Кратконосна есетра

мини|''Хусо бревирострум''
мини|Риболовот на есетра бил вообичаена практика кај Индијанците и доселениците кои пристигнале по должината на источниот брег на Северна Америка.

**Кратконосна есетра** (***Huso*** ***brevirostrum*** ) — мал и загрозен вид северноамериканска есетра. Како и повеќето есетри, таа е анадромна есетра која се храни на дното, која мигрира спротиводно за мрестење, но поголемиот дел од својот живот го поминува хранејќи се во реки, делти и естуари.

Кратконосните есетри се долговечни и бавно созреваат сексуално. Кратконосната есетра често се меша со млада атлантска есетра (*A. oxyrinchus*) поради нејзината мала големина. Пред 1973 година, американските записи за комерцијален риболов не правеле разлика помеѓу двата вида: и двата биле познати како „*обична есетра*“, иако се верува дека врз основа на големините, најголемиот дел од уловот бил атлантска есетра. Кратконосната есетра се разликува од атлантската есетра поради нејзината пократка и позаоблена глава.

## Таксономија
Денешниот род е сместен во Acipenser. Сепак, некои сугерираат дека родот *Acipenser е* парафилетичен и попрецизно е сместен во родот *Huso*. Доколку се следи, кратконосната есетра би била еден од двата вида на *Huso* што се наоѓаат во Северна Америка покрај ''езерската есетра'' (*A. fulvescens*).   Сепак, последователните анализи покажале дека оваа рекласификација се базирала на погрешни податоци и погрешни толкувања на филогенетските врски.  Ниеден признат таксономски или научен орган моментално не ја прифаќа употребата на *Huso* за овој вид, а тврдењето дека е еден од двата вида *Huso* во Северна Америка - покрај езерската есетра - е неточно. Валидната и прифатена ознака на родот останува *Acipenser*.

## Распространетост
мини|Карта на ареалот на кратконосната есетра долж источниот брег на Соединетите Американски Држави
Историски гледано, кратконосната есетра живеела во крајбрежните реки по должината на источниот брег на Северна Америка. таа живее од реката Сент Џон во Њу Бранзвик, па сè до реката Индијан во Флорида. Во моментов, кратконосната есетра може да се најде во 41 залив и река долж источниот брег. Нивната распространетост низ овој опсег е поделена, со голем јаз од околу 250 милји што ги одделува северните и средноатлантските метапопулации од јужната метапопулација.  Има мало поместување со пониски нивоа на есетра во речните системи, особено подалеку на југ. Современите местоположби за мрестење за есетрата вклучуваат области како што се реката Сент Џон, Заливот Фанди и реката Алтамаха со забележителни отсуства во реките на Северна Каролина. Се смета за истребена од Вашингтон,, и може да биде истребена во Род Ајленд и Вирџинија. 

Јужните метапопулации на кратконосната есетра моментално се наоѓаат во реките Грејт Пи Ди, Вакамо, Едисто, Купер, Санти, Алтамаха, Огичи и Савана. Тие може да се пронајдат и во реките Блек, Сампит, Ешли, Роаноук и Кејп Фир. Кратконосната есетра се сметала за изумрена во реките Сатила, Сент Мерис и Сент Џонс, но неодамна била повторно пронајдена и во реките Сатила и Сент Мерис.

Во северните и средноатлантските метапопулации, кратконосните есетри моментално се наоѓаат во реките Сент Џон (Канада), Пенобскот, Кенебек, Андроскогин, Пискатаква, Меримак, Конектикат, Хадсон, Делавер и Потомак. Тие биле забележани и како бараат храна и транзитираат во реките Сент Џорџ, Медомак, Дамарискота, Шипскот, Сако, Дирфилд, Ист и Сасквехана. Во ретки прилики, тие се забележани во реките Нарагуагус, Пресумпскот, Вестфилд, Хусатоник, Шуилкил, Рапаханок и Џејмс. 

## Живеалиште
Кратконосните есетри живеат во реки и крајбрежни води кои се протегаат од Канада до Флорида. Бидејќи кратконосните есетри се амфихидромни риби, по мрестењето поголемиот дел од времето го поминуваат во естуарите и реките. Кратконосните есетри ретко поминуваат време во Атлантскиот Океан. Меѓутоа, доколку есетрата навлезе во морски води за да се храни или да мигрира, таа останува блиску до брегот. Кратконосните есетри имаат поголема веројатност да се движат низ сите области на речен систем. Периодите кога остануваат на местата подолг временски период вклучуваат периоди на одмор и хранење.

