Изотопи на берилиумот

Берилиумот (4Be) има 11 познати изотопи и 3 познати изомери, но само еден од овие изотопи ( ) е стабилен и првобитен нуклид. Како таков, берилиумот се смета за моноизотопски елемент. Тој е исто така мононуклиден елемент, бидејќи неговите други изотопи имаат толку краток полураспад што ниту еден не е исконски и нивното изобилство е многу мало (стандардна атомска тежина е ). Берилиумот е единствен бидејќи е единствениот моноизотопски елемент и со парен број на протони и со непарен број на неутрони. Постојат 25 други моноизотопни елементи, но сите имаат непарни атомски броеви и парни броеви на неутрони.

Од 10-те радиоизотопи на берилиум, најстабилни се  со полуживот од  милиони години и  со полураспад од . Сите други радиоизотопи имаат полураспад под , повеќето под  милисекунди. Најмалку стабилен изотоп е , со полураспад од .

Односот неутрон-протон од 1:1 што се гледа во стабилните изотопи на многу лесни елементи (до кислород и во елементи со парен атомски број до калциум) е спречен во берилиумот со екстремната нестабилност од  кон алфа-распад, што е фаворизирано поради исклучително цврстото врзување на  јадра. Полураспадот за распаѓање од  е само 81.9(3.7) атосекунди.

Берилиумот е спречен да има стабилен изотоп со 4 протони и 6 неутрони поради многу испреплетениот однос неутрон-протон за таков лесен елемент. Сепак, овој изотоп,, има полураспад од  милиони години, што укажува на невообичаена стабилност за лесен изотоп со толку голем дисбаланс на неутрони/протон. Другите можни изотопи на берилиум имаат уште потешки несовпаѓања во неутронскиот и протонскиот број, и затоа се уште помалку стабилни.

Повеќето  во вселената се смета дека е формиран со нуклеосинтеза на космички зраци од распрскување на космичките зраци во периодот помеѓу Големата експлозија и формирањето на Сончевиот систем. Изотопи , со полураспад од  и  обајцата се космогени нуклиди бидејќи се направени на неодамнешна временска скала во Сончевиот Систем со спалација,  како .

## Список на изотопи

|-id=Beryllium-5
| 
|4
|1
| #
|
| p ?
|  ?
| (1/2+)#
|
|-id=Beryllium-6
| 
|4
|2
| 
| []
| 2p
| ***'
| 0+
|
|-
| 
|4
|3
| 
| 
| [[Electron capture|ε]]
| ***'
| 3/2−
| Trace
|-
| 
|4
|4
| 
| []
| α
| ***'
| 0+
|
|-id=Beryllium-8m
| style="text-indent:1em" | 
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 
| 
| α
| ***'
| 2+
|
|-id=Beryllium-9
| 
|4
|5
| 
| colspan=3 align=center|**Stable**
| 3/2−
| 1
|-id=Beryllium-9m
| style="text-indent:1em" | 
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 
| []
| 
| 
| 3/2−
|
|-
| 
|4
|6
| 
| 
| β<sup>−</sup>
| ***'
| 0+
| Trace
|-id=Beryllium-11
| rowspan=3|
| rowspan=3|4
| rowspan=3|7
| rowspan=3|
| rowspan=3|
| β<sup>−</sup> ()
| ***'
| rowspan=3|1/2+
| rowspan=3|
|-
| β<sup>−</sup>α ()
| ***'
|-
| β<sup>−</sup>p ()
| 
|-id=Beryllium-11m
| style="text-indent:1em" | 
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 
| <br/>[]
| [[Nuclear isomer#Decay processes|IT]] ?
|  ?
| 3/2−
|
|-id=Beryllium-12
| rowspan=2|
| rowspan=2|4
| rowspan=2|8
| rowspan=2|
| rowspan=2|
| β<sup>−</sup> ()
| 
| rowspan=2|0+
| rowspan=2|
|-
| β<sup>−</sup>n ()
| ***'
|-id=Beryllium-12m
| style="text-indent:1em" | 
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 
| 
| IT
| 
| 0+
|
|-id=Beryllium-13
| 
|4
|9
| 
| 
| n ?
|  ?
| (1/2−)
|
|-id=Beryllium-13m
| style="text-indent:1em" | 
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 
| 
| 
| 
| (5/2+)
|
|-id=Beryllium-14
| rowspan=5|
| rowspan=5|4
| rowspan=5|10
| rowspan=5|
| rowspan=5|
| β−n ()
| 
| rowspan=5|0+
| rowspan=5|
|-
| β− (> )
| 
|-
| β−2n ()
| 
|-
| β−t ()
| 
|-
| β−α ([]
|2n
|
| 0+
|

