open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Параклис „Св. Недела“ - Вевчани

**Света Недела** — параклис, во западниот раб на селото Вевчани.

## Местоположба и историја

Црквата е сместена во рамките на самите Вевчански Извори во месноста Извор. Таа е направена врз самиот водотек од изворот. 

Иконостасот е изработен од Ѓорѓија Бубаноски во 1939 година.

## Галерија


Sv. Nedela Vevčani (1).JPG|Храмот во 2015 година
Sv. Nedela Vevčani (4).JPG|Храмот во 2015 година
Викиекспедиција во Дримкол 82.jpg|Храмот во 2018 година
Викиекспедиција во Дримкол 81.jpg|Храмот во 2018 година
Параклис „Св. Недела“ - Вевчани 01.jpg|Храмот во 2023 година
Параклис „Св. Недела“ - Вевчани 02.jpg|Храмот во 2023 година
Параклис „Св. Недела“ - Вевчани 03.jpg|Храмот во 2023 година


## Поврзано
* Струшко архијерејско намесништво
* Вевчанска парохија
* Вевчани

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Вевчани
Вевчани
Параклис „Богојавление“ - Вевчани

**Богојавление**, наречено и **Црквиште „Св. Јован“** — мал параклис, во западниот раб на селото Вевчани. 

## Местоположба

Црквата е сместена во рамките на самите Вевчански Извори во месноста Извор. Во близина, во реката, секоја година на денот Водици, е фрлан крстот. 

## Галерија


Church of the Epiphany in Vevčani (3).JPG|Храмот во 2015 година
Church of the Epiphany in Vevčani (4).JPG|Храмот во 2015 година
Викиекспедиција во Дримкол 79.jpg|Храмот во 2018 година
Викиекспедиција во Дримкол 78.jpg|Храмот во 2018 година
Параклис „Богојавление“ - Вевчани 01.jpg|Храмот во 2023 година
Параклис „Богојавление“ - Вевчани 03.jpg|Храмот во 2023 година
Параклис „Богојавление“ - Вевчани 04.jpg|Храмот во 2023 година


## Поврзано
* Струшко архијерејско намесништво
* Вевчанска парохија
* Вевчани

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Вевчани
Вевчани
Вевчани
Марија Велинова

**Марија Велинова** (, ) — македонска поетеса. Таа е студентка на Катедрата за општа и компаративна книжевност при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје. 

Има објавувано повеќе текстови на платформата „Култура Бета“, како и во списанијата „Средношколски размислувања 4“ и „Филозофска трибина“. Учествувала на „Скопскиот поетски фестивал“ каде што победила на поетско читање за млади поети „Отскочна даска“. Нејзини песни се застапени во неколку антологии. 

Во 2022 ја претставувала Македонија на Светската филозофска олимпијада. 

## Дела
До сега ги има објавено стихозбирките:

* *Разговорите што не можевме да ги имаме* (2021, Дата Песнопој)

* *Омарнина што омалаксува* (2023, ПНВ Публикации)

Категорија:Луѓе од Штип

## Извори


Категорија:Македонски поетеси
Александар Цанков

**Александар Цолов Цанков** (; Орјахово, 29 јуни 1878 — Буенос Аирес, 27 јули 1959) — фашистички и нацистички политичар од Бугарија. Бил последниот премиер на Царството Бугарија за време на втората светска војна. 

## Биографија
Професор по политичка економија во Софискиот универзитет од 1910 година. Ја презел водечката улога во државниот удар на Бугарија во 1923 година против Александар Стамболијски и бил избран да ја предводи коалицијата што го наследи сменетиот премиер. Државниот удар доживеал успех бидејќи Бугарската комунистичка партија зазеде неутрален став кон аграрите наместо да го поддржува Стамболијски. Тој станал премиер на Бугарија во 9 јуни истата година, неговиот мандат траел до 4 јануари 1926 година. Во тој период бил главниот водач на Демократскиот сојуз. За време на неговиот мандат тој се судрил со длабоки внатрешни борби против Бугарската комунистичка партија, која Цанков ја потиснувала, прогласувајќи воена состојба и ги забранил комунистите во 1925 година по обидот за атентат на цар Борис III и нападот на катедралата Света Недела. Поради неговите постапки против комунистите, Коминтерната ја осуди владата како „*победничка бугарска фашистичка клика*“, додека подоцна го насочи своето внимание кон Аграрната народна унија, кои исто така беа потиснати, но помалку строго.

Во 1925 година имало краток напад од грчките војници, но тие не останале за долго по наредба на Друштвото на народите. Поради тоа економската состојба на Бугарија се вложила и Цанков бил отстранет од функцијата по наредба од царот откако не успеал да обезбеди кредит за државата. Тој исто така станал непопуларен меѓу народот поради неговото сурово владеење преку терор.

Откако бил отстранет од влада, Цанков почнал да се ориентира кон фашизмот и набрзо станал поддржувач на Адолф Хитлер. Во 1932 година, тој формирал сопствена партија со името Национално социјално движење која претежно била имитација на Нацистичката партија. Неговата партија немала успех со одобрувањето на нацистите во Бугарија, кои претежно ја подржаа Сојузот на бугарски национални легии. Сепак, Цанков бил назначен од Третиот Рајх во 1944 година за премиер на бугарската влада формирана во Германија против владата на Татковинскиот фронт на Кимон Георгиев.  По Втората светска војна Цанков се преселил во Аргентина и умрел во Буенос Аирес, 1959 година.

## Наводи

Категорија:Министри за одбрана на Бугарија
Категорија:Бугарски фашисти
Категорија:Премиери на Бугарија
Категорија:Луѓе од Орјахово
Категорија:Починати во 1959 година
Категорија:Родени во 1879 година
Категорија:Починати во Буенос Аирес
Категорија:Бугарски нацисти
Чавдар Војвода

**Чавдар** бил полулегендарен македонски ајдут војвода од 16 век, водач на група одметници и заштитник на македонскиот народот од османлиската неправда. Ајдуците обично оделе во шумата и воделе герилска војна против владејачките Османлии. Чавдар е роден во тоа што е денес Егејска Македонија и раководел со бенд од 300 луѓе. Првично бил активен во Штипскиот и Козјакскиот регион, но потоа се преселил во регионот на Софија. Според легендата, тој бил заробен од софискиот паша со измама, но бил спасен од неговиот внук и знаменосец Лалуш Војвода кој ги опустошил имотите на пашата. Сметано е дека Чавдар можеби бил еден од ајдуците кои ја нападнале Софија во февруари 1595 година.

