Томас Де Квинси

**Томас Пенсон Де Квинси** (роден на 15 август 1785 починал на 8 декември 1859) — англиски писател, есеист и книжевен критичар, најпознат по своите *„[[Исповеди на еден англиски пушач на опиум]]“* (1821).   Многу научници сметаат дека со објавувањето на ова дело Де Квинси ја започнал традицијата на литературата за зависност на Западот. 

## Живот и работа
### Дете и ученик
Томас Пенсон Квинси бил роден на улица Крос број 86, Манчестер, Ланкашир.  Неговиот татко бил успешен трговец со интерес за книжевност. Набргу по раѓањето на Томас, семејството се преселило во *Фармата*, а подоцна во Гринхејс, поголема селска куќа во Чорлтон на Медлок во близина на Манчестер. Во 1796 година, три години по смртта на неговиот татко, Томас Квинси, неговата мајка - поранешната Елизабет Пенсон - го зела презимето **Де Квинси**.  Истата година, неговата мајка се преселила во Бат и го запишала во училиштето „Крал Едвард“. Тој бил слабо и болно дете. Неговата младост ја поминал во осаменост, а кога неговиот постар брат, Вилијам, се вратил дома, тој предизвикал хаос во мирната околина. Мајката на Де Квинси била жена со силен карактер и интелигенција, но се смета дека кај своите деца инспирирала повеќе страхопочит отколку наклонетост. Таа ги воспитала строго, земајќи го Де Квинси од училиште по три години бидејќи се плашела дека ќе стане крупен, и испраќајќи го во пониско училиште во Вингфилд, Вилтшир.   
лево|мини|269x269пкс|Биста на Томас де Квинси, од Сер Џон Стил
Отприлика во ова време, во 1799 година, Де Квинси за прв пат ги прочитал *[[Лирски балади|„Лирски балади“]]* од Вилијам Вордсворт и Колриџ. Во 1800 година, Де Квинси, на 15-годишна возраст, бил подготвен за Оксфордскиот унверзитет; неговата стипендија била далеку понапред за неговите години. „*Тоа момче можеше подобро да се обрати на атинска толпа отколку што ти или јас можеме да се обратиме на англиска*“, рекол неговиот учител во Бат.  Тој бил испратен во граматичкото училиште во Манчестер, со цел по тригодишен престој да добие стипендија за колеџот Брасеноуз во Оксфорд, но тој побегнал по 19 месеци.  
мини|''Логика на политичката економија'', 1844
Неговиот прв план бил да стигне до Вордсворт, чии *„Лирски балади“* (1798) го утешиле во напади на депресија и во него разбудиле длабока почит кон поетот. Но, поради тоа Де Квинси бил премногу плашлив, па затоа се упатил кон Честер, каде што живеела неговата мајка, со надеж дека ќе ја види сестрата; бил фатен од постарите членови на семејството, но преку напорите на неговиот чичко, полковник Пенсон, добил ветување за гвинеја (101 фунта во 2023 година) една недела за да го реализира својот подоцнежен проект за осамен скитник низ Велс.  Додека патувал низ Велс и Сноудон, избегнувал да спие во гостилници за да ги заштеди малкуте пари што ги имал и наместо тоа се сместувал кај селани или спиел во шатор што самиот го направил. Се издржувал јадејќи капини и шипки, ретко добивајќи доволно соодветна храна од добрата волја на странци.  Од јули до ноември 1802 година, Де Квинси живеел како патник. Наскоро ја изгубил својата гвинеја со тоа што престанал да го информира семејството за неговата местоположба и имал тешкотии да се издржува. Сепак, очигледно плашејќи се од прогонство, позајмил пари и отпатувал во Лондон, каде што се обидел да позајми повеќе. Откако не успеал, живеел блиску до глад, наместо да се врати кај своето семејство.  
мини|Фокс Гил, во близина на Рајдал, Камбрија, домот на Де Квинси од 1820 до 1825 година
Откриен случајно од неговите пријатели, Де Квинси бил вратен дома и конечно му било дозволено да оди на колеџот Вустер, Оксфорд, со намален приход. Таму според некои, започнал да личи на „чудно суштество кое не се дружи со никого“. Во 1804 година, додека бил во Оксфорд, почнал повремено да користи опиум. Ги завршил студиите, но не успеал да полага устен испит што водел до диплома, и го напуштил универзитетот без да дипломира.  Тој се запознал со Колриџ и Вордсворт, откако веќе го барал Чарлс Ламб во Лондон. Неговото познанство со Вордсворт довело до неговото населување во 1809 година во Грасмир во Езерската област. Живеел десет години во Дав Котиџ, во која живеел Вордсворт и која сега е популарна туристичка атракција, а уште пет години во Фоксгил Кантри Хаус, Амблсајд.  Де Квинси се оженил во 1816 година и набргу потоа, немајќи повеќе пари, сериозно се зафатил со книжевна работа.  

