open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хелена Хелмерсон

мини|Хелена Хелмерсон

**Хелена Хелмерсон** (; р. 1973 година) — шведска стопанственичка. Од 2010 година, таа е шеф на одржливост во шведската компанија за малопродажба на облека H&M, и од 2020 година е нејзин извршен директор.

## Биографија

Родена во Скелефтеа на северот на Шведска, таа пораснала со своето семејство (нејзините родители и двете сестри), Хелмерсон дипломирала магистер по меѓународна бизнис администрација на Умео школата за бизнис и економија во 1997 година. Кога се приклучила на H&M во 1997 година, таа станала менаџер на одделот во канцеларијата за купување пред да замине во Дака, Бангладеш во 2007 година, каде што била менаџер за производство на H&M. По долг период служејќи како нивен оддел менаџер за производство на долна облека во Хонгконг до 2010 година, се вратила во Стокхолм за да биде менаџер за општествена одговорност и снабдување.

Од 30 јануари (2020) таа е назначена за извршен директор на H&M. Тековните одговорности на Хелмерсон опфаќаат подобрување на социјалната и еколошката одржливост на снабдувањето, придонесувајќи за стратегијата за одржливост на H&M која првично била имплементирана во 1990-тите.

На 5 март 2014 година, Хелмерсон била избрана за „Најмоќна жена во бизнисот“ во Шведска од неделното деловно списание *Veckans Affärer*. Честа дошло како целосно изненадување. Интервјуирани од страна на Алан Аткисон на *GreenBiz,* таа изјавилa: „Јас сум многу горда и среќна. Зад сè што правиме се крие огромна количина на тимска работа и ова го земам како доказ дека е видливо“.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1973 година
Категорија:Шведски стопанственици
Томо Вангел

мини|210п|Томо Вангел

**Томо Вангел** ( во , Зихна —  во ) — трговец, добротвор.

## Животопис
Тој е влав од Македонија, кој станал познат белградски трговец, увозник на тутун. Својот хотел во Белград му го завештал на Српското трговско здружение, заради давање помош на стопанскиот подмладок во Македонија. На црквата „Св. Сава“ во Солун ѝ оставил 100 000 динари во злато. Починал во Белград, во 1906 година.

## Наводи


Категорија:Македонски Власи
Категорија:Македонски преселници во Белград
Категорија:Српски стопанственици
Елизабет Бесков

**Елизабет Марија Бесков** (;  — ) — шведска писателка. Родена во Стокхолм, Шведска, таа одела во училиштето Бесков, а подоцна студирала во болницата Сабатсберг, како и во Софијахеммет. Таа напишала околу педесет книги под псевдонимот *Руна*. Голем број од нејзините книги се преведени на дански, фински, француски, англиски, германски и холандски јазик.

Во своите книги таа раскажува за еднаквите права на мажите и жените и зборува против тестирањето на животни и за вегетаријанството.

## Библиографија - избор

* *Сите други* (1895)
* *Från skogarna och fjällen* (Beijer, 1896)
* *Па Елгитан* (Fosterlandsstift, 1902)
* *Нина* (Fosterlandsstift, 1903)
* *Var rädd om din круна!* (Stockholm Fosterlandsstift : Барнасериен, 1903)
* *Gamle prästen i Hornsjö och andra berättelser* (Fosterlandsstiftelsen, 1904)
* *Sagor och berättelser for barn* (Палмквист, 1904)
* *Med blicken mot det osynliga* (Fosterlandsstift., 1906)
* *Katri* berättelse (Fosterlandsstiftelsen, 1907, Библиотека за де ГС на ОН. Ungdomsserien ; 6)
* *Ростер* (AV Карлсон, 1909)
* *Den ljusnande framtid* (Fosterlandsstift, 1910, Bibliotek för de unga. Ungdomsserien ; 9)
* *Vildfågel* (AV Карлсон, 1911)
* *I vildmarken och andra berättelser från Lappland* (AV Carlson, 1911)
* *Korsfararne*, справување со драматичната форма, (AV Carlson, 1912)
* *Људанде малм* (Рок Ајленд, Ил. : Концерн за книга на Аугустана, [1912? ])
* *Vildfågels näste* (AV Карлсон, 1913)
* *En tonskapelse* berättelse (АВ Карлсон, 1913)
* *Han och hans hustru* (АВ Карлсон, 1915)
* *Гранарна и Вестанфорс* (АВ Карлсон, 1916)
* *Сиф* (Карлсон, 1917)
* *Lärobok и stenografi* (Gumperts bokh. i distr., 1917)
* *Биргер Ловинг* (АВ Карлсон, 1918)
* *Ханс модерс гуд* (АВ Карлсон, 1914)
* *Биргер Ловинг* (АВ Карлсон, 1918)
* *Den lille väpnaren*, sagor och berättelser för barn 2:a uppl, (Линдблад, 1919)
* *Фостерсиконен* (Стокхолм, 1922)
* *Ханс Огонс Љус* (АВ Карлсон, 1923 г
* *Екекронас* (АВ Карлсон, 1924)
* *Фадер и син* (АВ Карлсон, 1925)
* *Госар и Фликор* (Линдблад, 1925)
* *Олс Барбро* (АВ Карлсон, 1921)
* *Скалунга* I и II (Карлсон 1919–25)
* *Skiftande dagrar* berättelser (Линдблад, 1926)
* *Trettonåringar* (AV Карлсон, 1926)
* *Тестамент* (АВ Карлсон, 1927)
* *Vårdrömmar* (Упсала, 1927)
* *Förnyelse*, (AV Карлсон, 1928)
* *Вардаглив*

Категорија:Починати во 1928 година
Категорија:Родени во 1870 година
Категорија:Шведски писатели
Стиг Јерел

алт=Стиг Јерел|мини|Стиг Јерел
**Стиг Јерел** (8 Февруари 1910 година1Јули 1998 година) бил шведски глумец, филмски режисер и ревијален уметник. Јерел бил еден од најпопуларните глумци во Шведска во текот на неговата кариера, а исто така и еден од најпродуктивните, учествувајќи во вкупно 131 филм. Исто така, настапил како глумец во разни шведски театри и бил чест гостин на радио и телевизија.

## Биографија
Стиг Јерел е роден како Стиг Олсон во Малмберг во северна Шведска во 1910 година. Во 1929 година, тој бил примен како студент по драма на Кралската драмска академија за обука на Кралскиот драмски театар во Стокхолм, а подоцна работел за глумецот Гаста Екман. Дебитирал во филмот од 1936 година со глумецот Едвард Персон, наречен *Ларсон во вториот брак*. Јерел бил особено продуктивен со просечно учество од шест филмови годишно (често се појавувал во големи споредни или главни улоги), правејќи вкупно 131 филмска улога во текот на неговата кариера.

