open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Календар

[right|250px|thumb|Страница од [Хинду календар 1871–1872]]
**Календар** е систем за организирање на деновите со општествени, религиозни или административни цели. Ова се прави со тоа што им се даваат имиња на одредени временски периоди, денови, недели, месеци и години. Месеците и годините најчесто се во склад со движењето на Сонцето и Месечината. Повеќето цивилизации својот календар го направиле со приспособување на постар модел на календар, преземен од друг народ.

Зборот календар доаѓа од латинскиот *kalendae*, што било назив за првиот ден од секој месец.

## Видови на календари
Наједноставниот календар е јулијанскиот календар, кој едноставно ги брои деновите после одреден датум. Други видови на календари се:

* календар кој ги брои само седмиците - не е во општа употреба. 
* година, месец, ден - најчест вид на календар, меѓу кои спаѓаат грегоријанскиот календар, исламскиот календар и еврејскиот календар.
* *[[Месечев календар]]* - во склад со движењето на Месечината, пример е Исламскиот календар.
* *[[Сончев календар]]* - во склад со движењето на Сонцето, односно сезоните, пример е Персискиот календар.
* *Месечево-сончев календар* - е комбинација на пресметките за Месечината и Сонцето заедно, пример е традиционалниот календар во Кина и Хинду календарот во Индија.
* Календар кој е во склад со движењето на Венера, каков што биле календарите во древен Египет.

Најчесто календарите содржат повеќе од еден тип на циклус, каков што е на пример грегоријанскиот календар, кој не зависи од седмиците, но датумот се искажува не само со бројката на денот од месецот, туку и со името на денот од седмицата. Обично, системот на искажување на деновите во бројки, не ги изместува деновите во седмицата, кои си продолжуваат непрекинато.

Најголемиот број на календари содржат поими како ден, месец и година. Сончевиот календар го следи циклусот на сезоните, традиционално користен за планирање на земјоделските активности. Во месечевиот, еден месец е еднаков на еден циклус од мените на Месечината. Бидејќи бројот на денови во една сончева година не е цел број, ова е решено со додавање на денот 29 февруари на секоја четврта односно престапна година. Истото се случува и во месечевиот календар. Ова е познато како интеркалација.

За општите потреби во една држава, заради регулирање на активностите, направени се временските поделби на помали или поголеми периоди, како на пример недела, деценија, век, милениум.

## Календарот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Календар“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.
* „Календарите на господинот Когито“ — песна на полскиот поет Збигњев Херберт.
* „Календари и часовници“ (англиски: *Calendars And Clocks*) — песна на британската рок-група Корал (*The Coral*) од 2002 година.

## Поврзано
* Грегоријански календар
* Јулијански календар
* Византиски календар
* Антички македонски календар
* Православен календар
* Список на календари
* Време

## Дополнителна литература
* 
* 

## Надворешни врски
* Календар англиски
* Изумот на календарот во древните времиња англиски

## Наводи
Список на календари

Ова е **список на календари**:

## Во употреба
*Акански календар
*Асирски календар (реконструиран)
*Астрономско броење на години (со нулта година)
*Бахаистички календар
*Бенгалски календар
*Берберски календар (варијанта на јулијанскиот календар)
*Будистички календар
*Дискордијански календар 
*Етиопски календар
*Фискална година
*Германски календар
*Грегоријански календар 
*Еврејски календар
*Хинду календар
*Индиски национален календар
*Индонезиски календари
*Ирански календар
*Ирски календар
*Исламски календар
*ISO неделен датум ("53-неделен календар", дел од стандардот ISO 8601)
*Јапонски календар
*Ерменски календар
*Јулијански календар 
*Кинески календар
*Коптски календар
*Корејски календар
*Курдски календар
*Литвански календар
*Малајалски календар
*Мингуо календар (Тајван)
*Мајански календар (се уште го користат некои племиња на Маите)
*Нанакшахи календар
*Непалски календар
*Романски календар
*Рунски календар (се уште го користат Асатруар)
*Тајландски месечев календар (се користи за некои тајландски празници)
*Тајландски сончев календар
*Тамилски календар
*Тибетски календар
*Виетнамски календар
*Зороастрички календар

## Архаични календари

*Антички македонски календар
*Ацтечки календар
*Атички календар
*Бугарски календар
*Вавилонски календар
*Византиски календар
*Египетски календар
*Енох календар
*Фирентински календар
*Француски револуционерен календар
*Хеленски календар
*Позитивистички календар
*Рапа Ниу календар (Велогденски Острови)
*Римски календар
*Руми календар 
*Руни календар
*Советски календар (Грегоријански календар со пет и шест дена во неделата)
*Средноамерикански календари
*Стар бугарски календар
*Шведски календар (1700-1844)

## '''Предложени'''

### Реформски календари
Предложени реформи на грегоријанскиот календар:

*Холоценски календар
*меѓународен фиксен календар (познат и како *Меѓународен постојан календар*)
*Светски календар
*Светски сезонски календар
*Календари со престапна седмица:
**Пакс календар
**Симетрија454
**Општ-граѓански-календар-и-време

### Предлог за вонземски календар
*Даријански календар за користење на Марс

## Фиктивни календари
*Дискворлд календар
*Календар на Средната Земја
*Ѕвездени датуми (од серијата *[[Ѕвездени патеки]]*)
*Календар на Војни на ѕвездите

## Поврзано
*Претворач на календари 
*Freeware program Calendar Magic 


Категорија:Поединечни календари
Симетрија454

**Симетрија454** (Symmetry454 или Sym454) е предлог календар за реформа на грегоријанскиот календар. Ова е вечен сончев календар кој ја содржи традиционалната седмица од седум дена, има симетрично еднакви тримесечја, а секој месец започнува со понеделник.

## Годишен календар
Предложениот календар изгледа вака:

: Последните седум дена од декември, прикажани со сива боја, се интеркаларни денови кои би важеле само во престапна година.

Идејата за месец со 4 или 5 цели седмици не е нова, веќе е предложена во 1970-те години од Крис Кериер и Џозеф Стинберг. Во нивните предлози неделите во тримесечја се распоредени на следниот начин 5 + 4 + 4 недели и 4 + 4 + 5 недели во едно тримесечје, додека Симетрија454 има *симетрични* 4 + 5 + 4 недели во едно тримесечје, од каде и доаѓа името на овој календар. (Забелешка - нема празно место меѓу „Симетрија“ и „454“.)

