Бленхајмска палата

**Бленхајмска Палата** — вонградска куќа во Вудсток, Оксфордшир, Англија. Тоа е седиште на војводите од Марлборо и единствената некралска, неепископска селска куќа во Англија што ја носи титулата палата. Палатата, една од најголемите куќи во Англија, била изградена во периодот помеѓу 1705 и 1722 година, а во 1987 година била прогласена за светско наследство на УНЕСКО 

Палатата била именувана по Битката кај Бленхајм во 1704 година. Првично била наменета да биде награда за Џон Черчил, 1-виот војвода од Марлборо за неговите воени триумфи против Французите и Баварците во војната за шпанското наследство, кулминирајќи во Битката кај Бленхајм. Земјата била дадена како подарок, а изградбата започнала во 1705 година, со одредена финансиска поддршка од кралицата Ана. Проектот наскоро станал предмет на политички судири, со тоа што круната ја откажала понатамошната финансиска поддршка во 1712 година, тригодишниот доброволен егзил на Марлборо на континентот, падот од влијанието на неговата војвотка и трајното оштетување на угледот на архитектот Сер Џон Ванбру.

Дизајниран во редок и краткотраен англиски барокен стил, архитектонското ценење на палатата е поделено денес како и во 1720-тите. Уникатен е во неговата комбинирана употреба како семеен дом, мавзолеј и национален споменик. Палатата е значајна како родно место и дом на предците на Сер Винстон Черчил.

По завршувањето на палатата, таа станала дом на семејството Черчил (подоцна Спенсер-Черчил) во следните 300 години, а различни членови на семејството направиле промени во ентериерот, паркот и градините. На крајот на 19 век, палатата била спасена од пропаст со средствата добиени од бракот на 9-от војвода од Марлборо со американскиот наследник Консуело Вандербилт.

## Черчилови
[алт=A man in robes of the Order of the Garter. The man is wearing white and red clothing, with a mantle adorned with a large badge|мини| [Џон Черчил, првиот војвода од Марлборо|Џон Черчил, прв војвода од Марлборо од Сер Годфри Кнелер .]]
Џон Черчил бил роден во Девон. Иако неговото семејство имало аристократски односи, тоа им припаѓало на малолетните благородници, а не на повисоките ешалони на општеството од 17 век. Во 1678 година, Черчил се оженил со Сара Џенингс, и во април истата година бил испратен од Чарлс II во Хаг за да преговара за конвенција за распоредување на англиската армија во Фландрија. Мисијата на крајот се покажала како неуспешна. Во мај, Черчил бил назначен за привремен чин бригаден генерал на Фут, но можноста за континентална кампања била елиминирана со Договорот од Нијмеген.
мини|Сара Черчил, војвотката од Марлборо 1700 година од Сер Годфри Кнелер
По смртта на Чарлс II во 1685 година, неговиот брат, војводата од Јорк, станал крал Јаков II. Јаков бил гувернер на компанијата Хадсон Беј (денес најстарата компанија во Северна Америка, основана со кралска повелба во 1670 година), а со неговото наследување на престолот, Черчил бил назначен за трет гувернер на компанијата. Тој, исто така, бил потврден како „Господин од спалната соба“ во април, и бил примен во англиските колеги како барон Черчил од Сандриџ во округот Хертфордшир во мај. По бунтот во Монмут, Черчил бил унапреден во генерал-мајор и му била доделена профитабилна полковница на Третата војска на чуварите на животот.

Кога Вилијам, принцот од Оринџ, ја нападнал Англија во ноември 1688 година, Черчил, придружуван од околу 400 офицери и мажи, заминал да му се спротивстави во Аксминстер. Кога кралот видел дека не може ни да го задржи Черчил – толку долго неговиот верен и интимен слуга – побегнал во Франција. Како дел од почестите на крунисувањето на Вилијам III, Черчил бил прогласен за гроф од Марлборо, каде положил заклетва пред Тајниот Совет и станал „Господин од собата на кралот“.

За време на војната за шпанското наследство, Черчил стекнал репутација на способен воен командант, а во 1702 година бил издигнат во војводството Марлборо. За време на војната тој извојувал низа победи, вклучувајќи ги Битката кај Бленхајм (1704), Битката кај Рамили (1706), Битката кај Оденарде (1708) и Битката кај Малплакет (1709). За неговата победа во Бленхајм, круната му доделила на Марлборо закуп на кралскиот имот во Хенсингтон (се наоѓа на местото на Вудсток) за да ја лоцира новата палата, а парламентот гласал за давање на значителна сума пари за нејзино создавање. Изнајмувањето поради круната за земјиштето се одредило во изнајмување или откажување од пиперка на една копија од француското кралско знаме што требало да му се доделува на монархот годишно на годишнината од Битката кај Бленхајм. Ова знаме е прикажано од страна на монархот на француската табела за пишување од 17 век во замокот Виндзор .

Сопругата на Марлборо според сите записи била жестока жена, иако способна за голем шарм. Таа се спријателила со младата принцеза Ана, а подоцна, кога принцезата станала кралица, војвотката од Марлборо, како љубовница на облеките на нејзиното височество, извршила големо влијание врз кралицата и на лично и на политичко ниво. Врската помеѓу кралицата и војвотката подоцна станала затегната и напната, а по нивната последна кавга во 1711 година, парите за изградбата на Бленхајм престанале. Од политички причини Марлбороу заминал во егзил во Франција додека не се вратила еден ден по смртта на кралицата на 1 август 1714 година

## Место
мини|Гравира на палатата Бленхајм
Имотот што му го дал нацијата на Марлборо за новата палата бил замокот во Вудсток, понекогаш наречен Палата на Вудсток, кој претставувал кралски род, во реалноста малку повеќе од парк на елени. Легендата го заматило потеклото на замокот. Кралот Хенри I го оградил паркот за да ги содржи елените. Хенри II ја сместил својата љубовница Розамунд Клифорд (понекогаш позната како „Фер Розамунд“) таму.

