Здружение на бездомници во Берлин

**Здружението на бездомниците во Берлин** (или **Berliner Asyl-Verein für Obdachlose**) — добротворна организација за бездомници со седиште во Берлин, Германија која опстојувала во периодот од 1868 до 1931 година.

## Заднина
Огромниот раст на Берлин како индустриски град и метропола во рамките на новоформираното Германско Царство довело до бран на имигранти што дури и најшпекулативните градежни програми не можеле да го примат. Само во 1871 година, повеќе од 130.000 луѓе се преселиле во Берлин. Спиеле по улици, по тавани, шупи за стока на централната кланица, најевтини пансиони и бараки. Алкохолизмот, кражбата и проституцијата често биле нивна судбина. Епидемиите се прошириле. Во зима, уште десетици илјади пристигнале во Берлин откако завршила жетвата на село. Младите девојки кои пристигнувале на станицата со надеж дека ќе добијат работа како домашни слуги често биле намамени и принудувани на проституција.

## Почетоци
Здружението за засолништа на бездомниците во Берлин било основано во 1868 година во Берлин од членови на Фридрихс-Вердешен-Бецирксверајн. Свеста дека поединецот не е нужно одговорен за неговата/нејзината бездомничка состојба и дека полицискиот притвор исто така не е корисен начин за справување со проблемот довел до основање на здружението за бездомници од ангажирани и мотивирани граѓани на Берлин. Предводени од банкарот Густав Толде, неговите членови биле индустријалецот Аугуст Борсиг, шефот на градскиот совет Фридрих Кохан, капеланот Фридрих Густав Лиско, лекарот Рудолф Вирхов, сопственик на фабрика и социјалистот Пол Сингер, и началникот на полицијата Лотар фон Вурмб, меѓу другите. Толде останал претседател на здружението до неговата смрт во 1910 година.

Здружението, практично „*Кој е кој*“ на берлинската буржоазија, било забележливо по големиот број високи членови на берлинското општество. Во неговите написи било вклучено и секојдневното присуство на членовите во работата на здружението. Колку споменатите се задржале на ова барање е нејасно иако овој пример е карактеристика на тогашната буржоазија. Тоа што здружението било вкоренето во побогатите нивоа на општеството значело дека здружението може да постои функционално и финансиски релативно долго време. На крајот на векот, тоа имало 4-5.000 членови и било финансирано од донации, наследства, фондации и аманети, како и од добротворни бенефиции кои собрале значителни суми на пари за здружението. Сепак, многу помалку богати граѓани и социјалдемократски работници се вбројуваат како негови членови.

Здружението било поддржано пред сè од либералните берлински Евреи. Кога бил упатен повик за донации во Vossischen Zeitung во 1893 година, како одговор биле примени многу антисемитски разгледници: „*Не донирам на Берлинскиот Asyl-Verein für Obdachlose поради неговите исклучиво еврејски поддржувачи*“.

## Први засолништа
Приоритет била изградба на прифатилиште за жени. На 7 декември 1868 година, здружението веќе потпишало договор за изнајмување на поранешна артилериска работилница на аголот на Доротенштасе и Вилхелмштрасе. Повик за донации бил упатен до населението во Берлин на 12 декември. Луѓето биле  повикани да се приклучат на здружението или да го поддржат со придонеси. Во овој момент, имало сместување за 60 луѓе кои можеле да спијат на метални кревети со душеци, за разлика од нехигиенските дрвени кревети на другите установи. Следело засолниште за мажи со кое раководел Пол Сингер во 1873 година, во Бушунгштрасе 4 во поранешен Кенигштад, во близина на женскиот затвор. Денес таму може да се најде спомен плоча. Во 1876 година здружението регистрирало 105.000 престои, а до крајот на 1892 година околу 2,5 милиони.

## Визенбург
Во 1896 година, новата зграда во Визенштрасе во Гесундбрунен помеѓу каналот Панке и Берлинскиот Рингбан (кружна линија) била подготвена да прими 700 мажи во комплексот од 12.000 m2 . Голема донација од д-р Мориц Герсон, меѓу другите, ја финансирала изградбата; За една година прифатилиштето го завршиле 400 работници. Местото било внимателно избрано: претходните искуства со соседите на куќата Фридрихшаин, кои се чувствувале вознемирени од глетката на мизерни луѓе и тврделе дека нивните деца се загрозени од бездомниците, го навеле здружението да бара место како заштитена од соседството. Засолништето имало „приватна улица“ од 50 метри, за да се исчистат 700 мажи од Визенштрасе што е можно побрзо, мала, атрактивна градина се наоѓала напред, кружната линија го штитела на север и каналот Панке на запад.