## Легенда
Еден од најголемите ајдучки фигури во македонскиот фолклор и епски приказни и делумно во пиринската култура, Чавдар бил овековечен од бугарскиот поет Христо Ботев. Едно од ремек-делата на Ботев, *Ајдуците*, е за Чавдар, како и голем број народни песни. Името на овој лик го носи Чавдар (марка).

Полуостровот Чавдар во Греамова Земја на Антарктичкиот Полуостров, Антарктикот е именуван по Чавдар.

## Наводи

Категорија:Отоманска Македонија
Категорија:Починати во непозната година
Категорија:Родени во 16 век
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Луѓе од Егејска Македонија
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Македонци во Бугарија
Витица (ботаника)

[мини|исправено|Витица на [лоза *(Vitis sp.)*.]]
[мини|Витица на [лоза, одрвенета.]]
**Витица** или **ластар** — специјализиран орган што им овозможува на одредени ползечки растенија да се фаќаат за различни потпори. 

## Историја
Најсеопфатна студија била монографијата на Чарлс Дарвин *За движењата и навиките на ползечките растенија* (1865), во која тој го вовел поимот обвивање за да го опише спиралното движење што го изведува витицата.

## Биологија
Витиците, обично се со кружен пресек и може да се завиткуваат во стегната спирала. Ова намотување во контакт со потпирачот се должи на контактен тропизам (хаптотропизам) и се јавува само на  одредени места на витицата. Намотувањето може да биде во насока на стрелките на часовникот или во спротивна насока. Кај угојката, витиците образуваат две намотки во спротивни насоки.

Витиците произлегуваат од преобразувањето на различни органи и може да имаат внатрешна структура на корен, стебло или лист. Во вториот случај, тие можат или да го заменат сечилото на листот, случајот со видовите грашок од трева афака во кој хлорофилската улога на сечилото на листот е пренесена на високо развиените стипули, или да бидат модифицирани летоци, случајот со многу бобовите, како на пр. зрно грашок или треска (*Vicia cracca*), или стипули, случај на сарсапарила .

Некои ползечки растенија користат други средства за закачување на нивните потпори:

* дерези (адвентивни корени), како што е случајот кај бршленот;
* вшмукување чаши, како што е случајот кај одредени видови ползавци *(Parthenocissus sp.)*;
* обвивачки стебла, како што е случајот кај гравот;
* дршки кои делуваат како витици, како што е случајот кај повитот;

## Наводи

Категорија:Растителна морфологија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Стојка Цекова

**Стојка Цекова** (, Свети Николе - , ) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица. Била член на драмата при Македонски народен театар од Скопје, во периодот од 1949 до 1978 година.

## Филмографија

## Наводи

Категорија:Глумици од Свети Николе
Категорија:Македонски театарски глумци
Категорија:Македонски телевизиски глумци
Категорија:Македонски филмски глумци
Категорија:Глумци во Македонскиот народен театар
Меѓународен ден на пивото

**Меѓународeн ден на пивото** — прослава која се одвива во **првиот петок од секој август,** основана во 2007 година во Санта Круз, Калифорнија од Џеси Авшаломов.    Од своето основање, Меѓународниот ден на пивото прераснал од мал месен настан во западниот дел на Соединетите Држави во светска прослава која опфаќа 207 градови, 80 земји и 6 континенти. Меѓународниот ден на пивото има три декларирани цели:

# Да се соберат пријателите и да уживаат во вкусот на пивото.
# Да се слават одговорните за подготовка и послужување на пиво.
# Да се обедини светот под знамето на пивото, прославувајќи ги пивата од сите народи заедно на еден ден.

## Прослава
Учесниците се охрабруваат да си дадат еден на друг „подарок пиво“ купувајќи едни на други пијалаци и да изразат благодарност до пиварите, шанкерите и другите учесници во постапката од добивање на пивото до неговото послужување. Во меѓународниот дух на празникот, исто така се предлага учесниците да излезат од нивната домашна/месна вообичаена зона и да вкусат пиво од друга култура.

## Популарност
Популарните облици на настани за Меѓународниот ден на пивото вклучуваат: точење нови или ретки пива, целодневни среќни часови, летови со пиво, ноќи на тривијали, прекумерно пиење и други игри (како што е пиво-понг), наоѓање соодветни парови пиво/храна и подароци за опрема за пиво. 

## Промена на датумот
Од 2007 до 2012 година, Меѓународниот ден на пивото се славел на 5 август. По Меѓународниот ден на пивото 2012 година, основачите направиле анкета меѓу обожавателите и избрале да го преместат празникот во првиот петок во август.

## Наводи

Категорија:Празници во август
Категорија:Пивска култура
Голема Нива (Волково)

**Голема Нива** или **Зереица** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Волково. Претставува населба од бакарното време.

## Местоположба

Наоѓалиштето се наоѓа во непосредната близина на селото, во нива на мештанинот Д. Ристо.

## Опис

На наоѓалиштето се среќаваат фрагменти од керамички садови, а сопственикот нашол и предмети од бронза.

## Поврзано
* Петочна Вода — дело на монети од хеленистичко и римско време;
* Селски Гробишта — осамен наод од римско време;
* Гробишта — ранохристијанска црква со некропола;
* Долзи Нивје — некропола од железното време;
* Волково; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Волково (Прилепско)
Битката на Неретва (филм)

**„Битката на Неретва“** () — филм на режисерот Вељко Булајиќ од 1969 година. Главните улоги ги играат: Коле Ангеловски, Столе Аранѓеловиќ, Фарук Беголи, Сергеј Бондарчук, Јул Бринер, Франко Неро.

## Синопсис
За време на Втората светска војна, стравувајќи од можната сојузничка инвазија на Балканот, германската војска презема голема офанзива против партизаните во западна Босна. Опколени од многубројниот непријател, единствениот пат за партизаните и илјадниците бегалци е мостот на реката Неретва...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Партизански филмови
Категорија:Филмови на Босна филм
Категорија:Филмови на Јадран филм
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Босна
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1969 година
Категорија:Филмови на Вељко Булајиќ
Категорија:Филмови со Коле Ангеловски
Категорија:Филмови со Сергеј Бондарчук
Категорија:Филмови со Столе Аранѓеловиќ
Категорија:Филмови со Франко Неро
Категорија:Филмови со Фарук Беголи
Категорија:Филмови со Јул Бринер
Категорија:Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Милена Дравиќ
Категорија:Филмови со Борис Дворник
Категорија:Филмови со Љубиша Самарџиќ
Категорија:Филмови со Орсон Велс
Категорија:Филмови со Павле Вуисиќ
Категорија:Филмови со Олег Видов
Категорија:Филмови со Ентони Досон
Категорија:Филмови со Курт Јиргенс
Категорија:Филмови со Силва Кошчина
Категорија:Филмови со Харди Кригер
Категорија:Филмови со Шарл Мило
Категорија:Филмови со Драгомир Фелба
Категорија:Филмови со Фабијан Шоваговиќ
Категорија:Филмови со Деметер Битенц
Категорија:Филмови со Ристо Шишков
Категорија:Филмови со Тана Маскарели
Големата турнеја

**„Големата турнеја“** (српскохрватски: *Велика турнеја*) — филм на режисерот Жорж Скригин од 1961 година. Главните улоги ги играат: Оливера Марковиќ (која ги пее песните во филмот), Павле Вуисиќ, Антун Налис и Бранка Веселиновиќ.

