Хаплогрупа R1b

**Хаплогрупата R1b** (**R-M343**), претходно позната како **Hg1** и **Eu18**, е хаплогрупа на човечки Y-хромозом.

Тоа е најчестата татковска лоза во Западна Европа, како и некои делови на Русија (на пр. Башкирите) и во Сахел во Централна Африка, имено: Камерун, Чад, Гвинеја Мавританија, Мали, Нигер, Нигерија и Сенегал (концентрирани во делови на Чад со концентрација во племето Хауса и меѓуетничките групи во Камерун што зборуваат чадски).

Кладот е присутен и на пониски честоти низ Источна Европа, Западна Азија, Средна Азија како и делови од Северна Африка, Јужна Азија и Средна Азија.

R1b има две примарни гранки: R1b1-L754 и R1b2-PH155. R1b1-L754 има две главни поткладови: R1b1a1b-M269, која преовладува во Западна Европа и R1b1b-V88, која денес е вообичаена во делови од Централна Африка. Другата гранка, R1b2-PH155, е толку ретка и широко распространета што е тешко да се извлечат какви било заклучоци за нејзиното потекло. Пронајдена е во Бахреин, Индија, Непал, Бутан, Ладах, Таџикистан, Турција и Западна Кина.

Според студиите за древната ДНК, повеќето лози на R1a и R1b се прошириле од Понтско-касписката Степа заедно со индоевропските јазици.

## Потекло и распространување
[мини| Генетските студии извршени од 2015 година наваму, открија дека [Јамна култура|културата Јамна, за која се смета дека зборувала некоја фаза на праиндоевропски, носи R1b-L23.]]
Староста на R1 била проценета од Татјана Карафет и сор. (2008) помеѓу 12.500 и 25.700 п.с., а најверојатно оваа хаплогрупа се појавила пред околу 18.500 години. Бидејќи најраниот познат примерок е датиран на пред околу 14.000 години, и припаѓа на R1b1 (R-L754), R1b мора да се појавила релативно брзо по појавата на R1.

Раните човечки остатоци пронајдени дека носат R1b вклучуваат:

* Вилабруна 1 (поединец I9030), западен ловец-собирач, пронајден во епиграветска култура во долината Цисмон (денес Венето, Италија), кој живеел околу 14000 п.с. и припаѓал на R1b1a.
* Неколку мажи од мезолитот на Железните порти на Балканот закопани пред помеѓу 11.200 и 8.200 година, биле R1b1a1a. За овие поединци утврдено е дека во голема мера се со потекло од западен ловец-собирач, со мала мешавина на источен ловец-собирач.
* Неколку мажи од мезолитската Кунда култура и неолитската Нарва култура закопани во гробницата Звејниеки во денешна Латвија пред околу 9500-6000 години, имале R1b1b. За овие поединци утврдено е дека се главно со потекло од западен ловец-собирач, со мала примеса на источен ловец-собирач. 
* Неколку мажи од мезолит и неолит закопани во Деривка и Василевка во денешна Украина околу 9.500-7.000 години имале R1b1a. Овие поединци главно биле со потекло на источен ловец-собирач, со значителна примеса на западен ловец-собирач.
* Маж западен ловец-собирач закопан во Островул Корбули, Романија околу 8.700 години пред сегашноста, имал R1b1c.
* Погребан маж во Лепенски Вир, Србија околу 8200-7900 пред сегашноста, имал R1b1a.
* Источен ловец-собирач закопан во близина на Самара, Русија 7500 пред сегашноста, имал R1b1a1a.
* Енеолитски маж закопан во Хвалинск, Русија околу 7200-6000 пред сегашноста, имал R1b1a.
* Неолитски маж закопан во Елс Трокс, Шпанија околу 7178-7066 пред сегашноста, кој можеби припаѓал на Импресо културата, било откриено дека е носител на R1b1.
* Маж погребан во Смјадово, Бугарија околу 6500 пред сегашноста, имал R1b1a.
* Маж од раното бакарно време закопан во Канас ди Сото, Карбонија, Сардинија околу 6450 пред сегашноста, имал R1b1b2.
* Погребан маж од групата Баалбергска во Централна Европа околу 5600 пред сегашноста, имал R1b1a.
* Погребан маж од Ботајската култура во Средна Азија околу 5500 години пред сегашноста, имал R1b1a1 (R1b-M478).
* Откриено е дека 7 мажи кои биле тестирани за културата Јамна припаѓаат на поткладот M269 на хаплогрупата R1b.

