open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грам-позитивни бактерии

[thumb|300px|Грам-позитивната бактерија ''[Bacillus anthracis* (виолетови стапчиња) во примерок од [[’рбетномозочна течност]]. Другите клетки се [[леукоцит]]и.]]
*'Грам-позитивните бактерии** претставуваат [[Бактерија|бактерии]] чиј [[клеточен ѕид]] се обојува со кристал-виолетови бои кои се користат при [[Боење по Грам|боењето по Грам]]. Најчесто кратко се означуваат како **Gr (+)'''.

## Клеточен ѕид

Грам-позитивниот клеточен ѕид се одликува со присуството на многу дебел пептидогликански слој кој е одговорен за задржувањето на кристал-виолетовите бои за време на процедурата на боење по Грам. Застапен е исклучиво кај организмите кои припаѓаат во групата на Actinobacteria (или високопроцентни G+C Грам-позитивни организми) и кај Firmicutes (или нископроцентни G+C Грам-позитивни организми). Бактериите во групата на Deinococcus-Thermus исто така можат да се изложат на Грам позитивно боење, но тие содржат и некои структури на клеточниот ѕид кои се типични за Грам-негативните организми. Во Грам-позитивниот клеточен ѕид се вметнати полиалкохоли наречени теихоински киселини, од кои некои се поврзани со липидите и градат липотеихоински киселини. Бидејќи липотеихоинските киселини се ковалентно поврзани со липидите во рамките на цитомембраната, тие се одговорни за поврзувањето на пептидогликанот за цитомембраната. Теихоинските киселини му даваат на Грам-позитивниот клеточен ѕид целокупно негативен полнеж поради присуството на фосфодиестерски врски помеѓу мономерите од теихоинската киселина.

## Класификација

## Надворешни врски
* Грам-негативни бактерии
* Ханс Кристијан Грам

Категорија:Бактерии

Категорија:Бактериологија
Грам-негативни бактерии

[thumb|300px|Грам-негативната бактерија ''[Pseudomonas aeruginosa* (виолетово-црвени стапчиња).]]
*'Грам-негативни бактерии** претставуваат [[Бактерија|бактерии]] чиј [[клеточен ѕид]] не се обојува со [[Кристал-виолетова боја|кристал-виолетова]] боја при [[боење по Грам]]. Најчесто кратко се означуваат како **Gr (-)'''.

## Клеточен ѕид

За разлика од Грам-позитивниот клеточен ѕид, Грам-негативниот клеточен ѕид содржи тенок пептидогликански слој прилепен за цитомембраната, кој е одговорен за неможноста на клеточниот ѕид да ја задржува кристал-виолетовата боја при деколоризација со етанол за време на боењето по Грам. Покрај ова, Грам-негативниот клеточен ѕид содржи надворешна мембрана составена од фосфолипиди и липополисахариди кои се во непосреден контакт со надворешната средина. Високиот полнеж на липополисахаридите дава целокупен негативен полнеж на Грам-негативниот клеточен ѕид. Хемиската структура на надворешната мембрана е често единствена до специфична за бактериските подвидови и е одговорна за многу антигенски својства на овие подвидови.

## Поврзано
* Грам-позитивни бактерии
* Ханс Кристијан Грам

Категорија:Бактерии

Категорија:Бактериологија
Предраг Угрински

**Предраг Стефанов Угрински** (Тетово,  - Сремска Каменица, Србија, ) — македонски специјалист по патолошка анатомија и поранешен редовен професор на Медицинскиот факултет во Скопје од 1986 година.

## Животопис

Угрински е роден во Тетово на 28 октомври 1936 година. Дипломирал медицина во Скопје во 1961, а специјализирал патолошка анатомија во 1965 година. Работел експериментална патологија на очното јаболко. Хабилитирал на тема за *морфолошките одлики на заматените корнеални хомотрансплантати* во 1972. Докторирал на тема за одделни клеточни популации што го отфрлуваат корнеалниот трансплантат во 1986 година. Престојувал на **НИХ** (*националните институти за здравје*) во Бетезда (САД), каде што работел на хиперсензитивитетот, од чиешто истражување сознанијата се печатени. Публикувал над 113 трудови. Бил директор на ООЗТ Институти (1977-1978). Бил продекан на Медицинскиот факултет во Скопје од 1982 до 1986 година и шеф на Катедрата по патолошка анатомија (1986-1988). Дал придонес во имунопатологијата. Организирал лаборатории за клеточен имунитет и краткотрајна култура на ткива. Бил претседател на Македонското лекарско друштво во 1981 година.

## Наводи

Категорија:Македонски лекари
Категорија:Луѓе од Тетово
Славка Фиданова

**Славка Фиданова** (Тетово, ) — македонски првоборец, историчар и универзитетски професор.

## Животопис
Фиданова е родена на 1 февруари 1920 година во Тетово. Била припадничка на прогресивното младинско и студентско движење, организатор и учесник на Летната студентска колонија во Охрид (1939/40), член на КПЈ од 1940, учесник на Покраинската конференција на КПЈ во Македонија на 8 септември 1940 и секретар на МК на КПЈ за Тетово во 1941 година. Поради полициски прогон, преминала во Скопје некаде во јуни 1941 година, а подоцна пак се вратила на партиска работа во Тетово во декември 1942 година. Како илегалци, Фиданова, Коле Чашуле, Веселинка Малинска и членови на Покраинското раководство, меѓу кои и Бане Андреев биле засолнувани во еврејски куќи во Скопје. По Ослободувањето, таа била професор на Катедрата по историја на Филозофскиот факултет и проректор на Универзитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Објавила повеќе трудови за поновата историја на Македонија. Носител е на Партизанска споменица 1941.

## Наводи

## Надворешни врски
* Славка Фиданова на службената страница на Филозофски факултет - Скопје () 

Категорија:Луѓе од Тетово
Категорија:Македонски историчари
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Југословенски историчари
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Југословенски комунисти
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941
Категорија:Професори на Филозофскиот факултет - Скопје
Черниговска Област

**Черниговската Област** (украински: "Чернігівська область"; исто така се нарекува **Черниговшчина** — украински: *Чернігівщина*) — област  во Северна Украина. Административен центар на областа е градот Чернигов.

## Географија

Вкупната површина на покраината изнесува околу 31.900 км2.