## Синопсис
Во филмот се прикажани бројните незгодни ситуации за време на турнејата на една музичка група низ Југославија...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Музички филмови
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Црно-бели филмови
Категорија:Филмови на Босна филм
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1961 година
Категорија:Филмови на Жорж Скригин
Категорија:Филмови со Бранка Веселиновиќ
Категорија:Филмови со Оливера Марковиќ
Категорија:Филмови со Павле Вуисиќ
Категорија:Филмови со Антун Налис
Зоолошка градина (филм)

**„Зоолошка градина“** (англиски: *A Zed & Two Noughts*) – филм на режисерот Питер Гринавеј (Peter Greenaway) од 1985 година. Режисерот е автор и на сценариото, а главните улоги ги играат: Брајан Дикон (Brian Deacon), Ерик Дикон (Eric Deacon), Андреа Фереол (Andréa Ferréol).

## Синопсис
Еден автомобил удира во лебед во близината на зоолошката градина. Двете патнички во автомобилот гинат, а возачката Алба ја преживува несреќата, но со ампутирана нога. Опседнати од несреќата, мажите на погинатите патнички, зоолозите, близнаците Оливер и Освалд се впуштаат во љубовна врска со Алба...

## Наводи

Категорија: Британски филмови
Категорија: Холандски филмови
Категорија: Филмови од 1985 година
Категорија: Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на Питер Гринавеј
Категорија:Филмови со Брајан Дикон
Категорија:Филмови со Ерик Дикон
Категорија:Филмови со Андреа Фереол
Агонија и екстаза (филм од 1965)

**„Агонија и екстаза“** (англиски: *The agony and the ecstasy*) – филм на режисерот Керол Рид (Carol Reed) од 1965 година. Автор на сценариото е Филип Дан (Phillip Dunne), а тоа е засновано врз истоимениот роман на Ирвинг Стоун (Irving Stone). Главните улоги ги играат: Чарлтон Хестон (Charlton Heston), Рекс Харисон (Rex Harrison), Дајен Клајенто (Diane Cliento), Хари Ендрјус (Harry Andrews), Алберто Лупо (Alberto Lupo) и Адолфо Чели (Adolfo Celi). Филмот го обработува најголемиот уметнички потфат на Микеланџело Буонароти, сликањето на таванот на Сикстинската капела во Ватикан, кое траело од 1508 до 1512 година. Филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ во пет категории, а освоил неколку награди за разни филмски фестивали. Притоа, за потребите на снимањето, ирскиот сликар Николо д’Ардија Карачоло насликал копија на фреските во Сикстинската капела.

## Синопсис
На почетокот од 16 век, додека беснеат војните на Апенинскиот Полуостров, угледниот скулптор Микеланџело (го игра Хестон) работи во каменоломите и работилниците во Фиренца, Карара и другите места. Препознавајќи го како идеален уметник за сликање на таванот на Сикстинската капела во Ватикан, папата Јулиј II (го игра Харисон) го ангажира Микеланџело за да ја заврши работата и тој почнува со сликањето на мотивите на дванаесетте апостоли. Меѓутоа, незадоволен од својата работа, Микеланџело ги уништува фреските и заминува во Карара. Таму, тој доживува визија која го охрабрува, па се враќа во Ватикан и ја продолжува работата според своите нови идеи. Наспроти првичното противење на папата, Микеланџело успева да создаде ремек-дело...

## Наводи

Категорија: Американски филмови
Категорија: Филмови од 1965 година
Категорија: Биографски филмови
Категорија: Филмови за сликари
Категорија: Филмови на англиски јазик
Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Рим
Категорија:Филмови на Керол Рид
Категорија:Филмови со Чарлтон Хестон
Категорија:Филмови со Рекс Харисон
Категорија:Филмови со Хари Ендрјус
Категорија:Филмови со Адолфо Чели
Категорија:Филмови со Алберто Лупо
Иван Матвеич

**Иван Матвеич** — приказна на А.П. Чехов. Напишана во 1886 година, првпат објавена во Петербуршкиот весник бр. 60 на 3 март 1886 година.

## Изданија
Приказната за Иван Матвеич првпат била објавена во Петербуршкиот весник бр.60 на 3 март 1886 година, потпишана од А. Чехонте.

Во изменета верзија, приказната била вклучена во збирката Шарени приказни. На 24 март 1899 година, Пјотр Перцов, откако дознал за претстојната публикација, му предложил на Чехов да вклучи неколку приказни од збирката Шарени приказни во неговите собрани дела. Меѓу овие приказни, тој го именувал и „Иван Матвеич“, кој Перцов го нарекол „многу добар“. Чехов, очигледно, одговорил на барањето и ја вклучил приказната во првиот том од собраните дела објавени од Адолф Маркс во 1899-1901 година.

За време на животот на Чехов, приказната била преведена на бугарски, германски и српско-хрватски.

## Заднина
Приказната опишана во приказната за Иван Матвеич делумно се случила во биографијата на писателот. Михаил Чехов се присетил: „Херојот на оваа приказна, Иван Матвејич, е вистински портрет на нашиот брат Иван, во тие денови кога тој, сè уште сиромашен и пред да започне да учи, ја минуваше цела Москва пеш, до Соколники, каде што живееше писателот П. Д. Боборикин, да ги препишува неговите текстови, диктирани од  авторот. 

## Заплет
Еден „познат научник“ [„писател“, во оригиналната верзија] се повеќе се огорчува поради тоа што неговиот млад препишувач хронично доцни. Секој ден тој си ветува дека ќе го отпушти Иван Матвејич, но оваа ексцентрична, сиромашна и многу оригинална личност, му станува сè помила.

## Литература
Чехов А.П. Иван Матвеич // Чехов А.П. Целосни дела и писма: во 30 тома. Дела: Во 18 тома / Академија на науките на СССР. Институт за светска литература. нив. А.М.Горки. - М .: Наука, 1974-1982 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* Иван Матвеич  , оригинален руски текст
* , превод на англиски
* https://en.wikisource.org/wiki/Ivan_Matveyitch

Категорија:Раскази од Антон Чехов
Гусев (есеј)

**Гусев** () — есеј на Антон Павлович Чехов. Делото било напишано во 1890 година, првпат објавен на 25 декември 1890 година во весникот Ново време.

