Бездомништво во Индија

мини| Бездомник спие под мост во Индија
**Бездомништвото** е главен проблем во **[[Индија]].** Универзалната декларација за човекови права ги дефинирала „бездомници“ како оние кои не живеат во редовно живеалиште. Изјавата на Економско-социјалниот совет на Обединетите нации имала поширока дефиниција за бездомништвото. Тие го дефинирале бездомништвото на следниот начин: „Кога зборуваме за домување, не зборуваме само за четири ѕида и покрив. Правото на соодветно домување се однесува на безбедноста на мандатот, достапноста, пристапот до услуги и културната адекватност. Станува збор за заштита од присилно иселување и раселување, борба против бездомништвото, сиромаштијата и исклученоста. Индија ги дефинирала „бездомниците“ како оние кои не живеат во куќи за попис, туку остануваат на тротоари, патишта, железнички платформи, скали, храмови, улици, во цевки или други отворени простори. Во Индија имало околу  1,77 милиони бездомници, или 0,15% од вкупното население на земјата, според пописот од 2011 година, кој се состоел од самохрани мажи, жени, мајки, стари лица и инвалиди. Сепак, се тврдело дека бројките се многу поголеми отколку што е пресметано со методот на точка во времето. На пример, додека пописот од 2011 година броел 46.724 бездомници во Делхи, Индо-глобалното друштво за социјални услуги ги изброило на 88.410, а друга организација наречена Управата за развој на Делхи ги изброила на 150.000. Понатаму, постоел и висок процент на ментално болни и деца на улица во бездомното население.  Во Индија има 18 милиони деца на улица, што е најголем број од која било земја во светот, од кои 11 милиони се урбани. Конечно, повеќе од три милиони мажи и жени се бездомници во главниот град на Индија, Њу Делхи, истото население во Канада би сочинувало приближно 30 изборни единици. Семејство од четири члена има во просек по пет генерации бездомници во Индија.

Во земјата имало недостиг од 18,78 милиони куќи. Вкупниот број на куќи се зголемил од 52,06 милиони на 78,48 милиони (според пописот од 2011 година). Сепак, земјата сè уште е рангирана како 124-та најбогата земја во светот од 2003 година. Повеќе од 90 милиони луѓе во Индија заработуваат помалку од 1 американски долар дневно, со што се ставаат под прагот на глобалната сиромаштија. Способноста на Владата на Индија да се справи со урбаните бездомници и сиромаштија може во иднина да бидат засегнати и од надворешни и од внатрешни фактори. Бројот на луѓе кои живеат во сиромашни квартови во Индија е повеќе од двојно зголемен во последните две децении и сега го надминува целото население на Британија, објавила индиската влада. Околу 78 милиони луѓе во Индија живеат во сиромашни квартови и станови. 17% од жителите на сиромашните квартови во светот живеат во Индија. По објавувањето на филмот *[[Милионер од гетото (филм)|Милионер од гетото]]* во 2008 година, Мумбаи била туристичка дестинација за сиромашни квартови каде што бездомниците и жителите на сиромашните квартови можеле отворено да ги гледаат туристите.

## Причини
Бездомништвото делумно е директен резултат на мигрирањето на семејствата од руралните во градските градови и урбанизацијата. Миграцијата во урбаните области може да се случи поради различни причини, почнувајќи од губење на земјиште, потреба за одржливо вработување, недостаток на чиста вода и други ресурси, а во некои случаи како Проектот за браната Барги, довело до губење на целиот имот и целосно раселување. Откако ќе стигнат до градовите, бездомниците се обидуваат да создадат засолништа од калај, картон, дрво и пластика. Сиромашните квартови можат да обезбедат бегство, но поединците често не можат да си ги дозволат. Поединците кои се соочуваат со бездомништво може да доживеат злоупотреба, малтретирање и недостаток на пристап до училишта и здравствена заштита.

