Аугуст Цесарец

[мини|Аугуст Цесарец во време на [Шпанска граѓанска војна|шпанската граѓанска војна , Албасете 1937 година. Седи, втор од десно.]]
**Аугуст Цесарец** (,  - , ), истакнат хрватски револуционер и писател. Едно од позначајните имиња во хрватската литература во периодот меѓу двете светски војни. Примарно е револуционер а секундарна му е литературата. Книжевното дело му е проникнато со револуционерно-општествено-политички идеи на комунизмот.

## Животопис
### Ран живот, образование и Првата светска војна
Аугуст Цесарец е роден во Загреб во 1893 година во семејството на Аугуст Цесарец, столар, добро познат старчевиќец и Корнелија, родена Сенк. Имал постар брат Рудолф, познат хрватски математичар, помлад брат Станко и три сестри, Штефа, Драга и Ивка. Помеѓу 1900 и 1904 година, учел во Каптолското нижо машко училиште. По основното училиште, учел гимназија (1904 – 1912), кога читал многу домашни и странски писатели (Силвије Страхимир Крањчевиќ, Јанко Полиќ Камов, Емил Зола, [Максим Горки] ], [Сергеј Кравчински-Степњак, Пјотр Алексеевич Кропоткин и други). Веќе како средношколец се приклучил на социјалдемократското движење, поради што бил под постојан полициски надзор и неколку пати бил затворен, а во 1912 бил уапсен и обвинет за учество во атентат врз кралскиот комесар Славко Чувај. Бил осуден на 5 години, а потоа и на три години затвор. Робијата ја служел во казнено-поправниот дом Сремска Митровица. Во 1914, по отслужување на 21 месец од казната, бил условно ослободен од затвор поради туберкулоза. После тоа, тој се пријавил за прием во Социјалдемократската партија, но неговата молба не му била прифатена со образложение: за партијата да не се компромитира. Кон крајот на 1915 бил мобилизиран и испратен во Крушевац во окупирана Србија. По распадот на Австроунгарија во есента 1918, се вратил во Загреб. Таму стражарите на Националниот совет накратко го лишиле од слобода.

### Кралство Југославија
Кон крајот на 1918 година се приклучил на обновената Социјалдемократска партија. Тој се определил за левицата, која ја основала Социјалистичката работничка партија на Југославија (комунистичка) на Конгресот за обединување во Белград во 1919 година, а своето име го променила во КПЈ на Вториот конгрес во Вуковар во 1920 година. Во новооснованата држава, заедно со Мирослав Крлежа, во 1919 година го започнал и уредувал списанието „Пламен“, кое во август истата година било забрането. Во есента 1922 година бил испратен од КПЈ, како делегат, на IV конгрес на Комунистичката интернационала во Москва.[3] По Конгресот, тој останал пет месеци во Москва, а на враќање, на граница, бил уапсен и осуден на два месеци затвор. По веста за апсењето и затворањето на Аугусто Цесарец, весниците „Борба“ и „Савременик“ побарале негово ослободување, а Мирослав Крлежа во својата позната статија „Случајот на Аугуст Цесарац“ во весникот „Нова Европа“ (бр. 16, 1923 година) упатил обвинение за лошата состојба во тогашната држава.

По војната, тој станал член на Комунистичката партија на Југославија. Во 1919 година бил вмешан во таканаречената афера Дијаманштајн, поради што избегал во Прага и Виена. Во 1920 година се вратил, но следната година Кралството Југославија го издало прогласот („Обзнана“) со кој се забранила Комунистичката партија и тој отишол во илегала, до тој степен што бил таму за Алија Алијагиќ ноќта пред да биде погубен за убиство на југословенскиот министер за внатрешни работи. Подоцна тој објави поволни некролози за Алијагиќ, што доведе до повеќекратни затворања.

Цесарец, кој го открил својот книжевен талент во тинејџерските години, станал познат како една од водечките хрватски книжевни фигури на своето време.

Заедно со Мирослав Крлежа бил еден од основачите на книжевното списание „Пламен“ во 1919 година. вкупно, од кои две збирки беа посебно објавени во Кралството Југославија.

Првично напишал голем број песни, кои често биле израз на неговите чувства и идеи за општествени и политички прашања. Подоцна престанал да пишува песни и преминал на проза. Напишал околу седумдесет прозни дела, повеќето раскази и новели, со некои романи, неколку драми и некои патописи (не сите од кои беа литературни). Најголемиот дел од нив биле напишани помеѓу 1922 и 1932 година. Само една третина од нив биле објавени за време на неговиот живот.

Во 1922 година побегнал во Москва на конгрес на Коминтерната, а кога се вратил во 1923 година бил фатен и осуден на шест месеци затвор. Во 1928 г. станал член на Матица хрватска како одговор на антихрватската политика на југословенскиот режим, а во 1929 година повторно бил накратко затворен. не се согласувам со преовладувачките профашистички влијанија во организацијата во тоа време.

Во 1934 година, тој илегално ја преминал границата повторно за да присуствува на Првиот конгрес на советските писатели во Москва, а потоа и на 7. Конгрес на Коминтерната во 1935 година. Во 1937 година, тој отиде во Шпанија за време на Шпанската граѓанска војна од 1936-1939 година. Потоа заминал во Париз, а во 1938 година се вратил во Југославија, каде повторно бил уапсен на границата.