Тој и неговата сопруга Маргарет имале осум деца пред таа да почине во 1837 година. Еден од нивните синови, Пол Фредерик де Квинси (1828–1894), емигрирал во Нов Зеланд. 

### Новинар
мини|300x300пкс|Домот на Томас Пенсон де Квинси на улица Форес број 1, Единбург
Во јули 1818 година, де Квинси станал уредник на „*Вестморленд Газета“*, весник на Конзервативците кој се издавал во Кендал, откако неговиот прв уредник бил отпуштен,  но тој бил несигурен во исполнувањето на роковите, а во јуни 1819 година сопствениците се пожалиле на „*нивното незадоволство од недостатокот на „редовна комуникација помеѓу уредникот и печатарот*“, а тој дал оставка во ноември 1819 година.  Неговите политички симпатии биле насочени кон десницата. Тој бил „застапник на аристократските привилегии“ и „јакобинскиот термин го задржал како највисок мандат на срам“. Покрај тоа, тој имал реакционерни ставови за масакрот во Питерло и Индијанското востание, за католичката еманципација и за ослободувањето на обичниот народ. 

Де Квинси исто така бил поборник на британскиот империјализам, верувајќи дека тој е по својата природа праведен без оглед на неговата цена.  И покрај неговата идеолошка посветеност на личниот идентитет и слободата што произлегувала од неговата зависност и борба со опиумот,  и покрај неговото противење на идејата за ропство, Де Квинси се спротивставувал на аболиционизмот во Британија.  Во своите статии за *„Единбург пост“*, за ова прашање во 1827 и 1828 година, тој ги обвинил активистите против ропството дека водат „модели за лично возвишување“ и се грижел дека укинувањето ќе ја поткопа основата на Британското Царство и ќе предизвика востанија како Хаитската револуција против колонијалното владеење.   Наместо тоа, тој предложил да има постепена реформација предводена од самите сопственици на робови.

### Преведувач и есеист
Во 1821 година, тој заминал во Лондон за да се ослободи од некои преводи од германски автори, но прво бил убеден да напише и објави извештај за своите искуства со опиумот, кој таа година се појавил во *Лондонско списание*. Неговиот извештај се покажал како нова сензација што го засенила интересот за *Есеите за Елија* од Ламб, кои тогаш се појавувале во истото списание. *[[Исповеди на еден англиски пушач на опиум|Исповедите на еден англиски пушач на опиум]]* наскоро биле објавени во форма на книга.  Де Квинси потоа стекнал голем број нови книжевни познанства. Томас Худ го нашол смалениот автор „*дома во германскиот океан од книжевност, во бура, која го поплавила целиот под, масите и столовите - бранови од книги*...“  Де Квинси бил познат разговорник. Ричард Вудхаус напишал: „*Неговиот разговор изгледал како разработка на рудник*...“  

Оттогаш, Де Квинси се издржувал преку пишување за разни списанија. Наскоро ги заменил Лондон и Езерата за Единбург,  блиското село Полтон и Глазгов, а остатокот од својот живот го поминал во Шкотска.  Во 1830-тите, тој бил наведен како жив на улицата Форес број 1, голема градска куќа на работ од имотот Морај во Единбург. 

*Списанието „Единбург“ на Блеквуд* и неговиот конкурент *„Тејтс магазин“* добиле бројни придонеси. *„Суспирија де Профундис“* (1845) се појавила во „Блеквудс“, како и *„Англиската поштарска кочија“* (1849). *„Јованка Орлеанка“* (1847) била објавена во *„Тејтс“*. Помеѓу 1835 и 1849 година, *Тејт* објавил серија од сеќавањата на Де Квинси за Вордсворт, Колриџ, Роберт Саути и други личности меѓу езерските поети, серија што заедно претставува едно од неговите најважни дела. 