Ваквата поделба на тримесечјата се погодни за работа, бидејќи се од помош при фискалното планирање и анализите. Сите месеци имаат цел број на седмици, и ниеден месец никогаш не завршува на сред недела. Секој месец завршува во недела, и практично никогаш не може да се случи петок тринаесетти. Сите празници, родендени и годишници се фиксни.

## Правило за престапна година
Престапната година паѓа еднаш на секои 6 или 5 години, кога декември се претвора во месец со 5 недели. Престапната година е прикажана со бројки во сива боја во декември. Правилото за престапна година е засновано врз симетричниот циклус од 293 години по 52 престапни години во интервали кои се правилно распоредени:

## Литература
* "Designs for a new year", in the "Innovators" section of the Toronto Star newspaper, Friday, December 24, 2004, page A3, by reporter Peter Gorrie.
* "*Star Trek* Math Inspires Calendar Reform", Discovery Channel, Thursday, December 30, 2004, by Jennifer Viegas, Discovery News.
* "Time and Again, the Calendar Comes Up Short:  Sticklers for Symmetry Lament Imperfections in the 400-Year-Old Gregorian System; Earth's Inconvenient Orbit", The Wall Street Journal, December 31, 2009, by Charles Forelle, *The Numbers Guy*.

## Надворешни врски
* Календарот Симетрија454 
* The ''Kalendis'' Calendar Calculator 

Категорија:Календари
Категорија:Предложени календари
Категорија:Симетрија
Категорија:Поединечни календари
Црква „Св. Богородица“ - Теарце

**Света Богородица**  попозната како **Богородица Ќелије** — црква посветена на Успението на Пресвета Богородица во тетовското село Теарце. Црквата се наоѓа над селото во местото викано **Ќелија (Ќелије) - Градиште**. Според сочуваните ѕидини и преданието тука се наоѓала старата  црква *Св. Богородица* која сега е во урнатини . По ова предание  археологот Блага Алексова во 1954 година извршила археолошко истражување  и открила дека црквата е еднокорабна. Од пронајдената мермерна плоча во 1975  година се дознало дека црквата е изградена во периодот помеѓу 1618-1622 година. Жителите на село Теарце во 1975 година врз дел од  темелите на старата црква, изградиле мала црквичка и до денешен ден во  чест на празникот Голема Богородица на 27 и 28 август приредуваат вечера  за присутните гости коишто доаѓаат од околните села на Полог и  иселените теарчани од САД, Австралија и Европа.

## Историја

Според досега пронајдените артефакти и според градбите околу црквата на таа месност се наоѓала средновековна населба од словенскиот период. На местото Ќелие кое се наоѓа на еден километар оддалечено од селото до 70те години на XX век биле забележливи темели од некогашна црква посветена на „*Успение на Пресвета Богородица*“.На иницијатива на жителите од истото село во 1975 година се започнало со изградба на истоимената црква. При ископувањето на темелите пронајден е камен натпис кој гласи: 

Денес  каменот  се наоѓа во Заводот за културно-историски споменици на Македонија.

## Наводи

Категорија:Теарце
Теарце
Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Горни Манастирец

**Рождество на Пресвета Богородица** — главна и единствена манастирска црква во Поречкиот Манастир кој се наоѓа во поречкото село Горни Манастирец. Црквата е градена во 1899 година на темели од постар објект.

## Особености
Манас­тир­ската црква е градена од камен и од свежо гасена вар, а фрес­ко­живописот е работен со природни бои и со жолчка од јајце. Во однос на архитектурата, се смета дека од првобитната градба на манастирот е останата само црквата со јужниот параклис и нартексот. Надво­реш­ниот дел на храмот е со архитектонски изглед кој е духовно привлечен.

Во храмот има живопис од два периода, од 12. и од 19. век. Првиот и најстариот е од времето кога е подигната и црквата, најверојатно од 12. век или порано. Овие фрески своевремено пострадале, па затоа дошло до ново живопи­су­вање во 19. век. Импозантниот фрескоживопис од постсветиклиментовиот период го вместува овој манастир во значајните споменици. Манастир­ската црква ја красат преуба­вите сочувани фрагменти, кои зборуваат за недостижната уметничка убавина. Разнобојните фреско-остатоци ги има и во наосот, а и во олтарната апсида. Откако е симнат горниот слој на фрески, кои се од 19. век, јасно се виделе фреските од 12. век, кои зрачат со убавината на средно­веков­ната византиско-словенска уметност.

На западната страна, над западната врата, се распростира на цел ѕид огромна фреска со претставени сцени од Страшниот суд. Најгоре, во среди­ната, е поставен ангел со отворена книга. Лево и десно од него се два ангела со труби. Под нив се наоѓаат есхатолошки фрескопрестави од воскресенито на мртвите. Тие сцени се поделени на два дела: на едната страна се оние што воскрес­ну­ваат од земјата и со нив е Спасителот како Цар на земјата, а од другата стра­на е како Цар на морето. Таму се нацртани разни риби и морски животни од чии усти излегуваат луѓе или делови од човечки тела на оние што се уда­виле во водите и биле изедени од рибите и од водните животни. Нив ги враќа мор­скиот свет од водата, заради воскресението. Со рибите е прикажан и октопод со човечка рака во устата. Бог е претставен како Праведен Судија, Владетел и Цар на живо­тот и смртта, Воскресител и Спасител. На јужниот ѕид била прика­жана немирната атмосфера на пеколот изделена во рамки (сочувана тешко видлива претстава на Жената што спиела во неделите и Мерењето на души­те), а на северниот, блажен­ст­вото и мирот на рајот, од кој е сочуван само ликот на праведен Авраам. Прет­ставата на Страш­ниот суд во западниот дел на црквата е силен печат за дог­мата за Второто пришествие на Христос на зем­јата, за патиштата на праведните и казните што ќе ги стигнат престап­ниците и неверните...
## Наводи

## Поврзано

*Поречки Манастир
*Горни Манастирец

Категорија:Горни Манастирец
Категорија:Храмови посветени на Раѓањето на Пресвета Богородица во Македонија
Категорија:Поречки манастир
КК Вардар Осигурување

:*Не го поистоветувајте со клубот [[КК Вардар|Вардар]].*

**КК Вардар Осигурување** е поранешен македонски кошаркарски клуб со седиште во Скопје. Клубот е поранешен учесник во Првата македонска кошаркарска лига.