Засолништето, наречено *Die Wiesenburg* на популарен јазик, било дизајнирано од архитектите Георг Тебелман и Ото Шнок. Куќата, која и денес стои и е во употреба, обезбедила конференциски сали за здружението и сместување за живеење за вработените во прифатилиштето. Пол Сингер бил администратор на засолништето, а Георг Тобелман и Рудолф Вирхоу биле одговорни за хигиената. Засолништето било опремено според најнапредните стандарди на денот, произведувало сопствена електрична енергија, имало сопствен водовод, централно греење и климатизација. Обезбедило и студентски домови и трпезарија, тушеви и бањи со топла вода, библиотека и можност да се дезинфицира и испере облеката. Речиси секоја соба имала електрично осветлување и проточна вода, а подот лесно се чистел.
десно|мини| Знак на шкафче за облека. Пушењето е СТРОГО забрането.
Во споредба со другите засолништа управувани од црквата или владата, бездомниците не биле принудувани да работат ниту биле обврзани да присуствуваат на верски служби. Тие би можеле да останат анонимни. Полицијата не смеела да влезе во просториите. До 1914 година, на гостите за ноќевање навечер им обезбедувале супа и леб, а наутро кафе и лепче. Овој хуман третман на бездомниците бил во целосна спротивност со, на пр., „Die Palme, засолниште управувано од владата во Фребелштрасе, Пренцлауерберг, каде што бездомниците кои се обидувале да останат подолго од пет ноќи биле испраќани во работна куќа во Румелсберг за да изградат полиња за наводнување надвор од градот.

Во 1906 година, засолништето било проширено за да обезбеди 882 места за мажи и 400 за жени. Целото засолниште го користеле не само бездомниците туку и печалбарите, сезонските жетвари и домашните работници. Во тоа време, засолништето обезбедувало многу повеќе од 300.000 ноќевања годишно. На почетокот на Првата светска војна, фирма за производство на конзервирана стока за армијата се преселила во засолништето за жени. До крајот, здружението зависно од донации било во финансиски тешкотии, а неговите активности биле запрени. По војната, засолништето за мажи го користеле комерцијални фирми, а некои соби биле користени како сместување за еврејските имигранти од Исток. Во 1924 година, SUM-Vergaser-Gesellschaft произведувал карбуратори за мотори и авиони на ова место (подоцна Berlin Vergaser Fabrik), на крајот преземајќи го целото засолниште за жени. Здружението се реорганизирало во 1926 година, а засолништето за мажи повторно било отворено, но само со финансиска помош од државата, која инсистирала да се применуваат правилата на државните засолништа, со што се ставило крај на анонимноста на неговите посетители и независноста на здружението. Државното финансирање престанало во 1931 година поради светската финансиска криза и засолништето било затворено засекогаш.

Во 1933 година, „Национал-социјалистичката народна благосостојба“ (NSV) ги реквизирала средствата на здружението. Понатаму се вселиле индустриски станари, меѓу нив и фирма за бои која ги произведувала партиските знамиња за Олимписките игри во 1936 година (бетонските тенџериња за боење сè уште стојат во урнатините на поранешната бања и туш кабина). Со политиката на вооружување на Третиот Рајх, таа станала многу поголема фирма и се преселила во поголеми простории во Михаелкирхштрасе, Кројцберг, каде присилната работа се користела за производство на оружје.
[лево|мини| Дупките од куршуми од крајот на [Втората светска војна сè уште се видливи точки на ѕидовите.]]
Во раните 1940-ти, се преселила фирма за конзервирана стока и леарната компанија Пемиетсрајдер, која произведувала оружје за германските воени напори. Пеметсридер (претходно кој се наоѓал во Моабит) бил со седиште во Визенбург до 1980 година. Во 1944/45 година, со сојузничкото бомбардирање биле уништени големи делови од машките домови и од тоалетите. Административната куќа и делови од прифатилиштето за жени избегнале неоштетени. Сè уште се видливи траги од судирот; На ѕидовите се наоѓаат дупки од куршуми и гранати од последните денови на војната. Зградата лежела на последната главна борбена линија на опкружената престолнина на Третиот Рајх: кружната линија по должината на нејзиниот северен периметар, бранета од скршени војници од фронтот, домашната стража, полицајците и младината на Хитлер.

Во 1950-тите, разни мали компании се вселиле и бомбардираните семејства живееле во сè уште постојните делови на засолништето.

Во 1980-тите, обидот за изградба на високи станови на областа бил блокиран од страна на Канцеларијата за културно наследство, која го додала Визенбург на нивниот список на заштитени објекти. Делови од преостанатите згради се распаднале, уметниците и занаетчиите се вселиле и ги поправале просториите за свои потреби. Шпигел онлајн го опишал Визенбург во 2015 година како „*место за соништа... таен совет. Ѕидови што трошат, диви лози паѓаат преку празни прозорци, брезата ги шири своите корени кон скалите, мистериозни врати. Шведски уметник од Стокхолм има свое студио овде, а танчерите вежбаат за нивните изведби, уметник ги прави своите дрвени скулптури. Има музичко студио, сала за концерти и огромна, дива градина“*.

