open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Владиково

**Владиково** () — село во Општина Драма во Драмскиот округ, Егејска Македонија, денес во областа Источна Македонија и Тракија, Грција.

## Географија и местоположба

Селото се наоѓа на 44 километри северно од градот Драма и на 4 километри јужно од Осеница, на надморска височина од 670 метри.

## Историја
### Отоманско Царство

Селото во текот на XIX век се наоѓало во Драмската каза во составот на Отоманското Царство. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Владиково се состоело од 62 семејства и 150 жители македонски муслимани Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 370 македонски муслимани.
 
### Грција

По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Грција.

Според грчката статистика од 1913 година, во селото живееле 567 жители, додека според пописот од 1920 година, во селото живееле 352 луѓе.

Според Лозанскиот договор потпишан помеѓу Турција и Грција, во селото било населено грчко население од Турција, додека муслиманското население ги напуштило своите домови.

Во 1927 година, селото било преименувано во Оропедио.

## Демографија

Во 1928 година во селото биле населени 60 грчки бегалски семејства со вкупно 204 луѓе. Така, според пописот од 1928 година во селото живееле 204 лица, додека во 1940 година селото броело 275 жители. Селото во пописот од 1961 година живееле 11 жители, во 1991 година имало 29 жители. Денеска, населението на селото е 23 жители според пописот од 2011 година.

## Наводи

Категорија:Драма (општина)
Категорија:Чеч
Виљушка

мини|Разни видови виљушки. Од лево кон десно: виљушка за десерт; виљушка за мезе; виљушка за салата; виљушка за вечера; виљушка за сечење; виљушка за сервирање; виљушка за скара
**Виљушка (**погрешно**:** *вилушка***)**  — дел од прибор за јадење кој се состои од една дршка со неколку тесни боцки на едниот крај. Виљушката се користи за да се подигне храната до устата, или да се задржат состојките в место додека тие се сечат со нож. Храната може да се подигне со прободувње со боцките или држејќи ја на врвот на боцките се малку криви.

Се смета дека виљушката потекнува од Римското Царство, што се покажало со археолошки докази. Виљушка што се користи на маса за јадење најверојатно потекнува од Источното Римско (или Византиско) Царство. Нејзината употреба се проширила на Блискиот Исток во текот на првиот милениум од нашата ера и потоа се проширила во јужна Европа во текот на вториот милениум. Не се користела редовно во северна Европа до 18 век и не се користела во Северна Америка сè до 19 век.

## Поврзано
*Прибор за јадење
*Нож
*Лажица

## Наводи

## Надворешни врски

* Cutlery of the Middle Ages and Renaissance Виљушки од грчко-римско време до XVII век

Категорија:Прибор за јадење
Категорија:Кинески пронајдоци
Мери Ен Милер

**Мери Ен Милер** (; 1819 или 1820—18 јули 1901) била новозеландска активистка за женски права, вклучувајќи и женско право на глас. „Речникот на новозеландски биографии“ (Dictionary of New Zealand Biography) ја нарекол „пионирка на новозеландското суфрежетско движење.

## Животопис
Родена е во Лондон, во 1819 или 1820 година, а се преселила на Нов Зеланд во 1849 со своите два сина, и ако не е познато дали била вдовица или го оставила својот сопруг поради неговата свирепост. Две години работела како учителка во Нелсон, а потоа се омажила за хирургот Стивен Лан Милер, кој исто така бил британски имигрант. Познато е дека нејзиниот претходен сопруг умрел пред да стапи во новиот брак.

Во 1864 година, се запознала со бритаската активистка за женски права, Марија Рај, која во тоа време била на посета во Нов Зеланд, 
и после тоа Мери Ен Милер почнала да се интересира за активностите на феминистичкото движење во Обединетото Кралство и Соединетите Американски Држави. Исто така почнала да пишува статии за женските права, кои нејзиниот пријател Чарлс Елиот, уредник на весникот „Нелсон Егзаминер“ (Nelson Examiner) ги објавил во својот весник. Мери Ен Милер пишувала под псевдоним Фемина (Fémmina), првенствено затоа што нејзиниот сопруг кој бил локален политичар, се спротивставувал на нејзините ставови.

## Наводи

## Надворешни врски
* "An appeal to the men of New Zealand"
* Review of "An appeal to the men of New Zealand"

Категорија:Родени во 1820 година
Средна Река

**Средна Река** (во долниот тек нарекувана и **Прострањчица**) — река во Македонија, извира од Илинска Планина. Реката поминува низ селото Прострање, поради што во долниот тек од селото па сѐ до нејзиното влевање во Беличка Река го носи името Прострањчица.

## Извор и тек

Извира високо на масивот Бигла, односно Илинска Планина (тука наречена Пространска Планина) од составувањето на неколку извори непосредно под врвот Ветерница и уште неколку помали изворчиња под соседните врвови Штирни Камен и Лиска, при што својот главен тек го започнува во шумовитиот предел на ридот Средно Брдо, поради што најверојатно го носи и името Средна Река, по кое што е позната во целото свое течение сѐ до селото Прострање.

Оттука течејќи во североисточен правец во својата долина има неколку помали водопади - слапови и неколку извори и чешми како светата вода Св. Петка, Гандиева Чешма, Ѓурчев Кладенец чии води се влеваат во неа, а во самото село Прострање ја прима единствената своја поголема лева притока, потокот Раброец.

Напуштајќи го селото Прострање веднаш под него течението на реката свртува кон северозапад и течејќи во проширена долина покрај магистралниот пат Кичево - Демир Хисар - Битола достигнува до селото Белица каде се соединува со Беличка Река кој потоа се влева во Бржданската која пак се влева во Треска.

Некаде на половина растојание помеѓу селата Прострање и Белица реката тече низ теснината (клисурата) Скакало, за која македонскиот револуционер Ѓорче Петров во својата книга Материјали по изучувањето на Македонија запишал дека тоа е дол кој се нарекува Скакало и е со многу стрмно карпесто дно и со уште пострмни падини, при што името на тоа место е приложено на целиот дол, кој е познат под називот Скакалото, а поради тоа што реката подолу поминува крај с. Белица, таа се именува како Беличка Река.

