Стурманит

**Стурманитот** е многу редок минерал кој припаѓа на минералната класа на „ сулфати (вклучувајќи селенати, телурати, хромати, молибдати и волфрами)“. Кристализира во тригоналниот кристален систем со хемиски состав Ca6Fe3+2[(OH)12|B(OH)4|(SO4)2]·25H2O .

Стурманитот е проѕирен до проѕирен и обично формира хексагонални, дипирамидални кристали со табеларна до призматичен  кристален хабитус. Неоштетените кристални површини покажуваат стаклест сјај, додека скршените површини имаат тенденција да имаат слаб мрсен сјај.

## Етимологија и историја
Стурманитот за прв пат е откриен во „Рудникот за црни карпи“ во полињата со манган во Калахари во Јужна Африка и е опишан во 1983 година од Доналд Р. Пикор, Пит Џ. Дан и Марџори Дуган. Тие го именувале минералот по словенечко-канадскиот минералог Божидар Дарко Штурман (роден 1937 година) во чест на неговиот придонес во систематската минералогија, особено неговите студии за фосфатните минерали од Јукон и неговото усовршување на методите во оптичката минералогија.

## Класификација
Стурманитот сè уште не бил наведен во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц.

Во системот за класификација Лапис, последен пат ревидиран во 2018 година од страна на Стефан Вајс, кој формално се базира на стариот систем за класификација на Карл Хуго Штрунц во неговото 8-мо издание, на минералот му е даден системскиот и минералниот број *VI/D.13-050*. Ова одговара на класата „сулфати, хромати, молибдати и волфрати“, а потоа на поделбата „Водородни сулфати со странски анјони“, каде што стурманитот, заедно со бенторитот, бурјатит, карараит, шарлезит, етрингит, хиелшерит, јуравскит, котенхајмит, тартариновит и таумазит, ја формира „етрингитната група“ со системски број *VI/D.13.*

Деветтото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA) го класифицира стурманитот во класата „сулфати (селени, телурати, хромати, молибдати и волфрами)“ и таму во поделбата „сулфати (селени итн.) со дополнителни анјони, со H2O“. Тука, минералот се наоѓа во подгрупата „Со големи до средни катјони; со NO3, CO3, B(OH)4, SiO4, каде што, заедно со бенторит, бирунит, бурјатит, карараит, чарлезит, етрингит, журавскит и таумазит, ја формира „етрингитската група“ со системски број *7.* *DG.15* .

Во Дана класификацијата на минерали, стурманитот има системски и минерален број *32.04.04.02*. Ова одговара на класата „сулфати, хромати и молибдати“, а во рамките на тоа, на поделбата „Композитни сулфати“. Тука, се наоѓа во рамките на подгрупата „Композитни сулфати (водородни) со полианјонска формула“ во „Чарлезитската група“, која исто така ги вклучува чарлезитот, журавскиот, таумазит и карараит.

## Појава
[лево|мини|Стурманит (зеленикаво-кафеав) и [калцит (бел) од Куруман, Јужна Африка (големина: 4 × 3,4 × 2 см)]]

Се наоѓа како редок секундарен минерал вграден во наслаги од манган, барит, етрингит, хаусманит, хематит и манганит.

Освен неговиот типски локалитет, „Рудникот за црни карпи“, минералот бил пронајден и во рудникот „Веселс“ во близина на Хотазел и во рудниците „Н'Чванинг“ во близина на Куруман во полињата со манган во Калахари во Јужнаоафриканска Република. „Рудниците Н'Чванинг“ станале особено познати поради исклучителните наоди на турманит, каде што се пронајдени до 14 Пронајдени се кристали со должина од неколку сантиметри, меѓутоа, забележани се и кристали со должина до 40 сантиметри.

Единствената друга позната локација е планината Лакарги во Руската Република Кабардино-Балкарија.

## Кристална структура
Стурманитот кристализира тригонално во Raumgruppe П    со параметри на мрежата *a* = 11.188 Å и *c* = 21,91 Å  и 2 формулни единици по единична ќелија.

## Употреба
мини|Светложолт сторманит од рудникот „Н'Чванинг“, Куруман, Јужна Африка (вкупна големина: 5,4 × 4,2 × 1,7 см)
Иако стурманитот формира големи, убаво обоени кристали погодни за сечење, неговата ниска тврдост и совршеното расцепување го прават несоодветен како скапоцен камен за комерцијална трговија. Сепак, минералот повремено се сече во разни фацетирани форми за колекционери.

## Литература

* Д.Р. Пикор, П.Ј. Дан, М. Даган: *Стурманит, железно железо, бор аналог на етрингит*, Во: *Канадскиот минералог*, том 21 (1983), стр. 705–709

## Надворешни врски

* Минерален атлас: Стурманит (Вики)

## Наводи

Категорија:Минерали на борот
Категорија:Минерали на железото
Категорија:Минерали на калциумот
Категорија:Триаголни минерали
Категорија:Минералогија