Есејот бил напишан во ноември 1890 година на островот Цејлон, во Коломбо, кога Чехов се враќал од Сахалин. Гусев директно ги одразил живописните впечатоци од патувањето. Во Индискиот Океан, во текот на целото течение на паробродот, тој се фрлал од палубата во морето од лакот, а потоа го грабнал јажето што му било фрлено од крмата. Ова било неговата бања. Во едно од овие капења, тој недалеку видел ајкула и јато пилот-риби, кои подоцна ги опишал во својот есеј „Гусев“. Самиот Чехов на 9 декември 1890 година му напишал на А.С. Суворин: „На пат кон Сингапур, двајца мртви биле фрлени во морето. Кога ќе погледнете како мртов човек, завиткан во платно, лета салто во водата, и кога ќе се сетите дека има неколку милји до дното, станува страшно и поради некоја причина почнува да изгледа дека вие самите ќе умрете и ќе бидете фрлени во морето“.

Есејот за првпат бил објавена на 25 декември 1890 година, во божиќното издание на *[[Ново Време (руски весник)|Ново време]]* (бр. 5326), со белешка: „Коломбо, 12 ноември“. „Гусев“ бил првиот есеј на Чехов објавен по неговото враќање од островот Сахалин.

Есејот е поделена во пет поглавја. По некои стилски ревизии, тој бил вклучен во збирката раскази *Камера бр. 6* од изданието од 1893 година. Есејот како дел од збирката бил препечатен седум пати без промени (1893-1899). Со мали измени, есејот е вклучен во шестиот том од собраните дела на Чехов, објавени од Адолф Маркс во 1899-1901 година.

За време на животот на Чехов, есејот бил преведен на бугарски, унгарски, германски, норвешки, полски и француски.

## Заплет и критика
Неколку демобилизирани војници, меѓу кои и војникот Гусев и Павел Иванович, за кој никој ништо не знае и кој се открива дека е свештеник, се враќаат дома од Далечниот Исток на брод. Во амбулантата на бродот во сон, Гусев умира. Неговото тело е завиткано во платнена торба и по кратка молитва, било фрлено во брановите.

Писателот детално опишал како телото паѓа на дното покрај јато риба, и како е растргнато од ајкула.

На читателите веднаш им се допаднал есејот. Меѓу оние на кои им се допаднал есејот биле Петар Чајковски и Алексеј Плешчеев.

Во 1906 година, Борис Лазаревски во списанието „Руска мисла“ напишал: „Кога излезе комплетната збирка дела, го прочитав есејот „Гусев“ и бев изненаден како авторот успеал да расплетува таква неверојатна драма на неколку страници, допирајќи ги најдлабоките, речиси универзални прашања “.
## Наводи

## Литература

* *Чехов А.П.Гусев* // Чехов А.П. Целосни дела и писма: во 30 тома. Дела: Во 18 тома / Академија на науките на СССР. Институт за светска литература. нив. А.М.Горки. - М .: Наука, 1974-1982 година. T. 7. [Приказни. есеј], 1888-1891 година. - М .: Наука, 1977. - С. 327-339.
* Дмитриева Н. А. Две бездни (есеј „Гусев“) / / Пораката на Чехов. - М.: Прогрес-традиција, 2007 година. - СО. 136-158. - 368 Со. - 1000 примероци. -  .

## Надворешни врски
* На knigorai
* culture.ru
* Гусев, оригинален руски текст
* , два англиски преводи

Категорија:Раскази од Антон Чехов
Дали успехот ќе го расипе Рок Хантер

**„Дали успехот ќе го расипе Рок Хантер?“** (англиски: *Will Success Spoil Rock Hunter?*) – филм на режисерот Френк Ташли (Frank Tashli) од 1957 година. Ташли е автор и на сценариото, а главните улоги ги играат: Џејн Менсфилд (Jayne Mansfield), Тони Рендал (Tony Randall), Бетси Дрејк (Betsy Drake), Џоан Блондел (Joan Blondell) и Џон Вилијамс (John Williams).

## Синопсис
Филмот претставува сатира на популарната култура, холивудската помпа и маркетиншката индустрија која остварува голема заработка од појавата на новиот медиум – телевизијата.

## Наводи

Категорија: Американски филмови
Категорија: Филмови од 1957 година
Категорија: Филмски комедии
Категорија: Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на Френк Ташли
Категорија:Филмови со Џејн Менсфилд
Категорија:Филмови со Џон Вилијамс
Категорија:Филмови со Бетси Дрејк
Категорија:Филмови со Џоан Блондел
Категорија:Филмови со Тони Рендал
Книга-перница

**„Книга-перница“** (англиски: *The Pillow Book*) – филм на режисерот Питер Гринавеј (Peter Greenaway) од 1996 година. Режисерот е автор и на сценариото, заедно со Сеј Шонагон (Sei Shonagon). Главните улоги ги играат: Вивиен Ву (Vivian Wu), Јуан Мекгрегор (Ewan McGregor), Јоши Оида (Yoshi Oida), Кен Огата (Ken Ogata) и Хидеко Јушида (Hideko Yushida). Во овој визуелно привлечен, но провокативен филм, Гринавеј ги разгледува односите меѓу телесноста и уметноста.

## Синопсис
Нагико (ја игра Ву) израснала во Јапонија, каде нејзиниот татко (го игра Огата) за секој нејзин роденден пишувал благослови на нејзиното лице и на грбот. На секој нејзин роденден, во нивниот дом доаѓал и еден издавач (го игра Оида), кој го уценувал нејзиниот татко, барајќи сексуални услуги. Откако склучиле договорен брак, Нагико немала среќен живот, па го напуштила мажот и избегала во Хонгконг, каде на почетокот живеела во најсиромашниот дел од градот за да се скрие од сопругот и од своето семејство. Подоцна, таа се вработува во модна фирма и станува успешен модел. Тогаш, таа добива желба да ја задоволи страста за калиграфија и бара љубовници според нивната вештина за пишување по нејзиното тело. Средбата со младиот писател Џером (го игра Мекгрегор) ѝ дава идеја и самата де се обиде во калиграфијата. Нејзините први обиди ги одбива издавачот кој во минатото го уценувал татко ѝ, а сега му е љубовник на Џером. Така, Нагико го заведува Џером чие тело ѝ послужува за нејзината прва книга...