Околу еден час продолжение долот Скакало е тесен во дното и по него силно тече Беличката Река, а поради силниот пад и многуте слапови на водата, најверојтно теснината и го носи името Скакало.

Над селото Прострање на реката постои стара воденица.

## Галерија


Податотека:Средна Река (Прострање) 1.jpg|Средна Река над селото
Податотека:Околина на село Прострање.jpg|Мост на реката над селото
Податотека:Средна Река (Прострање) 2.jpg|Средна Река над селото


## Наводи

## Поврзано
* Прострање
* Беличка Река

Категорија:Прострање
Категорија:Реки во Македонија
Нов Трабзон (Гребенско)

**Нов Трабзон** (, *Неа Трапезус*) — село во Грција, општина Гребен, област Западна Македонија со 29 жители (2001).

## Географија
Нова населба изградена по Граѓанската војна е сместена североисточно од Гребен на само еден километар од старата населба Сувин, во која биле сместени бегалски семејства од Понт (Трапезунда) населени тука во 1923 година. Првпат е регистрирана како населба во пописот од 1961 година со 114 жители.

### Пописи
* 1961 - 114 жители
* 1971 - 45 жители
* 1981 - 51 жител
* 1991 - 41 жител

## Наводи

## Извори
* 

Категорија:Гребен (општина)
Либешево

**Либешево** (, *Агиос Илијас*; до 1927 година *Λιμπίσοβο, Либисово*; до 1949 *Αϊλιάς, Ајлијас*) — село во Костурско, Егејска Македонија, денес во општината Рупишта од Костурскиот округ на Западна Македонија, Грција. Населението брои 10 жители (2021). Селото отсекогаш било македонско и останало такво до денес.

## Географија и местоположба
Селото лежи западно од селото Жиковишта и југоисточно од селата Долени и Мангила на надморска височина од 1 000 м. Припаѓа на групата македонски села од Костенаријата. Атарот на селото е мал, околу 6 квадратни километри.

## Историја
### За време на Османлиското Царство
Кон крајот на XIX век Либешево е чисто македонско село во северниот крај на Костурската Каза на Османлиското Царство. Во статистиката на Васил К’нчов, во 1900 година Либешево е забележано како село со 350 жители Македонци.

### Во Грција
За време на Првата балканска војна во 1912 година во селото влегуваат грчки трупи и за време на Втората балканска војна во 1913 година Забрдени станува дел на Кралството Грција.

Во 1927 година името на селото е променето во *Ајлијас*, а во 1949 година во *Агиос Илијас*.

Меѓу двете светски војни доста жители од селото емигрирале во прекуокеанските земји заради сиромаштијата, но и заради малтретирањето од страна на грчките власти.

За време на Граѓанската војна селото настрадало, било напаѓано од вооружени банди и монархистите. Сепак, селото не се распаднало.

## Демографија
### Пописи
Движењето на населениото по години е следното:
* 1913 - 323 жители
* 1920 - 253 жители
* 1928 - 247 жители

## Стопанство
Населението во селото произведува жито и компири, а во помала мера се занимава и со сточарство.

## Наводи

Категорија:Рупишта
Елевтеро Просфигон

**Елевтеро Просфигон** ( - „*Бегалско Конско*“) — село во Грција, општина Гребен, област Западна Македонија со 188 жители (2001).

## Географија
Десетина километри северно од Гребен и еден километар источно од старото село Коскон по Граѓанската војна е изградена нова населба во која се сместени бегалските семејства населени во Коскон во 1923 година.

## Историја
Подигнато е поради тоа што селото Конско (Елевтеро) настрадало во времето на Граѓанската војна, така што по нормализирањето на ситуацијата, по барање на бившите бегалци, била подигната нова населба кон чие име е додаден зборот „Просфигон“, што значи „на бегалците“. Оваа населба првпат е регистрирана во пописот од 1961 година со 359 жители, но поради сѐ помасовното иселување во поголемите градови во пописот од 1971 година е евидентирано само со 189, а во 1981 година со 171 жител. Селото доживува преродба во наредните години, така што во пописот од 1991 година е евидентирано со 331 жител. Населението произведува жито, тутун и други земјоделски производи, а делумно се занимава и со сточарство.

### Пописи
* 1961 - 359 жители
* 1971 - 189 жители
* 1981 - 171 жител
* 1991 - 331 жител

## Наводи

## Извори
* 

Категорија:Гребен (општина)
Куруна

**Куруна** () — раселено село во Грција, општина Гребен, област Западна Македонија.

## Географија
Западно од Гребен и помалку од два километра северозападно од Филипишта постои мала населба во изградба. За првпат е регистрирана во пописите од 1971, 1981 и 1991 година, но без жители.

### Пописи
* 1971 - 0 жители
* 1981 - 0 жители
* 1991 - 0 жители

## Извори
* 

## Наводи

Категорија:Историски села во Гребен
Палеокоприва

**Палеокоприва** (, *Палеокниди*; до 1957 г. *: Παλαιοκόπριβα*, *Палеокоприва*) — напуштено село во Егејска Македонија, општина Гребен, област Западна Македонија.

## Географија
Околу 3 километри северно од Коприва, на надморска височина од 690 метри, до граѓанската војна постоело макото село Палеокоприва кое административно влегувало во составот на општината Коприва.

## Историја
Изгледа дека се работи за постарата населба Коприва, одамна напуштена од месните жители кои изградиле нова населба позната како Коприва. Во постарите статистики Палеокоприва не се спомнува, што укажува дека била сосема напуштена. Обновена е во 1923 година, кога тука биле населени 15 бегалски семејства со вкупно 40 жители, колку што броело селото во пописот од 1928 година, а во пописот од 1940 година селото е евидентирано со 61 жител. Палеокоприва настрадала во времето на Граѓанската војна и повеќе не била обновена.

