Еревански дијалект

мини|300x300пкс|Распространетоста на ереванскиот дијалект според ''Класификација на ерменските дијалекти'', 1909

**Еревански дијалект** (ерменски: Երևանի բարբառ*Yerevani barbař*) е  дијалект на ерменскиот јазик кој се зборува во и околу Ереван. Класичните ерменски (*Grabar*) зборови сочинуваат значителен дел од ереванскиот дијалект. Во текот на историјата, овој дијалект бил под влијание на неколку јазици, особено руски и персиски и заемните зборови имаат значително присуство во тоа денес. Тој е најраспространет ерменски дијалект денес.

Историски, тоа бил познат како **Араратиан дијалект** (Արարատյան բարբառ), што се однесуваат на Араратската рамнина каде што , главно, се зборува. Во 19 век, направени се напори да се создаде модерен литературен ерменски јазик. Во 1841, истакнатиот ерменски писател Хачатур Абовијан го завршил својот роман *Рани на Ерменија*, кој пак е напишан на еревански дијалект. Важноста на овој дијалект се зголемила во 1918 година, кога Ереван станал престолнина на првата Ерменска република. За време на Советскиот период (1920-1991), Источниот ерменски јазик и ереванскиот дијалект биле во голема мера под влијание на доминантниот руски јазик, и до крајот на 1980 година русификацијата ја сметале за штетна за иднината на ерменскиот.

Денес, ереванскиот дијалект, кој е основа на разговорниот ерменски се зборува од најмалку 1 милион луѓе кои живеат во Ереван. Покрај тоа, речиси сите дијалекти во Република Ерменија, нагорно Карабах Република и Грузија (Самцхе-Џавахетија) се под влијание од на ереванскиот дијалект преку образовниот систем. Повеќето од последните ерменски имигранти, кои мигрирале во странски земји од доцните 1980-ти, зборувале на еревански  дијалект.

## Историски
мини|224x224пкс|Хачатур Абовијан е основач на модерниот источноерменски литературен јазик

### Претворање 'е' да 'на', 'че' да 'чи'

### Фонетика
На јеревански дијалект изговорот е сличен на оној на Класичната ерменски. Тој има три степени на согласници:
}
|—
|**պ** 
|—
|**փ** 
|-
|**դ** 
|—
|**տ** 
|—
|**թ** 
|-
|**գ** 
|—
|**կ** 
|—
|**ք** 
|-
|**ձ** 
|—
|**ծ** 
|—
|**ց** 
|-
|**ջ** 
|—
|**ճ** 
|—
|**չ** 
|}

## Лексикон

Од 1828, кога Ереван бил опколен од страна на руските сили, источноерменскиот забележал голем прилив на руски зборови во разговорниот ерменски. Денес, „некои ерменски зборови никогаш не се слушаат во разговорниот ерменски, туку руските еквиваленти се користи наместо нив“. Руските зборови најчесто се изговара како тие што се во  Русија, но со акцент на последниот слог како во ерменскиот.

Позначајни русизми во дијалектот се:

* *sok* (сок) се користи почесто и за 'моркови' од ерменски *hyut' * (հյութ)
* *apel'sin* (апельсин) се користи повеќе од ерменски *narinj* (նարինջ) за 'портокалова'
* *piva* (пиво) се користи повеќе од ерменски *garejur* (գարեջուր) за "пиво'
* *marshutka* () 'минибус" од *marshrutka* (маршрутка)
* *svetafor* (светофор) за "семафорите'
* *salfetka* 'салфетка" од "салфетка'
* *klubnika* (клубника) јагода, иако во последниве години *yelak* (ելակ) се користи почесто
* 
* *bomzh* ('''Б'''ез '''О'''пределённого '''М'''еста '''Ж'''ительства, БОМЖ) за 'бездомници'
* *диван* (диван) за 'каучот, троседот'
* *документот* (мент) понижувачко термин за "полицаец'
* *chay* (чай) за 'чај'
* *план* (план) за "марихуана'
* *stalovi* (столовая) за 'трпезарија'
* *vabshe* (вообще) за 'генерално'
* *vilka* (вилка) за 'виљушка', се користи заедно со ерменски *patarak'agh* (պատառաքաղ) и персиски *čangāl* (چنگال)

; Персискиот

Со векови, сегашната територија на Република Ерменија, била дел од персиската империја. Од 18 век до 1828, Еривиан Канате го окупирал градот Ереван и околните области. Како резултат на долгата персиска контрола, денес персиски зборови сè уште имаат значително присуство во двата книжевни и колоквијалниот јазици.

*  *barak* (тесен, тенка) од باریک *barik' *
* խիյար *khiyar* (краставица) од خیار *khiar*
*  *šiš* (шише) од شیشه *šišeh* (стакло)
*  *čağ* (масти) од چاق *čağ*
*  *к'yačal* (наскоро) од کچل *к'ačal*
* հայաթ *hayat' * (двор) од حیاط *hayat' *
* դորդջար *dordjar* (Четири тркала) од *dhord тегла* (четири-два во табла)
* քուչա *к'ucha* (двор) од كوچه *kucheh* (улица)

; Други

Други јазици исто така имаат влијание врз зборувањето ерменски. Подолу се некои странски зборови, кои најчесто се користат во Ереван.
}
|благодарам
|француски
|донесен во Ерменија од ерменски повратници 1946-1948
|-
|միտինգ 
|демонстрација
|meeting
|состанок, собир, митинг
|англиски
|преку руски 'митинг'
|-
|չենջ 
|менувачница
|change
|промена
|англиски
|
|-
|ջեբ *ĵeb*
|џеб
| *jayb*
|џеб
|арапски
| 
|-
|սաղ *sağ*
|цело, сето, живо
|sağ
|десно, живо
|азерски/ турски
|-
|քեշ փող 
|пари
|cash
|пари
|англиски
|од 2000-те
|}

## Наводи

## Поврзано
* Ереван
* Ерменски јазик

Категорија:Ерменски јазик