open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Португалска азбука

[мини|Дактилографски текст на португалски - се забележуваат акцент, [тилда
и циркумфлекс.]]
**Португалската азбука** — писмо што го користи португалскиот јазик и е заснована врз латиницата. Стандардната португалска азбука има 23 букви, но покрај нив има и други специјално означени букви што се користат во португалскиот јазик но сепак не се сметаат како самостојни букви. Такви букви се: Á, Â, Ã, À, Ç, É, Ê, Í, Ó, Ô, Õ, Ú и  Ü. Исто така во странски имиња се појавуваат и буквите K, W и Y. Азбуката се користи во Португалија, Бразил и други поранешни колонии на Португалија.

## Азбука

:

## Имиња и изговор на буквите

:

Азбука
Категорија:Латинични азбуки
Лет над кукавичјото гнездо

**Лет над кукавичевото гнездо** е американски филм од 1975 режиран од Милош Форман. Филмот е адаптација на истоимениот роман од 1962 од Кен Кисеј. Ова е првиот филм што ги освоил сите пет главни категории на наградата „Оскар“ (најдобар филм, глумец во главна улога, глумица во главна улога, режија и сценарио) по успехот на *[[Се случи една ноќ]]* во 1934, а таквиот успех бил повторен дури во 1991 година, од страна на филмот *[[Кога ќе стивнат јагнињата]]*.

Претходно постоела драмска верзија на *Лет над кукавичевото гнездо* според книгата, во 1963, но филмот не го користи сценариото на сценската верзија.

Филмот е сниман во Државната болница во Салем, Орегон, каде што оригинално е поставено дејството опишано во романот.
## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм
Категорија:Филмови од 1975 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Комедија-драма филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија:Независни филмови
Категорија:Затворски филмови
Категорија:Психијатриски филмови
Категорија:Трагични филмови
Категорија:Култни филмови
Категорија:Филмови на Милош Форман
Категорија:Филмови со Џек Николсон
Категорија:Филмови со Дени Девито
Категорија:Филмови со Кристофер Лојд
Каракалпаци

**Каракалпаците** се туркиски народ кој претежно живее во Узбекистан, односно во автономната област Каракалпакстан кој заедно со казасите заземаат 60% од вкупниот број на населението. Повеќе од каракалпаците се со муслиманска вероисповед и го зборуваат каракалпачкиот јазик. Вкупниот број на калапаците е околу 473 000 од кој 468 000 живеат во Узбекистан.


File:Flag of Karakalpakstan.svg
File:Замужня жінка. Каракалпаки. Хорезмська оаза. Поч. ХХ ст. Фонди РЕМ..jpg
File:Shamurat Ótemuratov.jpg
file:Small race in Takhtakupir.jpg
File:Dosnazarow Allajar.jpg
File:Karakalpak of Uzbekistan, before 1928.jpg
File:Karakalpak sawkele.jpg
File:Jańabaev Azizbek in WikiHogwarts, Tashkent.jpg
File:Международная конференция «Послы доброй воли Приаралья» 2024.jpg
File:Ibrayim Yusupov.jpg







</noinclude>
Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Узбекистан
Германска азбука

**Германската азбука** е писмо што се користи за германскиот јазик, заснована е врз стандардната латинична азбука и има 26 букви. Покрај овие стандардни букви што се вметнати во германската азбука, исто така се користат и прегласите Ä, Ö, Ü и се користи знакот ß (есцет) и има вредност *с*. Прегласите исто така се бележат и како AE, OE или UE. Азбуката е официјална во ЕУ, Германија, Австрија и Швајцарија.

## Азбука

: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z
: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z

Категорија:Латинични азбуки
Категорија:Германски јазик
Финска азбука

**Финската азбука** е писмо што се користи за финскиот јазик, заснована е врз латиничната азбука но со големо влијание од шведскиот јазик. Стандардната финска азбука има 28 букви и тие се:

A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Y, Z, Å, Ä, Ö

Буквата W традиционално е вметната веднаш после буквата V и официјално таа е варијанта на буквата V. Исто така буквите Š и Ž се сметаат како варијансти на буквите S и Z, бидејќи се користат само во некои зборови од странско потекло.

## Имиња на буквите и изговор

Категорија:Латинични азбуки
Категорија:Фински јазик
Ерменска азбука

**Ерменската азбука** е писмо што се користи од ерменскиот јазик од 405 година па сè до денес. Сè до 19 век, класичниот ерменски јазик бил користен за пишаниот јазик и литературата па од тогаш ерменската азбука се користи и за двете верзии на јазикот и за источноерменскиот и за западноерменскиот дијалект на ерменскиот јазик и се развиени двата дијалекти во приближно ист период. Азбуката е официјална на територијата на Република Ерменија а се користи и во регионот Нагорно-Карабах.

## Азбука

### Ракописни форми

## Транслитерација
Според ISO 9985 (1996) азбуката се романизира на следниот начин:

## Наводи

Категорија:Ерменски јазик
Категорија:Ерменска азбука
Турска азбука

мини
**Турската азбука** е писмото што се користи за пишување на турскиот јазик. Азбуката е заснована врз латиницата, со мали модификации приспособени кон турскиот фонетски систем и азбуката. Турската азбука има 29 букви, од кои 8 се самогласки а останатите се согласки. Согласки во турскиот јазик се A, E, I, İ, O, Ö, U и Ü. Карактеристична буква за турскиот јазик е буквата Ğ.

## Азбука
Турската азбука е следнава:

:

## Изговор

## Поврзано
* Македонска транскрипција на турскиот јазик

Категорија:Латинични азбуки
Азбука
Француска азбука

**Француската азбука** е писмо што го користи францускиот јазик и е официјално писмо користено на територијата на Република Франција. Азбуката се заснова на стандардната латинична азбука и ги содржи сите базични латинични букви исто како и англиската азбука и германската азбука. Азбуката има 26 букви. Буквите W и К многу ретко се користат во францускиот јазик а додека буквата H не се изговара. Покрај тоа што азбуката ги соджи стандардните латинични букви, фонетскиот систем е многу поразличен и не е отсликан јасно со азбуката што ја користи францускиот јазик.

## Азбука
:

Азбука
Категорија:Латинични азбуки
Чешка азбука

**Чешката азбука** е писмо што го користи чешкиот јазик, заснована е врз латиничната азбука но со видни модифицирања и додавања на букви за задоволување на потребите на чешкиот фонетски систем. Азбуката е официјална на територијата на Чешка и има 42 букви. Карактеристична буква за чешкиот јазик е буквата Ř и означувањето на должината на самогласките. Азбуката и јазикот се слични со словачкиот јазик и со словачката азбука.

