open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кадиица

**Кадиица** (, порано: *Кадийца*) — највисок врв на планината Влаина. Висок е 1.924&nbsp;м и лежи на самата македонско-бугарска граница кон Пиринска Македонија. Сместен е во најјужниот дел на главното планинско било, јужно од врвот Делибов Камен. На југоисток преку преку седлото наречено Седлото (Четало) се поврзува со првенецот на Малешевските Планини — Џами Тепе (Иљов Врв).

Врвот има остри падини и силно доминира над околните зарамнети била. Северните и западните падини се налегнати, а југозападните и југоисточните се изразено стрмни.

Изграден е од метаморфни карпи. Почвата е кафеава планинско-шумска. До 1600&nbsp;м.н.в. е покриен со букови шуми, а високите делови се обраснати со подалпска тревна растителност.

Главни пристапни места за искачување на врвот се селата Сушица и Брестово во Општина Симитли. Искачувњето се одвива по некои од пограничните земјени патишта и без патека со дозвола од граничната полиција.

По билото, во правец север-југ минува државната граница, делејќи го Пехчевско во Р Македонија од Горноџумајско во Пиринска Македонија. На највисоката точка стои граничната пирамида со број 55. Во непосредна близина, на 120 м источно, на малку пониско возвишение е поставен знак за триангулација. Висината на врвот е измерена според овој знак, а не во највисоката точка на пирамидата 55.

## Бугарско име
До 1942 г. врвот го носел истото име како на македонски (*Кадийца*), под кое е и денес е познат меѓу месното население. Како таков се води и во официјалните топографски карти во Бугарија. Во периодот од 1942 до 1946 г. е преименуван во **Огрејак** (*Огреяк*), а од 1946 до 1989 г. името му е вратено на Кадиица. По 1989 г. повторно е преименуван во Огрејак, каков што стои до денес.

## Поврзано
* Буковик — недалечен врв, вулканска купа

## Извори
* Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 76 – 77

## Наводи

## Надворешни врски
* До првенците на Влаина и Малешевска (патопис)  

Категорија:Врвови во Македонија
Категорија:Врвови во Пиринска Македонија
Категорија:Македонско-бугарска граница
Црноопашест стршлен

**Црноопашест стршлен** (*Vespa ducalis*) е стршлен кој се наоѓа во Источна Азија. Овој вид на стршлен бил за првпат опишан од Фредерик Смит во 1852 година.

## Description
Должината на телото е помеѓу 24 и 37&nbsp;мм со забележителна црна „опашка“. Возрасните се само малку помали од азискиот голем стршлен.

## Распространетост
Стршленот се наоѓа во Азија на места како што е Кина, Хонгконг, Индија (североисточен дел), Јапонија, Кореја, Мјанмар, Непал, Сибир во Русија, Тајван, Тајланд и Виетнам (северен и централен дел).
## Поведение
Ларвите всушност само ги јадат пулпите (куклите) и ларвите на осите и така возрасните  честопати  ги напаѓаат гнездата на осите при што ги ловат ларвите, истовремено игнорирајќи ги возрасните.

## Гнездо
Колониите кои овој стршлен ги создава се најмалите од сите стршлени. Гнездата се под земја и во просек имаат по 50 единки.


File:Suzumebachi.jpg|Црноопашест стршлен напаѓа оси.
File:Black-tailed hornet (Vespa ducalis pulchra) in Japan.jpg|Црноопашест стршлен во Јапонија


## Надворешни врски

* Црноопашест стршлен
* Црноопашест стршлен

Категорија:Стршлени
Тропски стршлен

**Тропскиот стршлен** (*Vespa tropica*) е тропски вид на стршлен кој се наоѓа во Јужна Азија, Нова Гвинеја и Западна Африка и за кој неодамна е откриено дека е инвазивен вид на Гуам. Тоа е грабливец на оси  и поседува моќен убод, што може да предизвика екстремна болка и оток.

## Опис
Работниците на тропскиот стршлен се со должина од околу 24–26 мм, додека матиците растат до 30 мм. Главата е темнокафеава или црвена; абдоменот е црн со изразена жолта лента што го опфаќа најголемиот дел од вториот абдоминален сегмент. Сепак, има некои варијации во опсегот и во Сингапур и југоисточна Азија примероците честопати се целосно црни и поголеми по големина, додека во другите региони, како што е Хонгконг, главата и крилјата на градниот кош се нормално црвеникави. Трета форма на боја се наоѓа во Андаманците и Никобарите, која има црвеникаво-кафеава глава и градниот кош и целата дорзална плоча на секој сегмент на гастроумот е портокалова, освен првата.

## Распространетост
Тропскиот стршлен е распространет низ јужна Азија, од Авганистан до Филипините, јужно до Нова Гвинеја, и Нова Британија, но е забележан во Австралија.

## Особености
Тропскиот стршлен често ги напаѓа гнездата на другите видови оси и ги зема ларвите назад до своето гнездо за да се хранат со нивните ларви. Забележано е дека често напаѓаат пчели. Тропскиот стршлен се поврзува со шумите во низините, до надморска височина до 2100м. Гнездата обично се наоѓаат на 3м над земјата во шупливите дрвја или во подземните шуплини нормално до длабочина од 20 см. Во близина на човечките живеалишта, стршленот прави гнезди под покриви, во тавани и шупи.

## Наводи

## Надворешни врски
*Тропски стршлен 
*Тропски стршлен

Категорија:Стршлени
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Малопојасен стршлен

**Малопојасниот стршлен** (*Vespa affinis*) е инсект, дел од групата на стршлени. Овој стршлен живее во тропските и суптропските предели на Азија.

## Опис
Овој стршлен е со мал до среден раст, каде матиците достигнуваат до 30мм, трутовите до 26мм и работници во просек од 22 до 25 мм.

Главата е кафеаво-црвена или црна, со црвено обележување на први и темели, црно теме; сложени очи и црни окели; темнокафеави антени; црн клипеус, мандибула со црн заб. Тораксот е црн со многу пункции и  подигнати влакна, црна боја од проподумот. Екстремитетите се темнокафеави. Крилјата се со темнокафеава боја.

Постојат неколку подвидови или географски форми. Во Хонгконг и Јужна Кина осите се главно се црни, а првите два абдоминални сегменти се со жолта боја, формирајќи видлив појас. Страните на главата и градниот кош се црвеникаво или  во кафеава боја. Во регионите од Југоисточна Азија, како Сингапур, тие се целосно црни, без црвеникаво кафеави ознаки, а абдоминалната лента е  портокалова.