Се смета дека ненамерната ловечка куќа била повторно изградена многу пати и имала историја без настани сè додека Елизабета I, пред нејзиното наследување, не била затворена таму од нејзината полусестра Марија I помеѓу 1554 и 1555 година  Елизабета била вмешана во заговорот на Вајат, но нејзиното затворање во Вудсток било кратко, а имотот останал во нејасност додека не бил бомбардиран и уништен од трупите на Оливер Кромвел за време на Граѓанската војна.

Кога паркот повторно се уредувал како амбиент за палатата, првата војвотка сакала да се срушат историските урнатини, додека Ванбруг, ран конзерватор, сакал тие да се обноват и да се претворат во пејзажна карактеристика. Војвотката, како и често во нејзините расправии со нејзиниот архитект, го добила спорот и остатоците од имотот биле однесени.

## Архитект
мини|Архитектот Сер Џон Ванбруг околу 1705 година, во слика на Годфри Кнелер
Архитектот избран за амбициозниот проект бил дискутабилен. Се знаело дека војвотката го фаворизирала  Сер Кристофер Рен, познат по катедралата Свети Павле и многу други национални градби. Меѓутоа, војводата, по случајна средба во игротека, проектот му го препуштил на Сер Џон Ванбру. Ванбру, популарен драматург, бил необучен архитект, кој обично работел заедно со обучениот и практичен Николас Хоксмур. Двајцата неодамна ги завршиле првите етапи на барокниот Хавардски замок. Овој огромен замок во Јоркшир бил една од првите куќи во Англија во раскошен европски барокен стил. Успехот на Хавардскиот замок го натерало Марлборо да нарача нешто слично во Вудсток.
лево|мини| Палата Бленхајм: западна фасада што ги прикажува уникатните високи камени видиковци кои го украсуваат хоризонтот
Бленхајм, сепак, не требало да му ги даде на Ванбру архитектонските пофалби што тој ги замислувал. Борбата околу финансирањето довело до обвинувања за екстраваганција и непрактичност на дизајнот, многу од овие обвиненија изнесени од фракциите на власт. Тој не пронашол бранител во војвотката од Марлборо. Откако била осуетена во нејзината желба да го вработи Рен,  таа упатила критики кон Ванбру на секое ниво, од дизајн до вкус. Делумно нивните проблеми произлегле од она што се барало од архитектот. Нацијата (која тогаш претпоставувале, и архитектот и сопствениците, дека ги плаќа сметките) посакувала споменик, но војвотката сакала не само соодветна почит на нејзиниот сопруг, туку и удобен дом, два барања кои не биле компатибилни за архитектурата од 18 век. Конечно, во раните денови на зградата, војводата честопати бил отсутен на своите воени кампањи, и ѝ билоо оставено на војвотката да преговара со Ванбру. Посвесна од нејзиниот сопруг за несигурната состојба на финансиската помош што ја добивале, таа ги критикувала грандиозните идеи на Ванбру за нивната екстраваганција.

По нивната последна расправија, на Ванбру му било забрането да доаѓа на имотот. Во 1719 година, додека војвотката била отсутна, Ванбру тајно ја гледал палатата. Меѓутоа, кога сопругата на Ванбру го посетила комплетираниот Бленхајм како член на публиката која гледала во 1725 година, војвотката одбила да му дозволи дури и да влезе во паркот.

Тешкиот масовен барок на Ванбру користен во Бленхајм никогаш не ја привлекло фантазијата на јавноста и брзо проектот бил заменет со оживувањето на паладискиот стил. Репутацијата на Ванбру била непоправливо нарушена и тој не добил дополнителни вистински големи јавни провизии. За неговиот последен дизајн, Сала Ситон Делавал во Нортамберленд, кој бил поздравен како негово ремек-дело, тој користел рафинирана верзија на барокот употребена во Бленхајм. Тој починал непосредно пред неговото завршување.

## Финансирање на изградбата
десно|мини| Големиот мост во паркот Бленхајм 1722-1724 од Ванбруг
Прецизната одговорност за финансирањето на новата палата отсекогаш била дискутабилна тема, нерешена до ден-денес. Палатата како награда била изнесена неколку месеци по Битката кај Бленхајм, во време кога Марлборо сè уште требало да добие многу дополнителни победи во име на земјата. Дека благодарната нација предводена од кралицата Ана сакала и имала намера да му даде на својот национален херој соодветен дом е несомнено, но точната големина и природата на таа куќа се сомнителни. Налогот од 1705 година, потпишан од парламентарниот благајник Ерл од Годолфин, го назначил Ванбру за архитект и ја опишал неговата надлежност. За жал на семејството Черчил, никаде во овој налог не се споменува кралица или круна.

Војводата од Марлборо придонел со 60.000 фунти за првичните трошоци кога започнала работата во 1705 година, која, дополнета од Парламентот, требало да изгради монументална куќа. Парламентот изгласал средства за зградата на Бленхајм, но не била спомната точна сума ниту пак одредба за инфлација или прекубуџетски трошоци. Речиси од самиот почеток, средствата биле спазматични. Кралицата Ана платила некои од нив, но со зголемена неподготвеност и пропусти, по нејзините чести расправии со војвотката. По нивната последна расправија во 1712 година, сите државни пари престанале и работата запрела. Веќе биле потрошени 220.000 фунти, а 45.000 фунти се должеле на работниците. Марлбороу билњ принудени на егзил и се вратиле дури по смртта на кралицата во 1714 година 
лево|мини| Гравура од 18 век на која е прикажан Големиот двор
По нивното враќање, војводата и војвотката се вратиле во корист на дворот. 64-годишниот дук тогаш решил да го заврши проектот на свој трошок. Во 1716 година, работата продолжила, но проектот целосно се потпирал на ограничените средства на самиот војвода. Хармонијата на градилиштето била краткотрајна, бидејќи во 1717 година војводата доживеал тежок мозочен удар, а штедливата војвотка ја презела контролата. Војвотката целосно го обвинила Ванбрју за зголемените трошоци и екстравагантноста на палатата, чиј дизајн никогаш не ѝ се допаднал. По состанокот со војвотката, Ванбру гневен го напуштил градилиштето, инсистирајќи дека новите ѕидари, столари и занаетчии, донесени од војвотката, се инфериорни во однос на оние што тој ги вработил. Меѓутоа, мајсторите што ги повикал, како Гринлинг Гибонс, одбиле да работат за пониски тарифи што ги плаќале Марлборо. Занаетчиите донесени од војвотката, под водство на дизајнерот на мебел Џејмс Мур и помошникот архитект на Ванбру, Хоксмур, ја завршиле работата во совршена имитација на поголемите мајстори.По смртта на Војводата во 1722 година, завршувањето на палатата и нејзиниот парк станале амбиција за завршување на војвотката. Асистентот на Ванбру, Хоксмур бил повикан и во 1723 година ја дизајнирал „*Триумфната капија*“, базирана на Арката на Тит, на влезот во паркот од Вудсток. Хоксмур, исто така, го завршил дизајнот на ентериерот на библиотеката, таваните на многу од државните соби и други детали во многу други помали простории и разни доградби.

