open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Илирски јазик

**Илирскиот јазик** или **илирските јазици** е група на исчезнати индоевропски јазици. Јазикот бил зборуван на територија на Западен Балкан односно на територијата каде што живееле илирски племиња. Та територија денес се совпаѓа со државите Словенија, Хрватска Босна и Херцеговина и Црна Гора. Денес има многу малу записи за јазикот па скоро и да ги нема и оттука е многу тешко да се направи класификацијата на јазикот и за неговото место во индоевропското семејство.  Теоријата дека илирскиот јазик е претходник на албанскиот јазик е многу малку веројатна и денес се помалку се прифаќа и отфрла од научниот свет, освен во Албанија каде сѐ уште си тврдат дека се илири.

## Илирски зборови
* *abeis*, "змии"
* *bagaron*, "топло"
* *mandos*, "мала куќа"
* *rhinos*, "магла"
* *sabaia*, *sabaium*, *sabaius*, "вид на пиво"
* *Bindus* "бог на реката"
* *Bosona*, "река Босна"
* *Derbanoí*, "дрво"
* *Domator*, име
* *Naro*: *дупка*
* *Oseriates*, "езера"
* lacus *Pelso*, "плабоко"
* *Skenóbardos*, *блескаво* и *брада*
* *tergitio*, "маркет"
* *Teuta*, *Teutana*:име
* *Tómaros*, име на планина 
* *Volcos*, име на река

Категорија:Мртви јазици во Европа
Категорија:Палеобалкански јазици
Категорија:Мртви јазици на Балканот
Роке Бразилецот

**Роке Бразилецот** (, *Brasiliaan*), а некаде и само **Рок** (роден околу 1630 во Гронинген – исчезнал околу 1671) — холандски пират. Тој имал многу долга пиратска кариера којашто започнала во 1654 година и траела сè до неговото исчезнување во 1671. Во историјата нема доволно податоци за неговото вистинско име, но денес општо прифатено е „Роке Бразилецот“ коешто го добил со неговиот азил во Бразил.

## Пиратската кариера

Роке Бразилецот бил жесток буканир којшто бил активен околу кралското пристаниште, Јамајка. Во Баија, Бразил тој бил гусар пред да се пресели во кралското пристаниште во 1654 година. Тој бил водач на една побуна и својот живот го живеел како буканир. Уште на првото свое патување, тој освоил брод полн со непроценливо богатство и безбедно се вратил во Јамајка. Тој најверојатно бил фатен и однесен во Шпанија, од каде што избегал поради казната којашто требала да му биде пресудена. Тој наскоро ја продолжил својата разбојничка кариера, купувајќи нов брод од својот другар Франсоа Л'Олона и подоцна запловил заедно со Сер Хенри Морган.

## Големото ѕверство

Додека бил пијан, Роке Бразилецот им се заканил на сите оние што нема да пијат со него дека добро ќе ги измачи. Тој набодел двајца шпански земјоделци на колци откако тие одбиле своите прасиња да ги поделат со него. Тој варварски се однесувал со шпанските затвореници, осакатувајќи ги и ставајќи ги живи да се печат.
## Наводи

## Надворешни врски

* Pirates Hold  
* Privateer Dragons of the Caribbean  

Категорија:Пирати
Категорија:Починати во непозната година
Категорија:Родени во 1630 година
Африканс

**Африканс** (изворно: *Afrikaans*) е индоевропски јазик, настанат од холандскиот јазик и класифициран како долнофранконско германски јазик. Јазикот претежно се зборува во ЈАР и Намибија но има говорници и во Боцвана, Ангола, Свазиленд, Зимбабве, Лесото, Замбија, Аргентина и Нов Зеланд. Миграцијата на работната сила можеби има околу 100.000 говорници на африканс во Обединетото Кралство.
Јазикот е мнозинство во една третина од западна ЈАР но исто така мнозински јазик во јужна Намибија. Јазикот настанал во 17 век од холандски јазик и бил познат и како африкански холандски јазик. Бил сметан за дијалект сè до 19 век кога почнал да се признава како посебен јазик и постигнал еднаков статус со холандски јазик и англиски јазик во рамките на ЈАР. Африканс и холандски јазик се многу слични речиси идентични.

## Фонетика

Гласовите на африканс се:


Категорија:Германски јазици
Категорија:Јазици во Јужноафриканската Република
Староирски јазик

**Староирски јазик** (староирски: *Goídelc*, изговор: *гоидјелг*, МФА: [ˈgoiðʲelg]) — мртов јазик кој спаѓа во групата на келтските јазици. За овој јазик може да се каже дека претставува потомок на современиот ирски јазик. Староирскиот јазик  бил создаден во текот на 6 век, во употреба бил сè до околу 10 век, кога бил заменет од средноирскиот јазик. Се претпоставува дека самиот староирски јазик настанал од или бил сличен со латинскиот јазик.

Категорија:Ирски јазик
Категорија:Јазици во Ирска
Категорија:Мртви јазици
Категорија:Средновековни јазици
Келтиберски јазик

**Келтибериски јазик** — јазик кој спаѓа во групата на келтските јазици кој го говереле Келтиберите  келтите кои живееле на Пиринејскиот Полуостров, поточно околу реките Дуеро, Тахо, Хукар и Турија. Овој јазик е посведочен околу II век п.н.е и подоцна бил истиснат од латинскиот.

## Поврзано
* Келтибери
## Наводи


Категорија:Мртви јазици во Европа
Категорија:Јазици во Шпанија
Албанија на Евровизија

**[[Албанија]]** за првпат, на Песна на Евровизија настапуваше во 2004 год. Досега имаше пет пати свои претставници.

Ањеза Шахини беше првиот албански претставник. Таа со песната „Твоја слика“ го освои 7 место и така обезбеди директно учевство во финалниот дел на Песна на Евровизија 2005. Тогаш Ледина Чело го освои 16 место.

2006 година, Албанија ја претставуваше Луис Ејли а 2007, Аида и Фредерик Ндоки. Тие не успеаја да се пласираат во финале.

Но на Евровизија 2008 која се одржа во Белград, Олта Бока со песната "Zemrën E Lamë Peng" успеа да се пласира во финале, за во големото финале да го освои 16то место.

## Натпреварувачи (2004 - 2016)

## Процедура на изборот
Албанија својот претставник го избира на фестивалот *[[Festivali I Këngës]]* во декември секоја година пред Евровизијата.