## Подвидови
Постојат 11 познати подвидови во Азија, секоја со различна боја: *V. a. alduini – V. a. alticincta – V. a. archiboldi – V. a. continentalis – V. a. hainensis – V. a. indosinensis – V. a. moluccana – V. a.  nigriventris – V. a. moluccana – V. a. picea – V. a. rufonigrans.* 

## Распространетост
Малопојасниот стршлен е распространет во тропските и суптропските предели на Азија. Се наоѓа од Хон Конг до Шри Ланка и од Мјанмар до Филипините.

## Животен циклус
Во суптропскиХонгконг, матиците се будат од хибернација во април, а колонијата обично умира кон крајот на ноември или декември. Во тропските области останува присутен цела година.

## Наводи

## Литература
* ;  1997: A large queen Asian hornet (*Vespa affinis*; Hymenoptera: Vespidae) captured live in Arrowtown. *Weta*, 20: 9–13. [PDF](https://web.archive.org/web/20081018020537/http://ento.org.nz/nzentomologist/free_issues/Weta20_1_1997/Weta20(1)_9_13.pdf)
*, 2006, Vespidae of Viet Nam (Insecta: Hymenoptera) 2. Taxonomic Notes on Vespinae. *Zoological Science* 23: 95–104. (PDF)
* “Vespa affinis (Linnaeus, 1764) Lesser banded hornet”, Wikispaces Classroom article on https://taxo4254.wikispaces.com/8.2 . Accessed on 01.10.2017.
* “Vespa affinis”, Wikispecies article on https://species.wikimedia.org/wiki/Vespa_affinis. Accessed on 01.10.2017.
* “Vespa affinis (Linnaeus, 1764)”, at http://www.hornissenschutz.de/vespa_affinis_engl.htm. Accessed on 01.10.2017.
* “*Vespa affinis*” at http://www.vespa-bicolor.net/main/vespid/vespa-affinis.htm . Accessed on 01.10.2017.
* “Vespa affinis Common Tiger-wasp”. Encyclopedia of Life (EOL) on phttp://eol.org/pages/259323/overview. Accessed on 01.10.2017.

Категорија:Стршлени
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Ластовичкина опашка

**Ластовичкина опашка** (*Papilio machaon*) е име на вид на пеперутка од семејството пеперуги Ластовичарки.

## Латинско име
Зборот „папилио“ на латински значи „пеперутка“, а  зборот „махаон“ е лик од старогрчката митологија.

## Таксономија
Пеперутката била именувана од Карл Линеаус во 1758 година, заедно со уште други 200 видови пеперутки. Подоцна Пје Андре Латреј ја класифицирал како дел од групата на Ластовичарки. *Papilio appalachiensis* и  *Papilio xuthus* се истиот вид.

## Распространетост и статус
Оваа пеперутка е присутна во целиот палеарктички регион, почнувајќи од Русија до Кина и Јапонија, (вклучувајќи ги и Хималаите и Тајван), и секаде низ Алјаска, Канада и САД. Во Азија се појавува уште јужно од Саудиска Арабија, Оман, високите планини на Јемен, Либан, Иран и Израел. Во јужна Азија се јавува во Пакистан и Кашмир, северна Индија (Сиким, до Асам и Аруначал Прадеш), Непал, Бутан и северен Мјанмар.

Оваа пеперутка е широко распространета во Европа. Во Македонија доста се среќава по планините.

Бидејќи пеперугата е распространета низ цела Евроазија и често е вообичаен, таа не е загрозена како вид.  Таа е наведена како „ранлива“ во Јужнокорејската и Австриската книга за црвени податоци и во Црвената книга на податоци на поранешниот Советски Сојуз.  Во Ерменија видовите демонстрираат стабилен популациски тренд и се оценуваат како Најмала загриженост.

Во некои земји, П. махаон и неговите подвидови се заштитени со закон. Видот е заштитен во Велика Британија, а подвидовите се заштитени во Индија.

## Животен циклус
Обично има од два до три раѓања во една година.

## Наводи

## Надворешни

* Ластовичкина опашка , НП Галичица
* Европска фауна
* Пеперуги и молци во Европа
* Пеперуги во Велика Британија

Категорија:Ластовичарки
Категорија:Фауна на Македонија
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Двобоен стршлен

***Двобоен стршлен  (Vespa bicolor)*** вид стршлен опишан од Јохан Кристијан Фабрициус во 1787 година. За овој вид на стршлен е откриено дека е опрашувач на орхидеите, *Dendrobium sinense* (син. *Dendrobium christyanum*), и е пронајден само на кинескиот остров Хајнан. Овој стршлен исто така лови пчели, со кои ги храни своите ларви. Орхидејата произведува хемикалија која го имитира пчелскиот феромон со што ја привлекува ова граблива оса.

*Двобојниот стршлен* е најчестиот вид на голема оса во Хонгконг, заедно со членовите на родот *Parapolybia*. Може да се најде во разни околини, како и во близина на човечки живеалишта.

## Наводи

Категорија:Стршлени
Мртовечки плашт

**Мртовечки плашт** (*Nymphalis antiopa*) е голема пеперуга која е застапена во Евроазија и Северна Америка. Овие пеперуги имаат животен век од 11 до 12 месеци, еден од  најдолгите животни векови од која било пеперуга.

## Распространетост

Мртовечкиот плашт е распространет широко околу северната полутопка. Најчесто се наоѓаат низ цела Северна Америка и северна Евроазија. Три подвидови на мртовечкиот плашт се наоѓаат во цела Северна Америка: северна „*Nymphalis antiopa hyperborea*“; источна „*Nymphalis antiopa lintnerii*“ и југозападна „*N. a. thomsoni*“. Обично може да се најдат во  шуми, иако се пронајдени во речиси сите живеалишта. Може да се најдат дури и во северниот дел на Јужна Америка, иако тие обично не се гледаат толку често. Тие повремено се наоѓаат во поумерените места во Азија, а неколку дури биле видени во Јапонија. Сепак, мртовечкиот плашт тежнее да живее во ладни и планински области.

## Морфологија
Јајцата на мртовечкиот плашт се килибарно-жолти или бледо маслиново-зелени кога првпат се снесени. По понатамошниот развој, бојата на јајцата се менува, станувајќи розова и потемнува до скоро црна, бидејќи созреваат пред да се изведат. Јајцата обично се со големина од 0,7 до 0,9 мм.

Боцкавите гасеници се впечатливи по изглед, со црни тела и линија од осум црвеникаво-портокалови точки што минуваат по задниот дел. Пролегите се темноцрвени. Телото е покриено со кратки влакна и црни боцки и бели точки.

Куклата на пеперугата е во просек 2,0 см во должина, иако можат да достигнат над 2,8 см во должина. Тие имаат тенденција да бидат кафеави по  боја, со два реда остри, црвеникави шила што се испакнати од вентро-латералната страна на куклата.

