Избувна согласка

**Избувна согласка** (**преградна согласка**, **плозив**, **експлозив**) е согласка каде се затвора гласниот провод, со што престанува текот на воздухот, за потоа да „избувне“ при творбата. Затворањето може да го врши јазикот (рамниот дел: ,  или основата: , ), уснените (, ) или гласилката (). Се разликуваат од носните согласки, каде звучниот провод се затвора, но воздухот продолжува да излегува низ носот (на пр.  и , како и со струјните согласки, каде делумното затворање го отежнува, но не го запира воздушниот тек во гласниот провод.

## Застапеност во јазиците
Сите јазици во светот имаат избувни согласки, и во највеќето од нив се присутни барем безвучните ,  и , но постојат исклучоци: во разговорниот самоански отсуствува преднојазичната согласка , а неколку северноамерикански јазици како  ирокеските ја немаат уснената согаска . Од сите безвучните избувни согласки во светот, уснената е најнестабилна, што може да се забележи од неусловената гласовна промена  →  (→  → Ø) што се има случено во разни несродни јазици низ историјата како што се (класичниот јапонски, класичниот арапски и пракелтскиот јазик. Формалниот самоански содржи само еден збор со заднонепчената согласка , додека разговорниот самоански ги поистоветува  и  како . Нихауанското наречје на хавајскиот јазик има  на местото на  во поголема мера од литературниот хавајски, но обата не разликуваат  од . Поточно кажано, самоанскиот и хавајскиот ги имаат двете самогласки, но не ги разликуваат.

### Македонски
Во македонскиот јазик се присутни избувните гласови **[[п]]**, **[[б]]**, **[[т]]**, **[[д]]**, **[[ќ]]**, **[[ѓ]]**, **[[к]]** и **[[г]]**.

## Творба
При творбата на избувниот глас разликуваме три фази:
***Прекин**: дишниот провод се затвора, и воздухот нема каде да оди.
***Задршка** (**оклузија)**: дишниот провод се држи затворен, што предизвикува мала разлика во притисокот.
***Испуст** (**избув**): пороводот се отвора и воздухот излегува наеднаш, во облик на звук (глас). Ова се нарекува „избувнување“.

Во многу јазици како малајскиот и виетнамскиот, ваквите согласки на крајот од зборот немаат избув (дури и кога им следи самогласка) или имаат носен испуст.

Кај слеаните согласки, прекинот и задршката се од избувен вид, но испустот е како на струјна согласка. Ова значи дека слеаните согласки претставуваат избувно-струјни контури.

## Примери
Во Меѓународната фонетска азбука (МФА) се претставени следниве избувни согласки. 

*  безвучна двоуснена избувна согласка (мак. **п**)
*  безвучна венечна избувна согласка (мак. **т**)
*  безвучна свиена избувна согласка
*  безвучна преднонепчена избувна согласка (мак. **ќ**)
*  безвучна заднонепчена избувна согласка (мак. **к**)
*  безвучна ресична избувна согласка
*  надгласилна избувна согласка
*  гласилна избувна согласка

*  звучна двоуснена избувна согласка (мак. **б**)
*  звучна венечна избувна согласка (мак. **д**)
*  звучна свиена избувна согласка
*  звучна преднонепчена избувна согласка (мак. **ѓ**)
*  звучна заднонепчена избувна согласка (мак. **г**)
*  звучна ресична избувна согласка

## Поврзано
* Носна согласка
* Струјна согласка
* Начин на творба

## Наводи

*
*Ian Maddieson, *Patterns of Sounds*, Cambridge University Press, 1984. ISBN 0-521-26536-3

Категорија:Согласки