Орев

**Орев** () —  на дрва од то ореви (*Juglandaceae*) чиј плод се користи во секојдневната исхрана. Ова се листопадни дрва со висина од 10 до 40&nbsp;м и листови долги по 2–9&nbsp;см, со по 5–25 ливчиња на секоја дршка. Плодот има јатка која ја дели внатрешноста на два дела.

Родот опфаќа 21 , распространет од умереноконтиненталните Стариот Свет од Балканот на запад до Јапонија на исток. Во Америка, видовите се застапени од југоисточна Канада до Калифорнија и на југ до Аргентина.

Во Македонија оревот традиционално се употребува во копаничарството, за покуќнина и иконстаси и за изработката на народни инструменти како шупелка, зурла итн. Содржината на оревот наоѓа најразлична примена во народната кујна. Јатката се става да одлежи во ракија, со која таа добива боја и вкус. Од неа се добива и материјал за боење.

Оревот може да биде штетен по другите растенија. Тој содржи хемикалија која се нарекува хидројуглон кој се излачува од коренот во тлото. Оваа хемикалија се содржи и во листот и другите делови на оревот, во гранчињата, кората, цветот и лушпата на плодот. Хемикалијата инаку не е отровна, но кога ќе дојде во допир со кислородот таа оксидира во високотоксичен југлон. Поради тоа, чувствителните билки кои се одгледувани во близина на оревот венеат, жолтеат или воопшто не напредуваат во растот, бидејќи југлонот им го спречува дотокот на потребната енергија за метаболичка активност.

На празникот Духовден, гробовите се прекривале со оревови листови.

мини|десно|200п|Орев во месестата плодна обвивка
мини|десно|исправено|Кора на црн орев (''J. nigra'')
## Таксономија
Родот се дели на четири оддели:

****Juglans'' sect. ''Cardiocaryon*** — многу големи листови (40–90&nbsp;см), со 11–19 ливчиња. Дрвото е меко. Плодовите имаат дебели лушпи.  ПОтекло од североисточна Азија.
***[[Juglans ailantifolia|J.&nbsp;ailantifolia]]* Carr. (*J.&nbsp;cordiformis* Maxim., *J.&nbsp;sieboldiana* Maxim.)—Japanese walnut
****J.&nbsp;ailantifolia* var. *cordiformis* — јапонски орев
***[[Juglans mandshurica|J.&nbsp;mandshurica]]* Maxim. (*J.&nbsp;cathayensis* Dode, *J.&nbsp;formosana* Hayata, *J.&nbsp;hopeiensis* Dode, *J.&nbsp;stenocarpa* Maxim.) — манџурски орев, кинески орев
****Juglans'' sect. ''Juglans*** — големи листови (20–45&nbsp;см), со 5–9 широки ливчиња, Црвсто дрво. Потекло од Балканот до Средна Азија.
***[[Juglans regia|J.&nbsp;regia]]* L. (*J.&nbsp;duclouxiana* Dode, *J.&nbsp;fallax* Dode, *J.&nbsp;orientis* Dode) - обичен орев, персиски орев
****Juglans'' sect. ''Rhysocaryon***  — црни ореви. Големи листови (20–50&nbsp;см), со 11–23 тенки ливчиња. Кај некои видови дрвото е многу цврсто. Потекло од С. и Ј. Америка.
***[[Juglans australis|J.&nbsp;australis]]* Griseb. (*J.&nbsp;brasiliensis* Dode) — аргентински орев
***[[Juglans boliviana|J.&nbsp;boliviana]]* (C. DC.) Dode — боливиски орев, перуански орев
***[[Juglans californica|J.&nbsp;californica]]* S.Wats. — калифорниски црн орев
***[[Juglans hindsii|J.&nbsp;hindsii]]* (Jepson) R.E.Smith — Хајндсов црн орев
***[[Juglans hirsuta|J.&nbsp;hirsuta]]* Manning — новолеонски орев
***[[Juglans jamaicensis|J.&nbsp;jamaicensis]]* C.DC. (*J.&nbsp;insularis* Griseb.) — јамајски орев
***[[Juglans major|J.&nbsp;major]]* (Torrey) Heller (*J.&nbsp;arizonica* Dode, *J.&nbsp;elaeopyron* Dode, *J.&nbsp;torreyi* Dode) —  аризонски црн орев
****J.&nbsp;major* var. *glabrata* Manning
***[[Juglans microcarpa|J.&nbsp;microcarpa]]* Berlandier (*J.&nbsp;rupestris* Engelm.) — тексашки црн орев
****J.&nbsp;microcarpa* var. *microcarpa*
****J.&nbsp;microcarpa* var. *stewartii* (Johnston) Manning
***[[Juglans mollis|J.&nbsp;mollis]]* Engelm. — мексикански орев
***[[Juglans neotropica|J.&nbsp;neotropica]]* Diels — неотропски орев
***[[Juglans nigra|J.&nbsp;nigra]]* L. — црн орев
***[[Juglans olanchana|J.&nbsp;olanchana]]* Standl. & L.O.Williams — ногал
****J.&nbsp;olanchana* var. *olanchana*
****J.&nbsp;olanchana* var. *standleyi*
***[[Juglans peruviana|J.&nbsp;peruviana]]* Dode — перуански орев
***[[Juglans soratensis|J.&nbsp;soratensis]]* Manning
***[[Juglans steyermarkii|J.&nbsp;steyermarkii]]* Manning — гватемалски орев
***[[Juglans venezuelensis|J.&nbsp;venezuelensis]]* Manning — венецуелски орев
****Juglans'' sect. ''Trachycaryon***.  Многу големи листови (40–90&nbsp;см) со 11–19 широки ливчиња. Дрвото е меко. Плодовите во групи од по две до три, со дебела груба кора и остри сртови. Потекло од источна С. Америка.
***[[Juglans cinerea|J.&nbsp;cinerea]]* L. —  сив орев, бел орев