## Извори
* 

## Наводи

Категорија:Историски села во Гребен
Палеохор (Пинд)

**Палеохор** (, *Ставрос*, до 1957. година *Παλαιοχώριον*, *Палеохорион*) — село во Грција, општина Гребен, област Западна Македонија со 52 жители (2011).

## Географија
Југозападно од Гребен и помалку од 4 километри југозападно од Мавран, на надморска височина од 738 метри е сместено малото село Палеохор.

## Историја
Во минатото неговото население било мешано. Васил К’нчов го спомнува со 76 Грци муслимани и 100 Грци христијани. Во пописот од 1913 година е евидентирано со 104, а во 1920 со 130 жители. Изгледа дека муслиманското од поодамна го напуштило селото, а во него не биле доселени бегалски семејства. Така селото останало со чисто грчко население. Како такво е евидентирано во пописот од 1928 година со 138 жители. Населението произведува жито, компири и други земјоделски производи, а делумно се занимава и со сточарство.

### Пописи
* 1940 - 172 жители
* 1951 - 116 жители
* 1961 - 140 жители
* 1971 - 114 жители
* 1981 - 104 жители
* 1991 - 70 жители

## Наводи

## Извори
* 

Категорија:Гребен (општина)
Велони

**Велони** () — раселено село во Грција, општина Гребен, област Западна Македонија.

## Географија
Селото се наоѓа северозападно од Балтино и југоисточно од Турија, на надморска височина од 880 метри, во североисточните пазуви на планината Хасија.

## Историја
Изгледа дека неговото население е од влашко потекло. Во пописот од 1913 година е забележано со 11 жители, во 1920 година има 8, во 1928 година 47, а во 1940 година 33 жители. Бидејќи настрадало во времето на Втората светска војна и во граѓанската војна, во пописот од 1951 година се води како напуштена населба, додека во 1961 година е евидентирано со 15, а во 1971 година со само два житела. Во пописите од 1981 и 1991 година селото е без жители. Населението отсекогаш се занимавало со сточарство.

## Наводи

## Извори
* 

Категорија:Историски села во Гребен
Козјак (Мариово)

:*Ова е статија за планината во областа Мариово во Јужна Македонија. За планината во областа Козјачија во Северна Македонија, видете [[Козјак (Козјачија)]]. За други значења на поимот „Козјак“, видете на [[Козјак (појаснување)|појаснителната страница]].*

**Козјак** — средновисока планина која се наоѓа во областа Мариово во јужниот дел на Македонија. Се наоѓа меѓу планините Ниџе и Кожуф, издигнувајќи се од левата страна на Рожденска Река и Блаштица, а се протега од Црна Река на север во меридијански правец сѐ до македонско-грчката граница на југ.

мини|300п|лево|Планината во тиквешкиот дел

Поточно, таа се јавува како северно отклонување и огранка на целиот планински масив на Ниџе и Кожув и со своето протегање таа воедно ги дели прилепскиот и тиквешкиот (кавадаречкиот) дел на Мариово. Билото кое е голо и доста заоблено има меридијански правец на протегање од север кон југ, со највисок врв Балтова Чука (1.823 м). Северно веднаш до него се наоѓа нешто понискиот врв Перум (1.807 м), додека на север е појасно издадениот врв Перун (1.703 м), а во северниот дел се исто така и врвовите Дуров Камен (1.569 м), Мешник (1.470 м) и Зелка (1.426 м), додека на самата граница со Грција е врвот Голем Козјак (1.814 м).

Самата планина има поголема разгранетост кон запад каде се наоѓа гребенот Скрка со врвот Панделе висок 1.344 метри. Меѓу превоите најзначаен е Трибор (1.406 м) преку кој комуницираат прилепскиот и кавадаречкиот дел на Мариово. Во тектонско-геолошки поглед претставува синклинала составена од гнајсеви, микашисти, со гранитоидни тела и мермери. Планината изобилува со многу шума каде што особено многу е застапен црниот бор.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Планини во Македонија
Категорија:Мариово
Мојанци

**Мојанци** може да се однесува на:

* Мојанци — село во Скопско, во состав на Општина Арачиново.
* Мојанци — село во Кочанско, во состав на Општина Кочани.
Флавија Домицила

**Флавија Домицила** (лат. Flavia Domitilla), позната во историјата како Домицила Постарата (лат. Domitilla Maior) била сопруга на римскиот цар Веспазијан. Била ќерка на Флавиј Либералис, кој имал рангиран квестор. Пред да се омажи Веспазијан, била формална љубовница на африканскот витез. Веспазијан ја земал за жена на нејзината 38 година. Била мајка на Домицила и помладите цареви Тит и Домицијан. Починала пред Веспазијан да стане цар.

Категорија:Римјанки
Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Несигурна година на смрт
Крија Вриси

**Крија Вриси** () — село во Грција, општина Гребен, област Западна Македонија, без жители.

## Географија
Југозападно од Гребен, на околу еден километар југозападно од Тиста, по Граѓанската војна е подигната мала населба позната под името Крија Вриси (Студен Извор). Првпат е регистрирана во пописот од 1961 година како населба во изградба, а како таква, без население, е регистрирана и во пописите од 1971, 1981 и 1991 година.

### Пописи
* 1961 - 0 жители
* 1971 - 0 жители
* 1981 - 0 жители
* 1991 - 0 жители

## Наводи

## Извори
* 

Категорија:Гребен (општина)
Светски часовник

**Светски часовник** — часовник кој го прикажува времето во различни градови низ целиот свет.
На екранот може да има различни форми:
* Во часовникот може да се вклучат повеќе кругови аналогни часовници со стрелки, или повеќе милтифункционални дигитални часовници со бројчен надворешен читач, а секој часовник е означен со името на еден од главните градови или часовен појас во светот.
* Исто така, може да биде слика од мапа на светот, со вграден аналоген или дигитален временски дисплеј.
* Движечката кружна карта на светот, ротира во неподвижна 24-часовно рачно бирање. Алтернативно, дискот може да биде во мирување и во движење.
* Светлосната проекција врз мапата го претставува дневното време, што се користи во Геохрон, бренд на одредена форма на светскиот часовник.
Исто така, постојат светски часовници како, рачни часовници и џебни часовници. Понекогаш производителите на временските мерачи погрешно се применуваат со етикета светски часовник на инструменти кои само укажуваат на време за две или неколку часовни појаси, но и терминот треба да се користи само за часовници кои покажуваат време за сите поголеми часовни појаси и на Земјината топка.

