Закон за заштита на македонската национална чест

**Закон за заштита на македонската национална чест** ― краткотраен судски закон вметнат во Социјалистичка Република Македонија. Законот претежно се занимавал со предавници кои соработувале со непријателите за време на народноослободителната војна. Заедно со законот се формирало исклучителен суд во Скопје. Судот бил предводен од страна на македонскиот политичар Лазар Мојсов. Законот заедно со судот се сметаат како основи на современиот правосуден систем во Република Македонија. Создаден и воведен на 30 декември 1944 година за време на второто заседание на АСНОМ. Брзо било укинато на 1 јули 1945 година.

Во Бугарија, особено меѓу бугарската историографија, законот е намерно претставен како алатка за репресијата врз Македонските Бугари како дел од нивната пропаганда. Во бугарски медиуми проценки за жртвите под овој закон се околу 100.000. Оваа бројка е далеку од вистината. Според Ставре Џиков, жртва под овој закон, само 1.500 лица биле во некој вид казнети под овој закон. Слична бројка е спомната во Македонската енциклопедија уредена од Блаже Ристовски. Додека пак некои бугарски историчари, како Стефан Дечев, сметаат дека судот бил повеќе насочен кон Македонци отколку Бугари. Во еден интервју Дечев тврди дека општоприфатената бројка во Бугарија е безсмислена.

## Историја

После народноослободителната војна нова геополитичка единица била формирана, Социјалистичка Федеративна Република Југославија. Во нејзин состав влегле шест држави и две автономни територии — Војводина и Косово. Во Македонија нова социјалистичка власт била формирана под раководство на Президиумот на АСНОМ. Со новата влада морало да се формираат нови државни органи. За време на второто заседание на АСНОМ темелите за законот биле поставени но не било целосно вметнато. Во третото заседание на АСНОМ одржано во Скопје меѓу 14 и 16 април 1945 година законот бил примен. За време на седницата Лазар Мојсов го потсетил тогашниот претседател на АСНОМ Методија Андонов Ченто за законот. Ченто побарал од Президиумот да потврдат дали сакале да го подржат законот или не. Според бројот на гласачи законот бил примен и утврден во новиот устав. Податоците од седницата подоцна биле објавени во државниот весник.

Судот и законот отпрвин бил употребуван против тие кои соработувале со бугарската и подоцна германска фашистичка окупација и кон тие што соработувале со Албанија. Но постепено судот се претвори во алатка од комунистичката власт да ги осуди тие кои сакале независна македонска држава во кој што биле припоени егејскиот и пиринскиот дел. Овие личности биле обележани со поимот „*[[бугараш]]*“. Во некои медиуми грешно е наведено дека Методија Андонов Ченто, Димитар Ѓузелев и Димитар Чкатров биле осудени според законот на македонска чест, но овие претпоставки се грешни. Андонов, Ѓузелев и Чкатров биле осудени од народниот суд — орган во правосудството неповрзан со судот на македонската чест. Во суштина судот за заштита на македонската национална чест било најмоќниот правосуден орган во државата. Голем дел од судските процеси биле монтирани. Според синот на Методија Андонов-Ченто, законот бил формиран под наредба од Едвард Кардељ со намера да го надуе бројот на македонски жртви после Втората светска војна.

### Вметнување на законот и нејзиното укинување
Весникот „*[[Нова Македонија]]*“ го објави новиот закон на 3 јануари 1945 година. Новиот закон можело да додели различни видови на казни врз осудениот. Покрај тоа што наведуваат во бугарски медиуми, не можело да се добие смртна казна од законот ниту ни прогонство. Законот можело да го казни виновникот на три различни начини: загуба на националниот чест, понудени работи и позајмување на имотот. Загуба на национална чест може да се толкува во различни начини поради тоа што значењето на „национален чест“ се менувало редовно во југословенскиот и подоцна македонскиот устав. Во суштина загуба на национална чест е загуба на одредени права и одлики што го имаат секојдневниот работник. Со понудена работа морало да се работи во одредена струка, најчесто градежништво, без некаква плата. Последното и најупотребено е позајмување на имотот, најчесто било одземено дел од имотот кои го добиле за време на Втората светска војна под фашистичка окупација.

Посебно значајна улога одигра судот за судење на престапите против македонската национална чест, кој судеше во седиштата на обласниот, односно окружниот народно-слободителен одбор, во денови претходно определени. Судењата ги спроведуваше совет од петтмина избран од територијата на округот каде шо се суди. Претседателот на судот го определувал составот на советот, во зависност од карактерот на престапот. Со оглед дека судиите на судскиот совет по правило се бирани од редот на неправниците, секој судски совет имал секретар кој го поставува президиумот на народното собрание на Македонија. Секретарот го води записникот на судската расправа, во изготвувањето на судските одлуки му помага на судиите и ги врши административните работи под надзор на претседателот на советот.

## Список на осудени
Список на личности осудени од законот според службениот весник на СР Македонија.

## Наводи


Категорија:Поранешни закони во Македонија
Категорија:Социјалистичка Република Македонија
Категорија:Политички репресии во комунистичка Југославија
Категорија:Појавено во 1946 година во Македонија