Цесарец бил познат полемичар, кој придонел за *Пламен*, *[[Борба (весник)|Борба]]*, *Књижевна република*, *Комуниста*, *Заштита човјека*, *Нова ријеч* и *Израз*.

Тој често се расправал за марксистичките гледишта, откако го редактирал и подготвувал за печатење српскохрватскиот превод на Капитал направен од Моше Пијаде и Родољуб Чолаковиќ. Во исто време, Цесарец се залагал за хрватските селански движења предводени од Стјепан Радиќ, против хегемонијата на Голема Србија и бил еден од првите луѓе во тоа време што јавно ги признал Македонците како нација. Тој исто така бил еден од првите луѓе меѓу неговите современици во Југославија што пишувал за индивидуалната психологија на Адлер на [индивидуалната психологија] ]. Друга една од темите по кои бил познат била расправата против регресивната природа на фашизмот и оценувањето на работата на [Анте Старчевиќ и Еуген Кватерник како револуционери и против свештеничките и Франкистичката (екстремната десница) толкувања. Како што започнала Втората светска војна во Европа, тој дал остроумна анализа на светските настани и го предвидел пропаѓањето на Пактот Молотов-Рибентроп.

Во март 1941 година, неколку дена пред инвазијата на Оската на Југославија, бил уапсен и интерниран во затворот Керестинец во Хрватска, заедно со околу 90 водечки членови на хрватската левичарска интелигенција. Неколку недели подоцна затворот бил преземен од новиот усташки режим. На 9 јули, усташите имале десет затвореници, меѓу кои Божидар Аџија, Отокар Кершовани и Огњен Прица, застрелани како одмазда за активностите на партизаните. Плашејќи се од претстојната егзекуција на останатите затвореници, Хрватската комунистичка партија организирала затворска пауза ноќта на 13 јули 1941 година. Затворските чувари биле совладани и затворениците избегале. Но, операцијата се покажала слабо организирана, а повеќето од затворениците, вклучувајќи го и Цесарец, биле брзо фатени и застрелани во шумата Максимир. Нема точни податоци за неговата смрт, но се претпоставува дека тој бил дел од група застрелана на 17&ndash;18 јули во шумата Дотршчина.

Ракописите на Аугуст Цесарец се зачувани во Архивот на Хрватскиот институт за историја. За него се направени голем број монографии, вклучувајќи ги и оние објавени во Загреб 1946–1964 година, збирка објавена во Белград/ Загреб/Сараево во 1964 година, дел во „Пет века хрватска литература“ објавена во Загреб во 1966 година, и збирки објавени во Загреб 1970–1972, а потоа во 1982–1986 година.

Постхумно, неговите романи „Царева краљевина“, „Златни младиќ“ и „Бјегунци“ постигнале многу признанија, покрај расказот „Тонкина Једина Љубав“.{{sfn|Брешиќ|1989} }

Фразата , , заснована на главниот јунак на неговиот роман од 1920-тите, кој се занимавал со ексцеси на nouveauriche, влегол во општиот речник во Хрватска.

## Творештво
Книжевното дело е од доменот на поезијата, расказите, романите, драмите, патописите, есеите, новели, како и преведувач на револуционерните автори од руската и друга литература.
Негова прва објавена песна е „Логографи“, во 1908 година во загребскиот весник Побратим, со потпис Цесарец. Во 1910 година како гимназијалец го објавил првиот расказ „Из свјета потлачених“.

Од 1908 до 1919 прави пауза во поезијата. „Стихови“ му е единствената стихозбирка, прво позначајно дело, во издание на „Југ“, Загреб. Во тие единаесет години Цесарец објавил едвај десетина раскази и песни. Во тие години Цесарец ги завршил двете фази:
* 1908-1914 година - прва фаза;
* 1915-1920 година - експресионистичка фаза.

За време на Првата светска војна не објавува ништо, иако посериозно создавал обемно книжевни дела. Особено плодни се овие години од кога е првиот негов напишан роман „Бијели Луталац“, 1915 година во Крушевац, но објавен дури 1982 година, во скоро две појавени изданија на Аугуст Цесарец, Загреб, посебно издание и Младост - втора свеска од собраните дела на Цесарец, во прво коло (22 тома). Во иста свеска со необјавениот роман „Крист и Јуда“.

Цесарец е претставник на револуционерниот експресионизам. Се реализира во контекст на космолошката варијанта на експресионизмот. Песни од тој период: „Црна мачка у буру“, „Паска бијелог ноктурна“, „Монолог с куглом земаљском“, „Ватромет олујне игранке“, песната од расказот „Судите ме“. Во овие песни по форма слободни, несредени стихови, има места од каде проговорува вистинскиот поет. Во целина има глас на интимната и политичка драма на човекот како неразделно двојство - човекот кој е фрлен во хаосот на војната.

## Наводи

Категорија:Хрватски револуционери
Категорија:Хрватски писатели
Категорија:Хрватски комунисти
Категорија:Учесници во Шпанската граѓанска војна