Струг

десно|мини| Занаетчиски рачен струг бр. 5.
**Струг** или **ренде** — алатка за обликување на дрво со користење на мускулната сила за притискање на сечилото преку површината на дрвото. Некои ротирачки стругови се моторни електрични алати кои се користат за некои видови поголеми работи, но се несоодветни за фино стружење, каде што се користат минијатурни рачни стругови.

Општо земено, сите стругови се користат за рамнење, намалување на дебелината и образување мазна површина на грубо парче дрво или граѓа. Стружењето исто така се користи за производство на хоризонтални, вертикални или наклонети рамни површини на работните парчиња кои обично се премногу големи за да се обликуваат, каде што интегритетот на целината бара иста мазна површина. Специјални типови на стругови се дизајнирани за режење споеви или украсни лајсни.

Рачните стругови вообичаено се комбинација од режен раб, како што е наострена метална плоча, прикачена на цврсто тело, која при поместување преку дрвената површина одвојува релативно рамномерни струготини, бидејќи по својата природа е тело што поминува преку „високи точки“ на дрвото, а исто така обезбедува релативно постојан агол спрема режниот раб, што ја прави стружената површина многу мазна. Сечилот што ѕирка од под долната површина, или основата на стругот, ги отсекува дрвените струготини. Големото, рамно дно на струго го води сечилото така што ги отстранува само најгорните делови од несовршената површина, сè додека површината, по неколку поминувања, не биде рамна и мазна. Кога се користат за рамнење за штици со подолги надолжни димензии, се претпочитаат стругови со подолга основа. Подолгите основи лежат на повеќе од површината или работ на плочата, што резултира со попостојана рамна површина или порамен раб. Спротивно на тоа, користењето на помал струг овозможува задржување на локалните ниски или високи точки.

Иако повеќето стругови се туркаат преку парче дрво, држејќи ги со едната или со двете раце, јапонските стругови се повлекуваат кон телото, наместо да се туркаат.

Машините за обработка на дрво кои вршат слична функција на рачните стругови вклучуваат спојувалка и глодалка, исто така наречени плочести ; Работата што ја вршат овие специјализирани електрични алати сè уште може да се врши со рачен струг и вешта рачна работа, како што тоа се прави со векови. Кога грубата граѓа е сведена на димензионална граѓа, голем електричен мотор или мотор со внатрешно согорување придвижува машина со дебелина што отстранува одреден процент од вишокот дрво за да создаде униформа, мазна површина на сите четири страни на штицата и во наменското дрво, исто така може да обработува режани рабови.

## Историја
[десно|мини|Пар дрвени стругови пронајдени на [караката на *Мери Роуз* од 16 век.]]
Рачните стругови се древна алатка, која се користел илјадници години. Раните стругови биле направени од дрво со правоаголен отвор или засек по средината на телото. Сечилото се држело на место со дрвен клин. Клинот бил втикнат во  вдлабнатина и се дотерувал со мало чеканче, парче отпадно дрво или со раката на корисникот. Стругови од овој тип биле пронајдени при ископувања на стари локалитети, како и во цртежи за обработка на дрво од средновековна Европа и Азија. Најраните познати примери на стругови за обработка на дрво биле пронајдени во Помпеја, иако други римски примероци се откриени во Британија и Германија. Во својата суштинска функција, римските стругови личат на модерни стругови, од кои повеќето имаат железна обвивка околу дрвено јадро, одоздола, напред и назад, и железно сечило обезбедено со клин. Еден пример пронајден во Келн има тело целосно изработено од бронза без дрвено јадро. Римско сечило за струг што се користи за сечење лајсни било пронајдено во Њустед, Англија. Историјата пред овие примери е нејасна, иако парчиња мебел и други дрвени предмети пронајдени во египетските гробници покажуваат површини внимателно измазнети со некоја алатка за режење или стружење. Постојат сугестии дека најраните стругови биле само дрвени блокови прикачени на сечило на тесла за да обезбедат поголема контрола врз процесот на режење.

Во средината на 1860-тите, Леонард Бајли започнал со производство на линија на рачни стругови од леано железо, патентирани за кои подоцна беа купени од Stanley Rule & Level, сега Стенли Воркс. Оригиналните дизајни на Бејли биле дополнително развиени и подобрени од Џастус Траут и други во Stanley Rule & Level. Дизајнерските решенија на Бајли и Бедрок станале основа за повеќето модерни рачни метални стругови произведени денес. Дизајнот на Бајли сè уште го произведува претпријатието Стенли Воркс.

Во 1918 година, рачна алатка за стружење на воздушен погон била развиена за да се намали огромната количина на труд во бродоградбата за време на Првата светска војна. Секачот со воздушен погон се ротира со 8.000 до 15.000 вртежи во минута, и тоа му овозможи на еден човек да врши работа за која би биле потребни петнаесет луѓе со рачни алатки.

Модерните рачни стругови се направени од дрво, ковано железо или бронза, што дава алатка која е потешка и не ’рѓосува.

## Наводи

## Литература

* Greber, Josef M. (1956 reprinted 1987) *Die Geschichte des Hobels. Von der Steinheit bis zur Enstehung der Holzwerkzeugfabriken im frühen 19. Jahrhundert*, Zurich, reprinted Hanover: Verlag Th. Schäfer 
* Greber, Josef M., transl. by Seth W. Burchard (1991) *The History of the Woodworking Plane from the Stone Age to the Development of Woodworking Factories in the Early 19th Century*, Albany, NY: Early American Industries Association  
* Hack, Garrett (1997) *The Handplane Book.* 
* Hoadley, R. Bruce (2000) *Understanding Wood: A Craftsman’s Guide to Wood Technology.* 
* Russell, David R., with Robert Lesage and photographs by James Austin, cataloguing assisted by Peter Hackett (2010) *Antique Woodworking Tools: Their Craftsmanship from the Earliest Times to the Twentieth Century*  Cambridge: John Adamson  
* Salaman, R. A. (1989) *Dictionary of Woodworking Tools.* 
* Todd, R., Allen, D., Alting, L., *Manufacturing Processes Reference Guide*, p.&nbsp;124, 1994
* Watson, Aldren A. (1982) *Hand Tools: Their Ways and Workings.* 
* Whelan, John M. (1993) *The Wooden Plane: Its History, Form and Function* Mendham, NJ: Astragal Press 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Handplane Central
* Catalog of American Patented Antique Tools A pictorial collection of antique planes and other tools showing some of the variety in styles.
* The history, types, collector value and other information on the British hand plane maker Record Planes
* Old woodworking planes

Категорија:Дрводелство
Категорија:Рачни алати