## Наводи
 

Категорија: Британски филмови
Категорија: Холандски филмови
Категорија: Француски филмови
Категорија: Луксембуршки филмови
Категорија: Филмови од 1996 година
Категорија: Филмови на англиски јазик
Категорија: Филмови на кинески јазик
Категорија: Филмови на јапонски јазик
Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Јапонија
Категорија: Филмови чие дејствие се одвива во Хонгконг
Категорија:Филмови на Питер Гринавеј
Категорија:Филмови со Кен Огата
Категорија:Филмови со Јоши Оида
Категорија:Филмови со Јуан Мекгрегор
Категорија:Филмови со Вивиен Ву
Категорија:Филмови со Хидеко Јушида
Празник во Сараево

**„Празник во Сараево“** (српскохрватски: *Празник у Сарајеву*) — филм на режисерот Бењамин Филиповиќ од 1991 година. Главните улоги ги играат: Мустафа Надаревиќ, Слободан Ќустиќ, Сњежана Мартиновиќ, Велимир Бата Живојиновиќ.

## Синопсис
Во филмот се прикажуваат активностите на група криминалци кои не крадат во својата земја, туку во странство, а кои во жаргонот се наречени шанери. Тие крадат во европските земји, а за време на празниците се враќаат дома. Тогаш, тие се претвораат во обични луѓе: некои имаат семејства, некои само родители, а некого го напуштила сопругата. По завршувањето на празниците, тие пак се враќаат во странство, оставајќи го животот за некој следен празник...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на Авала филм
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1991 година
Категорија:Филмови на Бењамин Филиповиќ
Категорија:Филмови со Мустафа Надаревиќ
Категорија:Филмови со Сњежана Мартиновиќ
Категорија:Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Слободан Ќустиќ
Директор над сите

**„Директор над сите“** (дански: *Direktøren for det hele*) – филм на режисерот Ларс фон Триер од 2006 година. Главните улоги ги играат: Јенс Албинус, Петер Ганцлер и Фридрик Пер Фридриксон.

## Синопсис
Сопственикот на една информациско-телекомуникациска фирма сака да ја продаде, но единствената пречка е тоа што поставил фиктивен директор за да ги прикрие недозволените активности на фирмата. Кога потенцијалните купувачи посакуваат да разговараат со директорот, сопственикот изнајмува еден глумец кој треба да го замени директорот во преговорите. Глумецот сфаќа дека на испит е неговиот морал, кој не е на завидно ниво.

## Наводи

Категорија:Дански филмови
Категорија:Филмови од 2006 година
Категорија:Филмови на дански јазик
Категорија:Филмови на Ларс фон Триер
Категорија:Филмови со Јенс Албинус
Категорија:Филмови со Петер Ганцлер
Категорија:Филмови со Фридрик Пер Фридриксон
Категорија:Филмски комедии
Копнеж (расказ)

**„''Копнеж''“** () ― расказ на Антон Чехов од 1886 година.

## Објавување
Расказот за прв пат бил објавен во изданието на *Петербургскаја газета* во бројот 26, на 16 јануари (стар стил) 1886 година, потпишано со А. Чехонте. Со мали промени се појави во збирката *Шарени раскази* (Пёстрые рассказы). Во 1895 година се нашла во антологијата наречена *Погледи* (руски: Проблески, 1895, преку издавачите Посредник). Во малку ревидирана верзија, Чехов го вклучил во том 3 од неговите Собрани дела објавени од Адолф Маркс во 1899-1901 година.

## Синопсис
Неодамна почина синот на превозувачот Јона. Тој очајно и неуспешно се обидува да разговара со луѓето што ги среќава и да им каже колку е скршен. Тој завршува со разговор со својот коњ.

## Прием
Расказот бил позитивно оценет од *Петербургские Ведомости* (бр.167, 1886) и од Н. Ладожски. Леонид Оболенски, пишувајќи за *Руское Богатство*, го пофалил Чехов за неговата извонредна способност да ја види скриената драма зад измамнички едноставни нешта и го навел „*Копнеж*“ како совршен пример за тоа. Константин Арсењев во есејот наречен „Писателите на нашето време“ (*Вестник Европа*, бр.12, 1887) го вклучи „Копнеж“ во својот список на најдобри современи раскази. Лав Толстој го вклучил „*Копнеж*“ во неговиот личен список на најдобри раскази од Чехов.

## Наводи

## Надворешни врски

* Тоска . Изворен руски текст

Категорија:Раскази од Антон Чехов
Категорија:Дела изворно објавени во руски весници
Категорија:Раскази од 1886 година
Дамата со кученцето

[мини|Споменик на „Дамата со куче“ во [Јалта]]

***Дамата со куче*** () — расказ на рускиот писател Антон Павлович Чехов, објавен во декемвриското издание на списанието „Руска мисла“ во 1899 година. Се смета за еден од најдобрите и најпознатите раскази од неговиот опус. Заплетот започнува со доаѓањето на несреќно омажената Ана Сергеевна на Јалта, каде што другите гости и го даваат името „Дамата со куче“. Наскоро Ана го запознава оженетиот банкар Дмитриј Гуров, со кого влегува во вонбрачна врска.

Расказот е напишан во 1898 година, за време на престојот на писателот на Јалта, каде што престојувал по совет на лекар, за да види дали топлата клима ќе му помогне да престане со напредната туберкулоза. Внимателниот стил, меланхоличен тон и отсуството на пресврти во заплетот, ниту разрешувањето на судбината на јунакот на крајот, го направија „Дамата со куче“ еден од највлијателните раскази во светската книжевност и миленик на книжевната критика. Владимир Набоков го сметал за еден од најдобрите раскази на сите времиња.

„Дамата со куче“ послужил како предлошка за неколку театарски претстави. Успешно бил адаптиран во истоимениот филм во режија на Јосиф Хајфиц во 1960 година. Исто така, заедно со уште три раскази на Чехов, на Никита Михалков му послужил да го напише сценариото за филмот „Црни очи“ од 1987 година.

## Содржина
Оженетиот средовечен банкар Дмитри Гуров ја запознава Ана Сергеевна, мажена млада жена, додека е на одмор во Јалта. И двајцата се длабоко несреќни во нивните бракови. Една недела по средбата, тие започнуваат прељубничка врска. Гуров е голем женкар, а прељубата не му е непозната, додека ова е прва врска на Ана. Кога ќе заврши одморот, Дмитриј се враќа во Москва, а Ана се враќа кај сопругот во гратчето Серпухов. Гуров постојано мисли на Ана и не може повторно да влезе во секојдневниот живот на Москва. Затоа, тој решава да оди во Серпухов и да ја посети Ана. Таму, тие имаат кратка средба во локалниот театар, каде што тој ѝ изјавува љубов, а Ана му ветува дека ќе го посети во Москва. Навистина, тие имаат повремени тајни средби, а во меѓувреме Гуров го води својот вообичаен живот за кој чувствува дека е лажен. При една нивна средба, Гуров сфаќа дека првпат во животот е вљубен и дека првпат води вистински живот. Тогаш, двајцата разговараат за можноста да отпочнат заеднички живот, свесни дека таа желба е тешко остварлива.