Категорија:Албанска музика
Категорија:Земји на Евровизија
26 мај (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1478&nbsp;
 |Папа Климент VII — римски папа.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1566&nbsp;
 |Мехмед III — отомански султан.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1799&nbsp;
 |Александар Пушкин — руски поет и писател († 1837.).
 |- 
 |valign="top" align="right"|1904&nbsp;
 |Владо Перлемутер — литванско-француски пијанист († 2002.).
 |- 
 |valign="top" align="right"|1907&nbsp;
 |Џон Вејн — американски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1923&nbsp;
 |Хари Џонсон — канадски економист.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1926&nbsp;
 |Мајлс Дејвис — американски џез-музичар.
|- 
 |valign="top" align="right"|1926&nbsp;
 |Рафаел Ескалона — колумбиски композитор.
 |-
 |valign="top" align="right"|1938&nbsp;
 |Јаки Либецајт — германски рок-тапанар, член на групата „Кен“ (*Can*).
 |-
 |valign="top" align="right"|1939&nbsp;
 |Витали Галков — руски кану-спринтер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1946&nbsp;
 |Мик Ронсон — англиски рок-гитарист.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1948&nbsp;
 |Стиви Никс — американска пејачка, членка на групата „Флитвуд мек“.
 |-
 |valign="top" align="right"|1962&nbsp;
 |Лени Кравиц — американски рок-музичар.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1967&nbsp;
 |Кевин Мур — клавијатурист на групата „Dream Theater“.
 |-
 |valign="top" align="right"|1971&nbsp;
 |Мет Стоун — американски продуцент.
 |-
 |valign="top" align="right"|1977&nbsp;
 |Лука Тони — италијански фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1984&nbsp;
 |Микел Ниеве — шпански велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1988&nbsp;
 |Хуан Квадрадо — колумбиски фудбалер.
|}

26 мај
26 мај (починале)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|735&nbsp;
 |Беда Многупочитуван — англиски светец и историчар, наречен „Татко на англиската историја“.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1421&nbsp;
 |Мехмед I — отомански султан.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1512&nbsp;
 |Бајазит II — отомански султан (р. 1447.).
 |- 
 |valign="top" align="right"|1917&nbsp;
 |Борис Дрангов — бугарски офицер.
 |- 
 |valign="top" align="right"|2022&nbsp;
 |Енди Флечер — англиски електро-поп музичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|2022&nbsp;
 |Реј Љота — американски глумец.
 |- 
|}

26 мај
Чифлик (појаснување)

Името **Чифлик** го носат 8 села во Македонија и една од најстарите урбани населби во градот Кичево. Името води потекло од турскиот назив за голем земјиштен имот во посед на агите и беговите - „чифлик“.

* Чифлик — село во состав на Општина Демир Капија
* Чифлик — село јужно од градот Скопје во областа Каршијак во составот на Општина Сопиште
* Чифлик — село југоисточно од градот Скопје во областа Скопска Блатија во составот на Општина Петровец
* Чифлик — село во составот на Општина Делчево
* Чифлик — село западно од градот Кочани во составот на Општина Чешиново-Облешево
* Чифлик — село во составот на Општина Штип
* Чифлик — село во составот на Општина Пехчево
* Чифлик — село во составот на Општина Желино
* Населба Чифлик (поранешно Чифлик Маало) — урбана населба во централниот дел на градот Кичево.
Хатихумајун

**Хатихумјун** или **Хатихумајун** (тур. *Hatt-ı Hümayun*)  е реформски акт донесен на 18 февруари 1856 со кој се ветуваат верска и национална рамноправност на сите народности во Османлиското Царство, слобода на вероисповедта и мислењето, мешани судови, право на христијаните да стапуваат на државни должности, да служат во турската војска и да имаат свои претставници во Државниот совет. Тој предвидува и црковни реформи, замена на натуралните давачки кон црковните великодостојници со парични суми, реорганизација на државната администрација, судството, полицијата и даночната политика, воведување на редовен буџет од приходи и расходи на државата, поправка на патиштата, унапредување на земјоделството и трговијата и друго.

Врз основа на тој акт наследникот на Абдул Меџид, султанот Абдул Азис (вл. 1861-1876), ќе донесе повеќе законски прописи за регулирање на значајни прашања во јавниот живот: Законот за трговска постапка, Законот за создавање на нови вилаети и нови судовиу, Законот за правата на странците на земјишна сопственост во Турција, Законот за организирање на Државниот совет и други.

## Ефекти врз Македонија
Иако овој акт донел поголема рамноправност и локална власт, некои од овие регулативи ќе предизвикаат незадоволство кај реакционерните кругови на муслиманите, а некои кај Македонците. Според новиот Закон за создавање на вилаети во европскиот дел на Турција се формирани 6 вилаети. Северниот дел на Македонија влегувал во составот на Косовскиот (подоцна: Скопскиот), а јужниот - во составот на Солунскиот вилает. Дополнително е формиран Битолскиот вилает. Така целата територија на Македонија влегува во составот на споменатите 3 вилаети. Ваквата нејзина административна положба останува до крајот на турското владеење.

## Извори


## Литература
* *Македонија: Настани, личности и дела: Општ книжевно-историски прирачник*. стр 313. Уред. Томислав Тодоровски. Скопје и Мелбурн. Матица Македонска, 1999

Категорија:Отоманско право
Категорија:Танзимат
Категорија:Реформи во Отоманското Царство
Фондација Викимедија

**Фондацијата Викимедија** () е организацијата покровител на Википедија, Викиречник, Викицитат, Викикниги, Викиизвор, In Memoriam 9/11, Заедничка ризница, Викивидови, Викивести, и Nupedia (затворен проект). Фондацијата е непрофитна организација регистрирани по законите на Флорида, САД. Нејзиното постоење е официјално обзнането од страна на поранешниот извршен директор на Бомис и соосновач на Википедија Џими Велс на 20 јуни 2003 http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010690.html.

Локален огранок на Викимедија во Македонија е Викимедија Македонија.

## Локални ограноци
thumb|350px|Карта на која со сина боја се прикажани земјите каде има основано месен огранок на фондацијата.
Викимедија проектите се на меѓународно ниво. Викимедија гради меѓународна мрежа на ограноци преку која ги поддржува своите проекти.

Локалните ограноци се самостојни организации кои ги споделуваат целите на Фондацијата Викимедија и истите ги поддржуваат на територијата на земјата во која се регистрирани.

Локалните ограноци се самостојни и правно немаат контрола ниту пак каква било одговорност за мрежните страници на Фондацијата Викимедија и обратно.

## Наводи

## Надворешни врски
*  

Категорија:Викимедија
Википедија на македонски јазик

**Македонска википедија** — издание на Википедија на македонски јазик. Таа е семрежна енциклопедија која е слободна и достапна за уредување.

## Преглед
Ова издание било почнато во септември 2003 година, и моментално има  статии и  регистрирани корисници. Го достигнала бројот од 10.000 статии во 2007 година. За Македонската википедија е пишувано во месни весници, како „*[[Нова Македонија]]*“, додека за верзии на други јазици е пишувано и во други домашни новински агенции.