Некои други проблеми кои водат до бездомништво вклучуваат: попреченост (или ментална, физичка или и двете), недостаток на прифатливи станови (основен стан во Индија чини приближно 70 американски долари месечно), невработеност (сезонски или поради економски тешкотии), и промени во индустријата. Напуштањето на старите, ментално болни, немажените трудници, беспомошните разведени жени и девојчињата се исто така некои од главните причини за бездомништво во Индија.

Работните места кои вклучуваат тешка индустрија и производство (за кои е потребно само средно образование) се заменуваат со работни места во услужната индустрија (кои може или не бараат повисоко ниво на образование). Бидејќи универзитетот е помалку прифатлив за просечниот Индиец отколку за просечниот северноамерикански или европски граѓанин поради нивното пониско ниво на приход по глава на жител, повеќе луѓе во Индија стануваат невработени за работните места на 21 век. Просечниот приход по глава на жител за граѓанин на Индија е едвај повеќе од 1.200 УСД; во споредба со 54.510 американски долари во Канада и повеќе од 64.800 американски долари во Швајцарија.  

Креаторите на политиките ги припишуваат следните фактори како главни причини за бездомништво: употреба на супстанции, ментална болест, неуспеси во врската и семејна злоупотреба. Тие ја ставаат одговорноста и вината директно на бездомниците. Политиките поврзани со „деинституционализација на грижата за ментално болни лица и последователно напуштање на член на семејството со ментална болест од страна на семејството“, исто така, го зголемиле бројот на луѓе кои живеат без покрив над главата.

## Бездомни деца
Бездомните деца спаѓаат во пошироката категорија на деца во особено тешки околности (ЦЕДЦ) и се сметаат за најзагрозени од сите деца во ЦЕДЦ. Се проценува дека во Индија има повеќе од 400.000 бездомни деца. Според УНИЦЕФ, бездомните деца може да се поделат на четири дела: ризични деца кои живеат со семејството, но работат на улица за да добијат приход, деца кои првенствено остануваат на улица, но имаат одредено место на живеење со семејството, деца кои поминуваат поголем дел од својот живот на улица и не живеат или не контактираат со семејството, и конечно напуштени деца кои се сами без возрасни личности. Децата бегаат од домовите на сиромаштија, насилство, угнетување и експлоатација и на крајот живеат на улица.

Децата честопати се свесни за експлоатација и физичка и ментална злоупотреба поради семеен стрес, депресија и прекумерна употреба на алкохол. Кога бегаат од семејствата за да најдат подобар живот, децата се соочуваат со проституција и физичка работа. Деца од 6 години просејуваат ѓубре барајќи пари за да купат храна. Понатаму, децата живеат на улица како резултат на урбанизација, сиромаштија, невработеност, алкохолизирани семејства, смрт на родители, лоши односи со новите родители и употреба на дрога. Бездомните деца често имаат лоши перформанси и проблеми со однесувањето на училиште и на крајот може да го напуштат училиштето, што ќе доведува до ниска писменост.  Ним им е одземено правото на образование и рекреација. Ова се поврзува со циклус кој ги продолжува сиромаштијата и бездомништвото.

Децата на улица имаат повеќе проблеми со физичкото и менталното здравје отколку децата кои не се на улица. Под претпоставка дека децата ќе бараат мито, болниците се воздржуваат од услуги, ги зголемуваат цените или им ја одбиваат соодветна грижа. Овие практики може да предизвикаат децата на улица да станат депресивни или асоцијални со негативни пристапи кон животот.

Бездомните деца страдаат од повеќе форми на злоупотреба. Повеќето доживуваат вербална и психичка злоупотреба, некои доживуваат општа злоупотреба и запоставување, помалку страдаат од злоупотреба на здравјето, а мал дел од физичка (вклучително и сексуална ) злоупотреба. Податоците покажуваат дека високите нивоа на еден вид злоупотреба се во корелација со високите нивоа на друг, при што износот на злоупотреба се зголемува со возраста и приходите. Често, злоупотребата доаѓа и од полицијата или манипулативни работодавци и професии. Дополнително, студиите покажале дека момчињата се повеќе малтретирани од девојчињата на улица.  Конечно, злоупотребата може да произлезе и од децата со хиерархија на улица. Членовите на групата помагаат меѓусебно да се заштитат за да преживеат. Сепак, постар член често ги злоупотребува помалите деца.