## Културни активности
мини|Влез во засолништето за мажи со претворен кружен прозорец за сцената „Ноќ на скршено стакло“ (Kristallnacht) во ''„Ламениот тапан'' на Шлондорф“
Многу личности од литературниот и политичкиот свет го посетиле Визенбург за време на Вајмарската Република за да се запознаат со здружението и да се запознаат со милјето. Меѓу овие посетители биол и Ханс Фалада, чиј лик, Рике Буш, го опишал местото како „*Каде што спијат скитниците и скитниците кога немаат каде да останат*“, во својата книга, *„Ein Mann will nach oben“*.

Визенбург се користел како амбиент за многу филмови. Меѓу другите, Фриц Ланг снимал сцени од филмот ''М'' и Фриц Вајс од *Der Vagabund* (1929). Во ноември 1978 година, приемната сала за мажи служела како амбиент за пожарот во синагогата Данциг (исто така дизајниран од Георг Тобелман) за време на Кристалната ноќ (Kristallnacht) во ''Лимениот барабан'' на Волкер Шлондорф. Истата година, сцените од „Ein Mann will nach oben“ и во 1981 година, биле снимени за Лили Марлин на Рајнер Вернер Фасбиндер.

## Планирано реновирање и реконструкција
По долгиот спор за правното наследство на здружението на Визенбург, судовите на крајот одлучиле дека и припаѓа на покраината Берлин, која го префрлила на 1 април 2014 година на нивната општинска асоцијација за домување (дагево) degewo. На крајот на март 2015 година, тие ги известиле станарите дека наскоро ќе затворат големи делови од комплексот бидејќи повеќе не се безбедни и се во опасност од колапс. Жителите протестирале против ваквото затворање на области кои со текот на годините се претвориле во простори за уметност, култура и вонучилишни образовни места за учениците во областа. Следело известување на национално ниво. На почетокот на април 2015 година, Дегево објавил дека од тогашните станари нема да се бара да се иселат и дека секој чекор од реконструкцијата ќе се спроведува во дијалог со нив.

Во октомври 2015 година, комитетот „Soziale Stadt“ (Социјален град) на окружниот совет го одржал својот состанок во Визенбург и едногласно се согласил здружението, Die Wiesenburg eV, и QM (управување со соседството) Pankstrabe да бидат вклучени во планирањето и фази на развој. Здружението создало развојен концепт кој бил високо препорачан на состанокот на комитетот и избран за конференцијата „*Играчи на промени*“ за иновативни идеи за урбан развој во Холцмаркт, Берлин.

На крајот на ноември/почетокот на декември 2015 година, дегево ги затворил сите студија и работилници - повторно поради наводна можност за колапс. Расправите помеѓу Дегево и статистичарот и адвокатот на станарите ја промениле оваа одлука и тие можеле да се вратат назад за три недели подоцна. Од јануари 2016 година, дагево продолжил да спроведува дополнителни безбедносни мерки за да може тековните активности на местото да продолжат без опасност по животот и екстремитетите.

Во 2018 година, дагево планирал да започне со изградба на околу сто станови во „градината“ (претходната местоположба на машките и женските домови). Поранешните приемни сали на машките и женските засолништа требало да станат простори за културни активности, а дел од градината „зелена училница“. Студијата и работилниците требало да останат и да бидат реновирани по основен стандард за да се избегнат наглите поскапувања на киријата за сегашните станари.

## По 2023 година
Дегево ја завршил изградбата на 102 станови во 2021 година и Визенбург пречекал многу нови „Визенбургери“. Денес преостанатиот дел од некогашното засолниште стои пред реновирањето кое требало да започне во тековната година и да биде завршено до 2026 година. Wiesenburg eV продолжува да биде партнер во сите релевантни дискусии и планирања. Како што требало да се очекува, плановите претрпелеодредени промени, но Визенбург сепак треба да произлезе од овие реновирања како простор за култура, рачна работа, образование и општествени активности.

## Наводи

## Надворешни врски

*  – збирка на податоци за слики, видео и аудио
* Asyl für Obdachlose и Wiesenburg  влез во листата на берлински локалитети на културно наследство
* diewiesenburg.berlin официјална Почетна страница на „Die Wiesenburg e. V. добротворно здружение
* Визенбург . Во: областна енциклопедија на 
* Спомен плоча во Визенбург
* Die Wiesenburg – Eine Ortserkundung . Во: Jüdische Allgemeine, 1 мај 2008 година; пристапено на 5 јуни 2014 година
* Die Wiesenburg – eine Ruine alten Bürgersinns  . Панке-инфо, 15. јануари 2010 година; пристапено на 6 јуни 2014 година
* werkhallewiesenburg.berlin официјална веб-страница на Werkhalle Wiesenburg Berlin
* tanzhalle wiesenburg официјална веб-страница на Tanzhalle Wiesenburg Берлин

Категорија:Непрофитни организации во Германија
Категорија:Добротворни организации
Категорија:Бездомни организации