## Историја

КК Вардар Осигурување имал играно една сезона во Првата македонска кошаркарска лига. Во сезоната 2009/10, КК Вардар Осигурување стигнал до финале, при што екипата на крај завршила на второто место губејќи со 4-3 во победи од КК Фени Индустри. Пред да започне следната 2010/11 сезона, клубот поради финансиски причини се распаднал.

## Состав
Според последната сезона 2009/2010, составот на КК Вардар Осигурување е следниот:

;Легенда:
:**Б** - *бек*
:**К** - *крило*
:**Ц** - *центар*

## Тогашна управа

;Стручен Штаб
:Слободан Петровски - шеф на стручен штаб
:Марјан Илиевски - тренер
:Димитар Гаштарски - асистент на тренер
:Магдалена Богуческа - лекар
:Михајло Маноилов - физиотерапевт
:Илија Пенов - менаџер на тим

;Раководство
:Мирослав Котевски - претседател
:Трајче Латиноски - потпретседател
:Илија Пенов - директор
:Александар Цветановски - комесар за безбедност
:Илија Пенов - лице за контакт

## Поврзано
* Прва македонска кошаркарска лига
* Втора македонска кошаркарска лига 
* Куп на Македонија
* Македонска кошаркарска федерација
* Спорт во Скопје
* Кошарка во Македонија

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на КК Вардар Осигурување на eurobasket.com 
* Профил на КК Вардар Осигурување на страницата на КФМ

В
В
Категорија:Појавено во 2007 година во Македонија
Категорија:Престаноци во 2010 година во Македонија
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Крушево

**„Св. Богородица“** се наоѓа во Крушево. Црквата била изградена во 1867 година. Таа била градена од обработен камен..

## Опис

Кровот е на две води, на средината се издига висок осмостран тамбур. Внатрешноста на црквата е поделена на три травеја со помош на колони, по три на северната и јужната страна. Во внатрешноста на црквата доминира голем монументален иконостас, работен во 19 век и на него се наоѓаат евидентирани икони од истиот период. Во внатрешноста на црквата има прекрасен фреско-живопис во калотата и во тамбурата на средишниот дел од црквата, како и во слепата калота на западната страна. Фреско-живописот над порталот датира од 1870 година, а се наоѓа на западниот фасаден ѕид на црквата.
## Наводи

Категорија:Цркви во Крушево
Црква „Св. Никола“ - Крушево

**Свети Никола** — црква во Крушево. Изградена е во 1832 г.

150п|мини|лево|Црквата „Св. Никола“ пред 1912 г.

За време на Илинденското востание во 1903 г., црквата како и голем дел од централниот дел на градот бил изгорен и разрушен. Црквата била возобновена во периодот од 1905 до 1907 г. Таа имала централна позиција и била ситуирана во чаршијата, така што со својата големина и монументалност доминира во просторот на градот.

На јужната страна од црквата била изградена камбанарија на која бил поставен градскиот саат. Иконите во црквата ги изработил зографот Михаил со синовите Данаил и Никола, а иконостасот бил дело на познатите копаничари Петре Филиповски-Гарката и Димитар Станишев. Најстарите икони изложени во оваа црква датираат од 1884 г. Во сакралните објекти се наоѓаат грижливо чувани, некои ретко видени, некои никогаш невидени мајсторски дела кои говорат за одреден историски и уметнички период од православната култура.

## Наводи

## Надворешни врски
* Саат-кула Крушево

Категорија:Цркви во Крушево
Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија
Категорија:Дела на Дебарската школа
Крушево
Црква „Св. Марена“ - Теарце

**Света Марена**  или **Огнена Марија** — црква во тетовското село Теарце. Патрониот празник на црквата се прославува секоја година на 30 јули.

## Историја
Веднаш под селото, во рамничарскиот дел имало  тумба создадена од урнатини од црква. Меѓутоа кај теарчаните било  сочувано преданието дека разурнатата црква била посветена на Света Марена.  По ова предание во 1954 година Блага Алексова извршила раскопување и на  местото се најдени остатоци од мермерниот иконостас и мали фрагменти на  фрескоживопис. Црквата била долга 10,2 м. и широка 5,90 м. околу неа  имало гробови. Според мермерниот иконостас се смета дека потекнува од  пред турскиот период. Во 1980 година жителите на село Теарце на дел од  старите темели подигнале мала капела и на патрониот ден на 30 јули го  празнуваат ова светилиште.

## Настани од 2001

За време на воениот конфликтво Тетовско,  албанските качачки банди не ја поштедиле ниту оваа црква. Истите тие стрелале со огнено оружје во влезната врата крај Светиот Крст и во внатрешноста направиле пустош. Во периодот 15 јануаридо 6 февруари 2002 година, непознати лица ја оштетиле  црквата кои влегувале преку прозорците, оштетиле три икони, ги искршиле стаклата и ќерамидите, го опожариле теписонот, а свеќниците биле исфрлени надвор од црквата.

## Наводи

Теарце
Црква „Св. Троица“ - Крушево

**Светa Троица** се наоѓа во Крушево. Христијанскиот храм бил изграден во 1881 година. Црквата се наоѓа во близина на хотелот Монтана. Во времето на Илиндеското востание била опожарена, но набрзо потоа повторно била обновена.

## Наводи

Категорија:Цркви во Крушево
Крушево
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Теарце

**Свети Ѓорѓи**  била поранешна црква во тетовското село Теарце. Денес постојат само остатоци од светиот храм.

Во  Теарце сочувано е преданието дека на местото **Крс** што се наоѓа  северно од селото, имало црква посветена на Свети Ѓорѓи и околу неа се  наоѓале гробови. Во минатото жените на 8 декември го посетувале  разурнатото светилиште и делеле раздавачка за душа на починатите и  палеле свеќи на еден камен. Во последниве децении, помладите генерации  не го посетуваат ова светилиште.

## Наводи

Категорија:Храмови посветени на Свети Ѓорѓи во Македонија
Категорија:Теарце
Црква „Св. Димитриј“ - Теарце

**Свети Великомаченик Димитриј Солунски**  претставува најновата црква во тетовското село Теарце. Започната е со изградба во 2000 година, завршена е во краток период, а додека осветена е на 11 октомври 2007. Патрониот празник на црквата се слави на Митровден, секоја година на 8 ноември.

