open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Безистен (Скопје)

**Безистенот во Скопје** — објект сместен во внатрешноста на Старата скопска чаршија, веднаш над западниот влез од Сули ан. Безистенот бил изграден во текот на 15 век, но неколкупати низ историјата бил разрушуван, по што бил обновен на преминот од 19. во 20 век.

## Историја
Бил изграден во 15 век, во време кога со Скопје управувал Исхак-бег и набргу станал центар на трговијата во градот, околу кој се создавала чаршијата. Во текот на времето попримил повеќе функции, кои зависеле од големината и потребите на градот. Како последица на пожарот од 1689 г., безистенот бил целосно уништен. Од натписот што се наоѓа на поставената плоча на неговиот влез се дознава дека бил обновен дури во периодот од 1899 до 1900 година. Како негови повторни градители се споменуваат имињата на Хаџи Хусеин, Осман и Јашар-бег. Оттогаш, го зачувал својот облик до денес.

## Архитектура
За првобитниот изглед на објектот не постојат веродостојни податоци, иако тој се споменува во записите на повеќе патописци, меѓу кои и на Евлија Челебија. Првите поконкретни податоци се добиени при реконструирањето на новиот безистен во 1964 и 1965 година, кога се откриени остатоци од ѕидовите на стариот безистен, неговите темели и од два столба. Според добиените сознанија, безистенот кој бил изграден во времето на Исхак-бег бил околу еден метар под нивото на денешниот безистен и имал ѕидови со дебелина од 2,6 m. Спаѓал во групата на засводени безистени, покриени со повеќе куполи.

Во неговиот денешен облик, безистенот претставува камена градба со правоаголен објект, на која е забележително влијанието на западната архитектура. Содржи четири влеза, кои се распоредени во средишните делови на фасадите од сите четири страни. Внатрешноста се состои од систем на улички кои водат до двокатните дуќани, покриени со дрвореден покрив. Во него се наоѓаат и два изолирани двокатни објекта.

## Поврзано
* Безистен;
* Сули ан;
* Стара скопска чаршија.

## Наводи

## Литература
* А. Николовски, К. Балабанов, Д. Ѓорнаков, „Безистен“, Споменици на културата во Македонија, Скопје 1980, стр. 66.
* E. H. Ayverdi, Avrupa’da Osmanlı Mimari Eserleri - Yugoslavya, III. Cild, 3.Kitab, İstanbul 1981, стр. 296.
* Лидија Кумбараџи-Богоевиќ: „Османлиски споменици во Скопје“, Скопје, 1998.
* M. Özer, Üsküp’te Türk Mimarisi (XIV-XIX y.y), Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Ankara 2006.

## Надворешни врски

* Безистенот во Скопје 

Категорија:Знаменитости во Скопје
Категорија:Стара скопска чаршија
Скопје
Матка (езеро)

**Матка** — најстарото вештачко езеро во Македонија, чијашто акумулација е изградена во 1938 година. Добиено е со преградување на реката Треска со брана („Св. Андреја“), и создавање на вештачка акумулација во кањонот Матка.

мини|лево|Браната на езерото и ХЕЦ „Матка“
Од Езерото водата се користи за добивање на електрична енергија, но и за наводнување на селата во околината. Езерото е порибено и честопати се користи и за спортски риболов. Во ова езеро се наоѓа и подводната пештера Врело, една од најдлабоките подводни пештери во Европа, која има длабочина повеќе од 203 м.
мини|Поглед на езерото Матка
## Наводи

## Надворешни врски
* „Истражи ја Македонија“
* "Top 10 European canyons and gorges for walking and hiking trips", Guardian, 13 August 2015.
* „Матка и Врело - светска убавина без стопани и чувари“, „Дневник“, 16.6.2015.
* „Старата хидроцентрала “Матка” стана прв изложбен центар за електрична енергија“ , Алсат-М, 10 мај 2017.

Категорија:Вештачки езера во Македонија
Убавица (пештера)

**Убавица** или **Ѓоновица** — пештера на планината Буковиќ, над стариот пат Гостивар - Кичево, во близина на селото Горна Ѓоновица.

## Име
Името „Убавица“ е дадено поради изразитиот сталагмит во облик на женска силуета, но и поради големото богатство од разновидни подземни природни украси.Другиот назив на пештерата доаѓа од самата месност, по која се наречени и двете блиски села.

## Геморфологија
Пештерата е настаната е вдолж раседна линија, во правец север - југ. Овој расед избива и на површината на Буковиќ, за што сведочи скарстената суводолица која се протега во ист правец. Убавица е ретка со својот раскош, со безбројните фигури од сталактити и сталагмити создавани со илјадници години, неколку галерии, столбови, ишарани тавани, разновиден пештерски накит, канал со вода, езерца, водопад висок седум метри, пет врела и уште облици и  во должина од над петстотини метри.

## Хидрографија
Во поголемиот дел на пештерата, со исклучок на влезниот канал (85 м), присутен е постојан подземен водотек. За време на пролетните месеци при топењето на снегот и висок водостој, водите од подземниот водотек се излеваат и истекуваат од пештерата течејќи како силна река и поплавувајќи го патот и околината. Покрај многубројните и разновидните пештерски украси со кои изобилува пештерата, особено интересно е последното пештерско проширување (10×13&nbsp;м), во која се наоѓа подземен водопад висок 5 - 6 метри.

## Животински свет
Покрај лилјаците, во пештерата е застапен ендемскиот вид *Ceuthophilus bukoviki* од семејството на пештерските штурци (*Rhaphidophoridae*).

## Галерија

Податотека:Пештера Убавица 01.jpg|Подземниот водотек во внатрешноста на пештерата
Податотека:Пештера Убавица 25.jpg|Поглед од внатрешноста кон отворот на пештерата
Податотека:Пештера Убавица 10.jpg|Лилјаци во внатрешноста на пештерата
Податотека:Пештера Убавица 14.jpg|Во внатрешноста на главниот пештерски ходник
Податотека:Пештера Убавица 21.jpg|Пештерски украси - сталагмити
Податотека:Пештера Убавица 22.jpg|Пештерски облици на таваницата
Податотека:Пештера Убавица 09.jpg|Пештерски облици - столбови


## Поврзано
* Буковиќ (планина)
* Пештери во Македонија

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 
* Пештера Убавица — Mapio
* Виртуелна прошетка низ Убавица

Категорија:Пештери во Македонија
Категорија:Горна Ѓоновица
Слатински Извор (пештера)

**Слатински Извор** — најголемата пештера во Македонија, во околината на с. Слатина во областа Порече, на левата долинска страна на Слатинска Река, во непосредна близина на нејзината утока во реката Треска. Во 2011 г. пештерата со закон е прогласена за споменик на природата.