Намалувајќи ги платите на работниците и користејќи материјали со послаб квалитет на ненаметливи места, вдовицата војвотката ја завршила големата куќа како почит кон нејзиниот покоен сопруг. Конечниот датум на завршување не е познат, но дури и во 1735 година војвотката спорела со Рисбрак околу цената на статуата на кралицата Ана поставена во библиотеката. Во 1732 година, војвотката напишала „*Капелата е завршена и повеќе од половина од гробницата таму е подготвена да се постави*“.

## Дизајн и архитектура
[лево|мини|300x300пкс| Палата Бленхајм, нескалиран план на ''[пијано нобиле*. Енфилада од 9 државни соби се протега по должината на јужната фасада на палатата (означена со „N“ до „G“ на врвот на сликата). Тоа е почит на занаетчиството на столарите кои ги поставиле вратите меѓу собите кои со извадени клучеви се гледа, од едниот до другиот крај на енфиладата. Клуч А: Сала; Б: Салон; В: Зелена соба за пишување; L: Црвена соба за цртање; М: Зелена соба за цртање; N: Голем кабинет; H: Библиотека; J: покриена колонада; К: Родната соба на Сер [[Винстон Черчил]]; H2: капела; О: Лаковска соба.]]
Ванбру го планирал Бленхајм во перспектива; односно најдобро да се гледа од далечина. Бидејќи местоположбата зафаќа околу седум хектари (28.000 м<sup>2</sup>), ова исто така претставува неопходност.
[[Податотека:Ranken_Blenheim.jpg|мини|Големиот салон, палата Бленхајм, околу 1918 година, Вилијам Брус Елис Ранкен]]
Планот на главниот блок на палатата (или Corps de logis) претставува правоаголник  прободен од два дворови; тие служат како малку повеќе од небесни бунари. Зад јужната фасада се наоѓаат главните државни станови; на источната страна се апартманите на приватните станови на војводата и војвотката, а на запад по целата должина на *пијано нобиле* е додена долга галерија првично замислена како галерија на слики, но денес овде се наоѓа библиотека. *Corps de logis* е опкружен со уште два сервисни блокови околу квадратни дворови. Источниот двор ги содржи кујните, пералната и другите домашни канцеларии, западниот двор во непосредна близина на капелата, шталите и затвореното училиште за јавање. Трите блокови заедно го формираат „Големиот двор“ дизајниран да го совлада посетителот што пристигнува во палатата. [[Пиластер|Пиластри]] и столбови има во изобилство, додека од покривите, самите наликуваат на оние од мал град, големите статуи во [[Ренесанса|ренесансниот]] манир на [[Базилика Свети Петар|Свети Петар]] во [[Рим]] гледаат надолу кон посетителот долу, кој го прави незначаен. Други разновидни статуи во маската на боречки трофеи ги красат покривите, особено „Британија“ која стои на врвот на влезниот [[фронтон]] пред двајца лежечки француски заробеници извајани во стилот на [[Микеланџело Буонароти|Микеланџело]], и англискиот лав кој го голта францускиот петел, на пониски покриви. Многу од нив се од мајстори како Гринлинг Гибонс.

Во дизајнот на големите куќи од 18 век, удобноста биле потчинети на величественоста, а тоа секако е случај и за Бленхајм. Оваа величественост над удобноста на суштествата е зголемена бидејќи замислата на архитектот била да создаде не само дом, туку и национален споменик за да ја одрази моќта и цивилизацијата на нацијата. За да го создаде овој монументален ефект, Ванбру избрал да дизајнира во тежок барокен стил, користејќи големи маси на камени за да ја имитира силата и да создаде сенка како декорација.

[[Податотека:Blenheim_Palace_IMG_3649.JPG|десно|мини| Архитектот малку ги заострел страните на источната порта за да создаде илузија на уште поголема висина, портите од ковано железо датираат од 1840-тите.]]
Цврстиот и огромен влезен [[Портик|трем]] на северниот фронт повеќе наликува на влез во  отколку на семеен дом. Ванбру, исто така, сакал да го користи она што тој го нарекува „*воздух на замокот*“, што го постигнал со поставување ниска [[кула]] на секој агол од централниот блок и крунисување на кулите со огромни белведерци од масивен камен, украсени со љубопитни завршетоци (прикривајќи ги оџаците). Случајно овие кули, кои навестуваат на столбовите на египетскиот храм, дополнително ја додаваат херојската пантеонескна атмосфера на зградата.