Пеперутката е голема и уникатна, со посебни ознаки кои не одговараат на оние на која било друга пеперутка, што го прави лесно да се разликува. Може да има распон на крилја до четири инчи. Дорзалната страна на крилјата е темна каринка, или понекогаш кафеава, со парталави бледо-жолти рабови. Светли, нејасни сини дамки ја насочуваат црната демаркација.  Вентралната страна на крилјата има сиви стрии, со исти бледо-жолти рабови.


Nymphalis antiopa MHNT CUT 2013 3 13 Tombebœuf Male Dorsal.jpg|Мажјак, дорзална страна
Nymphalis antiopa MHNT CUT 2013 3 13 Tombebœuf Male Ventral.jpg|Мажјак, вентрална страна


## Наводи

## Литература
* Glassberg, Jeffrey *Butterflies through Binoculars: The West* (2001) 
* Guppy, Crispin S. and Shepard, Jon H. *Butterflies of British Columbia* (2001) 
* James, David G. and Nunnallee, David *Life Histories of Cascadia Butterflies* (2011) 
* Pelham, Jonathan *Catalogue of the Butterflies of the United States and Canada* (2008) 
* Pyle, Robert Michael *The Butterflies of Cascadia* (2002) 

## Надворешни врски
*''Nymphalis antiopa'' 
*Пеперуги во Северна Америка
*''Nymphalis antiopa'' на Butterfliesandmoths.org
*Мртовечки плашт

Категорија:Шаренци
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Голем зелкар

**Голем зелкар** (*Pieris brassicae*) е пеперутка од семејствот на белци. Оваа пеперутка е во тесно сродство во малиот зелкар (Pieris rapae). Големиот зелкар е распространет низ цела Европа, Северна Америка и Азија.

## Распространетост
Големиот зелкар е често пристутен во Европа, Северна Африка и Азија, сè до Хималаите. Пеперутката ја има во земјоделските предели, мочуришта и паркови. Пеперутката успеала да опстане во Јужна Африка, а во 1995 година се проценувало дека истата ќе се прошири и во Австралија и Нов Зеланд.

## Морфологија
### Јајца
Јајцата на пеперутката се појавуваат во бледа жолта боја. Тие се претвораат во потемна жолта боја во рок од дваесет и четири часа откако ќе бидат снесени. Неколку часови пред изведување, тие ќе станат црни по боја, а школката ќе стане потранспарентна, и со тоа ларвите ќе се видливи.

### Ларви
Ларвите доживуваат четири митарења и пет форми. Првата форма следува како се влече јајцето во големи бели ларви. Ларвите се светложолти по боја со карактеристични кафеави глави и имаат меки тела. Ларвите се појавуваат како да се многу влакнести. Потоа, ларвите влегуваат во втората фаза. Имаат туберкули покриени со црни влакна. Во третата фаза, големите бели ларви покажуваат поголема активност.  Во овој момент, се забележува дека се повеќе жолти во боја, со црни точки. После третата форма, ларвите минуваат низ четвртата форма, со слични појави како ларвите на третата, но со повеќе аграндизирана големина и однесување кон хранењето.

### Возрасни единки
И за мажјаците и за женките, крилјата се бели со црни врвови на предната страна. Женката, исто така, има две црни точки на секоја предна страна. Долниот дел на секое крило е бледо зеленикаво и служи како одлична камуфлажа кога е во мирување. Црните ознаки обично се потемни во летниот период. Крилото на пеперутка достигнува просек од 5 до 6,5 см.

(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute-Garonne France - male dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♂ 
(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute Garonne France - male ventral.jpg|*Pieris brassicae* ♂  △
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♀  
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Pieris brassicae*  ♀ △ 


## Живеалиште
Живеалиштето на големиот зелкар се состои од големи, отворени простори, како и фарми и градини, заради достапноста на нејзиниот извор на храна - зелка. Некои поволни локации вклучуваат sидови, огради, стебла на дрвја, а често и нивно растение за храна, што е важно за големо преживување на пеперутката, бидејќи тие треба да имаат пристап до нивниот извор на храна за опстанок. Тие првенствено лебдат околу овие локации, кои треба да содржат и диви и култивиран распрскувач.

## Наводи

Категорија:Белци (пеперутки)
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Круперов белец

**Круперовиот белец** (*Pieris krueperi*) е пеперутка од семејството на пеперутки белци. Пеперутката се наоѓа на Балканскиот Полуостров, но и во Иран, Мала Азија, Средна Азија, и Оман.

## Опис
Овие пеперутки живеат во области кои се обработливи (земјоделски и градинарски) каде има вегетација и градинарски производи. Пеперутката живее и на планински предели до 2.500 метри надморска височина. Распонот на крилјата е од 44 до 54 мм. Возразните единки летаат од април до септември, во две или три генерации по година.

## Подвидови
**Pieris krueperi krueperi*
**Pieris krueperi devta* (de Nicéville, [1884]) (Tian-Shan, Ghissar, southern Ghissar, Darvaz, Alai, western Pamirs)

## Наводи

Категорија:Белци (пеперутки)
Категорија:Инсекти на Македонија
Мал зелкар

**Мал зелкар** (*Pieris rapae*) е пеперутка со  мала или средна  големина, дел од групата на пеперутки белци. Оваа пеперутка е сродна со големиот зелкар, и двата вида на пеперутки се препознатливи по белата боја на крилјата.

Гасеницата на оваа пеперутка се смета за штетник за градинарските култури како што зелка, кељ и брокула. Пеперутката е распространета низ Европа и Азија. Се верува дека потекнува од источното средоземје. Низ минатите два века, пеперутката се проширила и во Северна Африка, Северна Америка, Нов Зеланд и Австралија, како резултат на случајно воведување.

## Опис
По изглед изгледа повеќе како помала верзија на големиот зелкар. Горната страна е кремасто-бела боја со црни точки на врвотите. Женките, исто така, имаат две црни точки во центарот на предната страна. Нејзините долна страна е жолтеникава со црни точки. Понекогаш се помешува со молец поради неговиот обичен изглед. Распонот на крилјата кај возрасните е приближно 32–47 мм.

## Живеалиште

Видот има природен живеалиште низ Европа, Азија и Северна Африка.  Случајно бил воведена во Квебек, Канада во околу 1860 година и рапидно се ширил низ Северна Америка. Видот се раширил во сите животни зони во Северна Америка. Проценките покажуваат дека една женка од овој вид може да биде предок на неколку генерации од милиони единки.  Малиот зелкар е отсутен или оскуден во пустинските и полусушните региони (освен за наводнуваните области). Не се наоѓа на север од канадската животна зона, ниту на Каналските острови крај брегот на јужна Калифорнија. Случајно била воведена и се размножила во Нов Зеланд и Австралија. Има знаци дека навлегува и во Јужна Америка.

Видот може да се најде на кое било отворено подрачје со разнолика вегетација. Може да се види обично во градовите, но исто така и во природните живеалишта, претежно во долинските предели. Иако е прикажан афинитет кон отворените области.