Бездомништвото и сиромаштијата се главните причини за детскиот труд во Индија. Пописот од 2011 година објавил дека речиси 43,5 милиони деца на возраст од 5-14 години работат за да се издржуваат себеси и своите семејства. Според УНИЦЕФ, скоро 12% од сите деца во Индија се работници. Во многу случаи, сиромашните родители немаат друг избор освен да ги испратат своите деца на работа во небезбедни и опасни услови.

## Предизвици со кои се соочуваат бездомниците
мини| Бездомник спие на клупа во Индија.
Еден предизвик со кој се соочуваат бездомниците е непристапноста до засолништата. Иако засолништата се достапни за бездомниците во одредени градови, многу бездомници избираат да не ги користат и наместо тоа да живеат на улица поради различни причини. Една од причините е што бездомниците кои се погодени од проблеми со мобилноста не можат да пристапат до нив и не се сигурни како функционираат засолништата. Друго е што понекогаш засолништата се наоѓаат во недостапни области и имаат „камуфлирана архитектура и лоша поставеност на ентериерот“. Засолништата често немаат средства и ресурси за да ги направат поатрактивни за бездомното население. Засолништата бараат и мала надокнада по ноќ, што веднаш ги прави недостапни за многу бездомници. Бездомниците може да ги гледаат засолништата како преполни простори со лоши санитарни услови каде што може да се засолнат и зависниците од дрога и крадците. Понекогаш прифатилиштата не дозволуваат поединци да носат лични работи со себе, што е уште еден фактор што ги обесхрабрува бездомниците да ги користат засолништата. Понатаму, службениците, менаџерите и старателите на засолништата не се поттикнати да ги одржуваат засолништата чисти и добредојдени. Привремените засолништа исто така ризикуваат да бидат урнати и често ги принудуваат бездомниците да ја променат локацијата на престој.

Друг предизвик со кој се соочуваат бездомниците е изложеноста на екстремни временски услови во лето и зима. Студијата покажала дека помеѓу јануари 2005 и декември 2009 година, по седум бездомници умирале секој ден во Делхи. Нивната смрт не била евидентирана од полицијата, а не добиле ниту погреб.

Бездомниците исто така страдаат од лошо здравје и екстремно ограничен пристап до медицински установи. Некои од причините вклучуваат: недостаток на соодветни документи за идентификација што ги бараат медицинските установи, трошоците и склоноста на давателите на здравствени услуги целосно да ги отфрлат. Во 2010 година, УНДП во Индија спровеле истражување кое покажало дека само околу 3% од бездомниците поседуваат гласачка лична карта или ливче за даноци.

## Напори за помош

### Владини служби
Откако Индија стекнала независност во 1947 година, нацијата создала сопствен сет на петгодишни планови за економски развој. Државата не развила никакви програми за справување со сиромашните и бездомниците до осмо-петгодишниот план (1992–97). Во овој план, била креирана Шемата за ноќни засолништа за жителите на патеката (НСС) и биле доделени средства од 2,27 милиони рупии за две години. Десеттиот план (2002-2007) побарал од невладините организации да создадат домови за бездомниците и исто така признале дека владата не им се обраќа на бездомниците до степен до кој би требало. Единаесеттиот план (2007–12) го прогласил пристапот до покривот како „фундаментално право“. 12-тиот план (2012–17) промовирал создавање и развој на ноќни засолништа за питачи и стари лица. Им се дало на градските планери одговорност да изградат и да обезбедат простори за бездомниците.