Постојат два пристапи до големиот влез на палатата, едниот од долгото директно одење преку порти од ковано железо директно во Големиот двор; другиот, подеднакво ако не и повпечатлив, ја издава вистинската визија на Ванбру: палатата како [[бастион]] или цитадела, вистински споменик и дом на голем воин. Пробивајќи го завесниот ѕид без прозорец, налик на град на источниот двор, е големата Источна порта, монументална триумфална капија, која е повеќе во египетски стил отколку во римски. Создадена е [[Оптичка мамка|оптичка илузија]] со заострените ѕидови за да се создаде впечаток на уште поголема висина. Збунувајќи ги оние кои го обвинуваат Ванбру за непрактичност, оваа порта претставува и [[Водокула|водена кула]] на палатата. Преку сводот на портата се гледа низ дворот на втората исто толку голема порта, онаа под саат-кулата, преку која се гледа Големиот двор.
[[Податотека:Blenheim_Palace,_south,_2013_(cropped).jpg|лево|мини| Фонтонот над јужниот [[трем]] е целосен прекин од конвенцијата. Рамниот врв е украсен со трофеј на кој се наоѓа мермерната биста на [[Луј XIV]], ограбена од Марлборо од Турне во 1709 година, тешка 30 тони. Позиционирањето на бистата било иновативен нов дизајн во декорацијата на педиментот.]]
Ваквиот поглед на војводата како семоќно суштество се рефлектира и во дизајнот на внатрешноста на палатата, а всушност и неговата оска кон одредени карактеристики во паркот. Било планирано кога војводата вечерал на своето почесно место во големиот салон, тој да биде врв на голема поворка од архитектонска маса што ќе го разубавува како просцениум. Линијата на славење и чест на неговиот победнички живот започнува со големиот столб на победата надмината со неговата статуа и со детали за неговите триумфи, а следната точка на големата оска, засадена со дрвја во позиција на војници, била мостот во епски римски стил. Пристапот продолжува низ големиот трем во салата, неговиот таван насликан од Џејмс Торнхил со апотеозата на војводата, потоа под големата триумфална капија, низ огромната мермерна обвивка со мермерниот лик на војводата над неа (со војводска пофалба“. *Ниту, пак, Август можеше подобро да го смири човештвото*“), и во насликаниот салон, највисоко украсената просторија во палатата, каде што војводата требало да седне устоличен.

Војводата требало да седне со грб кон големата мермерна биста од 30 тони на неговиот победен непријател [[Луј XIV]], поставен високо над јужниот трем. Овде поразениот крал бил понижувачки принуден да гледа со презир на големиот партер и пленот на неговиот освојувач (на ист начин како што генерации порано биле прикажувани отсечените глави). Војводата не живеел доволно долго за да ја види реализацијата на оваа величествена почит и да седи устоличен во оваа архитектонска визија. Војводата и војвотката се преселиле во нивните станови на источната страна на палатата, но целиот проект бил завршен дури по смртта на војводата.

Палатата е од I степен на списокот на националното наследство за Англија од август 1957 година

Капелата на палатата, како последица на смртта на војводата, добила уште поголема важност. Дизајнот бил изменет од пријателот на Марлбороу, Ерл од Годолфин, кој го поставил високиот олтар против западниот ѕид, спротивно на религиозната конвенција, дозволувајќи на тој начин доминантна карактеристика да бидат огромното гробно место и [[саркофаг]]от на војводата. Нарачан од војвотката во 1730 година, тој бил дизајниран од Вилијам Кент, а статуите на војводата и војвотката прикажани како [[Гај Јулиј Цезар|Цезар]] и Цезарина го красат големиот саркофаг. Во бас релјеф во основата на гробницата, војвотката наредила да се прикаже предавањето на маршалот Талард. Сепак, темата низ палатата за почестување на војводата не ја достигнало својата апотеоза до смртта на војвотката во 1744 година. Потоа, ковчегот на војводата бил вратен во Бленхајм од неговото привремено почивалиште, [[Вестминстерска опатија|Вестминстерската опатија]], а мажот и жената биле погребани заедно, а гробницата била подигната и завршена. Тогаш Бленхајм станал пантеон и мавзолеј. Последователните војводи и нивните сопруги се исто така погребани во сводот под капелата. Другите членови на семејството биле погребани во парохискиот двор на Свети Мартин во Бладон, на кратко растојание од палатата.

== Внатрешност ==
[[Податотека:Blenheim_palace,_Oxfordshire_(19001949811).jpg|лево|мини| Таванот на Големата сала, Војводата од Марлборо го презентира планот за Битката кај Бленхајм на Британија, насликан во 1716 година за 978 фунти од Сер Џејмс Торнхил]]
[[Податотека:Blenheim_Palace_Chapel.jpg|десно|мини| Гробот на првиот војвода од Марлборо во капелата на палатата 1733 година, чинел 2.200 фунти дизајниран од Вилијам Кент извајан од Џон Мајкл Ризбрак]]
[[Податотека:Blenheim_Ceiling_2017.jpg|лево|мини| Триумфот на војводата од Марлборо, салонски таван околу 1720 година од Луис Лагер]]
[[Податотека:Blenheim_Palace_6-2008_3.jpg|десно|мини| Библиотека од Николас Хоксмур 1722-1725, 1890-1891]]
[[Податотека:Blenheim_Palace,_interior_06.jpg|лево|мини| Салон со мурали околу 1720 година чинел 500 фунти од Луис Лагер]]
[[Податотека:ENG Woodstock Blenheim Palace 034.jpg|лево|мини| Храмот на Дијана 1772-1773 од Вилам Чемберс]]
Внатрешниот распоред на просториите на централниот блок во Бленхајм бил дефиниран според судскиот [[бонтон]]. Државните станови биле дизајнирани како оска на соби од зголемено значење и јавна употреба, кои водат до главната просторија. Поголемите куќи, како Бленхајм, имале два комплети државни станови кои се огледувале еден со друг. Највеличествениот и најјавен и важен претставувал централниот салон *(„Б“ во планот*) кој служел како заедничка државна трпезарија. Од двете страни на салонот има апартмани на државни апартмани, кои се намалуваат во важноста, но се зголемуваат во приватноста: првата соба *(„C“)* била просторија за публика за примање важни гости, следната соба *(„L“)* служела за приватно повлекување соба, следната соба *(„М“)* била спалната соба на станарот на апартманот, со тоа и најприватната. Една од малите соби помеѓу спалната и внатрешниот двор била наменета како соблекувална. Овој аранжман се одразува на другата страна на салонот. Државните станови биле наменети за користење само на најважните гости како што е некој суверен што доаѓал во посета. На левата (источна) страна на планот од двете страни на просторијата *(означена со „О“)* може да се види помал, но речиси идентичен распоред на собите, кои биле апартмани на самите војвода и војвотката. Така, просторијата точно одговара на салонот во однос на нејзината важност за двата помали апартмани.