## Настанок и одлики

Создадена е во доломитски мермери со проблематична старост.   Пештерата е сочинета од еден долг канал од кој во неколку правци се разгрануваат подолги и покуси канали. Досегашната вкупна и истражена должина на пештерата изнесува 800 метри, од кои 705 метри припаѓаат на главниот пештерски канал. На одделни места од главниот канал доминираат пештерски столбови и сталактити, а во најголемата пештерска сала (20 х 15 м) создадени се и поголеми сталагмити.

Истражена должина на пештерата изнесува 800&nbsp;м, но досега е познато дека е долга повеќе од 4&nbsp;км. На одделни места од главниот канал преовладуваат пештерски столбови и сталактити, а во најголемата пештерска сала создадени се и поголеми сталагмити. Во пештерата протекува понорница во должина од 557&nbsp;м, а исто така во неа се создадени и помали травертински езерца во кои е утврдена присутност на пештерски ракчиња, како и огромно зелено пештерско езеро.

Според должината, разновидната внатрешност и местоположбата, пештерата Слатински Извор има извонредни можности за туристичка намена.

### Пештерски украси
Според условите во кои се формирани, украсите во пештерата Слатински Извор припаѓаат на три групи: украси
формирани од вода што тече и вода прокапница, украси формирани од капиларна вода и басенски депозити.

## Галерија

File:Пештера Слатински Извор (Порече) 01.jpg|Процепот на вистинскиот отвор од каде е првпат пристапено во пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 02.jpg|Вистинскиот отвор од каде е првпат пристапено во пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 04.jpg|Отвор на пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 03.jpg|Отвор на пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 11.jpg|Внатрешноста на пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 05.jpg|Отвор кон една од салите на пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 07.jpg|Отвор кон една од салите на пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 08.jpg|Сталактити на таваницата на пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 09.jpg|Сталактити на таваницата на пештерата
File:Пештера Слатински Извор (Порече) 10.jpg|Внатрешноста на една од салите на пештерата


## Поврзано
* Горна Слатинска
* Пурало
* Овчарска Пештера
* Слатина

## Наводи

## Надворешни врски
* Пештерата „Слатински Извор“ — споменик на природата — Општина Македонски Брод

Категорија:Пештери во Македонија
Категорија:Споменици на природата на Македонија
Категорија:Слатина (Порече)
Слободен пристап

мини|десно|Лого на Движењето за отворен пристап
**Слободен пристап** (англиски: open access) означува бесплатна достапност на дигитални содржини преку интернет. Најпозната и најлесно изведлива форма на отворен пристап е објавување стручно рецензирани научни трудови од академски списанија без очекување авторите да бидат платени за тоа.

Два важни документа на меѓународно ниво кои се однесуваат на отворениот пристап се Будимпештанската иницијатива за отворен пристап од 2002 година и Берлинската декларација за отворен пристап до знаење од природните и општествените науки од 2003 година.

За постигнување отворен пристап, претежно се применуваат две главни насоки, или нивни варијации.

# Кај издаваштвото со отворен пристап, познато и како „златен пат“, академските списанија овозможуваат отворен пристап во моментот на публикување. Такви издавачи се Биомед централ (BioMed Central) и Јавната научна библиотека (Public Library of Science).
# Кај само-архивирањето со отворен пристап, познато и како „зелен пат“, авторите овозможуваат јавен пристап до копии на нивните веќе публикувани трудови, претежно со тоа што ги внесуваат во институционални архиви. Водечки застапник на „зелената“ школа е Стеван Харнад (Stevan Harnad), кој дејствува на ова поле од 1994 година.

Во светот, отворениот пристап е тема на широка дискусија во која учествуваат научни работници, библиотекари, администратори на универзитети и владини функционери. Забележливо е големо неразбирање на поимот на отворен пристап, како и дебати и дискусии за економијата на финансирање на научен комуникациски систем врз основа на него.

## Надворешни врски

* Отворен пристап - бр. 2 на Водичот за ИКТ на Метаморфозис посветен на отворениот пристап, целосно достапен во ПДФ-формат
* Отворено писмо до министерот за образование на РМ по повод Денот на отворен пристап, 14 октомври од Метаморфозис (14.10.2008)

Категорија:Информатичко општество
Категорија:Наука
Балтички јазици

мини|десно|300п|Балтички племиња во 1200 година

**Балтичките јазици** се јазична група, којашто претставува посебна гранка на Индоевропските јазици.

Кон балтичките јазици спаѓаат живите летонски и литвански јазици и мртвиот пруски јазик. Постоеле и неписмените балтички јазици јатвишки, галиндски, куршски и др. Повеќе сличности на балтичките и словенските јазици дозволуваат тие да бидат обединети во балтичкословенки јазици, бидејќи се претпоставува дека во антиката постоело балтичко-словенско единство.

## Јазици
Класификација:

### [[Западнобалтички јазици]] †
* галиндски †
* пруски †
* Јатвиншки (*или судовски јазик*) †
* скалвиски †

### [[Источнобалтички јазици]]
* летонски
** латгалски (*сметан за дијалект на летонскиот*)
* литвански
** самогитски (*литвански дијалект, понекогаш се смета за посебен јазик)*
* курски † (*понекогаш се смета и за западнобалтички јазик*) 
* селонски †
* земгалски †

*(*†*— исчезнат јазик)*

## Наводи

## Литература
* В. Н. Топоров. Балтийские языки // Языки народов СССР. Индоевропейские языки. Москва, 1966
* Пьетро У. Дини. Балтийские языки. Под ред. В. Н. Топорова. Москва: ОГИ, 2002

## Поврзано
* Индоевропски јазици

Балтички јазици
Литосфера

[мини|десно|300п|Литосферата во приказ на [подвлекувањето.]]
**Литосфера** — горната тврда карпеста обвивка на Земјата на длабочина од 10 метри до 120 километри. Наука за литосферата е литологија - наука за карпите и камењата.

