open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Реја (месечина)

[мини|Реја снимена од [Касини-Хајгенс|Касини]]

**Реја** — втора најголема месечина на Сатурн и деветта најголема месечина во Сончевиот Систем. Позната е и по името **Сатурн V**.

Огромната постара област со кратери покрива големи делови на Реја. На прв поглед пределите личат на оние на Месечината, иако површината на Реја се состои од сјаен мраз. Постојат докази за обновување на површината, но, сепак, недоволно, како што се очекува за толку голема месечина. Реја е втора најголема месечина на Сатурн, но другите помали месечини, како нејзините внатрешни соседи Диона и Тетида, покажуваат поголем процент на обновување на површината. Се сметало дека Реја замрзнала и се изладила рано во нејзината историја. Тогаш мразот повеќе личел на цврсти карпи. На пример, кратерите на Реја се зачувани во нејзината ледена кора. Кратерите на другите ледени месечини, како Калиста на Јупитер, се распаднале во меката ледена кора. Реја е 17. најоддалечена месечина од Сатурн и прва што се наоѓа зад системот од прстени.

## Потекло на поимот
Наречена е според името на титанката Реја, мајка на Зевс во старогрчката митологија.

## Користена литература
* Андоновска, Ема и Шувака-Хоџиќ, Лавинија (2008). „Вселена“. Скопје: Младинска книга. ISBN 978-9989-2721-8-9.

## Надворешни врски
* Профил на Реја  на официјалниот портал на НАСА за истражување на Сончевиот Систем

Категорија:Сатурнови месечини
Категорија:Откритија на Џовани Доменико Касини
Категорија:Астрономски тела откриени во 1672 година
ФК Тун

**ФК Тун** е швајцарски фудбалски клуб од градот Тун.

Клубот е основан во 1898 година и моментално се натпреварува во Швајцарската Супер лига. Со оглед на тоа, што Тун нема освоено никаков трофеј на домашната сцена, за најголем успех на клубот се смета пласманот во групната фаза од Лигата на шампионите во сезоната 2005-06. Исто така биле вицешампиони на Швајцарија во сезоната 2004-05 и финалисти на Купот на Швајцарија во 1955 година.

Својте домашни натпревари Тун ги игра на Стокхорн Арена, која собира 10,300 гледачи.

## Бои и амблеми
Официјалните бои на клубот се црвена и бела (20px).

## Надворешни врски
* Официјална страна на клубот

## Наводи

Тун
Табела на досега освоени медали на Олимписките игри

[мини|300п|Сребрениот медал се доделувал на победниците во секоја дисциплина на [Летни олимписки игри 1896|Летните олимписки игри во 1896 г. Денешниот тримедален ситем (златен, сребрен и бронзен) е воведен на игрите во 1912 г.]]

Ова е **табела на досега освоени медали** на сите одржани **[[олимписки игри|олимпијади]]** (летни и зимски) од 1896 до 2014 г. со вкупните износи. Во нив не е се вклучени медалите на Олимписките меѓуигри во 1906 г., кои денес Меѓународниот олимписки комитет (МОК) не ги признава како официјални.

Самиот МОК не објавува вакви севкупни табели, туку само неофицијални вкупни табели за секоја поединечна олимпијада. Така, оваа табела е составена со собирање на бројките во секоја од нив.

## Земји со медали
На табелава се наведени сите земји што освоиле медали, со соодветните олимпијади, број на медали од секој вид и вкупни износи. Не се вброени одземените медали (поради допингуваност итн). Податоците важат заклучно со Зимските олимписки игри 2014 во Сочи, притоа сметајќи ги сите измени поради одземања извршени до 30 мај 2013 г.

## Земји без медали
After the ЗОИ 2014 во Сочи, 73 од вкупно 204 денешни 6 некогашни земји-учеснички немаат освоено ниеден олимписки медал.

## Наводи

## Надворешни врски
*База на освоени медали — Меѓународен олимписки комитет 
*Официјални олимписки извештаи  


Медали, Список
Палена (месечина)

мини|Палена во септември 2010

**Палена** — мала Сатурнова месечина. Една од трите мали месечини во групата Алкониди која што лежи помеѓу орбитите на Мимнат и Енкелад. Позната е и по ознаката Сатурн XXXIII.

Двете мали месечини коишто кружат меѓу главните месечини на Мимант и Енкелад биле откриени во 2004 година, додека во 2007 година била откриена третата месечина од оваа група - Анте (S/2007 S 4) со помош на податоците добиени од „Касини“. Како и сите други слични пронајдоци, месечините првично биле означени со броеви (S/2004 S 1 за Метона и S/2004 S 2 за Палена).

## Откривање
Алконидите не пронајдени случајно, туку биле откриени на снимките направени во текот на откривањето нови месечини во оваа област околу Сатурн. Контрастот на снимките бил зголемен за да се подобри видливоста. Дваесет и осум снимки биле направени во текот на 9,25 часа. Тие заедно претставуваат филм на кој е претставено движењето на Палена по кружната патека околу Сатурн.

## Користена литература
* Андоновска, Ема и Шувака-Хоџиќ, Лавинија (2008). „Вселена“. Скопје: Младинска книга. ISBN 978-9989-2721-8-9.

## Надворешни врски
*Профил на Палена  на официјалниот портал за истражување на Сончевиот Систем на НАСА

Категорија:Сатурнови месечини
Категорија:Астрономски тела откриени во 2004 година
Телесто (месечина)

[мини|Телесто снимен од [Касини-Хајгенс|Касини, октомври 2005 година]]

**Телесто** — Сатурнова месечина. Првичното име на оваа месечина било **S/1980 S 13**.

Телесто се движи по иста орбита во прстенот Е заедно со уште две месечини: Калипсо, што има слична големина како Телесто, и поголемата Тетида. Телесто се движи по орбитата 60° пред Тетида, а Калипсо 60° зад Тетида. Положбите на двете помали месечини во орбитата се наречени точки Лагранж. ВО овие положби двете помали месечини можат да ја одржуваат орбитата стабилна, одржувајќи рамнотежа меѓу гравитациските сили на Сатурн и Тетида. Телесто и Калипсо биле отркиени во 1980 година - Калипсо од опсерваторија на Земјата, а Телесто од страна на „Војаџер“.

## Користена литература
* Андоновска, Ема и Шувака-Хоџиќ, Лавинија (2008). „Вселена“. Скопје: Младинска книга. ISBN 978-9989-2721-8-9.

## Надворешни врски
* Профил на Телесто  на официјалниот портал на НАСА за истражување на Сончевиот Систем

Категорија:Сатурнови месечини
Категорија:Астрономски тела откриени во 1980 година
ФК Цирих

**Фудбалски клуб Цирих**, попознат како **ФК Цирих** или скратено **ФКЦ**, е швајцарски фудбалски клуб од градот Цирих. Моментално се натпреварува во Швајцарската Супер лига.

Клубот е основан во 1896 година и е еден од најуспешните клубови во Швајцарија. Цирих има 12 титули во швајцарското првенство и 8 купови на својата земја, а исто така има пласмани во полуфиналето на Европскиот Куп на Шамппиони во сезоните 1963-64 и 1976-77.

Својте домашни натпревари клубот ги игра на Лецигрунд стадионот кој има капацитет од 25.000 места. Најголеми соперници му се Грасхопер, со кој игра градско дерби и Базел.

## Бои и амблеми
Официјалните бои на клубот се бела и сина (20px).

### Дресови
#### Историја
##### Домашни

##### Гостински

## Стадион
ФК Цирих ги играат својте домашни натпревари на Стадионот Лецигрунд, кој бил целосно обновен за само две години и бил отворен во 2007 во пресрет на Евро 2008. Денес има капацитет од 25,000 седечки места. Димензиите на стадионот се 105 m со 68 m.

## Титули
* ** [[Швајцарска Супер лига]]**
** **Победник (13) :**
1901-02, 1923-24, 1962-63, 1965-66, 1967-68, 1973-74, 1974-75, 1975-76, 1980-81, 2005-06,  
2006-07, 2008-09, 2021—22.
* ** [[Фудбалски куп на Швајцарија|Куп на Швајцарија]]**
** **Победник (8) :** 
1965-66, 1969-70, 1971-72, 1972-73, 1975-76, 1999-2000, 2004-05, 2013-14.
* **[[Лига куп на Швајцарија во фудбал|Лига куп на Швајцарија]]**
** **Победник (1) :** 
1980-81.

## Играчи
### Моментален состав

### Поранешни играчи

*  Артур Петросјан
*  Мухамед Коњиќ
*  Сесар
*  Франсиско Лима
*  Рафаел
*  Шабани Нонда
*  Хану Тихинен
*  Ерик Хасли
*  Гоча Јамраули
*  Клаус Штрумер
*  Херберт Вас

*  Алхасан Кеита
*  Роберто Ди Матео
*  Росарио Мартинели
*  Винтон Руфер
*  Ике Шорунму
*  Рашиди Јекини
*  Јулијан Филипеску
*  Адријан Илие
*  Марсел Радучану
*  Михаи Тарараче
*  Шон Бартлет

*  Аугустин Макалакалане
*  Јонас Терн
*  Алмен Абди
*  Хајнц Бани
*  Рене Ботерон
*  Рене Бродман
*  Пјер-Албер Шапуиза
*  Фредерик Шасо
*  Јосип Дрмиќ
*  Блерим Џемаили
*  Руди Елсенер

*  Урс Фишер
*  Алан Рошат
*  Марко Пасколо
*  Даниел Жигакс
*  Гекан Инлер
*  Адмир Мехмеди
*  Јакоб Кун
*  Ксавиер Маргариаз
*  Џони Леони
*  Франсиско Родригес
*   Харис Шкоро

## Надворешни врски
* Официјална страна на клубот 

## Наводи

Цирих
Категорија:ФК Цирих
Категорија:Цирих
Хорхе Сампаоли

thumb|десно|250px|Хорхе Сампаоли
**Хорхе Сампаоли** (роден на 13 март 1960 година) — аргентински фудбалски тренер, моментален селектор на Аргентина.

Најголемиот успех во својата тренерска кариера Сампаоли го постигнал како селектор на чилеанската репрезентација, со која триумфирал на Копа Америка во 2015 година.

## Трофеи
### Клупски
#### Универсидад де Чиле
***[[Чилеанска Примера Дивизион|Торнео Апертура]]** (2):  2011, 2012
***[[Чилеанска Примера Дивизион|Торнео Клаусура]]** (1):  2011
***[[Копа Судамерикана]]** (1): 2011

### Репрезентативни
#### Чиле
***[[Копа Америка]]** (1) : 2015

## Надворешни врски
*Хорхе Сампаоли на soccerway

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Аргентински фудбалери
Категорија:Аргентински фудбалски тренери
Категорија:Фудбалски тренери на Светското првенство во фудбал 2018
Категорија:Селектори на Чиле
Категорија:Родени во 1960 година
Или-или

**Или-или** — македонска издавачка куќа, со седиште во Скопје.

## Историја

## Издавачка дејност
Издавачката куќа „Или-или ја започнала својата издавачка дејност во 2004 година, со објавувањето на романот „Читачот“ од Бернхард Шлинк, во рамки на едицијата „Проаза“. Каталогот на „Или-или“ ги опфаќа следниве наслови:
* Максанс Фермин, „Снег“, 2005.
* Борислав Пекиќ, „Како да се упокои вампир“, 2013.
* Лидија Димковска, „Резервен живот“ (трето издание), 2015.
* Румена Бужаровска, „Мојот маж“, 2015.
* Петар Андоновски, „Телото во кое треба да се живее: токсични цветови на деликатниот морал“, 2015.
* Лидија Димковска, „Црно на бело“, 2016.
* Антонио Пенаки, „Каналот Мусолини“, 2016.
* Лидија Димковска, „Но-Уи“, 2016.
* Сашо Кокаланов, „Ние сме лудаци“, 2016.
* Давор Стојановски, „Собирачи на пепел“, 2016.
* Михајло Свидерски, „Последните денови на Ханс“, 2019.
* Кица Колбе, „Витезот и Византијката“, 2021. 

## Наводи

Категорија:Македонски издавачки куќи
S/2009 S 1

**S/2009 S 1** — мала внатрешна месечина на Сатурн којшто орбитира на растојание од 117.000 километри, во надворешниот дел на прстенот Б, со приближен пречник од 400 метри. Бил откриен од страна на тимот за обработка на слики од мисијата Касини на 26 јули 2009 година. Месечината била забележана за време на рамноденицата во 2009 година кога сенка долга 36 километри паднала над прстенот Б. S/2009 S 1 се наоѓа околу 150 метри над прстенот. Фотографијата е сликана на околу 296.000 километри од Сатурн.

## Поврзано
* Сатурнови месечини

## Наводи

Категорија:Сатурнови месечини
Категорија:Астрономски објекти откриени во 2009 година
Категорија:Астрономски тела откриени во 2009 година
Театар 007

**Театар 007** е независен, приватен театар со седиште во Скопје.

## Продукција
На 10 декември 2014 година, во „Универзалната сала“ во Скопје, „Театар 007“ премиерно ја поставил комедијата на Вуди Ален „Централ парк - Запад“, во режија на Игор Ивковиќ. Главните улоги ги толкуваат: Ирена Илиевска, Ангела Наумоска, Марко Богдановски, Јеткин Сезаир и Елизабета Клинчаревска-Младеновска. Костимите и сценографијата биле дело на Маре Трајковска.

## Наводи

Категорија:Театар
Категорија:Театри во Македонија
Егеон (месечина)

**Егеон** познат и како ***' (привремена ознака ***') — месечина на Сатурн. Нејзиното откривање било соопштено од страна на Керолин Порко од  тимот за обработка на слики од мисијата Касини на 3 март 2009 година, по набљудувњето на сликите од 15 август 2008 година.

Името го добил според еден од Хекатонхирите, Егеон.

## Наводи

Категорија:Сатурнови месечини
Категорија:Астрономски тела откриени во 2009 година
Категорија:Астрономски тела откриени во 2008 година
S/2004 S 4

**S/2004 S 4** — условна ознака на непотврден објект од орбитата на Сатурн од внатрешната страна на прстенот Ф. Бил откриен на 21 јуни 2004 од страна Џозеф Спитале од научниот тим на Касини-Хајгенс. Орбиталниот период изнесува приближно 0,618 дена, инклинацията е непозната, просечниот пречник изнесува 3–5&nbsp;km, периодот на свртување можеби е синхрон. Соопштението за откривањето на овој објект било на 9 септември 2004.

## Наводи

Категорија:Сатурнови месечини
Категорија:Астрономски тела откриени во 2004 година
Категорија:Неправилни месечини
Анита Гарибалди

**Ана Марија де Хесус Рибеиро ди Гарибалди**, позната како **Анита Гарибалди** (30 август 1821 - 4 август 1849) била Бразилски револуционер и сопруга на Џузепе Гарибалди. Нивното партнерство било олицетворение на духот на романтизмот и револуционерното движење на 19-иот век.

Анита го научи Џузепе за Гаучо културата на рамнините во јужниот дел на Бразил, Уругвај и северна Аргентина. Еден од пријателите на Џузепе ја опишал Анита како "амалгам од два елементарни сили... сила и храброст, и шарм и нежност, манифестирани со смелоста и силата со која таа го замавувала мечот и убавото лице и нејзините прекрасни очи."

Во Битката кај Куриртибанос, Анита беше заробена од страна на соперничките групи. Во заробеништвото стражарите и кажале на Анита дека Џузепе починал, на што Анита беше многу вознемирена. Анита праша дали може да го побара меѓу загинатите во битката, но не го пронашла. Ова ѝ даде надеж, и по некое време се качи на коњ и избегала. Војниците тргнале по неа со цел да ја вратат, жива или мртва, тие пукале во неа и го убиле нејзиниот коњ. Војниците помислиле дека таа нема да преживее и ја оставиле. Анита помина 4 дена без храна и вода во шумата, сè додека не пронашла група на луѓе кои ѝ понудиле храна. Конечно стапила во контакт со бунтовниците и се вратила во Вакарија. Неколку месеци подоцна нејзиното прво дете беше родено, Меноти (1840-1903), кој е роден со деформитети на черепот поради ударот кој Анита го доби кога паднала од својот коњ бегајќи од бразилскиот камп.

## Користена литература

* "Anita Garibaldi" website hosted by Universidade do Estado de Santa Catarina - UDESC, Florianópolis, Brazil (http://www.udesc.br/variedades/artes/anita).
* *Anita Garibaldi: Guerrillera en América del Sur, Heroína de la Unidad Italiana*, by Julio A. Sierra (2003).
* *Anita Garibaldi: A Biography*, by Anthony Valerio (2000).
* *Anita Garibaldi: Uma Heroína Brasileira*, by  Paulo Markun (1999).
* *Anita, Anita: Garibaldi of the New World*, a novel by Dorothy Bryant (1993).
* *Garibaldi e Anita: Corsari*, by Lucio Lami (1991).
* *L'Amazzone Rossa*, by  Giuseppe Marasco (1982).
* *Aninha do Bentão*, by Walter Zumblick (1980).
* *I am my beloved: The Life of Anita Garibaldi*, by Lisa Sergio (1969).
* *Anita Garibaldi*, by Giuseppe Bandi (1889).
* *Autobiography*, by Giuseppe Garibaldi, trans. A Werner (1971, 1889).
* *The Memoirs of Garibaldi*, by Giuseppe Garibaldi and Alexandre Dumas (1931, 1861)
* ''Anita Garibaldi - vita e morte (life and death), by Isidoro Giuliani and Antonio Fogli. Ed. Marcabò (2001)

Категорија:Италијански револуционери
Категорија:Жени во војна
Категорија:Родени во 1821 година
Категорија:Починати во 1849 година
Калипсо (месечина)

**Калипсо** — месечина на Сатурн. Била откриена во 1980, од набљудувања на земјата од страна на Ден Паску, П. Кенет Сиделман, Вилијам А. Баум и Даглас Г. Кари, и била привремено именувана како ***' (25. месечина на Сатурн откриен во 1980). Неколку други објекти биле снимени неколку месеци подоцна како: , , , и . Во 1983 месечината била официјално именувана според [[нимфа]]та [[Калипсо (митологија)|Калипсо]] од [[старогрчката митологија]]. Познат е и како ***' или **Тетида Ц**.

## Наводи

Категорија:Сатурнови месечини
Категорија:Астрономски тела откриени во 1980 година
Категорија:Неправилни месечини
Кислев

*

*'Кислев** () — третиот месец од граѓанскиот и деветтиот месец од верскиот [[еврејски календар]].

Во обична (''кесидранска'') година, кислев има 30 дена, но поради правилата за [[Еврејски календар#Одложување на Рош ашана|одложување на Рош ашана]], во некои години месецот има еден ден помалку, и годината „кратка“ (''хасерска''). Кислев е [[есен]]ски месец кој се совпаѓа со [[ноември]]-[[декември]] во [[грегоријански календар|грегоријанскиот календар]] и понекогаш се нарекува „месец на сништата“. 
Називот „кислев“ го добил од [[акадски јазик|акадскиот]] поим ''кислиму'', што значи „згнуснат, згрутчен“ поради обилните дождови. Меѓутоа, зборот може да води потекло и од хебрејскиот корен К-С-Л, како во поимите „кесел, кисла“ (надеж, позитивност) или „ксил“ (соѕвездието [[Орион (соѕвездие)|Орион]] кое е особено сјајно во текот на овој месец) — поради очекувањето на дождовите.

== Празници во кислев ==
* **25 кислев - 2 тевет''': Ханука

## Наводи

## Надворешни врски
* Овој месец во еврејската историја 
* За празникот ханука  — Еврејска заедница во РМ 

Категорија:Месеци во еврејскиот календар
Мануела Саенс

Дона **Мануела Саенс** (27 декември 1797 - 23 ноември, 1856) била револуционерен херој на Јужна Америка.

Оставајќи го нејзиниот сопруг во 1822 година, таа наскоро почна осумгодишна соработка и интимна врска со Боливар, која траеше сè до неговата смрт во 1830 година. Таа ја поддржувала револуционерната кауза со собирање на информации, дистрибуција на летоци, и протестирајќи за правата на жените. Откако го спречила обидот за атентат врз него во 1828 и го олеснила неговото бегство, Боливар почна да ја нарекува "Libertadora del libertador" ("ослободителката на ослободителот"), и таа била прославена и добила многу почести. За многу години по нивната смрт, нивните придонеси за револуциите во Јужна Америка биле потиснати, и покрај тоа што оние на Боливар биле популизирани една деценија подоцна и тој го врати статусот на херој, улогата на Мануела генерално била занемарувана до крајот на 20 век.

Категорија:Жени во војна
Категорија:Револуционери
Категорија:Перуански феминисти
Категорија:Личности од латиноамериканските војни за независност
Категорија:Родени во 1797 година
Категорија:Починати во 1856 година
ФК Арау

**ФК Арау** е швајцарски фудбалски клуб, со седиште во градот Арау.

Моментално се натпреварува во Швајцарската Супер лига, по стекнувањето на промоција на крајот од сезоната 2012-13.

## Познати играчи
*  Ацо Стојков
*  Гекан Инлер
*  Оливиер Јекле
*  Роберто ди Матео
*  Емануел Погатец
*  Чириако Сфорца
*  Паскал Цибербилер

## Надворешни врски
* Официјална страна на клубот

Арау
Владимир Георгиевски

**Владимир Георгиевски** (,  — , ) — македонски сликар.

## Животопис
Георгиевски е роден е на 1 јуни 1942 во Скопје, од татко Ефтим и мајка Фотка. По завршувањето на средното уметничко училиште во Скопје се запишал на Академијата за ликовни уметности во Белград. Диполимирал во 1968 година. Постдипломските студии ги завршил на истата Академија во класата на професор Младен Србиновиќ.

Работел и како професор на Архитектонскиот факултет и Факултетот за драмски уметности во Скопје.

Починал на 25 мај 2017 во Скопје.

## Творештво
Во целокупното творештво на Владимир Георгиевски, човекот и неговата судбина се постојана тема, естетска провокација и креативна преокупација. Георгиевски има поминато низ неклку фази на уметничко изразување, но секогаш успешно сочувувајќи ја нагласената оригиналност. Во неговите слики, цртежи, релјефи, скулптури, театарски костимографии и сценографии се редат глумци од сите слоеви на цивилизацијата: шпанскиот благородник Дон Кихот, Достоевски, Бах, Бетовен. Адам и Ева се исто така живи во опусот на Георгиевски, како и светото тројоство, драмата на распнувањето и оплакувањето. Мотивите на старите чевли, лебот, камењата, сувите лисја потсетуваат на трагите на човековото постоење.

Владимир Георгиевски исто така создал сценографски и костимографски решенија за преку 30 театарски претстави во Македонија и во земјите на поранешна Југославија.

Реализирал студиски патувања во Италија, Франција, Русија, Велика Британија, САД, Белгија и Холандија.

Самостојни излагања имал во Скопје, Белград, Истанбул, Виена, Рим, Киев, Софија и Санкт Петербург.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место
* Cooltura.mk: Интервју со Владимир Георгиевски (македонски)
* Изложба 'Страдањата на Дон Кихот' во Музејот на Град Скопје, 2016 (македонски)
*   Во музејот на Достоевски претставена изложба на уметникот Владимир Георгиевски  
*   Изложба на македонскиот сликар Владимир Георгиевски  
* Изложба на Георгиевски во Софија 
* М-р Владимир ГЕОРГИЕВСКИ (1942), сценограф, костимограф, академски сликар и педагог 

Категорија:Македонски сликари
Категорија:Добитници на наградата „23 Октомври“
Тевет

**Тевет** (); од акадски: *тебету*)  — четвртиот месец од граѓанскиот и десеттиот месец од верскиот еврејски календар. Следи по кислев и му претходни на шват. Ова е зимски месец со 29 дена. Обично се паѓа во декември–јануари според грегоријанскиот календар.

## Грегоријанска Нова година
Грегоријанската Нова година речиси секогаш се паѓа во тевет. Ретко се паѓа во околните два месеца (кислев или шват).

## Празници во тевет
* **25 [[кислев]] - 2 тевет**: Ханука
* **10 тевет**: Десетти тевет (Асара бетевет, *Посен ден*)

## Тевет во еврејската историја
* 1 тевет (362 п.н.е.) — Естира станала царица на Персија.

Од библиската книга Естира, 2:16-17:


*И беше земена Естира кај царот [[Ксеркс]], во неговиот царски дом, во десеттиот месец, односно во месецот тевет, во седмата година од царувањето негово. Царот ја засака Естира повеќе од сите жени, и таа ја доби неговата благонаклоност и љубов повеќе од сите девојки; тој ѝ стави на главата царски венец и ја постави за царица на местото на Астина.*


По шест години, Пурим се паднал на 13 и 14 адар од хебрејската година 3504 (356 п.н.е.).
* 10 тевет (посен ден) - (587 п.н.е.) Опсада на Ерусалим

## Наводи

## Надворешни врски
* Овој месец во еврејската историја 

Категорија:Месеци во еврејскиот календар
Шват

**Шват** (**шеват** или **шебат**; ; од акадски: *шабату*) — петтиот месец од граѓанскиот и единаесеттиот месец од верскиот еврејски календар. Ова е зимски месец со 30 дена. Обично се паѓа во јануари-февруари според грегоријанскиот календар.

## Празници во шват
* **15 шват**: Ту бишват (Нова година на дрвјата)

## Шват во еврејската историја
* **24 шват** 517 п.н.е.: Пророштвото на Захарија.

Од библиската книга Захарија, 1:7-16:


*На дваесет и четвртиот ден од единаесеттиот месец — а тоа е месецот Шеват — во втората година на Дариј, дојде слово Господово до пророкот Захарија, синот Берехиев, син на Идо. Затоа вака вели Господ: „Јас се враќам кон Ерусалим со милосрдност; во него Ќе се изгради Мојот дом, вели Господ Саваот, и мерно јаже ќе се протегне низ Ерусалим“.* 


## Кај други јазици
* Месецот февруари се нарекува „шубат“ на арапски () и турски (**).

## Наводи

## Надворешни врски
* Овој месец во еврејската историја 

Категорија:Месеци во еврејскиот календар
Инес Милхоленд

**Инес Милхоленд** (6 август 1886 - 25 ноември 1916) била активистка за правото на глас на жените, кореспондент на Првата светска војна, и јавен говорник која во голема мера влијаела на женското движење во Америка. Таа била активна во Народната Партија на Жената и клучен учесник во парадата за правото на глас на жените во 1913 година.

Нејзиниот татко поддржувал многу реформи, меѓу кои биле светскиот мир, граѓанските права и правото на глас на жените. Нејзината мајка ги изложила децата на културна и интелектуална стимулација.

За време на студирањето на Васарскиот колеџ таа била суспендирана за организирање на состанок за правата на жените. Претседателот на Васар ги забранил ваквите состаноци, но Милхоленд и други сепак имале редовни состаноци за ова, заедно со големи протести и петиции. Како студент таа била позната како активен радикал. Таа го започна движењето за правото на глас на Васар, поддржувано од две третини од студентите, и ги научила на принципите на социјализмот. Со радикалната група таа присуствуваше на социјалистички средби, кои исто така биле забранети од факултетот.

На 22 октомври 1916 година, таа се онесвестила за време на говор во Лос Анџелес и била пренесена во болница. И покрај постојаната трансфузија на крв, таа починала на 25 ноември 1916 година.

Последните јавни зборови на Милхоленд биле: "Господине претседателе, колку долго треба да чекаат жените за слобода?"

## Наводи

Категорија:Адвокати
Категорија:Феминистки
Категорија:Родени во 1886 година
Категорија:Починати во 1916 година
Црвојаднина (расказ)

**„Црвојаднина“** е расказ на рускиот и советскиот писател Михаил Шолохов од 1926 година. Расказот е објавен на македонски јазик, во превод на Цветко Мартиновски, како дел од збирката „Донски раскази“, објавена во 1965 година од издавачката куќа Култура.

## Содржина
Јаков Алексеевич е поранешен богат селанец (кулак), кој по доаѓањето на советската власт, за да го избегне плаќањето на данокот, продал голем дел од имотот. Сепак, тој е највредниот домаќин во селото и кај него често доаѓаат сиромашните селани за да побараат сено или жито, а за возврат, тие работат на неговиот имот. Сепак, Јаков има голема мака, бидејќи помалиот син, Степан (кого нагалено го викаат Стјопка), кој има околу 20 години, се зачленил во комунистичката младина (Комсомол), а Јаков ја мрази советската власт. Поради тоа, Јаков и Степан често се расправаат, а постепено, целото семејство почнува да го мрази Степан. Така, еднаш, неговиот постар брат, Максим му раскажува како за време на Првата светска војна, тој служел во армијата и, заедно со Козаците, учествувал во бруталното задушување на еден штрајк на работниците во близината на Москва. Тогаш, меѓу него и Степан започнува кавга, по што Максим безмилосно го тепа својот помлад брат.

Една сабота, во домот на Јаков доаѓа сиромашниот селанец Прохор, барајќи ги на заем воловите за да го пренесе сеното. Јаков не сака да му ги даде воловите, во остро се вмешува Степан, така што Јаков се согласува, но под услов Степан да ги води воловите. Утредента, Јаков го повикуваат да каже колкава површина земја посеал, за да му определат колку данок да плати. Надевајќи се дека ќе му го намалат данокот поради тоа што син му е комсомолец, тој со себе го зема Степан. Пред попишувачот, Јаков лаже, велејќи дека посеал седум десетини земја, но Степан се вмешува и ја кажува вистината, т.е. дека тој има дури 20 десетини земја. Потоа, Степан набрзина оди дома, ги зема воловите и заедно со Прохор одат на неговата ливада да го натоварат сеното.

Уморни од работата, вечерта тие засиваат на ливадата, а кога се будат, гледаат дека ги нема воловите. Во меѓувреме, Јаков е загрижен, бидејќи Степан уште не се вратил со воловите. Затоа, тој и Максим одат да го побараат Степан, а кога пристигаат на ливадата, гледаат дека ги нема воловите. Мислејќи дека Степан и Прохор ги продале воловите, тие побеснуваат и Максим најпрвин го претепува Прохор, а потоа го убива, прободувајќи го со вилата во градите. Во меѓувреме, Јаков го соборува својот помлад син на земјата, а Максим и него го прободува со вилата. Потоа, Јаков и Максим одат дома, договарајќи се да излажат дека некои арамии ги украле воловите и ги убиле Степан и Прохор. Кога пристигаат дома, жената на Максим им кажува дека попусто се тревожеле, зашто воловите си дошле дома.

## Наводи

Категорија: Донски раскази
Категорија: Изданија на Култура
Смртен непријател

**„Смртен непријател“** е расказ на рускиот и советскиот писател Михаил Шолохов од 1926 година. Расказот е објавен на македонски јазик, во превод на Цветко Мартиновски, како дел од збирката „Донски раскази“, објавена во 1965 година од издавачката куќа Култура.

## Содржина
Во селото Подгорное се собрани селаните за да изберат раководители на селскиот совет. Селото е поделено на две групи: побогатите го поддржуваат богатиот селанец Игнат Боршчев, додека сиромашните се на страната на сиромашниот Ефим Миколаич Озеров. Богатите селани се остри противници на советската власт, додека Ефим е приврзан кон правдата, сиромашните и советската власт. Поделеноста на селото се одразува врз резултатите од гласањето: за претседател е избран Прохор, кој му е зет на Игнат, додека Ефим е избран за секретар на советот. Инаку, Игнат е непријателски насторен кон Ефим, откако своевремено тој го пријавил кај власта поради прикривање на данокот. Поради тоа, Игнат убива две волчиња и ги фрла во дворот на Ефим, а нивната мајка го следи нивниот мирис и најпрвин распорува една Ефимова овца, а потоа му ја убива кравата. Ефим, пак, го посетува Игнат и со секира му го убива ловечкото куче за кое Игнат платил висока цена.

Откако Ефим е избран за секретар, Игнат настојува да му се одмазди и да го заплаши. Најпрвин, тој оди кај Ефим, нудејќу му пари за да се исели, но Ефим го брка од својот дом, по што Игнат му се заканува. Во меѓувреме, кај Ефим доаѓа младата сиромашна селанка Дуњка, која работи кај Игнат, жалејќи се дека тој ја избркал. Тогаш, Ефим пишува тужба против Игнат, кого судот го осудува на казна од 60 рубли. Меѓутоа, една вечер, двајца луѓе доаѓаат под прозорецот на куќата на Ефим и се обидуваат да го убијат, но Ефим има среќа, бидејќи пушката се закочува и не го испалува куршумот, така што Ефим успева да се засолни. Според очите, Ефим препознава дека Прохор е тој што се обидел да го убие. Изутрината, Ефим го пријавува случајот во милицијата, а вечерта, додека се враќа дома, забележува дека го следат тројца луѓе. Тој го забрзува чекорот, но гонителите му се приближуваат. Бегајќи, Ефим се слизнува на замрзнатата река и паѓа, а тогаш го соборуваат на земја, во устата му забиваат кол, а со вила му ги прободуваат градите. Тројцата убијци заминуваат во селото, а на студеното лице на Ефим остануваат две замрзнати солзи.

## Наводи

Категорија: Донски раскази
Категорија: Изданија на Култура
Џоана Рас

**Џоана Рас** (22 февруари 1937 - 29 април 2011) била американски писател, академик и феминистка. Таа е автор на голем број на дела на научна фантастика, фантазија и феминистичка литературна критика како што се *Како да се Потисне Пишувањето на Жените*, како и современиот роман *Штрајкот Против Бога*. Таа е најдобро позната за *Женскиот Маж*, роман кој комбинира утописка фикција и сатира.

## Научна фантастика и други дела
Рас била забележана во научнофанатастичниот свет во 1960-тите, особено поради нејзиниот роман *Пикник во Рајот* кој бил номиниран за награда. Во тоа време, научнофанатастиката беше поле доминирано од машки автори, кои пишувале за претежно машка публика, но жените почнале да влегуваат во полето во поголем број. Рас, која била отворено лезбијка, беше една од основните автори кои ја истакнале машката доминација, и генерално една од водечките феминистички академци и писатели на научна фантастика. Таа исто така беше една од првите големи писатели на научна фантастика да ја сфати слеш фикцијата и нејзините културни и литературни импликации сериозно. Во текот на нејзиниот живот, таа има објавено над педесет раскази.

Освен писател на прозна фантастика, Рас беше и драмски автор, есеист и автор на документаристички дела, генерално книжевна критика и феминистичка теорија.

Рас беше самопрогласена социјалистичка феминистка, изразувајќи особено воодушевување за работата и теориите на Клара Фрејзер. И фикцијата и документаристиката за Рас претставувале начини на ангажирање на теоријата со реалниот свет; *Женскиот Маж* особено може да се чита како теоретски или наративен текст.

## Критика
Рас беше прогласена за една од најреволуционерните и најреализираните писатели на научна фантастика. Хелен Мерик ја нарече неизбежна фигура во историјата на научната фантастика. Џејмс Типтри Џуниор коментирал за тоа како Рас можела да претставува "апсолутно воодушевување" една минута, но потоа таа "брзо станува сурова со една реченица." На пример, Рас ја критикуваше *Левата Рака на Темнината* на Урсула Ле Гвин, која победила повеќе награди за најдобар научнофанатастичен роман, тврдејќи дека половата дискриминација која ја обземала научната фантастика пишувана од мажите често се појавувала и во научната фантастика пишувана од жените. Според Рас, романот на Ле Гвин ги претставувал овие стереотипи.

## Наводи

## Надворешни врски

* Guide to the Joanna Russ papers at the University of Oregon
*Joanna Russ obituary at NY Times
* BBC Radio 4 Programme Cat Women of the Moon

Категорија:Американски есеисти
Категорија:Американски социјалисти
Категорија:Американски феминистки
Категорија:Американски писатели на научна фантастика
Категорија:Американски романописци
Категорија:Американски атеисти
Категорија:Родени во 1937 година
Категорија:Починати во 2011 година
Категорија:Луѓе од Бронкс
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Корнел“
ФК Лозана

**ФК Лозана** е швајцарски фудбалски клуб, од градот Лозана.

Клубот е основа во 1896 година под името *ФК Монтрион*. Тие се седумкратен шампион на Швајцарија и деветкратен освојувач на купот. Во 2003 година, клубот објавил банкрот и започнува одново под денешното име.

Својте домашни натпревари Лозана ги игра на стадионот Олимпик де ла Понтез, кој има капацитет од 15,850 гледачи.

## Бои и амблеми
Официјалните бои на клубот се сина и бела (20px).

### Историја на амблеми

Податотека:Fclausanne-sport.png|(2002-2009)
Податотека:FCLausanneSport.png|(2009-актуелен)


## Титули
* ** [[Швајцарска Супер лига]]**
** **Победник (7) :**
1912-1913, 1931-1932, 1934-1935, 1935-1936, 1943-1944, 1950-1951, 1964-1965.
* ** [[Фудбалски куп на Швајцарија|Куп на Швајцарија]]**
** **Победник (9) :** 
1934-1935, 1938-1939, 1943-1944, 1949-1950, 1961-1962, 1963-1964, 1980-1981, 1997-1998, 1998-1999.
### Останати успеси
*  Куп на Швајцарија
** 7 изгубени финалиња :  1936-1937, 1945-1946, 1946-1947, 1956-1957, 1966-1967, 1983-1984, 1999-2000, 2009-2010.
* Лига куп на Швајцарија
** 1 изгубено финале   :  1980-1981

## Надворешни врски
* Официјална страна на клубот

Лозана
Категорија:Лозана
Левата рака на темнината

***Левата рака на темнината*** е научно фантастичен роман од Урсула Ле Гвин објавен во 1969 година. Тој е дел од Хајниш циклусот, серија на книги од Ле Гвин поставени во измислениот Хајниш универзум. Тој е меѓу првите книги објавени во жанрот на феминистичка научна фантастика, и е меѓу најпознатите прегледи на безполова андрогинија во научната фантастика. Ле Гвин ја развила оваа идеја од желбата да истражи што останува како основа на човековата природа кога биолошкиот пол повеќе не е фактор.

Харолд Блум едитирал критична антологија за книгата и рекол во воведот дека "Ле Гвин, повеќе од Толкин, ја покрена фантастиката во високата литература, за нашето време".

Според воведот на Ле Гвин во 1976, книгата е "мисловен експеримент" за истражување на општество без мажи или жени, каде што поединците имаат биолошки и емоционални одлики и на двата пола.

Овој роман се одвива многу векови во иднината - датум не е даден, иако годината 4870 била сугерирана. Пратеник, Џенли Ај, е на планета наречена Зима ("Гетен" на јазикот на својот народ) да ги убеди граѓаните да се приклучат на Екумен (колектив од 83 света). Зимата е, како што самото име укажува, планета која е секогаш ладна, и нејзините граѓани се "амбиполови", и поголемиот дел од времето се асексуални "потенцијали." Тие добиваат полови атрибути само еднаш месечно, во период на сексуална приемливост и висока плодност, наречен кемер, за време на кој поединци можат да добијат машки или женски атрибути, во зависност од контекстот и односите. Овие услови влијаеле врз развојот на цивилизациите на Зима. Меѓу другото, на планетата никогаш немало војна.

## Надворешни врски
*Analysis of Ursula K. LeGuin's ''The Left Hand Of Darkness''
*Review of the novel in The Future Fire

## Наводи

Категорија:Американски романи
Категорија:Книги од 1969 година
Категорија:Научнофантастични романи
Категорија:Романи
Џулиен Мур

**Џулиен Мур** (англиски: *Julianne Moore)* (родена во 1960) е американска филмска глумица.
мини|лево|Џ. Мур на премиерата на филмот „Savage Grace“, 2008&nbsp;г.
## Животопис
Џулиен Мур има шкотско потекло од кое ја наследила црвената коса, која подоцна станала нејзин заштитен знак. Таткото на Мур бил воено лице, така што нејзиното семејство морало често да се сели од еден во друг град. Поради честите преселби од едно во друго училиште, во тоа време, Мур читала многу книги. Кога била средношколка, Мур ја видела Мерил Стрип на насловната страница на списанието „Тајм“ и тогш добила цврста желба да стане филмска глумица, а Стрип била нејзиниот идол.
мини|лево|Џ. Мур на 66. филмски фестивал во Венеција, 2009&nbsp;г.
Од 1996 година, таа е во брак со режисерот Барт Фрејндлих со кого има две деца: синот Кејлеб (роден во 1998 година) и ќерката Лив (родена во 2002 година).

## Филмска кариера
мини|десно|Џ. Мур на филмскиот фестивал во Торонто, 2008&nbsp;г.
За своите улоги, Џулиен Мур била четирипати номинирана за наградата „Оскар“. Во декември 2014 година, на два месеца пред 87. доделување на наградите „Оскар“, во обложувалниците ширум светот, Мур важела како најголема кандидатка за „Оскар“ во категоријата „најдобра женска улога“ (со коефициент од само 1,17), за настапот во филмот „Сè уште Алис“, во кој игра професорка по лингвистика која е болна од Алцхајмерова болест. И навистина, прогнозите се оствариле, зашто таа ја добила наградата за најдобра жеснка улога.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
*
*

Категорија:Американски филмски глумци
Категорија:Родени во 1960 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Добитници на Златен глобус
Тишри

**Тишри** или **тишреј** ( или ; од акадски *ташриту*, „почеток“) — првиот месец од граѓанскиот и седмиот месец од верскиот еврејски календар (чија година почнува на 1 нисан). Името му е од вавилонско потекло. Ова е есенски месец со 30 дена. Обично се паѓа во септември–октомври од грегоријанскиот календар.

Во Танахот (Стариот завет), пред Вавилонското ропство, месецот е наречен **етаним** ().

Во неговото капитално дело „Загадочните броеви на хебрејските цареви“ (*The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings*), американскиот богослов Едвин Р. Тиле заклучува дека Јудејско царство ги броело годините по граѓански, почнувајќи од тишри, додека пак Израелско царство почнувало да брои од верската Нова година во нисан.

## Празници во тишри
**1-2 тишри**: Рош ашана (Нова година)

**3 тишри**: Цом Гедаља (Пост на Годолија) — на 4-ти ако 3-ти се паѓа во шабат

**10 тишри**: Јом кипур (Ден на покајание)

**15–21  тишри**: Сукот (Сеници)
:**21 тишри**: Ошана раба (Голема молитва)

**22 тишри (на 23-ти вон Израел)**: Шемини ацерет (Осми собор) и Симхат Тора (Радост на Тората)

## Тишреј во библиските преданија
**1 тишри** 2 г. (грег. 3760 г. п.н.е.): Господ ги создава Адам и Ева

Од библиската книга Битие 1:26:


*Потоа Бог рече: „Да создадеме човек според Нашиот образ (и) според Нашето подобие како Што сме Ние, кој ќе биде господар над морските риби, над небесните птици, (над ѕверовите) и над добитокот – над целата земја и над сите гадинки што лазат по земјата!”* 


## Наводи

## Надворешни врски
* Овој месец во еврејската историја 
* Јом кипур  — Еврејска заедница во РМ 

Категорија:Месеци во еврејскиот календар
Ефимија (царица)

**Ефимија**, чие оригинално име било **Лупицина**, била сопруга на Јустин I од Византиското Царство и основач на Јустинијановата династија која траеше од 518-602.

Царицата Ефимија е заслужна за црковната политика на Јустин I, според официјален црковен запис кој датира од 540 - Хрониката на Едеса. Таа ја основала црквата Света Ефимија, каде што била погребана по нејзината смрт во 523 или 524. Јустин бил погребан покрај неа во 527.

Бракот на Ефимија и Јустин се проценува дека се случил за време на владеењето на Анастасиј I (владеел 491-518), кога Јустин имаше успешна кариера во византиската војска.

Прокопиј исто така тврди дека и двата членови на царската двојка го стекнале престолот во последните години од нивните животи. Биле без деца, затоа нивниот наследник бил Јустинијан I, кој бил внук и посвоен син на Јустин.

Се смета дека оригиналното име го добила од Лупа - волчицата која ги одгледала Ромул и Рем, која се поврзува со култот на оваа божица-волк и матрилинеарната етрурска цивилизација која му претходеше на Рим. Емулацијата на културниот херој, верскиот маченик Света Ефимија, може да претставува причина за селекција на Ефимија како царското име, особено имајќи ги предвид верските промени кои тогаш се случувале во Цариград и очигледниот интерес на царицара за почитувањето на светицата.

## Наводи

Категорија:Византиски царици
Категорија:Јустинијанова династија
Категорија:Византијци од 6 век
Категорија:Родени во 5 век
Категорија:Починати во 520-тите
Категорија:Христијански светци од 6 век
Света Ефимија

thumb|300px|Фреска, мачеништвото на Света Ефимија (базилика Свети Ефимија, Ровињ, Хрватска)

**Света Ефимија** — христијанска светица која пострада поради нејзината вера во 303 година. Според христијанската традиција, тоа се случило во Халкидон. Нејзиниот гроб стана место на поклонение. Таа се поменува на 16 септември.

## Наводи

Категорија:Светици
Категорија:Христијански светци од 4 век
Категорија:Светци на Златната Легенда
Категорија:Родени во 3 век
Категорија:Починати во 300-тите
Категорија:Римјани од 3 век
Категорија:Римјани од 4 век
Категорија:Христијански маченици од 4 век
Категорија:Римокатолички светци од Анадолија
Категорија:Римокатолички светци од Грција
Категорија:Великомаченици
Категорија:Светци од Анадолија
Категорија:Христијански светци од 3 век
ФК Лугано

**ФК Лугано** е швајцарски фудбалски клуб со седиште во Лугано.

Клубот бил основан во 1908 година под името *ФК Лугано*, но во 2004 година како резултат на испаѓање од втората лига и лошата финансиска состојба, клубот претрпел банкрот и бил рефундиран под името *АК Лугано*. Во 2008 година, клубот го вратил неговото оригинално име, *ФК Лугано*. Инаку, тие се трикратни шампиони на Швајцарија и трикратни освојувачи на Купот на Швајцарија.

Својте домашни натпревари Лугано ги игра на Стадионот Корнаредо. Во моментов клубот се натпреварува во Супер лигата, највиското ниво по ранг на швајцарскиот фудбал.

## Бои и амблеми
Официјалните бои на клубот се црна и бела (20px).

## Стадион
Лугано ги играат својте домашни натпревари на Стадионот Корнаредо, изграден во 1951 година, и има капацитет од 15.000 гледачи. Теренот е со димензии 105 x 68м.

Тој бил домаќин на некои натпревари од Светското првенство 1954.

## Соперништва
*

Дербито со екипата на Белинцона се смета за Дерби Тичино; Лугано и Белинцона всушност претставуваат двата најголеми града во кантонот Тичино и се единствените тимови кој го освоиле швајцарското првенство.

## Титули
* ** [[Швајцарска Супер лига]]**
** **Победник (3) :**
1937-1938, 1940-1941, 1948-1949.
* ** [[Фудбалски куп на Швајцарија|Куп на Швајцарија]]**
** **Победник (3) :** 
1930-1931, 1967-1968, 1992-1993. 
* **[[Швајцарска Челенџ лига]]**
** **Победник (3) :**
1953-1954, 1960-1961, 1963-1964.

## Познати поранешни играчи
* Кристијан Едуардо Хименес
* Хулио Ернан Роси
* Нелсон Вивас
* Дида
* Мауро Галвао
* Фелипе Кампањоли Мартинс
* Томислав Ерцег
* Отмар Хицфелд
* Едвин Гортер
* Јерн Андерсен
* Симоне Рота
* Лудовик Мањин
* Валон Бехрами
* Алесандро Фригерио
* Шарил Шапуис

## Надворешни врски
* Официјална страна на клубот

Лугано
Категорија:Лугано
Етрурци

**Етрурска цивилизација** е модерно име дадено на цивилизацијата на античка Италија во областа на Тоскана, западна Умбрија и северниот дел на Лацио.

**Етрурците** или како се нарекувале себеси **Расена**, што беше синкопирано на Расна. Оваа цивилизација се одликувала со уникатен јазик, и опстојувала од времето на најраните етрурски натписи (ц. 700 п.н.е.) сè до нејзината асимилацијата во Римската република во доцниот 4 век п.н.е. Кога била најголема, во текот на периодот на основањето на Рим и Римското Кралство, беше поделена на 3 града: Етрурија, Лацио и Кампанија.

Културата се развила во Италија во околу 800 година п.н.е. Студиите на митохондриската ДНК (2013) покажуваат дека Етрурците биле многу слични на неолитското население од Средна Европа и друго тосканско население. Тие биле иманентни политеисти.

Етрурците биле моногамно општество што го нагласувало спарувањето. Исто така е можно грчките и римските ставови за Етрурците да биле резултат на недоразбирањето за местото на жените во нивното општество. Во Грција, како и во Рим, респектабилните жени биле затворени во куќата и дружењето меѓу половите не се случувало. Така слободата на жените во рамките на етрурското општеството можело погрешно да било разбрано како имплицирање на нивна сексуална достапност. Вреди да се напомене дека голем број на етрурските гробови носат погребни натписи во форма "Х син на (таткото) и (мајката)", укажувајќи на важноста на мајчината страна на семејството, се смета дека етрурското било матрилинеарно општество.

Потеклото на Етрурците е изгубено во праисторијата. Историчарите немаат литература, немаат оригинални текстови за религијата и филозофијата; Затоа, многу од она што е познато за оваа цивилизација е изведено од предметите во гробовите.

Многу, ако не и повеќе, од етрурските градови биле постари од Рим. Рим веројатно беше мала населба до доаѓањето на Етрурците кои ја воспоставиле почетната урбана инфраструктура, како што се системите за одводнување. Се верува дека етрурскиот стил на владата се промени од тотална монархија во олигархиска република (како Римската република) во 6 век п.н.е. Етрурската архитектура направи траен придонес во архитектурата на Италија, која била усвоена од страна на Римјаните и преку нив стана стандард во западната цивилизација.

## Наводи

## Надворешни врски
* Philipp Ammon: ''Ruma Rasna – Die etruskischen Wurzeln Roms''

Категорија:Поранешни држави во Европа
Категорија:Етрурци
Иманентност

**Иманентност** се однесува на оние филозофски и метафизички теории на божественото присуство во кои божественото опфаќа или се манифестира во материјалниот свет. Иманентноста обично се применува во монотеистички, пантеистички, пандеистички или панентеистички вери. Таа често е во контраст со теориите на трансценденција, во кои божественото се смета дека е надвор од материјалниот свет.

Категорија:Мистицизам
Категорија:Метафизика
Категорија:Теологија
Категорија:Христијански поими
Категорија:Метафизички поими
Трансценденција

Во религијата, **трансценденција** се однесува на аспект на природата и моќта на Бог кои се целосно независни од материјалниот универзум, над сите физички закони. Ова е во контраст со иманентноста, каде бог е целосно присутен во физичкиот свет и на тој начин достапен за суштествата на различни начини. Во религиозното искуство трансценденција е состојба на постоење која ги надминува ограничувањата на физичкото постоење и според некои дефиниции исто така, станува независна од него.

Категорија:Мистицизам
Категорија:Метафизика
Категорија:Теологија
Категорија:Христијански поими