Палатата Бленхајм била родното место на познатиот потомок на првиот војвода, [[Винстон Черчил]], чиј живот и времиња се одбележани со постојана изложба во пакетот соби во кои е роден *(означено со „К“ на планот)*. Палатата Бленхајм била дизајнирана со сите нејзини главни и споредни простории на *пијано нобиле*, така што нема големи скалила: секој што е достоен за таква состојба нема да има причина да го напушти *пијано нобилот*. Со оглед на тоа што Бленхајм има големи скалила, тоа е низата чекори во Големиот двор што водат до Северниот трем. Во централниот блок има скали со различни големини и величественост, но ниту една не е дизајнирана на иста скала на величественост како палатата. Џејмс Торнхил го насликал таванот на салата во 1716 година. Го прикажува Марлборо како клекнува пред Британија и нуди мапа на Битката кај Бленхајм. Салата е висока 20 метри и извонредна главно по својата големина и по камените резби од Гибонс, но и покрај неговата огромна големина, таа е само огромен претпростор за салонот.

Салонот, исто така, требало да биде насликан од Торнхил, но војвотката се посомневала дека го преполнила истиот, па провизијата му била дадена на Луис Лаџер. Оваа соба е пример за тридимензионално сликарство, или *trompe l'œil*, „*трик-на-око*“, современа техника на сликање во тоа време. [[Договор од Утрехт (1713)|Мировниот договор од Утрехт]] требало да биде потпишан, така што сите елементи на сликата го претставуваат доаѓањето на мирот. Куполскиот таван е алегориска претстава на Мирот: Џон Черчил е во кочија, тој го држи громот на војната, а жената што ја задржува неговата рака го претставува Мирот. Ѕидовите ги прикажуваат сите народи во светот кои се собрале за мир. Лаџер, исто така, вклучил и автопортрет до Дин Џонс, свештеник на првиот војвода, друг непријател на војвотката, иако тој го толерирал во домаќинството затоа што можел добро да игра на карти. Десно од вратата што води во првата просторија, Лаџер ги вклучил француските шпиони, за кои се вели дека имаат големи уши и очи бидејќи можеби сè уште шпионираат. Од четирите мермерни кутии во собата на кои е прикажан [[Челенка (хералдика)|грбот]] на војводата како принц на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]], само една е дело на Гибонс, а другите три незначително биле копирани од поевтините занаетчии на војвотката.

Третата извонредна просторија е долгата библиотека дизајнирана од Николас Хоксмур во 1722-1725 година, *(H)*,  долга, која служела како галерија со слики. На таванот има [[Купола|куполи]], кои требало да бидат насликани од Торнхил, доколку војвотката не го одбила. Палатата, а особено оваа просторија, била опремена со многу вредни артефакти што му биле дадени на војводата или одземени како воен плен, вклучително и збирка ликовна уметност. Овде, во библиотеката, препишувајќи ја историјата во свој неукротим стил, војвотката поставила поголема од животна статуа на кралицата Ана, а нејзината база го бележи нивното пријателство.

Од северниот крај на библиотеката - во која е сместена најголемата оргула во приватна сопственост во [[Европа]], изграден од големиот англиски градител на оргулиХенри Вилис и Синовитеинови - се добива пристап до подигнатата колонада која води до капелата *(H)*. Капелата е совршено избалансирана на источната страна на палатата со засводената кујна. Оваа симетрична рамнотежа и еднаква тежина дадена и на духовната и на физичката исхрана несомнено ќе ја привлечат познатата смисла за хумор на Ванбру, ако не и на војвотката. Растојанието на кујната дури и од приватната трпезарија *(„О“ на планот)* очигледно не било важно, топлата храна била од помала важност отколку да се избегне вдишување на мирисот на готвењето и близината на слугите.

== Оргули ==
Оргулата Лонг Либрари била изградена во 1891 година од познатата лондонска фирма Хенри Вилис и Синовите по цена од 3.669 фунти. Таа го заменила претходната оргула изградена во 1888 година од Исак Абот од Лидс, коај била отстранета во црквата Свети Свитун, Хитер Грин. Првично подигната во централниот залив, со грбот кон терасите за вода, фирмата од Норвич на Норман &amp;amp; Бард ја преместила на северозападниот крај на библиотеката во 1902 година и направила неколку тонски додатоци и следната година ја исчистила. Понатамошни промени не биле направени до 1930 година, кога фирмата Вилис го спуштила теренот на современ концертен терен. Автоматски плеер Welte бил додаден во 1931 година, со 70 ролни исечени од Марсел Дупре, Џозеф Боне, Алфред Холинс, Едвин Лемар и Хари Гос-Кастард исто така. Ова останало во употреба некое време: се вели дека тогашниот војвода често седел на клупата за оргули и им се преправал дека свири оргули на своите гости, а тие на крајот аплаудирале. Овој познат инструмент редовно се одржува и го свират гостинските оргулари во текот на целата година, но неговата состојба е во опаѓање: започнала кампања за собирање средства за негова целосна реставрација.

Оргулата во капелата била изградена околу 1853 година од Роберт Постил од [[Јорк]]: таа е забележлива како редок непроменет пример за работата на овој фин градител, говорејќи смело и јасно во дарежлива акустика.