## Посетеност на Википедија на македонски

## Поврзано
*Македонска енциклопедија

## Белешки и наводи

## Надворешни врски
* Главна страница

Македонски
Категорија:Медиуми на македонски јазик
Википедија
Категорија:Мрежни места основани во 2003 година
Старогорногермански јазик

**Старогорногерманскиот јазик** (германски јазик *Althochdeutsch*) е јазик кој спаѓа во групата на западногерманските јазици. Овој јазик е предводник на денешниот современ германски јазик кој опстојувал од околу VI век сè до околу X век. Се говорел во јужните делови на Германија како и во делови од Швајцарија, Австрија и Чешка.

Категорија:Германски дијалекти
Категорија:Мртви јазици во Европа
Категорија:Јазици во Германија
Старосаксонски јазик

**Старосаксонскиот јазик**, исто така познат и како **стародолногермански јазик**  — јазик кој спаѓа во групата на западните германски јазици. Овој јазик претставувал претходник на долногерманскиот јазик и бил создаден во 9 век а опстојувал до околу 12 век кога бил заменет од страна на среднодолногерманскиот јазик. Овој јазик бил зборуван во северозападниот дел на денешна Германија и во Данска од страна на Саксонците.

## Поврзано
* Среднодолногермански јазик

Категорија:Германски јазици
Категорија:Германски дијалекти
Категорија:Средновековни јазици
Категорија:Јазици во Германија
Категорија:Јазици во Холандија
Долногермански јазик

**Долногерманскиот јазик** (герм. *Plattdüütsch*) или **долносаксонски јазик**  — јазик кој спаѓа во групата на западногерманските јазици и се говори во северна Германија и источна Холандија. Според некоја лингвистичка категоризација, овој јазик го опфаќа долнофракискиот јазик и долносаксонскиот јазик. Овој јазик се зборува од страна на околу 5.000.000 луѓе.

## Надворешни врски

* Речник „Платмакерс“
* Речник „Дрентс“
* Streektaal-Organisatie in het Nedersaksisch Taalgebied
* Institut für niederdeutsche Sprache e.V.


Категорија:Западногермански јазици
Категорија:Јазици во Германија
Староанглиски јазик

[мини|[Алфред Велики, статуа во Винчестер, Хемпшир. Англискиот крал од 9 век предложил основното образование да се изучува на англиски јазик, а оние што сакаат да напредуваат, да ги продолжат своите студии на латински]]
**Староанглискиот јазик** (англиски: *Old English*, изворно: *Englisc*, *Anglisc*, *Ænglisc*), наречен и **англосаксонски јазик** е стар облик на современиот англиски јазик. Овој јазик се зборувал во делови на Англија, како и во јужна и источна Шкотска во периодот од средината на V век до средината на XII век. Овој јазик спаѓа во групата на западногерманските јазици. Овој јазик е многу сличен со старофризискиот јазик и старонорвешкиот јазик. Во текот на својата историја, староанглискиот јазик прифатил некои особини од страна на келтскиот јазик.


Категорија:Историја на англискиот јазик
Категорија:Германски јазици
Категорија:Средновековни јазици
Категорија:Јазици изумрени во 13 век
Банево Трло

**Банево Трло** или **Перо Чичо ** — населба во источниот дел на Куманово, од левата страна на Кумановска Река. Претставува понова населба од градот со планска градба. Во оваа населба се наоѓа ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“. Населена исклучиво со Македонци.

*Црква „Св. Благовештение - црква во населбата. Камен темелник удрен на 7 април 2015 година;
## Познати личности
* Тони Михајловски — глумец
* Оливер Спасовски — политичар
* Сашко Коцев — глумец
## Наводи

Категорија:Населби и маала во Куманово
Зелен Рид (населба во Куманово)

**Зелен Рид** — градска населба во југоисточниот дел на Куманово. Во овој дел на градот над 90% се Македонци, а останатите се Срби. Зелен Рид важи за една од најелитните, најсредените и најубавите населби во Куманово. Граничи со населбата Гоце Делчев, позната како Трговски. Оваа населба почнува да се развива кон крајот на 90-тите и оттогаш нанаваму прераснува во елитна населба. Се наоѓа на околу 47м.надморска височина.

Категорија:Населби и маала во Куманово
Гоце Делчев (населба во Куманово)

**Гоце Делчев** е градска населба во југоисточниот дел на градот Куманово. Гоце Делчев претставува понова планска населба од градот во која има стотина станбени згради. Во населбата се наоѓа основното училиште „Кочо Рацин“, како и трговски центар, градинка и амбуланта. Меѓу народот оваа населба е позната под името „Трговски“. Над 95% од населението во населбата се Македонци.

Категорија:Населби и маала во Куманово
Правоговор

**Правоговор** (**ортоепија**, од грч. ορθοέπεια) значи правилен изговор, или пак изучување на изговорот. Спротивен поим на ова е поимот варваризам.

Меѓутоа во Стара Грција зборот „ортоепија“ значел „правилна дикција“. При изучувањето на ортоепијата, старогрчките софисти од V век п.н.е., особено Продик (~ 396 п.н.е.) и Протагора исто така изучувале и пралогички концепти. Протагора го критикувал Хомер бидејќи го ставил зборот „гнев“ во женски род (Аристотел, *За софистичките побивања* 14) и бидејќи ѝ се молел на Музата во императив (Аристотел. *Поетика* 19). Платон вели дека Протагора го критикувал поетот Симонид за сабепротивречност и потоа ги прикажува Сократ и Продик како му спорат на Протагора, дека тој е оној кој ја направил грешката што ги слеал заедно смислите на зборот „биде“ и зборот „стане“ (*[[Протагора (дијалог)|Протагора]]* 339a-340c). Еврипид и Есхил се препираат околу *ортотес епеон* во Аристофановата комедија *[[Жаби (Аристофан)|Жаби]]*.

Категорија:Правопис
Категорија:Социолингвистика
Шкотски јазик (германски)

:*Не е исто со [[шкотски јазик]], кој е келтски јазик.*

[мини|[Роберт Бернс, национален поет на Шкотска ]]
**Шкотскиот германски јазик** (*Scots leid*) е германски јазик кој се зборува во Шкотска. Овој јазик се користи во јужните делови на Шкотска како и во некои делови на Ирска и во Англија. Вкупниот број на говорници на овој јазик е околу 1 500 000 од кој во најголем дел се во Шкотска.  Шкотскиот јазик се претпоставува дека произлегол од средноанглискиот јазик кој бил зборуван во Шкотска. 

## Поврзано
* Шкотски гелски јазик

Категорија:Германски јазици
Категорија:Јазици во Шкотска
Категорија:Јазици во Ирска
Категорија:Јазици во Обединетото Кралство
Железнички пруги во Македонија

**Железнички линии** во Република Македонија се распространети кон сите географски правци во државата, од кои една железничка линија е меѓународна, а уште 2 се меѓудржавни.