Најпознат вид од родот е обичниот орев (*J.&nbsp;regia*), со автохтон ареал на Балканот, Југозападна и Средна Азија до Хималаите и југозападна Кина.

## Цветање
Цветовите излегуваат на пролет. Машките се валчести реси што настануваат од лански безлисни изданоци. Долги се околу 10&nbsp;см и имаат голем број цветчиња. Женските се јавуваат во снопови, во екот на разлистувањето.

## Одгледување и употреба
[мини|десно|Охридски [копаничар како работи во оревово дрво]]
Двата вида од најголемо стопанско значење се обичниот орев (*J. regia*) за дрвен материјал и плодовите, и црниот орев *J. nigra* за дрвена граѓа. Обата вида се нашироко застапени и имаат разни сорти.

Дрвото е светлољубиво и треба да се штити од ветер, но затоа се мошне отпорни на суша.

Меѓу оревовите насади се садат растенија што го врзуваат азотот како дафината (*Elaeagnus × ebbingei* или *Elaeagnus umbellata*) и разни видови евла, со што се добива до 30% повисоко и подебело стебло.

## Дрво
Оревовото дрво е темно, густо и многу мазно со обработка. Бојата се движи од драп во понадворешните до темнокафеава во внатрешните делови. Кога се суши во печка, дрвото добива матна кафеава, а на воздух богата виолетово-кафеава боја. Ужива голема популарност во резбарството поради бојата и цврстиот состав. Особена примена наоѓа во изработката на мебел, украсни предмети, кундаци за пушки и музички инструменти.

### Производство

Во 2014 година, глобалното производство на ореви (во тони) изнесувало 3,5 милиони тони, предводени од Кина со 46% од вкупниот број на светот (табела). Други главни производители биле САД и Иран (табела).

## Исхрана
[мини|десно|Оревот е важна состојка на [баклавата.]]
Уште од минатото, оревот се смета за идеална храна за мозокот. Оревите се богат извор на омега-3 масни киселини, кои се одговорни за правилно функционирање на мозочните клетки и невротрансмитерите одговорни за промена на расположението, поради што тие се корисни при лекувањето на депресијата.

### Хранлива вредност
Во 100 гр ореви има:
* калории: 654
* масти: 65 гр
* јаглехидрати: 14 гр
* влакна: 6,7 гр
* белковини: 15 гр

## Оревот како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Под орев“ - краток расказ на македонскиот писател Димитар Солев.

## Галерија



File:Дрво од орев.jpg|Дрво од орев во село Раштак
File:Млади плодови од орев.jpg|Плодови од орев




## Поврзано
* Јаткасти плодови
* Хикори
* Пекан

## Наводи

* Brinkman, K.A. (1974) "*Juglans* L. - Walnut", in: Schopmeyer, C.S. (ed.), *Seeds of woody plants in the United States*, Agriculture Handbook **450**, Washington, D.C.: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, p.&nbsp;454–459, (rev. ed.: 1992), ISBN 0-931146-21-6

## Надворешни врски

### Одгледување
* Начин на одгледување на ореви  — Федерација на фармерите на Македонија
* Орев - технологија на одгледување  — портал „Земјоделство“
* За одгледувањето на оревот и неговите одлики — Агрокласик 

### Здравствени и кулинарски особини
* Неговото величество оревот  — Утрински Весник, 1 декември 2006
* Орев - крал на есенските плодови  портал „Доктори“
* Оревот како храна и лек  — портал „Кулинар“
* Видови ореви (''Juglans'') ширум светот 


Категорија:Јадливи оревести плодови и семки
Категорија:Маслодајни растенија
Категорија:Растителни вапсила
Категорија:Флора на Македонија