== Парк и градини ==
[[Податотека:Blenheim3.jpg|лево|мини| Палатата Бленхајм, гледајќи низ италијанската градина на источната фасада кон оранжеријата, која и ги краси и ги прикрива ѕидовите на домашниот источен двор. Источната порта се гледа како се издига горе.]]
[[Податотека:A_new_and_accurate_plan_of_Blenheim_Palace_-_L'Art_de_Créer_les_Jardins_(1835),_pl._1_-_BL.jpg|мини|Паркот и градините на палатата Бленхајм во 1835 година]]
Бленхајм се наоѓа во центарот на голем брановиден парк, класичен пример за движење и стил на [[Англиска градина|англиската пејзажна градина]]. Кога Ванбру првпат го фрлил погледот врз него во 1704 година, тој веднаш смислил типично грандиозен план: низ паркот течела малата река Глим, а Ванбру го замислил овој мочурлив поток како „*најдобриот мост во Европа*“. Така, игнорирајќи го второто мислење понудено од Сер Кристофер Рен, мочуриштето било канализирано во три мали потоци слични на [[канал]]и и преку него се издигнал мост од огромни размери, толку огромен што било објавено дека содржи околу 30-ина соби. Иако мостот бил навистина неверојатно чудо, во оваа поставка се чинело несоодветно, предизвикувајќи го [[Александар Поуп]] да коментирал: „*Минувачите, како што поминуваат под овој огромен лак, мрморат, „изгледаме како китови, благодарение на твојата благодат*“.

[[Хорас Волпол]] го видел во 1760 година, непосредно пред подобрувањата на [[Кејпабилити Браун]]: „*Мостот, како питачите на портата на старата војвотка, моли за капка вода*“. Друга од шемите на Ванбру бил Големиот партер, долг речиси половина милја и широк колку јужниот фронт. Исто така во паркот, завршен по смртта на 1-виот војвода, се наоѓа и *Столбот на победата*. Столбот е висок 41 метрии завршува со голема брестова авенија на што води до палатата, кои дрвја биле засадени на позициите на трупите на Марлборо во Битката кај Бленхајм. Ванбру сакал [[обелиск]] да го означи местото на поранешниот кралски имот и обидите на [[Хенри II]] што се случиле таму, што ја натерало првата војвотка да забележи: „*Кога би имало обелисци да се направат од сето она што го направиле нашите кралеви. таков вид, земјата би била полна со многу чудни работи*“. Обелискот никогаш не бил реализиран.
[[Податотека:Blenheim_Column_of_Victory.JPG|мини|Столбот на победата во палатата, 1727–1730 година дизајниран од Хенри Херберт, 9-ти Ерл од Пемброк]]
[[Податотека:Blenheim_Palace_Park_&_Lake_(6093445394).jpg|лево|мини| Големото Езеро, 1764–1774 од [[Кејпабилити Браун]]]]
[[Податотека:Blenheim_cascade.jpg|лево|мини| Водопад каде што водата истекува од Големото Езеро]]
По смртта на 1-виот војвода, војвотката го концентрирала најголемиот дел од нејзината значителна енергија на завршувањето на самата палата, а паркот останал релативно непроменет до доаѓањето на [[Кејпабилити Браун]] во 1764 година. Четвртиот војвода го вработил Браун кој веднаш направил [[Англиска градина|шема на англиска пејзажна градина]] за да го натурализира и подобри пејзажот, со садење дрвја. Сепак, карактеристиката со која тој е засекогаш поврзан е езерото, огромен дел од вода создаден со бранење на реката Глим и украсен со серија [[водопад]]и каде што реката тече внатре и надвор. Езерото било стеснето на точката на големиот мост на Ванбру, но трите мали потоци слични на каналот кои течеле под него биле целосно апсорбирани од една речна протега. Големото достигнување на Браун во тој момент било всушност да ги поплави и потопи под нивото на водата долните катови и просториите на самиот мост, со што ја намалило неговата несоодветна висина и постигнувајќи го она што многумина го сметаат за олицетворение на англиски пејзаж. Браун, исто така, треснал над големиот партер и Големиот двор. Вториот бил повторно поплочен од Душене на почетокот на 20 век. Петтиот војвода бил одговорен за неколку други градинарски лудости и новитети.

Сер Вилијам Чемберс, потпомогнат од Џон Јен, бил одговорен за малата викендичка позната како „*Храмот на Дијана*“ покрај езерото, каде во 1908 година [[Винстон Черчил]] ја запросил својата идна сопруга.

Огромниот уреден парк, шумските предели и формалните градини на Бленхајм се оценети и наведени во Регистарот на историски паркови и градини. Паркот Бленхајм е место од посебен научен интерес.

== Неуспешни богатства==

[[Податотека:Woodstock_Gate,_Blenheim_Palace.jpg|мини|Портата Вудсток до паркот, 1723 година од Николас Хоксмур]]
По смртта на првиот војвода во 1722 година, бидејќи и двајцата негови синови биле мртви, тој бил наследен од неговата ќерка Хенриета. Ова било необично наследување и барало посебен акт на парламентот, бидејќи единствено синовите обично можеле да станат наледници во англиското војводство. Кога Хенриета починала, титулата му била дадена на внукот на Марлборо, Чарлс Спенсер, Ерл од Сандерленд, чија мајка била втората ќерка на Марлборо, Ана.

Првиот војвода, како војник, не бил богат човек и богатството што го поседувал најмногу се користело за доработка на палатата. Во споредба со другите британски војводски семејства, Марлборо не биле многу богати. Сепак, тие постоеле прилично удобно до времето на 5-тиот војвода од Марлборо (1766–1840), расипник кој значително го исцрпил преостанатото богатство на семејството. Тој на крајот бил принуден да продаде други семејни имоти, но Бленхајм останал. Но ова не го спречило да го продаде [[Џовани Бокачо|Бокачо]] од Марлборо за само 875 фунти и сопствената библиотека од преку 4000 парцели. По неговата смрт во 1840 година, неговото расипништво ги оставило имотот и семејството со финансиски проблеми.