## Наводи

## Литература
* Asher, Jim *et al.*: *The Millennium Atlas of Britain and Ireland*. Oxford University Press.
* 

## Надворешни врскки

*Pieris project 
*''Pieris rapae''  
*Мал зелкар

Категорија:Белци (пеперутки)
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Црн Аполон

**Црн Аполон** (*Parnassius mnemosyne*)  е пеперутка од семејството на Ластовичарки. Црниот Аполон ги населува мочурливите и шумските предели, предели кои имаат доста цветови и растенија. Не се наоѓа на предели со надморска височина од над 1500 м.

## Распространетост
Неговата распространетост е од Пиринеите, преку Централниот масив, Балканот и Македонија, Алпите и Карпатите, сè до Средна Азија. Таа ги населува сите европски земји, вклучително и Норвешка, каде што се појавува ретко и само на одредени места. Еден подвид живеел во Данска, но сега е изумрен. Голем број географски раси и поединечни форми се разликуваат во овој широк регион.

## Подвидови
Дел од подвидовите на Црниот Аполон се:

* *Parnassius mnemosyne adamellicus*
* *Parnassius mnemosyne balcanica* [Bryk & Eisner, 1930]
* *Parnassius mnemosyne bucharanus* [Bryk, 1912]
* *Parnassius mnemosyne caucasia* [Verity, [1911] ]
* *Parnassius mnemosyne craspedontis* [Fruhstorfer, 1909]
* *Parnassius mnemosyne falsus* [Pagenstecher, 1911]
* *Parnassius mnemosyne giganteus* [Staudinger, 1886]
* *Parnassius mnemosyne leonhardiana* [Fruhstorfer, 1917]
* *Parnassius mnemosyne nivalis* [Grose-Smith, 1908]
* *Parnassius mnemosyne nubilosus* [Christoph, 1873]
* *Parnassius mnemosyne ochraceus* [Austaut, 1891]
* *Parnassius mnemosyne orientalis* [Verity, 1911]
* *Parnassius mnemosyne parnassia* [Bryk, 1932]
* *Parnassius mnemosyne problematicus* [Bryk, 1912]
* *Parnassius mnemosyne talboti* [Bryk, 1932]
* *Parnassius mnemosyne ucrainicus* [Bryk & Eisner, 1932]
* *Parnassius mnemosyne ugrjumovi* [Bryk, 1914]
* *Parnassius mnemosyne uralka* [Bryk, 1921]
* *Parnassius mnemosyne valentinae* [Sheljuzhko, 1943]
* *Parnassius mnemosyne weidingeri* [Bryk & Eisner, 1932]

## Галерија

Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Male dos.jpg|Мажјак
Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Male ventre.jpg|Мажјак, долен дел
Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Femelle dos.jpg|Женка
Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Femelle ventre.jpg|Женка, долен дел


Parnassius mnemosyne ilster.jpg|Црн Аполон
Parnassius mnemosyne.female.jpg|Темнка женка
Parnassius mnemosyne - Schwarzer Apollo 03 (HS).jpg|Гасенија


## Живеалиште
Оваа пеперутка е доста честа во Европа. Женката носи бели јајца. Гасеницата се храни само во топли сончеви денови, инаку се крие под листови и камења. Во некои региони пепетутката има заштитен статус.

## Наводи

## Надворешни врски
*Funet
*Слики од Црниот Аполон  

Категорија:Ластовичарки
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Планински белец

**Планински белец** (*Pieris ergane*) е пеперутка, дел од семејството на пеперутки белци.

## Опис
Пеперутката се наоѓа во Јужна Европа, Мала Азија, Сирија, Ирак, Иран и Кавказот. 
Распонот на крилјата на пеперутката изнесува од 19 до 24 мм. Возрасните пеперутки летаат од април до септември, во две до три генерации.

## Надворешни врски
*Планински белец

Категорија:Инсекти на Македонија
Рашела Мизрахи

**Рашела Мизрахи** ( во ) — македонска политичарка, министер за труд и социјална политика во преодната влада на Оливер Спасовски, формирана за спроведување на предвремените парламентарни избори во 2020 година. Мизрахи била избрана за министер на предлог на опозициската ВМРО-ДПМНЕ. Таа е првата Еврејка во Македонија на министерска функција. Мизрахи е биохемичар и ветеринар.

Мизрахи го привлекла вниманието на јавноста откако одржувала прес-конференции пред табла на министерството со претходното име на државата: Република Македонија наместо Република Северна Македонија. Грција реагирала со нота за непочитување на Договорот од Преспа. На предлог на Спасовски, Мизрахи била разрешена по долга расправа во Собранието за кршење на Уставот. Таа била министер еден месец и 12 дена.

## Семејно минато
Семејниот род Мизрахи е забележан, во списокот на депортираните Евреи, во логорот Треблинка, од страна на Бугарските фашисти во 1943.

Само еден член на семејството се спасил, бидејќи веќе бил приклучен на партизанските единици, па така ја избегнал депортацијата.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски Евреи
Категорија:Министри за труд и социјална политика на Република Македонија
Игор Делијаниќ

**Игор Делијаниќ** ( српски **кирилица** : *Игор Делијаниќ*, 1927 година во Белград &ndash; 2 март 2007 година во Белград) бил еден од најпознатите српски метеоролози. Автор на многу книги за метеорологијата, како на пример: (1976, *Основи на метеорологијата),*  (1996, *Климатологија),* *(Општа метеорологија)* и  (2006, М*етеорологија со климатологија).* Од 1970 до 1984 година бил директор на Републичката хидрометеоролошка служба на Србија (Републички Хидрометеоролошки *Завод на Србија* ), кој бил заслужен за модернизација на услугите. Исто така, бил раководител на одделот за климатологија на Југословенскиот Федерален хидрометеоролошки институт ( *Сојузниот хидрометеоролошки завод* ) до неговото пензионирање во 1991 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* Книги за метеорологија 
* Напис на мрежната страница на GHM Skola    
* Што се случи на овој ден - 2 март    
* Информации за неговата смрт на официјалното мрежно место на српската влада

Категорија:Починати во 2007 година
Категорија:Родени во 1927 година
Трговскиот патник (филм од 2016)

**„Трговскиот патник“** - иранско-француски филм од 2016 година, во режија на Асгар Фархади, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Таранех Алидости и Шахаб Хосеини. Филмот бил премиерно прикажан на Канскиот филмски фестивал во 2016 година каде освоил две награди: за најдобро сценарио и за најдобар глумец. Филмот добил бројни позитивни критики, а потоа ја освоил и наградата „Оскар“ за најдобар филм на странски јазик.

