Функционална група

Во органската хемија, **функционални групи** се специфични групи на атоми во молекулите кои се одговорни за карактеристичните хемиски реакции на тие молекули. Една иста функционална група ќе подлежи на иста или слична реакција(и), без разлика на големината на молекулата од која е дел.

Подолу е претставена список на најпознатите функционални групи. Во формулите, симболите R и R' обично означуваат приврзан водород или странична низа на јаглеводород од било која должина, но понекогаш може да се однесуваат на било која група од атоми. Подолу има слики на повеќе функционални групи кои се пронајдени во органската хемија.

## Јаглеводороди

## Групи кои содржат халоген

## Групи кои содржат кислород

## Групи кои содржат азот

## Групи кои содржат сулфур

## Други групи
{|  background:#f3f9ff;"  

Хемиска класа
Група
Формула
Графичка формула
Претставка
Наставка
Пример


Амини
Примарен амин
RNH2
75px|Примарен амин
амино-
-амин
75px|МетиламинМетиламин


Секундарен амин
R2NH
75px|Секундарен амин
амино-
-амин
75px|ДиметиламинДиметиламин


Терцијарен амин
R3N
75px|Терцијарен амин
амино-
-амин
75px|ТриметиламинТриметиламин


4° амониум јон
R4N+
75px|Кватерен амониум катјон
амонио-
-амониум
75px|ХолинХолин


Азосоединение
Азо<br />(Диимид)
RN2R'
75px|Azo.pngl
азо-
-диазен



Деривативен толуен
Бензил

RCH2C6H5
RBn

75px|Бензил
бензил-
1-(*супституент*)толуен
75px|Бензил бромидБензил бромид(1-бромотолуен)