Областа се граничи на запад со Киевскиот резервоар од реката Днепар и Киевската Област, со Сумската Област на исток, и Полтавската Област на југ. Северната граница на област е дел од Украина меѓународна граница. Исто така граничи со Белорусија (Гомељска област) на северозапад и со руската Брјанска област на североисток.
## Наводи

## Надворешни врски

* Мношне подробна карта на Чернигов во 1910 година 
* Черниговска област на страната на државната администрација (украински) 
* Инвестирај во Черниговската област!

Категорија:Области во Украина

Категорија:Држави и територии настанати во 1932 година
Тане Николов

**Тане Николов**, роден **Тане Николов Жеков**, познат по псевдонимот **Тане војвода** (Хасково, 9 март 1873 — Асеновград, 19 јануари 1947) — револуционер и војвода, учесник во македонското револуционерно движење, член на ВМОРО, а потоа станал водач на Внатрешната тракиска револуционерна организациjа.

## Животопис

Роден е на  година во , Османлиско Царство. Учел во родниот град и потоа во воена служба.

Во 1902 година ја напуштил армијата со чин подофицер. Во август 1902 година станал четник во четата на Константин Антонов. Од 1903 година станал самостоен војвода.

За време на Илинденското востание раководил со чета во Западна Тракија каде останал и по востанието. Во 1906 година се префрлил во Леринско.

Во 1907 година бил назначен за војвода во Прилепско и Велешко каде успеал да ги прогони четите на Јован Бабунски и Глигор Љамев. Според комитата Крсте Јанчески, Тано Николов бил присутен во подножјето на Ножот, каде заедно со војводскиот совет, решиле да го избегнат судрувањето со турската војска. Пратиле курири да им соопштат истото на 54 четници кои ја завзеле позицијата Ножот предводени од Атанас Попов од Шестово, дека треба да се повлечат, на што овие момци им одговориле, дека таа одлука нема да им ја почитуваат и дека тука дошле да се борат и да загината достоинствено.

По битката бил назначен за ревизор на сите чети во Западна Македонија. Во 1908 година бил делегат на Ќустендилскиот конгрес на ВМОРО како делегат на Битолскиот округ.

После Хуриетот, на 24 септември 1908 година во Солун Тане Николов извршил атентат врз Јане Сандански, при обид да ја исполни смртната пресуда врз Сандански која била издадена од страна на Конгресот.

Тане Николов учествувал со своите чети во Балканските војни во Македонија. За време на Првата светска војна се вклучува во Единаесеттата пешадиска македонска дивизија. Во пролетта 1917 година учествува во задушувањето на Топличкото востание во Србија.

По Првата светска војна ја создал Внатрешна тракиска револуционерна организација која била активна во Западна Тракиja. Во 1924 година се повлекол од револуционерната дејност во Асеновград.

Починал на 17 јануари 1947 година во Асеновград.

## Наводи
 

Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Револуционери од Тракија
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Починати во 1947 година
Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Внатрешна тракиска револуционерна организација

[200px|right|thumb|Устав на ВТРО од 1923 г., кој што има за цел: "Да добие политичка независност на Тракиja до реката [Струма".]]
**Внатрешната тракиска револуционерна организациjа** (**ВТРО**) била револуционерна организација основана во 1920 година со помошта на ВМРО и дејствувала до 1934 година. Тане Николов, бивш воjвода од Внатрешната македоно-одринска револуционерна организациjа станал водач на ВТРО. Целите на организацијата биле добивање независност за Западна Тракија од Марица до реката Струма, преку револуционерна борба. Бастионот на ВТРО бил во Хасково, каде биле и неjзните бази. Тие постепено го распуштале четничкиот институт, а во Западна Тракиja и Источна Македонија биле испраќани главно терористи. Се вршеле атентати на грчки офицери и администрација. Деветнаесеттомајскиот воен преврат во Бугарија во 1934 резултирал со распуштање на ВTРО, особено поради нејзините терористички кампањи и гантстерска власт која ја имале воспоставено во Хасковскиот, Смољанскиот и Крџалискиот регион.

## Поврзано
* Внатрешна добруџанска револуционерна организација
* Внатрешна западно-крајска револуционерна организација

## Извори
* Филчев, Иван Георгиев. Тракийският въпрос и тракийското движение в България. Акад. изд. Проф. Марин Дринов, 2007. (бг)

## Белешки

Категорија:Бугарски револуционерни организации
Категорија:Отоманска Тракија
Борислав Џинлески

**Борислав Џинлески** ( во  —  во ) — македонски ветеринар и универзитетски професор.

## Животопис

Џинлески е роден во Тетово на 15 август 1921 година. Докторирал на Ветеринарниот факултет во Сараево, Босна и Херцеговина во 1965 година. Бил редовен професор на Земјоделскиот факултет во Скопје. 17 години бил главен и одговорен уредник на списанието „Македонски ветеринарен преглед“.

### Библиографија

Има објавено 159 научни и стручни трудови, два учебника, една скрипта, практикум и учебник за средни училишта.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски ветеринари
Знаме на Танзанија

thumb|250п|десно|Знамето на Танзанија

**Знаме на [[Танзанија]]** е националното знаме на државата кое било усвоено во 1964.  Ова знаме потекнува од знамињата на Тангањика и Занзибар. Тоа е составено од пет дијагонални ленти кои се движат од горниот десен агол кон долниот лев агол и се со боите: зелена, жолта, црна, жолта и сина. 

* зелената боја ја претставува вегетација на земјата
* златната боја ги претставува минералните богатства
* црната боја го претставува народот Свахили
* сината боја ги претставува водените површини и Индискиот Океан

## Поврзано
* Грб на Танзанија
* Танзанија

Категорија:Знамиња на Танзанија
Категорија:Национални симболи на Танзанија
Т
Знаме на Сиера Леоне

thumb|250px|right|Знаме на Сиера Леоне во сооднос од 2:3

**Знамето на [[Сиера Леоне]]** е националното знаме на државата кое било официјално усвоено на 27 април 1961 година. Знамето е тробојно, составено од три идентични хоризонтални ленто во зелена, бела и сина боја. Зелената боја го претставува земјоделството, планините и природните ресурси. Сината боја ја означува надежта и белата боја ги означува единството и правдата.

## Наводи

## Поврзано
* Грб на Сиера Леоне
* Сиера Леоне

Категорија:Знамиња на Сиера Леоне
Категорија:Национални симболи на Сиера Леоне
С
Религија во Португалија

Најголема религија во Португалија е Римокатоличката. Околу 84% од населението се католици, но само околу 19% присуствуваат редовно на неделните литургии. Сепак, голем број од Португалците сакаат да бидат крстени, оженети во црквата и слично.