До 1870-тите, семејството Марлбороу било  во тешки финансиски проблеми и во 1875 година седмиот војвода го продал *Бракот на Ерос и Психа*, заедно со познатите скапоцени камења Марлборо, на аукција за 10.000 фунти. Сепак, ова не било доволно за да се спаси семејството. Во 1880 година, 7-миот војвода бил принуден да поднесе петиција до Парламентот да ја скрши заштитната постава на палатата и нејзината содржина. Ова било постигнато според [[Blenheim Settled Estates Act 1880|Законот за населени имоти во Бленхајм од 1880 година]] и вратата тогаш била отворена за големо растурање на Бленхајм и неговата содржина. Првата жртва станала големата библиотека Сандерленд која била продадена во 1882 година, вклучувајќи ги и томовите како *Посланијата на Хорас*, отпечатени во [[Кан (Нормандија)|Каен]] во 1480 година и делата на [[Јосиф Флавиј]], отпечатени во [[Верона]] во 1648 година. 18.000 тома собрале речиси 60.000 фунти. Продажбата продолжила да ја разобличува палатата: *Богородица и малиот Исус* на [[Рафаело Санти|Рафаел]] била продадена за 70.000 фунти; Коњичкиот портрет на Чарлс I на [[Антонис ван Дајк|Ван Дајк]] за 17.500 фунти; и конечно, „*Pièce de Résistance*“ од колекцијата на *Рубенс,*[[Петер Паул Рубенс|Питер Пол Рубенс]]*, неговата сопруга Хелена Фурмент и нивниот син Питер Пол и нивниот син Франс (1633–1678)*, која била дадена од градот [[Брисел]] на првиот војвода во 1704 година, исто така била продаден и денес се наоѓа во [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен,]] музејот на уметност во [[Њујорк]].

Овие суми на пари, огромни според денешните стандарди, не успеале да ги покријат долговите и одржувањето на големата палата останало надвор од ресурсите на Марлборо. Тие отсекогаш биле мали во однос на нивниот војводски чин и големината на нивната куќа. Британската земјоделска депресија, која започнала во 1870-тите, ги продлабоќила проблемите на семејството. Кога 9-тиот војвода наследил во 1892 година, земјата генерирала сè помал приход.

== 9-ти војвода од Марлборо ==
[[Податотека:Duke_Marlborough_Singer_Sargent.jpg|мини|Charles, 9th Duke of Marlborough with his family in 1905 by John Singer Sargent]]
[[Податотека:Formal_Garden,_Blenheim_Palace._-_geograph.org.uk_-_138113.jpg|десно|мини|The water terraces on the west side of the Palace, created 1925-31 by Achille Duchêne]]
Чарлс, 9-ти војвода од Марлборо (1871–1934) може да се каже дека е заслужен за спасувањето и на палатата и на семејството. Наследувајќи го речиси банкротираното војводство во 1892 година, тој бил принуден да најде брзо и драстично решение за проблемите. Спречен од строгите општествени наредби на општеството од крајот на 19 век да заработува пари, тој останал со едно решение: морал да се ожени за пари. Во ноември 1895 година тој ладно и отворено без љубов се оженил со американската наследничка Консуело Вандербилт.  

Бракот се прославил по долги преговори со нејзините разведени родители: нејзината мајка, Алва Вандербилт, очајна сакала да ја види нејзината ќерка како војвотка, а таткото на невестата, Вилијам Вандербилт, ја платил привилегијата. Конечната цена била 2.500.000 американски долари ( милиони долари денес) во 50.000 акции од капиталот на *Beech Creek Railway Company* со минимум 4% дивиденда гарантирана од New York Central Railroad Company. Двојката добила дополнителен годишен приход од по 100.000 долари за живот.  

Тинејџерката Консуело била заклучена во својата соба од нејзината мајка додека не се согласила на бракот. Спогодбата за брак всушност била потпишана во амбарот на епископската црква Свети Тома, Њујорк, веднаш по свадбените завети. Во кочијата што ја напушта црквата, Марлборо и рекол на Консуело дека сака друга жена и дека никогаш нема да се врати во Америка, бидејќи „*презира сè што не е британско*“.  

Надополнувањето на Бленхајм започнало на самиот меден месец, со замена на скапоцените камења Марлборо. Во Европа биле купени таписерии, слики и мебел за да се наполни исцрпената палата. По нивното враќање, војводата започнал исцрпна реставрација и редекорација на палатата. Кабините западно од салонот биле преуредени со позлатени панели во имитација на [[Версај (дворец)|Версај]]. Суптилното ривалство на Ванбру со големата палата на Луј XIV во тоа време било целосно поткопано, бидејќи ентериерите станале обични пастици на оние од поголемата палата.

Иако оваа преуредување можеби не било без грешка (а војводата подоцна зажалил за тоа), другите подобрувања биле подобро примени. Друг проблем предизвикан од преуредувањето било тоа што државните и главните спални соби биле преместени горе, со што собите станале енфилада од прилично слични и бесмислени соби за цртање. На западната тераса, францускиот пејзажен архитект Ахил Душене бил вработен да создаде водена градина. На втората тераса под неа биле поставени две големи фонтани во стилот на Бернини, скалести модели на оние на Пјаца Навона кои му биле претставени на првиот војвода.
[[Податотека:VanderbiltConsuelo.JPG|десно|мини| Консуело, војвотката од Марлборо]]
По неговиот развод, Војводата повторно се оженил, со американска поранешна пријателка на Консуело, Гледис Дикон, која била со уметничка наклонетост, а сликата на нејзините очи останува на таванот на големиот северен трем. Долната тераса била украсена со [[Сфинга|сфинги]] по примерот на Гледис и извршени од В. Вард Вилис во 1930 година. Пред нејзиниот брак, додека престојувала во Марлбороус, таа предизвикала дипломатски инцидент охрабрувајќи го младиот престолонаследник Вилхелм од Германија да создаде приврзаност со неа.