## Азбука

:

## Поврзано
* Чешки јазик
* Словачка азбука
* Полска азбука

Азбука
Категорија:Латинични азбуки
Автократија

**Автократија** или **самовласт(ие)** — облик на владеење во која политичката моќ е од страна на една влада, т.н. самовлада. Зборот автократ доаѓа од грчкиот збор *autocratic* („самовладетел“).

За разлика од демократијата, автократијата е владеење од само една влада, т.е. од еден владеач, додека кај демократијата владеењето припаѓа на мнозинството.

Денес автократијата вообичаено се гледа како синоним на деспотизам, тиранија или диктаторство.

Автократијата сепак не е синоним на тоталитаризмот, затоа што, сепак, овој концепт попрецизно е наменет за да ги разликува модерните режими коишто се појавуваат во 1920 од традиционалното диктаторство. Исто така, автократијата не е синоним за военото диктаторство.

Поимот монархија исто така се разликува, иако некои словенски монархи, поспецифично руски владатели, цареви, традиционално ја вклучувале и титулата автократ како дел од нивниот официјален стил. Историски, многу монаршки владатели владееле со автократија, но нивната моќ значително згаснала со воведувањето на институциите и давањето на луѓето моќ да донесуваат одлуки за нив самите преку избраните тела на владата.

Автократот сепак си бара некаков вид на силна структура на владеење. Многу малку владеjачи биле во позиција да владеjат само со нивната лична харизма и вештини без помош од другите.
## Наводи

Категорија:Општествени уредувања
Кристијан Габровски

мини|десно|220п|Ристо Бомбата и Кучешка тенија
**Кристијан Габровски** (некогаш познат како **Ристо Бомбата**; р. во Прилеп) — македонски музичар, пејач, текстописец и композитор. Во почетокот на деведесеттите, заедно со Борче Шабановски и Валентино Лаучоски, настапуваат под името „Ристо Бомбата и Кучешка тенија“ и достигнуваат огромна популарност со своите каламбури на сексуална тематика. Нивните касети биле продадени во повеќе од 50.000 примероци и своевремено биле една од најпопуларните групи.

Денес, Кристијан е присутен на македонската музичка сцена пишувајќи и компонирајќи песни на многу музичари, највпечатливо на Маја Вукичевиќ. Исто така, има и соло кариера. Настапувал на „Макфест“ и на локалниот избор за песна на Евровизија. Оженет е и има две деца.

Категорија:Македонски музичари
Цултрим Ѓацо

**Цултрим Ѓацо**(1816-септември 1837) — десеттиот далај-лама.

Цултрим Ѓацо потекнува од скромно семејство во Чамдо (источен Тибет).Тој бил препознаен како реинкарнација на Лунгток Ѓацо во 1820 година.До тогаш неговото семејство немало власт, но во 1822 година бил однесен во Потала каде што станал далај-лама.

По смртта на Лунгток Ѓацо во 1815,поминале околу 8 години до назначувањето на новиот далај-лама.Политичките настани биле неизвесни,па Палден Темпаи Њима интервенирал и за првпат употребил златна умка (новиот далај-лама бил избран помеѓу повеќе кандидати) при изборот на новиот далај-лама.

Во 1822 година десеттиот далај-лама бил назначен,а тоа го потврдил и Палден Темпаи Њима којшто му го дал името Цултрим Ѓацо.Тој го извршил полниот орден со обичаите Гелонг за да стане Цултрим Ѓацо во 1831 година.

Во 1826 тој отишол во манастирот Дрепунг каде што станал мајстор на сутра и тантра.Во остатокот од сбвојот живот тој изучувал тибетски будистички текстови.
Во 1831 тој извршил реконструкција на Потала,а на возраст од 19 години го земалполниот орден со обичаите Гелонг од трогашниот Панчен лама.
Цултрим Ѓацо извршил и промени во економската структура на Тибет,но не живеел доволно долго за да ја види реализацијата на своите планови.

Постојано имал слаб имунитет и починал во 1837 г.

Категорија:Родени во 1816 година
Категорија:Починати во 1837 година
Украинска азбука

**Украинската азбука** е официјалната азбука што се користи на територијата на Република Украина. Таа е заснована врз кирилицата со мали модифицирања на некои букви за потребите на фонетскиот систем на украинскиот јазик. Азбуката има 33 букви од кои 10 се самогласки, една полусамогласка и останатите се согласки. Карактеристична буква за украинскиот јазик е буквата Ґ. Исто така карактеристично обележје за украинскиот систем на пишување е користење на апостроф (’).

:*Видете и: [[Македонска транскрипција на украинскиот јазик]]*.

## Азбука

## Изговор

## Поврзано
* Украински јазик
* Македонска транскрипција на украинскиот јазик

## Надворешни врски
* Украински јазик и писмо на omniglot.com
* Укранска азбука и правопис на ukrainianlanguage.org.uk

Категорија:Кирилични азбуки
Категорија:Украински јазик
Кедруп Ѓацо

**Кедруп Ѓацо** (19 декември 1838 - 31 јануари 1856) — единаесеттиот далај-лама.

Роден е во ај месноста Гатар во Кам Мињак до Цетан Дондуп и Јунгдрунг Бути. Бил препознаен како единаесеттиот далај-лама во 1840. Тој бил донесен од истото село од коешто бил донесен и седмиот далај-лама,Келзанг Ѓацо во 1708 година. Во 1841 седмиот Панчен Лама Палден Темпаи Њима му го доделил орденот, му ја скратил косата и го нарекол Кедруп Ѓацо.

Во 1842 тој бил однесен во Потала ,а во 1846 ги земал обичаите за свештенство од четвртиот Панчен лама.
Тој бил поставен на престолот на 25 мај 1842 година, а над владата добил моќ на 1 март 1855 година,но умрел само една година подоцна.

Тој напишал книга со морални станзи насловена *Приказна за мајмуните и птиците*.Таа претставува алегорија на војната помеѓу Тибеќаните и Гурците од крајот на XVIII век.

Низ својот живот Кедруп Ѓацо живеел во време на војната во Ладак,Опиумските војни и востанието Таипинг коишто ја намалиле моќта на далај-лама,но и кинеското влијание во Тибет со што се дала можност на сецесија на Тибет од Кина. Меѓутоа во тоа време западните колонијални сили биле активни во тој дел од светот,а желбата на далај-лама била да се сочува тибетската култура надвор од таквите колонијалистички сили.

Категорија:Родени во 1838 година
Категорија:Починати во 1856 година
Словачка азбука

**Словачката азбука** (*abeceda*) е писмо што се користи за пишување на словачкиот јазик. Азбуката е заснована врз латиницата, со одредени модифицирања на буквите за приспособување кон словачкиот фонетски систем. Азбуката е многу слична со чешката азбука, има 40 букви плус 3 двографи. Карактеристична а буквата Ŕ, но и карактеристично е тоа што се обележува и должината на гласовите па поради тоа се сметаат и како посебни букви. Азбуката е официјална на територија на Словачка.