Ширината на колосекот е нормална 1435&nbsp;мм, а просечната брзина со која се движат возовите на железничките линии во Република Македонија е 80 км/ч. На меѓународната железничка линија од коридор Х, овозможена е брзина до 100 км/ч, а поради дотраеноста и лошата состојба на пругата Скопје - Кичево брзината на возовите е ограничена до 60 км/ч (на еден дел и до 70 км/ч).

Единствена електрифицирана железничка линија во Република Македонија е меѓународната пруга од коридор Х, на потегот од Табановци до Гевгелија.

Детален преглед на железничките линии во Република Македонија, со сите железнички станици и стојалишта:

* Скопје - Маџари - Илинден - Миладиновци - Дељадровци - Агино Село - Романовце - Превој - Куманово - Карпош - Табановци (продолжува кон Србија)
* од Куманово продолжува кон: Перо Чичо (Клечевце) - Довезенце - Бељаковци (во изградба кон Бугарија)
* Скопје - Железарница - Скопје Север - Ѓорче Петров - Сарај - Свилари (Сулари) - Радуша - Орашје - Јегуновце - Југохром - Ратае - Тетово - Жеровјане - Врановци - Гостивар - Лакавица - Падалиште - Зајас - Строгомиште - Длапкин Дол - Кичево
* од Ѓорче Петров продолжува кон: Волково - Генерал Јанковиќ - Приштина (Косово)
* Скопје - Лисиче - Драчево - Јане Сандански - Орешани - Зелениково - Станица Зелениково - Кадина Река - Пчиња - Рајко Жинзифов - Велес, од оваа линија продолжуваат железнички линии во следниве 3 други правци:
* Згрополци - Ногаевци - Градско - Стоби - Кукуричани - Црвени Брегови - Криволак - Неготино - Дуброво - Демир Капија - Клисура - Миравци - Милетково - Смоквица (стара) - Смоквица (нова) - Прдејци - Гевгелија (продолжува кон Грција)
* Браќа Кошулчеви (Отовица) - Јазла - Тошо Арсов - Орце - Овче Поле - Криви Дол - Штип - Балван - Ванчо Прке - Злетовица - Соколарци - Облешево - Кочани
* Тополка - Чашка - Васил Антевски-Дрен - Мартолци - Стари Град - Согле - Теово - Богомила - Ореше - Гостиражни - Слепче - Браилово - Сенокос - Прилеп - Галичани - Бакарно Гумно - Лознани - Беранци - Никола Карев - Даме Груев - Битола - Кременица (продолжува кон Грција)
* од станицата Бакарно Гумно продолжува кон Воѓани - Бигла - Сопотница

Категорија:Железнички сообраќај во Македонија
Секреција

мини|Пример за Секреција

**Секреција** (лат. *secretio*) е процес на лачење на специфични производи, на пр., пот, неопходни за животворната дејност на организмот што се создаваат во жлездите. Постојат два типови на секреција.

*Надвореша секреција* се врши преку изводен канал во шуплината на некој орган (на пр., од плунковните жлезди).

*Внатрешна секреција* претставува лачење непосредно во крвта од ендокрините жлезди.

Категорија:Физиологија
Категорија:Клеточна биологија
Фризиски јазици

**Фризиските јазици** се јазично семејство од групата на западногермански јазици. Овие јазици ги зборува фризиската етничка група која живее покрај Северното Море во Данска, Холандија и Германија.  Вкупниот број на луѓе кои зборуваат фризиски јазици изнесува околу 500.000. Говорот на овие јазици бил најблизок со староанглискиот јазик.

Во групата постојат три посебни наречја кои се заемно неразбирливи. Затоа тие не се сметаат за дијалекти, туку за варијанти или посебни јазици. Тие се:

* западнофризиски јазик
* затерландски фризиски јазик (источнофризиски)
* севернофризиски јазик

Сите тие водат потекло од старофризискиот, кој бил многу сличен на староанглискиот (англосаксонски) јазик.

## Поврзано
* Фризија
* Фризи
* Германски јазици

## Наводи

## Надворешни врски
* Фризиски јазични ресурси на Омниглот
* Tresoar
* 

*
Категорија:Јазици во Германија
Категорија:Јазици во Холандија
Фламански јазик

**Фламанскиот јазик** (*Vlaams*) е јазик кој спаѓа во групата на западногерманските јазици. Овој јазик се зборува во Холандија и Белгија. Самата Белгија е разделена на два дела, од кој во едниот- Фландрија, се зборува фламански, а во другиот дел-Валонија се зборува на француски јазик. Поголем број од населението на  Белгија зборува на фламански јазик. Оваа меѓусебна етничка омраза од страна на двете групи кои зборуваат два различни јазици продолжува до ден денес.

## Поврзано
* Фламански поговорки

Категорија:Германски јазици
Ваља Балканска

**Валја Младенова Балканска** () (родена на 8 јануари 1942 во селото Арда, Смољанска област) е бугарска народна пејачка од родопската фолклорна област.

## Животопис
Во нејзиниот репертоар, претставуван во целиот свет, влегуваат песни како *"Шар Планина", "Девојко, бално ли ти е", "Триста са пушки пукнали", "Хајдутине се молеха", "А бре, јуначе лудо и младо", "Горо ле, горо зелена", "Мајчинко, стара мајчинко"*, но најпознатата и изведба е на песната *"[[Излел е Делјо хајдутин]]"*. Оваа песна во нејзина изведба е повод за национална радост во Бугарија, откако во 1977 година нејзин запис е вклучен во Златната плоча, испратена во вселената со двата американски вселенски бродови Војаџер, кои во 2004 година ги напуштиле пределите на Сончевиот Систем. Вселенското летало Војаџер 1, било лансирано на 5 септември 1977 година, ја носи плочата со записот на песната "Излел е Делјо хајдутин", испеана од пејачката Валја Балканска.

По повод 60-тата годишнина ѝ за исклучителни достигнувања во областа на певческата уметност, во 2002 година Валја Балканска била наградена со најголемото одликување на Бугарија - орден "Стара планина". Во 2005 година била номинирана за државната награда "Св. Паисиј Хилендарски". Во декември 2005 година народната пејачка ја добила својата ѕвездена плоча во Бугарското шеталиште на славните. За неа ќерката на писателот Николај Хајтов, Елена Хајтова, пишува книгата "Сама меѓу ѕвездите".

## Дискографија
* Глас од вечноста (2004)

## Наводи

## Надрорешни врски

* Галерија слики на Валја Балканска BulPhoto.com.
* Valia Balkanska Izlel e Delio Haidutin YouTube.com.