## Синопсис
Еден брачен пар се подготвува за улогите во драмата „Смртта на трговскиот патник“ на Артур Милер. Меѓутоа, жената (ја игра Алидости) е брутално нападната од непознат човек. Таа сака што побрзо да го заборави непријатниот настан, но сопругот (го игра Хосеини) настојува да го пронајде напаѓачот со цел да му се одмазди...

## Наводи

Категорија:Ирански филмови
Категорија:Француски филмови
Категорија:Филмови со Таранех Алидости
Категорија:Филмови со Шахаб Хосеини
Категорија:Филмови на Асгар Фархади
Категорија:Филмови од 2016 година
Категорија:Филмови на персиски јазик
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Иран
Крупничка Планина

**Крупничка Планина** ( или *Крупнишка планина*) — планински срт во северниот дел на Малешевските Планини, дел од Осоговско-беласичката планинска група. Сместен е на македонско-бугарската граница кон Пиринска Македонија.

Сртот е долг 15&nbsp;км и широк од 3 до 8&nbsp;км. Се простира во најсеверниот дел на Малешевските Планини во правец југозапад-североисток и претставува највисок дел на планините. На север долината на Сушичка Река (десна притока на Струма) го дели од планината Влаина, а на југ долината на Брезничка Река (десна притока на Струма) — од остатокот на Малешевските Планини. На исток живописната Кресненска Клисура на Струма го дели од Пирин.

Билото на сртот на југозапад се издига на 1500 – 1700&nbsp;м.н.в., а на североисток постепено се спушта и завршува во Симитлиската Котлина, во северниот влез на Кресненската Клисура. Највисока точка на сртот е врвот Џами Тепе (Иљов Врв, 1.802,5 м), кој е највисок на целите Малешевски Планини и е сместен во неговиот најјугозападен дел, на границата со Р.&nbsp;Македонија во граничната пирамида бр. 51.

Изграден е од архајски и палеозојски метаморфни карпи и гранити. Се одводнува од десните притоки на Струма. Почвата е претежно кафеава шумска и циметна шумска. Преовладуваат буковите и дабовите (благуново-церови) шуми. На сртот се одвива слабо развиено шумарство и сточарство.

По северното подножје на сртот, по долината на Сушичка Река се сместени селата Крупник, Полена и Сушица, а по јужното подножје, по долината на Брезничка Река е селото Горна Брезница.

По целото источно подножје низ Кресненската Клисура, од селото Крупник до градот Кресна, во должина од 16,3&nbsp;км минува делница од  првокласниот пат бр. од државната патна мрежа Видин – Софија – Горна Џумаја – ГП „Кулата - Драготин“.

## Поврзано
* Малешевски Планини

## Наводи

## Надворешни врски
* Лист од карта K-34-83. Размер: 1 : 100 000

Категорија:Врвови во Македонија
Категорија:Врвови во Пиринска Македонија
Категорија:Малешевски Планини
Категорија:Општина Симитли
Q-вектори

**Q-векторите** се користат во атмосферската динамика за да се разберат физичките процеси како што се вертикалното движење и фронтогенезата . Q-векторите не се физички количини што можат да се мерат во атмосферата, но се добиени од квазигеострофните равенки и можат да се користат во претходните дијагностички ситуации. На метеоролошките графикони, Q-векторите укажуваат на нагорно движење и подалеку од движење надолу. Q-векториte се алтернатива на омега равенката за дијагностицирање на вертикалното движење во квазигеострофните равенки.

## Деривација
Прво изведено во 1978 година, Деривацијата на Q-векторот може да се поедностави за средните примероци, користејќи ги равенките на средната височина, квазигеострофни предвидувања на рамнината:

#  \frac{D_g u_g}{Dt} - f_{0}v_a - \beta y v_g = 0  (x компонента на квазигеострофална динамика на интензитет) 
#  \frac{D_g v_g}{Dt} + f_{0}u_a + \beta y u_g = 0  (y компонента на квазигеострофна динамика на равенката) 
#  \frac{D_g T}{Dt} - \frac{\sigma p}{R} \omega = \frac{J}{c_p}  (квазигеострофна термодинамичка равенка)

 f_{0} \frac{\partial u_g}{\partial p} = \frac{R}{p} \frac{\partial T}{\partial y}  (x компонента на топлинската равенка на ветерот)

 f_{0} \frac{\partial v_g}{\partial p} = - \frac{R}{p} \frac{\partial T}{\partial x}  (y компонента на топлинската равенка на ветерот)

## Наводи

Категорија:Хидродинамика
Категорија:Метеоролошки концепти
Бездна на измамените

**Бездна на измамените** (англиски: **Sucker hole**) е разговоричен термин што се однесува на краткиот временски период на добро време што ги “лаже“ морнарите да го напуштат пристаништето токму кога невремето ќе продолжи со целосна сила.

Може да се однесува и на растурање на облачно небо, што ги наведува астрономите да се обидат да направат набљдувања, само повторно облаците да го затворат небото.

„Бездна на измамените“ е исто така поим во воздухопловството, што се однесува на помал облик на истиот феномен, но со набљудувачот (пилотот) над “бездната“ наместо подолу, и означува дека пилотот сака да лета низ “бездната“. Тоа е многу опасна ситуација затоа што пилотот не може одозгора да каже колку е длабока “бездната“, и навистина “бездната“ може да оди сè до земја, оставајќи го пилотот да нема начин да се искачи од “бездната“ откако ќе се донесе решението да лета во “бездната“.

## Наводи

## Надворешни врски

* What Is A Sucker Hole? од Стив Бал, 18.09.2003 година.

Категорија:Метерологија
Категорија:Метеролошки феномени
Поларна клацкалка

десно|мини| Затоплувањето за време на Младиот Дриас е вон фаза помеѓу двете полутопки.
**Поларната клацкалка** (позната и како *Двополарната клацкалка*) е феномен дека температурните промени во северната и јужната полутопка може да бидат вон фаза. Во хипотезата се вели дека на големи промени, на пример кога ледниците интензивно растат или осиромашуваат, при формирањето на дното на океанот во двата пола е потребно долго време за да се изврши нивниот ефект во другата полутопка. Проценките за периодот на одложување варираат, една типична проценка е 1500 години. Ова обично се проучува во контекст на мразните јадра земени од Антарктикот и Гренланд .

## Наводи

*  
*  
* 

Категорија:Природа на Антарктикот
Категорија:Метерологија
Категорија:Едрење
Категорија:Метеоролошки појави
ДС автомибили

**ДС авомобили** (јазик француски|DS Automobiles) е  француски произведувач на луксузни автомобили, кои се наоѓаат во саставот на ПСА група.

## Историјат
Ситроен  со почеткот на 2009 година започнал со развојот под брендот ДС, што значи *Different Sprit* или *Distinctive Series*, иако поврзаноста со легендарниот модел на Ситроеновata ајкула односно со ДС e очигледнa.

