Туран Дурсун

**Туран Дурсун** (1934 – 4 септември 1990) бил турски автор и атеист кој бил критичар на исламот . Поранешен муслимански свештеник и научник на шиитскиот ислам, тој станал атеист за време на неговото проучување на историјата на монотеистичките религии. Под влијание на иранскиот скептик филозоф од 9 век, Ибн ал-Раванди, Дурсун напишал голем број книги за религијата кои вклучуваат толкувања на исламските текстови, силно критикувајќи го исламот и основачите на неговите главни гранки.

На Дурсун често му се заканувале исламските фундаменталисти, а на 4 септември 1990 година бил убиен пред неговиот дом во Истанбул, по што неговите книги биле продадени во десетици илјади примероци во Турција.

## Биографија
Таткото на Дурсун бил етнички Турчин, а неговата мајка била етничка Курдка. Неговите родители биле од сектата Џафари дванаесеттемина. Од детството, неговите родители го поттикнувале да биде исламски научник.  Со таа цел, тој работел напорно и ги совладал главните исламски текстови.

### Години како муфтија
Откако ги положил потребните испити за да стане муфтија, Дурсун не можел официјално да стане муфтија бидејќи немал диплома за основно училиште. Тој морал да ги заврши испитите во основно училиште без да оди на училиште и тоа го правел со разбирлива брзина. Статусот на муфтија го добил во 1958 година.

Додека бил муфтија на Сивас, Дурсун почна да се етаблира како муфтија од различен вид. Користејќи ја својата позиција, тој иницирал голем број проекти за развој на областа и нејзините имами:

* Организирани 50 насади со дрвја во различните села на Сивас.
* Принудил плановите за сместување на муфтијата да се сменат за да се изгради болница, со успех.
* Собирал пченица од селата како помош за болничкиот проект.
* Дал значење на неверското образование на имамите, преку кино и присуство на конференции.
* Го олеснил издавање на дипломи за имами преку Министерството за образование.
* Вршел притисок врз градоначалникот на Сивас за исцрпените резерви на вода да се решат.

Дурсун стекнал многу следбеници и непријатели во Сивас и бил загрозен во многу наврати. Тој бил протеран во градот Синоп и живеел во, како што рекол, „разурната барака“. Добил помош од Али Шарапчи, учител кој бил мачен и лажно етикетиран како комунист, како што бил Дурсун. Неговата муфтиска кариера завршила во 1966 година

### Првите атеистички мисли
 Во интервјуто со Шуле Перинчек, Дурсун раскажал за еден од првите случаи кога почнал да се сомнева во постоењето на Бог. Во времето кога бил заљубен на 11-годишна возраст, Сабо, постарата сестра на девојката што ја сакал, наречена Сафи, била инвалид. На Дурсун му било жал за Сабо и една ноќ за време на спиењето го видел Бога во својот сон.  Откако го натера да се заколне дека нема да се налути, Дурсун го прашал Бог зошто ја создал оваа Земја ако го создал и рајот и го прашал зошто Сабо била инвалид, а Сафи е убава.  Во истото интервју, Дурсун наведува дека:

Дурсун го откри она што тој го нарекол „Поминувањето на Мухамед “ кога почна да учи за светите книги што постоеле пред Куранот . Тој наведува:

Дурсун започнал да истражува за христијанството кога било планирано гордо да му биде претставен на папата како интелектуален муфтија.  За да се подготви за оваа средба и „да може да разговара со него *([[папа]]та)* со поголема сила“, Дурсун го проучувал христијанството, но „веднаш“ ја сфатил „неправдата“ додека го споредувал своето веќе огромно знаење за исламот со христијанските информации.

Откако дошол до негативни заклучоци за религијата, Дурсун се „налутил“ што Мухамед му одзел вредни години од детството и младоста. Тој рекол:

Дарсун бил независен теист за краток временски период пред да стане атеист. Прво си го кажа тоа

Презел експерименти за да види дали Бог постои или не, за време на неговата ментална битка со него. Тој почнал да верува дека луѓето еволуирале во текот на милиони години и продолжил да учи за антропологијата. Изјавил дека неговиот независен теистички период траел „две или три години“.

### Животот како продуцент и автор
По неговата оставка како муфтија, Дурсун се борел да заработи за живот во Истанбул, па дури и станал ѓубреџија. Одлуката да се откаже од функцијата муфтија била тешка, но Дурсун изјавил дека неговиот принцип секогаш бил „никогаш да нема контрадикторност помеѓу она што го мислев и она што го правев“.

Поради голем број пријатели што ги стекнал како муфтија со размислување, тој можел да се впушти во Турската радио и телевизиска корпорација, (ТРТ), работејќи прво на основни административни позиции пред да полага и да положи испит за да се вклучи во програма производство.

Меѓу неговите продукции се: „Турците во историјата“, „Човештвото од почетокот“ и „Кон вечерта“ (неофицијално преведени наслови). Има и продукција која никогаш не била дозволена да се емитува, насловена како „Пред и по првото Големо национално собрание“. Дурсун поднел оставка од ТРТ во 1982 година, по 16 години служба.