Критично живеалиште не е означено за кратконосната есетра. Ова е област од планот за зачувување што е од суштинско значење за зачувувањето на видот. Потребно е да се спроведат истражувања за да се идентификуваат кои живеалишта се критични за да се обезбеди заштита на секоја животна фаза. 
Една област на истражување за откривање и означување на критично живеалиште на кратконосната есетра ќе биде проучувањето на екологијата на барање храна и растот во различните животни фази, како и дефинирање на бентосните живеалишта кои го поддржуваат претпочитаниот плен. За да се подобри ова разбирање, ќе бидат потребни резултати од мапирањето на бентосните организми за подобро да се дефинираат и достапните и претпочитаните диети на есетрата. Треба да се конструираат веројатносни или генерализирани линеарни модели или слични пристапи што се користат за мапирање на бентосното живеалиште за да се помогне во идентификувањето на распределбата на густината на кратконосната есетра. Дополнително, добивањето информации за областите за одгледување и карактеризацијата на живеалиштето за одгледување е главен приоритет. 

мини|Лузни по грбот на есетра.

## Опис
Кратконосната есетра е најмалата од трите вида есетра кои се присутни на источниот брег на Северна Америка. Има цилиндрично тело и во споредба со атлантската есетра, нејзината глава и муцка се релативно мали. Помладите кратконосни есетри имаат тенденција да имаат подолги муцки во споредба со нивните постари колеги. Возрасните есетри имаат коскени плочи по должината на хранопроводот кои им помагаат да кршат тврди предмети наместо да имаат заби.

Кратконосните есетри се 'рскавични со коски само во черепот, вилицата и градниот појас.  Станува збор за физостомска риба, па затоа нејзиниот пливачки меур е поврзан со цревниот тракт преку посебен канал. Овој канал овозможува регулирање на притисокот на гасовите преку голтање воздух или ослободување на воздух низ цревата. Цревата кај кратконосната есетра се темни и имаат спирален вентил (важен за апсорпција на хранливи материи), сличен на оној кај ајкулите. Како што се гледа на сликата, овие есетри обично се темнокафеави до маслинесто/црни на дорзалната површина. 

Кратконосните есетри имаат тенденција да консумираат мали школки, полжави, многучетинести црви и мали бентосни риби, врз основа на истражувања за содржината на нивните црева. Најчест плен се амфиподите, додека атлантската есетра првенствено консумира многучетинести црви. Некои извештаи покажале дека возрасните женки кратконосни есетри се хранат во текот на целата година, но една студија од реката Сент Џон покажала дека женките пред мрестење ретко имале храна во желудникот и веројатно престанале да се хранат околу осум месеци пред мрестење, додека зрелите мажјаци генерално имале полни стомаци.

Есетрите често се нарекуваат „*живи фосили*“, главно поради нивното античко потекло и фосилниот запис кој укажува на холарктичка распространетост. Најраните пријавени остатоци од северноамериканска есетра датираат од доцниот период на креда. Есетрите имаат коскени плочи наречени лузни кои се протегаат од черепот до каудалното стапало и се поделени во пет реда на телото: еден грбен ред, потоа два странични и вентрални реда, соодветно. Перките на кратконосната есетра се наоѓаат далеку позади на телото. Градните перки се поставени ниско, додека карличните перки се по должината на абдоминалната положба. Истакнати карактеристики на кратконосната есетра се лузни, испакнатата цевчеста уста и хемосензорните мустаќи. Есетрите имаат склонетост да бидат долговечни, бавно созреваат и ретко се мрестат, што добро му служело на видот низ еволутивното време, но лошо поради антропогени влијанија како што се прекумерно ловење, губење на живеалиштата и деградација.

Потенцијални предатори на кратконосната есетра се алигатори, ајкули и други големи риби како што е сомот. Други познати се морските змиулки, обичниот крап, северната штука, каналскиот сом, жолтиот костреш, сивата фока, и морските лавови.