Од 2015 година премиум моделите на Ситроен кои имаат ознака ДС, се продаваат во Европа како издвоена, то ест како самостална автомобилска марка. Во Кина тоа е направено уште во 2012 година. ДС ја задржал платформата и бизнисот во рамката на ПСА, но се разликува од Ситроеновите автомобили користејќи одвоени производни и инженерски стандарди.

Серијата на ДС автомобилите е започната со премиум моделот ДС3  со почетокот на 2010 година, автомобилот кој се засновувал на Ситроен Ц3. Ситроен ДС3 е заснован на концепт Ц3 *Puriel* и Ситроен ДС инсајд концеп. Во 2010 година е прогласен за автомобил на годината од страна на Топ Гир магазинот. Во 2013 година бил најпродаваниот во класата на премиум мали автомобили со удел од 40% на европскиот пазар.

Во 2010 година излегува автомобил во компакт класа Ситроен ДС4, а во 2011 година излегува ДС5 како ексклузивен компакт автомобил. Тие на задниот дел  имале нов лого на ДС, додека напред го имале познатото двојно стропило на Ситроен. Моделите ДС 5ЛС и ДС 6 се продаваат само во Кина.  Во 2017 година на саемот во Женева претставен е луксузниот теренски автомобил ДС 7 кросбак.

## Модели

* ДС 3
* ДС 4
* ДС 5
* ДС 5ЛС
* ДС 6
* ДС 7 кросбак

## Галерија


Податотека:Citroën DS3 HDi 110 SportChic – Frontansicht, 19. April 2011, Düsseldorf.jpg|Ситроен ДС3 / ДС 3

Податотека:Citroën DS4 SoChic – Frontansicht, 16. März 2014, Düsseldorf.jpg|Ситроен ДС4 / ДС 4

Податотека:Citroën DS5 – Frontansicht, 3. März 2014, Düsseldorf.jpg|Ситроен ДС5 / ДС 5

Податотека:DS 6 01 China 2015-04-08.jpg|ДС 6

Податотека:2018 DS 7 Crossback PERFORMANCE Line PureTech 1.6 Front.jpg|ДС 7 кросбак



## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Автомобили на Ситроен
НБА Ол-стар викенд 2020

**[[НБА Ол-стар викенд]] 2020** било 69-тото издание на НБА Ол-стар викендот. Се одржал од 14 до 16 февруари 2020 година во Јунајтед центар во Чикаго, домашната арена на Чикаго Булс. Чикаго претходно бил домаќин на НБА Ол-стар викендот уште во два наврати во 1973 и 1988 година.

## НБА Ол-стар натпревар

### Состави



### Натпревар

[thumb|right|[Кавај Ленард, избран за најкорисен играч на натпреварот.]]

 **Тим Леброн**

 **Тим Јанис**

## НБА натпревар на ѕвездите во подем
### Состави

### Натпревар

## НБА натпревар во вештини



*O - оди понатаму
*X - испаѓа

## НБА натпревар во шутирање тројки

## НБА натпревар во забивање

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место на лигата

2020
Категорија:Кошарка во 2020.
Скриено (филм од 2005)

***Скриено*** (француски: *Caché*) — францускo-германско-австриско-италијански филм од 2005 година во режија на Михаел Ханеке, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Даниел Отуил, Жулиет Бинош и Морис Бениху. Во 2005 година, Ханеке освоил три награди на Канскиот фестивал, а филмот освоил пет европски филмски награди. Вкупно, филмот освоил 28 награди и имал 36 номинации.
Michael Haneke 2009.jpg
## Синопсис
Жорж (го игра Отуил) и Ан (ја игра Бинош) Лоран се брачен пар чиј мирен живот е нарушен откако непознат човек им испраќа видео-касета со снимка од нивната куќа. Нивната вознемирнеост се зголемува кога непознатиот човек им праќа цртежи на кои е прикажан човек кој крвари. Тие го пријавуваат случајот во полицијата, но таа не презема ништо бидејќи нема непосредна закана кон нив. Затоа, Жорж решава самиот да го открие натрапникот. Тој го посетува Маџид (го игра Бениу) чии родители работеле на имотот на родителите на Жорж. Откако неговите родители биле убиени за време на демонстрациите во Париз, Маџид бил посвоен од родителите на Жорж. Љубоморниот Жорж постојано го поткажувал Маџид кај неговите родители, кои одлучиле да го дадат во дом за сираци. Жорж смета дека Маџид му се одмаздува за направената неправда, но тој ги негира обвинувањата. Кога исчезнува синот на Жорж, полицијата ги притвора Маџид и неговиот син, но набргу ги ослободува, зашто синот на Жорж се враќа дома здрав и жив. Еден ден, Маџид го повикува Жорж и пред него извршува самоубиство, а вознемирениот и исплашен Жорж бега во својот дом без да го пријави случајот во полицијата. Набргу, него го посетува синот на Маџид кој го обвинува Жорж дека има нечиста совест. 
мини|Михаел Ханеке на Канскиот филмски фестивал во 2006 година
## Наводи

Категорија:Француски филмови
Категорија:Филмови на француски јазик
Категорија:Филмови од 2005 година
Категорија:Филмови на Михаел Ханеке
Категорија:Филмови со Жилиет Бинош
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Франција
Светиврачка Бистрица

**Светиврачка Бистрица** (**Санданска Бистрица** или само **Бистрица**; , порано: *Светиврачка Бистрица*) — река во Светиврачко, Пиринска Македонија, лева притока на Струма. Долга е 33&nbsp;км. Се одвонува од делови на југозападните падини на Пирин.

Реката извира од југоисточниот агол на Тевното Езеро (на 2.512&nbsp;м.н.в.), сместено во циркот Белемето во Северен Пирин. Потоа минува низ уште четири од Малокаменичките Езера под името Мозговица, па се насочва кон запад. Откако ќе ја прими полноводната притока Башлиица (од десно), Светиврачка Бистрица свртува на југозапад и тече во длабока и оскудно пошумена долина. По месноста Тремошница, каде се влеваат притоките Расланковица и Арнаутдере (Тремошница), веќе се нарекува Светиврачка Бистрица. Кај градот Свети Врач (Сандански) излегува од планината и навлегува во Светиврачко-петричката Котлина, образувајќи голем наносен конус. Се влева во левиот брег на Струма, на 104&nbsp;м.н.в. во индустриското подрачје на Свети Врач.

Сливот зафаќа , што сочинува 0,8&nbsp;% од целито слив на Струма.

Главни притоки: → лева, ← десна
::* ← Башлиица
::* → Беговица
::* ← Срчалиица
::* → Расланковица
::* ← Арнаутдере (Тремошница)
::* ← Урсук (Урсум)
::* → Липошница

Реката претежно се напојува од стопен снег и дождови; најполноводна е во мај, а најслабоводна во септември. Средниот годишен истек кај селото Лиљаново изнесува , а во устието — .