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Бугарски пејачи
Категорија:Помаци
Шиндлеровата листа

**Шиндлеровата листа ** — биографски филм од 1993 година, режиран од Стивен Спилберг по сценариото на Стивен Цајлиан, кој ја раскажува приказната за Оскар Шиндлер, германски стопанственик кој спасил повеќе од илјада полски Евреи за време на    Холокаустот. Заснован е на романот *[[Шиндлеровата арка]]* од Томас Кенели, а улогите ги толкуваат Лиам Нисон како Шиндлер, Ралф Финс како офицерот Амон Гот и Бен Кингсли во улогата на шиндлеровиот сметководител, Ицак Штерн. Филмот е воедно и успех во бокс-офисот и добитник на седум  Оскари, вклучувајќи ги оние за најдобар филм, режија и музичка композиција.

## Надворешни врски

*  
*  
* Official website  
* The Shoah Foundation , founded by Steven Spielberg to videotape and preserve the testimonies of Holocaust survivors and witnesses. 

## Наводи

Категорија:Филмови од 1993 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Биографски филмови
Категорија:Филмови на Стивен Спилберг
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија:Филмови засновани на вистински настани
Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм
Категорија:Филмови за холокаустот
Категорија:Филмови за Втората светска војна
Ханибал Лектор

**Ханибал Лектор** () — измислен лик од серија романи од авторот Томас Харис. Лектор за првпат се појавува во трилер-романот *[[Црвен змеј (книга)|Црвен змеј]]* како генијален психијатар и канибалистички сериски убиец. Овој роман и неговото продолжение, *[[Кога јагнињата ќе стивнат (книга)|Кога јагнињата ќе стивнат]]*, го прикажува Лектор како еден од двајцата главни антагонисти. Во третиот роман, *[[Ханибал (роман)|Ханибал]]*, Лектор станува главен лик. Неговата улога како протагонист продолжува во четвртиот роман, *[[Ханибал: почетоците (книга)|Ханибал: почетоците]]*, кој го истражува неговото детство и формирање како сериски убиец.

Ликот на Ханибал се содржи и во сите пет филмски адаптации. Првиот филм, *[[Човеколовец]]*, е лесно заснован на *Црвен змеј*, а улогата на Лектор ја има Брајан Кокс. Во 2002 е направена втора адаптација на *[[Црвен змеј (книга)|Црвен змеј]]* под оригиналниот наслов со улогата на Ентони Хопкинс, кој претходно го глумел во ликот на Ханибал во филмовите *[[Кога јагнињата ќе стивнат]]* и *[[Ханибал (филм)|Ханибал]]*. Хопкинс е добитник на Оскар за неговата улога како ликот во *Кога јагнињата ќе стивнат* во 1991.

Во 2001, Ханибал Лектор (во улога на Хопкинс) е изгласан од АФИ за најзабележителен злобник во филмската историја.

## Серија
Во февруари 2012 година, NBC нарача серија – *[[Ханибал (ТВ-серија)|Ханибал]], која била* телевизиска адаптација на *Црвениот Змеј*, која требаше да биде напишана и извршно продуцирана од Брајан Фулер. Мадс Микелсен го игра Лектер, наспроти Хју Денси како Вил Греам. Во ТВ серијата, која го прикажува Лектер пред неговото апсење, тој се консултира со Греам за да му помогне да фаќа сериски убијци. Тој е фасциниран од способноста на Греам да сочувствува со психопатите и го манипулира во обид самиот да го претвори во убиец.

## Наводи

## Надворешни врски

* Information about Hannibal Lecter, with a strong central focus on Manhunter (1986)  
* Crime Library profile of Lecter  
* Hannotations   
* Германска страници за обожаватели  
* The Hannibal Lecter Studiolo   
* The Hannibal Lecter Studiolo Forum  
* Lecterphiles community on Livejournal 
* Dr Hannibal Lecter Movie Pack 

Категорија:Литературни ликови
Категорија:Фиктивни сериски убијци
Категорија:Филмски ликови
Тундра

мини|десно|300п|Географска застапеност на тундрата
**Тундра** — непошумена, рамна или со брановидна конфигурација почва, која се протега над појасот на тајгата во поларните региони, позната како „арктичка тундра“ или во појасот на високите планини позната како „алпинска тундра“ што се одликува со гола земја и карпести предели на кои единствена вегетација се мовот, лишаите, малите тревни билки и ниските грмушки. Животинските видови се ретко застапени поради екстремно тешките услови во околината. Во арктичката тундра може да се сретнат ласицата, поларната лисица, белиот волк, еленот и бушавото говедо. Во алпските тундри можат да се сретнат многу животни, вклучително и планинската овца и рисот кои се селат во потоплите климатски зони за време на зимата. Климата во појасите со алпинска тундра е многу поблага во споредба со онаа во областите со арктичка тундра. Односно тундрата е област во која постојат и одделни растителни заедници.

## Галерија

Податотека:Icebreaker in greenland 2.JPG|Тундра во Гренланд
Податотека:Kerguelen RallierDuBatty.JPG|Тундра на архипелагот Кергелен
Податотека:Tundra in Siberia.jpg|Тундра во Сибир



Категорија:Копнени биоми
Категорија:Арктик
Категорија:Кепенова класификација на климата
Категорија:Географија на Арктикот
Индијана Џонс: Крадците на изгубениот ковчег

**„Индијана Џонс: Крадците на изгубениот ковчег“** () — американски авантуристички филм на Стивен Спилберг од 1981 година, снимен по сценариото на Џорџ Лукас (кој е продуцент на филмот) и Филип Кауфман. Во главната улога се појавува Харисон Форд во улога на археологот и авантуристот Индијана Џонс. Меѓу глумците кои се пријавиле за улогата Индијана Џонс биле и Тим Матесон, Питер Којот и Том Селек. Најпосле бил избран Селек, но тој бил недостапен поради обврските во телевизиската серија *Magnum, PI*. Спилберг го наговорил Лукас да го ангаржира Форд, бидејќи продуцентите Франк Маршал и Кетлин Кенеди биле импресионирани од неговата изведба во улогата Хан Сол во филмот „Империјата го возвраќа ударот“.

Премиерата на филмот се одржала на 12 јуни 1981 година. Филмот, снимен со буџет од 20 милиони долари, доживеал огромен успех, а со леснотија дошол на првото место во најуспешните филмови во годината, со заработка од 384 милиони долари. Во 1982 година бил номиниран за „Оскари“ во осум категории, вклучувајќи ја и номинацијата за најдобар филм, а освоил четири (најдобар звук, монтажа, визуелни ефекти и сценографија). Филмот постигнал голем успех меѓу публиката и критиката, па се снимија уште два продолженија: „Индијана Џонс и храмот на проклетството“ и „Индијана Џонс: Последната крстоносна војна“. Четвртиот дел на филмот, „Индијана Џонс: Кралството на Кристалниот череп“ својата премиера ја доживеа на 22 мај 2008 година.

## Синопсис
Младиот археолог и стручњак за окултните појави, Индијана Џонс (го игра Форд) е повикан да го пронајде Заветниот ковчег во кој се чуваат десетте божји заповеди. Меѓутоа, ковчегот го браат и агентите на Хитлер, како и стариот непријател на Индијана Џонс, Рене Белок (го игра Фримен). Во потрагата по ковчегот, на Индијана Џонс му помагаат старите познаници Мерион (ја игра Ален) и Салах (го игра Рис-Дејвис) при што сите заедно доживуваат бројни авантури од Непал до Каиро...