## Наводи

Категорија:Руски раскази
Категорија:Раскази од Антон Чехов
Категорија:Раскази од 1899 година
Ноќта и градот

**„Ноќта и градот“** (англиски: *Night and the city*) – филм на режисерот Жил Дасен (Jules Dassin) од 1950 година. Главните улоги ги играат: Ричард Видмарк (Richard Widmark), Џин Тирни (Gene Tierney), Херберт Лом (Herbert Lom), Френсис Л. Саливен (Francis L. Sullivan), Хју Марлоу (Hugh Marlowe) и Гуги Витерс (Googie Withers). Ова е првиот филм на Дасен по неговото емигрирање во Европа, а многумина сметаат дека е неговото најдобро остварување. Во него, тој го прикажува ноќниот живот на лондонското подземје при што брилијантно ги употребува експресионистичкото светло, острите и необични агли на снимање и речиси документаристичките локации, успевајќи вообичаениот простор да го трансформира во егзотично и необично место.

## Синопсис
Ситниот измамник Хари Фабиен (го игра Видмарк) работи во ноќниот клуб „Сребрена лисица“ чиј сопственик е Фил Носерос (го игра Саливен). Фил ја обожава својата жена Хелен (ја игра Витерс) која го презира, но живее со него заради парите. Хари, кој исто така сака да се збогати набрзина, ветува дека на Филовата жена ќе ѝ обезбеди дозвола за точење алкохолни пијалаци која ќе ѝ овозможи да отвори ноќен клуб. Иако претходно измамил многумина и постојнао бега од прогонителите на кои им должи пари, Хари успева да започне нова работа – станува промотер на борење. Затоа, од Фил бара пари на заем, кој се согласува да му биде ортак во работата, но потоа дознава дека Хари ги измамил и него и сопругата, давајќи ѝ лажна дозвола...

## Наводи

Категорија:Британски филмови
Категорија:Филмови од 1950 година
Категорија:Црно-бели филмови
Категорија:Филмови на 20th Century Fox
Категорија:Филм ноар
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на Жил Дасен
Категорија:Филмови со Ричард Видмарк
Категорија:Филмови со Хју Марлоу
Категорија:Филмови со Херберт Лом
Категорија:Филмови со Френсис Л. Саливен
Категорија:Филмови со Џин Тирни
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Лондон
Момци (расказ)

**„Момците“** () ― расказ на рускиот писател Антон Павлович Чехов, првобитно објавен на 21 декември 1887 година во весникот „Петербург“ бр.&nbsp;350 со поднаслов *(скица)* и со псевдонимот А. Чехонте. Еден од бисерите на делото на писателот, омекнувајќи ја драмата на традиционалната Божиќна приказна .

## Заплет
Володија, ученик во гимназија во второ одделение, од далеку доаѓа дома кај семејството Королев за божиќните празници. Неговиот пријател Чечевицин доаѓа да остане со него. Тој им се претставува на сестрите Володија како „Монтигомо, канџата на јастребот, водачот на непобедливите“. Володија не игра, како и обично, со своите сестри, не учествува во претпразничните подготовки на целото семејство, туку зборува за нешто сам со Чечевицин. Сестрите, откако слушнале, дознаваат дека момчињата подготвуваат бегство во Америка. Но, тие не успеваат да избегаат далеку: вратени се од Гостини Двор од најблискиот град.

## Историјата на расказот
Покрај тоа што било објавена во весникот Петербург во 1887 година, приказната била вклучена и во првиот том од собраните дела на А.П. Чехов, објавени од издавачот А.Ф. Маркс во 1899-1901 година. Специјално за ова издание, Чехов го отстранил поднасловот и значително го ревидирал текстот на делото: писателот направил измени и дополнувања кои појасно ја прикажуваат психологијата на децата (особено е додадена молитвата на Володија). Се смени и крајот. Како резултат на измените, контрастот на ликовите на двете момчиња, едвај наведен во оригиналната верзија, стана поживописен. Додека работел на текстот, Чехов отстранувал вулгаризми и разговорни изрази.

За време на животот на писателот, приказната била преведена на германски, норвешки, фински и чешки јазик.

Се претпоставува дека идејата за пишување на приказната ја дала една епизода од животот на Чехов, кога тој се сретнал со двајца средношколци кои фаќале и сушеле риби во градината Нескучни во Москва и прикажувале Индијанци. Писателот ги поканил момчињата да пушат „луле за мир“ со него, а тој самиот добил од нив подарок.

## Осврти од критичарите
Лав Толстој го сметал ова дело за една од најдобрите приказни на Чехов. Виктор Голцев, кога ги препорачувал приказните на Чехов за читање во кругот на семејството, се осврнал и на „Момците“. Според В. Голцев, Чехов им припаѓа на уметниците кои се способни да создаваат живописни слики на детски ликови и да покажат „што се случува во детската душа и што возрасните често не го разбираат“.

## Адаптација на екранот
* „Лошото момче“ (руски: *Злой мальчик*) — советски ТВ-филм од 1984 година во режија на Тамара Петровна Пављученко.

## Наводи

Категорија:Раскази од Антон Чехов
Категорија:Руски раскази
Емил Димитров

**Емил Димитров** (23 декември 1940 во Плевен – 30 март 2005 во Софија ) бил пејач, музичар и композитор од Бугарија. Тој беше популарен по неговите песни *„Ако си дал“*, *„Нашиот сигнал“*, *„Само еден живот“*, *„Џулија“*, *„ Арлекино“*,  и други. Димитров беше исклучително плоден уметник, со 400 песни на неговиот репертоар, а 280 од нив се од негова композиција; тој во својот живот издаде 30 албуми.

Роден е како син на илузионистот Факира Мити. Во 1970 година тој потпиша договор со француската издавачка куќа ЕМИ Пате-Маркони, која го издаде неговиот прв сингл на француски јазик *„L'amour c'est toi“* . Неговата песна *Моника* е распродадена со тираж од над 500.000 примероци во Германија и 100.000 примероци во Белгија.