## Изградба

Во 2000 година православните верници  од село Теарце покренале иницијатива за изградба на меморијален комплекс  посветен на македонскиот преродбеник јеромонахот Кирил Пејчиновиќ кој роден  во ова село, на старото вакалско место **Збирало**. Изградбата на црквата  започнала на 29 август 2000 година веднаш по празникот Голема Богородица. Со  помош на иселените теарчани од градот Детроит - САД црквата била  изградена во рекордно време. За време на војната во 2001година била  изгорена влезната врата, па поради тоа беа прекинати тамошните работи на  внатрешното уредување за да продолжи во 2005 и да се изработи  фрескоживописот.

## Настани од 2001

И оваа црква како и другите цркви во тетовскиот крај не била поштедена од вандализмот на албанските терористички банди за време на тетовскиот конфликт. Истите тие во 2001 година стрелале со огнено оружје по фасадата на црквата, ја запалиле влезната врата (најверојатно во обид да ја запалат целата црква),го искршиле и одстраниле Светиот Крст којшто се наоѓал во дворот на црквата, ја искршиле и одстраниле бистата на јеромонахот Кирил Пејчиновиќ.

## Наводи

Категорија:Теарце
Т
Категорија:Македонската архитектура во 2000 година
Црква „Св. Јован Крстител“ - Крушево

**Црквата „Св. Јован Крстител** ― македонска православна црква која се наоѓа во Крушево, Македонија. Оваа црква е позната и како **Влашка црква**. Градбата е една од најзачуваните во градот. Нејзиниот иконостас е заведен како Културно наследство на Македонија.

## Историја
Нејзината изградба била започната на 3 август 1897 година во дворот на романското училиште во Крушево. Христијанскиот храм бил завршен во 1904 година.

## Внатрешни особености
Во црквата нема живопис. Преовладува прекрасно изработен дрвен иконостас, направен од плитка резба од браќата Несторови, чија изработка траела околу четири години. Во влезот на црквата „Св. Јован Крстител“ исто така се наоѓаат фрески кои се пренесени од црквата „Св. Атанасиј“ во село Локвени, а датираат од 1627 година. На тие фрески се прикажани Св. Архијереи, Пресвета Богородица, итн.

## Галерија

Црквата Свети Јован - Крушево.jpg|Црквата во минатото
Црква "Св. Јован Крстител" - Крушево (3).png|Иконостасот кој е прогласен за културно наследство на Македонија
Црква "Св. Јован Крстител" - Крушево (1).png
Црква "Св. Јован Крстител" - Крушево (2).png


## Наводи

Категорија:Цркви во Крушево
Категорија:Дела на Дебарската школа
Црква „Вознесение Христово“ - Крушево

**Црквата „Вознесение Христово“**, наречена и **Свети Спас**, ― македонска православна црква која се наоѓа на 2 км (воздушна линија) југоисточно од средиштето на гратчето Крушево, Македонија. Христијанскиот храм бил изграден во 1826 година. Оваа црква се наоѓа на надморска висина од 600 метри. Таа претставува една од најголемите туристички знаменитости на градот Крушево.

## Галерија

Црква "Вознесение Христово" - Крушево (3).png|Јужната страна и камбаната
Црква "Вознесение Христово" - Крушево (4).png|Западната страна
Црква "Вознесение Христово" - Крушево (1).png|Влезот од запад
Црква "Вознесение Христово" - Крушево (2).png|Камбаната и анот


## Наводи

Категорија:Цркви во Крушево
К
Мечкин Камен

**Мечкин Камен** — споменик во близина на градот Крушево. Претставува востаник со високо подигната карпа над главата и го претставува последниот очајнички миг во борбата на востаниците од одредот на легендарниот војвода Питу Гули, кои ги дале своите животи при одбраната на Крушевската Република.

Споменикот на Мечкин Камен е изработен во 1983 година. Споменикот е авторско дело на Димо Тодоровски, истакнат македонски вајар и академик од првата генерација вајари, кои го втемелиле современиот вајарски израз во Македонската ликовна уметност.

## Мечкин Камен како тема во народното творештво и во уметноста
* „Битката при Мечкин Камен“ — македонска народна песна.
* „На Мечкин Камен“ — песна на македонскиот писател Славко Јаневски од 1966 година.
* „Мечкин Камен“ — поема на македонскиот поет Анте Поповски.

## Наводи

Категорија:Споменици во Крушево
Теаречка парохија

**Теаречка парохија** — македонска православна парохија, дел од Тетовското архијерејско намесништво на Тетовско-гостиварската епархија на МПЦ - ОА. Парохијата има седиште во црквата „Св. Димитриј Солунски“ во селото Теарце и ги опфаќа селата Теарце, Отушиште, Лешок, Слатино, Ратае, Варвара, Брезно, Жилче, Шемшево и Прељубиште..

## Цркви

Ова е список на црквите во парохијата. Можно е списокот да е нецелосен.

## Поврзано
* Тетовско архијерејско намесништво

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Тетовско архијерејско намесништво
Категорија:Парохии на МПЦ
Црква „Св. Атанасиј“ - Ратае

**Свети Атанасиј**  претставува главната соборна црква во тетовското село Ратае. Патронот на црквата се прославува на Св. Атанасиј Зимски на 31 јануари, кој претставува и селска слава.

На 25 април 2012 година во црквата била извршена кражба.

## Поврзано
*Црква „Св. Сава“ - Ратае
*Ратае

## Наводи

Категорија:Ратае
Самогласка

**Самогласка** е говорен глас при кој воздухот од белите дробови минува низ устата со минимални пречки и без звучно триење, како „и“ во „мит“. Зборот се однесува и на буквата што го претставува ваквиот глас (а, е, и, о, у и понекогаш р). Во артикулаторната фонетика самогласкиоте се одликуваат според местоположбата на јазикот и устата; на пример, високите самогласки како „и“ во „машина“ и „у“ во „мува“ се изговараат кога јазикот прави вискот свод во устата, но кај „у“ усните се заоблени. Единечните самогласници се монофтонзи; две самогласки што се изговараат како еден слог, како „оу“ во „Роуз“ се наречени дифтонзи.