R1b е потклад во рамките на „макро-хаплогрупата“ K (M9), најчестата група на човечки машки линии надвор од Африка. Се верува дека К потекнува од Азија (како што е случајот со уште претходна хаплогрупа на предците, F (F-M89). Карафет Т. и сор. (2014) „брзиот процес на диверзификација на K-M526 најверојатно се случил во Југоисточна Азија, со последователни проширувања на запад на предците на хаплогрупите R и Q “.

Три генетски студии во 2015 година дале поддршка на курганската хипотеза на Марија Гимбутас во врска со праиндоевропската татковина. Според тие студии, хаплогрупите R1b-M269 и R1a, сега најчести во Европа (R1a е исто така вообичаена во Јужна Азија) се прошириле од западниот дел на евроазиската степа, заедно со индоевропските јазици; тие, исто така, откриле автосомна компонента присутна кај современите Европејци, која не била присутна кај Европејците од неолитот, која пак била воведена со татковската лоза R1b и R1a, како и со индоевропските јазици.
десно|мини| Карта на индоевропските преселби од околу 4000 до 1000 г. п.н.е. според моделот Курган. Областа одговара на претпоставената прародина (Самарска култура, Средностоговска култура).
Анализа на древната Y-ДНК од остатоците од ранонеолитските населби на линеарната керамика во раниот неолит, сè уште не откриле мажи кои припаѓаат на хаплогрупата R1b-M269. Олалде и сор. (2017) го проследи ширењето на хаплогрупата R1b-M269 во западна Европа, особено во Британија, со ненадејна појава на многу хаплогрупи R1b-M269 во Западна Европа околу. 5000–4500 години пред сегашноста за време на раното бронзено време.

## Структура

### Надворешна филогена на R1b
Пошироката хаплогрупа R (M207) е примарен потклад на хаплогрупата P1 (M45) и самата примарна гранка на P (P295), која е позната и како хаплогрупа K2b2. Според тоа, R-M207 е секундарна гранка на K2b (P331) и директен потомок на K2 (M526).

Имало „почетна брза диверзификација“ на K-M526, според Карафет и сор. (2014), што „веројатно се случило во Југоисточна Азија, со последователни проширувања на запад на предците на хаплогрупите R и Q “.

; Филогенијата во рамките на *K2b*

* P P295/PF5866/S8 (исто така позната како *K2b2*).
** P1 M45 (познато како *K2b2a* )
*** Q M242 ( *K2b2a1* )
*** R M207 ( *K2b2a2* )
**** R1 (M173)
***** R1a (M420)
***** **R1b** (M343)

### Внатрешна структура на R1b
Имињата како што се R1b, R1b1 и така натаму се филогенетски имиња (т.е. „семејно стебло“) кои јасно го објаснуваат нивното место во разгранетоста на хаплогрупите или филогенетското дрво. Алтернативен начин за именување на истите хаплогрупи и поткладови се однесува на нивните дефинирани SNP мутации: на пример, R-M343 е еквивалентно на R1b. Филогенетските имиња се менуваат со новите откритија и имињата базирани врз SNP последователно се рекласифицираат во филогенетското дрво. Во некои случаи, се покажа дека SNP е несигурен како дефинирачка мутација и името базирано врз SNP е целосно отстрането. На пример, пред 2005 година, R1b бил синоним за R-P25, кој подоцна бил рекласифициран како R1b1; во 2016 година, R-P25 бил целосно отстранет како дефинирачки SNP, поради значителна стапка на задна мутација. (Подолу е основниот преглед на R1b според ISOGG дрвото како што стоело на 30 јануари 2017 година)

## Географска распространетост

### R1b* (R-M343*)
Не се пријавени потврдени случаи на R1b* (R-M343*) - односно R1b (xR1b1, R1b2), исто така познат како R-M343 (xL754, PH155) - во стручната литература.

; R-M343 (xM73, M269, V88)

При раните истражувања, бидејќи R-M269, R-M73 и R-V88 се далеку најчестите облици на R1b, примерите на R1b (xM73, xM269) понекогаш се претпоставувало дека означуваат базални примери на „R1b*“. Сепак, иако парагрупата R-M343 (xM73, M269, V88) е ретка, таа не го исклучува членството на ретки и/или последователно откриени, релативно базални поткладови на R1b, како што се R-L278* (R1b*), R -L389* (R1b1a*), R-P297* (R1b1a1*), R-V1636 (R1b1a2) или R-PH155 (R1b2).