Според американското списание *[[Билборд (магазин)|Билборд]]*, Емил Димитров има продадено над 40 милиони копии од своите албуми во земјите во Источна Европа и СССР.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјален сајт

Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта
Категорија:Починати во 2005 година
Категорија:Родени во 1940 година
Категорија:Бисексуалци
Категорија:ЛГБТ-пејачи
Категорија:Починати во Софија
Категорија:Луѓе од Плевен
Категорија:Бугарски глумци
Во дачата

**Во дачата** — расказ од Антон Павлович Чехов. Чехов во напишал расказот во 1886 година, а првпат бил објавен во списанието „Будилник“, 1886 година, бр. 20 од 25 мај, и потпишан од А. Чехонте.

## Изданија
Расказот на А.П.Чехов „Во дачата“ бил напишан во 1886 година, а првпат бил објавен во 1886 година во списанието „Будилник“ бр. 20 од 25 мај со потпис А. Чехонте. Расказот бил објавен и во 1899 година на годишнината на списанието Будилник. Чехов бил незадоволен од објавувањето на расказот во јубилејниот број на „Будилник“, бидејќи не му бил испратен на коректура.

За време на животот на Чехов, расказот била преведен на фински и чешки.

## Содржина
Дејството на расказот се одвива во дача. Павел Иванич Виходцев е на одмор со семјството. Еден ден добил писмо со текст: „Те сакам. Ти си мојот живот, среќата е сè! Извини за признанието, но немам сила повеќе да трпам и да молчам. Не барам заемност, туку сожалување. Бидете вечерва во осум часот навечер во стариот павилјон... Сметам дека е излишно да се потпишам со моето име, но не плаши се од анонимноста. Млада сум, убава... што сакаш друго?“

Павел Иванович Виходцев, откако го добил писмото, не можел да разбере кој би можел да го напише, долго време се двоумел дали да оди на состанокот или не. Но сепак решил да отиде.

Неговата сопруга почнала да го прашува што е причината за неговата замисленост и каде ќе оди. Виходцев одговорил дека решил да прошета.

Влегувајќи во павилјонот, во кој требало да се оствари средбата, го нашол братот на неговата сопруга, студентот Митја, кој живеел во неговата дача. Двајцата се убедуваат другиот да го напушти павилјонот, но попусто, никој не сакал да отстапи. Одеднаш, женско лице со напрчен нос погледнало во павилјонот, се намуртила и исчезнала. И двајцата решиле дека тоа е авторот на писмото - се скарале и си заминале.

На вечерата, Павел Иванович и Митја молчеле, но тогаш сопругата на Павел признала дека таа го напишала писмото за да ги избрка сите од куќата и да го измие подот без некој да ѝ смета. Оваа изјава ги помирила соперниците.

## Литература
* Чехов А.П. Во собите // Чехов А.П. Целосни дела и писма: во 30 тома. Дела: Во 18 тома / Академија на науките на СССР. Институт за светска литература. нив. А.М.Горки. - М .: Наука, 1974-1982 година.
* Voir Dictionnaire Tchekhov, Page 67 à Kikine, Françoise Darnal-Lesné, Édition L'Harmattan, 2010, ISBN 978 2 296 11343 5 .
* Traduction d'Édouard Parayre, Les Éditeurs Français Réunis, 1958 година.

## Надворешни врски
* Чехов А.  П.  Во земјата . Оригинален руски текст

Категорија:Раскази од Антон Чехов
Категорија:Дела од 1886 година
Подофицер Пришибеев

„***Подофицер Пришибеев***“ () ― расказ од Антон Чехов од 1885 година.

## Објавување
Расказот за прв пат бил објавена во 18 (5 стар стил) октомври 1885 година, број 273 на *Петербургскаја газета* првично под наслов „*Кляузник*“, а потпишан е А. Чехонте. Под новиот наслов, Чехов го вклучи во том 2 од неговите Собрани дела објавени во 1899-1901 година од Адолф Маркс.

## Заднина
Подофицер Пришибеев првично бил напишан за списанието *Осколки*, но неговиот уредник Николај Лејкин го сметал за „премногу суво“ и „претерано“. Лејкин подготвил своја, скратена верзија на расказот, но дури и таа била отфрлена од цензорот Свјатковски. Следејќи го советот на Лејкин, Чехов го испратил во весникот *„Санкт Петербург“* каде што немал проблеми со цензурата и бил објавен како „*Кляузник*“.

## Синопсис
Подофицер Пришибејев запаѓа во неволја со полицијата, поради неговата стара војничка навика да го врати она што го смета за „ред“, каде и да се случи.

## Забелешки

## Наводи

## Надворешни врски

* ''Подофицер (Унтер) Пришибеев''. Изворен руски текст
* , англиски превод од Констанс Гарнет

Категорија:Раскази од Антон Чехов
Категорија:Дела изворно објавени во руски весници
Категорија:Раскази од 1885 година
Богослав Шулек

**Богослав Шулек** (роден како **Бохуслав Шулек**; 20 април 1816 – 30 ноември 1895) бил хрватски филолог, историчар и лексикограф. Тој имал големо влијание во создавањето на хрватска терминологија во областите на природните и општествените науки.

## Влијание врз хрватската терминологија
Шулек ги поддржувал принципите на Загрепската филолошка школа и го промовирал хрватскиот лингвистички пуризам. За неговото дело бил наречен „татко на хрватската научна терминологија“. Тој слободно измислувал неологизми и позајмувал зборови од другите словенски јазици за да послужат како замена за несловенските заемки. Кога за заемката не бил достапен збор од штокавското наречје, тој се потпирал на чакавскиот и кајкавскиот лексички фонд, а кога и тие не биле доволни тој позајмувал зборови и од другите словенски јазици како чешкиот, словачкиот, рускиот и словенечкиот, или предлагал свои неологизми. Неговите активности честопати го вовлекувале во конфликт со хрватските вуковци кои се залагале за чист народен јазик и со потсмев неговите неологизми ги нарекувале *шулекизми*.

И покрај првичната непопуларност, повеќето од тие термини бавно навлегле во јазикот на хрватските високи класи во текот на 20-от век; многу од овие зборови денес се сметаат за стандарни хрватски изрази за различни поими. Дел од нив преку српскохрватскиот јазик навлегле и се употребуваат и во македонскиот јазик.

Повеќето од неговите кованици кои се користат во современиот хрватски јазик, вклучуваат термини од областа на хемијата (*kisik* "кислород", *vodik* "водород", *dušik* "азот") и други технички области (*plin* "гас", *narječje* "наречје", *glazba* "музика", *skladba* "композиција", *obrazac* "образец", *sustav* "систем", *tlak* "притисок",  *tlakomjer* "барометар", *zemljovid* "карта", *uzor* "узор", *pojam* "поим", *tvrtka* "компанија", *zdravstvo* "здравство").