## Наводи


Категорија:Фонетика
Споменик на Слива

**Споменикот на „Слива“** ― споменик кој се наоѓа во месноста Слива, во близина на Крушево, Македонија, и претставува симбол на јунаштвото и саможртвата на македонските востаници во Битката кај Слива, односно при одбраната на Крушевската Републикана 12 август 1903 година.

## Наводи

Категорија:Споменици во Крушево
Категорија:Крушевска Република
Категорија:ВМРО
Музеј на НОВ (Крушево)

**Музејот на НОВ** се наоѓа во близина на Платото од споменикот Илинден на месноста Гумење, во Крушево, Македонија. Музејот бил отворен во 1988 година, и во него се сместени експонати кои сведочат за Народноослободителната Борба од 1941-1945 година. Во музејот доминира муралот (ѕидна фреска на фронталниот ѕид), на големиот мајстор на боите Борко Лазески, која го отсликува текот на војната.

## Поврзано
* Зграда на Музејот на НОВ (Крушево), прогласена за културно наследство на Македонија

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Музеи во Крушево
Музеј на Илинденското востание и Крушевската Република

**Музејот на Илинденското востание и Крушевската Република** ― музеј кој се наоѓа во Крушево, Македонија. Куќата е заведена како Културно наследство на Македонија под називот **Куќа во која е прогласена Крушевската Република, ул. „Таки Бербер“ бр. 44а**. Музејот е под јурисдикција на Историскиот музеј - Крушево. Музејот е сместен во староградска куќа која датира од 19 век и припаѓала на браќата Наум Томалевски и Ѓорги Томалевски. Ова била куќата во која во 1903 година била прогласена Крушевската Република.

## Како музеј и поставки
Тука се сместени изворни експонати од оружје, карти, фотографии со што хронолошки се изнесени настаните поврзани со илинденската епопеја.

Музејот бил отворен на 2 август 1953 година по повод 50-годишнината од Илинденското востание и Крушевската Република. Во музејот се изложени оригинални фотографии од членовите на Привремената влада, Советот и востанички чети, карти, предмети со кои се служеле Никола Карев, Питу Гули, макети, текстови, Крушевскиот Манифест, Одзивот на Илинденското востание и Крушевската Република во странскиот печат, циферблатот на црквата „Св. Никола“ опожарена за време на задушувањето на востанието. Тука се и податоците за големите човечки и материјални штети кои му биле нанесени на градот од страна на османлискиот аскер.

## Галерија

Куќа на Крушевската Република - Крушево (1).png|Куќата во 2022 година
Куќа на Крушевската Република - Крушево (3).png|Спомен плочата


## Наводи

Илинденско востание и Крушевската Република
Категорија:Крушевска Република
Категорија:Историски музеи во Македонија
Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Крушево
Црква „Св. Василиј“ - Крушево

**„Св. Василиј“** — црква на 8 км од градот Крушево, во близина на некогашното село Трстеник, кое за време на своето постоење броело околу 80 куќи. На темелите на некогашната црква на 11 октомври 1995 година започнала изградбата на овој манастир.

## Наводи

Црква Свети Василиј
Категорија:Цркви во Крушево
Крушево
Категорија:Македонската архитектура во 1995 година
Црква „Св. Сава“ - Ратае

**Свети Сава**  претставува црква во тетовското село Ратае. Црквата е изградена во 1925  година на темелите на постар православен храм посветен на Свети Сава.

## Поврзано
*Црква „Св. Атанасиј“ - Ратае
*Ратае
## Наводи

Категорија:Ратае
Ратае
Леарница (Крушево)

**Леарницата за куршуми** ― музеј во Крушево, во која биле изработувани куршуми за време на Илинденското востание. Музејот е под јурисдикција на Историскиот музеј - Крушево. Градбата е заведена во 1953 година како Културно наследство на Македонија под називот **Работилница за оружје за време на Илинденското востание, ул. Томе Никле бр. 57**.

## Историја на куќата
### Како леарница
Леарницата за леење на куршуми и поправка на оружјето на востаниците била отворена со наредба на Времениот извршен совет по ослободувањето на Крушево, на Времената влада на Крушевската Република, на заседанието од 4 август 1903 со кое раководел Никола Карев. Според историските документи и сеќавањето на тогашните живи Илинденци, леарницата била сместена во куќата на Илија и Коста Лапески на ул. Томе Никле бр. 57. Со неа раководеле искусните железари и туфекчии Ставре Борјар и Митка Манак. Леарницата била под раководство и надзор на интелектуалната група. Во леарницата носеле оружје за поправка Злата Ристеска-Кеша, Донка Журчаноска-Иљојче. Носењето оружје најчесто било на штици за печење на леб или кошници, а го преземала Пашка Лапеска и го предавала на мајсторите. Сеќавања има на Тоду Борјар, конструкторот на црешовото топче, на Бранко Благоески чиј татко бил член на интелектуалната група, во сеќавањата на Никола Киров Мајски. Мајски и Крсто Топузиски, за време на неговиот последен престој во Крушево во 1957 година, повеќе дена водел разговори за текот на востанието, неговата улога и значење, а посебно за леарницата на куршуми и поправка на оружјето.

### Како музеј
Во 2003 година, куќата била претворена во музеј во 2003 година и била отворена со поставката посветена на леарницата за куршуми. Во неа се наоѓаат првичните орудија кои биле користени за лиење куршуми во текот на востанието.

## Наводи

Категорија:Музеи во Крушево
Категорија:Македонската архитектура во 2003 година
Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Крушево
Галерија Мартиноски

**Галеријата „Никола Мартиноски“** ― галерија која се наоѓа во Крушево, Македонија. Галеријата постои од 1968 година и е посветена на крушевскиот експресионистички ликовен уметник Никола Мартиноски. Самата галерија има создадено огромен број творби што се наоѓаат во многубројни јавни и приватни колекции. Таа содржи неколку десетици творби (масла, темпери, цртежи, графики) од неколку периоди во творештвото на Никола Мартиноски, почнувајќи од 1928 година наваму.

## Историја
мини|250п|лево|Обновената градба во 2020 година.
Со средства од Министерството за култура, во 2015 година била извршена реконструкција на галеријата. Реконструкцијата опфатила партерно уредување, оградување на просторот, обновена фасада. Отворањето на обновената галерија било во присуство на тогашната министерска за култура Елизабета Канческа Милевска. Реновираната галерија содржела 62 изворни уметнички слики на Мартиноски.

