Алфа Касиопеја

**Алфа Касиопеја** или **α Касиопеја**, исто така наречена **Шедар** ( ), — ѕвезда со втора величина во северното соѕвездие Касиопеја. Иако е наведена како „ алфа-ѕвезда“ од Јохан Бајер, ѕвездената осветленост на α Cas тесно се совпаѓа со ѕвездата „бета“ (β) во соѕвездието (Бета Касиопеја) и може да изгледа маргинално посветла или потемнета, во зависност од која проодна лента се користи. Сепак, неодамнешните пресметки од телескопот WISE на НАСА потврдуваат дека α Cas е најсветлиот во Касиопеја, со привидна величина од 2.240. Нејзината апсолутна величина е 18 пати поголема од β Cas, и се наоѓа четири пати подалеку од Сонцето.

## Номенклатура
*α* Касиопеја (латинизирано во *Alpha Cassiopeiae*) е Бајерова ознака на ѕвездата.

Го носела традиционалното име *Шедар*, кое првпат се сретнува во Алфонсиновите табели од тринаесеттиот век. Потекнува од арапскиот збор صدر *şadr*, што значи „гради“, збор што е изведен од неговата релативна положба во срцето на митолошката кралица Касиопеја. Јоханес Хевелиј го користел името *Шедир* во своите дела, иако имало дополнителни традиционални правописи на оваа арапска транслитерација како што се *Шедар*, *Шадар*, *Шедер*, *Седер*, *Шедис*. Во 2016 година, Меѓународниот астрономски сојуз организирал Работна група за имиња на ѕвезди (РГИЅ)  за да ги каталогизира и стандардизира соодветните имиња за ѕвездите. РГИЅ го одобрила името *Шедар* за оваа ѕвезда на 21 август 2016 година и денес е вклучено во списокот со имиња на ѕвезди одобрени од МАС.

ел-Суфи и Улугбек ја нарекле ѕвездата *ел-Дат ел-Курсиј* (арапски ذات الكرسي, што значи „дама на столот“), која Џовани Батиста Рикиоли ја сменил во *Дет Елкарти*.

На кинески,  се однесува на кинескиот астеризам *Ванг Лианг*, познат кочијач за време на пролетниот и есенскиот период. Ѕвездената шема се состои од Алфа, Бета, Капа, Ета и Ламбда Касиопеја. Следствено, кинеското име за самата Алфа Касиопеја  е , кое на македонски значи: Четвртата ѕвезда на Ванг Лианг

## Видливост
[лево|мини| [Касиопеја (соѕвездие)|Касиопеја во контекст на Млечниот Пат]]
Со деклинација од 56° 32' северно, Алфа Касиопеја е главно видлива на северната полутопка. Ѕвездата е забележлива за повеќето набљудувачи ширум светот, достигнувајќи на југ до Перт, Австралија, Сантјаго, Чиле и други населби на север ±&nbsp;33° јужна географска ширина, иако блиску до хоризонтот. α Касиопеја се наоѓа во линијата на видот на галаксијата Млечен Пат, така што има и други значајни небесни објекти кои може да се видат блиску до оваа ѕвезда - Маглината Пакман, NGC 436 и NGC 457 се неколку.

Алфа Касиопеја го достигнува својот зенит над градовите како Единбург, Копенхаген и Москва. Таа е околуполарна низ цела Европа, Русија и на југ до Лос Анџелес, Калифорнија на северноамериканскиот континент, како и на други места низ светот со географска ширина поголема од ± 33° северно. Бидејќи α Касиопеја е наведена како ѕвезда со втора величина (еднаква на Бета Касиопеја), таа е лесно забележлива со голо око се додека нечие гледање ѕвезди не е попречено од светлинско загадување вообичаено за повеќето градови.

Најдобро време за набљудување е за време на доцните есенски месеци на северната полутопка, кога Касиопеја го поминува меридијанот на полноќ, но со оглед на нејзината циркуполарна природа на многу северни локалитети, таа е видлива за многу жители на светот во текот на целата година.

### Аголна анализа
Со напредокот во оптичката интерферометрија во 1990-тите, аголниот пречник на α Касиопеја бил измерен во 1998 година на различни бранови должини кои се движат од 500 до 850&nbsp;nm. Резултатот бил затемнето аголно мерење на екстремитетот од 5,62&nbsp;±&nbsp;0,06 милијарцекунди (мас), пречник што е еднаков на приближно 0,393 АЕ или , претпоставувајќи паралакса од 14,29 маси. Со планетата Меркур што орбитира околу Сонцето на приближно 0,4 АЕ, фотосферата на α Касиопеја се протега на приближно половина од живата орбита.

## Својства
лево|мини| Ѕвезденото поле Касиопеја ја прикажува α Cas, портокаловиот џин, во однос на другите ѕвезди во соѕвездието
α Касиопеја е ѕвезда црвен џин чија спектрална класификација е K0-IIIa, особено поладна од Сонцето. Меѓутоа, бидејќи се приближува до последните фази од својата еволуција, фотосферата значително се проширила, давајќи булометриска сјајност која е приближно . Се смета дека 98% е веројатно дека е хоризонтална гранка ѕвезда која спојува хелиум во своето јадро.

Според *[[Хипаркос]]*, проценетото растојание до ѕвездата е околу 70 парсеци или 228 светлосни години. Како и сите џиновски ѕвезди, α Касиопеја  ротира бавно со приближна брзина од   км/сек. — брзина на која на ѕвездата и се потребни приближно 102 дена за да направи една целосна револуција на својата оска.
[десно|мини| Илустрација од [Герард Меркатор ја покажува α Касиопеја  во близина на срцето на небесната кралица]]
α Касиопеја понекогаш се класифицира како променлива ѕвезда, но не е откриена варијабилност од 19 век. Исто така, три придружници на ѕвездата се наведени во Вашингтонскиот каталог на двоѕвезди, но се смета дека сите тие се само далечни оптички компоненти.

Се смета дека α Касиопеја е стара околу 100 до 200 милиони години, бидејќи поминала голем дел од своето време како синобела ѕвезда од главната низа од В-тип.

## Приказ
Во 1551 година, Герард Меркатор, фламански картограф, направил небесен глобус кој ги прикажува 48-те традиционални птоломејски соѕвездија, покрај две други, Береникина Коса и Антиној. На оваа земјина топка, тој ја претставува Касиопеја како кралица на Етиопија, казнета поради нејзиното фалење со тоа што е врзана со синџир за стол кој виси наопаку. α Cassiopeiae се наоѓа во близина на нејзината лева дојка, што го одразува нејзиното арапско етимолошко потекло.
## Наводи

## Надворешни врски

* Колекција на мапи на Харвард Меркатор глобуси
* *Интернет енциклопедија на науката* : Шедар (Alpha Cassiopeiae)

Категорија:TIC-објекти
Категорија:Именувани ѕвезди
Категорија:HR-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Флемстидови објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Бајерови објекти
Категорија:Касиопеја (соѕвездие)
Категорија:Претпоставени променливи ѕвезди
Категорија:Портокалови џинови