Корпорацијата за домување и урбан развој (HUDCO) имала политика за бездомниците позната како Ноќни засолништа за урбани без покрив над главата, применлива за урбаните области во 1988 до 1989 година. Давале 20.000 рупии годишно на засолништата за бездомници, 50% платени од владата, 50% платени со заеми од (HUDCO) или спонзори. Во 1992 година, Министерството за урбан развој го преименувале во Засолништа и санитарни капацитети за жителите на пешачките патеки во урбаните области. Одделот одлучил да ги одржува овие засолништа како засолниште како студентски дом за ноќевање и социјални области во текот на денот. Сепак, во 2005 година било прекинато бидејќи им недостасувало финансирање.

Владата на Индија формирала нови политики за достапно домување и засолништа во урбаните области во изминатите неколку децении. Сепак, засолништата даваат привремено решение бидејќи не се трајни и не го заменуваат правото на домување. Според Комесарите на Врховниот суд, засолништето е покриен простор каде што бездомниците можат да се чувствуваат безбедно и сигурно и до него може да пристапува секој. Треба да обезбеди заштита од околината, безбедност и сигурност, место за чување работи и место за пиење вода и користење санитарни бањи.  Владата наведува дека засолништата за бездомници идеално би биле на места каде што има многу бездомници. За да се подобри инфраструктурата во сиромашните квартови, Врховниот суд наложил нова мисија позната како Национална мисија за урбана обнова на Џавахарлал Нехру. Ова наведувало дека за градовите со големина од над 5 лаки население, засолништата мора да содржат добра вода, тоалети, бањи, ладење, греење, вентилација, светла, светла за итни случаи, заштита од пожари, простори за рекреација, телевизори, прва помош, засолниште од комарци и глодари., кревети, кујни и прибор, советување, установи за згрижување деца и транспорт за итни случаи.

Сепак, извештајот од 2010 година на Комесарите на Врховниот суд ги прикажал условите во ноќните засолништа како ужасни. Според судот, овие засолништа се едвај подобрување од улиците. Бездомното население кое ги исполнува условите не може да ужива во засолништата ноќе бидејќи тоа е нивното време на вработување, со што се поразува целта на прифатилиштето. Понатаму, податоците собрани од анкетната анализа на засолништата за бездомници го покажале следново: засолништата се мнозински мажи кои се состојат од наемни работници, таксисти и возачи на рикши и туристи. Недостигот на жени во засолништата сугерира дека или на жените не им помагаат засолништата или дека постои мала тенденција семејствата да бараат засолништа. Засолништата имаат несоодветна постелнина, вода, бањи, алат, гас за готвење, контрола на глодари, простор за активности и нефункционална прва помош. Дополнително, има лошо осветлување, вентилација и заштита од пожари. Жените и децата немаат свои засолништа. Така, минималниот минимум од владините барања не ги исполнуваат.

Како одговор на овој извештај, Врховниот суд наложил да има едно засолниште за сместување на 100 луѓе во населението. Тие објавиле дека засолништата мора да работат цел ден, секој ден во годината и да се состојат од кревети, бањи, вода, здравствена заштита и услуги за прва помош. Во ова учествувале 62 градови. Конечно, во 2013 година индиската влада ја започнала Националната програма за урбана мисија за живот, која наложила насоки за државите за тоа како да создаваат и да користат засолништа.

Јавниот дистрибутивен систем (ПДС) е една од главните услуги што ги нуди владата на луѓето кои живеат под прагот на сиромаштија (БПЛ) во Индија. Овој систем им обезбедувал храна и житарки за семејства со ниски приходи по поевтина цена. Сепак, потребни се документи за идентификација за да се утврди подобноста, што им недостигало на многу бездомници. Иако програмите и невладините организации како Пехчан во Мумбаи работат со бездомниците при добивање документација за идентитетот, само околу 3% од бездомниците во Индија имаат доказ за идентитет, што значи дека повеќето не се во можност и се исклучени да станат корисници на (БПЛ).