## Наводи

;Книжевност
* 

## Надворешни врски
* Галеријата „Мартиноски“ на Instagram
*  Галеријата „Мартиноски“ на Facebook
* НУ Историски Музеј - Крушево на Facebook

Категорија:Музеи во Крушево
Мартиноски
Библиотека

мини|десно|180px|Градската библиотека Браќа Миладиновци - Скопје
**Библиотека** или **книжница** — збирка на книги и место каде што се чуваат. Таа може да биде јавна, на институција или приватна. Зборот „библиотека“ се користи и за означување на електронски збир од корисни податоци, а издавачките куќи го користат овој збор за да означат серија од книги со иста или слична тема.

## Библиотекарството во Македонија
Во 2016 година, во Македонија работеле 57 библиотеки, а толку изнесувал нивниот број и во 2019 година. Во 2023 година, бројот на библиотеките се намалил на 45, кои имале 52 000 членови.

## Библиотеката како тема во уметноста и во популарната култура
* „Библиотека“ — кус расказ на македонскиот писател Драган Георгиевски од 2013 година.
* „Генерал во библиотеката“ (италијански: *Un generale in biblioteca*) — расказ на италијанскиот писател Итало Калвино.
* „Мојата библотека“ — песна на шпанскиот поет Хуан Рамон Хименес.

## Именик на библиотеки
* LIBweb - Directory of library servers in 146 countries via WWW, PLANWEL is mirroring this database of world libraries maintained by WebJunction , a division of Online Computer Library Center, Inc. (OCLC) 
* American Library Association's list of largest US libraries, ala.org
* lib-web-cats: A directory of over 39,000 worldwide libraries spanning 139 countries maintained by Marshall Breeding , librarytechnology.org
* LibLinks - Directory of library resource links organized by US states , liblinks.org
* Libraries of the World and their Catalogues compiled by a retired librarian, sylviamilne.co.uk
* National libraries of Europe , theeuropeanlibrary.org
* UNESCO Libraries Portal - Over 14000 links worldwide , unesco.org

## Други извори
* 
* Centre for the History of the Book , hss.ed.ac.uk
* Wikisource, *The Free Library*
* Libraries: Frequently Asked Questions, ibiblio.org
* International Federation of Library Associations and Institutions, ifla.org
* Professional Library Associations from Jenkins Law Library , jenkinslaw.org
* A Library Primer, by John Cotton Dana, 1903, setting out the basics of organizing and running a library. gutenberg.org
* A Compendium of Beautiful Libraries , curiousexpeditions.org

## Галерија

Податотека:НУБСК-Поглед.jpg|Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ во Скопје
Податотека:Библиотека-Св. Николе.jpg|мини|Градската библиотека „Гоце Делчев“ во Свети Николе
Податотека:National Library of Ireland 2011.JPG|мини|десно|Националната библиотека на Ирска во Даблин
Податотека:National Library of Australia-East side entrance.jpg|мини|десно|280п|Националната библиотека на Австралија во Канбера
Податотека:City library in Wetzlar.jpg|мини|Градската библиотека во Вецлар, Германија
Податотека:Универзитетска библиотека.jpg|мини|Новата универзитетска библиотека во Марбург, Германија
Податотека:Staedtbibliothek St Johannis.jpg|мини|Градската библиотека „Св. Јован“ во Гетинген, Германија
Податотека:Stadtbibliothek Thomas Buergenthal-Haus.jpg|мини|Градската библиотека (Куќата на Томас Биргентал) во Гетинген, Германија
Податотека:Народна библиотека-Прага.jpg|мини|Народната библиотека во Прага


## Наводи

*
Книжарница

thumb|240px|Книжарница
**Книжарница** е местото каде се продаваат книги. Луѓето кои работат во книжарница се викаат **книжари**.

## Наводи

## Надворешни врски
*Forbes article on book collectors by Finn-Olaf Jones, December 12, 2005 
*The International League of Antiquarian Booksellers (ILAB)
ISBN

[мини|десно|Опис на [линиски код|линискиот код на ISBN.]]
**Меѓународен стандарден книжен број** или **ISBN** (од ) — единствен
број на книга со кој се препознава изданието, издавачот, како и земјата каде е печатена книгата. Кодот со 9 бројки го измислил Гордон Фостер, денес професор во пензија од Тринити Колеџот во Даблин, за книжарниците и колекционерите во 1966 година. Кодот со 10 бројки бил изработен од Меѓународната организација за стандардизација, а во 1970 година е објавен како меѓународен стандард ISO 2108. 
Од 1 јануари 2007 година, ИСБН бројот содржи 13 бројки, формат кој се користи и во Македонија.

## Поврзано
* Назнака на дигитални објекти (DOI)

## Наводи

## Надворешни врски
*ISO 2108:2005 at www.iso.org
* How to find a book from Wikibooks
* ISBN to EAN EAS EBS transition  at isbn.org
* Description of the ISBN to EAN upgrade process  at bookweb.org
* International ISBN Agency—coordinates and supervises the worldwide use of the ISBN system.

Категорија:ISO-стандарди
Категорија:Библиотеки
Категорија:Британски пронајдоци
Свети Стефан

**Свети Стефан**, наречен **Првомаченик** (I век — околу 36) — првиот христијански маченик.

## Животопис
Според делата на апостолите, тој бил Евреин роден во странство, кој живеел во Ерусалим и кој ѝ се придружил на црквата многу млад. Тој бил еден од седумте ѓакони назначени од апостолите да се грижат за старите жени, вдовиците и сирачињата. Како хеленизиран Евреин жестоко се противел на јудаистичкиот култ на храмовите. Поради тоа што го искажувал своето противење, бил изведен пред Синедрионот. Неговото бранење на христијанството толку ги разбеснило неговите сослушувачи што бил осуден на смрт со каменување. Еден од тие кои се согласиле со погубувањето бил Саул од Тарс (наречен Свети Павле по неговото преобраќање).