## Азбука





## Самогласки

## Согласки

**Забелешки**
# Буквите  **L**, **Ĺ**, **R** и **Ŕ** понекогаш се сметаат за самогласки бидејќи означуваат подолга согласка, слично како самогласно *р*  во македонскиот јазик.
# Биквите  **Q**, **W** и **X** се користат само за странски зборови.

## Дифтонзи
Дифтонзи во словачкиот јазик се: 
* ia - **ја**сно , 
* ie - **Је**мен, 
* iu, - иу
* ô или uo - уо

## Поврзано
* Словачки јазик
* Латиница
* Чешка азбука
* Полска азбука

## Надворешни врски
* Словачка азбука и изговор  на slovake.eu

Категорија:Словачки јазик
Категорија:Латинични азбуки
Холандска азбука

**Холандската азбука** е писмо што се користи за пишување на холандскиот јазик. Азбуката е заснована врз стандардната латинична азбука, но разликата е во тоа што холандската азбука има само една буква плус од стандардната латинична азбука. Азбуката официјално има 26 букви, но понекогаш и буквата IJ се смета како дел од азбуката. Холандската азбука има 5 самогласки и е официјална азбука на територијата на Кралство Холандија, Суринам и Белгија.

## Азбука

## Поврзано
* Македонска транскрипција на холандскиот јазик

Категорија:Латинични азбуки
Азбука
Исландска азбука

**Исландската азбука** е писмо што се користи за пишување на исландскиот јазик. Азбуката е заснована врз стандардната латинична азбука со некои мали модифицирања на некои букви за приспособување на исландскиот фонетски и правописен систем. Азбуката има 32 букви и карактеристично за неа е тоа што ги користи сѐ уште старата руничка буква **Þþ**. Азбуката е слична со останатите скандинавски азбуки и е официјална на територијата на Република Исланд.

## Азбука

## Изговор и имиња на буквите

## Поврзано
* Исландски јазик
* Исландски правопис

Категорија:Латинични азбуки
Азбука
Шведска азбука

**Шведската азбука** е писмо што го користи шведскиот јазик. Азбуката се заснова на стандардната латиница но има и три букви што се воведени поради потребите на шведскиот гласовен систем. Трите букви што се карактеристични не само за шведскиот јазик туку и за останатите скандинавски јазици се буквите "Å", "Ä" и "Ö" . Тие се ставени на крај од азбуката што не е случај и со германската азбука, бидејќи буквите "Ä" и "Ö" се користат и во германскиот јазик. Азбуката има 29 букви и е официјална азбука на територијата на Кралството Шведска

## Азбука

:A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z, Å, Ä, Ö
:a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z å ä ö

## Поврзано
* Шведски јазик
* Латиница

Азбука
Категорија:Латинични азбуки
Едвард (филм)

Едвард (Eduart) е грчки филм од 2006 година во режија и сценарио на Анџелики Антониу. Во главните улоги настапуваат Адријан Азири, Ешреф Дурмиши, Андре Хеника и Еди Механа. Филмот е добитник на наградата за најдобар грчки филм на меѓународниот фестивал во Солун.

## Синопсис

Филмот е вистинска приказна за албански имигрант кој во Грција е затворен за убиство.

Категорија:Филмови од 2006 година
Малтешка азбука

**Малтешката азбука** е писмо што го користи малтешкиот јазик. Азбуката е заснована врз стандардната латинична азбука со видни модифицирања и додавања на букви сè со цел задоволување на малтешкиот фонетски и фонолошки систем. Азбуката има 30 букви, со некои караклтеристични букви за малтешкиот јазик како што се буквите Ċ, Ġ, GĦ, Ħ, IE и Ż. Бидејќи малтешкиот јазик не е сличен со другите европски јазици, туку има арапско потекло, некои од гласовите се автентични за малтешкиот јазик. Азбуката е официјална на територијата на Република Малта.

## Азбука

Категорија:Латинични азбуки
Категорија:Малтешки јазик
Чулимци

**Чулимците** се туркиски народ кои живеат Краснојарскиот крај во Русија. Според пописот од 2002 година, чулимците на број се околу 700 души. Овој народ го зборува чулимскиот јазик и ја има примено православната вероисповед.

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Народи во Сибир
Сибири

**Сибири** се туркиски народ. Тие го зборуваат сибирски јазик а ја имаат примено муслиманската вероисповед. Освен во Русија, тие жиеат и во Казахстан, Узбекистан.

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Народи во Казахстан
Категорија:Народи во Узбекистан
Категорија:Татари
Категорија:Народи во Сибир
Саларци

**Саларците** се туркиски народ кој живее во Кина. Вкупниот број на Саларците е околу 104 500. Повеќе од саларците се со муслиманска вероисповед, но има и некои кои го прифатиле будизмот. 

## Религија
мини|десно|Куран на саларскиот народ

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Кина
Чавдар

* Чавдар, бугарско машко име
* Чавдар војвода, водач на ајдучка чета
* Чавдар, село во Смољанска Област
* Чавдар, село во Софиска Област
* Чавдар, марка бугарски автобуси
* Партизанска бригада Чавдар, партизанска бригада (1941-1944)

Категорија:Населени места во областа Варна
Османлии

**Османлии** или **Отоманци** — поим кој го означува турскојазичното население на Отоманското Царство. Своето име го добиле по Осман I, кој се смета и за основател на Османлиското царство. Овие Турци водат потекло од Селџуците, кои во 11 век на просториите на денешните Иран и Ирак создале своја држава. Со пропаѓањето на Отоманското Царство, Отоманците се „претопиле“ во денешните Турци.

## Потекло и историја
Потеклото на Отоманците може да се проследи назад во 11 век, кога на територијата на Анадолија опстојувале неколку мали муслимански емирати со туркиско потекло. Главната цел на овие т.н. Анадолски бејлици била да ги одбранат своите територии од страна на Византија. Во текот на тој период, во освоените земји во Анадолија се населеле голем број на туркиски народи. Меѓутоа, во 1073 година и победата на Селџучкото Царство во Битката кај Манцикерт, овие анадолски бејлици добиле можност да прогласат своја независност од Селџуците. Меѓу овие помали кнежевства било и кнежевството со престолнина во Согут. Тоа било предводено од страна на Ертугрул. Кога во 1281 година починал, неговиот син Осман станал негов наследник.