## Однесување
Животната историја на кратконосната есетра започнува со возрасни единки кои ги положуваат своите јајца во слатка вода, а потоа се враќаат во солена вода. Јајцата се оставаат сами да се грижат за себе по мрестењето. Како што стареат, младите риби полека се преселуваат во посолена вода. Живеат во слатка или соленкаста вода сè додека не наполнат најмалку една година. Мажјаците можат да живеат до околу 30 години, додека женките можат да живеат близу 70 години.
Кратконосната есетра се мресте во мрестлива слатка вода, над ѓубре или чакалести дна. Времето на мрестење варира во зависност од географската ширина и веројатно се темели на температурите на водата во опсег од 6.5–15 °C (43.7–59.0 °F); ова може да биде веќе во јануари во Јужна Каролина или дури во мај во Канада. Јајцата се изведуваат по 13 дена кога се инкубираат на температура на водата од 8 до 12 степени, во млади птици долги од 7 до 11 мм со голема жолчна кесичка, минимална способност за пливање што се употребува за негативна фототаксија и силна тенденција да бараат засолниште. По уште 8-12 дена, на околу 15 mm во должина, тие ќе ги ресорбираат своите жолчни кесички и ќе созреат до фаза на пливачка ларва. Тие личат на минијатурни возрасни лица кога ќе достигнат 20 мм во должина. Потоа тие пловат низводно во длабоките канали на реката, останувајќи во слатка вода во текот на првата година од својот живот. Младите единки, долги до 18 инчи, генерално се движат во соленкаста вода и се движат со неа низ целиот плимен циклус.
Возрасните единки созреваат сексуално на околу 18 до 22 инчи во должина. Мажјаците созреваат по 2-3 години во нивните најтопли живеалишта или 10-14 години во постудени клими, а женките созреваат помеѓу 6 и 17 години (повторно, порано во јужните реки). Возрасните продолжуваат да растат до помеѓу 3 и 4 стапки во должина. Мажјакот може да се размножува секоја година или секоја втора година и ретко живее над 30-годишна возраст. Женките обично се размножуваат на секои трета до петта година, лежејќи помеѓу 40.000 и 200.000 јајца кога се размножуваат и можат да живеат до 67 години. Женките поминуваат повеќе години со намалено хранење и раст додека го произведуваат гонадниот материјал потребен за мрестење.

Собрани се информации за однесувањето и се покажани разлики во вродените модели на дисперзија во раните фази од животот на кратконосната есетра од реката Конектикат наспроти оние со потекло од реката Савана. Ова истражување сугерира дека кратконосната есетра веројатно е прилагодена во однесувањето на уникатните карактеристики на нивниот слив.

## Главни закани за зачувување на природата и влијанието на човекот
Историјата на експлоатацијата на кратконосната есетра датира од пред 4000 години. Индијанските рибари ловеле кратконосна и атлантска есетра за месо и јајца. Ова продолжило со доселениците од Џемстаун во 1607 година, кои ја употребувале есетрата како примарен извор на храна за преживување. Профитабилниот риболовен бизнис со употреба на кратконосна есетра започнал да расте во 1800-тите, што довело до брзо намалување на популацијата и распространетост на видот. До крајот на 1800-тите, есетрата била прекумерно експлоатирана. Во 1890 година, над 7 милиони фунти есетра биле уловени за 1 година и како резултат на тоа, во 1920 година, биле фатени само 23.000 фунти есетра. Денес, кратконосната есетра е во опасност од истребување низ целиот свој опсег и е наведена како загрозена според Законот за загрозени видови на 11 март 1967 година. Кратконосната есетра е заштитена во согласност со Член 1(в) од Законот за зачувување на загрозени видови од 15 октомври 1966 година, по консултации со државите, заинтересираните организации и индивидуалните научници и утврдување дека ѝ се заканува истребување. Меѓународниот сојуз за заштита на природата ја навел кратконосната есетра како ранлив вид во 2004 година, со потреба од зголемен број акциони планови.  NatureServe слично го наведува видот како глобално ранлив на истребување.

Иако денес постојат околу 12.000 возрасни кратконосни есетри кои живеат во естуарот на реката Делавер, нивниот број се соочува со сериозни закани предизвикани од човекот.  Загадувачите на квалитетот на водата, како што се ендокрините распространети хемикалии (ЕРМ), се поврзани со репродуктивни и развојни нарушувања кај многу видови риби. Овие загадувачи се пронајдени во ткивото на кратконосната есетра собрано во 2001 година и вклучуваат полихлорован дибензодиоксин, DDE, PCBs и кадмиум. Други закани за кратконосната есетра на реката Делавер вклучуваат интензивна индустријализација и развој на брегот. Ова уништување на живеалиштето може да влијае на способноста на есетрата да патува до слатка вода и да се мресте или може да го деградира квалитетот на живеалиштето.  На пример, некои брани го попречуваат патувањето на есетрата напред-назад помеѓу солената и слатка вода, што резултира со нарушување на природните циклуси на мрестење и спречување на репродукцијата на веќе проблематичните видови.
мини|Браната Веази, најниската брана на реката Пенобскот, речиси два века им го блокирала патот на атлантскиот лосос, американската сенчеста рипка, кратконосната есетра и осум други морски риби да стигнат до нивното живеалиште за мрестење и растење на младите. Била отстранета во 2013 година.
Повеќе закани предизвикани од човекот вклучуваат судири со бродови/чамци, криволов, смртност од комерцијален и рекреативен риболов (случаен улов) поради висока чувствителност на ловење, повреди во раните фази од животот од системите за довод на вода, градежни проекти во потокот во областа за мрестење и багерирање, вклучувајќи го и тековниот проект за продлабочување на реката Делавер.  Дополнителни испитувања биле направени со цел да се докаже дека цветањето на алгите, кое може да биде предизвикано од зголемени нивоа на азот во истекот или други антропогени фактори, понекогаш резултира со изумирање на кратконосната есетра.  Генерално, комбинацијата од уништување на живеалиштата предизвикано од човекот и прекумерна потрошувачка уништила многу видови по должината на атлантскиот брег. Идните ефекти од климатските промени не се целосно разбрани, но тие потенцијално би можеле да ги влошат многу од овие риби кои се борат уште повеќе.

