот тренд за наведените популации е сè уште опаѓачки, иако имаше една неодамнешна добра година со тренд на зголемување во 2001 година.

ЕСУ Пјуџет Саунд / Проток на Џорџија во Вашингтон е „вид од загриженост“ на NMFS. Видови од загриженост се оние видови за кои недоволното информирање спречува решавање на загриженоста на Националната океанска и атмосферска администрација на САД во врска со статусот и заканите и дали да се наведе видот под ЕСА.

На 6 мај 1997 година, NMFS, во име на Секретарот за трговија, го наведе како загрозен сребрениот лосос од Јужен Орегон, северен брег на Калифорнија. Популацијата на лососот Oncorhynchus kisutch во регионот Јужен Орегон/Северна Калифорнија се намалила од околу 150.000–400.000 риби што се мрестеле природно во 1940-ти години на помалку од 10.000 возрасни единки што се мрестеле природно денес. Овие намалувања се должат на природни и вештачки промени, вклучувајќи краткорочни атмосферски трендови (како што е Ел Нињо, кој предизвикува екстремни годишни врнежи од дожд на северниот брег на Калифорнија), предаторство од страна на калифорнискиот морски лав и тихоокеанската  пристанишна фока и комерцијална сеча на дрва.

Повеќе од 680.000 сребрени лососи се вратиле во Орегон во 2009 година, двојно повеќе од 2007 година. Одделот за риби и диви животни на Орегон барал волонтери да ги ставаат рибите во простор за инкубација. Се вели дека имало толку многу риби што „буквално можевте да одите врз грбот на сребрениот лосос“, тврдела телевизиска станица во Портланд. Пониските температури во 2008 година водите на Северниот Пацифик донеле подебел планктон, кој, заедно со поголемите одливи на водата од реката Колумбија, ги нахранија обновените популации. Прометот во 2009 година бил толку голем што банките за храна биле во можност да замрзнат 40 тони за подоцнежна употреба.

## Наводи

## Лиература
*  Фрозе, Рајнер; Поли, Даниел (ур.). „Oncorhynchus kisutch“. FishBase. Октомвриска верзија 2005 година.
*  „Oncorhynchus kisutch“. Интегриран таксономски информациски систем. Преземено на 24 јануари 2006 година.
* 

## Надворешни врски
* Oncorhynchus kisutch во Џордан Крик во текот на зимата, 2004-2005 година / од Рајан Џ. Бриско. Водител: Програмата за публикации на државата Алјаска.

Категорија:Риби