## Население
Вкупниот број на население на Отоманското Царство до ден-денес претставува прашање кое е дебатирано од страна на голем број истражувачи и историчари. За речиси половина милениум од своето постоење, населението на Отоманското царство не можело точно да се пресмета, освен доколку се исклучат бројките за работната сила. Ова главно се должело на постојаното менување на границите на царството, како и на неброењето на сите жители кои живееле во неа. Ова пред сè се однесува на жените, кои никогаш не биле броени во неофицијалните пописи. Првиот официјален попис на населението се случил од 1881 до 1893 година. По завршувањето на пописот било познато кои се основните етнички групи кои живееле во царството: покрај муслиманите, во царството живееле и Грци, Ерменци, Бугари, католици, Евреи, протестанти, Латини, Цигани и други. Нов попис на населението бил направен во периодот од 1905 до 1906 година.

## Наводи

Категорија:Туркиски народи

Категорија:Антички племиња на Балканскиот Полуостров
Нагајбаци

**Нагајбаци** се туркиски народ кој припаѓа на етничката класа татари. Овој народ претежно живее во Русија со околу 9 600 според пописот во 2002 година. Највеќето се со православна вероисповед.

## Култура и религија


Податотека:Нагайбаки.JPG|
Податотека:Экспонаты выставки =Традиционная культура нагайбаков Южного Урала= (1).JPG|
Податотека:Экспонаты выставки =Традиционная культура нагайбаков Южного Урала= (2).JPG|
Податотека:Экспонаты выставки =Традиционная культура нагайбаков Южного Урала= (3).JPG|
Податотека:Экспонаты выставки =Традиционная культура нагайбаков Южного Урала= (4).JPG|
Податотека:Экспонаты выставки =Традиционная культура нагайбаков Южного Урала= (5).JPG|


Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Месхетски Турци

**Месхетските Турци** се туркиски народ кои најмногу живее во Казахстан, Киргистан, Азербејџан, Узбекистан итн. Овој народ го зборува турскиот, рускиот и грузискиот јазик. Овој народ е со муслиманска вероисповед.

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Киргистан
Категорија:Народи во Азербејџан
Категорија:Народи во Узбекистан
Категорија:Народи во Русија
Тофалари

**Тофаларите** се мал туркиски народ кој претежно живее во Русија. Според пописот од 2002 година Тофаларите на број се околу 837 души.

## Наводи

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Татари-Липки

**Липка Татарите** (исто така познати како Литвански Татари, Белоруски Татари) — татарски народ кој претежно живее на територијата на поранешното Големо Кнежевство Литванија од 14 век.

## Демографија

*Белорусија 7.300
*Литванија 2.800-3.200
*Полска 2.000

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Литванија
Караими

**Караими** се туркиски народ кој претежно живее во Русија, Украина, Полска, Литванија. Повеќе од овој народ се со јудаистичка вероисповед, осносно сектата караимство (караимски јудаизам).

* Κаρаитсκа библиотеκа онлајн
* Краток КАТЕХИЗАМ Инструкции за основна едукација на Караитските деца за Божјиот Закон и кратка историја на Караизмот

## Потекло

[мини|Поранешна [Караимска Кенеса, Киев|караимска синагога (кенеса) во Киев]]

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Народи во Украина
Категорија:Народи во Полска
Категорија:Народи во Литванија
Кипарски Турци

thumb|Распространетоста на кипарските Турци низ островот во 1960 година
**Кипарските Турци** ( ; ) се староседелски туркиски народ кој живее на островот Кипар. Нивната историја почнува откако Османлите го колонизирале Кипар во 1571 откако го освоиле од Венецијанска Република. Тие зборуваат дијалект на турскиот јазик наречен *кипарски турски јазик*. Тие денес имаат своја прокламирана држава - *[[Северен Кипар]]* која е признаета само од Република Турција.

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Кипар
Карапапаци

[мини|Група Карапапаци од [Хамидија (коњаница)|коњаница Хамидија, Отоманско Царство (1901 г.)]]
**Карапапаци** се мал туркиски народ кој живее во Азербејџан, Грузија и Турција. Овој народ го зборува турскиот и азербејџанскиот јазик и е со муслиманска вероисповед. 

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Азербејџан
Категорија:Народи во Грузија
Волшки Татари

**Татарите од Волга** се туркиски народ кој претежно живее во европскиот дел на Русија, односно покрај реката Волга.
Вкупниот број на Татарите од Волга е околу 8 000 000, од кои околу 7 500 000 живеат во Русија, 3 000 000 во Татарстан, а исто така како мал дел живеат и во Украина, Казахстан, Узбекистан итн. 
Овој народ го зборува татарскиот и рускиот јазик. Татарите се со муслиманска вероисповед, но има и некои со православна вероисповед.

Категорија:Туркиски народи
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Народи во Украина
Категорија:Народи во Казахстан
Категорија:Народи во Узбекистан
Категорија:Татари
Владо Јаневски

**Владо Јаневски** ( во Скопје) — македонски поп-пејач и композитор. Има издадено 6 студиски албуми со големи хитови како „*Ако не те сакам*“, „*Евергрин*“, „Дома си е дома“, „*И тогаш некоја будала*“, „*Некогаш и негде*“, „*Црно тиквешко*“, „*Ова е наше Скопје*“, „*[[Не зори зоро]]*“, „*Еден бакнеж*“ итн.

## Животопис
Има завршено Филолошки факултет, отсек англиски јазик и литература. Членувал во музичките групи Тост сендвич (1979), Бон Тон (1986), Фотомодел (1989), Ластовица (1992). Свири на клавир, гитара и тапани. Има учествувано на многу домашни и странски фестивали и е првиот официјален претставник на Република Македонија на Изборот за песна на Евровизија со темата „*[[Не зори зоро]]*“ во Бирмингем, 1998.

Има учествувано и на Југовизија (Белград, 1992) и имал ревијални настапи на Славјански базар (Белорусија, 1994, 1995, 1996), Кавен (Ирска, 1994), Памуккале (Турција, 1994, 1995, 1996), Каиро (Египет, 1998, 1999) и на многу други реномирани фестивали.

Зборува англиски, германски, италијански и руски јазик.

## Дискографија
мини|150п|Владо Јаневски на насловна за албум
* 1993: *Парче душа* (Моби Арт)
* 1996: *Сѐ најдобро* (Мистер Компани)
* 1996: *Далеку е небото* (Мистер Компани)
* 2002: *Има нешто посилно од сѐ* (Авалон)
* 2004: *Ваков или таков* (Авалон)
* 2006: *Повторно се заљубувам во тебе* (Аворд Ентертејнмент)

## Надворешни врски

* Официјална страница
* Дискографија на Владо Јаневски  евидентирана од ВБУ Музички Регистар.

