Селеноводород

**Селеноводород** — неорганско соединение со формула H2Se. Овој водороден халкогенид е наједноставниот и најчесто сретнуван хидрид на селен. H2Se е безбоен, запалив гас во стандардни услови.  Тоа е најтоксичното соединение на селен. Дури и при екстремно ниски концентрации, ова соединение има многу иритирачки мирис кој наликува на распаднат рен или „гас што истекува“, но мириса на расипани јајца во повисоки концентрации.

## Структура и својства
H2Se прифаќа свиткана структура со агол на врска H−Se−H од 91°. Во согласност со оваа структура, забележани се три IR-активни вибрациони ленти: 2358, 2345 и  1034&nbsp;cm−1.

Својствата на  H<sub>2</sub>S и H2Se се слични, иако селенидот е покисел со p*K*a = 3,89 и за вториот p*K*a = 11, или 15,05 ± 0,02 на 25&nbsp;°C.

## Подготовка
Индустриски, тој се произведува со третман на елементарен селен на T&nbsp;>&nbsp;300&nbsp;°C со водороден гас Пријавени се голем број правци до H2Se и се погодни и за големи и за мали препарати. Во лабораторија H2Se обично се подготвува со дејство на водата на Al<sub>2</sub>Se<sub>3</sub>, истовремено со формирање на хидрирана алумина. Поврзана реакција вклучува киселинска хидролиза на FeSe.

:: Al2Se3  +  6 H2O  ⇌ 2 Al(OH)3  +  3 H2Se

H2Se исто така, може да се подготви со помош на различни методи засновани на *in situ* генерирање во воден раствор со користење на бор хидрид, Марш тест и легура на Деварда. Според методот Сонода,  H2Se се генерира од реакцијата на H2O и CO на Se во присуство на Et<sub>3</sub>N. H2Se може да се купи во цилиндри.

## Реакции
Елементарниот селен може да се обнови од H2Se преку реакција со воден сулфур диоксид (SO2).

:: 2 H2Se + SO2 ⇌ 2 H2O + 2 Se + S

Неговото распаѓање се користи за подготовка на високо чистиот елемент.

## Употреба
H2Se најчесто се користи во синтезата на соединенија што содржат Se. Се додава преку алкени. Илустративно е синтезата на селенореа од цијанамиди:

: 273x273пкс|Selenourea reaction

Гасот H2Se се користи за натопување на полупроводници со селен.

## Безбедност
Водородниот селенид е опасен, бидејќи е најтоксичното соединение на селен  и многу поотровно од неговиот сроден водород сулфид. Граничната вредност на прагот е 0,05 ppm. Гасот делува како надразнување при концентрации повисоки од 0,3 ppm, што е главниот предупредувачки знак за изложеност; под 1 ppm, ова е „недоволно за да се спречи изложување“, додека при 1,5 ppm иритацијата е „неподнослива“. Изложеноста во високи концентрации, дури и за помалку од една минута, предизвикува гасот да ги нападне очите и мукозните мембрани; ова предизвикува симптоми слични на настинка барем неколку дена потоа. Во Германија, границата во водата за пиење е 0,008&nbsp;mg/L, а американската EPA препорачува максимална контаминација од 0,01&nbsp;mg/L.

И покрај тоа што е многу токсичен, сè уште не се пријавени човечки жртви. Се сомнева дека ова се должи на тенденцијата на гасот да оксидира за да формира црвен селен во мукозните мембрани; елементарниот селен е помалку токсичен од селенидите.

## Поврзано
* Водород диселенид

## Наводи

## Надворешни врски
* WebElements page on compound's properties
* CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

Категорија:Соединенија на водородот
Категорија:Селениди