## Поврзано
* Часовен појас
## Наводи

## Белешки
* The World Clock, The World Clock Website.

Категорија:Часовници
Категорија:Хорологија
Категорија:Часовни појаси
Навал ел-Садави

**Навал ел-Садави** ( ар. Nawal аl-Saadawi نوال السعداوي, родена 27 октомври 1931) е египетска писателка, феминистка, активистка, лекар и психијатар. Таа напишала многу книги на тема жената во исламот, посебно обрнувала внимание на праксата на женското обрежување во нејзината околина. Таа често е нарекувана  "Симон де Бовоар арапски свет".
 
Таа е основач и претседник на Здружението на арапските жени за солидарност и соосновач на Здружението за човекови права. Таа е носител на почесните дипломи од три континенти. Во 2004 година, освоила награда Север-Југ која и ја доделил Советот на Европа. Во 2005 година, освоила меѓународна награда Инана у Белгија, а во 2012 година Меѓународното мировно Биро нејзе и доделило награда за мир Шон МекБрајд.

Навал ел-Садави била на позиција Автор за Врховниот совет за уметност и друштвени науки во Каиро, Генерална директорка на одделението за здравствено образование при министерствотот за здравство во Каир, Генерална секретарка на лекарскотот друштво во Каир, и лекар при Универзитетската болница и Министерството за здравје. Таа е основач на Здружението за здравствено образование и Здружението за египетските писатели. Била главна уредница за медицинскиот часопис во Каир и уредник на Магазинот за медицинско здружение.

Категорија:Египетски писатели
Категорија:Родени во 1931 година
Категорија:Починати во 2021 година
Ратевска Река

**Ратевска Река** — река во Македонија, која извирана 1.550 метри надморска височина на Малешевските Планини. Реката поминува низ селото Ратево и се влева во реката Поленица, која тече низ селата Ратево и Русиново, пред да се влие во Брегалница.

Нејзината должина изнесува 2,4 километри, со вкупен пад од 757 метри и просечен пад од 31,1‰. Има вкупна сливна површина од 138 км2.

## Поврзано
* Ратево
* Поленица

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Ратево
Категорија:Реки во Македонија
Берлинска телевизиска кула

**Берлинска телевизиска кула** () — телевизиска кула во средишниот дел на Берлин, Германија.

Во близина на Александерплац во Берлин-Мите, кулата била изградена помеѓу 1965 и 1969 година од страна на Владата на Демократска Република Германија. Таа била наменета како симбол на комунистичката власт во Источен Берлин. Кулата останала и ден денес и е видлива од средишните, но и од некои приградски населби во Берлин. Со својата висина од 368 метри (вклучувајќи ја и антената) таа е на списокот на највисоките градби во Германија и  втора највисока градба во Европската Унија. Од трите највисоки структури во Европа, таа е 0,5 метри пократка од Ришката радиска и телевизиска кула и 8 метри повисока од станицата Трбовље во 2017 година.

Кулата станала еден од најпознатите симболи на земјата и често се појавува во филмовите одиграни во Берлин. Поради својата местоположба во близина на Александерплац, таа понекогаш се нарекува ***Алекс кула***.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Официјална страница

Категорија:Берлин
Карлос Кони

**Карлос Ејтор Кони** (португалски: *Carlos Heitor Cony*) (14 март 1926, Рио де Жанеиро, Бразил) - бразилски писател.

## Животопис
Карлос Кони е роден во 1926 година, во Рио де Жанеиро, но кога бил на четиригодишна возраст неговото семејство се преселило во блискиот град Нитерои. Како последица на  стресот што го преживеал при прелетување на хидроавион, Кони привремено ја загубил способноста за говор и до петгодишна возраст не прозборел ни збор. Оттука, за да избегне дополнителни стресови, неговото семејство одлучило да му обезбеди домашно образование. Во 1934 година, семејството на Кони повторно се вратило во Рио, а поради проблемите со говорот тој бил предмет на исмејување од неговите врсници. Подоцна, во текот на 1960-тите, Кони бил често прогонуван од воената диктатура. Инаку, целиот работен век го поминал како писател и новинар при што бил истакнат колумнист на „Folha de Sao Paolo“.

## Творештво
Во 1956 година, под влијание на Жан Пол Сартр, Кони го напишал романот „Утроба“. Следната година, со делото „Секојдневна вистина“, напишано за само девет дена, учествувал на конкурс за најдобар роман при што ја освоил наградата „Мануел Антонио де Алмеида“. Во 1958 година го напишал романот „Безбедносна тула“ и повторно ја освоил истата награда. По избувнувањето на револуцијата во 1964 година, Кони продолжил интензивно да работи и ги објавил хрониките „Акти и факти“, романот „Пред летото“ и еден расказ вклучен во збирката „Седум смртни гревови“, објавена во 1964 година со учество на значајни имиња од интелектуалната елита на Бразил. Во 1974 година излегол деветтиот роман на Кони, „Пилат“ и тогаш објавил дека повеќе нема да пишува романи, така што следниот негов роман, „Квази меморија“, се појавил дури во 1995 година. Како признание на неговото творештво, Кони бил избран за член на Бразилската академија на уметностите. Исто така, тој бил добитник на бројни награди, меѓу кои и наградата „Мачадо де Асис“ за животно дело, којашто ја добил во 1996 година.

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Категорија:Починати во 2018 година
Категорија:Родени во 1926 година
Антонио Каладо

**Антонио Каладо** (португалски: *Antônio Callado*) (26 јануари 1917, Нитерои, Бразил - 28 јануари 1997, Рио де Жанеиро, Бразил) - бразилски писател и новинар.