Принцот ѝ подарил прстен за наследство кои здружените дипломатски служби на две царства биле задолжени да ги повратат. По нејзиниот брак, Гледис имала навика да вечера со војводата со револвер покрај нејзината чинија. Уморен од неа, војводата бил привремено принуден да го затвори Бленхајм и да ги исклучи комуналните услуги за да ја избрка. Тие потоа се разделиле, но не се развеле. Војводата починал во 1934 година. Неговата вдовица починала во 1977 година.

== 10-ти војвода од Марлборо ==
Деветтиот војвода бил наследен од неговиот и најстариот син на Консуело Вандербилт, Џон, 10-ти војвода од Марлборо (1897–1972), кој се оженил со Александра Мери Кадоган во 1920 година. Заедно имале два сина и три ќерки. Таа починала во 1961 година, а по единаесет години како вдовец тој повторно се оженил на 74-годишна возраст со (Франс) Лора Шартерис, поранешна сопруга на вториот виконт Лонг и третиот гроф од Дадли, и внука на 11-тиот гроф од Вемис. Бракот сепак бил краткотраен; Војводата починал само шест недели подоцна, на 11 март 1972 година. Ужалената војвотка се пожалила на „*мрачноста и негостопримството на Бленхајм*“ по неговата смрт и набргу се иселила. Во нејзината автобиографија, *Смеа од облак* (1980), таа ја нарекува палатата Бленхајм како „*Депонија*“. Таа починала во Лондон во 1990 година 

=== Втора светска војна ===
Забавата одржана за 17-годишната дама Сара Консуело Спенсер-Черчил во палатата Бленхајм на 7 јули 1939 година се сметало за врвна точка на социјалната сезона, и во ретроспектива била стилизирана од некои како „*последна сезона дотогаш*“. Имало преку 700 гости, вклучувајќи ги [[Винстон Черчил]], Ентони Иден  младиот [[Џон Ф. Кенеди|Џон Ф Кенеди.]] Куќата и градините биле осветлени и видливи со километри, а бендот Амброуз свирел во павилјон додека гостите танцувале на огромниот тревник до раните утрински часови. Социјалецот Хенри (Чипс) Ченон забележал во својот дневник: „*Сум видел многу, патував далеку и навикнат сум на раскош, но никогаш немало нешто слично на оваа вечер*“.

За време на војната, 10-тиот војвода ги пречекал момчињата од колеџот Малверн како евакуирани. Во септември 1940 година, на Службата за безбедност (МИ5) и било дозволено да ја користи палатата како своја база до крајот на војната.

== Палатата денес ==
[[Податотека:Lower_formal_gardens,_Blenheim_Palace_-_geograph.org.uk_-_1433093.jpg|мини| „Фонтаната Бернини“, скалеста копија на фонтаната на римската [[Пјаца Навона]] дадена на првиот војвода, била поставена на втората тераса од Душене.]]
[[Податотека:Blenheim_Palace,_Italian_Garden._-_geograph.org.uk_-_138121.jpg|мини|Италијанската градина на источната страна на палатата 1908-1910 од фонтаната Душене, додадена во 1910 година од американскиот скулптор Валдо Стори]]
Палатата останува дом на војводите од Марлборо, а сегашниот носител на титулата е Чарлс Џејмс (Џејми) Спенсер-Черчил, 12-ти војвода од Марлборо. Чарлс Џејмс го наследил војводството по смртта на неговиот татко на 16 октомври 2014 година   На Марлборо се уште треба да му се подаде копија од француското кралско знаме на монархот на годишнината од Битката кај Бленхајм како кирија за земјата на која стои палатата Бленхајм.

Палатата, паркот и градините се отворени за јавноста со плаќање влезна такса (максимум £32, ). Неколку туристички забавни атракции одвоени од палатата се Формалните градини и ѕидовите, Лавиринтот Марлборо и Куќата на пеперутките. Палатата е поврзана со Заградената градина со минијатурна железница, железницата Бленхајм Парк. Јавноста има слободен пристап до околу пет милји (8&nbsp;км) јавни права на минување низ областа на Големиот парк на теренот, до кои се достапни од Стариот Вудсток и од Оксфордширскиот пат, и кои се блиску до Столбот на победата.

Лордот Едвард Спенсер-Черчил, братот на сегашниот војвода, сакал да прикаже програма за современа уметност во историскиот амбиент на палатата каде што го поминал своето детство. Тој ја основал , непрофитна организација, за да претстави големи изложби на современа уметност. Таа започнала со работа на 1 октомври 2014 година со најголемата изложба во Обединетото Кралство. Фондацијата била замислена да им овозможи на огромен број луѓе пристап до иновативни современи уметници кои работат во контекст на оваа историска палата. Во септември 2019 година, по повод отворањето на шоуто на Маурицио Кателан „*Победата не е опција*“, палатата станала сцена на грабеж: непознати крадци влегле во палатата ноќе, веднаш по отворањето на шоуто и украле златен тоалет, вреден 5 милиони долари, кој уметникот го поставил во една од бањите.

Палатата Бленхајм е честа локација за снимање. Истражувањето во 2021 година забележало 71 појавување во филмот и телевизијата, повеќе од која било друга [[Вонградска куќа|англиска вонградска куќа]]. Веб-страницата нуди обиколка на различни локации за снимање.



== Наводи ==


== Литература==
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 

==Дополнителна литература==
* 
* [[John Cornforth (historian)|Cornforth, John]] (2004). *Early Georgian Interiors*. New Haven, Conn.; London: Yale University Press for the Paul Mellon Centre for Studies in British Art, pp.&nbsp;275–9  
* Murdoch, Tessa (ed.) (2006). *Noble Households: Eighteenth-Century Inventories of Great English Houses. A Tribute to John Cornforth''. Cambridge: John Adamson, pp.&nbsp;273–83  
* 

## Надворешни врски

* 
* Churchill by Oswald Birley - UK Parliament Living Heritage
* Blenheim Art Foundation
* Blenheim Palace at Cotswolds Website
* 
* 

Категорија:Светско наследство во Англија
Категорија:Палати во Англија
Категорија:Градби на Николас Хоксмур
Категорија:Градби на Џон Ванбру
Категорија:Англиска барокна архитектура