## Наводи

Категорија:Пејачи од Скопје
Категорија:Македонски поп-пејачи
Категорија:Апсолвенти на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ - Скопје
Категорија:Учесници на Евровизија
Тринли Ѓацо

**Тринли Ѓацо** или **Тринле Ѓацо**,а некаде и **Тинле Ѓацо**(26 јануари 1857-25 април 1875) —  дванаесеттиот далај-лама.Некаде неговото име е запишано дека било Је-цун Нга-ванг Ло-занг Тен-пај Ѓал-цен Ќен-раб Трин-ли Ѓат-со Пал-занг-по, но попознато е дека неговото име било Је-цун Ло-занг Тен-пај Ѓал-цен Трин-ли Ѓа-цо Пал-занг-по.

Неговиот краток живот не се одликувал со мир,напротив тој многу често бил во политички немири и борби со соседите.Тибет особено страдал со слабеењето на Ќинг во Кина што им овозможило на Британците да го зголемат своето влијание и на овој простор по освојувањето на Индија.

Тој бил прeпознаен како реинкарнација на далај-ламата во 1860 година,а на 14 јануари истата година бил и прогласен за далај-лама.За време на неговото детство,Тибет го забранил навлегувањето на Европејците во земјата поради војните коишто ги воделе Британците во Сиким и Бутан коишто биле под власт на далај-ламата во Ласа.На овие војни се гледало како војни за колонизација на Тибет што било крајно неприфатливо за ламите.Кон Тибет имало и закани преку реките Меконг и Салуен, па Тибет престанал да го признава авторитетот на Манџурците за тие цели.

Тринли Ѓацо целосно бил прогласен за далај-лама на 11 март 1873 г., но не останал долго на таа позиција бидејќи умрел од мистериозна болест на 25 април 1875.

Категорија:Родени во 1857 година
Категорија:Починати во 1875 година
ОУ „Гоце Делчев“ - Стенче

**Основно училиште „Гоце Делчев“** (официјално: **Основно општинско училиште „Гоце Делчев“ - Стенче**; скратено: **ООУ „Гоце Делчев“**) — централно основно училиште во тетовското село Стенче, Општина Брвеница.

Училиштето е именувано по македонскиот национален херој Гоце Делчев.

## Местоположба

Училиштето се наоѓа во селото Стенче, во неговиот средиштен дел.

## Историја

Објектот на училиштето бил изграден во 1934 година.

## Особеност

Во склоп на централното основно училиште функционираат и подрачните основни училишта во селата Волковија, Радиовце и Теново, кои се четиригодишни, а додека албанските учениците од селото Радиовце кои учат во подрачното четиригодишно училиште во селото образованието го продолжуваат во основното училиште „Лирија“ од Жеровјане, иако се дел од ОУ „Гоце Делчев“ и имаат можност да следат настава на албански јазик во селото Теново.

## Настава

Во училиштето наставата се изведува на албански и на македонски наставен јазик во 32 паралелки.

## Подрачни училишта

Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:
* ПУ „Гоце Делчев“ - Волковија, подрачно петгодишно училиште на македонски наставен јазик;
* ПУ „Гоце Делчев“ - Гургурница, подрачно деветгодишно училиште на албански наставен јазик;
* ПУ „Гоце Делчев“ - Радиовце, подрачно петгодишно училиште на албански и на македонски наставен јазик; и
* ПУ „Гоце Делчев“ - Теново, подрачно деветгодишно училиште на албански и на македонски наставен јазик.

## Галерија


Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ во Стенче.jpg|Поглед на училиштето
Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ во Стенче 2.jpg|Спортското игралиште
Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ во Стенче 4.jpg|Влезот
Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ во Стенче 3.jpg|Тоалетите


## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Основни училишта во Општина Брвеница
Категорија:Стенче
Стенче
Категорија:Основни училишта во Македонија
14 мај (починале)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|649&nbsp;
 |Теодор I — римски папа.
 |-
 |valign="top" align="right"|964&nbsp;
 |Јован XII — римски папа.
 |-
 |valign="top" align="right"|1493&nbsp;
 |Нанина де Медичи — ќерка на Пјеро ди Козимо де Медичи.
|-
 |valign="top" align="right"|1610&nbsp;
 |Анри IV — крал на Франција.
 |-
 |valign="top" align="right"|1643&nbsp;
 |Луј XIII — крал на Франција.
 |-
 |valign="top" align="right"|1912&nbsp;
 |Аугуст Стриндберг — шведски драмски писател (р. 1849)  
 |-
 |valign="top" align="right"|1940&nbsp;
 |Ема Голдман — анархистка.
 |-
 |valign="top" align="right"|1991&nbsp;
 |Аладар Геревич — унгарски мечувалец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1987&nbsp;
 |Рита Хејворт — американска глумица (р. 1918).
 |-
 |valign="top" align="right"|1998&nbsp;
 |Френк Синатра — американски пејач и глумец (р. 1915)
 |-
 |valign="top" align="right"|2015&nbsp;
 |Би Би Кинг — американски блуз-гитарист.
|-
 |valign="top" align="right"|2018&nbsp;
 |Том Вулф — американски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|2001&nbsp;
 |Марио Болоњини — италијански режисер.
|-
|}

14 мај
'с-Гравеланд

**'с-Гравеланд** () () е село во холандската провинција Северна Холандија. Селото е дел од општината Вијдемерен и се наоѓа околу 4&nbsp;km северозападно од Хилверсум.

Некогашната општина 'с-Гравеланд била споена со Лосдрехт и Недерхорст ден Берг на 1 јануари 2002 и денес ја сочинуваат општината Вијдемерен.

Статистичкиот округ „'с-Гравеланд“, кој го покрива селото и околните месности, брои околу 1180 жители.

## Личности
Селото е родно место на прочуениот клавијатурист Густав Леонхарт.

## Наводи


Гравеланд
Категорија:Населени места во Северна Холандија
Густав Леонхарт

[мини|десно|250п|Леонхарт на фестивал во [Брухе.]]
**Густав Леонхарт** (; 30 мај 1928 во 'с-Гравеланд - 16 јануари 2012, Амстердам) — истакнат холандски клавијатурист, диригент, музиколог, наставник и уредник, мошне активен во движењето за автентична музичка изведба. Како клавијатурист, изведувал и снимал на чембало, оргули, клавиорганум (комбинација од чембало и оргули), клавикорд и фортепијано.

Од 1947 до 1950, Леонхарт учел оргули и чембало во класата на Едуард Милер при школата Скола Канторум во Базел. Како чембалист за првпат настапил во Виена во 1950 и таму учел музикологија. Потоа бил професор по чембало на Музичката академија од 1952 до 1955 и Амстердамскиот конзерваториум од 1954. Бил и црковен оргулар.