Тој е најдобро запаметен по портретот на суровиот латински учител „Калигула“ во филмот „Маки“ на Алф Шеберг (1944). Јерел подоцна рекол дека портретирањето на Калигула е неговата единствена филмска улога за која може да каже дека е горд. Познат како само-наметнат перфекционист меѓу колегите, тој инаку бил во својата родна Шведска, пред се, признат како величествен комичар и ревијален уметник на сцената. Повеќето негови делови од филмот се и комедија. Неговиот најпопуларна комедија на екранот веројатно е неговата Мала Марта во филмската комедија на Хасе Екман *од 1945 година Напред за малата Марта*, во која Јерел играл како жена во шведскиот парламент.

Работел со водечките продуценти за ревија во Шведска, и во една емисија го развил многу популарниот лик Фибан Карлсон, холеричен старец кој размислувал за секојдневниот живот во монолози на свои мали начини. Јурел се пензионирал во 1980-тите и се преселил на азурниот брег. Тој починал во Монте Карло, Монако, во 1998 година.

## Избрана филмографија

* Хана во општеството (1940)
* Со тебе во моите раце (1940)
* Госпоѓица Дива мачка (1941)
* Животот продолжува (1941)
* Прва дивизија (1941)
* Пламен во мракот (1942)
* Како што ме сакаш (1943)
* Тормент (1944)
* Како што се повеќето луѓе  (1944)
* Напред за малата Марта (1945)
* Ние крадците помеѓу или Тегла ананас (1945)
* Пешачење со Месечината (1945)
* Додека вратата беше заклучена (1946)
* Интерлудиум (1946)
* Не се откажувај (1947)
* Малата Марта се враќа (1948)
* Секој по својот пат (1948)
* Белата мачка (1950)
* Покер (1951)
* Патувањето до тебе (1953)
* Седмо небо (1956)
* Расмус, Понтус и Токер (1956)
* Правото на љубов (1956)
* Окото на ѓаволот (1960)

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Шведски режисери
Категорија:Починати во 1998 година
Категорија:Родени во 1910 година
Беатрис Фин

десно|thumb|250px|Беатрис Фин
**Беатрис Фин** (; роден на  година во Гетеборг, Шведска) — шведска адвокатка и од 1 јули 2014 година, извршна директорка на Меѓународната кампања за укинување на јадреното оружје (ICAN). Заедно со преживеаната од Хирошима, Сецуко Турлоу, таа ја прифатила Нобеловата награда за мир за ICAN.

## Биографија

Фин е родена во 1982 година во Гетеборг, Шведска. Студирала на Универзитетот во Стокхолм, а дипломирала за меѓународни односи во 2008 година. Во 2009 година, таа учествувала на стажирање во Женската меѓународна лига за мир и слобода (WILPF) и била вклучена во работата на Конференцијата за разоружување и Советот за човекови права на Обединетите нации. Таа потоа работела во банка во Женева и се здобила со едногодишна магистерска диплома по правни науки по меѓународно право на Универзитетскиот колеџ во Лондон.

Фин се вратила во WILPF во 2010 година, работејќи со нејзината програма за разоружување сè додека не стане извршен директор на ICAN во 2014 година.

Фин го критикувала американскиот претседател Доналд Трамп за неговата јадрена политика. Фин го посетила Нагасаки за прв пат на 13 јануари 2018 година.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Гетеборг
Категорија:Апсолвенти на Универзитетскиот колеџ во Лондон
Категорија:Апсолвенти на Стокхолмскиот универзитет
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1982 година
Категорија:Шведски адвокати
Категорија:Шведски политичари
Стадион Тингвала ИП

мини|378x378пкс|Стадион Тингвала ИП
**Тингвала Идротсплат**с (скратено како Тингвала ИП) е стадион во Карлстад, Шведска и е домашен терен на фудбалскиот тим Карлстад Јунајтед и американскиот фудбалски тим Карлстад Крусејдерс. Исто така се користи за спортски настани и други спортски и собири.

Изграден во 1919 година, има капацитет од 10.000 (од кои само 1.100 седат). Рекордот на посетеност бил поставен на 24 август 2000 година, кога 10.421 гледачи го гледале натпреварот помеѓу Карлстад Јунајтед и С.С. Лацио.

Бидејќи фудбалскиот клуб Карлстад БК (КБК) се подготвува да ги игра своите натпревари во Дивизија 2 (4-то највисоко ниво) на Тингвала ИП, општината одлучи во 2010 година да направи мала реновација на објектот, вклучувајќи нова трибина за 250 лица, нов часовник за натпревари и нови огради.

## Наводи

Категорија:Стадиони
Мајка Свеа

мини|''Мајка Свеа''
десно|мини| ''Мајка Свеа''
**Мајка Свеа** (шведски: *Модер Свеа)* е женска персонификација на Шведска и патриотски амблем на шведскиот народ.

## Заднина
Мајка Свеа обично е прикажана како моќна жена и како заштитник која често држи штит и стои покрај лав. Свеа е шведско женско лично име кое потекнува од *svea*, стара множинска форма што значи „на Швеѓаните“. Се појавува во *Svea rike*, превод на стариот шведски збор *Sverige*, шведското име за Шведска.

Се смета дека популарната слика е создадена од шведскиот писател Андерс Леијонстед (1649–1725) која за првпат била претставена во неговата поема од 1672 година - *Svea Lycksaligheets Triumph*.

Како патриотски симбол, Модер Свеа има стекнато широка популарност во *Кунга Скалд* (1697), напишана од шведскиот поет Гуно Еурелиус (1661–1709) во чест на шведскиот крал Чарлс XI.

Мајка Свеа често се појавува како национален симбол во шведската литература и култура од 19 век. Таа исто така се појавува на разни шведски банкноти повеќе од седумдесет години, како што се банкнотата од 5 круни отпечатена помеѓу 1890-1952 година и банкнотата од 5 круни отпечатена помеѓу 1954-1963 година.

Шведската пејачка Лена Филипсон и композиторот Торгни Седерберг имаат напишано песна со наслов *Модер Свеа* која е воведена во албумот *Лена Филипсон* од 1995 година.

## Поврзано

* Знаме на Шведска
* Државна химна на Шведска
* Три круни

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Национални симболи на Шведска
Категорија:Шведска култура
Категорија:Национални персонификации
Луиз Вахтмајстер

thumb|десно|250п|Луиз Вахтмајстер
**Луиз Вахтмајстер** (; р. ) — шведска претприемачка, спортистка и политички активист. Таа била претседателка на најголемиот огранок на Конзервативната младинска партија во Стокхолм четири години и имала избрани позиции во Градското собрание на Стокхолм и во Окружниот суд во Стокхолм. Таа е носителка на сребрен и златен медал на шведското државно првенство во патеки и во 2004 година ја коосновала веб-страницата за социјално вмрежување ASMALLWORLD со нејзиниот сопруг Ерик Вахтмајстер. Наречена „Мајспејс за милионери“ од *Wall Street Journal*, мрежата имала 320.000 членови во 2008 година.