### Невладини служби
Индиските невладини организации драстично се зголемиле со текот на годините поради повеќе причини. Неколку од овие причини вклучуваат: програмите развиени од владините организации често немаат „доволни финансиски средства за имплементација“, недостаток на дискурс околу урбаните прашања на индиските универзитети и јазот помеѓу општествените класи во урбаните области.

Се покажало дека намалувањето на центрите им помага на децата на улица. Во главните градови и големите градови, невладините организации се вклучени во овие центри. Една таква организација работи во Делхи од 1989 година. СБТ има четири засолништа за бездомници отворени 24 часа на ден за околу 220 деца во исто време. Оваа организација им помогнала на 3.500 бездомни деца. Засолништата СБТ нудат бесплатни услуги за облека, храна, образование, здравје и ментално здравје. Така, децата можат да играат без да се грижат за обврските на возрасните, како што е набавката на храна. Понатаму, засолништата СБТ се безбедни и безбедни за децата. Центрите обезбедуваат системи за поддршка со персонал и супервизори кои не ги осудуваат, како и можности за раст. Бидејќи многу деца често не добиваат поддршка од нивните родители, семејства или други на улица, децата бараат доверба во персоналот и ги сметаат за семејство. Тие учат добри морали и навики, вклучително и намалена употреба на дрога и хигиена. Дополнително, тие се учат како да ги искористат своите вештини за да создадат бизнис.  Децата во пад во центри веруваат дека имаат повеќе можности за успех во иднина.

Сепак, некои деца не сфаќаат дека ќе мора да се прилагодат на неуличниот живот во пад во центрите. Тие се навикнуваат на слободата на улиците, вклучувајќи употреба на дрога и играње со пријателите на слободно време. Ако нивните семејства живеат на улица, улиците стануваат нормален дом за нив. Некои деца исто така не ги сакаат правилата на засолништето. Така, тие избраат да не живеат во пад во центрите.

Многу невладини организации кои работат во секторот домување користат „техники за самопомош“ кои можат да се гледаат во две перспективи; едната е дека невладините организации можат да работат на „надминување на недостатокот на средства и сепак да можат да направат нешто“; а другата е дека невладините организации можат да работат на ширење на свеста за прашањата поврзани со бездомништвото и да помогнат луѓето да станат посвесни. Некои предности што ги имаат НВО се: „флексибилност и можност за експериментирање; висока чувствителност на локални проблеми; добар однос со луѓето вклучени во проектот; можности за искористување на меѓусебната помош; помош на меѓународни организации (експертиза); инспиративен ентузијазам; можности за справување со контроверзни прашања“. Сепак, невладините организации кои спроведуваат проекти за засолништа се ограничени на она што можат да го направат бидејќи локацијата на проектот секогаш влијае на квалитетот на засолништето, нешто што е надвор од контрола на НВО.

## Бездомништво и неформално домување: случај на Мумбаи
Мумбаи, лоциран во една од најнаселените држави, Махараштра, е дом на 12,47 милиони луѓе, според пописот од 2011 година. Градот има исклучително висока густина на населеност од 20.692 луѓе на км 2 и вкупна површина од околу 603км 2. Тоа придонесува за речиси 40 отсто од бруто домашниот производ на државата и 5 отсто од националниот БДП. Голем дел од економијата на Мумбаи денес потпаѓа под неформалниот сектор каде просечниот приход на работникот е околу  6.000 рупии месечно (што е еднакво на околу 120 американски долари).

Населението на Мумбаи драматично се зголемило од 1,69 милиони во 1930 година на 8 милиони во 1970 година поради луѓето што се преселуваат од руралните области. Мигрантите се преселуваат во градот кога работат во рурална област не обезбедуваат доволно приходи за издржување на нивните семејства. Во градот, работодавците повеќе ги привлекуваат мигрантите отколку локалните работници, бидејќи работниците мигранти обезбедуваат работна сила по поевтина цена и се поподготвени да работат во небезбедни услови.