## Свети Стефан како мотив во уметноста и во популарната култура
*  „Св. Стефан“ — слика на италијанскиот сликар Џото (меѓу 1330 и 1335 година).
* „Проповедта на св. Стефан“ — слика на италијанскиот сликар Виторе Карпачо од 1514 година.
* „Каменувањето на св. Стефан“ — слика на германскиот сликар Ханс Балдунг од 1522 година.
* „Каменувањето на св. Стефан“ — слика на грчкиот сликар Михаел Дамаскинос (околу 1591 година).
* „Мачењето на св. Стефан“ — слика на италијанскиот сликар Анибале Карачи (околу 1603-1604 година).
* „Каменувањето на св. Стефан“ — слика на холандскиот сликар Рембрант од 1625 година.
* „Каменувањето на св. Стефан“ — слика нагрчкиот сликар Филотеос Скуфос (меѓу 1645 и 1685 година).
* „Св. Стефан“ (англиски: *St. Stephen*) — песна на американската рок-група Грејтфул дед (*Grateful Dead*) од 1969 година.

## Наводи

Категорија:Седумдесет апостоли
Категорија:Починати во 1 век
Категорија:Ранохристијански маченици
Категорија:Личности од Новиот завет
Категорија:Светци од Светата Земја
Категорија:Римокатолички светци од Палестина
Категорија:Еврејско-христијански теми
Категорија:Погребани во црквата „Сан Лоренцо фуори ле Мура“
Категорија:Христијани од 1 век
Категорија:Англикански светци

Категорија:Погубени за кривоверство
Категорија:Чудотворци
Категорија:Светци од Новиот завет
Категорија:Починати во Ерусалим
Категорија:Архиѓакони
Категорија:Личности од Делата на светите апостоли
Категорија:Христијански светци од 1 век
Библиофилија

[мини|''Библиофил'', 1850 г., од [Карл Спицвег.]]

**Библиофилија** или **библиофилизам** е љубов кон книгите. Според тоа **библиофил** е човек кој ги сака книгите, поради нивната содржина или затоа што сака да чита.

## Профил и употреба на зборот

Класичниот библиофил е оној кој сака да чита, ги обожава и ги собира книгите, и често поседува големи или специјализирани колекции од книги. Библиофилите не мора да ја поседуваат книгата која ја сакаат.

Зборот *библиофилија* не смее да се меша со библиоманија, односно собирање на книги до точка кога социјалниот живот, па дури и здравјето се оштетуваат, што се смета за болест. Библиоманот сака да ги поседува сите книги, без разлика на нивната содржина.

## Историја

Според Артур Минтерс, собирањето на приватни колекции од книги било мода уште во Стариот Рим. Многумина учени од тоа време поседувале свои приватни библиотеки, вклучувајќи го и Цицерон на пример.

## Наводи

## Литература
* 

## Надворешни врски

* Forbes article on bibliomania by Finn-Olaf Jones, December 12, 2005 

Категорија:Читање

Категорија:Колекционерство
Црква „Св. Никола“ - Отушиште

**Свети Никола**  претставува црква во тетовското село Отушиште (денес составен дел од село Теарце). Црквата се наоѓа во месноста викано *Вакав*. Таа е изградена на свето место на кое во минатото имало црква.

## Поврзано

*Црква „Св. Јован Богослов“ - Отушиште
*Отушиште
## Наводи

Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија
Категорија:Отушиште
Категорија:Македонската архитектура во 2008 година
Црква „Св. Никола“ - Жилче

**Свети Никола** — главна селска црква во селото Жилче, Македонија.

Црквата се наоѓа во самото село, во непосредна близина на основното училиште. Околу црквата се наоѓаат селските гробишта.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во јужниот дел на селото Жилче.

## Историја

Според едни извори, црквата била подигната во 1913 година, додека според истражувањето на Јован Трифуноски во 1946 година во селото до 1922 година постоела многу стара црква, која во 1922 година била срушена и на нејзино место била подигната нова и поголема црква. Старата црква била трипати живописана.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 5.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 7.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 6.jpg|Помошни објекти
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 4.jpg|Црквата со куполата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 3.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 9.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче 8.jpg|Предниот дел на црквата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Жилче.jpg|Портата


## Поврзано
* Тетовско архијерејско намесништво
* Теаречка парохија
* Жилче

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Жилче
Жилче
Црква „Св. Јован Богослов“ - Отушиште

**Свети Јован Богослов**  претставува црква во тетовското село Отушиште (денес составен дел од село Теарце). Црквата се наоѓа непосредно над селото и потекнува од 13 век. За време на военинот конфликт во Тетовско во 2001, црквата била во повеќе наврати осквернавена од страна на качачките банди.

## Поврзано

*Црква „Св. Никола“ - Отушиште
*Отушиште
## Наводи

Категорија:Отушиште
Категорија:Градби оштетени за време на Воениот конфликт во Македонија
Свет сојуз

десно|мини|Државите од Светиот сојуз.
----
**Светиот сојуз** била неформална организација на претежно европски суверени држави, основана во 1815 година од Александар I од Русија , Франц I од Австрија и Фридрих Вилхелм III од Прусија, по поразот на Наполеон. Нивна декларирана цел била да го промовира влијанието на христијанските принципи во делувањето на нациите, но не постигнале многу по што станале симбол на конзервативност и репресија во централна и источна Европа.

## Поврзано
* Љубљански конгрес

## Наводи

Категорија:Европа во новиот век
Категорија:Воени сојузи
Категорија:Воени сојузи
Црква на сите Светци (Вестминстер)

**Црквата на сите Светци ** (англиски: *All Saints church *) е англиканска црква која се наоѓа во Вестминстер, Лондон, Англија. Црквата била изградена во 1859 година, а како главен архитект бил избран Вилијам Батерфилд. Црквата била изградена во неоготски стил. Црквата се наоѓа на северната страна од Маргарет Стрит, во близина на Оксфорд Стрит.

## Наводи

Категорија:Цркви од 19 век
Категорија:Англикански цркви во Лондон
Категорија:Цркви во Вестминстер
Свинско месо

[десно|мини|Прасе на [ражен]]
**Свинското месо** е месо од свињи, обично заклани меѓу 6 месеци и една година старост. Најпопуларно месо во светот, се јаде свежо во разни големини и преработено, вклучувајќи ги кременадлите и колбасите или чадено за шунка, сланина, сушени колбаси или други производи. Затоа што свињите можат да се заразени со паразитската болест трихиноза, свежото свинско месо мора да се вари до температура од 71&nbsp;°C за да се уништи паразитот. Свинското месо е забрането со религиозни закони на исламот и на јудаизамот.

