Бадалиск

мини|292x292пкс| Бадалиск
**Бадалиск** (исто така **Бадалиск**) е митско суштество на Вал Камоника, Италија, во јужните централни Алпи. Бадалиск денес е претставен како суштество со голема глава покриена со кожа од коза, два мали рога, огромна уста и блескави очи.

## Прославата
Според легендата, Бадалиск живее во шумата околу селото Андриста (комуна Цево) и треба да ја изнервира заедницата: секоја година се фаќа во периодот на Богојавление (5 и 6 јануари) и се води на јаже во село од музичари и маскирани ликови, меѓу кои и *il giovane* (младиот човек), *il vecchio* (старецот), *la vecchia* (старата жена) и младата *signorina*, која е „мамка“ за животинската страст. Има и некои стари вештерки, кои удираат на тапани и брадести овчари и грбавец (*un torvo gobetto*) кој има „рустикален дуел“ со животното. Традиционално само мажи учествуваат, иако некои се облечени како жени. Во средниот век на жените им било забрането да учествуваат на изложбата, па дури и да го гледаат или слушаат говорот на Бадалиск; ако го сторат тоа, ќе им биде одбиена Светата Причест следниот ден.

На селскиот плоштад (поранешен во штала) се чита *говорот на Бадалиш* (*la 'ntifunada*), во кој митолошките животни озборуваат за заедницата. Самиот бадалиск е немо суштество, па говорот, во денешно време напишан со рима, го чита „толкувач“. Некогаш импровизиран, а сега однапред напишан, говорот ги открива сите наводни гревови и шаренило на заедницата. За време на говорот, грбавецот во интервали ритмички удира со стапот.

Говорот е проследен со пеење, играње и гозба. Вечерта заедницата јаде „Бадалиск палента“ (комерцијална верзија на оваа традиционална храна била лансирана во 2010 година). До неодамна, селските деца оделе од куќа до куќа за време на прославите на Бадалиск и барале пченкарно брашно за да ја направат палентата; специјално за нив била направена и салама Бадалиск. Бадалиск има почесно место на гозбите.

На вториот ден, на крајот на изложбата, Бадалиск е ослободен и му се дозволува да се врати во шумата.

## Поврзани обичаи
Ритуалот има силни сличности со *Босинада*, *Босинада* или *Бусинада*, сатирични изведби на проза, поезија или песна, во кои раскажувачот (*Босин*) ги осудувал злоделата на заедницата. Познати од 16 век, тие некогаш биле широко распространети низ северна Италија и потекнуваат од ритуалите за прочистување на новогодишната ноќ.

Секоја врска помеѓу бадалиск од Андришта и митскиот базилиск (пола гуштер, половина змија, со глава како мачка, но по квадрат, како крастава жаба) кој спалува сè на што го потпира погледот (добро познат во Цево и на други места на северот Италија) е нејасно.

## Галерија

Податотека:Corteo del Badalisc - Andrista - Cevo (Foto Luca Giarelli).jpg|Фаќањето на Бадалиск
Податотека:Badalisc - Andrista - Cevo (Foto Luca Giarelli).jpg|Бадалиск
Податотека:Spettatori alla festa del Badalisc - Andrista - Cevo (Foto Luca Giarelli).jpg|Луѓе кои го слушаат „говорот на Бадалиск“


## Поврзано

* Крампус

## Надворешни врски

*  Atlante demologico lombardo
*  Badalisc.com
*  YouTube
*  Demologia.it

## Библиографија
Luca Giarelli, *Il Badalisc di Andrista: maschera di Cevo во Valle Camonica*, во *Carnevali e folcore delle Alpi.* *Riti, suoni e tradizioni popolari delle vallate Europe*, 2012,.

## Наводи

Категорија:Алпи
Категорија:Митско суштество