Леонхарт за првпат ги снимил делата за чембало на Јохан Себастијан Бах во раните 1950-ти. Овие плочи му помогнале да се прослави како одличен чембалист и извонреден изведувач на Бах. Во 1954 го водел Леонхартовиот барокен ансамбл со прочуениот англиски контратенор Алфред Делер и за првпат снимил две Бахови кантати. Во ансамблот учествувала и жена му, Мари Леонхарт и Едуард Мелкус (виолини), Алис Хофелнер (виола), Николаус Харнонкорт (виолончело) и Мајкл Пигет (обоа).

Иако Леонхарт има диригирано и изведувано најразлична музика од барокниот и класицистичкиот период, најпознат е по низа снимки (во соработка со Харнонкорт) на сите Бахови кантати направени низ временски период од 20 години, од 1971 до 1990.

Последниот јавен настап го одржал на 12&nbsp;декември 2011 г. во Париз. Потоа најавил дека се повлекува од сцената и ги откажал сите закажани настапи за 2012 г. поради влошено здравје. Починал во Амстердам, на 16 јануари 2012, на возраст од 83 години.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Кратка биографија на www.bach-cantatas.com 
* Дискографија  
* Посмртница на Густав леохарт - The Guardian 

Категорија:Холандски диригенти
Категорија:Раномузички изведувачи
Категорија:Холандски чембалисти
Категорија:Холандски оргулари
Категорија:Родени во 1928 година
Категорија:Починати во 2012 година
Соломонов суд

[thumb|right|250px|''Соломонов суд'' од [Никола Пусен, 1649]]
**Соломонов суд** е библиска приказна, во 1 Цареви 3:16-28, каде две проститутки доаѓаат кај цар Соломон и му носат едно машко бебе. Тие живеат заедно и секоја од нив тврди дека му е мајка. Жените велат е дека една ноќ, откога на секоја од нив ѝ се родило дете, другата жена се разбудила и сфатила дека си го угушила детето додека спиела. Во очај и љубомора жената го зела мртвото дете и го заменила со живото дете на другата жена. Утрото жената се разбудила покрај мртво бебе, но веднаш сфатила дека не е неизиното, туку на другата жена. 

По извесно размислување, царот Соломон наредил да му се донесе меч. Рекол дека има само едно праведно решение: живото бебе мора да се расцепи на две половини за да се подели подеднакво на двете жени. Кога ја чула оваа страшна пресуда, вистинската мајка извикала: „Ах, господару! Детето нека ѝ биде дадено нејзе, само немојте да го убиете!“ На тоа лажливата жена извикала: „Нека не биде ни мое ни твое: пресечете го!“. Соломон веднаш ѝ го дал бебето на вистинската мајка, воочувајќи го инстинктот на вистинската мајка да си го заштити чедото, и дека лажливата жена го барала само од љубомора.

## Поврзано
* Соломон

## Наводи

Категорија:Стар завет
Категорија:Соломон
Водородни соли

**Водородни соли** — соли составени од атоми на метал, атоми на водород и киселински остаток
:NaHSO4
:KHCO3
:NaH2PO4

Категорија:Соли
Арагонска крстоносна војна

**Арагонската крстоносна војна** траела од 1284 до 1285 година. Овој поход бил потикнат од страна на папата Мартин IV против кралот на Арагон Педро III Арагонски.

## Причини
[мини|алт=|лево|[Фреска од замокот на Кардона која ја прикажува Опсадата на Жирона во 1285 година; денес сочувана во  Националниот музеј за уметност на Каталонија]]
Папата ги признавал анжувинците како господари на Сицилија. По побуната на анжувинците во познатата Сицилијанска вечер следувал конфликтот на Силицијанците и Педро III Арагонски против анжувинците. Кога Педро III Арагонски станал крал на Сицилија, папата кренал крстоносен поход против него. Тој му ја одзел круната на кралството Арагон, вазал на Светиот Престол, крунисувајќи го Шарл де Валоа, син на Филип III и на Изабела од Арагон. Причината за франко-арагонскиот конфликт е семејна борба во куќата на Барселона, бидејќи кралот на Мајорка Жак II, брат на Педро III, станал сојузник со Филип III. Жак, како гроф на Русијон, се чувствувал заробен меѓу двајцата монарси и можел само да соработува со францускиот крал да ги опструира амбициите на неговиот постар брат кој никогаш не го скрил своето незадоволство кога видел дел од неговото наследство ќе припадне на неговиот помлад брат.

## Одвивање на настаните
Конфликтот прераснал во еден вид граѓанска војна кога братот на Педро III Арагонски кој владеел со Мајорка и Русијон им се придружил на Французите. Во текот на 1284 година, во Русијон влегла огромна француска војска на чело со кралевите Филип III Храбриот и Филип IV Убавиот. Самата армија на Франција се состоела од 16 000 коњаници, 17 000 стрелци и 100 000 пешадија. Но месното население било против Французите, но Французите успеале да го заземат градот и притоа да ја запалат катедралата.

Шарл де Валоа тогаш бил крунисан за крал, но не можеле да најдат круна па го крунисале со капа на кардинал, по што го добил не толку ласкавиот прекар на „кралот на шапката“.
лево|мини|201x201пкс|Движењата на крстоносните трупи во 1285 година
На море, Роџер од Лаурија, адмиралот на Педро III, ја уништил француската флота во поморската битка на Форгигус. Овој пораз и епидемијата на дизентерија во францускиот камп ја смениле ситуацијата. Филип III, кој бил болен од оваа болест, мора да го тргне кампот.

Неговиот син и наследник Филип, преговарал со Педро III за безбеден премин преку Пиринеите, за него и членовите на неговото семејство, но не и за неговите болни трупи, кои беа десеткувани во битката. Филип Трети умрел во Перпињан и бил погребан во Нарбон. Педро III преживеал но само за кратко време.

## Последици
Конфликтот немал големи последици за кралството на Франција, но се одразил значајно на кралството Мајорка: Балеарските Острови биле конфискувани од синот и наследникот на Педро III, кралот Алфонсо III „либералниот“.

Дури во 1295 г., договорот од Анањи ставил крај на конфликтите родени од оваа крстоносна војна, договорот од Тараскон (1291), се применил дури по смртта на Алфонс III од Арагон.

