Франк Вилчек

**Франк Вилчек** () — американски теориски физичар, математичар и добитник на Нобеловата награда за физика.  Тој денес е Фешбахов професор по физика на МИТ.

Професорот Вилчек, заедно со професорот Дејвид Грос и Дејвид Полицер, се наградени со Нобеловата награда за физика во 2004 година за нивното откритие на  асимтотска слобода во теоријата на силното заемодејство. Тој е член на научната надгледна комисија во Институтот за иднината на животот.

## Животопис

Роден во Минеола, Њујорк, од полско и италијанско потекло, Вилчек бил образуван во јавните училишта во Квинс, образувајќи се во Средното училиште Мартин ван Бурен. Во овој период Вилчековите родители согледале дека тој е исклучителен - делумно поради разултатот кој Вилчек го постигнал на IQ тестовите.

Тој се стекнал со дипломата по математика на Чикашкиот универзитет во 1970 година, магистер по математика на Принстонскиот универзитет, 1972 година, и доктор по физика на Принстонскиот универзитет во 1974 година. Вилчек го држи местото Фешбахов професор по физика при МИТ во центарот за теориска физика. Тој работел на Институтот за напредни студии на Принстон и Институтот за теориска физика при Калифорнискиот универзитет како и повремен професор предавач во NORDITA.

Тој бил награден со Лоренцов медал во 2002 година. Вилчек ја добил и Лилиенфилдовата награда од Американското друштво на физичри од 2003 година. Во истата година бил награден со комеморативниот медал „Факултет за математика и физка“ од Карловиот универзитет во Прага. Тој бил кодобитник на наградата за Високоенергетска физика во 2003 година доделена од Европското друштво на физичари. Вилчек исто така бил кодобитник и на Крал Фејсаловата меѓународна награда за наука.

Тој моментално работи во Друштвото за наука и јавност.

Вилчек се оженил со Бетси Девин на 3 јули 1973 година, и имаат две ќерки, Амита (академски декан на Дип Спрингс колеџ) и Мира.

Вилчек е агностик.

Вилчек исто така се има појавено и во епизода на *[[Пен и Телер: Срање!]]*, каде Пен му се обраќа со зборовите „најпаметната личност која се појавила во нивната емисија.“

## Истражување

Во 1973 година Вилчек, дипломец кај професорот Дејвид Грос при Принстоновиот универзитет, со кого ја открива асимптотската слобода, која тврди дека “колку се поблизу кварковите еден до друг, толку е послабо силното заемодејство (или промена на боја) меѓу нив“ кога пак кварковите се во непосредна близина еден на друг, јадрената сила меѓу ним е толку слаба што тие се однесуваат како слободни честички. Теорија која, независно е откриена и од страна на Дејвид Полицер, и е важна за развојот на квантната хромодинамика.

Вилчек помогнал да се откријат и објаснат аксионите, анјоните, асимптотската слобода, обоената суперпроводливост фазите на кварковата материја, и другите подрачја на квантната теорија за полето. Работел на голем број на невообичаени теми како оние поврзани за физиката на кондензирана материја, астрофизиката, и честичната физика.

Во 2012 година тој предложил идеја за време-просторен кристал.

Тековно истражување:
* „Чиста“ честична физика: поврзаност меѓу теориските идеи и набљудуваните појави;
* Однесувањето на материјата: фазна структура на кварковата материја при ултра високи  температури и густини; обоена суперпроводливост;
* примена на физиката на елементарните честички во космологијата;
* примена на теоријата за полето и техниките поврзани со физиката на кондензирана материја;
* квантната теорија за црни дупки.

Во неговата книга „Леснотијата на постоењето“ од 2009 година (*The Lightness of Being*), тој тврди дека Хигсовиот бозон не го објаснува потеклото на масата.

## Објавени дела

### За обични читатели
*2014 (со Стивен Хокинг, Макс Тегмарк и Стујарт Расел). "Transcending Complacency on Superintelligent Machines". Huffington Post.
*2008. *Леснотијата на постоењето: маса, етер, и обединувањето на силите*. Basic Books. ISBN 978-0-465-00321-1.
*2007. *La musica del vuoto*. Roma: Di Renzo Editore.
*2006. *Фантастични реалности: 49 мисловни патувања и патување до Стокхолм*. World Scientific. ISBN 978-981-256-655-3.
*2002, "On the world's numerical recipe (an ode to physics)," *[[Дедал]]* 131(1): 142-47.
*1989 (со Бетси Девин). *Тежнеејќи за хармониите: теми и варијации од современата физика*. В.В. Нортон. ISBN 978-0-393-30596-8.

### Технички
*1988. *Геометриски фази во физиката*.
*1990. *Статистика на дропки и анјонска суперпроводливост*.

* 
* 
*
*
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Поврзано
* Теорија на сè
* Темна материја
* Слабо заемодејствувачка масивна честичка
* Квантен број
* Солитон
* Анјон
* Холов ефект

## Наводи

## Надворешни врски

* Longer biography at Lifeboat Foundation website 
* Frank Wilczek explains Einstein's massive contributions to science 
* Papers in ArXiv
* Frank Wilczek discusses his book "The Lightness of Being" on the 7th Avenue Project Radio Show
* The World's Numerical Recipe 
* Scientific articles by Wilczek in the INSPIRE-HEP database
* Wilczek on anyons and superconductivity
* Blog of the Wilczek family's Nobel adventures 
* Freeman Dyson, "Leaping into the Grand Unknown: Review of ''The Lightness of Being''," *[[The New York Review of Books]]* 56(6), April 9, 2009.
* ForaTV: The Large Hadron Collider and Unified Field Theory 
* A radio interview with Frank Wilczeck  Aired on the Lewis Burke Frumkes Radio Show the 10th of April 2011.
*  from February 2011 for Cambridge University Television
*Jeffrey Epstein VI Foundation

Категорија:Американски нобеловци
Категорија:Американски физичари
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика
Категорија:Честични физичари
Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД
Категорија:Теориски физичари
Категорија:Апсолвенти на Принстонскиот универзитет
Категорија:Апсолвенти на Чикашкиот универзитет
Категорија:Професори на Масачусетскиот технолошки институт
Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Членови на Американското филозофско друштво
Категорија:Носители на Лоренцовиот медал