## Финансиски притисоци
лево|мини|Томас Де Квинси
Заедно со неговата зависност од опиум, долгот бил едно од главните ограничувања во возрасниот живот на Де Квинси.  Де Квинси станал негов корсник на 21-годишна возраст, кога добил 2.000 фунти (204,870 фенти во 2023 година) од имотот на неговиот покоен татко. Тој бил неразумно дарежлив со своите средства, давајќи заеми кои не можеле или не сакале да се вратат, вклучувајќи и заем од 300 фунти за Колриџ во 1807 година. Откако го напуштил Оксфорд без диплома, тој се обидел да студира право, но безуспешно; немал стабилен приход и трошел големи суми на книги (бил доживотен колекционер). До 1820-тите години постојано бил во финансиски тешкотии. Повеќе од еднаш во подоцнежните години, Де Квинси бил принуден да побара заштита во светилиштето на должниците Холируд во Единбург.   (Во тоа време, Холируд Парк претставувал засолниште за должници; луѓето не можеле да бидат уапсени за долгови во тие граници.  Должниците кои наоѓале засолниште таму можеле да се појават само во недели, кога апсењата за долгови не биле дозволени.) Сепак, финансиските проблеми на Де Квинси продолжиле; тој се соочил со дополнителни тешкотии поради долгови што ги стекнал во засолништето.  

Неговата финансиска состојба се подобрила дури подоцна во неговиот живот. Смртта на неговата мајка во 1846 година му донела приход од 200 фунти годишно. Кога неговите ќерки созреале, тие го управувале неговиот буџет поодговорно отколку што тој самиот управувал.  

## Медицински проблеми
Де Квинси страдал од невралгични болки во лицето, „ тригеминална невралгија “.&nbsp;– „напади на продорна болка во лицето, со таква сериозност што понекогаш ја потикнуваат жртвата на самоубиство.“  Тој известил дека првпат употребил опиум во 1804 година за ублажување на невралгијата. Така, како и кај многу зависници, неговата зависност од опиум можеби имала аспект на „самолекување“ за вистински физички болести, како и психолошки аспект. 
десно|мини|Гробот на Де Квинси во црковната градина „Св. Катберт“ во Единбург.
Според сопственото сведоштво, Де Квинси за прв пат користел опиум во 1804 година за ублажување на невралгијата; го употребувал за задоволство, но не повеќе од еднаш неделно, во текот на 1812 година. Во 1813 година, тој првпат започнал со секојдневна употреба, како одговор на болеста и тагата поради смртта на младата ќерка на Вордсворт, Катерина. Во периодот од 1813 до 1819 година, неговата дневна доза била многу висока и резултирала со страдањата кои биле раскажани во последните делови од неговите *Исповеди*. До крајот на животот, неговата употреба на опиум варирала помеѓу крајности; тој земал „*огромни дози*“ во 1843 година, но кон крајот на 1848 година поминал 61 ден без никакви дози. Постојат многу теории околу ефектите на опиумот врз книжевното творештво, и особено, неговите периоди на мала употреба биле книжевно непродуктивни.  Од 1842 до 1859 година, тој поминал долги периоди во викендица во близина на куќата Мидфилд, јужно од Ласвејд, собирајќи ги своите дела во мирот на селото. 

## Смрт
Тој починал во своите соби на улицата Лотијан број 42, во јужен Единбург, и бил погребан во дворот на црквата „Св. Катберт“ на западниот крај од улицата Принсес.  Неговиот камен, во југозападниот дел од црковниот двор на ѕид свртен кон запад, е обичен и не кажува ништо за неговата работа. Неговата резиденција на улицата Лотијан била срушена во 1970-тите за да се направи место за студентскиот центар на Единбуршкиот универзитет.

## Собрани дела
Во текот на последната деценија од својот живот, Де Квинси работел на збирка од своите дела.  Тој верувал дека оваа задача е невозможна.  „*Ticknor and Fields*“, издавачка куќа од Бостон, САД, прва предложила таква збирка и побарале одобрение и соработка од Де Квинси. Дури кога Де Квинси, хроничен одложувач, не успеал да одговори на постојаните писма од Џејмс Томас Филдс  дека американскиот издавач продолжил независно, препечатувајќи ги делата на авторот од нивните оригинални појавувања во списанија. Дваесет и два тома од *„Делата на Де Квинси“* биле издадени во периодот од 1851 до 1859 година.