## Ран живот, образование

Вахтмајстер е родена како Луиз Остерн во Шведска.  Во младоста се вклучила во политичкиот активизам и четири години служела како претседателка на најголемиот огранок на Конзервативната младинска партија во Стокхолм. Таа, исто така, учествувала на два избори, вклучувајќи го и изборот за влез на Шведска во Европската унија во 1994 година. Подоцна имала избрани позиции во Градското собрание на Стокхолм и Окружниот суд во Стокхолм. Во 2001 година Вахтмајстер ја завршила својата магистерска теза за брендирање на Стокхолмската школа за економија. Во 2001-2002 година Луиз работела во JKL Group, водечка ПР компанија во нордискиот регион. Вахтмајстер била освојувачка на сребрен и златен медалист во штафетата на 400 и 800 метри на шведското државно првенство на патека, каде што се натпреварувала под нејзиното моминско име Остерн.

## Asmallworld

Во март 2004 година, Вахтмајстер и нејзиниот сопруг Ерик Вахтмајстер ја коосновале веб-страницата за социјално вмрежување ASMALLWORLD.  Таа работела како маркетинг директор и директор за комуникации за младата компанија, а Ерик бил извршен директор и претседател. Веб-страницата била лансирана две години пред Фејсбук да биде достапен за членовите кои не се на колеџ, и била наречена „Мајспејс за милионери“ од *Вол Стрит Журнал*. Новите членови морале да добијат покана од веќе постоечки член со привилегии за покана за да бидат прифатени. Во јули 2006 година, Вахтмајстер и нејзиниот сопруг организирале забава за 2-годишнината за веб-страницата кај приватен жител во Сен Тропе, со присутни над 1000 гости од ASMALLWORLD. Од септември 2007 година, страницата имала 150.000 корисници, вклучувајќи ги и Наоми Кемпбел, Парис Хилтон и Тајгер Вудс. До мај 2008 година, бројот се зголемил на 320.000 членови, со околу 65% од членовите од Европа и 20% од САД. До април 2010 година, Вахтмајстери престанале да бидат активни со управување со веб-страницата, а членството било над 500.000.

Таа била именувана од страна на *магазинот Бон* како една од 50-те Швеѓанки кои требало да го променат светот.

## Личен живот

Вахтмајстер е омажена со грофот Ерик Вахтмајстер.

Категорија:Шведски стопанственици
Категорија:Шведско благородништво
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1978 година
Тес Асплунд

мини|Тес Асплунд

**Тес Асплунд** (; р. 1974 година) — шведска активистка, која се здобила со внимание по протестот против нео-нацистите во Борленге, Шведска. Дејвид Лагерлеф е фотографот на виралната слика на Асплунд, на која се гледа како таа се соочува со униформирани членови на шведското нордиско движење на отпорот со тупаница во воздух. Таа е по потекло од Колумбија и се опишува себеси како Афро-Швеѓанка. За инцидентот, Асплунд рекла: „Ако оваа слика од мене може да натера повеќе луѓе да се осмелат да покажат отпор, тогаш се е добро... народот мора да се обедини и да покаже дека не е во ред што расизмот се нормализира и дека фашистите трчаат наоколу по нашите улици“.

Асплунд била член на Афрофобија Фокус.

Асплунд, исто така, била цитирана во Афтонбладет како сожртва на брутален напад со јарболи од знамиња, извршен од тројца мажи со полско потекло, по демонстрациите на популистичката десница во центарот на Стокхолм, од кои се чини дека Полјаците биле дел.

Во 2016 година, Асплунд била вклучена на листата на 100 жени на БиБиСи, заедно со Алиша Кис, Елина Вамукоја и Надија Хусеин. Темата на овогодинешната листа била пркос.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1974 година
Категорија:Шведски активисти
Стадион Линшепинг

мини|368x368пкс|Стадион Линшепинг**Стадион Линшепинг**, позната и под спонзорираното име „Билберсен Арена“, е фудбалски стадион во Линшепинг, Шведска. Отворен во 2013 година, стадионот има капацитет од 7.400 и бил домаќин на четири натпревари на турнирот за жени на УЕФА Евро 2013. По турнирот, стадионот станал дом на женскиот фудбалски тим на ФК Линкопинг. Името било дискутирано некое време и името на проектот бил „Арена Линшепинг“. Во април 2023 година, Билберсен ги купил правата за стадионот и тој бил преименуван во „Арена Билберсен“.

## Наводи

Категорија:Стадиони
Јемткрафт Арена

мини|309x309пкс|Јамткрафт Арена
**Јемткрафт Арена** е фудбалски стадион во Естерсунд, Шведска. Неговиот моментален капацитет е 8.466 и бил отворен на 13 јули 2007 година.

Официјални закупци се ФК Естерсундс и ДФФ Естерсундс, но многу други фудбалски клубови во областа редовно играат таму.

Еден од неговите најпознати посетители бил фудбалскиот клуб Арсенал. На 15 февруари 2018 година, тие го победиле ФК Естерсундс со 3-0 во првиот натпревар од 1/32-финалето на Лигата на Европа.

## Наводи

Категорија:Стадиони
Стадион Копарвален

мини|300x300пкс|Стадион Копарвален
**Копарвален** е повеќенаменски стадион во Отвидаберг, Шведска. Се користи претежно за фудбалски натпревари и е домашен стадион на ФФ Отвидаберг. Стадионот има капацитет од 8.100 гледачи и е изграден во 1907 година. 

Познати играчи кои настапувале на овој стадион: Ралф Едстром, Роланд Сандбер, Корни Тортенсон, Пеле и Златан Ибрахимовиќ.

Категорија:Стадиони
Црква „Св. Никола“ - Бељаковце

**Свети Никола** (или **Света Петка**) — главна селска црква во кумановското село Бељаковце, Македонија.

Црквата се наоѓа во исклучително лоша состојба, целосно обрасната и покриена од вегетација.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во Чифлачкото Маало, во стариот дел на Бељаковце, сместено на левиот брег на Крива Река. Покрај црквата се наоѓаат селските гробишта, како и зградата на училиштето, кое било подигнато пред крајот на отоманскиот период.

## Историја

Според зачуваниот натпис, црквата е изградена и живописана во 1605 – 1606 г. од ктиторот, презвитер Ѓурка.

Црквата била подновена во 1901 година.

## Архитектура

Храмот претставува еднокорабна гробишна црква. Истата била изградена од камен, а нејзиниот покрив бил од плочи.

### Фрескоживопис

мини|лево|250п|Натпис од подновата во 1901 г.

Дел од живописот е прекриен со подоцнежни слоеви.