## Наводи

Категорија:Битки во крстоносните војни
Категорија:Крстоносните војни во 13 век
Кис

**Кис** бил таткото на библискиот цар Саул (1 Летописи 12:1).

Кис бил Венијаминец од Матриевиот род (1 Самоил 9:1; 14:51; Дела Ап. 13:21; 1 Самоил 10:21) и постои сомневање дали тој е брат или син на Нир (1 Летописи 8:33 и 9:39; 1 Самоил 14:51; 1 Летописи 6:28). Проблемот би се решил ако ги сметаме и Нир и Кис за синови на Авил. Кис живеел во Гибеа. Погребан е во Сила, во регионот Венијамин во денешен Израел.(2 Самоил 21:14)

## Извори
* Македонска Библија

Категорија:Личности од Стариот завет
Категорија:Личности од Делата на светите апостоли
Јоаким (цар)

[200px|мини|Јоаким од ''[Promptuarii Iconum Insigniorum* на [[Гијом Рује]], 1553 г.]]
*'Јоаким** ([[хебр.]] יהוֹיָקִים) — еврејски цар, со првобитно име **Елијаким'''. Јоаким владеел помеѓу 609 и 598 г. п.н.е..

Бил син на Јосиј од Зевуда ќерка на Федај и цар на царството Јудеја. Имал жена по име Неуста и татко на цар Јоахин (Јехониј).
 
Ги имал запално ракописите со прорекувањата на Еремија.

## Спомнат во
* 2 Цар. 23:34-36
* 2 Цар. 24:1-6, 19
* 1 Лет. 3:15-16
* 2 Лет. 36:4-5, 8
* Ерем. 1:3
* Ерем. 22:1, 36
* Ерем. 26:1, 21-23
* Ерем. 27:1, 20
* Ерем. 28:4
* Ерем. 35:1
* Ерем. 36:1, 9, 28-32
* Дан. 1:1

## Наводи

Категорија:Цареви на Јудеја
Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Починати во Ерусалим
В (кирилица)

**Буквата В** (кирилица: , глаголица: 10px) е третата буква во старата кирилица и во скоро сите кирилски азбуки. Според МФА, буквата има вредност */v/* и е иста по форма со латинската буква B, но со различна вредност. Буквата е развиена од грчката буква *бета* и имаат ист изговор со бројчена вредност 2. Во старословенскиот јазик буквата се нарекувала **вѣды** или **веди** што во превод значи *знае*. Кирилската буква *В* има иста вердност, име и значење со глаголската буква . Буквата се користи во сите кирилски азбуки,  како на пример во македонската азбука, руската азбука, српската азбука, украинската азбука, белоруската азбука и монголската азбука.

## Кодна позиција

## Наводи

## Поврзано
* Кирилица
* Глаголица
* Список на кирилични букви

В
В
А (кирилица)

**А** или во мала форма **а** (стара кирилица: , глаголица: Ⰰⰰ) — првата буква во старата кирилицата и во скоро сите денешни кирилски азбуки. Формата на буквата потекнува од формата на грчката буква *алфа*. Во старословенскиот јазик оваа буква се нарекувала *аз* () и имала бројна вредност 1. Кирилската буква  има иста вредност, име и значење со глаголската буква ⰰ. Буквата се користи во сите кирилски азбуки,  како на пример во македонската азбука, руската азбука, српската азбука, украинската азбука, белоруската азбука и монголската азбука. Според МФА, буквата има фонетска вредност /a/, додека кај некои несловенски јазици кои користат кирилица, буквата има вредност /ɑ/ (отворена а) или /ə/ (темен глас). Низ вековите можела да се сретне во повеќе форми сè додека не го добила денешниот изглед кој е ист со латинската буква A.

## Буквата А во македонскиот јазик

Буквата А е првата буква од македонската азбука. Самогласката *а* се пишува во оние зборови што во некои наши говори се изговараат со темна самогласка, *о* или *у*, на пример: *маж*, *рака* (не: *мож, рока, муж, рука* и сл.). Така, со *а* се изговараат и пишуваат и: 
:*внатре, газер, гасеница, гнаса, гнасен, гради, гулаб, даб, длабок, длабочина, драг, желад, заб, забец* и слично.

Покрај овие зборови, со букавата *а* се пишуваат и:

:*јагне, јаганца, јајце, јаловица, јаготка, јаре, јарем, јасен, пријател, појас, обичај, случај, кочан, началник, печали, чаша, кошара*, *грамада* (не *грмада*), *страна* и слично.

Во нашите дијалекти различно се изговараат придавките со наставка *- ар*, па така имаме *итар, итор или итер*. Во литературниот јазик се употребува само формата *- ар*.

## Кодна положба

## Наводи

## Поврзано
* Кирилица
* Глаголица
* Список на кирилични букви

А
А
Д

**Буквата Д** (кирилица: , глаголица: 10px) е петтата буква во македонската азбука и петтата буква во стандардната кирилична азбука. Буквата има звучна вредност /d/ во скоро сите словенски јазици што користат кирилица. Потекнува од грчката буква делта, но со видни разлики во формата на буквата. Ракописната верзија е малку поразлична од печатената и малата ракописна буква *д* потсетува на латиничната мала буква *g*. 

## Кодна позиција

## Наводи

Категорија:Македонска азбука
Ђ

**Ђ** — шестата буква во српската азбука и има звучна вредост /ʥ/. Буквата во српскиот јазик била воведена од Вук Караџиќ од старословенската буква ћ. Звучната вредност на буквата е слична со македонската звучна вредност на буквата Ѓ и се многу слични. Разликата помеѓу двете букви е во тоа што македонската буква *ѓ* има помека звучна вредност. При транскрипција, буквата Ђ се пишува како Đ đ. Гласот потекнува од кириличната  или глаголската 10px.

## Кодна позиција

Категорија:Српска азбука
Е (кирилица)

**Е** (кирилица: , глаголица: 7px) — седмата буква од македонската азбука и од српската азбука. Буквата исто така се користи и во бугарскиот јазик, и украинскиот јазик. Во рускиот и белорускиот јазик буквата име вредност *је* . Буквата  по форма е иста со латиничната буква E.

Во македонскиот јазик постои и варијанта „ѐ“ која се користи при појаснување на значењето на истолики зборови (пр. *не нѐ видоа*),

Категорија:Македонска азбука
Я

**Ја**  (современа кирилица: **Яя**; стара кирилица: ; глаголица: Ⱑⱑ)— буква од старата кирилична азбука која се користела во скоро сите азбуки од словенско потекло. Првичната старокирилска буква е сменета по иницијатива на Царска Русија, односно старокирилската *ѩ* се заменила со *я*. Во македонскиот јазик нема таква буква. Звучната вредност на буквата е /ja/ или /a/. Буквата денес се користи во бугарскиот јазик, рускиот јазик, украинскиот јазик , белорускиот јазик и во повеќе други несловенски јазици.

