Почвени животни

десно|мини|Микроскопски поглед на ротифера
десно|мини|Слика од Milnesium tardigradum во активна состојба
**Почвени животни** се голем број животински видови (30% од членконогите живеат во почвата), без разлика дали во текот на целиот свој живот или барем во нивните ларвални фази. Почвата нуди заштита од еколошки опасности, како што се прекумерни промеи во температурата и влагата, особено во суви и ладни средини, како и од предатори. Почвата обезбедува храна во текот на целата година, особено затоа што сештојадството се чини дека е правилото, а не исклучокот, и овозможува размножување и положување јајца во безбедна средина, дури и за оние животни кои не живеат под земја постојано. Многу почвени безрбетници, а исто така и некои почвени ‘рбетници, се цврсто прилагодени на подземна скриена средина, бидејќи се помали, слепи, без пигментација, без нозе или со редуцирани нозе и се размножуваат бесполово, со негативни последици врз нивната стапка на колонизација кога животната средина се менува на ниво на пејзаж. Се тврди дека почвата можела да биде погоден простор за еволуцијата на безрбетните копнени фауни, како посреднички чекор во транзицијата од воден кон воздушен живот.

Фауната од почвата е класифицирана, според зголемувањето на големината на телото, во микрофауна на почвата (20 μm до 200 μm), мезофауна (200 μm до 2 мм), макрофауна (2 мм до 2 цм) и мегафауна (повеќе од 2 цм). Големината на почвените животни го одредува нивното место во трофичките мрежи на почвата (прехранбени мрежи на почвата), поголемите видови јадат помали видови (интеракции предатор-плен) или ја менуваат својата околина (гнездени еколошки ниши). Меѓу поголемите видови, таканаречените инженери на почвата (на пр. дождовни црви, мраженеритевки, термити, кртови, гофери) играат истакната улога во формирањето на почвата и развојот на вегетацијата, давајќи им го рангот на инженери на екосистемот.

Од функционална гледна точка, почвените животни се тесно поврзани со почвените микроорганизми (бактерии, археи, габи, алги). Почвените микроорганизми обезбедуваат храна за сапрофагните и микробиворните видови, и имаат значајна улога во дигестијата на отпорните соединенија од страна на сапрофагните животни. За возврат, почвените животни, дури и најмалите, нудат средини, на пр. дигестивни тракти, измет, шуплини, поволни за почвените микроорганизми, овозможуваат нивно распространување за оние кои не можат да се движат сами (на пр. неподвижни бактерии), и ги регулираат нивните популации.

## Почвена микрофауна
**Почвената микрофауна** се состои од едноклеточни (протозои) и повеќеклеточни (нематоди, ротификатори, тардигради) организми. Со нивните мали димензии(20 μm до 200 μm), тие се способни да се движат во мезопорите (30–75 μm) и макропорите (>75 μm) каде што наоѓаат микроорганизми (за микробиворни видови) или друга микрофауна (за предаторски видови) како храна. Со исклучок на фазите на мирување (на пр. јајца, цисти, ларви на дауер), микрофауната е почесто во тесен контакт со филмовите од вода што ги опкружуваат почвените агрегати и корените (ризопланина). Микрофауната е вклучена во силни интеракции со почвените микроорганизми, заедно консумирајќи ги и стимулирајќи ги со подмладување на микробните колонии. Преку излачувањето на хранливи материи во форма достапна за растенијата (на пр. амониум), тие придонесуваат за исхраната на растенијата.

Поради нивната физиолошка и локомоторна зависност од водата во порите, микрофауната е многу чувствителна на промени во влагата. Промените во големината на популацијата на активните форми (на пр. протозои трофозоити) се во корелација со промените во влажноста на почвата долж циклусите на врнежи. Сепак, отпорните криптобиотски фази од животниот циклус (на пр. протозои во мирување цисти, ларви на нематоди дауер, анхидробиоти на ротифери, тардиградни туни), им овозможуваат да останат и да чекаат поповолни услови, обновувајќи го целосно активниот метаболизам за неколку часа. Според тоа, може да се претпостави дека, за разлика од повеќето други почвени безрбетници, почвената микрофауна нема да страда во критична мера од затоплувањето на климата, додека се многу чувствителни на други глобални промени предизвикани од човекот, како што се киселите дождови.

Иако половата репродукција (вклучувајќи ја и половата конјугација) е широко распространета кај микрофауната, овозможувајќи брза адаптација (преку генетска рекомбинација) на разликите на животната средина и во просторот и во времето, бесполовата репродукција (на пр. партеногенеза, фисија) е вообичаена кај протозоите (амеби и флагелати), нематодите, ротиферите, и тардиградите, овозможувајќи им брзо искористување на новите или привремените средини или новите домаќини за паразити. Инфестацијата на женските гонади од бактерии кои припаѓаат на родот Wolbachia, наследно пренесена преку герминативната линија, е утврдено дека е одговорна за губењето на половата репродукција и поместувањето кон партеногенеза кај некои лози на паразитски нематоди.