Населението за кое се верува дека има најголем дел од R-M343 (xM73, M269, V88) се Курдите од југоисточен Казахстан со 13%.  Меѓутоа, неодамна, голема студија за варијација на Y-хромозомот во Иран, открила дека R-M343 (xV88, M73, M269) е дури 4,3% кај иранските поднаселенија.

Останува можност некои, па дури и повеќето од овие случаи, да бидат R-L278* (R1b*), R-L389* (R1b1a*), R-P297* (R1b1a1*), R-V1636 (R1b1a2), R-PH155 (R1b2), R1b* (R-M343*), R1a* (R-M420*), инаку недокументирана гранка на R1 (R-M173) и/или задни мутации на маркер, од позитивна до негативна состојба на предците, и оттаму сочинуваат недокументирани поткладови на R1b.

Компилација од претходни студии во врска со распространетоста на R1b може да се најде во Круцијани и соработниците (2010). Тоа е сумирано во табелата што следи. (Круцијани не вклучил некои студии кои сугерираат уште повисоки честоти на R1b1a1b [R-M269] во некои делови од Западна Европа.)

### R1b (R-L278)
R-L278 кај современите мажи спаѓа во поткладовите R-L754 и R-PH155, иако е можно да постојат некои многу ретки R-L278*, бидејќи не се тестирани сите примери за двете гранки. Примерите може да постојат и во древната ДНК, иако поради лошиот квалитет често е невозможно да се каже дали тие луѓе ги носеле мутациите што ги дефинираат поткладовите или не.

Некои примери опишани во постари статии, на пример два пронајдени во Турција, сега се смета дека се главно во неодамна откриениот потклад R1b1b (R-V88). Затоа, повеќето примери на R1b спаѓаат во поткладовите R1b1b (R-V88) или R1b1a (R-P297). Круцијани и сор. во големата студија од 2010 година пронашле 3 случаи меѓу 1173 Италијанци, 1 од 328 западноазијци и 1 од 156 источноазијци. Варзари открил 3 случаи во Украина, во студија на 322 лица од регионот Днестар-Карпатите, кои биле P25 позитивни, но M269 негативни. Случаите од постарите студии се главно од Африка, Блискиот Исток или Медитеранот, и се дискутирани подолу како веројатни случаи на R1b1b (R-V88).

### R1b1 (R-L754)
R-L754 го содржи најголемиот дел на R1b. Единствениот познат пример на R-L754* (xL389, V88) е исто така најраниот познат поединец што го носи R1b: „Вилабруна 1“, кој живеел околу 14.000 години пред сегашноста (во североисточна Италија). Вилабруна 1 припаѓала на епиграветската култура.

### R1b1a (R-L389)
R-L389, познат и како R1b1a (L388/PF6468, L389/PF6531), ја содржи многу вообичаениот потклад R-P297 и реткиот потклад R-V1636. Не е познато дали сите претходно пријавени R-L389* (xP297) припаѓаат на R-V1636 или не.

### R1b1a1 (R-P297)
SNP маркерот P297 бил препознат во 2008 година како предок на значајните поткладови M73 и M269, комбинирајќи ги во еден кластер. Ова го добило филогенетското име R1b1a1a (и, претходно, R1b1a).

Поголемиот дел од евроазискиот R1b спаѓа во овој потклад, што претставува многу големо денешно население. Иако самиот P297 сè уште не е многу тестиран, истото население е релативно добро проучено во однос на другите маркери. Затоа, разгранувањето во овој клад може да се објасни со релативно високи детали подолу.

### R1b1a1a (R-M73)
Маљарчук *и сор.* (2011) го нашол R-M73 кај 13,2% (5/38) од Шорс, 11,4% (5/44) од Телеутите, 3,3% (2/60) од Калмиците, 3,1% (2/64) од Какасијците, 1,9% (2/108) од Тувинците, и 1,1% (1/89) од Алтајците. Калмиците, Тувинците и Алтајците припаѓаат на кластерот Y-STR означен со DYS390=19, DYS389=14-16 (или 14–15 во случајот со поединецот Алтај) и DYS385=13-13.

