Никта (месечина)

**Никта** — природен сателит на Плутон, со пречник од 49,8 километри низ нејзината најдолга димензија. Откриена е заедно со најоддалечената месечина на Плутон Хидра нана 15 мај 2005 година од страна на астрономите користејќи го вселенскиот телескоп Хабл, и била именувана по Никта, грчката божица на ноќта. Никта е третата месечина на Плутон по растојание, орбитира помеѓу месечините Стикс и Кербер.

Никта била снимена заедно со Плутон и нејзините други месечини од вселенското летало *[[Нови Хоризонти]]* додека летало покрај системот на Плутон во јули&nbsp;2015. Сликите од вселенското летало *[[Нови Хоризонти]]* откриваат голема црвеникава област на Никта, која најверојатно е ударен кратер.

## Откритие
лево|мини|220x220пкс| Слики при откривањето на Никта и Хидра
Никта била откриена од истражувачите на тимот за пребарување на придружници на Плутон, користејќи го вселенскиот телескоп Хабл. Тимот на *[[Нови Хоризонти]]* се сомневал дека Плутон и неговата месечина Харон може да бидат придружени со други месечини, па затоа го користеле вселенскиот телескоп Хабл за да бараат слаби месечини околу Плутон во 2005 година. Бидејќи осветленоста на Никта е околу 5.000 пати послаба од Плутон, биле направени слики со долга експозиција со цел да бидат пронајдени нови тела.

Сликите на откритието биле направени на 15&nbsp;мај 2005 и 18&nbsp;мај 2005 година. Никта и Хидра биле независно откриени од Макс Џ. Мучлер на 15&nbsp;јуни 2005 година и од Ендрју Ј. Стефл на 15&nbsp;август 2005 година. Откритијата биле објавени на 31&nbsp;октомври 2005 година, по потврдата со претходно откривање на архивските снимки на Хабл на Плутон од 2002 година. Двете новонајавени месечини на Плутон подоцна биле привремено означени S/2005 P 1 за Хидра и **S/2005 P 2** за Никта. Месечините биле неформално наведени како „П1“ и „П2“, соодветно од тимот за откривање.

## Именување
лево|мини|120x120пкс| Слика од Хабл од месечините на Плутон
Името Никта било одобрено од Меѓународниот астрономски сојуз (МАС) и било објавено на 21 јуни 2006 година заедно со именувањето на Хидра. Никта го добила името по грчката божица на темнината и ноќта и мајка на Харон, Никта. Двете новоименувани месечини биле намерно именувани така што редоследот на нивните иницијали *N* и *H* да ја испочитуваат мисијата *[[Нови Хоризонти]]* на Плутон, слично како што првите две букви од името на Плутон му оддаваат чест на Персивал Лоуел. Оригиналниот предлог за именувањето на Никта било да се користи класичниот правопис Никта, за да се избегне забуна со астероидот 3908 Никта, поради кое правописот на англиски јазик бил променет според египетскиот правопис на името (Nix - Nyx). Придавската форма на името е Никтијан (руски Никта).

Имињата на одликите на телата во системот на Плутон се поврзани со митологијата и литературата и историјата на истражувањето. Особено, имињата на одликите на Никта мора да бидат поврзани со божествата на ноќта од литературата, митологијата и историјата.

## Потекло
Помалите месечини на Плутон, вклучително и Никта, се смета дека настанале од остатоци исфрлени од масивен судир помеѓу Плутон и друг објект од Кајперовиот Појас, слично како што се верува дека Месечината настанала од остатоци исфрлени од голем судир на Земјата. Исфрлањето од судирот потоа се споило во месечините на Плутон. Сепак, хипотезата за судир не може да објасни како Никта ја задржала својата високо рефлектирачка површина.

## Физички одлики
Никта има издолжена форма, со нејзината најдолга оска измерена на 49,8 километри и нејзината најкратка оска од 31,1 километри.

Раните истражувања покажале дека површината на Никта има црвеникава боја.  Спротивно на ова, други студии покажуваат дека Никта е спектрално неутрална, слично на малите месечини на Плутон. Неутралниот спектар на Никс означува дека воден мраз е присутен на нејзината површина. Никта, исто така, се сметала дека се разликува по осветленоста и албедото, или рефлексивноста. Се сметало и дека флуктуациите на осветленоста се предизвикани од области со различно албедо на површината на Никта. Сликите на Никта од вселенското летало *[[Нови Хоризонти]]* покажуваат голема црвеникава површина приближно 18 километри, што може да ги објасни двете спротивставени мерења на бојата на површината на Никта.

Се смета дека црвеникавата област е голем ударен кратер каде црвеникавиот материјал бил исфрлен од под водениот леден слој на Никта и се наталожил на нејзината површина. Во овој случај, Никта најверојатно ќе има реголити кои потекнуваат од ударот. Друго објаснување сугерира дека црвеникавиот материјал можеби потекнува од судир со Никта и друг предмет со различен состав. Сепак, немало значителни варијации на боите на другите ударни кратери на Никта.