## Напори за зачувување
Напорите за зачувување на кратконосната есетра вклучуваат отстранување на застарени брани од нивните живеалишта. Најновиот план за закрепнување бил донесен во декември 1998 година, за Националната служба за морски риболов (Национална океанска и атмосферска администрација). Наведената цел на овој план е да се вратат популациите до нивоа на изобилство на кои тие повеќе нема да имаат потреба од заштита според ESA. За секој сегмент од популацијата, минималната големина на популацијата ќе биде доволно голема за да се одржи генетската разновидност и да се избегне истребување. Национална служба за морски рибарство соработува со организации за зачувување на природата, енергетски компании, држави, племиња и граѓани за да ги процени бариерите - големи и мали - за да се подобри преминот на рибите.

Моментално се употребуваат програми за размножување за да се помогне на намалените популации на есетра. Рибите се ловат и се одгледуваат за да се обезбеди важен увид во физичките, хемиските и биолошките параметри неопходни за оптимален раст, преживување и репродукција на кратконосната есетра во дивината. Младите риби може да умрат доколку соленоста на водата не е оптимална.  Животните одгледувани во заробеништво се употребуваат и во постојани образовни изложби кои ја промовираат јавната свест за тешката состојба на видот.

Исто така, се прават напори за запознавање на јавноста за кратконосната есетра. Научниците работат со ученици и наставници за да дознаат повеќе за движењата, однесувањето и заканите за есетрите. Пример за оваа иницијатива е програмата SCUTES - Студентите соработуваат за да преземат напори за следење на есетрата.  Таа обезбедува планови за лекции, образовни комплети и можност училниците да ја препознаат означената есетра.

## Оригинален план за опоравување
Откако кратконосната есетра била ставена на списокот како загрозен вид во 1967 година, бил донесен Планот за закрепнување од 1998 година. Целта била да се избришат популациите на кратконосната есетра од списокот низ целиот нивен опсег. Планот наведувал активности кои, доколку се следат, би можеле да ги обноват популациите до 2024 година. Секој од сегментите на популацијата би можел да стане кандидат за намалување на списокот кога ќе достигне минимална големина на популацијата која: 1) е доволно голема за да се спречи истребување и 2) ќе го направи губењето на генетската разновидност малку веројатно. Оваа минимална големина на популацијата за секој сегмент од популацијата сè уште не била утврдена.  За да се постигнат и зачуваат минималните големини на популацијата за секој сегмент од популацијата, биле идентификувани и одржувани основните живеалишта, а смртноста била следена и минимизирана. Овој план оттогаш е застарен и заменет.

## Петгодишни прегледи
Тим за преглед на состојбата на кратконосната есетра собрал податоци и презентирал „Биолошка проценка на кратконосната есетра“ до Националната служба за морски рибарство во 2010 година. Во нивната проценка, тимот распознал аспекти на екологијата на кратконосната есетра кои бараат континуирано истражување. Биле потребни континуирани истражувања во области како што се одредување на големината и структурата на популацијата, моделирање на распространетоста на ларви за да се идентификуваат ефектите од манипулацијата на реките од страна на луѓето и подобрување на ефикасноста на масовното одгледување.

Екипата предложила да се спроведе на следниве истражувачки проекти со цел да се подобри разбирањето на статусот на кратконосите есетри. Најпрвин, да се продолжи со истражувањето и следењето на возрасните единки за да се соберат дополнителни примероци од ткиво и да се откријат промени во статусот на популацијата (бројност, опсег на живеалиште, зимска екологија и успех при мрестење). Второ, да се утврди статусот на младите единки (индикација за регрутирање) и да се карактеризира екологијата и користењето на живеалиштето.

Овој преглед заклучил дека кратконосната есетра сè уште бара напори за зачувување за да се поддржат популациите. Видот сè уште е во висок ризик според списоците на Меѓународниот сојуз за заштита на природата. 

## Наводи

## Надворешни врски

* Мрежно место за кратконосната есетра од NOAA за рибарство

Категорија:Ранливи видови според МСЗП
Категорија:Есетри