Мацеј Сломчински

**Мацеј Сломчински**(10 април 1922 – 21 март 1998) бил полски преведувач и писател. За своите детективски приказни ги користел псевдонимите „Џо Алекс“ и „Казимјеж Квашњевски“.

## Живот и дело
Роден во Варшава, тој беше син на Мериан Ц. Купер, американски авијатичар, офицер на Американското воздухопловство и Полското воздухопловство, авантурист и сценарист, режисер и продуцент на филмот „[Кинг Конг (филм од 1933 година)|Кинг Конг]]“. Неговата мајка беше Англичанка, Марџори Сломчинска родена Крозби (1884–1954). Тој го усвои презимето, Сломчински, по неговиот очув, Александар Сломчински, кој се ожени со Марџори откако таа не се согласи да замине за Соединетите Држави со Купер.Холендер Б., „Филм за Американец кој се борел за Полска“, Rzeczpospolita, бр. 150, 29 јуни 2007 година, стр. A13 Сепак, татковството на Купер е доведено во прашање, меѓу другите, од неговото семејство.

Во 1941 година, тој се приклучи на организацијата Полски отпор Конфедерација на нацијата и во 1943 година на полската Домашна армија. Во 1944 година бил уапсен и затворен во Павјак, од каде што успеал да избега. Подоцна се преселил на Запад и служел во американската жандармерија во Франција.

Дебитираше како поет во 1946 година во списанието „Тиѓен“ во Лоѓ. Во 1947 година се врати во Полска, а седум години подоцна трајно се пресели во Краков.

По војната беше прогонуван и испрашуван како осомничен британски шпион. Неколку месеци во 1953 година работеше за Служба Услуг (Државна безбедност), а потоа избега во Гдањск за да се одвои од агенцијата. Подоцна, упорно одбиваше да соработува.

Тој е автор на романот од 1957 година „Касиопеја“, во кој ги претстави ставовите на уметничките кругови кон комунизмот и причините, поради кои голем дел од овие кругови ѝ служеа на новата влада.

Ги преведе ''Улис'' и *[[Гуливеровите патувања]]* на полски јазик; Тој беше единствената личност во светот што ги преведе сите дела на Вилијам Шекспир. Сепак, неговите преводи на Шекспир беа жални поради недостаток на јасност, верност кон оригиналот или каква било литературна вредност.

Беше член на Здружението на полски писатели и Ротари клубот, како и потпретседател на меѓународното здружение Фондацијата Џејмс Џојс, а од 1973 година, член на Ирскиот институт.

Сломчињски беше автор на криминална фантастика објавена под пенливо име Џо Алекс (или Јозеф Алекс) и Казимиерз Квашњевски. Како Џо Алекс, тој пишувал филмски сценарија, театарски претстави и ТВ драми, особено, за ТВ . Крими-белетристиката на Алекс е преведена на 13 јазици: белоруски, бугарски, чешки, литвански, латвиски, германски, руски, романски, српскохрватски, словачки, словенечки, украински и унгарски. Повеќето од неговите книги во СССР беа објавени без негова дозвола или без дозвола на неговите потомци.

## Библиографија
## Дела
### Под негово име
* Слетуваме на 6 јуни (Ксиегарнија Наукова, Лоѓ 1947)
* Доделување на поручникот Кент (Ксиегарнија Наукова, Лоѓ 1947)
* Фабриката на смртта
* Сивата сенка
* Приказни за лични работи (Искри, Варшава 1953)
* Приказни за долги патишта (Видавниктоу Литеракие Краков 1954)
* Маршот на лимените војници (Наша Ксиегарнија, Варшава 1965)