При обновувањето на црквата во 1901 година, бил нацртан и нов живопис, кој бил дел на Атанас Николов од Велес.

За ова сведочи натписот:

### Иконостас

Имала ѕидан и веројатно и живописан иконостас.

## Поврзано
* Кумановско-осоговска епархија
* Кумановско-кратовско архијерејско намесништво
* Клечовска парохија

## Наводи

## Надворешни врски

Бељаковце
Категорија:Бељаковце
Знаме на Република Јемтланд

мини| Знамето на Република Јемтланд
**Знамето на Република Јемтланд** било создадено во 1983 година од активистите Кент Бакман и Бо Оскарсон како хоризонтална тробојка од сина, бела и зелена боја, симболизирајќи го небото, планините покриени со снег, и шумите. Трите ленти ги симболизираат и провинциите на Република Јемтланд: Јемтланд, Херједален и Рагунда.

На белата лента е стар печат што кралот Магнус Лагаботе од Норвешка му го подарил на Јемтланд во 13 век. Печатот гласи SIGILLUM:COMMUNITATIS:DE:IEMThALANDIA, „печат на заедницата Јемтланд“ и прикажува две жени кои држат штит (некрунисан) со норвешкиот државен лав и двајца ловци со лакови кои ловат верверички на дрвјата. (Зимското крзно од верверички било важна стока во средновековниот период. Печатот бил во официјална употреба до 1570 година.

Знамето нема правен т.е. официјален статус, но веќе е популарно во Јемтланд и меѓу Јемтландската дијаспора во Шведска. Републичките статуи ги означуваат 12 март, 16 јуни, 23 јули и 23 декември како денови на знамето: На 23 јули се одбележува првото официјално веење на знамето во 1983 година, 12 март е национален ден, 16 јуни го одбележува денот на народното собрание укинато од шведската окупација во 17 век, а на 23 декември е „Масата на Сигурд“, локален празник кој првично славел светец кој сега е заборавен.

## Наводи

Категорија:Јемтланд
Џонас Бејн

**Џонас Бејн**, (роден на 14 септември 1987 година) е шведски глумец кој првпат се појавил на ТВ (во 2007 година) како 16-годишната Ким Далберг во драмската серија на Шведската телевизија СВТ, *Андра Авенин*.

## Биографија
Бејн пораснал во Солентуна, во северниот дел на Стокхолм. Во средно училиште студирал музика, меѓу другото, свирејќи пијано, бас гитара и „малку тапани“. Тој свирел бас во - и бил „главен советник за стил“ во бенд и се појавил на локалната телевизија во Солентуна. Неговото деби на сцената беше во *Оскартеатарот* во Стокхолм во март 2007 година. Тој беше дел од 50-те силни ансамбл специјално составен за новиот шведски мјузикл наречен „1956“. (Видете фотографија и статија на шведски на https://archive.today/20130418121041/http://www.sr.se/sida/artikel.aspx?ProgramID=1012&Nyheter=1&artikel=1277248 и краток музички извадок од http://www.sr.se/webbradio/?Type=db&Id=519158 Ансамблот се викаше „ *Данубија* “, а музиката ја *погрижил „Стокхолмс Роксинфониета* “ која исто така беше формирана специјално за оваа продукција. Под големо влијание од Бедните, „1956“ го поврза Унгарското востание од 1956 година со демонстрациите во Гетеборг во 2001 година против претседателот Џорџ В. Буш и американската надворешна политика. Хероината открива дека нејзиниот татко убил демонстрант во Унгарија во 1956 година.

Во 2007 година Џонас се пријави на аудиција за една од тинејџерските улоги во Андра Авенин, раскошна шведска ТВ сапуница сместена во Гетеборг. Тој беше еден од четириесетте избрани да учествуваат во мини-серија во стилот на Поп идол/Американски идол што требаше да се снима и емитува. Така, тој ја доби улогата на Ким Далберг, проблематична, би-сексуална млада. Во интервју за време на аудициите, Џонас посочи дека е решен глумата да му ја направи кариерата. Во декември 2008 година, тој претрпе неиспровоциран физички напад на студентски танц/собир, каде што се појавува како услуга на пријателка.http://www.aftonbladet.se/nojesbladet/tv/article2230989.ab

## Филмографија

* 2007 година - Андра Авенин (ТВ)
* 2008 година - „Хавреларн“ (краток филм)
* 2018 година - Тед - За череп на љубовта

## Театар

* 2007 - „1956“ (Мјузикл)
* 2007 година - "Железо" (радио претстава)
## Наводи

## Извори

* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1987 година
Категорија:Шведски глумци
Категорија:Луѓе од Стокхолм
Гамлијавален

мини|375x375пкс|Гамлијавален
**Гамлијавален** е повеќенаменски стадион во Умео, Шведска. Моментално се користи претежно за фудбалски натпревари и е домашен стадион на Умеа ИК, Умеа ФК и Тим ТГ ФФ. Стадионот има капацитет од 10.000 луѓе. Спортскиот комплекс, исто така, содржи и затворени спортски сали и конференциски објекти.

### Историја
Стадионот бил инаугуриран на 7 јуни 1925 година како главна фудбалска арена на Умео и се наоѓа под надворешната област Гамлија во областа Хага.

Гамлијавален е најголемиот фудбалски стадион во Умео. Рекордот на публиката од 12.127 луѓе е од 1996 година кога Умео ФК се сретнал со ИФК Гетеборг на Алсвенскан, натпревар кој завршил 1-1.

Од 2003 година подлогата е вештачка трева. Во текот на 2009–2011 година, арената била реновирана и повторно изградена, патеките за трчање биле отстранети откако било одлучено да се изгради нов атлетски објект до Иксу. Фудбалското игралиште потоа било доближено до главната трибина во исто време кога постарата трибина, која била преместена во атлетскиот објект, била заменета со нова дрвена трибина. Била изградена и помала трибина кај новата сала за топки на јужната кратка страна на фудбалското игралиште. Вештачката трева била заменета со онаа што го исполнува статусот на две ѕвезди според ФИФА. Тоа значи дека бил одобрен планот за играње на европските клупски тимски турнири.

Гамлијавален е дом, меѓу другите, на тимот на Умео ИК во Елитата и на луѓето на Умео ФК во дивизија 1 Север. Фудбалскиот фестивал Умео ја има својата инаугурација во арената, а тука се играат и финалните натпревари во постарите возрасни групи.

На крајот на јуни 2011 година, работната комисија на општината објавила дека дала зелено светло на Умео ИК и Умео ФК да добијат право да го продаваат името на арената. На 28 јули 2011 година, телекомуникациската компанија Т3 објавила дека компанијата станала ново име спонзор за арената. Договорот бил на три години, а партнери во Кооперација Арената во Умео АБ се Умео ИК и Умео ФК. Во средината на септември 2011 година, било одлучено Гамлијавален да се вика Т3 Арена.

Во септември 2015 година Умео Енерџи го презело името на спонзорот за целата област.

## Наводи

Категорија:Стадиони
Ан-Хелен Лестадиус

мини|Лестадиус во 2011 година
**Моника Улрика Ан-Хелен Лестадиус** (родена 1971 година) е шведска Сами новинарка и писателка. Во 2016 година, нејзиниот роман *Tio över ett* (Десет после еден) ја освоил шведската августовска награда како најдобар поднесок во категоријата деца и млади возрасни.

## Биографија
Родена на 3 декември 1971 година во Јукасјарви на крајниот север на Шведска, Моника Улрика Ен-Хелен Лестадиус е ќерка на општинскиот работник Ивар Јан-Ерик Лестадиус (роден 1951 година) и неговата сопруга Елен Сара Кристина моминско Мараинен (родена на 1948 г. продавач. Сега живее во Солна во близина на Стокхолм, таа работи како новинар од 1990 година.

Во 2007 година, таа го објавила својот прв роман за деца, *Sms från Soppero* (Sms од Соперо). По него следеле уште пет романи. Нејзиниот *Tio óver ett* (Десет после еден) ја освоил августовската награда за шведска литература за деца во 2016 година. Жирито коментирало: „Станува збор за колективната тага на заедницата што се менува, за граѓанското општество и локалната политика и за љубовта и пријателството. Во енергичната проза, Лестадиус ги испреплетува местото, политиката и психологијата“. Таа, исто така, била наградена со Норландската награда за литература ( *Norrlands litteraturpris* ) за истото дело во 2017 година 

## Наводи
 

## Надворешни врски

* Страница на Ан-Хелен во Författarcentrum на шведски

**[http://atlantbib.org/ssme/laestadius Е-книга: Atlantbib.org]**

Категорија:Шведски писатели за деца
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1971 година
Категорија:Шведски новинари
Бјорн Борг (бренд)

**Бјорн Борг** е шведски моден бренд за облека именуван по поранешниот професионален тенисер со исто име. Компанијата порано била именувана Ворлд бренд менаџмент (World Brand Management, скратено WBM) и има продавници во седум европски земји, а најважни се Шведска и Холандија. Нови пазари се Германија и Обединетото Кралство.

Од 1997 година компанијата има ексклузивна лиценца за трговски марки за името Бјорн Борг, што им дава права да произведуваат и продаваат производи на Бјорн Борг во сите земји. Ги откупила целосните права на трговската марка на крајот на 2006 година. Главните производи се во категоријата долна облека, чевли, ташни, очила и парфеми.

Компанијата исто така создала игра во соработка со Исбит Гејмс наречена ,,Љубовник во прво лице" со цел да ја промовира нивната облека. Тоа е стрелец во прво лице во кое играчот може да се прилагоди во која било облека на Бјорн Борг. Содржината се центрира околу играчот кој ја отстранува омразата од различни области со оружје на љубовта додека ги лечи луѓето кои биле обземени од омраза, наречени хејтери. Играта е достапна за играње на компјутер.

Најголемиот производ на Бјорн Борг е долната облека.

## Еколошки рекорд
На 13 август 2008 година, шведскиот весник *Гетеборгс-Постен* објавил дека открил високи нивоа на ксеноестроген нонилфенол етоксилат (НПЕ) во долната облека на Бјорн Борг. Откриено било дека два пара црна долна облека Бјорн Борг, купени од две различни продавници, имале концентрации од 860 мг/кг, и 490 мг/кг, соодветно. Во тоа време, НПЕ веќе бил забранет за употреба во Европската Унија поради еколошки грижи, но бил дозволен увоз на производи кои користеле НПЕ за време на производството. Шведското здружение на увозници било против употребата на нонилфенол етоксилати и неодамна предложил ограничување од 250 мг/кг текстил, додека Шведската асоцијација за зачувување на природата Шведското општинско претпријатие за водоснабдување препорачува ограничување од 20-50 мг/кг. Анакарин Модин, менаџер на производи во Бјорн Борг, бил цитиран укажувајќи на тоа дека компанијата ги почитувала прописите на увозниците на текстил и дека нивната сопствена анализа на случајно избраните серии долна облека покажала содржина на НПЕ од 120-200 мг/кг.

Во јуни 2017, Бјорн Борг се обврзал да ги елиминира супстанциите што предизвикуваат многу голема загриженост според законодавството на ЕУ (хемикалии кои потенцијално би можеле да бидат штетни, но сè уште не е докажано дека се такви) од својот ланец на снабдување, со посебен фокус на фталатите, флуоројаглероди и етоксилати на алкилфенол вклучувајќи го нонилфенол етоксилат.

## Наводи

## Надворешни врски

* Бјорн Борг, официјална веб-страница

Категорија:Економија на Шведска
Дорис Тејлор

мини|Дорис Тејлор
**Дорис Анита Тејлор** () — американски научник, која работи во регенеративната медицина и инженерството на ткивата. Таа била директор на Центарот за биотехнологија на клетки и органи во Тексашкиот институт за срце во Хјустон, Тексас до март 2020 година.

## Биографија

Тејлор е родена во Сан Франциско и живеела во Германија со родителите и двајцата браќа и сестри, каде што нејзиниот татко бил во војска. Кога Тејлор имала 6 години, татко ѝ бил дијагностициран со рак, а семејството се преселило во Тексас за да побара лекарска помош. После смртта на нејзиниот татко и грижата за нејзиниот брат, кој има шизофренија, таа била вовлечена во кариера со медицински истражувања.

Тејлор дипломирала на Универзитетот Мисисипи по биологија и физички науки и докторирала по фармакологија на Универзитетот во Тексас - Југозападен Медицински Центар, Далас, Тексас. Таа ги завршила своите пост-докторски студии на Медицинскиот колеџ Алберт Ајнштајн во Бронкс, Њујорк, каде што првпат работела со инженерство на ткиво, растејќи клетки на срцевиот мускул во лабораторија.

Таа работела на факултетот на Универзитетот Дјук од 1991 до 2007 година, на факултетот на Универзитетот во Минесота од 2003 до 2012 година и во Институтот за Срце во Тексас од 2012 до 2020 година. Почнувајќи од 2014 година, таа работи како дополнителен професор на Универзитетот во Минесота и како дополнителен професор на Универзитетот А&amp;amp;М во Тексас до 2020 година.

## Истражување

Во 2008 година, тимот на Тејлор објавил труд во *Nature Medicine* со кој покажале како може да се создадат живи срца на стаорци користејќи инженерство на ткиво; делото било наречено „обележје“. Работејќи во лабораторија, прво земале клетки од срце на стаорец (процес наречен „децелуларизација“), а потоа инјектирале матични клетки од стаорец во децелуларизирано срце на стаорец.

Тејлор, исто така, спроведува истражување со кое ги открива основните разликите помеѓу машките и женските срца, како и меѓу други витални органи.

## Наводи

Категорија:Луѓе од Мисисипи
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Американски научници
Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње

**Свети Атанасиј Велики** — главна селска црква во кумановското село Кокошиње, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во средишниот дел на селото Кокошиње. До 1913 година, покрај црквата се наоѓале селските гробишта, кои подоцна биле преместени под селото.

## Историја

Црквата е изградена во 1842 година.

## Архитектура

Претставува трикорабен бескуполен храм.

### Фрескоживопис

Живописана е од истакнатите мајстори Димитар Андонов Папрадишки и Петар Николов од Велес. Насликани се сцени од Стариот завет.

### Иконостас

Има позлатени резбани царски двери.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње 2.jpg|Камбанаријата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње 4.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње 7.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње 5.jpg|Ниша над главниот влез
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње 8.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Кокошиње 6.jpg|Споредниот влез


## Поврзано
* Кумановско-осоговска епархија
* Кумановско-кратовско архијерејско намесништво
* Клечовска парохија

## Наводи

## Надворешни врски

Кокошиње
Удевала Арена

Координати: 58°17′ на север и 11°56′ на исток.

Капицитет: 8.000 гледачи.

Други имиња на стадионот: 

-        Скархјовален ( 1984 – 2005 и 2013 до 2015)

-        Ха Биг Арена ( 2006 – 2007 и во 2011)

-        Старк (2008 – 2011)

-        Маркбиг Арена (2011 – 2013)

Свечено отворање во 1984 година.

Корисник: Фудбалски клуб Љунгскил.

Стадионот се вика Скархјовален, поради спонзорски причини, порано познат како Маркбиг Арена, ХА Биг Арена, Старке Арвид, а целосното име е Удевала Арена. Фудбалскиот стадион се наоѓа во Љунгскиле, Шведска. Стадионот собира 6.000 луѓе, но капацитетот може брзо да се зголеми на 8.000, доколку е потребно.

Тоа е домашна арена на Љунгскиле СК.
НП3 Арена

мини|Идротспаркен
Идротспаркен (или Сандсвалс Идротспарк) е повеќенаменски стадион во Сундсвал, Шведска. Отворен е на 6 август 1903 година. Моментално се користи претежно за фудбалски натпревари и е домашен стадион на ГИФ Сундсвал и Сундсвалс ДФФ. Стадионот собира 8.000 луѓе за време на фудбалските натпревари.

Стадионот е проширен во 2002 година и се викал и Сандсвал Парк Арена за време на концертите од 2002 до 2006 година.

## Галерија

Податотека:Norrporten_Arena_25.JPG|Стадионот од север
Податотека:NorrportenArena2008.jpg|Поглед на стадионот во 2008 г.
Податотека:Norrporten_Arena_30.JPG|Северна трибина
Податотека:Norrporten_Arena_31.JPG|Источна трибина
Податотека:Norrporten_Arena_34.JPG|Стадионот во 2010 г.
Податотека:Sundsvall100731.jpg|Стадионот во 2010 г.


## Наводи

Категорија:Стадиони
Градина на данскиот крал

мини|Градината на данскиот крал
**Градина на данскиот крал** () е парк во град Талин, Естонија.

Паркот е местото каде што се вели дека се родило *[[Знаме на Данска|знамето на Данска, според традицијата.]]* Секоја година на 15 јуни, во градината се слави или *Ден на Данското знаме.*

Името на паркот потекнува од данското владеење кое траело во Талин и северна Естонија повеќе од сто години, главно во текот на 13 век.

## Наводи

Категорија:Талин
Стадион Тунавален

мини|Стадионот Тунавален во 2011 г.
Тунавален е стадион со повеќе намени во Ескилстуна, Шведска. Во моментов најчесто се користи за фудбалски натпревари.

Оригиналниот стадион бил едно од местата за Светското првенство во фудбал во 1958 година. Тоа било и место за повторување на шведското финале на бенди во 1954 година. Капацитетот бил 22.000 гледачи.

Во 2002 година била изградена нова арена. Ова е домашен терен за фудбалските тимови АФЦ Ескилстуна и Ескилстуна Сити.

## Наводи

Категорија:Стадиони
Кина Асторија

**Кина Асторија** бил синџир на кина што го започнале луѓе од Триангелфилм, Атлантик Филм и С/С Фалден кои во април 2005 година ги купиле кината на Сандру Метроном во Шведска. Киносалите на Сандру во Шведска се на продажба од август 2004 година бидејќи нивниот сопственик (Шибстед) бил незадоволен од падот на приходите. Понудата од ШФ Био во декември 2004 година била прекината од страна на Шведската управа за конкуренција.

## Наводи

Категорија:Шведска култура
Куче далбо

thumb|Куче далбо
**Кучето далбо** (Далбохунд) или **далсланд мастиф** е истребена раса на кучиња чувари на добиток од Шведска.

## Историја
Од исландските саги, постојат индикации кои сугерираат дека Викинзите добиле големи чувари кучиња од нивната инвазија на Британија. Во Њалс сагата, на викингот „Гунар од Хлидаренде“ му се подарува голем ирски волчјак. Во сагата Олаф Тригвасонс „Хајмскрингла“ се споменува неговото куче и се чини дека тоа било многу големо овчарско куче. Има зачувана голема кафена кожа на куче далбо во Хиндас, Шведска. Кожата јасно покажува одлики од типот на чувар на добиток. Постојат неколку фотографии и слики кои можеби ја прикажуваат расата. Се мислеше дека препарирано куче во Природонаучниот музеј во Стокхолм е куче далбо, но се покажало дека тоа е всушност англиски мастиф.

Првиот пат кога се споменува расата е во книгата Далија на Гуно Бринолфи Блутерус (1609 - 1657), отпечатена во 1632 година. Усната историја за расата датира од околу 1700 година. Приказните раскажуваат за легендарното џиновско куче кое убивало волци, се бори со кафеави мечки, и брани мали деца кои се изгубиле во длабоките шведски шуми. Исто така, постојат приказни за кучињата далбо кои се бореле до смрт спасувајќи ги луѓето од волци. Еден локален свештеник во својот дневник тврдел во 1833 година дека неговото „куче далбо е каснато од крокодил“.

## Опис
Кучето далбо било многу големо, тешко куче со долго крзно. Висината на рамената кај мажјаците била пријавена дека била 80 см. Нивните крзна биле кафеави или темни, а некои биле пријавени дека имаат големи бели крзнени дамки слично на кучето бернардинец. Кажано е дека кучето далбо многу личело на живата португалска раса као да сера да естрела. Други тврдат дека тоа повеќе личело на на современиот леонбергер, ховаварт или англискиот мастиф.

## Темперамент
Кучето далбо било забележано по својата храброст и смела природа.

## Истребување
Кучето далбо во голема мера се користело за заштита на слободните крави, овци, коњи и кози од волци, кафеави мечки и крадци на говеда. Се користело и за стадо стока и како куче за заштита, односно како чувар. Изумрело околу 1870 година. Кога бил направен попис во 1913 година, кучиња од оваа раса не биле пронајдени. Оваа раса на кучиња никогаш не била вообичаена во Шведска, но се појавила во следните шведски окрузи: Вестерјетланд, Бохуслен, Далланд, Вермланд и норвешкиот округ Естфол. Истребувањето на кучето далбо е поврзано со уништувањето на волците и мечките во Скандинавија околу 1890 година. Тогаш се сметало дека е премногу скапо да се продолжи да се чува многу големо куче. Појавата на беснило во 1854 година можеби придонела за падот на оваа раса. Друга причина можеби е големиот шведски глад од 1867-1868 година.

## Поврзано

* Список на раси на кучиња

## Наводи

Категорија:Кучешки раси
Нита Валенберг

десно|мини|273x273пкс| Нита Валенберг во портрет на платно од 1917 година од Нилс Дардел
десно|мини|201x201пкс| ''Crime Passionnel'', 1921, Нилс Дардел
**Еба Марија Сасница Валенберг**, (11 април 1896 - 4 октомври 1966) била шведска уметница позната по нејзината романса со Нилс фон Дардел и како главен мотив на неколку слики што Дардел ги насликал во периодот 1917-1920 година. Нејзиното трето име било инспирирано од фериботот Трелеборг-Засниц, од кој нејзиниот татко, Густаф Оскар Валенберг (Густаф Оскар Валенберг), бил извршен директор во 1890-тите. Тој подоцна бил шведски амбасадор во Јапонија; за време на едно од тие патувања во Јапонија, во 1917 година, неговата ќерка го запознала Дардел на годишниот империјален фестивал на цутот на црешата.

Валенберг била свршена со Дардел тајно, но свршувачката била поништена во 1919 година од нејзиното семејство кога му рекле на Дардел дека не ги исполнува условите за да се ожени во семејството Валенберг. Тој не бил сметан за корисен за семејството Валенберг (навистина, ризикот Дардел да ја искористи оженетоста во семејството се сметаше за многу голем), а гласините за неговиот ноќен живот стигнаа до таткото на Нита. Скршената свршувачка силно влијаела на сликата на Дардел и резултира со неколку слики на женски фигури кои личат на Нита.

„Нита“ Валенберг се појавува во некои од делата на Дардел, вклучувајќи ги *Млад човек во црно, Девојка во бело* од 1919 година, *Водопадот* од 1921 година и *Младиот човек и девојката* од 1919 година. Две од неговите најпознати слики, *Посета на ексцентрична дама, Злосторство од страст*, ја имаат како клучна фигура. На сликата во масло *Екзекуција*, од 1919 година, таткото на Нита се појавува како закоравен џелат кој клоца млад човек преку стрмен рид.

Валенберг била принуден да ги запали сите писма на Дардел. Таа добила место во семејниот банкарски бизнис и и било кажано да заборави на нејзината романса. Валенберг потоа се мажела двапати, со Данецот Карл Јохан Киерулф и, подоцна, од 1930 до 1944 година, со стопанственикот Карл Аксел Седерлунд. Имала три деца.

## Поврзано

* Семејство Валенберг

## Наводи

Категорија:Починати во 1966 година
Категорија:Родени во 1896 година

Категорија:Шведски уметници
Ана Венгберг

мини|300x300пкс| ''Киркогатан'', Онингеби (1893)
**Ана Емелија Елиса Венгберг** (1865–1936) била шведска сликарка специјализирана за портрети која била членка на колонијата на уметници Онингеби на финскиот остров Оланд. Нејзините дела се во збирките на Националниот музеј за ликовни уметности во Стокхолм и музејот Хелсингборг.

## Биографија
Родена на 24 април 1865 година во Истад, Шведска, Венгберг била ќерка на Пер Август Венгберг и Емилија Софија Карлхајм-Гиленсколд. Студирала кај Едвард Персеј во Стокхолм (околу 1884) и Бенгт Норденберг во Диселдорф, како и во Париз. Од 1890 до 1894 година живеела во Финска.

Венгберг првпат изложувала во 1903 година, често сликајќи портрети со светли бои. Станала активен член на колонијата на уметници Онингеби на островот Оланд каде што и станала пријателка на Ева Аке. Нејзината слика на Онингеби од 1893 година ја прикажува Аке како се шета со ЈАГ Аке, нејзиниот сопруг. Таа се вратила во Онингеби дури во 1920 година како што е потврдено од една од нејзините слики.

## Наводи

Категорија:Шведски сликари
Категорија:Починати во 1936 година
Категорија:Родени во 1865 година
Категорија:Луѓе од Истад
Хелена Вестермарк

**Хелена Шарлота Вестермарк** (20 ноември 1857, Хелсинки – 5 април 1938 година, Хелсинки) била финска уметница и писателка (припаѓа на населението на Финска што зборува шведски).

## Биографија
Таа била сестра на Едвард Вестермарк. Работела долги периоди во Франција, често во друштво на Хелена Шјерфбек, и развила разумен реалистичен стил особено со портрети и фигури. На Експозицијата Универзела (1889), таа добива почесно признание за нејзината слика *Чевли за пеглање*.
мини|166x166пкс| Портрет од Хелена Шјерфбек, 1884 година
Откако се заразила со туберкулоза во 1884 година, таа го напуштила сликарството и се посветила на пишувањето како критичар.

Вестермарк, исто така, дала значаен придонес како истражувач преку нејзините културно-историски дела, меѓу кои се низа биографии на женските личности, Матилда Роткирх (1926), Аделаида Ернрут (1928) и Росина Хејкел (1930). Мемоарите на Вестермарк се објавени во 1941 година.

## Галерија

## Поврзано

* *Финска уметност*

## Наводи

## Надворешни врски

* Хелен Вестермарк во Нордиск семејбок – Uggleupplagan. 32. Werth–Väderkvarn / col. 45–46 (1921).
* Далберг, Јулија (2018). „Кога уметниците станаа интелектуалци. Женската уметничка личност и науката како значајна друга“, , 60–73.

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Фински Швеѓани
Категорија:Починати во 1938 година
Категорија:Родени во 1857 година
Категорија:Фински уметници
Матилда Роткирх

**Матилда Вилхелмина Роткирх** (28 јули 1813 – 6 март 1842 година) била финска сликарка. Таа често се нарекува првата жена уметник во Финска. Главно сликала портрети.

## Биографија
Роткирх била родена во Борга, Финска. Таа била ќерка на баронот Карл Фредрик Роткирх и Аугуста Фредрика Елизабет Роткирх родена Аминоф.

Во пролетта 1833 година, го имала своето прво студиско патување во Стокхолм каде што студирала со Јохан Густаф Сандберг и Роберт Вилхелм Екман. Таа била студентка на Кралската шведска академија на ликовните уметности помеѓу 1833 и 1838 година. Отишла на студиско патување во 1840-1841 година заедно со уметничката Софи Аминоф (1808-1862) и нејзиниот сопруг Карл Ројтеркилд, низ Европа. Тие ги посетиле Либек, Хамбург, Касел, Стразбур, Берн, Женева, Милано и Париз, каде што студирала со шведскиот сликар и дизајнер Пер Викенберг (1812–1846).

Роткирх починала од белодробна болест во Турку во 1842 година на 28-годишна возраст. Таа била погребана во семејната гробница во Борга.

Роткирх била претставен на изложба во Финска во 1847 година. Таа е претставена во Атенеум и Кигнеус Галерија.

## Наводи

 
## Литература

* Курне, Јоуни: *Матилда Роткирх: Таитеилија и маткаилија.* 2002 година.
* Вестермарк, Хелена: Матилда Роткирх. *Historiska och litteraturhistoriska studier* 2, стр. 8–78. Svensk Litteratursällskap i Финска, Хелсингфорс 1926 година.
* Вилнер-Ренхолм, Маргарета: Маларинна Матилда Роткирх: En bortglömd pionjär? *Finsk Tidskrift*, 1/2003

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Починати во 1842 година
Категорија:Родени во 1813 година
Категорија:Фински сликари
Категорија:Фински уметници
Стадион Стора Вала

мини|490x490пкс|Стадион Стора Вала
**Стадион Стора Вала** е повеќенаменски стадион во Дегерфорс, Шведска. Моментално се користи претежно за фудбалски натпревари и е домаќин на домашните натпревари на Дегерфорс ИФК. Стадионот има капацитет од 12.500 гледачи и е отворен во 1938 година. Рекордна посетеност е 21.065 гледачи, кога Дегерфорс ИФК играл против ИФК Норшепинг, 1963 година.

## Наводи

Категорија:Стадиони
Кралската песна (Кунгсањен)

***Кунгсањен*** (*Песната на кралот*) е шведската кралска химна. Позната е и по својот прв стих, ***Ur svenska hjärtans djup en gång*** (*Еднаш од длабочината на шведските срца*). Иако се пее во прилики како роденденот на кралот, годишното отворање на Риксдагот и церемонијата на доделување на Нобеловата награда, песната не се смета за шведска државна химна. *[[Ти древен, ти слободен]]* е де факто државната химна на Шведска, но никогаш не била официјално призната.

Текстот е напишан од Карл Вилхелм Аугуст Страндберг, а музиката составена за четиричлен машки хор од Ото Линдблад. *Кунгсањен ја* заменила претходната кралска химна, која се пеела на мелодијата на британската кралска химна, *[[Боже, чувај го Кралот]]*. За првпат била изведена во Лунд на 5 декември 1844 година на забава организирана од Универзитетот за да го прослави доаѓањето на кралот Оскар I, а официјално била усвоена во 1893 година.

Обично се пеат само првата и петтата строфа (и само првата ако е присутен кралот). Останатите три многу ретко се слушаат.

## Наводи

## Надворешни врски

* Звучна датотека (mp3)
* Звучна датотека (миди)
* Текст

Категорија:Шведска монархија
Категорија:Национални симболи на Шведска
Категорија:Кралски химни
Росина Хајкел

мини|Росина Хајкел во 1875 година
**Ема Росина Хејкел** (17 март 1842 – 13 декември 1929) била финска лекарка и феминистка. Во 1878 година, таа станала првата жена лекар во Финска и специјализирала гинекологија и педијатрија.

## Ран живот и образование
Хајкел била родена во Каскинен на 17 март 1842 година во семејството на Карл Јохан Хајкел и Кристина Елизабет Добин. Нејзиниот татко бил градоначалник на Оулу и Кокола, а двајцата браќа Алфред и Емил студирале медицина. Таа посетувала училиште во Вааса, Јакобштад, Порво и Хелсинки, и била добар ученик. Од млада возраст таа верувала дека пристапот до образование треба да биде еднаков за сите без разлика на полот и одлучила до 1862 година да стане доктор како нејзините браќа. Меѓутоа, во тоа време немало фински универзитети кои би им овозможиле на жените да студираат медицина, па затоа отпатувала во Шведска за да тренира физиотерапија на Институтот за гимнастика во Стокхолм. Курсот го завршила во 1866 година и се вратила во Хелсинки, каде една година подоцна завршила курс по акушерство. Таа повторно го посетува Стокхолм во 1869 година за да добие дополнителна школарина по анатомија и физиологија.

Во 1870 година, на Хајкел и било дозволено да присуствува на предавања по физиологија на Универзитетот во Хелсинки, а во 1871 година и била дадена посебна дозвола да студира медицина на универзитетот. Таа ја добила својата медицинска диплома во 1878 година, станувајќи првата жена лекар во Финска, како и првата во нордиските земји .

## Кариера

### Медицина
Хејкел добива ограничена лиценца за пракса, што и овозможува да лекува само жени и деца. Во текот на 1878 година, таа работела во Стокхолм и Копенхаген, а се преселила во Вааса во 1879 година за да се специјализира за здравјето на жените и децата. Таа не можела да се регистрира како член на Финското медицинско друштво сè до 1884 година. Во 1883 година за неа било создадено местото градски гинеколог во Хелсинки;  потоа сменета во градски гинеколог и педијатар во 1889 година. Хејкел останала на оваа улога до 1901 година и ја одржувала приватната ординација во Хелсинки до 1906 година 

### Активизам
Надвор од медицинската пракса, Хејкел била активен поборничка на движењето за правата на жените и феминистичкото здружение Синдикат за женски прашања. Поборничка за образование на жените, таа помогнала да се основа Конкордија лито, организација за женски академици. Во 1888 година, Хајкел зборувала на состанокот на Финското медицинско друштво против легализираната проституција, а во 1892 година се обратила до Синдикат за женски прашања за да промовира еднаквост во образовните можности за девојчињата и момчињата. Раководела со детска работна куќа и била застапник за здравјето на децата во рурална Финска.

## Смрт
Хајкел починала на 13 декември 1929 година во Хелсинки, без семејство. Погребана е на гробиштата Хиетанеми во Хелсинки.

## Наводи

## Литература

* Хајкел, 2. Ема Росина и Нордиск семејбок (andra upplagan, 1909)
* Вестермарк, Хелена: Финска прва лига läkare Росина Хејкел. Хелсинки 1930 година.

Категорија:Починати во 1929 година
Категорија:Родени во 1842 година