## Животопис
Иако дипломирал право, Каладо никогаш не се занимавал со таа професија, туку се определил за новинарството. Заедно со бројни други бразилски интелектуалци, во 1960-тите, Каладо ѝ се спротивставил на воената диктатура, поради што во два наврати бил уапсен.

## Творештво
Каладо дебитирал во бразилскиот книжевен живот во 1951 година, со неколку драми што биле позитивно оценети од критиката и коишто постигнале успех кај публиката. Неговиот најплоден период бил во текот на 1960-тите и во 1970-тите, кога ги објавил најдобрите романи, меѓу кои и „Години на водство“ и „Кваруп“. За своите дела, Каладо добил бројни награди во Бразил и во странство.

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Категорија:Починати во 1997 година
Категорија:Родени во 1917 година
Ангел Андреев

**Ангел Андреев** (23 април 1867 - ?) — македонски револуционер, преспански војвода и член на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Роден е во 1867 година, во селото Рудари, Преспанско. Во 1902 година влегол во ревизионата чета на Тома Давидов, и со него заминал во внатрешноста на Македонија. На Смилевскиот конгрес на Битолскиот револуционерен округ на ТМОРО, бил назначен за војвода во Долна Преспа. Учествувал во Илинденското востание, и со четата имал повеќе судири со османлиската војска кај селото П’пли, Леринско, и кај планината Герман.

По завршувањето на востанието заминал за Бугарија и починал во Варна.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Луѓе од Рудари
Категорија:Македонски преселници во Варна
Категорија:Починати во Варна
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Никола Андреев (одрински војвода)

**Никола Андреев** (Муклен, 20 октомври 1878 — Асеновград, 23 мај 1951) — македонски револуционер, војвода за одринскиот крај и член на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Никола Андреев е роден на 20 октомври 1878 година во селото Муклен, тогаш дел од Отоманското Царство. Се образувал во Серското педагошко училиште. Назначен е за учител во Одринскиот вилает. Се приклучил во Македонската револуционерна организација и станал војвода на Смољанскиот револуционерен реон, дел од Одринскиот револуционерен округ. Во 1906 година е уапсан од Турците но успеал да избегне во Бугарија. 

Во 1907 година се приклучил во четата на Михаил Даев. После Младотурската револуција Андреев е амнестиран и се вратил во Македонија, каде повторно почнал да води чета во Смољан. За време на Балканските војни, Андреев бил командир на 13-та македонска-одринска доброволна чета. Учествувал во обединувањето на Македонската федеративна организација со Сојуз на македонските емигрантски организации во јануари 1923 година како делегат од Станимашкото братство.

Починал на 23 мај 1951 година во Асеновград, Бугарија.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Луѓе од Серско
Категорија:Дејци на МРО
Категорија:Родени во 1878 година
Категорија:Починати во 1951 година
Категорија:Македонски преселници во Асеновград
Категорија:Дејци на Македонските братства
Категорија:Македонски учители
Категорија:Починати во Асеновград
Никола Андреев (костурски војвода)

**Никола Симеонов Андреев**, познат по псевдонимите **Алај беј** и **Кољо Мокренски** (Мокрени, 8 април 1879 — Мокрени, 11 август 1911) — македонски револуционер, костурски војвода, член на Македонската револуционерна организација и учесник во Илинденското востание.

## Животопис
[мини|лево|250п|Здружените костурски чети на војводите [Васил Чекаларов, Иван Попов, Пандо Кљашев, Никола Симеонов Андреев и Манол Розов по преземањето на Клисура.]]
Никола Симеонов Андреев е роден на 8 април 1879 година, во селото Мокрени, Костурско. По завршувањето на 6-ти клас во Битола, школувањето го продолжил во Военото училиште во Софија, но не го завршил. Завршил гимназија во Варна, Бугарија. Во 1902 година бил назначен за војвода на чета во Костурско.

Активно се вклучил во македонското ослободително движење во Костурско и Леринско. За време на Илинденското востание учествувал во заземањето на Невеска и Клисура, заедно со здружените костурски востанички чети. По востанието заминал во Бугарија, но во 1904 година, повторно се вратил во Костурско и дејствувал како војвода на чета до 1907 година.

За време на Младотурската револуција во 1908 година, се повлекол и работел како учител во родното село, но во 1910 година, повторно ја продолжил борбата против турската власт во Македонија.

Убиен е на 11 август 1911 година, од страна на врховистите, а според бугарските извори тој бил убиен од свој соселанец, Турчето.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија
Анте Дунски

**Анте Дунски** — македонски револуционер, прилепски војвода и член на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Нема доволно податоци за животот на Анте Дунски, но се знае дека е роден во селото Дуње, Прилепско. Во 1902 година бил комита во четата на војводата Петар Ацев. Учествувал во Илинденското востание како војвода на чета во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Фироклис Антонов

**Фироклис Антонов** (1880-1942) — македонски револуционер, и член на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Фироклис Антонов е роден во 1880 година, во Крива Паланка. Завршил егзархиска гимназија во Солун. Бил учител во Гевгелија, и во тоа време бил избран за член на гевгелискиот околиски комитет. Учествувал во Илинденското востание, и тоа како реонски началник на востаничките чети во Гевгелиско.

Починал во Софија, Бугарија, на 31 октомври 1942 година.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Починати во Софија
Тазер

**Тазер** (англиски: Taser) е електрошоково оружје односно оружје кое предизвикува нервомускулна неспособност. Оваа оружје пука две мали електроди во вид на стрела кои остануваат поврзани со главната единица преку проводницитe. Секој што е погоден од тазер доживува силна болка и над-стимулација на сетилните и моторните нерви што резултира со силни мускулни контракции. Тазерот се смета за не-смртоносно оружје и се користи од полицијата против бегалци од законот или лица кои одбиваат да се предадат на полицијата со тоа што се закануваат со ладни оружја или вербално дека ќе ги нападнат.