## Берилиум-7
Берилиум-7 е изотоп со полураспад од 53,3 дена кој природно се создава како космоген нуклид. Стапката со која краткотрајните  се пренесува од воздухот на земјата е контролиран делумно од временските услови.  распаѓањето на Сонцето е еден од изворите на сончеви неутрина, и првиот тип што некогаш е откриен со помош на Хоумстејчкиот експериментот. Присуство на  во седименти често се користи за да се утврди дека тие се свежи, т.е. на возраст помала од околу 3-4 месеци, или околу два полураспади од . 
центар|мини|500x500пкс| Стапката на испорака од  од воздух до земја во Јапонија

## Берилиум-10
десно|мини| Дијаграмот покажува варијации во сончевата активност, вклучувајќи варијации во концентрацијата <sup>10</sup>Be која варира обратно со сончевата активност. (Забележливо е дека скалата на берилиум е превртена, така што зголемувањата на оваа скала укажуваат на пониски нивоа на берилиум-10).
Берилиум-10 има полураспад од , и се распаѓа со бета-распаѓање до стабилен бор-10 со максимална енергија од 556,2 keV.   Се формира во атмосферата на Земјата главно со распрскување на космичките зраци на азот и кислород.    10Be и неговиот производ ќерка се употребени за испитување на ерозијата на почвата, формирањето на почвата од реголит, развојот на латеритски почви и староста на ледените јадра.  10 Be е значаен изотоп што се користи како прокси податочна мерка за космогени нуклиди за карактеризирање на сончевите и екстра-сончевите атрибути од минатото од копнените примероци. 

## Ланци за распаѓање
Повеќето изотопи на берилиум во протонот/неутронот се распаѓаат преку бета-распаѓање и/или комбинација на бета распаѓање и алфа-распаѓање или емисија на неутрони. Сепак,  се распаѓа само преку електронски зафат, феномен на кој може да се припише неговиот невообичаено долг полураспад. Забележително, неговиот полураспад може вештачки да се намали за 0,83% преку ендохедрална обвивка ( 7Be@C60).  Исто така аномално е , кој се распаѓа преку алфа-распаѓање на . Ова алфа распаѓање често се смета за цепење, што би можело да го објасни неговиот екстремно краток полураспад.

: \begin{array}{l}{}\\
\ce{^5_4Be -> [\ce{Unknown}] {^4_3Li} + {^1_1H}} \\
\ce{^6_4Be -> [5 \ \ce{zs}] {^4_2He} + {2^1_1H}} \\
\ce \\
\ce{^8_4Be -> [81.9 \ \ce{as}] {2^4_2He}} \\
\ce{^{10}_4Be -> [1.387 \ \ce{Ma}] {^{10}_5B} + e^-} \\
\ce{^{11}_4Be -> [13.76 \ \ce{s}] {^{11}_5B} + e^-} \\
\ce{^{11}_4Be -> [13.76 \ \ce{s}] {^7_3Li} + {^4_2He} + e^-} \\
\ce{^{12}_4Be -> [21.46 \ \ce{ms}] {^{12}_5B} + e^-} \\
\ce{^{12}_4Be -> [21.46 \ \ce{ms}] {^{11}_5B} + {^1_0n} + e^-} \\
\ce{^{13}_4Be -> [1 \ \ce{zs}] {^{12}_4Be} + {^1_0n}} \\
\ce{^{14}_4Be -> [4.53 \ \ce{ms}] {^{13}_5B} + {^1_0n} + e^-} \\
\ce{^{14}_4Be -> [4.53 \ \ce{ms}] {^{14}_5B} + e^-} \\
\ce{^{14}_4Be -> [4.53 \ \ce{ms}] {^{12}_5B} + {2^1_0n} + e^-} \\
\ce{^{15}_4Be -> [790 \ \ce{ys}] {^{14}_4Be} + {^1_0n}} \\{}
\ce{^{16}_4Be -> [650 \ \ce{ys}] {^{14}_4Be} + {2^1_0n}} \\{}
\end{array}

## Белешки



## Наводи

Берилиум
Категорија:Берилиум