Сепак, приход помал од рупии 6.000 остава многу работници мигранти без пристап до чиста вода за пиење и основни удобности. Многумина не можат да платат за кирија и затоа се принудени да живеат на тротоари, улици, паркови и други отворени јавни простори. Една студија покажала дека речиси 60 отсто од бездомниците во Мумбаи се од мигранти од други држави, а повеќето од оваа категорија се преселиле од селските области. Повеќето од нив работат во неформалниот сектор како работници и живеат без постојан дом. Многу од овие мигранти немаат никакви документи за идентификација и затоа не се регистрирани за социјални бенефиции како што е Јавниот дистрибутивен систем. Овие мигранти првично работеле на земјоделски површини што самите не ги поседувале, тие се преселиле во Мумбаи во потрага по подобра егзистенција - подобри патишта, подобар пристап до чиста вода за пиење, , подобра егзистенција. Многумина ги напуштиле своите села за да избегнат „насилство засновано на касти“ што би ја уништило нивната способност да заработат за живот.

Помал дел од работниците мигранти можат да си дозволат да живеат во сиромашни квартови. Денес, повеќе од половина од населението на Мумбаи, речиси 5,5 милиони луѓе, живее во сиромашни квартови кои сочинуваат само 8% од земјата. Сиромашните квартови страдаат од пренатрупаност, тесни простори, лошо осветлување, недостаток на електрична енергија, недостаток на чиста вода и нехигиенски услови. Жителите на сиромашните квартови, исто така, страдаат од несигурност во домувањето како резултат на притисокот од нивните сопственици да плаќаат кирија навреме.

Во Махараштра, владата донела неколку програми и политики за решавање на несоодветните станбени прашања, особено поврзани со сиромашните квартови. Законот за сиромашните квартови на Махараштра (Подобрување, расчистување и повторен развој) (MSAA) во 1971 година бил воспоставен за „подобрување на условите на животната средина“ во сиромашните квартови преку обезбедување низа услуги ѝ дал моќ на владата да прогласи географски простор како „сиромашна област“ и потоа да преземе активности за да го подобри како што  смета за соодветно. Може да побара од жителите на сиромашните квартови да се преселат во друг простор без да понуди алтернативни простори за живеење. Програмата за надградба на сиромашните квартови, финансирана од Светска банка, имала за цел да им помогне на жителите да обезбедат закуп. Законот за домување и развој на областа Махараштра (MHADA) во 1976 година и дал на владата овластување „да стекнува земјишта за извршување на целите на актите“.

Политиките поврзани со неформалното домување полека тргнале по неолиберален пат, како и што се гледа преку Шемата за обнова на сиромашните квартови (СРД) која го вклучила приватниот сектор за повторен развој на сиромашните квартови.

Неформалното домување и бездомништвото остануваат главен проблем во Мумбаи бидејќи миграцијата од руралните области продолжува и ниските приходи ги принудуваат луѓето да се лоцираат на улиците и тротоарите.

## Растечка загриженост
Сè поголем број мигранти кои бараат вработување и подобар животен стандард брзо се приклучуваат на бездомното население во Индија. Иако невладините организации помагаат да се ослободи од кризата со бездомниците во Индија, овие организации не се доволни да го решат целиот проблем. Обидите за гентрификација на проблематичните населби во Индија, исто така, го зголемуваат нивото на бездомници. Законите донесени од Општинската корпорација на Мумбаи во текот на 1970-тите и 1980-тите биле сметани од страна на индиските судови како прекршување на правото на живот на луѓето, покрај нивното право на пристојна егзистенција. Сепак, значаен случај во 1986 година ќе резултира во корист на бездомните маси во Индија. Во првата деценија на 21 век, 75.000 луѓе биле исфрлени од националниот парк Санџај Ганди, а владата  користела огромна воена сила од хеликоптери и тешко вооружени полицајци.
## Наводи

Категорија:Бездомништво во Индија
Категорија:Домување во Индија