Јохан Церклас (гроф од Тили)

**Јохан Церклас фон Тили** — фелдмаршал кој командувал со силите на Католичката лига во Триесетгодишната војна. Од 1620 до 1631 година, тој освоил неспоредлива и деморализирачка низа важни победи против протестантите, вклучувајќи ги битките кај Белата Планина, Вимпфен, Хохст, Штадлон и Освојувањето на Пфалц. Тој ја уништил данската војска во Лутер и го ограбил протестантскиот град Магдебург, што довело до смрт на околу 20.000 жители на градот, војници и цивили, од вкупно 25.000 жители.

Сепак, војската на Тили на крајот била уништена во Брајтенфелд во 1631 година од шведската војска на кралот Густавус Адолф. Куршум од шведска аркебуза смртно го ранил во битката кај Рајн на 15 април 1632 година, а тој починал две недели подоцна во Инголштад на 30 април 1632 година, на 73-годишна возраст. Заедно со војводата Албрехт фон Валенштајн од Фридланд и Мекленбург, тој бил еден од двајцата главни команданти на силите на Светото Римско Царство за време на првата половина од Триесетгодишната војна.

## Рани години
Јохан Церклас бил роден во февруари 1559 година во замокот Тили, Валонски Брабант, во шпанска Холандија, во денешна Белгија, во благочестиво католичко семејство Брабантин. Откако добил језуитско образование во Келн, тој се приклучил на шпанската армија на петнаесетгодишна возраст и се борел под Александар Фарнезе, војводата од Парма во неговата кампања против бунтовничките холандски сили за време на Осумдесетгодишната војна, учествувајќи во успешната опсада на Антверп во 1585 година. По ова, тој се приклучил на кампањата на Светото Римско Царство против Отоманските Турци во Унгарија и Трансилванија како платеник за време на Долгата војна во Унгарија во 1600 година, и преку брза промоција станал фелдмаршал за само пет години. Кога Турската војна завршила во 1606 година, тој останал во служба на Рудолф II во Прага додека не бил назначен за командант на силите на Католичката лига од Баварија под Максимилијан I, војвода од Баварија во 1610 година 

## Бохемиски фронт
Како командант на силите на Католичката лига, Тили се борел против боемските бунтовници по одбраната на Прага, дотогаш ги обучувал своите војници во шпанскиот систем *Терцио*, во кој имало мускетари поддржани од длабоки редови на пикмени. Сила од 25.000 војници, вклучително и трупи и на Католичката лига и на царот постигнале важна победа против Кристијан од Анхалт и Грофот Турн во одлучувачката битка кај Белата Планина западно од Прага на 8 ноември 1620 година. Половина од непријателските сили биле убиени или заробени, додека Католичката лига изгубила само 700 луѓе. Оваа победа била од витално значење за уништување на отпорот на царот во Бохемија, бидејќи дозволила Прага да биде заробена само неколку дена подоцна.

## Германски фронт
лево|мини|326x326пкс|Статуа на Тили во Алтотинг
Потоа, Тили се свртел кон запад и марширал низ Германија, но бил поразен во битката кај Минголсхајм на 27 април 1622 година. Потоа му се придружил на шпанскиот генерал, војводата Гонзало Фернандез де Кордоба - да не се меша со истоимениот шпански генерал од Италијанските војни во Италија на крајот на 15 век - и победил во битката кај Вимпфен против Јован Фридрих, Маркграв од Баден-Дурлах на 6 мај; оваа победа се случила откако муницијата на непријателите била погодена од топовски оган и експлодирала.

Тој повторно бил успешен во битката кај Хохст на 20 јуни и бил награден со титулата гроф (*Граф* на германски) за оваа победа. Овие три битки за два месеци му овозможиле да го заземе градот Хајделберг по единаесетнеделната опсада на 19 септември. Кристијан Помладиот од Брауншвајг, кого веќе го поразил во Хохст, подигнал друга војска, но повторно изгубил во битката кај Штадлон, каде што биле изгубени 13.000 војници од неговата армија од вкупно 15.000, вклучително и педесет негови високи офицери. Заедно со целосното предавање на Бохемија во 1623 година, ова го завршило практично целиот отпор во Германија. Ова го натерало данскиот крал Кристијан IV да влезе во Триесетгодишната војна во 1625 година за да го заштити протестантството, а исто така и во обид да се направи себеси главен водач на Северна Европа. Грофот Тили го опколил и го зазел Минден на 30 мај 1626 година, при што локалните протестантски министри и бегалците биле фрлени во реката Вера, но не можеле да го опсадат Касел.

