Сезар Валјехо

**Сезар Абрахам Валјехо Мендоза** (шпански: *César Abraham Vallejo Mendoza,* 16 март 1892 – 15 април 1938) бил перуански поет, писател, драматург и новинар. Иако тој објавил само две збирки поезија во текот на својот живот, тој сепак се смета за еден од големите поетски иноватори на 20 век на кој било јазик. Томас Мертон го нарекол „најголемиот универзален поет по Данте “. Покојниот британски поет, критичар и биограф Мартин Сејмур-Смит, го нарекол Валјехо „најголемиот поет на дваесеттиот век на *кој било* јазик“. Тој бил член на интелектуалната заедница наречена Северна група формирана во перуанскиот северен крајбрежен град Трухиљо .

Преводот на Клејтон Ешлеман и Хозе Рубија Барсија на *Целосната постхумна поезија на Сезар Валјехо* ја освоила Националната награда за книга за превод во 1979 година.

## Биографија
Сезар Валјехо е роден во семејството на Франциско де Паула Валјехо Бенитез и Марија де лос Сантос Мендоза Гурионеро во Сантјаго де Чуко, село во перуанските Анди . Тој бил најмладиот од единаесетте деца. Неговите дедовци биле шпански свештеници, а неговите баби биле домородни Перуанки .

Поради недостатокот на средства, тој бил принудил да го прекине образованието некое време и да работи на плантажа за шеќер, каде што од прва рака бил сведок на експлоатацијата на земјоделските работници. Тоа било искуство кое имало  важно влијание врз неговата политика и естетика. Валјехо дипломирал шпанска книжевност во 1915 година, а истата година кога се запознал со боемијата на Трухиљо, особено со Антенор Орего и Виктор Раул Аја де ла Торе .

Во 1911 година, Валјехо се преселил во Лима, каде што студирал на Националниот универзитет во Сан Маркос.  Работел и како учител и стапил во контакт со уметничката и политичката авангарда . Додека бил во Лима, тој ја напишал и својата прва збирка поезија „Црни хералди“ *(Los heraldos negros) .* И покрај наведената година на објавување 1918 година, книгата всушност била објавена една година подоцна. Тој бил под силно влијание на поезијата и другите дела на сонародникот од Перу, Мануел Гонзалез Прада. Валјехо потоа претрпел голем број несреќи во текот на следните неколку години, меѓу кои одбил да се ожени со жена со која имал афера и ја изгубил својата наставничка работа.

Неговата мајка починала во 1918 година. Во мај 1920 година, носталгијата го натерала да се врати во Сантјаго де Чуко . На први август, куќата што му припаѓала на семејството Санта Марија Калдерон, кое превезувало стока и алкохол со товарни животни од брегот, била ограбена и запалена. Валјехо бил неправедно обвинет и како учесник и како поттикнувач на делото. Тој се криел, но бил откриен, уапсен и затворен во Трухиљо, каде што останал 112 дена (од 6 ноември 1920 година до 26 февруари 1921 година).

На 24 декември 1920 година тој го освоил второто место (првото место било прогласено за неважечко) од градското собрание на Трухиљо за поемата „*Fabla de gesta* (Почит кон Маркез де Торе Тагле)“. Валјехо се натпреварувал под псевдоним.

Судскиот процес никогаш не беше затворен. Поетот го напуштил затворот поради привремено ослободување. Години подоцна во Европа, тој сфатил дека никогаш нема да може да се врати во својата родна земја.

### Смрт
На почетокот на 1938 година, тој работел како професор по јазик и литература во Париз, но во март страдал од физичка исцрпеност. На 24 март бил хоспитализиран поради непозната болест (подоцна се разбрало дека станува збор за реактивирање на еден вид маларија, од која страдал како дете), а на 7 и 8 април  критично се разболел. Починал една недела подоцна, на 15 април, *.* Тој беше балсамиран . Неговата погребна пофалба ја напишал францускиот писател Луј Арагон . На 19 април, неговите останки биле пренесени во Културната палата, а подоцна и на гробиштата Монтруж.

На 3 април 1970 година, неговата вдовица, Жоржет Валехо, ги премести неговите останки и ги погреба на гробиштата Монпарнас .

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* An excerpt of Vallejo´s work
* Human Potential: The Life and Work of César Vallejo
* Information about Vallejo from the Academy of American Poets
* Griffin Poetry Prize biography, including audio and video clips of Guillermo Verdecchia reading Clayton Eshleman's translation of Vallejo's *Guitar*
* Interview with Vallejo, the only extant interview with Vallejo, 1931.

Категорија:Погребани на гробиштата „Монпарнас“
Категорија:Комунистички писатели
Категорија:Учесници во Шпанската граѓанска војна
Категорија:Починати во 1938 година
Категорија:Родени во 1892 година
Категорија:Перуански писатели
Категорија:Перуански поети