## Улоги

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Авантуристички филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1981 година
Категорија:Филмови на Paramount Pictures
Категорија:Филмови на Стивен Спилберг
Категорија:Филмови со Харисон Форд
Категорија:Филмови со Карен Ален
Категорија:Филмови со Пол Фримен
Категорија:Филмови со Џон Рис-Дејвис
Категорија:Филмови со Денхолм Елиот
Категорија:Филмови со Роналд Леци
Категорија:Филмови за Индијана Џонс
Андора на Евровизија

**[[Андора]]** досега на Песна на Евровизија настапувала пет пати, дебитирајќи во 2004 ( Евровизија 2004 ). Интересите за натпреварот беа големи од подолго време, но локалната Андорска телевизија не го емитуваше натпреварот веќе повеќе години, освен тоа што можеше да се гледа преку Шпански и Француски ТВ канали. Повеќето од песните беа пеани на Каталонски. И покрај големиот интерес за натпреварот, *Андора* досега ниту еднаш не се пласирала во финале. Во 2007, квалификацијата беше предвидена, но со 12то место не можеа да обезбедат влез.

## Натпреварувачи (2004 - )

## Процедура на изборот
Во минатото **Андора** својот претставник го избирала по пат на големо реално шоу. Од 2006 Андорската национална телевизија RTVA има приватен избор и го избира својот претставник за Евровизија по пат на фестивалско гласање.

## Надворешни врски
* Официјално евровизиско мрежно место
* Текстови за песните на Андора
* Евровизиска страна на РТВА 
* Страна на ОГАЕ Андора 
* Видео на песната "Salvem el mon"

Категорија:Земји на Евровизија
Чоколада (филм)

**Чоколада** () е американски филм од 2000 година заснован на истоимениот роман на Џоен Харис, а режиран од Ласе Халстрем. Сценариото го адаптираше Роберт Нелсон Џејкобс. Чоколада ја раскажува приказната на една млада мајка која пристигнува во фиктивното француско село Ланкен сус Тан со нејзината шестгодишна ќерка и отвора продавница за чоколадо. Нејзиното чоколадо набрзо почнува да го менува животот на мештаните.

Филмот е сниман во селото Флавињи сир Озерен во Бургунди, Франција, како и на други локации во Франција.

## Содржина
Вијан Роше доаѓа во малото француско село Ланкен сус Тан во зимата 1959 година, заедно со нејзината ќерка Анук. Заедно ќе отворат продавница за чоколадо токму пред четириесетте денови пост и со тоа ќе создадат големи промени и немири кај мештаните. Со нејзината способност да ги препознае тајните желби на своите купувачи и да ги задоволи со точно одбраните слатки, ќе ги натера граѓаните да попуштат во искушението. Самопрогласениот водач на градот е запрепастен од искушенијата кои Вијан ги создава со своите деликатеси. Плашејќи се дека тоа ќе го уништи моралот на становниците во градот, им забранува да влегуваат кај Вијан во продавницата, надевајќи се дека тоа ќе ја натера да го напушти градот. Но, во градот доаѓа уште еден странец, згодниот Роукс (Џони Деп), па тој и неговите луѓе ќе ги здружат силите со Вијан да го ослободат градот, со што доаѓа до конфликт меѓу оние кои ги претпочитаат старите навики и оние кои уживаат во новоткриениот вкус на задоволството.

## Улоги
* Жилијет Бинош како Вијан
* Викторија Тибисол како Анук
* Алфред Молина како Комте де Ренауд
* Кери-Ен-Мош како Каролина Клермон
* Џуди Денч како Арманда Вуазан
* Џони Деп како Роукс
* Антонио Гил Мартинес како Жан-Марк Дру
* Хелена Кардона како Франсоас Дру
* Хју О'Конор како Пере Хензи
* Гилан Конел како Диди Дру
* Лена Олин како Жозефина Мускат
* Елизабет Комелин како Ивет Каомарсо
* Петар Стормаре како Сергеј Мускат
* Рон Кук како Алфонсо Марсо

## Надворешни врски
* А1 – архива на прикажани филмови

Категорија:Филмови од 2000 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на француски јазик
Категорија:Филмови со Џони Деп
Категорија:Филмови со Жилиет Бинош
Категорија:Филмови со Џуди Денч
УАЗ Патриот

**УАЗ Патриот** е средноголем џип од руската марка УАЗ, подружница на Севстрал-Авто. Почнал да се произведува во 2005. Продажбата во Русија е добра заради употреба на делови од други производители, големиот капацитет, добри теренски способности и прифатлива цена (<€9,650). Во 2007 биле продадени 12,011 возила.

## Технички одлики

* **Погонска распределба:** 4x4
* **Број на седишта:** 5(9*)
* **Димензии, mm:** 4647x2080x1900/2000 (со покривни рамови)
* **Растојание од пат, mm:** 210
* **Опремена тежина, kg:**	2070
* **Полна тежина, [[kg]]:** 2670
* **Носивост, kg:** 800
* **Макс. брзина, [[км/ч]]:** 150
* **Потрошувачка, при 90 км/ч; литри на 100 км:** 14,0/10,4/13,2(градски /вонградски/ мешано)
* **Мотор:** ZMZ-409.10
* **Гориво:** Бензин A-92
* **Работна зафатнина во литри:** 2,693
* **Макс. моќ, kW (коњски сили)/вртежи во мин.:** 94,1(128)/4400
* **Макс. момент на сила, N·m(kgf·m)/вртежи во мин.:** 217,6(22,2)/2500
* **Пренос:** Механички, 5-степен
* **Менувач:** 2-степен (I-1, II-1,94)
* **Предни кочници:** диск, вентилирани, со два цилиндра, со лебдечки стегачи 
* **Задни кочници:** барабански, со еден цилиндар, со автоматско прилагодување на просторот помеѓу поставата и барабанот
* **Гуми:** 225/75R16, 245/70R16

## Наводи

Категорија:Џипови
Категорија:Руски автомобили
Карен Дехо

десно|250п|thumb|Карен Дехо
**Карен Дехо** (Karen Dejo) , родена во 1980 година е перуанска глумица. 
Нејзиното целосно име е Карен Ивон Дехо Иглесиас (Karen Ivonne Dejo Yglesias). 
Таа е висока 164 сантиметри или 5.38 стапки.

Карен Дехо ја има започнато својата кариера како модел , а подоцна и како 
балерина во телевизиското шоу Sabado.

После ова , таа се придружува на бендот Alma Bella , после што следува нејзиното учество во 
контроверзниот спот Jugo de Tamarindo со Хулио Андраде (Julio Andrade). 
Нејзиниот привлечен изглед и донесе улога во серијата Besos Robados во 2004 година.