## Наводи

Категорија:Хрватски јазичари
Категорија:Починати во 1895 година
Созерцание

**Созерцание** (од коренот *зреење*; созерцува - *согледува*) или **контемплација** (лат: од коренот *templum*) — превод на грчкиот збор теорија (гр: θεωρία - визија, гледање, набљудување) што значи духовен увид, т.е. воочување на возвишената убавина во нештата.

Во религиозна смисла, *созерцание* означува облик на молитва или медитација. Во христијанството најчесто се поврзува со мистицизмот.

## Историја на поимот
мини|Созерцание на природата
 
За Платон и Аристотел, теоријата (*θεωρία*) го претставува интелектуалното сознание, наспроти дејството (*πράξις*). Според Платон, преку созерцание душата може да стекне знаење за божествените идеи. Во неоплатонистичката филозофија, преку процесот на еманација од Едното произлегуваат други хипостази (ум и душа). Следствено, патот до совршенството се замислува како движење од сложеност кон едноставност, од поделба кон единство. Плотин тврдел дека созерцанието за Едното е можно само во случај кога самиот човек ќе стане еден од мноштвото. Плотин „умното созерцание“ го поистоветува со гледањето на светлината што се излева од прапочетокот.

Во мистицизмот, контемплацијата е состојба во која човечкиот ум се сосредоточува на духовната стварност, нурнувајќи се во неа сè до заборавот на сите други стварности. За христијанските мислители, особено од неоплатонскиот правец, контемплацијата е највисокото ниво на човековата духовна активност. Во теологијата на светите отци созерцанието значи молитвено сосредоточување на душата врз скриените тајни, со кои изобилува човечката личност, како и суштината на од Бога дадената материја. Според Исак Сирин, созерцанието е осет на божествени тајни, скриени во нештата и нивните причини. „Кој созерцанието на умот го собира во себе, го созерцува Господа во своето срце“. Исак Сирин смета дека човечката природа станува способна за вистинско созерцание само кога преку практикување на доблести е исчистена од страста.

Во средновековната филозофија често се спротивставуваат активниот, односно обичниот живот и контемплативниот живот на филозофот (Vita Activa vs. Vita Contemplativa). Од современите филозофи, Кант подетално го дефинира филозофскиот концепт на контемплација.

Контемплацијата ја познава и еврејската кабала, исламските движења како суфизмот и дервишите, а присутна е и во хиндуизмот (јога) и будизмот.

## Наводи

Категорија:Филозофски поими
Категорија:Верски обичаи и поведение
Категорија:Духовност
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Медитација
Угојка

***Угојка*** или ***огојка*** () — повеќегодишно ползечко растение домородно во Средна и Јужна Европа. Тоа е цветно растение од семејството на тиквите (*Cucurbitaceae*) со дланчести листови со пет врва и сини или бели цветови. Угојката дава црвени бобинки.

## Токсичност
*Угојката* обично е токсична за луѓето. Нејзиниот сок на човечката кожа предизвикува воспаление со осип или чиреви, а употребата на овој сок предизвикува силно стомачно-цревно дразнење, вклучувајќи гадење и повраќање во мали дози и беспокојство, парализа или смрт во поголеми количини.

Спротивно на тоа, семето на угојката е безбедно за јадење и се користи во Западна Европа како состојка во јадењата со скроб.

## Билкарство
Растението понекогаш се користи во билкарството. Во средниот век се сметало дека растението е противотров за лепра.

Коренот може да достигне должина до 75 см и дебелина до 75 мм.

Може да се користи свеж во секое време од годината. Може да се бере и наесен и да се исуши за подоцнежна употреба.

## Галерија

Bryonia-dioica-White-bryony-20100606a.JPG|Цветови на *угојка*
Bryonia dioica MHNT.BOT.2007.40.25.jpg
Bryonia dioica 002.JPG
Zaunruebe.jpg
Bryona dioica bray-sur-somme 80 25062007 1.jpg
Bryonia dioica 004.JPG
Bryonia dioica 008.JPG
Bryonia dioica 005.JPG


## Наводи

Категорија:Јадливи оревести плодови и семки
Категорија:Билки
Илирско движење

**Илирското движење** (; ) било пан-јужнословенско културно и политичко движење со корени во раниот современ период, започнато од група млади хрватски интелектуалци за време на првата половина на 19ти век, околу 1835–1863 (постои одредено несогласување во официјалните датуми од 1835 до 1870). Ова движење имало за цел создавање на хрватски национален естаблишмент во Австроунгарија преку јазично и етничко единство, и преку него да ги постави темелите за културно и лингвистичко обединување на сите Јужни Словени под терминот *[[Илири]]*.

Аспектите на движењето кои се однесуваат на развојот на хрватската култура во хрватската историографија се сметаат за дел од **Хрватската народна преродба** ().

## Наводи

Категорија:Панславизам
Категорија:Југословенство
Некромантија

мини|Некромантски обред
**Некромантија** (од латински: *necromantia*, или грчки: *νεκρομαντία*) — вид прорекување во кое практичарот се обидува да ги повика духовите на мртвите за да добие од нив информации за идни настани. На грчки, зборот е образуван од νεκρός — „мртов“, и μαντεία — „гатање, пророштво“. Лицето што практикува некромантија се нарекува **некромант**. Во многу древни општества, се верувало дека некромантијата е средство за општење со духовите на мртвите, барање насоки, знаење, па дури и управување над задгробниот живот. Обредите и церемониите поврзани со некромантијата често вклучуваат повикување духови преку прорекување, жртвување или други таинствени начини. Меѓутоа, оваа практика честопати се поврзувала со табу и се сметала за морално сомнителна или опасна.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Некромантија
Категорија:Окултизам
Категорија:Магија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Вардарска дивизија (Кралство Југославија)

**Вардарска дивизија** — пешадиска дивизија на Армијата на Кралството Југославија која била уништена за време на Априлската војна.

Дивизискиот штаб се наоѓал во Битола.

## Организација

; 1 септември 1939 година

* штаб (Битола)

:* 21. пешадиски полк (Скопје)
:* 46. пешадиски полк (Битола)
:* 47. пешадиски полк (Дебар)
:* 29. независна артилериска дивизија (Битола)
:* 13. артилериски полк (Прилеп)

## Поврзано
* Народноослободително движење
* Список на дивизии на Кралството Југославија
 
## Извори
* *Воена енциклопедија*, второ издание, 1978 година, том 4, стр. 112.

Категорија:Дивизии на Кралството Југославија
Категорија:Воени единици на Априлската војна
Категорија:Воени единици во гарнизонот Битола
Категорија:Македонија под српска власт
Категорија:Македонија во Втората светска војна
Категорија:Вардарска Македонија