Иако црквата и државата формално биле разделени за време на Првата Португалска република (1910-1926), со  уставот од 1976 година, Римокатоличката црква продолжила да има голема улога во португалското општество и култура. Многу португалски празници, фестивали и традиции, имаат религиозно потекло. Иако црквата и државата се формално одвоени, Католичката црква сè уште добива одредени привилегии во земјата.

Денеска, најголемиот дел од португалското население е римокатоличко односно 84.5% од вкупниот бој на населението се католици, а околу 2.2% припаѓаат на други христијански организации.

## Наводи
Знаме на Гамбија

right|250px|thumb|Знаме на Гамбија во сооднос од 2:3

**Знамето на [[Гамбија]]** е националното знаме на државата кое било дизајнирано од Па Луис Томаси. Знамето се состои од  пет нееднакви ленти во црвена, бела, сина, бела и зелена боја, каде белите се најмали, а зелената и црвената најголеми. Црвената боја го симболизира сонцето, но и саваната. Сината боја ја симболизира реката Гамбија, зелената ги симболизира земјата и шумите и белата боја го симболизира мирот. Знамето било усвоено на 18 февруари 1965 година.

## Наводи

## Поврзано
* Грб на Гамбија
* Гамбија

Категорија:Знамиња на Гамбија
Категорија:Национални симболи на Гамбија
Г
Сервет Авзиу

**Сервет Авзиу** (алб. *Servet Avziu*; Мала Речица ) — македонски политички деец, новинар и стопанственик.

## Животопис

Авзиу е роден во тетовското село Мала Речица на 1 октомври 1946 година. Завршил Земјоделско-шумарски факултет во Скопје во 1969 година. Бил член и секретар за земјоделство во Извршниот совет на Собранието на Општината Тетово и директор на Центарот за унапредување на поединечното земјоделство во Тетово. Извесно време бил новинар во РТВ Скопје и раководител на Претставништвото
на *ОП „Еренику комерц“– Скопје* во Тетово, а потоа (како кандидат на ПДП-НДП) министер без ресор во Владата на Македонија од 1992 година. Бил и амбасадор во Хрватска.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Луѓе од Мала Речица
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Македонски политичари
Категорија:Амбасадори на Македонија во Хрватска
Категорија:Политичари од ПДП
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
Знаме на Габон

right|thumb|250px|Знаме на Габон со сооднос од  3:4
[thumb|250px|[Податотека:FIAV historical.svg|23px Знаме на Габон (1959-1960)]]

**Знамето на [[Габон]]** е националното знаме на државата кое било усвоено во 1960 година. Знамето е составено од три идентични хоризонтални ленти во зелен, жолта и сина боја. Зелената боја ги симболизира шумите, златната/жолтата го претставува екваторот и сината го претставува морето.

## Наводи

## Поврзано
* Грб на Габон
* Габон

Категорија:Знамиња на Габон
Категорија:Национални симболи на Габон
Г
Знаме на Сенегал

мини|250px|десно|Знаме на Сенегал во сооднос од 2:3

**Знамето на [[Сенегал]]** е националнот знаме на оваа западноафриканска република. Знамето е усвоено на 20 август 1960 година и е составено од три вертикални ленти во зелена, жолта и црвена боја со зелена ѕвезда во средината на жолтата лента. Знамево потекнува од поранешното знаме на поранешната Малиска Федерација со силуета во средината.

## Историски знамиња

File:Flag-senegal-1958.svg|23px25 ноември 1958. - 4 април 1959.
File:Flag of Mali (1959-1961).svg|23px4 април 1959. - 20 август 1960. 


## Поврзано
* Грб на Сенегал
* Сенегал

Категорија:Знамиња на Сенегал
Категорија:Национални симболи на Сенегал
С
Јенифоча

**Јенифоча** (тур. Yenifoça) е град во областа Фоча, во округот на Измир, во Турција, со 11.652 жители.

## Потекло на името
Напишани пооделно зборовите Yeni Foça имаат значење Нова Фоча. Името влече потекло од окружниот центар Фоча (Foça) кој месното население често го нарекува Eskifoça (Стара Фоча).

## Географија
Јенифоча се наоѓа на околу 80&nbsp;km северозападно од Измир и 20&nbsp;km од Фоча. Toa е мало туристичко место сместено во залив со мало пристаниште, со голем број на стари куќи градени во Отомански и Грчки стил. Во последниве години, овој мал град стана многу популарен за оние кои бараат втор дом, особено од покраината Измир.
thumb||left|290px|Пристаништето во Јенифоча

## Култура
Многу делови од населбата се под строга заштита на животната средина, особено поради вредноста на флората и фауната, посебно по должината на патот северно од Фоча до Јенифоча, кој поминува покрај бројни хотели и вили за одмор од кои има прекрасен поглед на морската широчина. Како заштитни мерки, новите градби не се дозволени во многу делови на оваа област, со намера да се сочува единствената градба, составена главно од стари куќи.
## Наводи

## Надворешни врски
Официјално мрежно место 

Категорија:Градови во Турција
Категорија:Измир
Знаме на Еритреја

right|thumb|250px|Знаме на Еритреја во сооднос од 1:2

**Знамето на  [[Еритреја]]** е националното знаме на државата кое било усвоено на 5 декември 1995. Знамето на Еритреја е направено врз основа на знамето на Еритрејскиот Народен Ослободителен Фронт. Ова знаме е составено три триаголници од кои два се свртено кон лево, еден кон десно (најголем) и се во зелена, црвена и сина боја. Во црвениот триаголник се наѓа златни исправена маслинова гранка и венец.  Зелената боја ја означува плодноста, сината го претставува океанот и црвената ја симболизира загубената крв на народот за време на борбата на независност.


File:Flag_of_Eritrea_(1952-1961).svg|23pxЗнаме на Еритреја од 1952 до 1962 
File:Flag_of_Eritrea_(1993-1995).svg|23pxЗнаме на Еритреја од 1993 до 1995 
File:Flag of the President of Eritrea.svg|Претседателско знаме


## Поврзано
* Грб на Еритреја
* Еритреја
## Наводи

Категорија:Знамиња на Еритреја
Категорија:Национални симболи на Еритреја
Е
Знаме на Саун Томе и Принсип

thumb|250px|right|Знаме Саун Томе и Принсип со сооднос од 1:2

**Знамето на  [[Саун Томе и Принсип]]** е националното знаме на држава усвоено на 5 ноември 1975. Знамето е составено од три идентични хоризонтални ленти во зелена, жолта и зелена боја поврзани со црвен триаголник. На жолтата лента се наоѓаат две црни ѕвезди. Ѕвездите ги симболизираат двата острова, а боите се панафрикански.

