Македонска азбука

**Македонска азбука** — официјално и единствено писмо на македонскиот јазик со службен статус на територијата на Република Македонија, донесена на 5 мај 1945 година со решение на Народната влада на Федерална Република Македонија. Се заснова на кирилицата со одредени измени приспособени на македонскиот гласовен систем. Современата македонска азбука се темели на кириличната азбука на Крсте Петков Мисирков, а некои правописни знаци се преземени од азбуката на Вук Караџиќ иако Крсте Петков Мисирков користел знаци за истите тие гласови. Од азбуката на Вук Караџиќ се прифатени *графовите* за буквите *љ*, *њ* и *џ*, а сите останати специфичности се според препораките на Мисирков. Истите букви присутни се и во азбуката на Крсте Петков Мисирков, но со графички симболи л' и н'. 
Важно е да се напомне дека од азбуката на Вук Караџиќ се прифатени само графовите за буквите, но не и гласовите кои на овие графови им соодветствуваат во истата азбука.

## Историска заднина

Македонскиот книжевен јазик е јужнословенски јазик со една од најстарите книжевнојазички традиции и службен јазик во Македонија. Спаѓа во групата на јужнословенски јазици со околу 3 милиони говорници во Македонија, Грција, Албанија, Бугарија, САД, Канада, Австралија и други земји. Македонскиот јазик станал службен јазик на Социјалистичка Република Македонија во 1944.

[мини|лево|[Самоилов натпис|Натписот на самоиловата надгробна плоча (993 год.) е најстар пример за употребата на кирилицата на македонска почва]]
Од крајот на XVI век говорниот македонски јазик почнал да се јавува во пишана форма, иако неговата современа стандардна верзија е утврдена дури во 1945. Низ историјата македонскиот јазик се запишувал со следните писма:

* Глаголица — ранохристијанска азбука,
* Кирилица — или позната како старомакедонска азбука или црковномакедонска азбука,
* Илинденска азбука — кирилична поупростена верзија,
* Македонска преродбеничка азбука — кирилична упростена верзија,
* Македонска абецедарска азбука — латинична македонска азбука.

Современата македонска азбука е  донесена со решение на народната влада на Федерална Македонија, подоцна преименувана во Народна Република Република. Азбуката е донесена на 3 мај 1945 година, кога воедно се вовел и правописот на македонскиот јазик. Владата ја прифатила азбуката на 5 мај 1945 година и прогласот бил објавен во весникот „Нова Македонија“, бидејќи во тој период овој весник се користел и за владини акти. Службениот весник е основан нешто подоцна. Интересен факт за азбуката е дека има мала разлика во однос на редоследот на буквите споредена со современата. Имено, буквата „ќ“ не била после „т“, туку после буквата „к“.

## Азбука
Во следниве таблици се дадените големите и малите букви:





Оваа азбука претставува печатен облик на писмото, додека *[[Македонско ракописно писмо|ракописното писмо]]* е многу поразлично.

Освен вообичаените звуци на буквите **[[Ѓ|ѓ]]** и **[[Ќ (кирилица)|ќ]]**, во некои наречја овие букви звучат како /ʥ/ и /ʨ/, соодветно. Според истражувањата на Американското криптограмско здружение, најчеста македонска буква е „а“, меѓу трите најчести се и „о“ и „и“.

### Ракописни букви

## Уникатни букви
Македонскиот јазик содржи ред посебни фонеми (споредено со соседите); затоа, се јавува потреба од посебни македонски букви. Историски гледано, овие букви потекнуваат од XIX век. Во своето дело *[[За македонцките работи]]*, македонистот Крсте Петков Мисирков користи комбинации од **г**' и **к**' за да ги претстави фонемите /ѓ/ и /ќ/. Покрај тоа, буквата **i** тогаш се користела каде што денес се користи **ј**.

Буквите **љ**, **њ** и **џ** гледани по облик се од српско потекло, но нивните *предци* се јасно илустрирани во Мисирковата книга како **л**' и **н**', а во порани текстови како **ль** и **нь** (како во делата на Марко Цепенков), кои очигледно служеле како инспирација за современите адаптации. Изненадувачки, сè до крајот на Втората светска војна, овие букви спарени со меки знаци се користеле наместо денес утврдените облици. Постојат индикации дека денешниот изговор на гласот **љ** како **лј**, всушност е наметнат од северните македонски дијалекти, додека оригиналниот изговор на гласот е мекото л, односно **ль**, како во централно-западните дијалекти. Така во Мијачијата и други краеви сѐ уште се пишува и се изговара **Лубе** наместо **Љубе**.

### Ѕ
Денес, буквата **ѕ** е единствена на македонскиот јазик, но мора да се спомене дека истата е многу постара, бидејќи постоела во старословенското писмо.

### Букви со надреден знак
Акцентираните букви **„[[è]]“** и **„[[ѝ]]“** не се сметаат за посебни букви, ниту за вистински акцентирани букви (како во францускиот, на пример), туку тие се стандардните букви **„[[е (кирилица)|е]]“**, **„[[и]]“** кои се одбележуваат со надреден знак во зборови кои имаат хомографи, за нивно разликување (на пример, „сѐ се фаќа“; „и ѝ рече“).

## Распоред на тастатурата
Стандардниот македонски распоред на тастатура за персонални компјутери е следниов:

:540px|Македонски распоред на тастатура

## Галерија

Податотека:Меморијален центар на АСНОМ, Пелинце, Македонија 02.jpg|Македонската азбука во мозак во Меморијалниот центар на АСНОМ, на кој е прогласена современата македонска азбука.
Податотека:Inscription in Yardenit IMG 2974.JPG|Македонски текст во Јарденит, Израел. Дел од Библијата на македонски.
Податотека:Decision about the Macedonian Alphabet 1 May 1945.tiff|Решение за македонската азбука.
Податотека:Church of the Pater Noster Mount of Olives, Jerusalem, Israel 47.jpg|„Оче наш“ во црквата Св. Петар во Ерусалим.
Податотека:Government act on Macedonian alphabet, May 5, 1945.jpg|Владино решение за македонската азбука, 5 мај 1945.
Податотека:Писмо од Мирче Ацев 30-XI-1942.jpg|Рачно напишано писмо од Мирче Ацев, на македонски јазик во 1942, 30 ноември
Податотека:Makedonski testament od 1884.jpg|Рачно напишан тестамент од Македонец од 5 април 1884 година. Се чува во ДАРМ. 


## Наводи

## Поврзано
* Развојот на македонската азбука
* Македонски јазик
* Македонско ракописно писмо
* Романизација на македонскиот јазик
* Македонска транскрипција на странски јазици
* Македонски писма

## Надворешни врски
* Видео за учење на македонската азбука


Категорија:Кирилични азбуки
Категорија:Македонски писма
Азбука