Дулик *и сор.* (2012) го нашол R-M73 во 35,3% (6/17) од примерок од Кумандин од Република Алтај во Русија. Три од овие шест Кумандини споделуваат идентичен хаплотип со 15 локуси Y-STR, а други две се разликуваат само во локусот DYS458, имајќи DYS458=18 наместо DYS458=17. Овој пар на хаплотипови на Кумандин R-M73 наликува на хаплотипите на двајца Калмици, двајца Тувинци и еден Алтајец чија Y-ДНК е анализирана од Малиарчук *и сор.* (2011). Преостанатиот R-M73 Кумандин има хаплотип Y-STR кој е сосема различен од хаплотиповите на другите R-M73 Кумандини, наместо тоа наликува на хаплотиповите на петмина од Шор, петмина Телеути и двајца Хакасијци.

Додека раните истражувања за R-M73 тврделе дека тој е значително застапен меѓу Хазарите во Авганистан и Башкирите на Урал, ова очигледно е поништено. На пример, придружниот материјал од студијата од 2010 година на Бехар *и сор.* сугерирал дека Сенгупта *и сор.* (2006) можеби погрешно ги идентификувале поединците Хазари, кои наместо тоа припаѓале на „PQR2“ за разлика од „R(xR1a)“. Сепак, доделувањето на Y-ДНК на овие Хазари во категоријата „PQR2“ од Бехар *и сор.* (2010) веројатно се припишува на навиката која била популарна некое време за етикетирање на R-M269 како „R1b“ или „R(xR1a),“ при што сите членови на R-M343 (xM269) биле ставени во полифилетски целата категорија „R*“ или „P“. Мајрес *и сор.* (2011), Ди Кристофаро *и сор.* (2013) и Липолд *и сор.* (2014) сите се согласуваат дека Y-ДНК од 32% (8/25) од примерокот HGDP на пакистанската Хазара треба да припаѓа на хаплогрупата R-M478/M73. Слично на тоа, најдено е дека повеќето башкирски мажи припаѓаат на U-152 (R1b1a1a2a1a2b), а некои, главно од југоисточен Башкортостан, припаѓале на Хаплогрупата Q-M25 (Q1a1b), наместо на R1b; наспроти ова, Мајрес *и сор.* (2011) нашле висока честота на R-M73 меѓу нивниот примерок на Башкири од југоисточен Башкортостан (77/329 = 23,4% R1b-M73), во согласност со претходната студија за Башкирите. Покрај високата честота на R-M73 во југоисточните Башкири, Мирес и соработниците исто така, објавил дека наоѓа R-M73 во следните примероци: 10,3% (14/136) од Балкарците од северозападен Кавказ, 9,4% (8/85) од примероците на HGDP од северен Пакистан (ова се гореспоменатите пакистански Хазари), 5,8% (4/69) од Карачајци од северозападен Кавказ, 2,6% (1/39) од Татарите од Башкортостан, 1,9% (1/54) од Башкирите од југозападниот дел на Башкортостан, 1,5% (1/67) од Мегрелите од јужниот дел на Кавказ, 1,4% (1/70) од Башкирите од северен Башкортостан, 1,3% (1/80) од Татарите од Казан, 1,1% (1/89) од примерокот од Кападокија, Турција, 0,7% (1/141) од Кабардијанците од северозападен Кавказ, 0,6% (3/522) од базенот примероци од Турција и 0,38% (1/263) Руси од Централна Русија.

Покрај гореспоменатите пакистански Хазари, Ди Кристофаро *и сор.* (2013) нашол R-M478/M73 во 11,1% (2/18) од Монголите од централна Монголија, 5,0% (1/20) од Киргизите од југозападен Киргистан, 4,3% (1/23) од Монголите од југоисточна Монголија, 4,3 % (4/94) од Узбеците од Јавзјан, Авганистан, 3,7% (1/27) од Иранците од Гилан, 2,5% (1/40) од Киргистанците од централен Киргистан, 2,1% (2/97) од Монголите од северозападна Монголија, и 1,4% (1/74) од Туркмените од Јавзјан, Авганистан. Монголите, како и поединецот од југозападен Киргистан, поединецот од Гилан и еден од Узбеците од Јавзјан припаѓаат на истиот кластер на хаплотип Y-STR како пет од шест членови на Кумандин на R-M73, проучувани од Дулик *и сор.* (2012). Најкарактеристичната Y-STR вредност на овој кластер е DYS390=19.