Постоењето на американското издание поттикнало и соодветно издавање на британско издание. Од пролетта 1850 година, Де Квинси бил редовен соработник на ендинбуршкиот периодичен магазин наречен *„Hogg's Weekly Instructor“*, чиј издавач, Џејмс Хог, се обврзал да го објави *„Избори од Грејв и Геј“ од објавените и необјавените дела на Томас де Квинси*. Де Квинси ги уредувал и ревидирал своите дела за изданието на Хог; второто издание н*а „Исповеди“* од 1856 година било подготвено за вклучување во *„Избори од Грејв и Геј“...* Првиот том од тоа издание се појавило во мај 1853 година, а четиринаесеттиот и последен во јануари 1860 година, еден месец по смртта на авторот. И двете биле збирки во повеќе томи. Научникот и уредник Дејвид Масон се обидел да направи подефинитивна збирка: *„Делата на Томас де Квинси“* се појавиле во четиринаесет тома во 1889 и 1890 година. Сепак, делата на Де Квинси биле толку обемни и широко распространети што следеле и други збирки: два тома од *„Несобраните дела“* (1890) и два тома од *„Посмртните дела“* (1891–93). Дневникот на Де Квинси од 1803 година бил објавен во 1927 година.  Друг том, *„Нови есеи од Де Квинси“*, се појавил во 1966 година.

## Влијание
 
Неговото непосредно влијание се проширило на Едгар Алан По, Фиц Хју Ладлоу, Шарл Бодлер и Николај Гогољ, но дури и големите писатели од 20 век, како што е Хорхе Луис Борхес, се восхитувале и тврделе дека делумно биле под влијание на неговото дело. Берлиоз, исто така, лабаво ја базирал својата *„Фантастична симфонија“* на *„Исповеди на еден англиски пушач на опиум“*, потпирајќи се на темата за внатрешната борба со себеси.

Дарио Арџенто го искористил филмот *„Суспирија* “ на Де Квинси, особено „Левана и нашите дами на тагата“, како инспирација за неговата трилогија филмови „Три мајки“, во која се вклучени *„Суспирија“*, *„Пекол“* и *„Мајката на солзите*“. Ова влијание се пренело и во верзијата на филмот од 2018 година на Лука Гвадањино.

Шелби Хјуз го создал *Jynxies Natural Habitat*, онлајн архива на уметнички печати на кесички хероин од стакло, под псевдонимот „*Dequincey Jinxey*“, алузија на Де Квинси. Таа го употребувала псевдонимот и во интервјуа.

Совршеното познавање на грчкиот јазик од страна на Де Квинси било широко познато и почитувано во 19 век. Тредвел Волден, епископски свештеник и повремено ректор на црквата „Свети Павле“ во Бостон, цитира писмо од *„Автобиографски скици“* на Де Квинси во поддршка на неговиот трактат од 1881 година за погрешниот превод на зборот „метаноја“ во „покајание“ од страна на повеќето англиски преводи на Библијата. 

## Главни дела

* *[[Исповеди на еден англиски пушач на опиум]]* (1821)
* *„За тропањето на портата“ во „Макбет“* (1823)
*  (1825)
* *За убиството кое се смета за една од ликовните уметности* (1827)
*  (1832)
* *Езерски спомени* (1834–40)
*  (1837)
*  (1844)
* *Suspiria de Profundis* (1845)
* *Англиската поштенска кочија* (1849)
* *Автобиографски скици* (1853)
## Наводи