## Поврзано
* Грб на Саун Томе и Принсип
* Саун Томе и Принсип

Категорија:Знамиња на Саун Томе и Принсип
Категорија:Национални симболи на Саун Томе и Принсип
С
Големо Пелистерско Езеро

**Големо Пелистерско Езеро** познато и само како **Големо Езеро** — поледничко езеро кое се наоѓа во изворишниот дел на Езерска Река, лева притока на реката Сапунчица, источно од врвот Вртешка, на надморска висина од 2.218&nbsp;м. Езерото е во рамките на Националниот парк Пелистер. Настанато е со заемно дејство на ерозивните и акумулативните леднички процеси, во преиздлабениот дел на циркот, кој од јужната и источната страна е заграден со моренски бедем, чија должина изнесува 320&nbsp;м. Во правец југозапад-североисток езерото е долго 228&nbsp;м, а најголемата ширина во правец ЈИ–СЗ изнесува 196&nbsp;м. Вкупната должина на езерскиот брег изнесува 785,25&nbsp;м, а во овие рамки тоа зафаќа површина од 42.000&nbsp;м2. Најголемата длабочина при највисокиот водостој изнесува 17,2&nbsp;м, додека при најнизок  водостој таа е 13,8&nbsp;м, односно просечната длабочина при среден водостој е 15,5&nbsp;м според што тоа е трето по длабочина природно езеро, а најдлабоко планинско езеро во Македонија. Во базенот на ова езеро се акумулираат вкупно 185.374&nbsp;м3 вода.. До езерото води добро обележана планинарска патека со почеток од с.Нижеполе кај месноста Лак Поток и ски-лифтот, преку пределот Дебел Рид, а исто така може да се стигне пеш или со теренско возило од хотелот „Молика“ преку месноста Јоргов Камен и Малото Пелистерско Езеро. Од планинарскиот дом крај Големото Пелистерско Езеро започнува и води директна добро обележана планинарска патека кон селото Брајчино во Преспа.

## Галерија


Податотека:Golemo-Ezero-Pelister-MKD.JPG|Глетка од Големото Езеро со планинарскиот дом во позадината
Податотека:Pogled kon Golemo ezero Pelister.jpg|Големото Езеро од гребенот Чавкарник од север
Податотека:Golemo-Ezero-Pelisterski-Oci-MK.JPG|Глетка од Големото Езеро 
Податотека:Golemo Ezero.jpg|Големото Езеро


## Поврзано

* Пелистерски очи
* Национален парк Пелистер

## Наводи

Категорија:Леднички езера во Македонија
Категорија:Национален парк Пелистер
Абдурахман Алити

**Абдурахман Алити** (албански: *Abdurahman Aliti*, Желино,  - , ) — македонски политичар, пратеник, правник и амбасадор на Македонија во Република Бугарија.

## Животопис
Алити е роден во тетовското село Желино во 1945 година. Дипломирал на Правниот факултет во Скопје во 1969 година. Се вработил во Градскиот совет и подолго време останал на работа во Собранието на Општината во Тетово (1969 - 1988). Како претседател на Комитетот за здравство и социјална политика, поради залагање за поголеми политички права на Албанците во СРМ, бил отпуштен од работа. Бил водач на ПДП во времето кога беше водечка партија на Албанците во Македонија. На првите демократски парламентарни избори беше избран за член на Парламентот во 1991 година. Како пратеник на ПДП од вторите парламентарни избори (1994), заедно со Тито Петковски од СДСМ и Киро Поповски од СП, бил избран за заменик-претседател во Парламентот. По долго и тешко боледување, починал во Тетово на 27 јуни 2013 година.

## Наводи

Категорија:Македонски политичари
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Амбасадори на Македонија во Бугарија
Категорија:Пратенички состав 1991-1994
Категорија:Пратенички состав 1994-1998
Категорија:Пратенички состав 1998-2002
Категорија:Луѓе од Желино
Категорија:Политичари од ПДП
Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Теута Арифи

**Теута Арифи** (албански: *Teuta Arifi*, Тетово, ) — македонска политичарка, универзитетски професор, пратеник, и поранешен градоначалник на Општина Тетово.

## Животопис

Арифи е родена во Тетово на 19 октомври 1969 година. Основното и средното образование ги завршила во Тетово. Дипломирала на Групата за албански јазик и книжевност на Филолошкиот факултет во Приштина. Магистрирала на Филозофскиот факултет во Скопје. Докторирала на тема „*Ликот на жената во албанската книжевност“* на Филолошкиот факултет во Скопје. Работела како доцент по предметот Албанска книжевност на Катедрата за албански јазик и книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје. Еден период работела како новинар-дописник на Дојче веле. Ангажирана е како професор по Албанска книжевност на Универзитетот на Југоисточна Европа во Тетово. Таа е потпретседателка на ДУИ и пратеник во Собранието на Македонија.

По парламентарните избори во 2011 година била поставена за министер за евроинтеграции. На 15 февруари 2013 година поднела оставка од оваа позиција поради својата кандидатура за градоначалник на Општина Тетово. На локалните избори 2013 година го победила својот противкандидат од редовите на ДПА, Сади Беџети со 6.100 гласови разлика.

## Библиографија
* „*Gjeografia ime*“ (*Мојата географија*), поезија, 1996; 
* „*Егзистенцијален феминизам*“, 1997; 
* „*Жената во современите трендови во Македонија*“, студии, 1997; 
* „*Седум магични денови*“, раскази, 1998.