По течението на реката во Општина Свети Врач има 3 населени места, од кои 1 град и 2 села: Лиљаново, Стожа, Сандански, како и  одморалишните места Попина Лака и Тремошница.

Голем дел од водите на реката се зафатени од централите „Попина Лака“, „Лиљаново“ и „Сандански 1“ за производство на електрична енергија. Во најголното течение водите се користат за наводнување.

Во горното течение на реката се наоѓа Попинолачкиот Водопад — еден од петте големи водопади на планината Пирин.

## Поврзано
* Светиврачко-петричка Котлина

## Наводи

## Надворешни врски

* Лист од карта K-34-83. Размер: 1 : 100 000
* Лист од карта K-34-95. Размер: 1 : 100 000

Категорија:Реки во Пиринска Македонија
Категорија:Пирин
Категорија:Општина Свети Врач
Попинолачки Водопад

**Попинолачки Водопад** () — водопад во северниот дел на планината Пирин, Пиринска Македонија. Се наоѓа во месноста Попина Лака, 18&nbsp;км од градот Свети Врач (Сандански), на надморска височина од 1.230&nbsp;м. Сместен е по течението на реката Башлиица, на стотина метри над нејзиниот влив во реката Срчалиица, кои заедно ја образуваат Светиврачка Бистрица. Висок е 15&nbsp;м (според други податоци — 12&nbsp;м) и се одликува со полноводност преку целата година. На 11 октомври 1965 година е прогласен за споменик на природата под називот „Водопад на реката Светиврачка Бистрица“ (*Водопада на река Санданска Бистрица*). 

Најблиско населено место е с.&nbsp;Лиљаново, а до планинарскиот дом „Јане Сандански“ се стасува за 5–6 минути.

## Поврзано
* Попина Лака
* Светиврачка Бистрица

## Надворешни врски

* Попинолачки Водопад — профил во Извршната агенција за животна средина 
* Попинолачкиот Водопад  на „Бугарски знаменитости“ 
* Попинолачки Водопад на Водопади во Бугарија 
* Напис на Елена Иванова за Попинолачкиот Водопад  

Категорија:Водопади во Пиринска Македонија
Категорија:Пирин
Категорија:Општина Свети Врач
Категорија:Споменици на природата на Бугарија
Поштенска кочија (филм од 1939)

**Поштенска кочија** (англиски: *Stagecoach*) — американски филм од 1939 година во режија на Џон Форд, кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги играат: Џон Вејн, Клер Тревор, Енди Дивајн, Џон Карадин, Томас Мичел, Луис Плат, Џорџ Бенкрофт, Бертон Черчил и Доналд Мик. Филмот освоил две награди „Оскар“: за најдобра музика и за најдобар спореден глумец (Мичел), а имал уште пет номинации. Поради големото културно значење, во 1995 година бил сочуван во Националниот филмски регистар на САД.

## Синопсис
Група луѓе патуваат во кочија од Аризона во градот Лордсбург, во Ново Мексико. Со кочијата управува темпераментниот Бак (го игра Дивајн), а неа ја обезбедуваат шерифот Карли (го игра Бенкрофт) и еден одред на американската војска. Во кочијата се: госпоѓата Луси Мелори (ја игра Плат) која оди во посета на нејзиниот сопруг; трговскиот патник Пикок (го игра Мик); проститутката Далас (ја игра Тревор) која е избркана од градот; докторот Бун (го игра Мичел) кој е ноторен алкохоличар; коцкарот Хетфилд (го игра Карадин) и банкарот Гејтвуд (го игра Черчил). Патем, кочијата го пресретнува избеганиот затвореник Ринго (го игра Вејн) кого го бара шерифот со цел да го приведе. За време на патувањето, само Ринго се однесува со почит кон Далас, додека другите патници ја избегнуваат. Откако американската војска ги напушта, патниците се принудени да се движат по опасна територија, изложени на опасноста од напад на Апачите. Кога пристигнуваат во едно мало место, Мелори се пораѓа, а Далас и докторот Бун несебично ѝ помагаат. Тогаш, Ринго ѝ предлага брак на Далас, а таа се колеба дали да ја прифати понудата, плашејќи се дека тој набргу ќе погине во престрелка со неговите непријатели. На патот до нивната конечна цел, кочијата е нападната од Апачите при што патниците храбро се борат со напаѓачите. Сепак, кога остануваат без муниција, нив ги спасува американската војска. Така, патниците пристигнуваат безбедно на целта, со исклучок на Хетфилд кој погинува во престрелката и Пикок кој е ранет. Во градот, Ринго ги убива тројцата браќа Пламер и така се одмаздува за смртта на татко му и брат му, а шерифот го ослободува, дозволувајќи му да замине на неговиот ранч заедно со Далас. 

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1939 година
Категорија:Филмови на Џон Форд
Категорија:Филмови со Џон Вејн
Категорија:Филмови со Доналд Мик
Категорија:Филмови со Енди Дивајн
Категорија:Филмови со Луис Плат
Категорија:Филмови со Џорџ Бенкрофт
Категорија:Филмови со Џон Карадин
Категорија:Филмови со Клер Тревор
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Аризона
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Ново Мексико
Категорија:Вестерни
Категорија:Култни филмови
Категорија:Црно-бели филмови
Попина Лака

мини|300п|Поглед на Попина Лака.

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
      {
      "type": "Feature",
      "properties": {
          "marker-symbol": "village",
          "marker-size": "medium",
          "marker-color": "#228B22"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          23.392682075500492,
          41.67034731026395
        ]
      }
    }
  ]
}

**Попина Лака** () — месност и планинско одморалиште во севенриот дел на планината Пирин, Пиринска Македонија.

Месноста се наоѓа 18&nbsp;км североисточно од градот Свети Врач (Сандански), на надморска височина од 1.250&nbsp;м.

Овде се наоѓаат планинарскиот дом „Јане Сандански“ и познатиот Попинолачки Водопад, уште одамна прогласен за споменик на природата. Ова е одморалишна населба со бројни викендички, од кои голем дел се издаваат за сместување за гости.

Местото лежи меѓу вековни иглолисни шуми, промешани со извесни листопадни видови. Во близина тече реката Светиврачка Бистрица.

Населбата исто така е поаѓалиште за повеќе туристички правци. На подрачјето се одвива лов и риболов.

## Поврзано
* Попинолачки Водопад

## Наводи

## Надворешни врски

* Попина Лака на SandanskiNews 

Категорија:Пирин
Категорија:Одморалишни населби во Бугарија
Категорија:Географија на Пиринска Македонија
Категорија:Општина Свети Врач
Светкава пеперутка

**Светкавата пеперуга** (*Apatura iris*) е пеперуга од семејството на Шарени пеперуги. Оваа пеперуга ја има и во Македонија и важи за редок вид.

