SN 1181

**SN 1181** ― супернова. За прв пат била забележана помеѓу 4 и 6 август 1181 година, кога кинеските и јапонските астрономи ја запишале суперновата сега позната како SN 1181 во осум одделни текстови. Една од само петте супернови во Млечниот Пат самоуверено идентификувани во предтелескопските записи, се појавила во соѕвездието Касиопеја и била видлива и неподвижна против неподвижните ѕвезди 185 дена. Френсис Стивенсон прв препознал дека „гостинската ѕвезда“ од 1181 година од нашата ера мора да биде супернова, бидејќи таквата светла минливост што трае 185 дена и не се движи на небото може да биде само галактичка супернова.

## Pa 30
мини| Споредба помеѓу набљудуваната слика (лева табла; рендгенска слика со (од XMM) и инфрацрвени контури (од WISE)) и шематска слика на IRAS 00500+671.
Pa 30 бил откриен во 2013 година од аматерот астроном од Соединетите Држави, Дејна Печик додека барал планетарна маглина во инфрацрвените податоци Широкополскиот инфрацрвен теренски истражувач (WISE). Тоа било 30-та маглина откриена со неговите пребарувања, и како резултат на тоа е означена Па 30. Pa 30 се појави како речиси тркалезна маглина со големина приближно 171x156 лачни секунди, со исклучително сина главна ѕвезда. Pa 30 се однесува и на маглината (првично каталогизирана како IRAS 00500+6713 ) и на главната ѕвезда (означена како WD J005311). Надворешниот слој е светол во инфрацрвеното светло, но многу слабо во оптичко светло, на почетокот видлива само со светлина во [O III]-лентата.

Во 2019 година, оптичката спектроскопија на главната ѕвезда открила многу жешка ѕвезда со интензивен ѕвезден ветер која се шири со многу голема брзина од 16.000 км/с и состав главно од јаглерод, кислород и неон (без водород или хелиум). Таква брзина може да произлезе само од супернова или настан со слична големина, поконкретно од спојување на две бели џуџиња. Студиите со рендгенска спектроскопија на надворешниот слој, исто така, откриле многу жешка маглина која содржи пепел што гори јаглерод и може да биде настаната само во супернова. Сепак, преостанатата ѕвезда од Pa 30 е бело џуџе, а не еден од конвенционалните остатоци од супернова (неутронски ѕвезди или црни дупки). Било предложено дека Pa 30 е остаток од ретка класа на супернови познати како „ супернова од типот Iax “ и дека спојувањето на јаглеродно-кислородното бело џуџе и кислородно-неонското бело џуџе ја создало преостанатата обвивка заедно со нејзиниот остаток од супермасивно бело џуџе. Поновите набљудувања во [SII]-лентата, исто така, открија фини филаментарни структури во надворешниот слој кои претходно не биле видени.

Студија од 2021 година ја измерила брзината на проширување од ~ 1.100 км/с за маглината од оптичката спектроскопија на [S II]-двојката. Заедно со аголната големина на Pa 30 и растојанието од страна на ГАЈА од 2,3 kpc, староста на маглината може да биде проценета на приближно 1.000 години. Ова го направи Pa 30 нов главен кандидат за настанот на остатокот од SN 1181. Понатаму, брзината на проширување на маглината и заклучената апсолутна осветленост на настанот од 1181 година се во согласност со супербива од типот Iax, што го прави Pa 30 единственио остатотокот на супернова од типот Iax во нашата галаксија и единствениот што може подробно да биде проучуван.

Со температура близу 200.000 К, WD J005311 е меѓу најжешките познати ѕвезди. Крајните својства на главната ѕвезда се напојуваат со резидуалното радиоактивно распаѓање од <sup>56</sup>Ni, каде што вообичаениот полуживот од 6,0 дена од фаќањето електрони е зголемен на многу векови поради што никелот е целосно јонизиран.

## 3C 58

Пред 2013 година, единствениот веродостоен конвенционален остаток од супернова во старата историска област за суперновата, бил остатокот од супернова 3C 58. Овој остаток има радио и рендгенско пулсар кој врти околу 15 пати во секунда. Така историски, SN 1181 бил поврзан со 3C 58 и неговиот пулсар, иако многу истражувачи забележале дека оваа поврзаност е проблематична. На пример, ако суперновата и пулсарот се поврзани, тогаш ѕвездата сè уште се врти исто толку брзо како кога настанала. Ова е во спротивност со Раковидниот Пулсар, познат како остаток од суперновата SN 1054 во 1054 година, кој изгубил две третини од својата вртежна енергија во суштински истиот временски период.

Староста на остатокот 3C 58 била проценувана со многу мерки. Најдиректно, правилното движење на растечката обвивка на 3C 58 е измерено три пати, што резултира со проценета старост независна од растојание од околу 3500 години. Мерките на стапката на опаѓање на радиотекот имаат значителна променливост и несигурност, па затоа не се корисни за проценка на староста на остатокот. Проценките за староста што ја вклучуваат енергијата на остатокот и масата што е влечена, не се корисни поради големите несигурности со растојанието, како и претпоставената енергија и густина. Пулсарот е поместен од средината на 3C 58, што значи старост од ~3700 години, иако е можно да биде значително помлад ако неговата попречна брзина е висока. Возраста на вртењето на пулсарот е 5380 години. Староста на ладење на неутронската ѕвезда е >5000 години. Со овие проценки за возраста, 3C 58 е премногу стар остаток за да биде поврзан со SN 1181.

Можната положба на небото на суперновата 1181 е ревидирана за да вклучи дополнителни информации за близината на „ѕвездата гостин“ до соседните кинески соѕвездија, што резултира со многу помал опсег на грешка. Овој подобрен регион не содржи 3C 58, бидејќи ѕвездата гостин нема близина на две соѕвездија како што е објавено. Значи, SN 1181 не е поврзан со 3C 58. Наместо тоа, ова ново мало подрачје содржи Pa 30, за кој независно е познавано дека е остаток од супернова стар околу 800 години.

## Галерија

Податотека:SN_1181_-_Schaefer_2023_Figure_5.png|Ограничувања од старите кинески и јапонски набљудувања на SN 1181 (цијанска област) и положбата на 3C 58 и Pa ​​30 според Шефер 2023 година.
Податотека:IRAS_00500+6713_WISE.png|алт=Pa 30 as shown with WISE|Pa 30 како што е прикажано преку Широкополскиот инфрацрвен теренски истражувач (WISE).


## Поврзано

* Гостинска ѕвезда (астрономија)
* Список на супернови
* Список на остатоци од супернова
* SN 1054

## Наводи

Категорија:1181
Категорија:Касиопеја (соѕвездие)
Категорија:Остатоци од супернови
Категорија:Историски супернови
Категорија:Астрономски тела откриени во средниот век
Категорија:Науката во 12 век