Карафет *и сор.* (2018) нашол R-M73 во 37,5% (15/40) од примерок од Телеути од Беково, Кемеровска област, 4,5% (3/66) од примерок Ујгури од автономниот регион Ксинџијанг Ујгур, 3,4% (1/29 ) на примерок од Казахстанци од Казахстан, 2,3% (3/129) од примерок од Селкупи, 2,3% (1/44) од примерок од Туркмени од Туркменистан и 0,7% (1/136) од примерок од Иранци од Иран. Четири од овие поединци (еден од Телеутите, еден од Ујгурите, Казахстанецот и Иранецот) се чини дека припаѓаат на гореспоменатиот кластер означен со DYS390=19 (кластерот Кумандин-Монголски R-M73); Телеутот и Ујгурот исто така ги делат модалните вредности во локусите DYS385 и DYS389. Иранецот се разликува од модалниот за овој кластер со тоа што има 13-16 (или 13-29) на DYS389 наместо 14-16 (или 14-30). Казахстанецот се разликува од модалниот со тоа што има 13-14 на DYS385 наместо 13-13. Останатите четиринаесет Телеути и трите Селкупи се чини дека припаѓаат на кластерот Телеут-Шор-Хакасијан R-M73 од податоците на Малјарчук и соработниците (2011); овој кластер ги има модалните вредности на DYS390=22 (но 21 во случај на два Телеути и еден Хакасијан), DYS385=13-16 и DYS389=13-17 (или 13-30, но 14-31 во случај на еден Селкуп).

Казахстански труд објавен во 2017 година ја открил хаплогрупата R1b-M478 Y-ДНК во 3,17% (41/1294) од примерокот Казаци од Казахстан, при што оваа хаплогрупа е набљудувана со поголема од просечната честота меѓу членовите на Ќипшак (12/29 = 41,4%), Исти (6/57 = 10,5%), Конгират (8/95 = 8,4%), Ошакти (2/29 = 6,9%), Кери (1/28 = 3,6%) и Јетиру (3/86 = 3,5%) племиња. Кинески труд објавен во 2018 година ја открил хаплогрупата R1b-M478 Y-ДНК во 9,2% (7/76) од примерок од Ујгурите од народот Долан, од населеното место Хорикол, округ Ават, Ксинџијанг.

### R1b1a1b (R-M269)
R-M269, или R1b1a1b (од 2018 година) меѓу другите имиња, сега е најчестата лоза на Y-ДНК кај европските мажи. Се проценува дека го носат околу 110 милиони мажи во Европа.
мини|Проектирана просторна честотна распределба во Европа на хаплогрупата R-M269.
R-M269 добила значителен научен и популарен интерес поради можната поврзаност со индоевропската експанзија во Европа. Поточно, поткладот R-Z2103 е откриено дека е распространет во древната ДНК поврзан со Јамната култура. Утврдено е дека сите седум лица припаѓаат на поткладот R1b-M269.

Постарите истражувања, објавени пред истражувачите да можат да ја проучуваат ДНК на древните остатоци, сугерираат дека R-M269 најверојатно потекнува од Западна Азија, и дека оваа хаплогрупа била присутна во Европа во неолитскиот период. Но, резултатите засновани врз вистинската древна ДНК забележале дека имало недостаток на R-M269 во Европа пред бронзеното доба, и распространетоста на поткладовите во Европа значително се должи на различните преселби од бронзеното и железното време. Исто така, најстарите примероци класифицирани како што припаѓаат на R-M269, се пронајдени во Источна Европа и Понтско-касписката степа, а не во Западна Азија. Западноевропските населенија се поделени помеѓу поткладовите R-P312/S116 и R-U106/S21 на R-M412 (R-L51).

Распространетоста на R-M269 во Европа се зголемува ако се движиме од исток кон запад. Тој го достигнува својот врв на национално ниво во Велс со стапка од 92%, со 82% во Ирска, 70% во Шкотска, 68% во Шпанија, 60% во Франција (76% во Нормандија), околу 60% во Португалија,  50% во Германија, 50 % во Холандија, 47 % во Италија, 45 % во Источна Англија и 42 % во Исланд. R-M269 достигнува нивоа дури до 95% во делови од Ирска. Пронајден е и на пониски честоти низ централна Евроазија, но со релативно висока честота кај Башкирите од регионот Перм (84,0%). Овој маркер е присутен во Кина и Индија на честоти помали од еден процент. Во Северна Африка и соседните острови, додека R-V88 (R1b1b) е посилно претставен, R-M269 се чини дека бил присутен уште од антиката. R-M269 е пронајден, на пример, со стапка од ~44% меѓу остатоците кои датираат од 11 до 13 век во Пунта Азул, на Канарските Острови. Овие остатоци се поврзани со Бимбаче (или Бимапе), подгрупа на Гуанче. Кај живите мажи, го достигнува својот врв во делови од Северна Африка, особено во Алжир, со стапка од 10%. Во Суб-Сахарска Африка, R-M269 се чини дека го достигнува својот врв во Намибија, со стапка од 8% кај мажите Хереро. Во западна Азија, R-M269 е забележан кај 40% од Ерменците и над 35% кај Туркмените. (Во табелата подолу подетално се наведени честотите на M269 во регионите во Азија, Европа и Африка.)