Категорија:Тектоника на плочите
Категорија:Физичка географија
Категорија:Земјин состав
Категорија:Системска екологија
Рафаел Камхи

**Рафаел Моше Камхи** наречен „**Војвода Скендербег**“ (15 декември 1870 - 1970) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење и еден од најистакнатите еврејски членови на Македонската револуционерна организација. Познат е како мошне значаен финансиер на МРО.

## Животопис

Во 1894 година се запознал со Даме Груев и влегол во ТМОРО. Учествува во Аферата Мис Стон. Во 1903 е депортиран заедно со брат му Ментеш во Дебар. Се поврзал со тамошната организација и под името Скендер Бег, учествувал во Илинденското востание во Дебарско, а потоа и во Малесија.

Длабоко разочаран од делбите на Македонија и од решенијата на Версајската конференција во 1919 година, Рафаел Камхи се преселил од Софија во Солун. Во текот на Втората светска војна е подложен на иследување и тортура од нацистите и од грчките колаборационисти и е затворен во 1943 година. Благодарение на ангажирањето на Македонскиот научен институт, Илинденската организација и на Националниот комитет на македонските братства од Софија и со ангажирање на бугарската влада е издејствуван посебен третман за Рафаел Камхи, како *заслужен Бугарин*. Целото негово семејство завршило во злогласните логори на Треблинка.

По војната извесен период живее во Софија, а по 1950 се преселува во Тел Авив, каде што починал во длабока старост во 1970 година. Камхи е автор на книга спомени, кои како несредени ракописи ги депонирал во Еврејскиот институт во Софија, а подоцна еден примерок е депониран и во Архивот на Македонија.

## Наводи


## Надворешни врски
* Рафаел Камхи, единствениот македонски Евреин Илинденец“ 

Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Македонски Евреи
Категорија:Луѓе од Битола
Категорија:Родени во 1870 година
Категорија:Починати во 1970 година
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација
Александар Кошка

**Александар Кошка** (влашки: *Alexandru Coshca*; , Гопеш - , помеѓу Сливница и Курбиново) — македонски револуционер и романски офицер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Кошка е роден во битолското село Гопеш во 1873 година. Во Битола завршил романска гимназија, а потоа студирал медицина во Букурешт. Тој бил ден од најактивните влашки членови на ВМОРО. Во 1902 година се вратил во Македонија и се вклучил во редовите на ВМОРО. Во 1903 година бил во четата на Парашкев Цветков. Учествувал во Илинденското востание како војвода во Пелистер. 
По востанието ги организирал влашки села во Битолско и Пинд. Загинал со уште четворица свои четници во 1907 година . Васил Балевски за него рекол:


Податотека:BASA-1932K-1-419-4.jpg|Втората влашка чета на Мучитанов. Одлево надесно. Легнати: војвода Георги Мучитанов од Крушево, војвода Александар Кошка од Гопеш. Клекнати: Лецу Нане од Крушево, во костим Таки Леаб, Таки Динча од Крушево. Исправени: Георги Гаки Доди од Гопеш, Коле Поп Стефанов од Маловиште, Милан Сливица од Маловиште, Ванчо Дамаш од Гопеш
Податотека:Aleksandar Koshka cheta.JPG | Четите на Александар Кошка (легнатиот десно) и Штерјо Апостолина
Податотека:Aleksandar Koshka, zaginat.jpg|Војводата Кошка, загинат во судирите со аскерите, снимен од браќата Манаки


## Наводи

Категорија:Луѓе од Гопеш
Категорија:Починати во Курбиново
Категорија:Починати во Сливница
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Македонски Власи
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Ѓорѓи Мучитанов-Касапчето

**Ѓорѓи Мучитани-Касапчето** — македонски револуционер од влашка народност, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.

## Животопис

Тој е роден 1882 во Крушево. По народност е Влав. Завршил IV клас во романското училиште во Софија. Во екот на Илинденското востание бил во четата на Ѓорче Петров.  По востанието учествува во македонското ослободително движење како војвода на чета во Воденско, Негушко и Ениџевардарско. Во 1910 година се приклонува кон Апостол Петков, станува нелегален и станува член на Бугарската народна македоно-одринска револуционерна организација. Загинал на 2 август 1911 кај Крушари, Ениџевардарско, денес Абелие, Грција, заедно со Апостол Петков и Васил Пуфката . Револуционерната дејноста на Касапчето е екранизирана во бугарската серија од 1988 година, Мера според мера.

## Извори


## Галерија


Image: BASA-1932K-1-419-4.jpg|Влашката чета на Георги Мучитанов (легнал лево) и Александар Кошка (легнал десно)
Image: Bodies of Apostol Petkov, Ioryi Mucitano and Vasil Pufkata, 1911.jpg|Труповите на Георги Мучитанов - Касапчето, Апостол Петков и Васил Пуфката



М
М
Категорија:Родени во 1882 година
Категорија:Починати во 1911 година
Категорија:Луѓе од Крушево
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија
Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Категорија:Починати во Крушари (Ениџевардарско)
Категорија:Влашки револуционери
Карпеста уметност

**Карпестата уметност** се состои во претстави на луѓе, животни, идолиформи, симболи, создадени со гравирање, сликање или низок релјеф врз камења и карпи.

## Во Македонија
* Карпестата уметност во Македонија


Категорија:Пред-историска уметност
Биосфера

Right|thumb|324px|Биосферата на земјата
**Биосферата** претставува дел од Земјината обвивка (хидросферата и граничните делови од литосферата и атмосферата) во која егзистира и многу активно дејствува живиот свет. Со други зборови речено, биосферата ја сочинуваат сите екосистеми. Динамиката и структурата на биосферата ја прават неа основен трансформатор на енергијата и материјата на Земјата.