## Хранлива вредност

## Наводи

Категорија:Свинско месо
Категорија:Месо
Сталинови чистки

**Судењата во чистката** се советски судења на критичарите на Јосиф Сталин. По убиството на Сергеј Киров, угледните болшевици биле обвинети за заговор за да се симне Сталин од власта. Во три широко публикувани случаи на судење (1936-38), кои претставувале признанија здобиени со тортура или фабрикувани од тајната полиција, обвинетите биле прогласени за виновни и погубени или затворени. Бројни затворени за јавноста судења на советските раководители биле одржани во масовната чистка во вооружените сили. Судењата ги елиминирале сите потенцијални соперници на Сталин.

## Наводи

Категорија:СССР
Категорија:СССР никулци
Категорија:Јосиф Сталин
Срцев црв

**Срцевите црви** се видови филаријални црви коишто живеат како паразити кај цицачите, особено кај кучињата. Над 500 возрасни срцеви црви, со големина од 15 до 30 cm, живеат во срцето на кучето и микрофилиарите (ембриовидни ларви) се пренесуваат во крвта. Комарците ја пренесуваат заразената крв од куче на куче. И возрасните црви и нивните ларви го оптоваруваат срцето и го намалуваат дотокот на крв до белите дробови, бубрезите и црниот дроб. Со тек на време се појавуваат и видливи симптоми (хронично кашлање, отежнато дишење, тромост, срцев удар) по што може да е веќе доцна за лекување. Постојат превентивни лекови и третмани, вклучувајќи ја и можноста за хируршки зафат. 

## Наводи

 
Категорија:Паразити

Категорија:Кучешки заразни болести

Категорија:Мачешки заразни болести

Категорија:Зоонози
Црква „Св. Петка“ - Варвара

**Света Петка**  претставува главната црква во тетовското село Варвара. Во Минатото непосредно под селото имало стара разурната црквичка посветена на Св. Петка Римска. Околу 1900 година, варварчаните *Миајле, Гаљо и Бошко*, во средината на селото изградиле провизорна црква со плетени прачки и облепена со кал. Подоцна, на истото место селаните изградиле мала капела и ја посветиле на истиот светител. Во 1977 година црквата е обновена и фрескоживописана од Крсто Гоговски од село Непроштено, а во 1978 година е осветена од Полошко-кумановскијот митрополит Господин Кирил. Патронот на црквата се празнува на 8 август на денот на Св.Петка -Летна (Денот на Петка Римска).

## Поврзано
* Теаречка парохија

## Наводи

## Надворешни врски
*НА ПРОСЛАВА НА СВЕТА ПЕТКА ВО СЕЛОТО ВАРВАРА -Српски поп запеа на македонски -Репортажа на весникот Време

Категорија:Варвара (Тетовско)
Варвара
Категорија:Градби оштетени за време на Воениот конфликт во Македонија
Црква Свети Августин (Вестминстер)

**Црквата Свети Августин ** (англиски: *St Augustine's, Kilburn*) е англиканска црква која се наоѓа во Килбурн, Лондон, Англија. Поради својата големина и раскошна архитектура, понекогаш оваа црква се нарекува и “Катедрала на северен Лондон“, и покрај тоа што црквата не претставува црковен храм.

Христијанскиот храм бил основан од страна на Ричард Кар Керкпатрик во 1870 година. Основата на црквата и нејзиното осветување било во 1880 година, но самата кула била изградена во периодот од 1897-1898 година.

## Наводи

Категорија:Цркви од 19 век
Категорија:Англикански цркви во Лондон
Категорија:Цркви во Вестминстер
Категорија:Англо-католицизам
Категорија:Историја на Црквата на Англија
Црква Свети Климент Дански

**Црквата Свети Климент Дански** (англиски: *St Clement Danes*) е англиканска црква која се наоѓа во Вестминстер, Лондон, Англија.

Првата црква на ова место била изградена од страна на Данците кои се населиле на овие простори во текот на 9 век. Во текот на својата историја, таа била доградувана во времето на Вилијам Освојувачот и во текот на средниот век. Денешниот изглед црквата го добила во 1682 година, кога претходната црква била срушена и повторно изградена. Нејзин главен архитект бил Сер Кристофер Рен. Во периодот од 1719-1720 од страна на Џејмс Гибс била додадена и кулата на црквата. Во текот на Втората светска војна и германското бомбардирање на Лондон, црквата била опожарена во 1941 година. Сепак, нејзиниот надворешен изглед в голема мера бил зачуван, па по војната таа била повторно реновирана.

Црквата денеска функционира како централна црква на Кралските воздушни сили на Велика Британија.

## Наводи

Категорија:Цркви на Кристофер Рен во Лондон
Категорија:Англикански цркви во Лондон
Категорија:Цркви во Вестминстер
Категорија:Англиска барокна архитектура
Валериј Леонтјев

**Валериј Леонтјев** (руски: *Валерий Яковлевич Леонтьев*; роден на  година) е советски и руски поп пејач, чија популарност достигна својот врв во раните 1980-ти. Тој е насловен како една народна Уметник на Русија во 1996 година. Тој е познат како еден од најистакнатите уметници на руската музика. Во текот на својата кариера многу-децении, тој има снимено повеќе од 30 албуми од кои многу се продадени во милионски тиражи.
## Надворешни врски
* 

Категорија:Руски поп-пејачи
Категорија:Руски музичари
Категорија:Руски глумци
Категорија:Советски глумци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Носители на Орденот за заслуги пред татковината од IV степен
Категорија:Добитници на наградата на Ленинскиот комсомол
Категорија:Народни артисти на Руската Федерација
Обична штипалка

**Обичната штипалка** или *Cobitis taenia* е честа слатководна риба во Европа и Азија. Таа е типски вид на родот *[[Штипалка|Cobitis]]* (штипалки) и фамилијата *[[Cobitidae]]*.

Поседува издолжено, странично сплескано тело покриено со ситни крлушки. Има релативно висока глава во однос на телото. Устата е долна, месеста. Има три пара мустаќи, од кои два пара се поставени на врвот од устата. Телото на штипалката е со жолтопортокалова боја, а од горната страна е покриено со темносиви до црнокафеави флеки со различна големина. Бојата на стомачната страна е жолто-црвеникава. Очите се мали, по боја се жолтеникави и поставени високо над главата. Под секое око се наоѓа по еден трновиден израсток, кој на крајот се разгранува на два дела.

## Надворешни врски

* Обична штипалка 
* Опис на рибата  

Категорија:Целокоскени риби
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј