Врањанска градска песна

250px|мини|десно|Врање, Бел мост (подигнат во 1844 година)
**Врањанска градска песна** е традиционална градска песна која била создадена и која се пее во Врање. Се пее од втората половина на XIX век до денес и во *[[a cappella|А капела]]* и во вокално-инструментални аранжмани. Врањанската градска како изведувачка пракса развиена е помеѓу бројни музичари, пејачи и инструменталисти на подрачјето на Врање. Ставена е во Национален регистар на нематеријално културно наследство на Србија од 2012 година.

## Одлики
Содржината на песната се однесува на конкретни места, личности и настани во самиот град. Со тажни, тихи и мирни стихови се опишува животот, обичаите и љубовта кои се раѓале и исчезнувале, а со бавни и спори ритмови се будат најдлабоките чувства.

Мелодиската линија ја одликува подвижност, склоност кон нагли, но нежни скокови и суптилна орнаментика. Метро-ритмичката основа ја сочинуваат рамномерни и мешовити тактови и ритмот рубато (rubato). Естетскиот императив е суптилност на пејачевиот глас и преданоста на содржината на песнат, со високи морални ставови кои пејачот ги произнесува како личност.

Она по што се специфични и нашироко препознатливи е господската и мирна атмосфера во која се пејат. Спорите ритмови и музичкото ткиво се комбинација од западните и отоманските скали, што е уште една посебност на оваа стара градска песна.
За да се донесе Врањанската песна на прав начин, многу е важно како ја доживува певачот кој што ја интерпретира. Со оглед на тоа дека се знаат околностите во кои настанала скоро секоја песна, значајно е пејачот да ја чувствува. Само така веродостојно може да се пренесе на слушателите онаа што во песната сака да се каже.

## Манифестација
[мини|десно|[Стана Аврамовиќ Караминга]]
Во Врање од 2019 година се одржува манифестацијата *Врањанска градска песна*. Повод бил 50 години од смртта на Стана Аврамовиќ Караминга, позната врањанска пејачка.

## Значење
Преку Врањанските градски песни, т.е. текстовите на овие песни, стекнуваме јасен увид во Врањанската градска култура, и особено во некои нејзини посебни аспекти, како што се: игра, говор, традиционална свадба, слава, итн.

Со зачувување на Врањанската градска песна, се чува и традиционалната облека, карактеристична за Врање и неговата околина.

Многу често и детално се споменуваат делови од амбиентот и архитектурата. Врањанската градска песна така го одржува сеќавањето на културата и урбаниот контекст во кој живееле жителите на градот Врање во втората половина на 19-от и почетком на 20-от век.
Со негување на Врањанската градска песна така воедно се негува и карактеристичниот врањски дијалект.

Врањските народни песни некогаш ги пееле Стана Аврамовиќ Караминга, Станиша Стошиќ, Василија Радојчиќ. Денес од заборав ги чуваат Бранимир Стошиќ Каце, Ивана Тасиќ, Чеда Марковиќ и др.

Инспирацијата за пишување и пеење на врањски градски песни се наоѓа во народот, обичаите и вистинските животни приказни. Токму секојдневните разговори, среќните и несреќните љубови, пријателствата и специфичноста на оваа поднебје, ги инспирирале генерациите пејачи да ги претворат во тивки, нежни и мелодични стихови.

„Димитријо, сине Митре” „*Садила мома лојзе са бело гројзе*”, *„Магдо, мори, Магдо*”, „*Петлови појев, Морава*”, „*Кажи Суто, кажи душо*”, „*Тоља амамџија*” само се некои од познатите врањски песни.

Врање е град кој нашироко е познат по музиката, песните и игрите. Покрај градската песна по која се прославил Станиша Стошиќ, многу попурен е и врањскиот мелос, кој најверно го пренел познатиот книжевник Бора Станковиќ низ своите романи „Нечиста крв” и „Коштана”. Врање е познато и по прекрасните трубачи, од кои најпознат бил оркестарот на Бакија Бакиќ, а народна игра специфична за Врање е веселиот врањски чочек.

## Поврзано
* Димитријо, сине Митре
* Староградска музика
* Традиционална музика
* Нематеријално културно наследство
* Список на елементи на нематеријално културно наследство на Србија

## Наводи

Категорија:Нематеријално културно наследство на Србија
Категорија:Врање
Категорија:Српска музика