## Енергија на биосферата и создавање
Денес целокупната енергија на биосферата потекнува од фотосинтетичкиот процес на зелените растенија, при што настануваат органски материи и слободен кислород. Зелените растенија трошат околу 400 милијарди тони јаглерод диоксид годишно, од кои 143 милијарди тони јаглерод е вграден во создадените органски материи, при што се ослободува 30 милијарди тони кислород. Во биосферата, главно под дејство на хетеротрофните организми, се врши и минерализација на органската материја, што овозможува кружење на голем број хемиски елементи од неживата кон живата природа, односно како што беше прикажано во екосистемот, од биотопот до биоценозата. Биосферата е резултат на историскиот развиток на Земјата, а настанала како таква со појавата на животот во неа. Појавувањето на живата природа значеше и менување на неживата природа.

## Денешен изглед на биосферата
Денешниот изглед на Земјината површина во голема мера се должи на активноста на живата компонента на биосферата. Со таа активност се изградени многу стени, материи од органско потекло, како што се Камен камениот јаглен, лигнитот, нафтата и др. Почвата, исто така е резултат на заемното дејство на организмите и геолошката подлога. Сето тоа ја покажува тесната врска што постои помеѓу неживата и живата компонента на биосферата и големата геохемиска енергија на животот како составен дел од биосферата. Од усогласеното функционирање на биосферата зависи одржувањето на животот на Земјата. Во случај на некои нарушување на ова функционирање, би дошло до катастрофални последици.

## Компоненти на биосферата
Биосферата ги опфаќа следните делови на Земјината сфера:

* Атмосфера (10 км - 15 км)
* Хидросфера (8 км - 10 км)
* Литосферата (10 м - 3 км)

## Наводи

Категорија:Биологија
Категорија:Екологија
Категорија:Природа
Црква „Св. Архангел Михаил“ - Радожда

**Свети Архангел Михаил** — пештерна црква во струшкото село Радожда. Во еден од најубавите предели на западниот брег на Охридското Езеро, над с. Радожда. Црквата е посветена на Архангел Михаил.

## Историја
мини|лево|Фреска на Св. Архангел Михаил од црквата со претстава на сцена од циклусот "Чудото во Хона"
мини|лево|Фрески во црквата

Најголемиот дел од откриените фрески потекнуваат од XIV век, а посебно се истакнува единствената сочувана композиција од XIII век, со претстава "Чудото во Хона" - насликана во чест на патронот кому е посветена црквата.

Зографот што го насликал овој лик ни се прикажува не само како надарен мајстор, туку и напреден творец кој ги излага новите непознати уметнички идеали - внесувајќи во ликот внатрешна сугестивност.

Оваа пештерна црква повторно е живописана кон крајот на XIV век, кога во Охрид и околината никнуваат многубројни споменици, придружени со процутот на сликарските работилници.

Нема сомнение дека помладиот слој живопис на Свети Архангел Михаил од пештерната црква е едно од последните дела на Охридската сликарска школа од XIV век.

Ноќта помеѓу 12 и  13 ноември 2011 г. имало и обид за кражба во црквата, каде сторителот извршил пребарување,  а  откако не одзел ништо го напуштил местото. Истата ноќ, во другата селска црква „Св. Никола“ била извршена тешка кражба, каде биле украдени  12 вредни икони кои потекнуваат од XIX век како и еден сребрен крст со подлошка.

## Наводи

## Надворешни врски

*Фрески во црква "Св.Архангел Михаил" во с. Радожда 
*Црквата Св. Архангел Михаил" избрана во конкуренција меѓу 146 споменици во светот, Утрински вестник, 16 октомври 2006
*Пештерна црква Св. Архангел Михаил - с. Радожда 

## Галерија

Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (2).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (3).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (5).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (6).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (7).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (8).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (9).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (23).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (24).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (25).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (26).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (27).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (28).JPG
Saint Archangel Michael cave church, Radozda, Macedonia (29).JPG


Категорија:Радожда
Категорија:Пештерни цркви во Македонија
Радожда
Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Струга
Категорија:Дела на Дебарската школа
Магдолна Хас

thumb|200 px|right|Магдолна Хас

**Магдолна Хас** (унгарски: *Hász Magdolna*) (??? - Будимпешта, ) — унгарска македонистка. Долги години работела како лектор по унгарски јазик на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, преведувач, библиотекар и афирматор на македонскиот јазик, литература и култура.

Автор е на антологијата на македонски расказ на унгарски јазик „Балканскиот клуч“ во нејзин избор и превод, објавен во Будимпешта, во 2005. Автор и препејувач на антологија на македонската поезија. Има преведено повеќе прозни и поетски дела од македонските автори Петре М. Андреевски, Михаил Ренџов, Радован Павловски, Венко Андоновски и Милован Стефановски, објавени во периодични литературни изданија.

## Библиографија
* *A macedon kolteszet es Mihail Rendzsov*, Hitel, 2000/7, Будимпешта.
* *Macedonia es az alban kerdes*, Hitel, 2000/7, Будимпешта.
* *Egy nemzet, mint a tobbi*, Magyar Narancs, 2000/34, Будимпешта.
* *A hatezer eves Adam*, Juhari Zsuzsannaval, Nepszabadsag, 2001.03.03, Будимпешта.
* *Неколку карактерни особености на унгарскиот јазик, во огледало на морфолошките категории*, Годишен зборник на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“, кн. 24, Скопје, 1998.
* *Автобиографија во унгарската книжевност во XVII-XVIII век* - Автобиографија на Ката Бетлен, Годишен зборник на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“, кн. 24, Скопје, 1998.

## Преводи

* Иштван Еркењ: Едноминутни новели, Lettre Internationale, Македонско издание, 1998/10.
* Ѓерѓ Конрад: Слуга на општеството, Lettre Internationale, Македонско издание, 1998/11-12.
* Естер Бабарци: Последните десет години на унгарската книжевност, Lettre Internationale, Македонско издание, 1999/13-14.
* Агнеш Хелер: 1968, Lettre Internationale, Македонско издание, 1999/13-14.
* Апарна Рао: Жената во циганската култура, Lettre Internationale, Македонско издание, 2000/17.
* Жак Дерида: Дали филозофијата има сопствен јазик? (преземено интервју), Lettre Internationale, Македонско издание, 2000/17.
* Гашпар Наѓ: Поезија, Lettre Internationale, Македонско издание, 2000/18.
* Агнеш Хелер: Крајот на милениумот (преземено интервју), Lettre Internationale, Македонско издание, 2000/18.
* Масло и платно - современо унгарско сликарство, Каталог за изложба, Скопје, Музеј на Град Скопје, 2000.
## Наводи

Хас, Магдолна
Хас, Магдолна
Категорија:Унгарски македонисти
Категорија:Унгарски слависти
Метар

[мини|десно|[Еталон на метарот изработен од легура (90&nbsp;% платина, 10&nbsp;% иридиум).]]