Тили се борел со Данците во битката кај Лутер на 26-27 август 1626 година, во која неговата високо дисциплинирана пешадија четири пати ги нападнала непријателските линии, пробивајќи се. Ова довело до одлучна победа, уништувајќи  повеќе од половина од данската војска во бегство, што било некарактеристично за тогашното војување. Данска била принудена да побара мир со Договорот од Либек. Ова го нарушил балансот на моќта во Европа, што резултирало со шведско учество во 1630 година под нивниот несомнен водач, брилијантниот крал и теренски генерал Густав II Адолф од Шведска, кој се обидувал да доминира на Балтикот во претходните десет години во војните со тогаш моќната континентална сила Полска.

## Ограбување на Магдебург
лево|мини|297x297пкс|Портрет на Јохан Церклас od Николас ван дер Хорст
Додека Густав Адолф ја спуштил својата војска во Мекленбург и бил во Берлин, обидувајќи се да склучи сојуз со водачите на Северна Германија, Тили го опсадил градот Магдебург на Елба, кој ветил дека ќе ја поддржи Шведска.

Опсадата започнала на 20 март 1631 година, а Тили го ставил на команда својот подреден Готфрид Хајнрих Гроф од Папенхајм додека тој водел кампања на друго место. По два месеци опсада и по падот на Франкфурт на Одра под Швеѓаните, Папенхајм конечно го убедил Тили, кој донел засилување, да го нападне градот на 20 мај со 40.000 луѓе под лична команда на Папенхајм. Нападот бил успешен и ѕидовите биле пробиени, но командантите наводно изгубиле контрола над своите војници. Следувало масакр врз населението во кој околу 20.000 од 25.000 жители на градот загинале од меч или од пожарот кој го уништил најголемиот дел од градот, тогаш еден од најголемите градови во Германија и со големина колку Келн или Хамбург.

Многу историчари сметаат дека е малку веројатно Тили да наредил градот да биде запален. Магдебург бил стратешки витален град на Елба и бил потребен како центар за снабдување за претстојната борба против Швеѓаните. Иако екстремно се спротивстави на движењето на реформацијата, Тили бил искусен командант и би ја препознал стратешката важност на градот. Дополнително, тој испратил предлог за предавање на Магдебург неколку дена пред последниот напад, по заземањето на патарината. Сепак, градоначалникот на градот ја отфрлил понудата, очекувајќи наскоро да пристигне шведска помош. Кога почнал колежот и бегството не било возможно, децата од градот биле формирани во поворка и марширале низ пазарот пеејќи ја Лутеровата химна *Erhalt uns, Herr, bei deinem Wort* чијшто воведен стих се преведува како „Господи, одржувај нè цврсти во Твојата Реч. Зауздајте го папата и Турчинот кои со меч ќе го одземат царството од вашиот Син и ќе го поништат сето тоа што го направи“. Децата биле убиени без милост, но дали по наредба од Тили или не, останува како дебатиа во некои кругови. Тили потоа, наводно, му напишал на царот,

## Кампања против Швеѓаните и смрт
Следејќи го Магдебург, Тили ја нападнал војската на Густав Адолф во битката кај Брајтенфелд на 17 септември 1631 година, во близина на градот Лајпциг, до кој стигнал откако ја опустошил Саксонија. Во битката бил надманевриран од кралот Густав Адолф и претрпел 27.000 жртви. Маневрирањето и прецизниот, брз артилериски оган на Швеѓаните предизвикало неговите трупи да се растурат и да побегнат. Тој се повлекол, а политичките ривалства го спречило Валенштајн да му помогне, па се свртел кон одбраната. Тој ги поразил Швеѓаните во Бамберг на 9 март 1632 година. Додека се обидувал да ги спречи Швеѓаните да преминат во Баварија преку Лех во близина на Рајн ам Лех, тој бил ранет рано во битката кај Рајн на 15 април со куршум од аркебуза од 90 грама (не, како што е погрешно објавено, од топовско топче), кое му го скршило десното бедро и починал од остеомиелитис (инфекција на коските) петнаесет дена подоцна во Инголштад на 73-годишна возраст на 30 април 1632 година. Неговиот гроб се наоѓа во Алтотинг, Горна Баварија.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Шпански генерали
Категорија:Починати во 1632 година
Категорија:Родени во 1559 година