## Наводи

## Надворешни врски
* Теута Арифи - Поранешен Заменик на Претседателот на Владата задолжен за европски прашања 
* Интервју на вицепремиерката Теута Арифи за Радио Слободна Европа

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Политичари од Тетово
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Македонски филолози
Категорија:Македонски новинари
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Југословенски Албанци
Категорија:Пратенички состав 2008-2011
Категорија:Пратенички состав 2006-2008
Категорија:Пратенички состав 2002-2006
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2011
Категорија:Вицепремиери на Македонија
Категорија:Политичари од ДУИ
Категорија:Градоначалници на Општина Тетово
Категорија:Апсолвенти на Приштинскиот универзитет
Категорија:Магистри на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ - Скопје
Категорија:Професори на УЈИЕ
Алба (одежда)

мини|Бела шамија под виолетова штура (што се протега околу вратот) и манипул (на раката)
**Алба** (од латинскиот збор *албус*, што значи „бел“) — одежда на западното христијанство. Тоа е пространа бела облека што се спушта до глуждовите и обично е препашана со еден вид појас, понекогаш направен од јаже, сличен на оној што се користи кај монашката облека, како кај Францисканците и Капуцините. Наликува на долгата, бела ленена туника што ја користеле античките Римјани.

Алба била усвоена многу рано од христијаните, а особено од свештенството за евхаристија. Во раната средновековна Европа свештениците носеле алба во нелитургиски контексти.

Денес, алба е вообичаена облека за сите свештеници на католичката миса. Се носи над мантија, но под сите други посебни облеки. По Трентскиот собор (1545 — 1563), албата често содржела литургиска чипка. Оттогаш, овој детаљ е надвор од употреба, освен во делови од англо-католичкото движење.

Алба одговара на источноправославниот стихар.

Категорија:Историја на облеката (западна мода)
Категорија:Облека
Богољуб Арсиќ

**Богољуб Арсиќ** (Волковија, Тетовско,  – Белград, ) ― полковник, специјалист епидемиолог и универзитетски професор.

## Животопис
Арсиќ е роден во Волковија, Тетовско, на 2 јули 1914 година. Медицински факултет завршил во Белград, каде што и докторирал во 1962 година. Учесник во НОБ од 1944. Како воен лекар работел во Скопје и Сараево, а од 1962 година на Воено-медицинската академија во Белград, Србија. Заклучоците од докторатот биле преземени како доктринарни ставови на ЗС во СФРЈ и ЈНА за спречување на ревматската треска, кои се применувани и денес. Работел на голем број научни студии од областа на епидемиологијата што имаат и практична примена. Работниот опус го завршил како началник на Епидемиолошкиот институт и редовен професор на Воено-медицинската академија во Белград.

## Библиографија
Арсиќ објавил преку 160 научни и стручни трудови и 4 учебника по епидемиологија.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Волковија (Тетовско)
Категорија:Починати во Белград
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски лекари
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Југословенски лекари
Категорија:Учесници во НОБ
Неџбедин Беадини

**Неџбедин Беадини** *([[алб]].: Nexhbedin Beadini*, Камењане, Тетовско ) — македонски биолог и универзитетски професор.

## Животопис
Беадини е роден на 28 јануари 1964 година во тетовското село Камењане. Дипломирал биологија на Универзитетот во Приштина во 1990 и докторирал на Универзитетот во Загреб  во 1996 година. Тој е еден од основачите и ректор на Тетовскиот државен универзитет. Подоцна, тој бил разрешен од функцијата.

Има објавено поголем број научни и стручни трудови од областа на биологијата, цитологијата, молекуларната физиологија и хистологијата.
Во 2008 година, тој добил кривична пријава за злоупотреба на државни пари во вредност од милион и 400 илјади евра.

## Рефренци

Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Македонски биолози
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Луѓе од Камењане
Нехат Беќири

**Нехат Беќири** (; р.  во ) — македонски сликар и универзитетски професор на Тетовскиот универзитет.

## Животопис

Беќири е роден во Тетово на 1 август 1967 година. Дипломирал во 1991 сликарски оддел, во класата на професорот Муслим Малиќи и магистрирал во 2001 година на Факултетот за ликовни уметности во Приштина. Самостојно излагал во Тетово, Скопје, Приштина, Париз и други македонски градови. Создава експресивни фигуративни композиции и дела во духот на новата апстракција. Освен со сликарство, Беќири се занимава и со вајарство, дизајн, илустрации и графики.

## Наводи

## Надворешни врски
* Тетовецот Нехат Беќири наскоро со изложби во странство  - Статија на TV KISS, Тетово

Категорија:Родени во 1967 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски сликари
Категорија:Македонски вајари
Категорија:Македонски Албанци
Џемаил Вејсели

**Џемаил Вејсели** (*[[алб]].: Xhemail Vejseli*; Гајре, Тетовско, ) ― македонски политичар.

## Животопис
Вејсели е роден во шарпланинското тетовско село Гајре на 15 ноември 1927 година. Бил член на СКОЈ, учесник во НОАВМ во 1944 и член на КПМ во 1948 година. По Ослободувањето, тој завршил гимназија и првин бил учител, а потоа работел во ресорот за внатрешни работи во Тетово и како секретар на Општинскиот комитет на КПМ во село Шипковица. Како студент и апсолвент на Филозофскиот факултет, тој бил член на Универзитетскиот комитет на СКМ во Скопје. Подоцна бил секретар на Околискиот комитет на ССРНМ и политички секретар на Општинскиот комитет на СКМ во Тетово, пратеник и потпретседател на Републичкиот собор на Собранието на СРМ, член на ЦК на СКМ и претседател на Комисијата на ЦК на СКМ за развој на СК, претседател на Општинската конференција на СКМ во Тетово и пратеник во Соборот на народите на Собранието на СФРЈ. На 28 април 1982 година, на уставотворната седница на Собранието на Социјалистичка Република Македонија од третото делегатско свикување, Вејсели бил избран за член на Претседателството на СР Македонија. Бил и претседател на Сојузот на синдикатите на Македонија.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Гајре
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Југословенски Албанци
Категорија:Македонски политичари
Категорија:Југословенски политичари
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје
Хусни Вела

**Хусни Вела** (Гајре, Тетовско, ) — македонски учител и политички деец.

Вела е роден во тетовското село Гајре во 1926 година. Завршил нижа гимназија во Тетово и во Учителската школа во Скопје. Бил инспектор за просвета при Околискиот совет за просвета во Тетово, а потоа пратеник во Републичкиот собор на Народното собрание на НРМ во 1950 година.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Гајре
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Македонски политичари
Категорија:Македонски пратеници
Категорија:Југословенски Албанци
Категорија:Југословенски политичари
Категорија:Југословенски пратеници
Нуредин Реџеп Вока

**Нуредин Реџеп Вока** (*[[алб]]. Nuredin Rexhep Voka*; Шипковица, тетовско,  – Константинопол, ) ― османлиски илуминист.

