Изотопи на железото

Железото (Fe) кое се јавува во природата (26Fe) има четири стабилни изотопи: 5,845&nbsp;% од 54Fe (можеби радиоактивен со полураспад над  години), 91,754&nbsp;% од 56Fe, 2,119&nbsp;% од 57Fe и 0,286&nbsp;% од 58Fe. Познати се 24 радиоактивни изотопи чии периоди на полураспад се наведени подолу, од кои најстабилни се 60Fe (полураспад од 2,6&nbsp;милиони години) и 55Fe (полураспад од 2,7 години).

Во минатото, напорите за одредување на изотопниот состав на железото се сосредоточени во утврдување на варијациите на 60Fe кои се должат на процесот кој ги придружува нуклеосинтезата (т.е. изучувањата на метеорити) и рудообразбата. Во поново време, технолошкиот напредок во масената спектрометрија овозможува пронаоѓање и мерење на ситните природни варијации во уделот на стабилните изотопи на железото. Овие изучувања ги предводат стручњаци од област ана геонауката и планетологијата, иако почнува да се јавува и примена во биолошките и индустриските системи.

## Список на изотопи

|-
| rowspan=2|45Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 19
| rowspan=2|45,01458(24)#
| rowspan=2|1,89(49)&nbsp;мс
| β<sup>+</sup> (30&nbsp;%)
| 45Mn
| rowspan=2|3/2+#
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| 2p (70&nbsp;%)
| 43Cr
|-
| rowspan=2|46Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 20
| rowspan=2|46,00081(38)#
| rowspan=2|9(4)&nbsp;мс[12(+4-3)&nbsp;мс]
| β+ (>99,9&nbsp;%)
| 46Mn
| rowspan=2|0+
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β+, p (45Cr
|-
| rowspan=2|47Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 21
| rowspan=2|46,99289(28)#
| rowspan=2|21,8(7)&nbsp;мс
| β+ (>99,9&nbsp;%)
| 47Mn
| rowspan=2|7/2−#
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β+, p (46Cr
|-
| rowspan=2|48Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 22
| rowspan=2|47,98050(8)#
| rowspan=2|44(7)&nbsp;мс
| β+ (96,41&nbsp;%)
| 48Mn
| rowspan=2|0+
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β+, p (3,59&nbsp;%)
| 47Cr
|-
| rowspan=2|49Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 23
| rowspan=2|48,97361(16)#
| rowspan=2|70(3)&nbsp;мс
| β+, p (52&nbsp;%)
| 48Cr
| rowspan=2|(7/2−)
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β+ (48&nbsp;%)
| 49Mn
|-
| rowspan=2|50Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 24
| rowspan=2|49,96299(6)
| rowspan=2|155(11)&nbsp;мс
| β+ (>99,9&nbsp;%)
| 50Mn
| rowspan=2|0+
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β+, p (49Cr
|-
| 51Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 25
| 50,956820(16)
| 305(5)&nbsp;мс
| β+
| 51Mn
| 5/2−
|
|
|-
| 52Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 26
| 51,948114(7)
| 8,275(8)&nbsp;ч
| β+
| 52mMn
| 0+
|
|
|-
| style="text-indent:1em" | 52mFe
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 6,81(13)&nbsp;MeV
| 45,9(6)&nbsp;с
| β+
| 52Mn
| (12+)#
|
|
|-
| 53Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 27
| 52,9453079(19)
| 8,51(2)&nbsp;мин
| β+
| 53Mn
| 7/2−
|
|
|-
| style="text-indent:1em" | 53mFe
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 3040,4(3)&nbsp;keV
| 2,526(24)&nbsp;мин
| IT
| 53Fe
| 19/2−
|
|
|-
| 54Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 28
| 53,9396090(5)
| colspan=3 align=center|**стабилен при набљудување**
| 0+
| 0,05845(35)
| 0,05837–0,05861
|-
| style="text-indent:1em" | 54mFe
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 6526,9(6)&nbsp;keV
| 364(7)&nbsp;нс
|
|
| 10+
|
|
|-
| <sup>55</sup>Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 29
| 54,9382934(7)
| 2,737(11)&nbsp;г
| ЕЗ
| **<sup>55</sup>Mn**
| 3/2−
|
|
|-
| <sup>56</sup>Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 30
| 55,9349363(5)
| colspan=3 align=center|**стабилен**
| 0+
| 0,91754(36)
| 0,91742–0,91760
|-
| 57Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 31
| 56,9353928(5)
| colspan=3 align=center|**стабилен**
| 1/2−
| 0,02119(10)
| 0,02116–0,02121
|-
| 58Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 32
| 57,9332744(5)
| colspan=3 align=center|**стабилен**
| 0+
| 0,00282(4)
| 0,00281–0,00282
|-
| 59Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 33
| 58,9348755(8)
| 44,495(9)&nbsp;д
| β−
| **<sup>59</sup>Co**
| 3/2−
|
|
|-
| 60Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 34
| 59,934072(4)
| 2,6×106&nbsp;г
| β−
| 60Co
| 0+
| расеан
|
|-
| 61Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 35
| 60,936745(21)
| 5,98(6)&nbsp;мин
| β−
| 61Co
| 3/2−,5/2−
|
|
|-
| style="text-indent:1em" | 61mFe
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 861(3)&nbsp;keV
| 250(10)&nbsp;нс
|
|
| 9/2+#
|
|
|-
| 62Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 36
| 61,936767(16)
| 68(2)&nbsp;с
| β−
| 62Co
| 0+
|
|
|-
| 63Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 37
| 62,94037(18)
| 6,1(6)&nbsp;с
| β−
| 63Co
| (5/2)−
|
|
|-
| 64Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 38
| 63,9412(3)
| 2,0(2)&nbsp;с
| β−
| 64Co
| 0+
|
|
|-
| 65Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 39
| 64,94538(26)
| 1,3(3)&nbsp;с
| β−
| 65Co
| 1/2−#
|
|
|-
| style="text-indent:1em" | 65mFe
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 364(3)&nbsp;keV
| 430(130)&nbsp;нс
|
|
| (5/2−)
|
|
|-
| rowspan=2|66Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 40
| rowspan=2|65,94678(32)
| rowspan=2|440(40)&nbsp;мс
| β− (>99,9&nbsp;%)
| 66Co
| rowspan=2|0+
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β−, n (65Co
|-
| rowspan=2|67Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 41
| rowspan=2|66,95095(45)
| rowspan=2|394(9)&nbsp;мс
| β− (>99,9&nbsp;%)
| 67Co
| rowspan=2|1/2−#
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β−, n (66Co
|-
| style="text-indent:1em" | 67mFe
| colspan="3" style="text-indent:2em" | 367(3)&nbsp;keV
| 64(17)&nbsp;µс
|
|
| (5/2−)
|
|
|-
| rowspan=2|68Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 42
| rowspan=2|67,95370(75)
| rowspan=2|187(6)&nbsp;мс
| β− (>99,9&nbsp;%)
| 68Co
| rowspan=2|0+
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β−, n
| 67Co
|-
| rowspan=2|69Fe
| rowspan=2 style="text-align:right" | 26
| rowspan=2 style="text-align:right" | 43
| rowspan=2|68,95878(54)#
| rowspan=2|109(9)&nbsp;мс
| β− (>99,9&nbsp;%)
| 69Co
| rowspan=2|1/2−#
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| β−, n (68Co
|-
| 70Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 44
| 69,96146(64)#
| 94(17)&nbsp;мс
|
|
| 0+
|
|
|-
| 71Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 45
| 70,96672(86)#
| 30#&nbsp;мс[>300&nbsp;нс]
|
|
| 7/2+#
|
|
|-
| 72Fe
| style="text-align:right" | 26
| style="text-align:right" | 46
| 71,96962(86)#
| 10#&nbsp;мс[>300&nbsp;нс]
|
|
| 0+
|
|