Освен базалниот R-M269* кој не се разделил, постојат (од 2017 година) две примарни гранки на R-M269:

* R-L23 (R1b1a1b1; L23/PF6534/S141) и
* R-PF7558 (R1b1a1b2; PF7558/PF7562.)

R-L23 (Z2105/Z2103; ака R1b1a1b1) е пријавен кај народите на Идел-Урал (од Трофимова и сор. 2015): 21 од 58 (36,2%) од Башкирите во областа Бурзјански, 11 од 52 (21). %) од Удмурт, 4 од 50 (8%) од Коми, 4 од 59 (6,8%) од Мордвини, 2 од 53 (3,8%) од Бесермјан и 1 од 43 (2,3%) од Чуваш биле R1b -L23.

Поткладовите во парагрупата R-M269(xL23) – односно R-M269* и/или R-PF7558 – се чини дека се наоѓаат на најголема честота во централниот дел на Балканот, особено Косово со 7,9%, Северна Македонија 5,1% и Србија 4,4%. За разлика од повеќето други области со значителен процент на R-L23, Косово, Полска и Башкирите од југоисточен Башкортостан се забележливи по тоа што имаат висок процент на R-L23 (xM412) - со стапки од 11,4% (Косово), 2,4% ( Полска) и 2,4% југоисточен Башкортостан. (Ова башкирско население е забележлива и по високото ниво на R-M73 (R1b1a1a1), со 23,4%.) Пет лица од 110 тестирани во Араратската долина во Ерменија припаѓале на R-M269(xL23) и 36 на R-L23*, при што ниту една не припаѓа на познати поткладови на L23.

Во 2009 година, ДНК извлечена од бедрената коска на 6 скелети во раносредновековно гробно место во Ерголдинг (Баварија, Германија) датирана околу 670 година од нашата ера, ги дала следните резултати: 4 биле хаплогрупа R1b со најблиски совпаѓања во современите населенија од Германија, Ирска и САД, додека 2 биле од Хаплогрупата Г2а.

Следното дава резиме на повеќето студии кои конкретно тестирале за M269, покажувајќи ја неговата распространетост (како процент од вкупното население) во Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Средна Азија сè до Кина и Непал.Филогенија на R-M269 според ISOGG 2017:

### R1b1b (R-V88)
R1b1b (PF6279/V88; претходно R1b1a2) се дефинира со присуството на SNP маркерот V88, чие откривање било објавено во 2010 година од Круцијани и сор. Освен поединци во јужна Европа и Западна Азија, поголемиот дел од R-V88 бил пронајден во Сахел, особено меѓу населенијата што зборувале афроазиски јазици од чадската гранка.

Студиите од 2005–2008 година објавиле „R1b*“ на високи нивоа во Јордан, Египет и Судан. Последователно истражување од Мирес и соработниците (2011) укажува дека предметните примероци најверојатно припаѓаат на поткладот R-V88, која сега е концентрирана во Потсахарска Африка. Според Мирес и сор. (2011), ова може да се објасни со враќањето на преселбата од Азија во Африка од луѓе кои носат R1b. Гонзалес и сор. (2013), користејќи понапредни техники, покажаа дека е подеднакво веројатно дека V88 потекнува од Централна Африка и се шири кон север кон Азија. Моделите на различноста во африканскиот R1b-V88 не се совпаѓале со движењето на луѓето што зборуваат чадски од север, преку Сахара до Западно-Централна Африка, но биле компатибилни со обратното. Потекло на лозата V88 во Централна Африка, проследено со преселба во Северна Африка. Сепак, Шринер Д., и Ротими, (2018), го поврзале воведувањето на R1b во Чад, со поновите движења на Арапите Багара.

Д'Атанасио и сор. (2018) предложиле дека R1b-V88 потекнува од Европа пред околу 12.000 години и преминал во Северна Африка пред околу 8000 години; можеби порано бил вообичаен во јужна Европа, каде што оттогаш е заменет со бранови од други хаплогрупи, оставајќи преостанати поткладови речиси исклучиво во Сардинија. Прво го имало во Африка, веројатно пред 8000 и 7000 години - во исто време со транссахарските експанзии во неповрзаните хаплогрупи Е-М2 и А-М13 - веројатно поради растот на населението дозволен од влажните услови и усвојувањето на сточарството во Сахара. R1b-V1589, главниот потклад во рамките на R1b-V88, претрпел дополнително проширување пред околу 5500 години, веројатно во регионот на сливот на езерото Чад, од кој некои линии повторно ја преминалеСахара до Северна Африка.

Маркус и сор. (2020) обезбедил силен доказ за овој предложен модел на транссахарско движење од север кон југ: најраните базални R1b-V88 хаплогрупи биле пронајдени во неколку источноевропски ловци собирачи пред околу 10.000 години. Хаплогрупата потоа навидум дополнително се раширила со експанзијата на неолитската кардијална опрема, која го воспоставила земјоделството во Западниот Медитеран околу 7500 пред сегашноста. Дел од гранката што води до денешните африкански хаплогрупи (V2197) е веќе изведена кај некои од овие древни неолитски европски поединци, обезбедувајќи дополнителна поддршка за транс-сахарското движење од север кон југ.

Две гранки на R-V88, R-M18 и R-V35, се наоѓаат речиси исклучиво на островот Сардинија.

Како што може да се види во горната табела со податоци, R-V88 е пронајден во северен Камерун во западна централна Африка со многу висока зачестеност, каде што се смета дека е предизвикан од предисламското движење на луѓе од Евроазија.

### R1b1b1 (R-M18)
R1b1b1 е под-клад на R-V88, која е дефинирана со присуство на SNP маркер M18. Пронајден е само на ниски честоти во примероци од Сардинија и Либан.

### R1b2 (R-PH155)
R1b2 е исклучително редок и дефиниран со присуство на PH155. Живи мажи кои носат поткладови на R-PH155 се пронајдени во Бахреин, Бутан, Ладак, Таџикистан, Турција, Шјинџјианг и Јунан. ISOGG (2022) наведува две примарни гранки: R-M335 (R1b2a) и R-PH200 (R1b2b).

Дефинитивниот SNP на R1b2a, M335, првпат бил документиран во 2004 година, кога бил откриен пример во Турција, иако во тоа време бил класифициран како R1b4. Други примери на R-M335 се пријавени во примерок од Хуи од Јунан, Кина и во примерок од луѓе од Ладак, Индија.

## Во популарната култура

* Брајан Сајкс, во својата книга *„Крвта на островите“* од 2006 година, на членовите - и на националниот патријарх основач - на R1b им го дава името „Оисин“.
* Стивен Опенхајмер, во својата книга *Потекло на Британците* од 2007 година, му го дава на патријархот R1b баскиското име „Руиско“ во чест на она што Опенхајмер верувал дека е ибериското потекло на R1b.
* Режисерот Артем Лукичев создал (околу 2009 година) 14-минутен анимиран филм базиран на башкирски еп од планината Урал, поврзувајќи го епот со појавата и географската експанзија на R1a и R1b.
* ДНК-тестовите кои помогнаа во идентификацијата на рускиот цар Николај II открија дека тој припаѓа на Р1b. Ова може да сугерира дека подоцнежните цареви од Романови, кои потекнуваат по машка линија од Холштајн-Готорп (која потекнува од Шлезвиг-Холштајн) се исто така членови на R1b.

## Здравје
Истражувањата покажаа дека хаплогрупата R1b може да има заштитен ефект врз имунолошкиот систем. Сепак, подоцнежните студии потврдија дека Y-хромозомот има многу ограничен ефект врз коронарната артериска болест, на пример, и дека претходно наводната врска помеѓу хаплогрупите на Y-хромозомите и здравјето е далеку од научно утврдена.

## Поврзано

* Y-ДНК хаплогрупи во Европа

## Наводи

### Библиографија

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 

Категорија:Прединдоевропејци
Категорија:Хаплогрупа R
R1b