Карен Дехо е повеќестрана уметничка која што се има појавено во теленовелите Chica tu Madre и Talk Show. 
Исто така има глумено и во театар , а има работено и во циркус. 
 
Нејзината улога како Паола во еротичката теленовела Убави и амбициозни (Bellas y Ambiciosas) 
во 2006 година ја прослави во светски рамки. 
 
Црнокосата и црноока Карен сака танцување , купување на облека и дружење со пријателите.

Категорија:Перуански глумци
Категорија:Родени во 1980 година
Атабаскански јазици

#### [[Северни атабаскански јазици]]

* *Јужноалјаска подгрупа*
: 1. **[[Ахтна јазик]]**
: 2. **[[Денаина јазик]]**

* *Средноалјаско-јуконска подгрупа*
: 3. **[[Дег хитанг јазик]]** 
: 4. **[[Холикачук јазик]]**
: 5. **[[Којуконски јазик]]** 
: 6. **[[Колчански јазик]]** 
: 7. **[[Долен танански јазик]]** 
: 8. **[[Танакроски јазик]]**
: 9. **[[Горен тананански јазик]]**
: 10. **[[Јужен тучонски јазик]]**
: 11. **[[северен тучонски јазик]]**
: 12. **[[Гвичински јазик]]** 
: 13. **[[Хан јазик]]**

* *Северозападна канадска подгрупа*
: A. тахлтански-тагишки-каскански
:: 14. **[[Тагишки јазик]]**
:: 15. **[[тахлтански јазик]]**
:: 16. **[[Каска јазик]]**
: 17. **[[секани јазик]]**
: 18. **[[Динеза јазик]]**
: B. Славе-харе
:: 19. **[[Славејски јазик]]
:: 20. **Маунтански јазик**
:: 21. **Беарлејк јазик**
:: 22. **Харе јазик**
: 23. **кучешкобочен јазик**
: 24. **чипевјански јазик**

* ''Цецаутска подгрупа''
: 25. **Цецаутски јазик**

* ''Централна Британска Колумбија подгрупа''
: 26. **Бабине-вицувитенски јазик** 
: 27. **Дакелх јазик** 
: 28. **Чилкотински јазик** 
: 29. **Стувикс јазик**

* ''Сарси подгрупа''
: 30. **Цутина јазик**

* ''Квалхиоква-клацкани подгрупа''
: 31. **Квалхиоква-клацканиски јазик**

==== [[Тихоокеански атабаскански јазици]] ====

* ''Калифорниска атабасканска подгрупа''
: 32. **Хупа јазик** 
: 33. **Матоле беар ривер јазик**
: 34. **Ел ривер атапаскански јазик**

* ''Орегонска атабасканска подгрупа''
: 35. **Горен Умпква јазик**
: 36. **Рог ривер јазик** 
: 37. **Галик-аплегатски јазик**
: 38. **Толова јазик**

==== [[Јужни атабаскански јазици]] ====

* ''Рамна апаче подгрупа''

: 39. **Киова апаче**

* ''Западна апаче подгрупа''
: A. Чирикахуа-мескалеро
:: 40. **Чирикахуански јазик**
:: 41. **Мускалеро јазик**
: 42. **Навахо јазик** 
: 43. **Западен апаче јазик**

* ''Источни апаче подгрупа''
: 44. **Џикарила апаче јазик**
: 45. **Липан апаче јазик'''

Категорија:Атабаскански јазици
Категорија:Јазици во САД
Категорија:Индијански јазици во Северна Америка
Прекрасен ум

***Прекрасен ум*** — биографски филм од 2001 година, за математичарот и нобеловец Џон Форбс Неш. Филмот беше режиран од Рон Хауард и напишан од Акива Голдсмен. Филмот е заснован на истоимениот бестселер од Силвија Насар. Главните улоги ги толкуваат Расел Кроу, Џенифер Конели, Ед Харис и Пол Бетани.

Приказната започнува во раните години на животот на Неш во универзитетот Принстон. Тој создава оригинална идеја која ќе биде револуција во полето на математиката. Но, уште на почетокот, Неш покажува дека страда од параноична шизофренија и со болка гледа како лошо тоа влијае врз неговата сопруга и пријатели.

Филмот беше премиерно прикажан во кино-салите во САД на 21 декември 2001 и беше добро-прифатен од страна на критиката, заработувајќи преку 300 милиони долари на светско ниво, а доби и четири „Оскари“, вклучувајќи го и оној за најдобар филм. Но, доби и неколку критики за неточно прикажување на некои аспекти од животот на Неш.

## Наводи

Категорија:Филмови од 2001 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Биографски филмови
Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм
Категорија:Филмови засновани на вистински настани
Категорија:Филмови снимени во Њу Џерси
Категорија:Филмови на Рон Хауард
Категорија:Филмови со Расел Кроу
Категорија:Филмови со Ед Харис
Категорија:Филмови со Џенифер Конели
Категорија:Филмови со Пол Бетани
Категорија:Филмови поврзани со математика
Категорија:Филмови на Universal Pictures
Категорија:Филмови на DreamWorks
Аморејски јазик

**Аморејски јазик** — јазик од групата на северозападните семитски јазици. Ова бил јазикот на Аморејците на Блискиот Исток, односно во периодот кога тие имале важна улога во управувањето со Вавилон, Мари и Армал во II век п.н.е.. Арморејската топонимија напати се среќава во староегипетските текстови; еден од нив е споменат во Библијата како „Сенир“ سنير (שְׂנִיר), аморејско име на планината Хермон или Ермон  (Второзаконие, 3,9).

## Наводи

Категорија:Северозападни семитски јазици
Категорија:Мртви јазици во Азија
Категорија:Второзаконие
Угаритски јазик

**Угаритски јазик** — мртов јазик кој спаѓа во групата на афроазиските јазици и во северозападните семитски јазици. Овој јазик бил откриен од страна на француски археолози во 1928 година во древниот град Угарит во Сирија. Овој јазик бил од исклучливо значење за дооформување на Стариот завет и дооформување на евреиската култура. Се претпоставува дека овој јазик бил создаден околу 12 век п.н.е. .

Категорија:Угаритски јазик
Категорија:Мртви јазици во Азија
Категорија:Клинесто писмо
Ханански јазици

**Ханански јазици** или **ханански јазици** — јазична група која е дел од северозападните семитски јазици од големото семејство на семитски јазици. Овие јазици биле зборувани од древните семитски народи во Ханан и Левант, региони во Блискиот Исток, поточно денешните територии на Израел, Јордан, Египет (Синајски Полуостров), Либан и Сирија.