Во 1987 година, Дурсун бил запознаен со Догу Перинчек, самопрогласен социјалистички политичар со тешки националистички призвук, кој беше уредник на списанието *Кон 2000 година*. Дурсун придонел за списанието со колумна насловена Знаење за религијата. Пишувал и за други публикации како *Сачак*, *Теори* и *Јузиил*. Напишал безброј книги во 1980-тите, вклучително и турски превод на *Мукадима на [[Ибн Халдун|Ибн Калдун]]*, споредувајќи го неговото огромно знаење за исламот и јазиците на Блискиот Исток, отворајќи ја религијата за внатрешна критика преку масовните медиуми, можеби за прв пат во историјата на религијата.

### Атентат
На 4 септември 1990 година, кратко откако го напуштил својот дом  во азискиот дел на Истанбул на пат на работа, Дурсун бил убиен од двајца вооружени лица. Го погодиле седум куршуми.

Како резултат на истрагата биле уапсени 15 осомничени, но тие веднаш биле ослободени по првото појавување на суд. Во 1996 година, Ирфан Чагириџи бил уапсен, осомничен за вмешаност во атентатот на Дурсун, како и убиството на новинарот Четин Емеч во март 1990 година и киднапирањето на Акбар Горбани (претставникот на Народните муџахедини на Иран во Анкара). На судењето на Чагириџи било објавено дека тој имал врски со иранската влада и дека бил обучен во ирански кампови. Чагириџи (со кодно име „Месут“) бил член на „Организација на исламското движење“ и дал наредба за убиство на Дурсун поради „понижување на Куранот“. Тој бил осуден на смрт, а четворица сообвинети биле осудени на доживотен затвор во јули 2000 година; по жалба, смртната казна на Чагириџи исто така била претворена во доживотен затвор во март 2002 година  Сепак, напаѓачот кој ја извршил наредбата, Музафер Далмаз, се уште е на слобода во странство.

## Книги

* Алах ( турски : Алах)
* Ова е религија 1: Бог и Куранот ( турски : Din Bu 1: Tanrı ve Kur'an)
* Ова е религија 2: Мухамед ( турски : Дин Бу 2: Хз. Мухамед)
* Ова е Религија 3: Општество и секуларизам во исламот ( турски : Din Bu 3: İslamda Toplum ve Laiklik)
* Ова е религија 4: Табу се задржува ( турски : Din Bu 4: Tabu Can Çekişiyor)
* Религија и сексуалност ( турски : Din ve Cinsellik)
* Молитва ( турски : Dua)
* Дали универзумот е шега? ( турски : Evren Bir Şaka mı? )
* Qullatayn ( турски : Kulleteyn)
* Куран ( турски : Куран)
* Енциклопедија на Куранот 1: Аба-ум ( турски : Kur'an Ansiklopedisi 1: Aba-Akıl)
* Енциклопедија на Куранот 2: Акра-Арап ( турски : Kur'an Ansiklopedisi 2: Akra-Arab)
* Енциклопедија на Куранот 3: Арабу-Долг ( турски : Kur'an Ansiklopedisi 3: Arabu-Borç)
* Енциклопедија на Куранот 4: Залудна молитва ( турски : Kur'an Ansiklopedisi 4: Boşa-Dua)
* Енциклопедија на Куранот 5: Молете се-хиџра ( турски : Kur'an Ansiklopedisi 5: Dua-Hicret)
* Енциклопедија на Куранот 6: Хиџра-Неверник ( турски : Куран Ансиклопедиси 6: Хикрет-Кафир)
* Енциклопедија на Куранот 7: Калб-Сомнеж ( турски : Kur'an Ansiklopedisi 7: Kalb-Kuşku)
* Енциклопедија на Куранот 8: моќ-чудо ( турски : Kur'an Ansiklopedisi 8: Kuvvet-Mucize)
* Извори на светите книги 1 ( турски : Kutsal Kitapların Kaynakları 1)
* Извори на светите книги 2 ( турски : Kutsal Kitapların Kaynakları 2)
* Извори на светите книги 3 ( турски : Kutsal Kitapların Kaynakları 3)
* Исламот и Нурчулук (1971) ( турски : Müslümanlık ve Nurculuk (1971))
* Таков е шеријатот ( турски : Şeriat Böyle)
* Писма до познатите ( турски : Ünlülere Mektuplar)

### Преводи

* Неговото дело Мукадима на Ибн Калдун (2 тома) ( турски : İbn-i Haldun'un Mukaddime adlı eseri (2 цилт))

## Поврзано

* Список на убиени од Турција
* Список на поранешни муслимани

## Наводи

## Дополнителна литература

* Абит Дурсун, татко ми, Туран Дурсун ( турски : Бабам Туран Дурсун)
* Абит Дурсун, Туран Дурсун и просветителството ( турски : Turan Dursun ve Aydınlanma)
* Шуле Перинчек, Туран Дурсун раскажува за својот живот ( турски : Turan Dursun Hayatını Anlatıyor)

## Надворешни врски

* 
* https://dergipark.org.tr/tr/pub/cuilah/issue/4170/55061

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Починати во 1990 година
Категорија:Родени во 1934 година
Категорија:Турски писатели
Категорија:Атеисти