* Атомските маси на стабилните нуклиди (54Fe, 56Fe, 57Fe, and 58Fe) се дадени во оценката на атомски маси на AME2012. Грешките од едно стандардно отстапување се дадени во загради по соодветните последни цифри.

## Железо-54
54Fe е стабилен при набљудување, но во теорија може да се распадне на 54Cr, со полурапад од преку  години со двоен електронски зафат (εε).

## Железо-56

Изотопот 56Fe е изотопот со најмала маса по нуклеон, 930,412&nbsp;MeV/c2, иако не со највисоката врзивна енергија по нуклеон (тоа е никелот-62). Меѓутоа, поради поединостите на нуклеосинтезата, 56Fe е почест краен производ на врзивните вериги во крајно масивни ѕвезди и затоа е почест во вселената во однос на другите метали како 62Ni, 58Fe и 60Ni — сите со многу висока врзивна енергија.

## Железо-57
Изотопот 57Fe наоѓа широка примена во Месбауеровата спектроскопија и сродната јадренорезонантна вибрациска спектроскопија поради малата природна варијација во енергијата на јадрениот преод од 14,4&nbsp;keV. 
Со овој преод е постигнато првото дефинитнвно мерење на гравитациското црвено поместување со Паунд-Ребекиниот опит од 1960 г.

## Железо-58

## Железо-60
**Железото-60** е изотоп со полураспад од 2,6&nbsp;милиони години,. При бета-распад дава кобалт-60, кој потоа по полураспад од 5 години станува стабилен никел-60. Траги од железо-60 се пронајдени во примероци од Месечината.

Во фазите на метеоритите Семаркона и Червониј Кут пронајдена е заемна врска помеѓу концентрацијата на 60Ni, изведениот изотоп од 60Fe, и застапеноста на стабилни железни изотопи, што е доказ за постоењето на 60Fe при настанокот на Сончевиот Систем. Можно е енергијата ослободена од распадот на 60Fe и на радионуклидот <sup>26</sup>Al да придонеле кон повторното топење и раслојување на астероидите по нивниот настанок пред 4,6&nbsp;милијарди години. Изобилството на 60Ni во вонземскиот материјал може понатаму да даде повеќе увид во потеклото на Сончевиот Систем и неговата рана историја.

Железото-60 пронајдено во фосилизираните бактерии од наслагите на морското дно укажуваат на постоењето на супернова во близина на Сончевиот Систем пред околу 2&nbsp;милиони години. Железото-60 се среќава и во наслаги од пред 8&nbsp;милиони години.

Во 2019 г. истражувачите пронашле ѕвезден 60Fe на Антарктикот, кој го поврзуваа тсо Месниот Меѓуѕвезден Облак.

## Наводи

## Извори
Маси на изтотопите:
*

Состав на изотопите и стандардни атомски маси:
*
*

Период на полураспад, спин и изомерни податоци:
*
*
*


Категорија:Железо
Железо