Општата гледна точка е дека кананските јазици се зборувале од Израелитите, Феникијците, Амонитите, Моавите, Едомитите, Сутејците, Екронците и Амалеците. Хананските јазици престанале да се користат како секојдневни јазици на општење во 1 милениум п.н.е., но сепак хебрејскиот јазик останал да се користи од страна на Евреите во средновековието како литургиски јазик, но и како јазик на еврејската книжевност и трговија. Подоцна, кон крајот на 19 век и почетокот на 20 век, хебрејскиот јазик бил оживеан и станал прв, мајчин, јазик на Евреите во Палестина. Денес, тој е службен јазик на Израел, единствен жив канански јазик, и истиот го зборуваат над 9 милиони луѓе.

Оваа јазична група е значајна во јазичниот и историскиот круг поради тоа што е првата историски документирана јазична група која користела азбука за да го запишан усниот јазик. Исто така, оваа јазична група е една од најраните документирани во историјата.

## Класификација
Хананските јазици (или дијалекти) се поделени на следниве подгрупи:

;Северни
*феникиски јазик

;Јужни
*хебрејски јазик, заедно со неговите дијалекти: библиски хебрејски, моапски, амонитски и едомитски

;Останати
Во групата на канански јазици понекогаш се сместуваат и угаритскиот и екронскиот јазик.

## Наводи

## Литература
**The Semitic Languages. Routledge Language Family Descriptions.* Edited by Robert Hetzron. New York: Routledge, 1997.
*
*
*

## Поврзано
* Семитски јазици
* Хебрејски јазик
* Феникиски јазик

## Надворешни врски
*Некои западносемитски натписи
*Како азбуката е родена од хиероглифите ,  *Biblical Archaeology Review*

Ханански јазици
Категорија:Семитски јазици
Категорија:Мртви јазици во Азија
Амонитски јазик

**Амонитски јазик** — јазик кој спаѓа во групата на семитски јазици и во подгрупата на хананските јазици. Овој јазик го говореле Амонитите кои се споменати во Библијата и кои живееле на територијата на денешен Јордан. Јазикот јазик се јавил во околу V век п.н.е..

Категорија:Семитски јазици
Категорија:Мртви јазици во Азија
Категорија:Престаноци во 5 век п.н.е.
Моавски јазик

**Моавски јазик** — јазик кој спаѓа во групата на семитски јазици и во подгрупата на ханански јазици. Овој јазик го говорело населението кое живеело во Моав во денешен Јордан во V век п.н.е. Се претпоставува дека овој јазик бил многу близок или сличен на библискиот хебрејски.

Категорија:Семитски јазици
Категорија:Мртви јазици во Азија
Јазик
Едомски јазик

мини|Карта на Едом во IX век
**Едомски јазик** — јазик од групата на семитски јазици и во подгрупата на ханански јазици. Овој јазик бил дел од хебрејскиот јазик што го говореле Едомците, кои живееле југозападно на територијата од денешен Јордан во околу VI век п.н.е. Се претпоставува дека се пишувал со хананска азбука како и моавскиот јазик.

Категорија:Семитски јазици
Категорија:Мртви јазици во Азија
Мишнајски хебрејски јазик

мини|алт=200
**Мишнаичкиот хебрејски јазик**  — семитски јазик и  еден од директните потомци на Библискиот хебрејски јазик кој бил зборуван од страна на евреите по Вавилонскиот плен.

## Историја
Поимот „мишнајски хебрејски јазик“ или „мишнајски период“ често се употребува за хебрејските дијалекти кои се користат во Талмуд, освен за директните цитати од Еврејската Библија. Овие дијалекти се делат на две групи, односно: *мишнајски хебрејски* (*ранотрабински хебрејски* или танаимски) кој е говорниот јазик и *[[амораим]]ски хебрејски* (*доцнорабински хебрејски*) кој е всушност пишаниот јазик. Најраните делови на Талмудот се мишнајски и биле напишани во 200 година, иако голем дел од самите приказни се одвиваат многу порано. Овој дијалект или форма на хебрејски се наоѓа и во свитоците од Мртвото Море. Денес понекогаш се смета дека мишнајскиот е еден од дијалектите на класичниот хебрејски кој функционирал како жив јазик во Израелската Земја.  Транзициона форма на јазикот настанала во другите дена на танаимската книжевност, кои датираат еден век пред Мишнах. Овие дела се Мидраш халаха, Мидраш (Сифра, Мехилта на Рабин Ишмаел, итн) и проширената колекција на материјали поврзани со Мишнах познати како Тосефта. Талмудот содржи исечоци од овие дела.

Еден век откако се објавила Мишна, мишнајскиот хебрејски престанал да се користи како говорен јазик. Така, подоцнежмната секција на Талмудот позната како Гемара дава општи коментари за Мишнах и Бараитот на арамејски. Како и да е, хебрејскиот, иако не се користел за секојдневна комуникација, преживеал како литургиски и книжевен јазик во форма на *амроаимски хебрејски*. Бидејќи уште времето кога се препишувала Тората, јазикот имал висока функција и се сметал за јазик на израелската вера, историја и национална гордост. Дури и кога престанал да се користи како секојдневен јазик, сепак јазикот се користел како „лингва франка“ меѓу еврејските трговци од различни земи.

## Наводи

## Поврзано
* Хебрејски јазик

Категорија:Историја на хебрејскиот јазик
Категорија:Јазици изумрени во 4 век
Александар Ѓорѓевиќ

мини|Ѓорѓевиќ со Фенербахче во 2021 година

**Александар „Саша“ Ѓорѓевиќ** (српски: *Александар Ђорђевић;* роден на  година во ) — бивш југословенски кошаркар. Тој ја започна својата кариера за школскиот тим во својата Деветта београдска гимназија, со која и го освои средношколското Првенство на Белград во 1986. Тој одигра 108 мечеви за репрезентацијата на Југославија. Тој има настапувано за тимовите на КК Партизан, Филипс, Тимсистем, Портланд Треилблејзерс КК Барселона и КК Реал Мадрид. Тој има освоено бројни трофеи: првенството на Југославија во 1987 и 1992, Купот на СРЈ во 1989 и 1992, Купот на Европски шампиони во 1992, сите со КК Партизан, првенството на Шпанија во 1997 и 2000, Купот Радивоје Корач во 1989, 1993 и 1999, сребро на Олимписките игри 1996, злато на Светско првенство во 1998, злато на Европските првенства во 1991, 1995 и 1997 и бронза во 1987. године. Тој е најдобро запомнет по неговите тројки во последите секунди во финалето на Купот на европските шампиони со КК Партизан, и на репрезентативниот меч против Хрватска, со кои донесе победи на својот тим и држава. Тој ја заврши играчката кариера на 3 јули 2005, по што стана шеф на стручниот штаб на италијанскиот прволигаш Армани Џинс Милано. Тој е југословенски амбасадор на добра волја и основач на таканаречената „Група седум“.

Категорија:Југословенски кошаркари
Категорија:Српски кошаркари
Категорија:Живи луѓе