## Кодна позиција

## Поврзано
* Старословенска азбука
* Кирилица

Категорија:Руска азбука
Категорија:Бугарска азбука
Хармонија

**Хармонијата** претставува наука за музиката. Таа е составен дел од секој интепретатор и секој што се занимава со неа. Таа е полифона (многугласна). Секое музичко дело е хармонска врска на тонови составени  и запишани во дело (задача, каденца) итн. Оваа наука е дел од четири тона кои најизменично се поставени на две петолинија со виолински 1 и бас 2 клучеви. Секоја хармонска линија мора да има басов тон или основен тон како потпора на хармонската линија.
Статуа на Божицата Хармонија во Пенсилванија, САД|мини|лево
## Хармонија во оркестрацијата
Хармонијата во оркестрацијата ги следи следниве начела:

* Општи начела на поставувањето на хармонијата во оркестар (созвучје, најобјективен звучен регистар, како се поставува созвучјето под це-мол, а како цис 3, кога е најјасна хармонијата)
* Движење на гласовите и удвојување во октави ( пр. за удвојување на 6/3, во завршна каденца во четворогласен став, 7 правила при удвојување на гласовите, сама посебе доволно јака басовска линија, не се удвојува б.тон над друг созвучен тон, како и критичните тонови).
* Слогови на созвучјето и видови на поредок (кога созвучјето е најкомпактн, тесен и широк слог, видови на поредок: врзувачки, одвоен, вкрстен, опфатен, комбиниран; Од што зависи примената на одреден поредок: слог на созвучје (пр. во широг слог), регистар, движење на гласовите; каков поредок се користи кај метални дув. инструменти.
* Хармонија во повеќе групи истовремено (вонсозвучни тонови, различни елементи: лежечки бас, созвучја со среден глас, движечка мелодија: 3 пр. со дрвени и метални со 2 елементи, со 3 елементи, кога движечката мелодија е во средниот глас. 
*Консонантност и дисонантност (впечатокот зависи од: регистарот, редослед на тоновите, од оркестарското поставување на тоновите, дисонантниот интервал најмногу делува кога е збиено поставен, во ист инстр, во близок рег. на иста жица; случајна дисонанца, блага дисонанца, кога техн. не е дисонанца, а звучи така од неправилен распоред на тоновите во созвучјето).
  
Некои напомени според англиски теоретичар Е. Праут, го споредил созвучјето во це-дур, во 12 различни композиции.


Категорија:Теорија на музиката
Категорија:Музички поими
Г

**Буквата Г** (кирилица: , глаголица: 10px) е четвртата буква на старата кирилица и е дел од денешните кирилски азбуки. Според МФА, буквата во македонскиот и српскиот јазик има вредност /g/, додека во рускиот, белорускиот и украинскиот јазик /g/, /k/, [ɣ] или /ɦ/, во зависност од тоа каде во зборот се наоѓа буквата и во кој јазик се користи. Формата на буквата потекнува од формата на грчката буква *гама*. Кирилската буква *Г* има иста вредност, име и значење со глаголската буква 10px која се нарекувала **глаголи**.

## Кодна позиција

## Наводи

## Поврзано
* Кирилица
* Глаголица
* Список на кирилични букви

Г
Г
Ю

**Ју** или Ю (кирилица: ; глаголица: 10px) — буква од кириличната азбука и ги претставува звучните вредности /ju/ или /u/ кога е палателизирано. Покрај денешниот изглед на буквата, во раните ракописи напишани на кирилица, буквата се појавува и како OI. Тоа најверојатно било така затоа што буквата е можеби создадена од комбинација на грчките букви омикрон и јота. Со користењето на буквите Ѥ,ІА, Ѩ и Ѭ дошло и до смена на буквата ју од старата форма OI во денешниот изглед **Ю**. Буквата денес се користи во рускиот, бугарскиот, украинскиот и белорускиот јазик. Исто така се користи и во несловенски кирилични азбуки.

Категорија:Украинска азбука
Категорија:Руска азбука
Категорија:Бугарска азбука
Категорија:Белоруска азбука
Ижица

**Ижица** (кирилица:  и , глаголица: 10px) — последната буква од кириличната азбука. Буквата била користена за пишување на звукот ипсилон или /y/ што се наоѓал во зборови од грчко потекло. Но со подоцнежниот развој, буквата се изговарала како /i/ и дошло до одвишок на оваа буква, бидејќи се користела буквата И. Во рускиот јазик се користела сè до 18 и почетокот на 19 век, а додека во српскиот јазик се извадила од употреба дури со реформите на Вук Караџиќ. Во македонскиот јазик се користела сè до 18 и почеток на 19 век.

## Кодна позиција
Ж

**Ж** или во мала форма **ж** (стара кирилица: , глаголица: Ⰶⰶ) — буква од кириличните азбуки, а осма по ред во македонската азбука.  Фонетска вредност на буквата во словенските јазици е /ʒ/. Буквата се користи и кај несловенските јазици,каде има фонетска вредност /ʒ/, /ʐ/, или /dʒ/, во зависност од јазикот. Старото име на буквата е *живете* () и немала бројчена вредност. Потеклото на буквата не е познато за сигурно, нема слична буква со неа во ниту една друга азбука освен во глаголицата.

## Употреба
Ж се користи во сите словенски јазици кои се пишуваат на кирилица, но и кај повеќето од несловенските јазици кои се пишуваат на кирилица.

## Кодна позиција

## Поврзано
* Кирилица
* Старословенска азбука
* Глаголица

## Надворешни врски
* „Буквата Ж“, Бушава азбука.
* Зборови на буквата „ж“, Дигитален речник на македонскиот јазик.

Категорија:Македонска азбука
З

**З** (кирилица: ; глаголица: 10px) — буква од кириличната азбука и е деветта буква во македонската азбука. Буквата ја претставува звучната вредност /z/. Буквата е идентична со бројот 3. Буквата потекнува од грчката буква зета. Буквата З ја користат сите кирилични азбуки без разлика дали се од словенско или несловенско потекло.

Категорија:Македонска азбука
И

**И** (кирилица: ; глаголица: 10px) — единаесетта буква во македонската азбука и е дел од скоро сите кирилични азбуки. Буквата ја претставува звучната вредност /i/ или /ɪ/ во украински јазик. Буквата И потекнува од грчката буква ета и поради тој факт сè до 13 век буквата беше пишувана како H. Во старословенскиот јазик, разликата помеѓу буквата И и буквата иже била многу мала а како пример на тоа е разликата помеѓу изговорот на буквата и во сите словенски јазици од една страна и украинскиот изговор на буквата и од друга страна. Во транскрипција буквата се пишува како *i*.

Категорија:Македонска азбука
Э

**Э** — дел од стандардната кирилица. Денес таа буква се користи во рускиот јазик и се нарекува обратно е (Е обратное). Исто така може да се најде и во некои други азбуки и ја претставува звучната вредност /e/. Во Модлавија буквата се користела наместо звукот шва /ə/ а денес на тој начин се користи само во Приднестровие.

## Кодна позиција

Категорија:Руска азбука