## Почвена мезофауна
Почвената мезофауна се храни со широк спектар на материјали, вклучувајќи други почвени животни, микроорганизми (бактерии, археи, габи, алги), жив или распаѓачки растителен материјал, лишаи, спори и полен. Почвените микрочленконоги  имаат занемарлива улога во биотурбацијата на почвата и формирањето на порите на почвата, но енхитреидите ја разоруваат почвата и создаваат галерии во кои ги депонираат своите фекалии, што им дава ранг на екосистемски инженери во почви (или во периоди) со слаба активност на дождовните црви. Покрај горенаведените извори на исхрана вообичаени за мезофауната, орибатидните грини и пролетните опашки се хранат со распаѓачки коренски материјал, што сега е целосно признат истакнат извор на храна за почвената мезофауна. Фекалната материја која ја создава почвената макрофауна (на пр . отпадоци од дождовни црви) ја јаде и ја разградува мезофауната. Калапите на дождовните црви се мелат од енхитреиди кои ги јадат, што ја илустрира динамичнста на почвените агрегати и сугерира некаков вид конкуренција помеѓу два истовремено постоечки инженери на екосистеми со сосема различна големина. За разлика од микрофауната, поголемата големина на мезофауната не им дозволува да пасат бактерии, кои ги консумираат заедно со органска и/или минерална материја додека се хранат со распаѓачки растителен материјал или животински измет. Микрочленконоги и енхитреиди активно конзумираат габичните хифи и спори, што им дава истакнато место во контролата врз габичните заедници, вклучувајќи ги и микоризните габи.  Мезофауната што се храни со габи игра и позитивна (преку ширење на спори и хифални фрагменти) и негативна улога (преку прекинување на врските) во микоризацијата и поопшто во развојот на колонии на габи во почвата и нивните улоги во екосистемот (на пр. распаѓање). Предаторските видови (на пр. мезостиматидни грини, псевдоскорпии) се хранат главно со пролетни опашки, кои исто така се подложени на активна предација од макрофауната (на пр. стоногалки, приземни бубачки, пајаци), што ги прави пролетните опашки, со нивната висока стапка на репродукција и големи популации, клучна компонента на мрежите за исхрана во почвата, посредувајќи во индиректните ефекти на предацијата врз услугите на екосистемот на почвата.  Сепак, покажано е дека мезофауната вообичаено класифицирана како сапрофагична или микробиворна, а повремено храни и некој животински плен (на пр. нематоди, протозои, ротификатори, тардигради, мали енхитреиди).
## Почвена макрофауна
**Макрофауната на почвата** е претставена од безрбетници со големина помеѓу 2 мм и 2 цм, кои живеат во почвата или во групации на паднати листови. Познати како инженери на почвата, дождовните црви, термитите, мравките, некои стоногалки (на пр. Polydesmida) и некои ларви од инсекти (на пр. tenebrionids), се способни да создадат пори и оттука можат да ја променат структурата на почвата, еден важен аспект на морфологијата на почвата.Со својана големина, голема активност и големи популации во по фертилните почви тие го условуваат постоењето на различни почвени организми и се типични за множест хумус, засолнувајќи широк спектар на трофични ниши и посложени мрежи на исхрана. Бидејќи се попребирливи во однос на хранливите материи од помалите организми, поради нивната акумулација на калциум и азот во дебелите хитинозни егзоскелети на членконогите и школките на мекотелите, и активното лачење на слуз богата со хранливи материи од дождовните црви и мекотелите, на почвените макроинвертебрати им е потребна растителна покривка способна да ги редистрибуира хранливите материи во почвата преку брзо распаѓање на листовите и коренските остатоци. За возврат, со фаворизирање на активноста на разградувачите  и циркулирањето на хранливите материи, макрофауната го фаворизира растот на растителните видови кои бараат хранливи материи, позитивна надземна-подземна повратна врска, за која се претпоставува дека е еволутивно стабилна стратегија од која сите добиваат на ниво на екосистемот во биоми со биолошки поволна (не премногу ладна, не премногу сува) клима и временски погодни минерали во матичната карпа.

## Почвена мегафауна
**Почвената мегафауна** е составена од земјени животни (рбетници) поголеми од 2 см, кои живеат во почвата каде што копаат гнезда и галерии и ја отфрлаат земјата на површината на почвата како насипи. Тие се состојат од фосоријални цицачи (на пр. кртови, џебни гофери, волуци, јазовци, кртови стаорци, верверички, сурикати, леминзи), птици (на пр. рудари), влекачи (на пр. скинкови, гоферски желки, змии што копаат) и водоземци (на пр. цецилијани, кртови саламандери). Тие се присутни во сите биоми, но се позастапени во сушните предели каде што почвата им нуди засолниште од суровоста на животната средина (на пр. суша, топлина, УВ-зрачење). Многу други 'рбетници живеат или се одмараат во почвата само привремено, или за време на хибернација или за заштита од предаторство или и двете (на пр. зајаци, мармоти, леминзи), и на тој начин, како постојани жители, тие учествуваат во животот на почвата преку нивното копање. Повеќето фосоријални животни само ја копаат почвата без да се хранат со неа, и на тој начин не се директно вклучени во процесот на распаѓање и микробно-фауналните односи, но нивното механичко нарушување на почвените хоризонти може да придонесе за подобрување на достапноста на хранливи материи, стапката на инфилтрација, аерацијата на почвата, микоризалната инокулација и 'ртењето на семето, што ги прави даватели на важни екосистемски услуги.

## Наводи

Категорија:Зоологија
Категорија:Биологија на почвата