Водениот мраз присутен на површината на Никта е одговорен за нејзината висока рефлексивност. На површината на Никта може да има и траги на замрзнат метан и може да биде одговорен за присуството на црвеникав материјал, веројатно толин, на нејзината површина. Во овој случај, толините на површината на Никта можеби потекнуваат од реакцијата на метанот со ултравиолетовото зрачење од Сонцето. Добиено од податоците за броење кратери од *[[Нови Хоризонти]]*, староста на површината на Никта се проценува на најмалку четири милијарди години.

### Ротација
[мини|250x250пкс| Шест слики од Никта направени од ''[Нови Хоризонти* во јули 2015 година ]]
Никта не е плимно сврзана и хаотично паѓа слично на сите помали месечини на Плутон; осниот наклон и вртежниот период на Месечината се разликуваат многу во кратки временски размери. Поради хаотичната ротација на Никта, повремено може да ја преврти целата своја [[Вртење околу неподвижна оска|вртежна оска]]. Различните гравитациски влијанија на Плутон и Харон додека кружат околу нивниот [[тежиште|барицентар]] предизвикуваат хаотично паѓање на малите месечини на Плутон, вклучувајќи ја и Никта. Хаотичното превртување на Никта се зајакнува и со нејзината издолжена форма, која создава [[Момент на сила|вртежни моменти]] кои дејствуваат на објектот.  Во времето на прелетувањето на *Новите Хоризонти*, Никта ротирала со период од 43,9 часа повратно до екваторот на Плутон со [[осен наклон]] е од 132 степени - таа ротирала наназад во однос на својата орбита околу Плутон. Стапката на ротација на Никта се зголемила за 10 проценти откако била  откриена Никта.

== Орбита ==

Никта кружи околу барицентарот Плутон-Харон на растојание од 48,694 километри, помеѓу орбитите на [[Стикс (месечина)|Стикс]] и [[Кербер (месечина)|Кербер]]. Сите месечини на Плутон, вклучително и Никта, имаат многу кружни орбити кои се рамни со орбитата на Харон; месечините на Плутон имаат многу мали [[Наклон (орбита)|орбитални наклонетости]] кон екваторот на Плутон. Речиси кружните и компланарните орбити на месечините на Плутон сугерираат дека тие можеби поминале низ плимни еволуции од нивното формирање.  Во времето на формирањето на помалите месечини на Плутон, Никта можеби имала [[Орбитално занесување|поексцентрична]] орбита околу барицентарот Плутон-Харон. Сегашната кружна орбита на Никта можеби е предизвикана од приливното придушување на Харон на ексцентричноста на орбитата на Никта, преку плимните интеракции. Меѓусебните плимни интеракции на Харон на орбитата на Никта би предизвикале Никта да ја пренесе својата орбитална ексцентричност на Харон, со што орбитата на Никта постепено станува кружна со текот на времето.

Никта има орбитален период од 24,8546 дена и нејзината орбита е резонантна со другите месечини на Плутон. Никта е во орбитална резонанца 3:2 со Хидра и 9:11 резонанца со Стикс (односите претставуваат број на завршени орбити по единица време; односот на периодите се инверзни). Како резултат на оваа „Лапласова“ резонанца со 3 тела, таа има врзувања со Стикс и Хидра во сооднос 2:3.

Орбиталниот период на Никта е блиску до орбиталната резонанца 1:4 со Харон, со временски несовпаѓање од 2,8%; нема активна резонанца. Хипотезата што ја објаснува таквата блиска резонанца е дека резонанциите настанале пред надворешната миграција на Харон по формирањето на сите пет познати месечини и се одржуваат со периодичното локално флуктуирање од 9 проценти во јачината на гравитациското поле на Плутон-Харон.

== Истражување ==

Вселенското летало *Нови Хоризонти* го посетил системот Плутон и ја фотографирал Плутон и нејзините месечини за време на неговото прелетување на [[14 јули]] [[2015]] година. Од помалите месечини на Плутон, само Никта и Хидра биле снимени со доволно висока резолуција за да бидат видливи површинските одлики. Пред прелетувањето на системот Плутон, мерењата на големината на Никта биле извршени од *Извидувачки сликар со долг дострел* (LORRI) кој се наоѓал на *Нови Хоризонти*, првично проценувајќи дека Никта е околу 35 километри во пречник. Првите детални слики на Никта направени од *Нови Хоризонти* од далечина од околу 231.000 километри биле примени од леталото на [[18 јули]] [[2015]] година и пуштени во јавноста на [[21 јули]] [[2015]] година. Со резолуција на слика од 3 километи по пиксел, обликот на Никта честопати се нарекувала форма на „грав“. Подобрените слики во боја од инструментот Ralph MVIC на *Нови Хоризонти'' покажуваат црвеникава област на неговата површина. Од тие слики, било направено уште едно прецизно мерење на димензиите на Никта, давајќи приближни димензии од .

## Наводи

## Надворешни врски

* Позадински информации во врска со нашите два новооткриени сателити на Плутон - Веб-страницата на откривачите
* Хабл на НАСА открива можни нови месечини околу Плутон - соопштение за медиумите на Хабл
* Никс во длабочина – Истражување на Сончевиот Систем на НАСА

Категорија:Астрономски тела откриени во 2005 година
Категорија:Плутонови месечини