## Дополнително читање
* Abrams, M.H. (1971). *Natural Supernaturalism: Tradition and Revolution in Romantic Literature.* New York: Norton.
* Agnew, Lois Peters (2012). *Thomas De Quincey: British Rhetoric's Romantic Turn*. Carbondale: Southern Illinois University Press.
* Barrell, John (1991). *The Infection of Thomas De Quincey.* New Haven: Yale University Press.
* Bate, Jonathan (1993). "The Literature of Power: Coleridge and De Quincey." In: *Coleridge’s Visionary Languages*. Bury St. Edmonds: Brewer, pp.&nbsp;137–50.
* Baxter, Edmund (1990). *De Quincey's Art of Autobiography.* Edinburgh: Edinburgh University Press.
* Berridge, Virginia and Griffith Edwards (1981). *Opium and the People: Opiate Use in Nineteenth-century England.* London: Allen Lane.
* Clej, Alina (1995). *A Genealogy of the Modern Self: Thomas De Quincey and the Intoxication of Writing.* Stanford: Stanford University Press.
* De Luca, V.A. (1980). *Thomas De Quincey: The Prose of Vision*. Toronto: University of Toronto Press.
* Devlin, D.D. (1983). *De Quincey, Wordsworth and the Art of Prose*. London: Macmillan.
* Elwin, Malcolm (1935). *De Quincey*. London: Duckworth. "Great Lives" series
* Goldman, Albert (1965). *The Mine and the Mint: Sources for the Writings of Thomas De Quincey*. Carbondale: Southern Illinois University Press.
* Le Gallienne, Richard (1898). "Introduction." In: *The Opium Eater and Essays*. London: Ward, Lock & Co., pp. vii–xxv.
* McDonagh, Josephine (1994). *De Quincey's Disciplines.* Oxford: Clarendon Press.
* Morrison, Robert (2010). *The English Opium-Eater: A Biography of Thomas De Quincey.* New York: Pegasus Books. 
* North, Julian (1997). *De Quincey Reviewed: Thomas De Quincey’s Critical Reception, 1821-1994*. London: Camden House.
* Oliphant, Margaret (1877). "The Opium-Eater," *Blackwood's Magazine*, Vol. 122, pp.&nbsp;717–41.
* Roberts, Daniel S. (2000). *Revisionary Gleam: De Quincey, Coleridge and the High Romantic Argument.* Liverpool: Liverpool University Press.
* Russett, Margaret (1997). *De Quincey’s Romanticism: Canonical Minority and the Forms of Transmission.* Cambridge: Cambridge University Press.
* Rzepka, Charles (1995). *Sacramental Commodities: Gift, Text and the Sublime in De Quincey.* Amherst: University of Massachusetts Press.
* Saintsbury, George (1923). "De Quincey." In: *The Collected Essays and Papers*, Vol. 1. London: Dent, pp.&nbsp;210–38.
* Snyder, Robert Lance, ed. (1985). *Thomas De Quincey: Bicentenary Studies.* Norman: University of Oklahoma Press.
* Stephen, Leslie (1869). "The Decay of Murder," *The Cornhill Magazine,* Vol. 20, pp.&nbsp;722–33.
* Stirling, James Hutchison (1867). "De Quincey and Coleridge Upon Kant," *Fortnightly Review*, Vol. 8, pp.&nbsp;377–97.
* Utz, Richard (2018). "The Cathedral as Time Machine: Art, Architecture, and Religion." In: *The Idea of the Gothic Cathedral. Interdisciplinary Perspectives on the Meanings of the Medieval Edifice in the Modern Period*, ed. Stephanie Glaser (Turnhout: Brepols, 2018). pp.&nbsp;239–59. [on "The Glory of Motion" 1849]
* Wellek, René (1944). "De Quincey's Status in the History of Ideas," *Philological Quarterly*, Vol. 23, pp.&nbsp;248–72.
* Wilson, Frances (2016). *Guilty Thing: A Life of Thomas De Quincey*. New York: Farrar, Straus and Giroux. 
* Woodhouse, Richard (1885). "Notes of Conversation with Thomas De Quincey." In: *Confessions of an English Opium-Eater*. London: Kegan Paul, pp.&nbsp;191–233.

## Надворешни врски
* „Дроги и зборови“, Лаура Марш, *The New Republic*, 15 февруари 2011 година.
* „Фасцинантниот живот на англиски писател, есеист и „конзуматор на опиум““, Мајкл Дирда, *Вашингтон пост*, 30 декември 2010 година
* Архивски материјал во 
* Наоѓање помош за документите на семејството Де Квинси на Универзитетот Колумбија. Библиотека со ретки книги и ракописи.
* PDF-датотеки од елибрацијата на Томас де Квинси  за *„Исповеди на еден англиски опиумџија“*, *„За убиството кое се смета за една од ликовните уметности“* и *„Литературата на знаењето и литературата на моќта“*
* Почетна страница на Томас Де Квинси, одржувана од д-р Роберт Морисон
*   
* од Томас Де Квинси на eBook form  
* од Томас Де Квинси на De Quincey  
* Дела од Томас де Квинси во HathiTrust

Категорија:Починати во 1859 година
Категорија:Родени во 1785 година
Категорија:Англиски книжевни критичари
Категорија:Англиски есеисти
Категорија:Англиски романописци
Категорија:Луѓе од Манчестер
Категорија:Англиски преведувачи
Категорија:Англиски новинари