## Животопис
Вока е роден во тетовското село Шипковица во 1847 година. Основно училиште завршил во Тетово, медреса во Призрен, а дипломирал на Теолошкиот факултет во Константинопол. Објавил еден буквар на албански јазик и две читанки со турскоарапско писмо. Значајно е неговото дело „*Мислења*“ со филозофско-педагошка содржина. Во 1903 година од страна на османлиската администрација, тој бил назначен за муфит во Битола.

Во негова чест училиштата во Шипковица) и Бродец го носат неговото име.

## Наводи

## Надворешни врски
* HOXHË VOKA Personaliteti i shquar rexhep voka - Животопис на албански

Категорија:Луѓе од Шипковица (Тетовско)
Категорија:Починати во Цариград
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Отомански Албанци
Кантата

[мини|десно|250п|Насловната страна на „[Кармина Бурана (Орф)|Кармина Бурана“ од Карл Орф]]

**Кантата** (од лат. *cantare*, пеење) — претставува музичка форма на вокална композиција во придружба на повеќе инструменти или оркестар. Најчесто содржи повеќе ставови. 

Датира од почетокот на XVII век, кога настануваат и операта и ораториумот. Кон крајот на XVII и текот XVIII век станува омилена форма на италијанската камерна музика, каде гласот е придружуван најчесто од чембало и неколку други соло инструменти. Била составена од декламаторски изведен речитатив, поврзан со едноставна ариа, повторувана во интервали. 

Примери за типична кантата можат да се пронајдат во црковната музика на Џакомо Карисими, како и во делата на Хенри Персл. 

По популаризирањето на *[[арија да капо]]*, кантатата станува група на две или три арии поврзани со речитатив. Италијанските дуети и триа на Георг Фридрих Хендл се типичен пример за оваа обновен пристап.

Тематиката и текстовите на кантатата кај композиторите варирала од црковни до световни содржини.

Меѓу најзначајните композитори на кантати бил Јохан Себастијан Бах, кој ги напишал над 200. Кај него најзастапени биле хорските кантати, најчесто со црковна тематика, користени во мисите каде тој бил капелмајстор. Најпознати му се Житието на Јован и Житието на Свети Матеј, кои неретко се рангирани и како ораториуми, поради обемноста и генијалноста на неговиот пристап, пишувани по соодветните новозаветни евангелија и посветени на последните денови од животот на Исус.

Познати е историјата на кантатите „Римска награда“ на Хектор Берлиоз, напишани како облигаторна композиција за натпреварот „Римска награда“ (При д Ром) во 1830, кога тој и успева да победи.

И кантатата „Риналдо“ на Јоханес Брамс е пишувана по повод хорски натпревар во Ахен во 1863 на кој композиторот сепак не се пријавил. Пишувана е за соло тенор, четири машки хора и оркестар, во форма на серија од дијалози помеѓу витезот Риналдо, опчинет од вештерката Армида, и неговите другари витези, кои го повикуваат на патот на должноста. Ја довршил во 1868. Можеби најголемиот проблем за изведувањето е потребата од околу 300 машки хористи, со што би биле составени 4-те потребти хора.

Триптихот кантати на Карл Орф наречен „*Трионфи*“: „Кармина Бурана“, Кармина Катули и Трионфо ди Афродите, од кои далеку најпозната е првата, Кармина Бурана, претставуваат современ пристап кон оваа форма.

## Поврзано

* Хорска музика
* Хорал

## Наводи


Категорија:Музички облици
Категорија:Хорски композиции
Вишна

**Вишна** (лат. *Prunus cerasus*) е плодовито овошно дрво, позната како кисела цреша Во Република Македонија се одгледува во сите реони со надморска височина до 1.100 m. До седумдесеттите години од XX век беше споредна култура, со 200-300 тони годишно производство. Првата плантажа со облачинска вишна на 20 хектари била посадена во Битолско во 1970. Набрзо се увидоа големата родност и рентабилноста на оваа вишна, која нагло била проширена во сите реони. Производството го достигна максимумот од 11.450 тони помеѓу 1986 – 1987. Последниве години производството изнесува меѓу 6.000 – 7.000 тони годишно. Речиси целото количество се извезува како замрзнати плодови и конзервирано во алкохол.

## Употреба

### Лек
Листот на вишната се препорачува кај забрзано опоравување после оперативен зафат, кај намалување на воспалението, го штити нервниот систем, помага кај несоница и лекува тешкотии кај менопаузата.

Вишните се одличен извор на витамин и минерали и имаат благотворено дејство на целиот организам. Главниот пигмент е црвен антоцијан кој влијае како антиоксиданс, и затоа е еден од најважните регулатори на срцевиот ритам и процес на стареење.

Ова овошје има голема улога и во одржување на убавината на кожата. Се препорачува кај забрзано опоравување после оперативен зафат, кај намалување на воспаленија, помага кај несоница, го штити нервниот систем и во лекување на тешкотии кај менопауза.

Освен како свеж плод, вишните може да ги користиме и замрзнати и суви.

Чај од стебленцата на вишната помага кај исфрлање на песок од уринарните канали, целулит, импотенција, бубрежна болест и хронично кашлање. Листот од вишна пак се користи како средство за убавина, а помага кај првут и потечени очни капаци.

### Храна и рецепти

мини|200px
Една лажица иситнети исушени листови од вишна и една лажица исушени цветови од кантарион ставете во сад и прелијте со три чаши жешко пиво.

Оваа смеса загрејте ја до вриење и гответе на благ оган 30-40 минути.

Кога ќе се излади, чајот прецедете го и земајте две лажици трипати дневно после јадење. Овој чај благовремено влијае на заболен црн дроб.

Лек против хепатит А исто така може да направите од исушени листови на вишна. Ситно исечкајте десет суви листови и ставете ги во сад во кој ќе додадете 300 милилитри вода. Гответе на тивок оган 30 минути. Кога се излади процедете. Пијте четвртина чаша од овој чај трипати дневно.

Чај од лист од вишна во комбинација со лист од црешна, јагода и љубичица е одличен лек против првут. Листот наберете го и прелијте го со топла вода и оставете да отстои. После миење со чајот, косата измијте ја.

## Вишната како тема во уметноста и во популарната култура
* „Вишновата градина“ - драма на рускиот писател Антон Чехов.
## Наводи

## Извор

## Надворешни врски

Категорија:Овошје
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Овошни дрва
Категорија:Флора на Европа
Ристо Ѓорѓевски

**Ристо Трпев Ѓорѓевски** (Теарце, тетовско,  – Скопје, ) — македонски психолог и универзитетски професор.

## Животопис
Ѓорѓевски е роден во тетовското село Теарце на 24 март 1919 година. Дипломирал на Филозофскиот факултет во Скопје во 1950 година. Со титулата доктор на психолошки науки се стекнал на Филозофскиот факултет во Загреб во 1955. Бил инспектор за просвета и раководител на Одделението за школство при Министерството за просвета на ФРМ од 1944 до 1951 година. За асистент по психологија на Филозофскиот факултет во Скопје е избран во 1951, а за редовен професор во 1969 година. На Институтите за педагогија и психологија ги предавал предметите: *Општа психологија, Детска психологија и Педагошка психологија*. Основач е на Катедрата (Институтот) за психологија и бил нејзин прв раководител. Бил декан на Филозофскиот факултет (1969–1973), претседател на Здружението на психолози на СФРЈ (1972–1976). Држел предавања на повеќе универзитети во СФРЈ, а бил визитинг професор на Универзитетот Чико, Калифорнија, САД (1973–1974).

## Библиографија
* Улога квалитета разреда, скале оцјена и класификационих периода у школском оцењивању, зб. Методолошки проблеми процењивања знања и особина ученика, Београд, 1969, стр. 25-54; 
* Зависност оцена од пола ученика (соавтор Нада Божановиќ), „Зборник Филозофског факултета у Приштини“, В, стр. 447-452; 
* О школским оценама сеоске и градске деце, „Зборник Филозофског факултета у Приштини“, VI; 
* Кохезија наставних предмета, „Зборник Филозофског факултета у Приштини“, V, 1968, стр. 71-83; 
* Оцјене ученика и ученице из појединих предмета, „Психологија“, Београд, 2, 1969, атр. 288-302.

## Наводи

Категорија:Починати во Скопје
Категорија:Македонски психолози
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Луѓе од Теарце
Категорија:Теарце
Илија Чавкаловски

**Илија Чавкаловски** (Долно Перово, Ресенско, ) — македонски градежник и експерт од областа на Преспанското Езеро.

## Животопис

Чавкаловски е роден е на 17 јуни 1941 во Долно Перово, денес во Општина Ресен. Основно четиригодишно училиште завршил во родното село, а од 5-то до 8-мо одделение во осмолетката „Браќа Миладиновци”  во Царев Двор. Средно техничко училиште архитектонско-градежен отсек завршил во Скопје во учебната 1959-60 година. Дипломирал на Градежниот факултет во Скопје 1966 година. Од 1966 година до пензионирањето во 2001 година, тој работел во градежната служба на поранешната ЈНА и во градежната служба на АРМ. Последипломиски по просторно планирање завршил на природно-математичкиот факултет во Скопје, Институт по Географија во 1995 година. Магистерска тема му била „*Промените на нивото на водата во преспанското езеро и нивното влијание на планирањето на крајбрежниот простор*”. Со истражувањето на преспанската котлина започнал во 1983 година по потреба на работните задачи.

## Библиографија

Ги издал следните трудови: 
* “Преспанско Езеро-Осцилации на нивото на водата” 1997 година-Скопје и 
* “Преспа” 2001-Скопје.

Подготвен му е ракопис од истражувањата за населбите во преспанската котлина од 1568/69 до 2009 година.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Перово
Џеладин Ѓура

**Џеладин Ѓура** (албански: *Xheladin Gjura*; Шипковица, Тетовско, ?) ― македонски и албански учител и поранешен министер за култура на Албанија (1980).

## Животопис
Ѓура е роден во тетовското село Шипковица. По Ослободувањето, тој бил учител и началник за култура и просвета во Тетово. Потоа во 1948 година, то се преселил во НР Албанија, каде што минал посебна обука на Сигурими, во логор во околината на Тирана. Подоцна, со група од 18 диверзанти, тој бил уфрлен во НР Македонија и се сместиле во бачилата над селото Шипковица, штитени и хранети од месните јатаци од селото. Откриени од УДБА, по престрелката во 1952 година, еден од нив загинал, а другите диверзанти успеале да се спасат. Истата година, тој уште еднаш престојувал во Македонија. Подоцна пролетта 1979 година, со лажен пасош, пак дошол во Југославија, но во Загреб, каде што се сретнал за политички договор со тогашниот претседател на Извршниот совет на Собранието на Општина Тетово, Менаф Незири, родум од тетовска Речица, и со други сомисленици од Кумановско, од Тетовско и од Косово.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Шипковица (Тетовско)
Категорија:Министри за култура на Албанија
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Југословенски Албанци
Милко Ѓуровски

**Милко Ѓуровски** (Тетово, ) — поранешен македонски фудбалер.

## Животопис
Ѓуровски е роден на 26 јануари 1963 година во Тетово. Неговото семејство е од тетовското село Жилче, каде Ѓуровски израснал. Бил фудбалер на ФК Црвена Звезда и Партизан од Белград. Играл за младинската и сениорската репрезентација на Југославија. Во составот на Олимписката репрезентација на Југославија, на Олимписките игри во Лос Анџелес (САД, 1984) освоил бронзен медал. По осамостојувањето од 1991 година настапил неколкупати и за Фудбалската репрезентација на Македонија. Моментално е тренер на скопски Вардар.

## Наводи

Категорија:Жилче
Категорија:Фудбалери од Тетово
Категорија:Југословенски фудбалери
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалски тренери од Тетово
Категорија:Фудбалери на ФК Тетекс
Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда
Категорија:Фудбалери на ФК Партизан
Категорија:Фудбалери на ФК Гронинген
Категорија:Тренери на ФК Вардар (Скопје)
Категорија:Тренери на ФК Беласица (Струмица)
Категорија:Фудбалери на ФК Нимс Олимпик
Категорија:Фудбалери на ФК Чукарички Станком
Риза Идризи

**Риза Идризи** (*[[алб]].: Riza Idrizi*; Мерово, Тетовско, ) ― учесник во
НОАВМ во 1944 и член на КПМ од 1946 година.

## Животопис
Идризи е роден во тетовското село Мерово на 11 август 1928 година. Завршил виша управна школа. Бил секретар на Околискиот комитет на Народната младина во Тетово, управник на ХЕЦ „Маврово“, шеф на одделение во Фабриката „Тетекс“ во Тетово, шеф на месна канцеларија и правник во филијалата на „Жито Македонија“ во Тетово. Подоцна бил пратеник во Републичкиот собор на Собранието на СРМ во 1970 година, член на Одборот за општественополитички систем и член на Одборот за народна одбрана.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Мерово
Категорија:Дејци на КПМ
Категорија:Учесници во НОБ
Борис Марков

**Борис Марков** (, ) — македонски славист, универзитетски професор
на Филозофскиот и Филолошкиот факултет во Скопје, по предметот Граматика и историја на рускиот јазик.

## Животопис
Марков е роден во тетовското село Отуње во 1923 година. Тој бил долгогодишен шеф на Катедрата за славистика и декан на Филолошкиот факултет (1983–1985). Во 1960 година ја одбранил докторската дисертација *„Продуктивни именски наставки во македонскиот јазик“*.

## Библиографија
Автор е на околу 200 научни трудови за зборообразувањето и лексиката на македонскиот и рускиот јазик во споредба со други словенски и балкански јазици, како и на книгата „*Образување на придавките во македонскиот јазик*“ (1988).

## Наводи

Категорија:Луѓе од Отуње
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски слависти
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Југословенски слависти
Бранко Попов

**Бранко Попов** ( во ) — македонски научник и редовен професор на Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје.

## Биогрфаија
Попов е роден во тетовското село Вратница во 1940 година. Дипломирал на Технолошкиот оддел на Техничкиот факултет во Скопје во 1964 година. Магистрирал на Универзитетот во Урбана, Илиноис, САД, а докторирал на Универзитетот во Загреб во 1973 година. На Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје е од 1965, а како редовен професор е од 1982 година. Бил декан на Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје. Кариерата ја продолжува во САД, како истражувач и професор, најдолго на Универзитетот во Колумбија, Јужна Каролина (од 1991). Негови подрчја се физичка хемија, електрохемија во водени средини и растопи, превлеки и хемиски извори на струја.

## Библиографија
Автор е на книги, научни трудови и на многубројни научноистражувачки и апликативни проекти.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Вратница
Категорија:Македонски научници
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Југословенски научници
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
Категорија:Доктори на Загрепскиот универзитет
Грав

**Грав** или **боб** — едногодишно растение од семејството на бобовите (*Fabaceae*) со големо видово разнообразие, од кои околу 15 се култивирани. Најраспространет е обичниот грав (), кој се дели на два подвида: висок (веткач) и низок (легач).

Според формата на семето, постојат пет вида: *sphericus, elipticus, oblongus, compresus, subcompresus*.
 
Потекнува од Јужна Америка. Во светот се одгледува на околу 230.000.000 хектари. Во Македонија е застапен на 4.500 - 5.000 хектари во чист посев и на 8.000 - 9.000 хектари во здружен посев. Топлољубиво растение, оптималната температура за одгледување е 20 – 22 степени целзиусови. Се одгледува главно заради зрелото зрно (семето), кое има висока хранлива вредност: 
* белковини (26%); 
* масти (2%); 
* јаглехидрати (52%); 
* минерални материи (2,5%); 
* витамини (B1, B2, С, Е, К, PP) и 
* аминокиселини.

## Употреба
Гравот, со просечна потрошувачка од 21,6 кг по домаќинство, е 7. зеленчук според употребата во Македонија во 2017 година.

### Други употреби
Листовите од грав биле користени за фаќање стеници во домовите. Микроскопските влакна (трихоми) на листовите од грав ги фаќаат инсектите.

Од античко време, гравот бил користен како уред во различни методи на претскажување. Претскажувањето со помош на грав се нарекува фавоманција.

Откриено е дека *Phaseolus vulgaris* биолошки акумулира цинк, манган и железо и има одредена толеранција на нивните соодветни токсичности, што укажува на соодветност за природна биолошка санација на почвите загадени со тешки метали.

## Галерија


Грав МК 02.jpg|Мешунка со зрна грав
Нива со грав МК 08.jpg|Растение на грав на нива во Скопско
Нива со грав МК 04.jpg|Растение на грав на нива во Скопско
Нива со грав МК 01.jpg|Нива со грав во Скопско
Нива со грав МК 05.jpg|Нива со грав во Скопско
Нива со грав МК 07.jpg|Нива со грав во Скопско
Нива со грав МК 03.jpg|Нива со грав во Скопско
Нива со грав МК 09.jpg|Нива со грав во Скопско
55. Прости скробни зрна од грав (Phaseolus vulgaris).ogg|Прости скробни зрна од грав под микроскоп



## Наводи

*

## Надворешни врски

*A Bean Collector Window, обемна галерија на сорти на грав

Категорија:Мешункасти култури
Категорија:Phaseolus
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Земјоделски култури со потекло од Америка
Киро Поповски

**Киро Поповски** ( во  —  во ) ― македонски правник, политичар, основоположник и прв претседател на Социјалистичката партија на Македонија.

## Животопис
Поповски е роден во тетовското село Вратница на 13 април 1942 година. Гимназијата ја завршил во Скопје и дипломирал на Правниот факултет во Скопје во 1965 година. Како младинец, бил претседател на Градскиот комитет и претседател на Претседателството на ЦК на Сојузот на Социјалистичката младина на Македонија, а потоа секретар и претседател на Советот на ССМ, претседател на Извршниот одбор на Републичката СИЗ за физичка култура, претседател на Комисијата за прашања од општествено-политичкиот систем, член на Одборот за прашања од областа на општественото уредување, безбедноста и односите со странство, член на Комисијата за прашања од општествено-политичкиот систем на Извршниот совет на Собраниет на СРМ, член на Извршниот совет на Собранието на СРМ, претседател на Републичката конференција на ССРНМ, основоположник и прв претседател на Социјалистичката партија на Македонија (22 септември 1990 - јули 1995) и потпретседател на Собранието на Македонија од 1991 до 1995 година.

Бил оженет со Златка Поповска поранешен потпретседател на Владата на Бранко Црвенковски од 1994 до 1998 година, кадар на Социјалистичката партија. Починал во Скопје на 29 октомври 1995 година.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Вратница
Категорија:Починати во Скопје
Категорија:Македонски политичари
Категорија:Македонски правници
Категорија:Југословенски политичари
Категорија:Југословенски правници
Категорија:Политичари од СПМ
Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје