Ирогане

***Ирогане*** (во превод обоени метали) е термин за збир на јапонски метали – форми на бакар (со природни нечистотии) и бакарни легури–третирани во процеси на патинирање *со нииро*, традиционално користени во изработката на мечеви, држачи за лизгачки врати и луксузни украси на поголеми предмети, а во модерното време, во накитот. Легурите содржат од 2 до 5 метали. Некои научници веруваат дека методи слични на оние вклучени во производството на ирогане можеби се користеле и во антички Египет и римскиот свет, како и во Кина и Тибет. 

## Историја
Суровиот бакар со природни нечистотии, вклучувајќи јамаган, и високо рафинираниот бакар (акагане, мотогане) се познати уште од дамнина, а легурите може да се проследат помеѓу 300 и 900 г.  или можеби дури 1200. *Шакудо*, на пр, се споменува барем од 12ти век. *Шибуичи* има историја од 550 – 750 г. со примероци познати од 1630тите. Поради содржината на скапоцени метали, *шакудо и шибуичи* секогаш се користеле ретко, за мали додатоци на оружје, врати, мали контејнери или мебел. 

Најчестата историска употреба била на стражата позната како *цуба*, која се поставува помеѓу рачката и сечилото на мечевите што ги носат самураите и шогуните, а забраната за носење церемонијален меч за време на реставрацијата Меиџи имала материјално влијание врз производството на ирогански метали. 

## Етимологија
Ирогане, или иро -гане, едноставно значи „обоени метали“. Истиот канџи знак (金) понекогаш се користи за метал („кане“ или „гане“), злато („кин“) и сребро („џин“), а освен самото име ирогане, ова се елементи на некои од имињата на металите ирогане. Други вклучуваат комбинација од имиња на елементи од составни метали и бои, на пр. а една референца за пропорциите на составот на легурата. 

## Листа
Попознатите ирогански метали вклучуваат:

; Шакудо или Шаку-до (буквално „црвен бакар“): легура на бакар и злато, обично со 3-6% злато, но понекогаш со ниска содржина од 1% и висока содржина од 10%, или повисока. Понекогаш се додава и калај, меѓу другите метали. Во сурова форма, шакудо изгледа многу како обичен, но малку затемнет бакар, но во зависност од употребениот процес на патинирање, конечната боја може да биде од сјајна виолетова до виолетово-црна, или нијанса на виолетова (некои нијанси се опишани како „како темно грозје“). Варијациите вклучуваат ши-кин или курасаки-кин, „виолетово злато“,:и *у-кин*, „корморанско злато“, или „карасу-кин“. Во претходните времиња, можеби постоеле петнаесет различни степени на шакудо. Псевдо-шакудо без содржина на злато исто така било произведено барем еднаш од страна на Јапонската царска ковница.  **Шибуичи или Шибу-ичи** легура од бакар и сребро, со процент на сребро обично помеѓу 15% и 40%, но варирајќи од 2% до 60%. Името значи една четвртина, што се однесува на една вообичаена формула. Суровата легура е сива како метал:  или многу бледа бронзена боја, додека конечните бои вклучуваат широк спектар на сиви, особено погодни за инкрустирање на скапоцени метали, но исто така и кафеави, зелени, па дури и нијанси на сино-зелена. Варијација со додадено злато е позната како куро шибуичи, а друга е оборе широгане, „бел метал со боја на прекриена месечина“. Исто така, постојат сродни соединенија, како што се самбогин и хоџигин. 
:**Куромидо или Куроми-до** мешавина од бакар и арсен, за која некои извори веруваат дека можеби била еквивалентна на нигуром (ни-куроми-до), спомената во претходните извештаи, а понекогаш опишана како замена за шакудо, а понекогаш се користи како компонента во производството на понатамошни легури наместо суров бакар. **Акагане или Суака** рафиниран бакар, често со природен мал процент на цинк или олово, кој патинирањето го остава некаде помеѓу светло портокалова и темно црвена боја. **Јамагане**, „планински метал“ е суров бакар, често содржи дел од еден или повеќе од калај, олово, сребро и арсен.  **Сентоку** легура од бакар, цинк, калај и олово, конечна боја од жолта до кафеава.  **Шинчу** мешавина од бакар, цинк и олово слична на месинг, обично 75–84% бакар и само 1–5% олово. **Каракана** мешавина од бакар, олово и калај слична на бронза, обично 77–93% бакар и 2–8% калај.

Според Вилијам Гоуленд, професор и виш член на Јапонското друштво во Лондон (кој извесно време бил директор на Империјалната јапонска ковница на пари), покрај бакарот со природни нечистотии, јапонските занаетчии понекогаш додавале „псевдо - спејс“ (мешавина што содржи малку арсен и/или антимон) во бакарната руда за да направат основа за производствени легури. 

## Завршување
Боењето и завршната обработка на ироганските површини генерално вклучува полирање и чистење, како и хемиско патинирање, а може да вклучува и конечно восочување или различен третман. 

### Патинирање
Многу од процесите на патинирање вклучуваат вриење на металот во модифицирачкиот раствор, а конечната боја може да зависи од времетраењето на периодот на вриење, кој може да се движи од минути до часови. Суака, на пр, може да се промени од светло - кафеава по два до четири часа, до портокалово - кафеава по шест часови, до црвено кон десет часови. 

Имено, радиционалните методи на патинирање влијаат различно на секој метал и имаат мал или никаков ефект врз сребрените и златните елементи, што овозможува интересни ефекти кога предмет што содржи повеќе метали се патинира одеднаш за да се добијат повеќе крајни бои. Други ефекти се создаваат со сечење низ слоевите на патинирање за да се видат делумно подлогите. 

## Поврзано

* Мокуме-гане
* Коринтска бронза
* Електрум
* Орихалкум
* Панчалоха
* Тумбага

## Наводи

Категорија:Јапонски ракотворби
Категорија:Легури