Категорија:Американски пронајдоци
Електрошоково оружје

**Електрошоково оружје** е не-смртоносно оружје кое дава електричен шок наменет за привремено нарушување на мускулните функции и нанесување болка без да предизвика значителна повреда.

Постојат повеќе видови на такви уреди, како на пример стан-ган (англиски: Stun gun) или во превод "оружје кое зашеметува"; тазери и други.
Несмртоносно оружје

**Несмртоносно оружје** — оружје наменето да нанесе болка без да предизвика значителна повреда. Таквото оружје се користи од полицијата и исто така во борбени ситуации за ограничување на ескалација на конфликт каде што искористување на смртоносна сила е забранета или непожелна, каде што ангажманот бара минимални жртви или каде што политиката ја ограничува употребата на конвенционалните сили.
Градиште

**Градиште** означува урнатини од стар град или тврдина.

Како топоним може да се однесува на:

## Македонија
;Села
* Градиште — село во Општина Куманово, Македонија
* Градиште — пазарско село во Егејска Македонија
* Градиште — поранешно село во Општина Кавадарци

;Археолошки наоѓалишта
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште I — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште II — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште I — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште II — археолошко наоѓалиште во Општина Берово
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Битола
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Валандово
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Василево
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Василево
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Врапчиште
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Гостивар
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Демир Хисар
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Демир Хисар
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Кичево
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Пехчево
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Пехчево
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Пехчево
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Прилеп
* Градиште — археолошко наоѓалиште во Општина Прилеп

;Острови
* Градиште — остров во Тиквешкото Езеро

;Автокампови
* Градиште — автокамп во Охрид

## Австрија
* Градиште — сојузна покраина во Австрија (гер. Бургенланд)

## Србија
* Градиште (Власотинце) — населено место во општината Власотинце, Јабланички Управен Округ, Јужна Србија, Србија.
Париз-Рубе 2017

**Париз-Рубе 2017** — 115. издание на велосипедската еднодневна трка Париз-Рубе, која се одржала на 9 април како петнаесетти настан во сезоната на Светската турнеја.

Била освоена од Грег ван Авермат () во петочлен спринт — за негова прва победа на монумент — пред возачот на , Здењек Штибар и Себастијан Лангевелд од .

## Екипи

Бидејќи Париз-Рубе е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да учествуваат на трката. Во февруари 2017 година, организаторите на трката повикале седум професионални континентални екипи, со што била заокружена главната група од 25 екипи.

## Поредок
### Завршен пласман

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Париз-Рубе
Категорија:Светска турнеја на UCI 2017
Категорија:Франција во 2017 година
Давид Лопес

**Давид Лопес** е име на следниве лица:

* Давид Лопес (велосипедист) — шпански велосипедист
* Давид Лопес (фудбалер, 1982) — шпански фудбалер
* Давид Лопес-Зуберо — шпански пливач
Мачадо де Асис

**Мачадо де Асис** (португалски: *Machado de Assis*) (21 јуни 1839, Рио де Жанеиро, Бразил — 29 септември 1908, Рио де Жанеиро, Бразил) — бразилски писател.

## Животопис
мини|Мачадо де Асис.
Мачадо де Асис бил Мулат по татко, така што целиот живот го носел товарот на своето потекло и се обидувал да избега од сиромаштијата и да се искачи во повисоките општествени слоеви, во што успеал.

## Творештво
Мачадо де Асис отворил нови хоризонти во бразилската книжевност, свртувајќи се кон домашните теми и отфрлајќи го влијанието на португалската и на француската книжевност. Тој е најценетиот бразилски писател, а славата ја стекнал уште додека бил жив. Така, по основањето на Академијата за литература во 1897 година, тој бил избран за нејзиниот прв претседател. Најпознати дела на де Асис се: поетската збирка „Ларви“ (1864), збирката раскази „Рака и ракавица“ (1874), романот „Елена“ (1887), романот „Посмртните спомени на Брас Куба“ (1881), романот „Кинкас Борба“ (1891), романот „Дон Немтурот“ (1899) итн.

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Категорија:Родени во 1839 година
Категорија:Починати во 1908 година
Лима Барето

**Афонсо Енрикес де Лима Барето** (португалски: *Afonso Henriques de Lima Barreto*) (13 мај 1881, Рио де Жанеиро, Бразил - 1 ноември 1922, Рио де Жанеиро, Бразил) - бразилски писател и новинар.

## Животопис
мини|Лима Барето
Родителите на Лима Барето биле Мулати, така што поради своето потекло тој страдал во текот на целиот живот, поради што му се препуштил на алкохолизмот. Тој учествувал активно во интелектуалниот живот на Бразил и соработувал со бројни весници и списанија. Воодушевен од Октомвриската револуција, тој напишал манифест посветен на неа. Умрел рано, на возраст од 41 година, во Рио, во крајна сиромаштија.

## Творештво
Целокупното творештво на Лима Барето (романи, раскази и хроники) има карактер на протест против дискриминацијата, предрасудите, глупоста, самоволието и социјалната неправда. Токму поради острата критика на своето време, тој останал непризнат од неговите современици, со исклучок на неколку критичари. Дури и 50 години по неговата смрт, постоела забрана за објавување на неговите дела во сите поважни бразилски весници, а главната причина за тоа бил романот „Спомените на писарот Исајас Камиња“ во којшто Барето го прикажал животот во редакцијата на еден весник. Дури 100 години по неговото раѓање и 50 години по смртта, Бразил го признал Барето како еден од основоположниците на современиот роман и како еден од врвните писатели на оваа земја. Неговите дела се објавени во 17 томови, како и исцрпна монографија за неговиот живот и за творештвото. Најважни дела на Барето се: романот „Спомени на писарот Исајас Камиња“ (1909), романот „Тажниот крај на Поликарпо Кваресма“ (1915), збирката раскази „Нума и нимфата“ (1915), „Животот и смртта на М. Ј. Гонзага де Са“ (1915), збирката раскази „Истории и сништа“ (1920) итн.

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Категорија:Родени во 1881 година
Категорија:Починати во 1922 година
Далтон Тревизан

**Далтон Жерсон Тревизан** (;  - ) - бразилски писател.

## Животопис
Тревизан е роден на 14 јуни 1925 година, во градот Куритиба, во државата Парана, во јужниот дел на Бразил. Дипломирал право, по што во родниот град се занимавал со адвокатура, а бил сопственик и на фабрика за стакло.

## Творештво
Каладо дебитирал во бразилскиот книжевен живот во април 1946 година, кога заедно со група интелектуалци започнал да го издава списанието „Жоакин“, кое излегувало до декември 1948 година (вкупно, 21 број). Тревизан пишувал само раскази и се смета за мајстор на кусиот расказ при што неговите раскази најчесто не се подолги од пет страници, а повеќето имаат само две страници. Со помош на кусите, лаконски реченици, Тревизан ги разоткрива човечките слабости и ги покажува на многу едноставен начин, стимулирајќи го читателот да почне да размислува. Својата прва збирка раскази, „Обични раскази“ ја објавил во 1959 година, а неговите најважни дела се:  „Гробишта на слонови“ (1964), „Смрт на плоштадот“ (1964), „Вампирот на Куритиба“ (1965), „Љубовни незгоди“ (1968), „Злосторства на страста“ (1978) итн.

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Рибејро Коуто

200px|мини|Рибејро Коуто
**Рибејро Коуто** (португалски: *Ribeiro Couto*) (12 март 1898, Сантос, Бразил - 30 мај 1963, Париз, Франција) - бразилски писател и дипломат.

## Животопис
Во 1928 година, Коуто влегол во дипломатијата, а како амбасадор служел во повеќе земји: Франција (во Париз и во Марсеј), Холандија, Португалија и Југославија. По петнаесетгодишен престој во Југославија, тој се пензионирал на возраст од 65 години, но на пат за Бразил, умрел во Париз, од срцев удар.

## Творештво
Уште со своите први поетски и прозни дела, Коуто внел новост и свежина во бразилската книжевност. Во песните и во расказите тој обработува обични теми од секојдневието. Неговите први поетски книги, „Градината на тајните“ (1921) и „Мали поеми на нежноста и меланхолијата“ (1924) претставуваат најубавите бразилски документи од таа епоха, во кои се опеани теми од улиците и патиштата: за девојчето на малата станица, за дождот на стариот плоштад, за децата што одат со мајките на гробишта итн. Во 1922 година ја објавил првата збирка раскази, „Куќата на сивиот мачор“, а веќе во 1928 година ја добил наградата на Бразилската академија за книжевност, за книгата „Бајанката и други жени“. Неговите дела се преведени на француски, италијански, унгарски и шведски јазик.

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Марио де Андраде

**Марио де Андраде** (португалски: *Mário de Andrade*) (9 октомври 1893, Саун Пауло, Бразил - 25 февруари 1945, Саун Пауло, Бразил) - бразилски писател.

## Творештво
Марио де Андраде се смета за камен-темелник на книжевноста на Бразил и централна личност на модернизмот во Саун Пауло во текот на повеќе од 20 години, поради што е наречен „татко на модернизмот“. Тој бил есист, книжевен критичар, романописец, фотограф, историчар на уметноста, ликовен критичар, прозаист, фолклорист и музиколог. Во 1922 година застанал на чело на „Неделата на модерната уметност“, што се одржувала во Саун Пауло, исфрлајќи го мотото „Отфрлање на странските влијанија и свртување кон сопствените корени“. Од 1935 година до смртта, тој бил директор на одделот за култура на Саун Пауло, одговорен за истражување на бразилскиот фолклор. Неговото огромно значење се состои и во тоа што тој бил првиот писател што почнал да го употребува колоквијалниот бразилскиот говор, ослободувајќи го од граматичките и книжевните правила на португалскиот јазик. Неговите романи го одразуваат влијанието на бразилскиот фолклор при што тој се обидел да ги спои амазонското минато со латиноамериканската сегашност. Најзначајни дела на Андраде се: поетската збирка „Занесената Паулисеа“ (1922), збирката поезија „Разгневен град“ (1922), „Сакам, непреоден глагол“ (1927), „Макунаима, херој без карактер“ (1928), збирките раскази „Белазарте“ (1927) и „Нови раскази“, итн.

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Категорија:Родени во 1893 година
Категорија:Починати во 1945 година
Грасилијано Рамос

**Грасилијано Рамос** (португалски: *Graciliano Ramos*) (27 октомври 1892, Квебрангуло, Бразил - 20 март 1953, Рио де Жанеиро, Бразил) - бразилски писател.

## Животопис
Рамос работел како новинар, така што бил во тек со општествено-политичките промени во Бразил. Поради несогласувањата со власта, во 1936 година бил уапсен при што поминал една година в затвор, под обвинение дека е комунист. Во 1945 година, тој навистина станал член на Комунистичката партија на Бразил.

## Творештво
Грасилијано Рамос е класик на бразилската книжевност, иако неговот дело е скромно според обемот и се состои од: четири романи, неколку збирки раскази, спомени од затворот и патеписни белешки од Чехословачка и од СССР. Од неговите романи, особено се истакнува „Суви животи“ (1938), којшто настанал врз основа на расказот „Балеја“ кој ги воодушевил неговите пријатели и тие го поттикнале да го прошири во роман. Во него, Рамос ги опишува страдањата на бразилскиот човек од севеористочниот дел на земјата, кој постојано е на ударот на сушите и на поплавите. Според романот „Суви животи“ бил снимен и филм. Други негови попознати дела се: романот „Каетес“ (1933), романот „Сан Бернардо“ (1934), романот „Достага“ (1936), збирката раскази „Несоница“ (1945), „Спомени од затворот“ (1954) и „Патување по Чехословачка и СССР“ (1954).