**Метар** (крат. **м**, **m**) е основна SI-единица за должина, и изнесува 3,29 стапки. Таа е основната големина за должина во метричкиот систем, која се користи низ светот за општи и научни потреби. Историски метарот е дефиниран од Француската академија на науките, како десетмилионити дел () од растојанието помеѓу екваторот и Северниот Пол, која поминува низ Париз. Сега е дефинирана од Меѓународното биро за тегови и мерки, како растојанието кое светлината го поминува низ вакуум за 299.792.458-ти дел од секундата.

Останати мерки кои се поврзуваат со метарот се километар (1000 метри), и сантиметар (1/100) од метарот.

милиметар &lt;&lt; сантиметар &lt;&lt; **дециметар** &lt;&lt; **метар** &lt;&lt; километар

Категорија:Основни SI-единици
Категорија:Единици за должина
Категорија:Метрологија
Четврток

**Четврток**, според ISO 8601, е четвртиот ден во седмицата, помеѓу среда и петок.
По некои конценции, четвртоците во годината ги означуваат броењата на седмиците. Првата седмица се дефинира како седмица којашто го содржи првиот четврток во годината.

Во словенските јазици и во кинескиот, овој ден го носи името според бројот „четири“: *štvrtok* (словачки), *čtvrtek* (чешки), *četvrtak* (хрватски и босански), czwartek* ([[полски]]), *четверг* ([[руски]]), *четвртак* ([[српски]]), *четвер* ([[украински]]). На [[кинески]] овој ден се вика *星期四, xīngqīsì* („четврти“). Во [[грчки]]от јазик за овој ден го користи бројот „пет“: *Πέμπτη* („петти“), а исто и во [[португалски]]от: *quinta-feira* („петти ден“) и [[хебрејски]]от: *יום חמישי*.

Името на овој ден на јазикот [[урду]] е *Jumeraate*, што значи „ноќта спроти петок“. Во [[религија]]та [[хинду]], четврток е *Guruvaar* (ગુજરાતી), од *Guru*, [[санскрит]]ското име за најголемата планета [[Јупитер]].

==Четврток како тема во уметноста и во популарната култура==
* „Четврток“ — песна на македонскиот поет [[Живко Николовски]].
* „[[Човекот кој беше Четврток]]: Кошмар“ - новела од [[Г. К. Честертон]] од 1908 година.
* „Четвртоци“ - расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2010 година.
* „[[Четврток (краток филм)|Четврток]]“ - краток [[филм]] на македонскиот режисер [[Милчо Манчевски]] од 2013 година.
* „Четврток“ (англиски: *Thursday*) - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Морфин (рок-група)|Морфин]] (*Morphine'') од 1993 година.
* „Четвртокот“ - песна на македонската рок-група The John од 2012 година.

## Поврзано
* Редовна година која започнува во четврток
* Престапна година која започнува во четврток

## Наводи

Категорија:Денови од седмицата
Среда

**Среда** е третиот или четвртиот ден во седмицата во зависност од културата и традицијата којашто го имплементирала во своето броење. Во Македонија тој е третиот ден во седмицата, помеѓу вторник и четврток. Среда во еврејската Библија се смета за денот кога се создадени Сонцето и Месечината.

## Среда како тема во уметноста и во популарната култура
Среда се јавува како честа тема во уметноста и во популарната култура, како:
* „Чиста среда“ - поема на Томас Стернс Елиот од 1930 година.
* „Среда“ — песна на македонскиот поет Живко Николовски.

## Поврзано
* Редовна година која започнува во среда
* Престапна година која започнува во среда

## Наводи

Категорија:Денови од седмицата
Петок

**Петок** е петтиот ден во седмицата, кој се наоѓа помеѓу сабота и четврток. Во културите коишто за прв ден во седмицата ја земаат недела, петок е шестиот ден во седмицата. Во христијанската религија, петок се смета за свет ден, односно ден пред воскреснувањето на Исус Христос.

## Петок како тема во уметноста и во популарната култура
* „Петок, 13-ти“ - кус расказ на македонскиот писател Драган Георгиевски од 2013 година.
* „Петок“ — песна на македонскиот поет Живко Николовски.
* „Петок“ (англиски: *Friday*) - песна на американскиот рапер Ајс Кјуб (*Ice Cube*).
* „Петок навечер“ (англиски: *Friday Night*) - песна на поп-пејачката Лили Ален (*Lily Allen*).
* „Петок навечер“ (англиски: *Friday Night*) - песна на диско-групата Арабеск (*Arabesque*) од 1978 година.
* „Петок“ (англиски: *Friday*) - песна на поп-пејачката Ребека Блек (*Rebecca Black*).
* „Петок навечер“ (англиски: *Friday night*) - песна на американската рок-група Бич Бојс (*Beach Boys*) од 1967 година.
* „Петок во моите мисли“ (англиски: *Friday On My Mind*) - песна на американската група Изибитс (*The Easybeats*) од 1966 година.
* „Петок, јас сум вљубен“ (англиски: *Friday I'm in Love*) - песна на британската рок-група Кјур (*The Cure*).
* „Ноќта, минатиот петок“ (англиски: *Last Friday Night*) - песна на американската поп-пејачка Кети Пери (*Katy Perry*).
* „Црн петок“ (англиски: *Black Friday*) - песна на американската рок-група Стили Ден (*Steely Dan*) од 1975 година.
* „Ќе те сакам до петок“ (англиски: *Love You Till Friday*) - песна на американската рок-група Риплејсментс (*The Replacements*) од 1981 година.
* „Најпосле е петок“ (англиски: *It's Finally Friday*) - песна на американскиот пејач Џорџ Џонс (*George Jones*).