Цијанати
Цијанат
ROCN
75px|Цијанат
цијанато-
алкил **цијанат**



Тиоцијанат
RSCN
75px|Тиоцијанат
тиоцијанато-
алкил **тиоцијанат**



Халоалкан
Хало
RX
75px|Халидна група
хало-
алкил **халид**



Имин
Примарен кетимин
RC(=NH)R'
75px|Имин
имино-
-имин



Секундарен кетимин
RC(=NR*)R'</td>
<td align="center">[[Податотека:Imine-(secondary)-skeletal.svg|75px|Имин]]</td>
<td align="center">имино-</td>
<td align="center">-имин</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Имин|Примарен алдимин]]</td>
<td align="center">RC(=NH)H</td>
<td align="center">[[Податотека:Aldimine-(primary)-skeletal.svg|75px|Имин]]</td>
<td align="center">имино-</td>
<td align="center">-имин</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Имин|Секундарен алдимин]]</td>
<td align="center">RC(=NR')H</td>
<td align="center">[[Податотека:Aldimine-(secondary)-skeletal.svg|75px|Имин]]</td>
<td align="center">имино-</td>
<td align="center">-имин</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Изоцијанид]]</td>
<td align="center">[[Изоцијанид]]</td>
<td align="center">RNC</td>
<td align="center"></td>
<td align="center">изоцијано-</td>
<td align="center">алкил *'изоцијанид**</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center" rowspan=2>[[Изоцијанат]]</td>
<td align="center">[[Изоцијанат]]</td>
<td align="center">RNCO</td>
<td align="center">[[Податотека:Isocyanate-group.svg|75px|Изоцијанат]]</td>
<td align="center">изоцијанато-</td>
<td align="center">алкил **изоцијанат**</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Изотиоцијанат]]</td>
<td align="center">RNCS</td>
<td align="center">[[Податотека:Isothiocyanate-group.svg|75px|Изотиоцијанат]]</td>
<td align="center">изотиоцијанато-</td>
<td align="center">алкил **изотиоцијанат**</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Нитрил]]</td>
<td align="center">[[Нитрил]]</td>
<td align="center">RCN</td>
<td align="center">[[Податотека:Nitril (vzorec).svg|75px|Нитрил]]</td>
<td align="center">цијано-</td>
<td align="center">
алкан**нитрил**<br />
алкил **цијанид**
</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Нитро соединение]]</td>
<td align="center">[[Нитро функционална група|Нитро]]</td>
<td align="center">RNO<sub>2</sub></td>
<td align="center">[[Податотека:Nitro-group.svg|75px|Нитро]]</td>
<td align="center">нитро-</td>
<td align="center">&nbsp;</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Нитрозност|Нитрозо соединение]]</td>
<td align="center">[[Нитрозо]]</td>
<td align="center">RNO</td>
<td align="center">[[Податотека:Nitroso-compound-2D.svg|75px|Нитрозо]]</td>
<td align="center">нитрозо-</td>
<td align="center">&nbsp;</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Бензен|Деривативн бензен]]</td>
<td align="center">[[Фенил]]</td>
<td align="center">RC<sub>6</sub>H<sub>5</sub></td>
<td align="center">[[Податотека:Phenyl-group.svg|75px|Фенил]]</td>
<td align="center">фенил-</td>
<td align="center">-бензен</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Фосфин]]</td>
<td align="center">Фосфино</td>
<td align="center">R<sub>3</sub>P</td>
<td align="center">[[Податотека:Phosphine-general.svg|75px|Терциерен фосфин]]</td>
<td align="center">фосфино-</td>
<td align="center">-фосфан</td>
<td align="center">[[Податотека:Methylpropylphosphane-skeletal.svg|75px|Метилпропилфосфан]]<br />Метилпропилфосфан</td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Фосфодиестерна врска|Фосфодиестер]]</td>
<td align="center">[[Фосфат]]</td>
<td align="center">HOPO(OR)<sub>2</sub></td>
<td align="center">[[Податотека:Phosphodiester-group.svg|75px|Фосфодиестер]]</td>
<td align="center">фосфорна киселина ди(''супституент'') естер</td>
<td align="center">ди(''супституент'') хидрогенфосфат</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">Фосфонска киселина</td>
<td align="center">Фосфоно</td>
<td align="center">RP(=O)(OH)<sub>2</sub></td>
<td align="center">[[Податотека:Phosphonic-acid.svg|75px|Фосфоно група]]td>
<td align="center">фосфоно-</td>
<td align="center">''супституент'' фосфонска киселина</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Фосфат]]</td>
<td align="center">Фосфат</td>
<td align="center">ROP(=O)(OH)<sub>2</sub></td>
<td align="center">[[Податотека:Phosphate-group.svg|75px|Фосфатна група]]</td>
<td align="center">фосфо-</td>
<td align="center"></td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Пиридин|Деривативен пиридин]]</td>
<td align="center">[[Пиридин|Пиридил]]</td>
<td align="center">RC<sub>5</sub>H<sub>4</sub>N</td>
<td align="center">
[[Податотека:4-pyridyl.svg|75px|4-пиридилна група]]<br />
[[Податотека:3-pyridyl.svg|75px|3-пиридилна група]]<br />
[[Податотека:2-pyridyl.svg|75px|2-пиридилна група]]<br />
</td>
<td align="center">
4-пиридил / пиридин-4-ил<br />
3-пиридил / пиридин-3-ил<br />
2-пиридил / пиридин-2-ил
</td>
<td align="center">-пиридин</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Сулфон]]</td>
<td align="center">[[Сулфон]]ил</td>
<td align="center">RSO<sub>2</sub>R'</td>
<td align="center">[[Податотека:Sulfone-2D.svg|75px|Сулфонилна група]]</td>
<td align="center">сулфонил-</td>
<td align="center">ди(''супституент'') сулфон</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Сулфонска киселина]]</td>
<td align="center">Сулфо</td>
<td align="center">RSO<sub>3</sub>H</td>
<td align="center">[[Податотека:Sulfonic-acid.svg|75px|Сулфонилна група]]</td>
<td align="center">сулфо-</td>
<td align="center">''супституент'' **сулфонска киселина**</td>
<td align="center"></td>
</tr>
<tr>
<td align="center">[[Сулфоксид]]</td>
<td align="center">[[Сулфоксид|Сулфинил]]</td>
<td align="center">RSOR'</td>
<td align="center">[[Податотека:Sulfoxide-2D.svg|75px|Сулфинилна група]]</td>
<td align="center">сулфинил-</td>
<td align="center">ди(''супституент'') **сулфоксид'''
75px|Дифенил сулфоксидДифенил сулфоксид



Со комбинирање на имињата на функционалните групи со имињата на родителските алкани се генерира моќна систематска номенклатура за именување на органските соединенија.

Неводородните атоми на функционалните групи се секогаш сврзани меѓусебе и со остатокот од молекулата по пат на ковалентна врска. Кога групата од атоми е сврзана со остатокот од молекулата првично со јонски сили, тогаш групата посоодветно се именува како повеќеатомски јон или комплексен јон. Сите овие атоми се нарекуваат радикали.

Првиот јаглерод после јаглеродот кој се сврзува за функционалната група се вика алфа јаглерод (или α C).

## Надворешни врски

* IUPAC кратенки за лиганди (pdf)  
* IUPAC-овата Златна книга (Преглед на хемиската терминологија)  
* IUPAC-овата Сина книга (органска номенклатура) 


Категорија:Органска хемија