## Наводи

Категорија:Бразилски писатели
Категорија:Родени во 1892 година
Категорија:Починати во 1953 година
Стоил Антов

**Стоил Антов** (1877-1934) — македонски револуционер, и член на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Стоил Антов е роден во 1877 година во селото Секулица, Кратовско. Завршил педагошко училиште во Ќустендил, Бугарија. Учителствувал во Кратово, Крива Паланка и Одрин. Во 1900 година бил избран за раководител на околискиот комитет во Кратово. За време на Првата балканска војна, во 1912 година, бил уапсен во Одрин, и бил испратен во затворот во Измир, Мала Азија.

Починал во Софија, Бугарија на 16 март 1934 година.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Починати во Софија
Корнати

мини|Корнат
**Корнати** или **Корнатски Архипелаг** – островје кое се наоѓа во средна Далмација, западно од Шибеник и јужно од Задар, во рамките на Шибенско-книнската Жупанија. Архипелагот се состои од околу 150 островчиња и зафаќа површина од 320 км<sup>2</sup>.

Во 1980 година Корнати е прогласен за национален парк. Вкупната површина на паркот е 220&nbsp;км2, а се состои од 89  острови, островчиња и карпи. Од вкупната површина на паркот, само околу 1/4 е копно, додека преостанатиот дел е морски екосистем.

Корнат, со површина од  32,44&nbsp;км2 е најголем остров во овој архипелаг и зазема две третини од националниот парк. Островот е долг 25,2 км, а широк е до 2,5 км.

Островјето нема постојани населби.

Во август 2007 година избил пожар кој однел 12 животи на пожарникари.

## Наводи

## Поврзано
Список на острови во Хрватска

## Надворешни врски

* Kornati National Park
* Kornati at aventin.hr 
* Kornati at heartofdalmatia.com

Категорија:Острови во Хрватска
Умирачката и смртта на Кинкас Рикачот за вода

**Умирачката и смртта на Кинкас Рикачот за вода** - (португалски: *A Morte e a Morte de Quincas Berro D'água*) - новела на бразилскиот писател Жорже Амадо од 1959 година.

## Содржина
Еден ден, Жоаким Соарес да Куња, службеник во Даночната управа, неочекувано одлучил да го напушти семејството и да живее како просјак по улиците на Баија, а неговото семејство, засрамено од неговата постапка, го прогласило за мртов. Сепак, еден ден, до семејството допира веста дека тој навистина умрел во својата соба, во сиромашниот дел на градот. Неговата ќерка, Ванда ги презема сите чекори за да му приреди достоен погреб. Сепак, таа не сака неговиот труп да се донесе во семејната куќа, туку оди да го посети во собата каде што умрел. Кога останува сама со него, нејзе ѝ се причинува дека татко ѝ прозборува. Истовремено, веста за неговата смрт се проширува низ сиромашните предградија на Баија и сите го оплакуваат. Неговите најблиски пријатели доаѓаат да бдеат над мртвото тело, но се опијануваат и го земаат со себе Кинкас по улиците на Баија, цело време мислејќи дека е пијан. Потоа, групата скитници, заедно со Кинкас, се качуваат на еден едреник, но поради немирното море, тој паѓа во водата.

## Наводи

Категорија:Дела на Жорже Амадо
Категорија:Бразилски раскази
Категорија:Книги од 1959 година
Попеја Сабина

мини|Статуа на Попеја Сабина во археолошкиот музеј во Олимпија, Грција
**Попеја Сабина**, позната и како Попеја Сабина Помладата, а после 63 години како Попеја Сабина Август, била римска царица, односно сопруга на царот Нерон. Античките извори ја опишуваат како жена која красела невидена убавина, но во бескрупулозност благодаренеие на кој не зимала од никој за да дојде на власт.

## Животопис
Повеќето од денешните историчари веруваат дека се родила во Помпеја, односно дека нејзиното семејство најверојатно било сопственик на Куќата Менандра. Таткото се викал Тит Олиј (? - 31), квестор во времето на царот Тибериј кој паднал во немилост заради пријателството со Сејанa. Мајката, денес позната како Попеја Сабина Постарата (? - 47) била погубена заради сплетки со царицата Месалина која лажно ја наклеветила за прељуба со бившиот конзул Валериј Азијатик. Такит тврди дека нејзината мајка била „преубава“ и „дарежлива“. Нејзиниот очув, Публиј Корнелиј Сципион Лентул, бил бивш конзул, а на почетокот на владеењето на Нерон бил сенатор.

Попеја првпат се омажила како четиринаесетгодишно девејче. Маж ѝ бил Руфриј Криспин, командант на Претројанската гарда во првите години во владеењето на царот Клавдиј. Во 51 година на барање од Агрипина бил сменет и на негово место бил поставен Секст Афраниј Бур. Со Руфриј, Попеја имала син, исто така наречен Руфриј, кој се удавил како дете. Мажот подоцна бил погубен за време на владеењето на Нерон.
 
Другиот маж на Попеја бил Марко Славија Отон, добар Неронов пријател. Околу годината 58 или 59 во неа се загледал Нерон па наредил Отон да оди во Лазитанија како гувернер. Попеја после се равела од Отон и станала љубовница на Нерон.

Такит тврди  дека запрво Попеја била главен поттикнувач да ја ликвидира својата мајка Агрипина, кон која современите историчари се скептични, сметајќи дека поводот на делото била самата царица-мајка да је управо Попеја била главни подстрекач да ликвидира своју мајку Агрипину, а према чему су модерни историчари скептични, и планирање на државен удар и доведување на Пубелиј Плавт на престолот. Три години подоцна, спрема наводите на Такит, запрво Попеја го наговорила Нерон да се разведе од својата сопруга Клаудија Октавија, па да ја прогоне и погуби. Кога тоа се случило во 62 година, Попеја веќе била трудна. Нерон Се венчал со неа, па на 21 јануари 63 година се родила ќерка по име Клаудија Август, но која починала четири месеци подоцна.

Категорија:Римски царици
Категорија:Родени во 30 година
Категорија:Починати во 65 година