## Поврзано
* Редовна година која започнува во петок
* Престапна година која започнува во петок

## Наводи

Категорија:Денови од седмицата
Сабота

**Сабота** е шестиот ден од седмицата, помеѓу петок и недела, и е неработен ден во Македонија, освен во исклучоци кои може да ги прави Владата на Република Македонија. Како неработен ден, сабота се поврзува со недела како викенд-денови. Во некои религии и култури тој е седмиот, последниот ден во седмицата.

## Сабота како тема во уметноста и во популарната култура
* „Сабота, 13 јули“ - кус расказ на македонскиот писател Драган Георгиевски од 2013 година.
* „Сабота в село“ (италијански: *Il sabato del villaggio*) - песна на италијанскиот поет Џакомо Леопарди од 1829 година.
* „Сабота“ — песна на македонскиот поет Живко Николовски.
* „Сабота“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.
* „Саботна ноќ“ (англиски: *Saturday night*) - песна на британската панк-рок група Адиктс (*The Adicts*).
* „Саботно сонце“ (англиски: *Saturday Sun*) - песна на британскиот поп-рок музичар Ник Дрејк (*Nick Drake*).
* „Саботна книга“ (англиски: *Book Of Saturday*) - песна на британската рок-група *King Crimson* од 1973 година.
* „10.15 саботна ноќ“ (англиски: *10.15 Saturday Night*) - песна на британската рок-група Кјур (*The Cure*).
* „Саботно утро“ (англиски: *Saturday Morning*) — песна на американската рок-група Мит папетс (*Meat Puppets*) од 1982 година.
* „Саботната ноќ е мртва“ (англиски: *Saturday Nite Is Dead*) - песна на британскиот рок-пејач Греам Паркер (*Graham Parker*) од 1979 година.

## Поврзано
* Шабат
## Поврзано
* Редовна година која започнува во сабота
* Престапна година која започнува во сабота

## Наводи

Категорија:Денови од седмицата
Квадратен километар

мини|300px|Дел од картата на Државната картографска управа (Ordnance Survey), издадена во 1952 година. Линиите на мрежата се на интервали од еден километар, што значи дека секој квадрат има површина од еден квадратен километар. Картата покажува дека површината на островот е околу два квадратни километри.
**Квадратен километар** (симб. **км<sup>2</sup>** или **км<sup>2</sup>**) — изведена SI-единица за површина. Тој може да се дефинира како површина од квадрат со должина на страната од 1 километар (км).

Километар квадратен е еднаков на:

* 1 000 000 м<sup>2</sup> 
* 100 хектари
* 0,386 102 квадратни милји
* 247,105 381 акри

Или со делење:

* 1 m² = 0,000 001 км2 
* 1 хектар = 0,01 км2 
* 1 квадратна милја = 2,589 988 км2 
* 1 акр = 0,004 047 км2

## Поврзано
* Квадратна милја
* Хектар
* Акр

Категорија:Изведени SI-единици
Категорија:Единици за површина
Список на земјите по густина на населеност

мини|десно|450п|Густина на населеноста на земјите во 2006 г.

Оваа статија ги прикажува земјите по население односно густина населеност на квадратен километар. Списокот ги вклучува де факто суверените земји и независните територии кои се признати од Обединетите нации. Податоците се од јули 2005 г. и се во согласност со истражувањето на ООН.

## Поврзано
* Список на земји по население

Густина на населеност
Категорија:Демографија
Часовен појас

thumb|400px|Стандардни часовни појаси во светот.
**Часовен појас** — област на Земјата што има усвоено исто време, кое вообичаено се нарекува месно време. Најголемиот број часовни појаси се разделени со по еден час, и со спогодба го пресметуваат своето време спрема Гринич.

Стандардните часовни појаси се определуваат со геометриска поделба на Земјиниот сфероид, на 24 парцели, кои се граничат со меридијани секој од по 15° географска должина. Месното време на соседните појаси е точно еден час плус или минус. Сепак политички или географски прилики некогаш побаруваат појасите да се неправилно поделени, за да следат политички граници или повремено да го менуваат своето време (зимско и летно сметање на времето).

Пред користењето на часовни појаси, луѓето користеле месно сончево време.

## Поврзано
* Временска отстапка
* Летно сметање на времето
* Зимско сметање на времето
* Список на часовни појаси по земја

Категорија:Географија
Независност

**Независноста** е суверено владеење на нација, територија или држава од нејзините граѓани или популација, кои ја практикуваат Сувереноста. Терминот некогаш се користи и во блага смисла да се изрази контраст на хегемонијата, односно индиректна контрола на помоќна врз послаба нација.

Независноста може да биде почетен статус на ново-настаната нација (често пополнувајќи политичка празнина), но често претставува еманципација од претходна доминантна сила. Може да се спори околу дефиницијата дека Независноста е негативна дефиниција: состојба во која не постои надворешна контрола преку колонијализам, експанционизам или империјализам.

**Независноста може да се стекне [[преку де-колонизација]], [[одделување]] или [[одчленување]]**.

## Подвидови на Независност

* Автономијата пак се однесува на вид на независност кој е доделен од втор авторитет, кој сѐ уште ја држи контролата врз територијата.
* Протекторат се однесува на автономен регион кој зависи од поголема владеачка сила или сили, кои работат на заштита на автономниот регион.


Категорија:Политички поими
Аватар

[мини|250п|[Вишнуови аватари]]
Во индиската митологија, **Аватар** — инкарнација на бог на Земјата.

## Аватар во популарната култура
* „Аватар“ (англиски: *Avatar*) — песна на музичката група *[[Dead Can Dance]]* од 1985 година.

## Наводи

Категорија:Санскритски зборови и изрази
Категорија:Хиндуизам
Бит

**Бит** — единица мерка за информација. Второто име го добила според научникот Клод Шанон. Toj во 1948 година преку своето дело „Математичка теорија на комуникациите“ ја поставил основата на науката којашто подоцна ќе го добие името „теорија на информациите“.

Битот може да има вредност 0 или 1. Најголемата употреба на оваа мерка е во сметачката индустрија каде што сите сметачки делови работаат со битови. Со 0 се означува дека не тече струја, додека со 1 се означува дека има струја во елементот. Тие се групираат во низа од 8 битови кои се нарекуваат бајт.

Ако го гледаме од логичка страна битот претставува логичка нула(негативна вредност) или логичка единица (позитивна вредност).
## Дефиниција

Доколку даден извор е способен да емитува N различни и еднаквоверојатни пораки, тогаш информацијата што ја содржи секоја порака изнесува логаритам со основа два од N. Овој број има единица мерка шанон. Значи, доколку еден извор е способен да емитува само две пораки, тогаш секоја порака содржи информација од еден шанон.

Постојат и други единици мерки за информација. Обично тие се разлкуваат во основата на логаритмот во формулата за пресметување.

Во литературата оваа единица мерка најчесто се бележи со Sh.

Категорија:Единици за информации
Гном

[мини|237x237пкс|[Трол|Тролови и дете гном]]
**Гном** — митско суштество што се одликува со мал раст и подземен начин на живот. Според алхемичарот Парацелзус, гномовите се најважните духови на стихијата земја, поради што тие се движат низ земјата со леснотијата со која луѓето одат по неа, имаат конусни капи и сончевите зраци ги претвораат во камен. Во другите митологии тие се едноставно мали, грди и палави духови или гоблини. Некои тврдат дека имаат волшебна моќ што може да го направи човекот среќен или тажен.

Се верува дека зборот гном доаѓа од новолатинскиот збор *gnomus* и грчкиот збор *gnosis*, што значи „знаење“. Според митот, гномовите чуваат тајно знаење и богатство. На пример злато, сребро и скапоцени камења. Куќниот гном живее во пукнатини и процепи или под шпорет. Гномот моли за храна, па дури и краде кога е многу гладен.

Зборот „гном“ понекогаш е и истозначник за „џуџе“.

## Историја
Постои одредена забуна поради фактот што гномот е едно од многуте слични, но различни суштества од европскиот фолклор. Митските суштества како гоблините и џуџињата често се претставени како гномови и обратно. Гномовите се појавуваат во легендите на многу земји од Средна, Северна и Источна Европа под други имиња: каукис е пруски гном, а барбегазите се гномоподобни суштества со големи стапала во фолклорот на Франција и Швајцарија. На исток, понекогаш крилестите гномови се нарекуваат тенгу.

Денес, гномовите традиционално се сметаат за мали суштества — со брада и со шилести, шарени, конусни капи. Живеат во природни простори блиску до земјата и се грижат за дивиот свет. Тие се подобронамерни од другите народни суштества како што се гоблините. Гномовите исто така се здобиле со популарност од нивниот изглед во многу онлајн игри.

## Наводи

## Надворешни врски

* Духови, гномови и вештерки

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Митски суштества
Категорија:Магија
Селски туризам

[десно|мини|270п|Туристичко село [Сирогојно на Златибор]]
**Селски туризам** или **агротуризам** е тип на туризам каде се нуди угостителство на фарми на село. Во ова може да спаѓа и можноста да се помага во работата на фармата за време на престојот. Селскиот туризам често се практикува во винските региони, како во Италија, Франција и Шпанија но присутен е и во многу други земји, вклучувајќи ја и Македонија. Туристите можат да берат овошје и зеленчук, да јаваат коњи, да пробуваат мед, да учат за виното, да купуваат во продавници за подароци и тезги со локални или регионални земјоделски производи или рачно изработени подароци и многу друго. Секоја фарма обично нуди посебно и незаборавно искуство за цели семејства.

Селскиот туризам е развиен како важен бизнис-модел за издршка на земјоделски ентитети чии производи не се повеќе конкурентни на пазарот.

Со заеднички интерес за промоција, фармите се здружуваат во фестивали или тури.

Луѓето заинтересирани за тоа како се произведува храната која ја јадат можат да се сретнат со земјоделците и да разговараат за тоа. При овие посети, децата обично дотогаш не виделе жива патка или коза и не скинале јаболко директно од дрво. Од овој концепт произлегуваат и таканаречените „разонодни фарми“ кои им даваат на посетителите да берат за себе за паушал, нудејќи не само стандардни земјоделски производи, туку и храна, лавиринти, средби со животни, јавање коњи и места за пикник.

## Поврзано
* Селски туризам во Македонија
* Екотуризам
* Село
* Село (средина)
* Шумарство

## Надворешни врски
* 
* Селски туризам во светот - сите светски одредишта 
* Селски туризам ма Балканот 
* Селски туризам во мариово 
* Селски туризам во мариово и Биено мариовско сирење 

Категорија:Угостителство
Категорија:Земјоделство
Категорија:Видови туризам
Мис Бикини на Универзумот

**Мис Бикини на Универзумот** е избор на убавици со најубаво тело. Секоја година најубавите девојки од универзумот му се придружуваат на изборот. Најпознат победник е Дијана Старкова од Украина. Таа беше крунисана 2003 година и стана меѓународен супермодел за многу кратко време.

## Мис Бикини на Универзумот 2009

Мис Бикини на Универзумот за 2009. година се одржуваше од 30.септември до 6.октомври 2009. во југозападната кинеска автономна област Гуанџи Жуанг. Планирано е да се направи модна „Т“ писта долга 209 метри со што би се влегло во Гинисовата Книга на Рекорди. Темата на настанов е „Убавината на Бејхај“ .

## Мис Бикини на Универзумот 2008

## Мис Бикини на Универзумот 2007

## Мис Бикини на Универзумот 2006

Олена, Мисот од Украина, го победи „Мис Бикини на Универзумот“. Вкупно 48 убавици се натпреваруваа на Сребрената Плажа во Бејхај, во јужната кинеска Автономна Област Гуанси Џуанг. Изборот почна на 22 август 2006, а финалето се одржa на 26 август .

## Мис Бикини на Универзумот 2005
Мисот на Македонија, Марјана Станојковска, беше крунусана за „Мис Бикини на Универзумот“  во завршницата на изборот за „Мис Бикини на Универзумот“ во Бејхај, познато летно одморалиште во југозападната кинеска Автономна Област Гуанџи Жуанг, на 30 јули 2005. Маријана има завршено уметност во Средното Уметничко Училиште „Лазар Личеноски“ во Скопје. Таа се занимава и со манекенство. Работи за скопската агенција „Моделс Ин“ .

Мисот на Турција, Дениз Сирин, и Мисот на Русија, Олга Шилованова беа првата и втората придружничка на Марјана.

## Извори

Категорија:Избори за Мис
БЕСТ

мини|Лого
**Одборот на европски студенти по технологија** (БЕСТ), (анг. Board of European Students of Technology - BEST) е невладина, неполитичка и непрофитабилна студентска организациjа. БЕСТ брои 3.800 волонтери кои воедно претставуваат членови на локални БЕСТ групи на 94 технолошки универзитети во 32 земји.

## Дејности
* Обезбедување на комплементарна образование
* Обезбедување на поддршка за кариерата
* Зголемување на учеството во едукацијата

## Структура
Структурата на BEST е поделена на три нивоа:локално, регионално и интернационално. Секоја од 94-те локални BEST групи ја претставува организацијата локално при универзитетот на кој припаѓа. Со цел да има подобра комуникација помеѓу локалните BEST групи и меѓународниот BEST, 94-те локални BEST групи се поделени на 11 реони кои се координирани од Regional Advisors. Конечно, има и интернационален тим на BEST кој се состои од 10 различни оддели. Целата организација функционира под водство на меѓународниот одбор на BEST.

### Локални BEST групи
Локана BEST група е здружение на членови на BEST на еден универзитет. Овие групи се одговорни за промовирање и организација на BEST при нивните универзитети.

### Меѓународни оддели

### Меѓународен одбор

## Партнер организации
БЕСТ соработува со уште пет студентски организации:
*bonding-studenteninitiative e.V.  (од Германија, од 1997 година)
*Canadian Federation of Engineering students, (од 2010 година)
*Association des États Généraux des Étudiants de l'Europe (AEGEE)  (од 2010 година)
*European Students of Industrial Engineering and Management (ESTIEM)  од 2011 година)

БЕСТ исто така ги претставува и студенти од слични подрачја. На пример:
* Sputnic
* VM-Base
* TREE
* EIE-Surveyor

БЕСТ е член на следните организации инволвирани во инженерското образование:
* SEFI,
* IFEES
* FEANI.

## наводи
Тјудорска роза

right|130px
Кога Хенри Тјудор ја презел круната на Англија од Ричард III во битка, тој со тоа ставил крај на Војната на розите помеѓу Ланкастерската (Црвена роза) и Јоршката династија (Бела роза). Мајка му била Маргарет Бофор од Ланкастерската, додека татко му бил Едмунд Тјудор from the Ричмондската династија; тој се оженил со Елизабета Јоршка за да ги обедини сите династии.

Така, тој ја создал **Тјудорската роза**, обединувајќи ги Белата јоршка роза со Црвената ланкастерска роза. Во хералдиката, розата се прикажува како бело на црвено ако стои на „хералдичко злато или сребро“, или црвено на бело ако стои на „хералдичка боја“, заради хералдичките правила за боите.

Употребата на розите еволуирала од грчки мит:
Афродита му подарила роза на својот син Ерос, богот на љубовта. Розата станала симбол на љубовта и страста. Ерос му ја дал розата на Харпократ, богот на тишината, за да го поттикне да не раскажува за индискрециите на мајка му. Така розата станала амблем на молчеливоста и тајноста. Во средниот век на таванот на собите на советите се обесувала роза, заветувајќи ги присутните на тајност, или *[[суб Роса]]*, „под розата“.
Хенри Тјудор и Елизабета имале многу деца, од кои најславен бил Хенри VIII.

**Тјудорската роза** е националниот цвет на Англија.

Категорија:Војна на розите
Категорија:Историја на Англија
Категорија:Симболи
Категорија:Англиска хералдика
Категорија:Национални симболи на Англија
Ват

**Ват** (анг. *watt*; симбол: **W**, **Вт**) е изведена SI-единица за моќност. Еднаков е на 1 џул во секунда (1 J/s), или во електрични единици, еден волт-ампер (1 V·A).

Ват е брзина, во џули по секунди, при кој енергијата се претвора, користи или шири.

: \mbox{W} = \frac{\mbox{J}} {\mbox{s}} = \frac{\mbox{Nm}} {\mbox{s}} = \frac{\mbox{kgm}^2} {\mbox{s}^3} = \mbox{VA}

Единицата *ват* го добила името по Џејмс Ват поради неговите придонеси во развојот на парната машина и е усвоена на Вториот конгрес на Британската асоцијација во 1889 година и потврдена на единаесеттата Генерална конференција за тегови и мерки во 1960 година.

Единица за сила помножена со единица за време е и чест начин за искажување на енергија. На пример, еден киловат час, е количина на енергија која една направа ќе ја претвори во друг вид енергија за еден час, и изнесува 3,6 мегаџули. Мегават ден (MWd или MW·d) е еднаков на 86,4 GJ. Овие единици често се користат во контекст на електрани и броила за струја.

Категорија:Изведени SI-единици
Категорија:Единици за моќ
Изрека

**Изрека** — нешто изречено (кажано), кое се смета за забележително и значајно на еден или друг начин. 

Зависно од аспектот на забележителност, постојат ред синоними или облици на изрека:
   
* Адаж.  Афоризам кој се здобил со кредибилитет по пат на негова долготрајна употреба.

* Афоризам.  Концизна запамтлива дефиниција. 

* Банална поговорка.  Површна изрека, која е стара и понекогаш банална. 

* Гном (старогрчки: *gnome* или *gignoskein*, знаење). Вид изрека, особено афоризам или максима која е осмислена за поучување во компактна форма.

* Досетка.  Досетлива или смешна забелешка.

* Духовита забелешка.  Паметна изрека, значајна по нејзиниот облик и стил, а не по нејзината содржина.

* Епиграм.  Поетска форма или коментар по извесна идеја, настан или личност.

* Изветвена фраза.  Безначајна, банална, или слаба забелешка. 

* Клише.  Многу површна, ветва или банална изрека.

* Максима.  Фундаментален принцип или правило. Максимата е мудра изрека, која советува или препорачува начин на однесување. Во споредба со другите видови изреки, ова е концизна формулација на ултимативна вистина, фундаментален принцип или правило на однесување. Зборот потекнува од латинскиот збор *maximus*, „највелик“, преку изразот *maxima propositio*, „највелик исказ“.

* Мото. Коцизен израз на мотивација.

* Поговорка.  Израз на практична вистина или мудрост.

## Наводи

Категорија:Изрази