### Како [[Џо Алекс]]
* Смртта зборува во мое име
* Го гонев во тивок лет
* Каде што недостасуваат Десетте заповеди
* Нека ги најдат своите непријатели (во антологијата Под благородниот коњ)
* Нарушениот мир на Дамата од Лавиринтот
* Тивко како последен здив
* Ти си само ѓавол
* Пеколот е во мене (проширено издание на Нека ги најдат своите непријатели)
* Ќе ти кажам како умре
* Црни бродови – серија историски романи за млади – RSW Prasa-Książka-Ruch, Варшава 1972–1975
** Да им ја понудиме Неговата крв на боговите
** Ете, паѓа темната ноќ
** За да не талкаш во чудна темнина
** И никој не ја знае оваа патека
** Сенката на кралската омраза
** Кафеав лав те искина
** Темен прстен од замрзната крв
** Земјата на мртви лисја
** Посејдон со бело лице
** Нека умре на изгрејсонце
** Сем да биде принц

### Како Казимјеж Квашњевски
* Смртта и Ковалски (сценариото за филмот насловен *[[Последниот оброк]]* е потпишано од *Џо Алекс*)
* Злосторникот и слугинката (сценариото за филмот со ист наслов е потпишано од *Џо Алекс*)
* Ќе ги натерам актерите да го повторат убиството
* Каде е третиот крал? (сценариото за филмот насловен *[[Каде е третиот крал]]* е потпишано од *Џо Алекс*)
* Темната пештера
* Црниот цвет

### Филмски сценарија
* Џо Алекс, Криминалецот и слугинката, 1963, реж. Јануш Насфетер
* Џо Алекс, Последниот курс, 1963, реж. Јан Батори
* Џо Алекс, Каде е третиот крал, 1966, реж. Ришард Бер

### Преводи
* Џон Милтон, *[[Изгубениот рај]]*
* Вилијам Фокнер, *[[Светлина во август]]*
* Роберт Луис Стивенсон, *[[Д-р Џекил и г-дин Хајд (новела)|Чудниот случај на д-р Џекил и г-дин Хајд]]*
* Џејмс Метју Бари, *[[Петар Пан (роман)|Авантурите на Петар Пан]]*
* Луис Керол, *[[Алиса во земјата на чудата|Алиса во земјата на чудата]]*
* Луис Керол, *[[Низ огледалото (роман)|Авантурите на Алиса во земјата на чудата]]*
* Џефри Чосер, *[[Троил и Крисејда]]*
* Вилијам Блејк, *[[Четирите Зои]]*
* Владимир Набоков, *[[Свиткај злокобно|Косо налево]]*
* Џејмс Џојс, Улис

## Награди и признанија
Во 1972 година, тој ја доби наградата за литература ZAiKS за преведувачи

Со наредба на претседателот Александар Квашњевски од 11 ноември 1997 година, како признание за неговиот извонреден придонес во националната култура, тој беше одликуван со Командантскиот крст со ѕвезда на Орден на Полонија Реститута

## Комеморација
Во 2004 година, беше востановена наградата Мачеј Сломчински за најдобри литературни дела од студенти и алумни на SLA.
Како **Мацеј Сломчински**:
**Слетуваме на 6 јуни*
**Мисијата на поручникот Кент*
**Фабрика за смрт*
**Сива сенка*

Како **Џо Алекс**:
**Смртта зборува во мое име*
**Јас тивко го гонев во лет*
**Каде што недостасуваат Десетте заповеди*
**Нека ги најдат своите непријатели*
**Нарушениот мир на Дамата од лавиринтот*
**Тивко како последен здив*
**Ти си само ѓаволот*
**Пеколот е во мене*
*Ќе ти кажам како умрел
*Црни бродови

Како **Казимиерж Квашњевски**:
**Смртта и Ковалски*
**Криминалецот и Слугинка*
**Ќе ги натерам актерите да го повторат убиството*
**Каде е Третиот крал?*
**Темната пештера*
**Црниот цвет*

## Наводи

Категорија:Полски писатели
Категорија:Полски писатели на криминалистички романи
Категорија:Преведувачи од англиски
Категорија:Преведувачи на Вилијам Шекспир
Категорија:Полски поети од 20 век
Категорија:Полски писатели од 20 век
Категорија:Полјаци од англиско потекло