Зајас

**Зајас** — село во Општина Кичево, во областа Кичевија, во околината на градот Кичево. До 2013 година, селото претставувало административно седиште на поранешната истоимена општина.

## Географија и местоположба
Зајас се наоѓа во северниот дел на областа Кичевија, на 10 километри северно од Кичево. Селото се наоѓа крај Зајаска Река. Името на селото на месниот дијалект е *Зајаз* (*Zajaz*).

## Потекло на името
Се смета дека името на селото доаѓа од долот (јазот) во кој се плакнело железото, а селото се наоѓало зад, па така е наречено *зајаз*, денес Зајас.

## Историја
Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија (Nahiye-I Kirçova) со 70 семејства, 9 неженети и 3 вдовици, сите христијани.

Според бугарскиот етнограф Васил К’нчов, Албанците во селото се населиле во XVIII век. Изворното население на Зајас било христијанско. Околу 1740 г. селото е албанизирано со населување или исламизација. Населените Албанци ги нападнале околните православни села и ги колонизирале. Такви се Црвивци, Бериково, Трапчин Дол и други К’нчов забележал дека во селото во 1900 година имало 2.150 жители Албанци. Слични ставови имал и рускиот филолог Афанасиј Селишчев во 1929 година.

## Население

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 1.750 Албанци.

Според пописот од 2002&nbsp;г. во Зајас живееле вкупно 4.712 жители, од кои:
*Македонци - 4 
*Албанци - 4682 
*Срби - 4
*останати - 22

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2.567 жители, од кои 1 Македонец, 2.449 Албанци и 117 лица без податоци.

### Родови
Како едни од најстарите албански родови во селото се споменуваат родовите: *Думовци*, *Џаковци*, *Лимановци* и *Браовци*, сите заедно имаат околу 240 куќи. Доселени се од споменатата област Мат (во северна Албанија) кон крајот на 18 век.

Зајас е албанско село.

Родови во селото се:

* Во Џума маалото се следните родови: Думовци, Лановци, Џаковци, Лимановци, Браовци, сите имаат околу (240 к.) куќи. Предците на споменатите родови се доселиле кон крајот на XVIII век. Во родот Думовци се знае следното родословие: Мустафа (жив на 51&nbsp;г. во 1961 година) Асан-Муарем-Реџеп-Садик-Муарем, основачот на родот кој се доселил.
* Во Теќе маалото се следните родови: Томај, Јаовци, Пирковци и Коџовци, сите заедно имаат (117 к.), предците на споменатите родови се доселени кон крајот на 18ти или почетокот на XIX век. Во родот Пирковци се знае следното родословие: Медија (жив на 62&nbsp;г. во 1961 година) Велија-Усејин-Велија-Усејин, се доселил таткото на Усејин.
* Во Челиковци маалото е родот Челиковци (40 к.) основачот на родот е доселен кон крајот на 18ти или почетокот на XIX век.
* Во Туфковци маалото е родот (10 к.) основачот на родот е доселен кога и другите родови.

Сите албански родови имаат потекло од областа Матија во Албанија.

## Самоуправа и политика

### Избирачко место

Во селото постојат избирачките места бр. 814, 815, 816, 816/1 и 819 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.

На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 4.171 гласач.

## Личности

* Али Ахмети — политичар, водач на ДУИ
* Муса Џафери — политичар од ДУИ

## Поврзано
* Кичевско Поле
* Општина Зајас
* Кичево

## Наводи

## Надворешни врски
* [Сателитска снимка на Зајас](https://maps.google.com/maps?q=%D0%97%D0%B0%D1%98%D0%B0%D1%81,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.598949,20.945263&spn=0.034852,0.084543&sll=41.59488,20.969292&sspn=0.017427,0.042272&oq=%D0%97%D0%B0%D1%98%D0%B0&t=h&hnear=Zajas,+Macedonia+(FYROM)&z=14) на Карти на Гугл

Категорија:Села во Македонија
Категорија:Кичевски села
Категорија:Села во Општина Кичево