## Опис
Возрасните имаат темнокафеави крилја со бели ленти и дамки, и мал портокалов прстен на секоја од пречките. Мажјаците имаат распон на крилјата од 70–80 милиметри и имаат светкаво виолетово-син сјај на. Ларвите (гасениците) се зелени со бели и жолти обележја, а имаат два големи „рогови“ на предниот крај и помал на задниот дел.

Apatura iris MHNT CUT 2013 3 18 Compiegne Dos.jpg|Дорзален поглед
Apatura iris MHNT CUT 2013 3 18 Compiegne Ventre.jpg|Вентрален поглед


## Живеалиште
Женките поголемиот дел од својот живот го поминуваат во крошна на дрвјата, фаворизирајќи густи и зрели дабови територии, слегуваат само да ги положат своите јајца во малите мирни грмушки.  Мажјаците, исто така, го поминуваат поголемиот дел од времето во врвовите на дрвјата, бранејќи ја својата територија од соперниците, иако понекогаш  се симнуваат за да пијат од барички или да се хранат. За разлика од повеќето пеперутки, светкавата пеперуга не се храни од цвеќиња, туку со сокови од дрвајата и остатоци од животни.

## Животен циклус
Тие полагаат јајца кон крајот на летото на горниот дел од лисјата (дабови, тополи). Ларвите стојат на листот, каде што се добро камуфлирани, и се хранат само ноќе. Во текот на зимата тие хибернираат во на мирни гранки, каде ја менуваат бојата од зелена во кафеава за да одговараат на околината. Следниот јуни тие формираат бледо зелена хрисалис, долг 30-35 мм и ширина од 12-15 мм,  што личи на лист. Возрасните обично се појавуваат во јули, летајќи до август.

## Подвидови
**Apatura iris iris*
**Apatura iris bieti* Обертур, 1885 (Кина)
**Apatura iris xanthina* Обертур, 1909
**Apatura iris kansuensis* О. Банг-Хас, 1933
**Apatura iris amurensis* Стичел, [1909]

## Наводи

## Надворешни врски
*Светкавата пеперуга на „Butterfly Conservation“
*Purple emperor at UK Butterflies
* Светкава пеперуга

Категорија:Шаренци
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Источно велигденче

**Источното велигденче** (*Allancastria cerisyi* или *Zerynthia cerisy*) е пеперуга од семејството на Ластовичарки. Пеперугата ја има и во Македонија, а пошироко живее од Балканот до Средниот Исток.

## Опис
Пеперугата е именувана по Александар Луи Лефебр де Сериси. Распонот на крилјата на пеперугата е од 52 до 62 мм. Пеперугата лета од март до јули, во зависност од местото.

## Подвидови

*Allancastria cerisyi* (Годарт, 1824)
**Thais cerisyi* Godart, 1824; *Методик* 9: 812
**Thais cerisy* Godart, 1822; *Mém. Soc. linn. Pa*ris 2: 234, pl. 20, f. 3-4

*Allancastria cerisyi cerisyi*
**Thais cerisyi martini* Фрушторфер, 1906 
**martini* Abadjiev, 2002, *Neue Ent. Nachr*. 23: 8
**A. c. dalmacijae* Sala & Bollino, 1994 Хрватска
**A. c. huberi* Сала Биолино, 1994 N.Егејска Македонија
**A. c. ferdinandi* Стичел, 1907 Албанија и Бугарија
**A. c. mihljevici* Sijaric, 1990 Hercegowina  Босна и Херцеговина

## Галерија

Allancastria cerisyi MHNT CUT 2013 3 7 Male Dos Turquie.jpg|Мажјак 
Allancastria cerisyi MHNT CUT 2013 3 7 Male Ventre Turquie.jpg|Мажјак, долен дел
Allancastria cerisyi MHNT CUT 2013 3 7 Female Dos Turquie.jpg|Женка
Allancastria cerisyi MHNT CUT 2013 3 7 Female Ventre Turquie.jpg|Женка, долен дел


## Наводи

* Sala, G., Bollino, M., 1994. Allancastria cerisyi Godart, 1822 in the Balkans: new subspecies and critical notes on the existing populations (Lepidoptera: Papilionidae). *Atalanta* (Würzburg) 25: 151-160, Plates II, III.

## Литература
* Abadjiev, 2002 Types of Balkan butterflies in the collection of The Natural History Museum, London* Neue Ent. Nachr*. 23: 3-53 
* Fruhstorfer, 1906 Eine neue Thais von Rhodos Soc. Ent. 21 (19): 147-148  
* Sala & Bollino, 1994 Allancastria cerisyi Godart, 1922 in the Balkans: News subspecies and critical notes on the existing populations *Atalanta* 25 (1/2): 151-160 
* Sijaric, 1990 Taxonomska istrazivania i nove podvrste vrsta roda *Zerynthia* ne nekim podrucijima Jugoslavije Glasn. zemelj. *Mus. Bosni Herceg*. (n.s.) 28 (1989): 177-208 
* Stichel, 1907 Neue Unterarten von *Zerynthia cerisyi* God. *Ent. Z.* 21: 177-178

## Надворешни врски
* Источно велигденче  на НП Галичица.
* TOL
Голема еребија

**Голема еребија** (*Erebia ligea*) е пеперутка, дел од семејството на пеперуги Шаренци. Пеперутката е распространета во југоисточна Европа, вклучително и во Македонија, но и во северна Европа. Пеперутката препочита влажни и ниски предели. Ретко се гледа на отворени предели. За првпат била опишана во 1758 година.

## Опис
Еребијата е пеперутка со средна големина со распон на крилјата помеѓу 30 и 46 мм. Женките имаат тенденција да бидат малку поголеми од машките. Горната страна на пеперугата е темнокафеава со потокалови точки. Долната страна  е темнокафеава со црвеникава лента со црни, белоцентрични отвори за очи во близина на надворешниот раб.

(MHNT) Erebia ligea ligea - Saint-Cergue Suisse - female dorsal.jpg|*Erebia ligea ligea* ♀  
(MHNT) Erebia ligea ligea - Saint-Cergue Suisse - female ventral.jpg|*Erebia ligea ligea*  ♀ △


## Живеалиште
Големата еребија се наоѓа во северна и југоисточна Европа. Обично лета од јули до авгист, во крајшумски предели.


Satyrine2NorwayUp.jpg|Големата еребија, Осло
Weißbindiger Mohrenfalter (Erebia ligea), Hohlenwiesbach, Rocherath, Ostbelgien (20070864516).jpg|Долен дел на еребија
Mating business I (9307442215).jpg|Парење


## Животен циклус
Женките ги полагаат нивните јајца на листови од трева. Во Финска на пример, ларвите хибернираат две години како гасеници.

## Наводи

Категорија:Шаренци
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј