Географија на Азија

мини|350x350пкс|Recentissima Asiae Delineatio, географската карта на Јохан Кристоф Хоман од 1730 година. Азија е прикажана во боја. Имињата се на латиница.
мини|364x364пкс|Сателитски поглед на Азија
мини|440x440пкс
**Географијата на Азија** ги опишува географските одлики на Азија, централниот и источниот дел на Евроазија, во која територија спаѓаат околу педесет земји.

## Географски одлики

### Граница
Земјината маса на Азија не е збир на копнените маси на секој нејзин регион, кои се дефинирани независно од целото. На пример, границите на Средна Азија и Блискиот Исток зависат од тоа кој ги дефинира и за каква цел. Овие различни дефиниции генерално не се рефлектираат на картата на Азија како целина; на пример, Египет е типично вклучен на Блискиот Исток, но не и во Азија, иако Блискиот Исток претставува дел од Азија.

Демаркацијата меѓу Азија и Африка е провлак на Суец и Црвеното Море. Границата со Европа започнува со крајбрежјето на источното Средоземје, иако Турција на Блискиот Исток се протега делумно на Егејските острови и го вклучува Истанбул на европската страна на Босфорот. На север границата меѓу континентите Азија и Европа обично се смета дека минува преку Дарданелите, Мраморното Море, Босфорот, Црното Море, Кавказ, Каспиското Море, реката Урал до нејзиниот извор и долга граница генерално следејќи ја источната страна на Урал до Карско Море, Русија. Северноледениот Океан е северната граница. Беринговиот теснец ја дели Азија од Северна Америка.

На југоисток од Азија се наоѓаат Малајскиот полуостров (граница на континентална Азија) и Индонезија (поранешна Источна Индија), огромна нација меѓу илјадници острови на Сунда, големи и мали, населени и ненаселени. Австралија во близина е различен континент. Тихоокеанските острови североисточно од Австралија, далечински отстранети од Јапонија и Кореја, повеќе припаѓаат на Океанија отколку на Азија. Од Индонезија границата се протега по должината на Индискиот Океан до Црвеното Море. Повеќето острови во Индискиот Океан се азиски.

### Општи димензии
Повеќе извори даваат различни проценки за областа затворена со замислената граница на Азија. „*Атлас на светот*“ од Њујорк Тајмс дава 43.608.000 км2 *Chambers World Gazetteer* заокружува на 44.000.000 км2, додека *Concise Columbia Encyclopedia* дава 43.390.000 км2 Пирсонод 2011 дава 44,030,000 км2 Методите за добивање на овие бројки и точно кои области ги вклучуваат не се обелоденети.

Површината на картата на копното Азија е целосно содржана во геодетски четириаголник формиран од сегменти на географска ширина што минуваат низ нејзините северни и јужни крајности и сегменти на должина што минуваат низ источните и западните крајности. ’Ртот Чељускин е на 77 ° 43 ′ север; ’Ртот Танџунг Пијаи на Малајскиот полуостров е на 1 ° 16 ′ север; ’ Ртот Баба во Турција е на 26 ° 4 ′ E; ’Ртот Дежњов е на 169 ° 40 ′ W;. Континентална Азија се движи низ околу 77 ° географска ширина и 195 ° должина, со растојанија од околу 8.560 километри должина и 9,600 километри ширина, или 8.700 должина и 9,700 километри ширина според Пирсон.

Индонезија на југоисток, земја што се состои од илјадници острови, додава значителна количина територија на континентална Азија и ја протега екстремната азиска географска ширина на југ. Географската природа на земјата покренува такви прашања како на пример дали морето и морското дно се сметаат за дел од Азија. За границата Австралија - Индонезија сè уште се преговара. Во моментов, договорот од 1997 година останува нератификуван. Бидејќи има прашања за правата на риболов во водите и правата на минерали во морското дно, се водат преговори за две различни граници, една за колоната за вода и една за морското дно. Најјужната граница на морското дно е 10 ° 50 'S, географската ширина на точката A3, заедничката тројка на Австралија, Индонезија и Папуа Нова Гвинеја. Најјужната граница на колоната со вода е сè уште јужно во Точката Z88, 13 ° 56 '31,8 ".

## Европски погледи на Азија

### Географски или традиционален поглед
десно|мини|300x300пкс|Физичка карта на Азија од Тар и Мекмари од 1916 година
Средновековните Европејци ја сметале Азија за континент. Европскиот концепт за трите континенти во Стариот Свет се враќа во класичната антика. Дефиницијата за континентите одамна е и останува првенствено царството на географите, вклучително и културните географи, како и физичките географи. Големо мнозинство на географи, преку скоро сите атласи и многу други публикации од „National Geographic “ до „ Светски факти“ на ЦИА и „Географски речник на Мериам-Вебстер“ ги дефинираат Европа, Азија и Африка како континенти.

#### Хеленско потекло
[лево|мини|200x200пкс|Брегот на Турција, оригинален азиски брег што се гледа од плажа на [Родос]]
Системот за три континенти бил идеја осмислена во Архаична Грција, време на грчка колонијална експанзија и трговија низ Средоземјето и ширење на пишувањето. Пишувањето е предуслов на пишаната географија. Азија била изгубена за време на претходниот грчки мрачен век, период на морските пирати и дефанзивен парохијализам на копно. Претходната Микенска Грција оставила слаби записи за локалитет во подоцнежната Мала Азија, наречена Азија. Европа главно претставувала Грција, додека Либија претставувала мал регион на запад од Египет. Не постоела систематска дефиниција за „*континент*;“ сепак, грчките морнари правиле разлика помеѓу островите, *nēsoi*, наспроти копното, *ēpeiros*. Една етимологија го поврзува ēpeir- со истиот индоевропски корен од кој потекнува англискиот „*над*“. Ерменската форма значи „*брег, крајбрежје*“. Грчката форма мора да биде некаква „*копнена*“ земја, без оглед дали е континуирана земја или крајбрежје што се надвиснува. На латински станал, „*континуирана земја*“.

Повеќето бродови од архаичниот период не излегувале на океанот. Тие внимателно ги следеле бреговите. Не е изненадувачки што првите континенти биле „*брегови*“, како што се наоѓаат во Херодот, првиот историчар чии дела сè уште постојат, кој се потпира на претходната географија што денес недостасува, освен на фрагменти. Азија е дефинирана со два акраи. Едниот трча од Фаза во Колхис ( Грузија ) на источниот крај на Црното Море околу брегот на Мала Азија до Феникија. Вториот се протега од Феникија до Црвеното Море (античкото Црвено Море го опфаќало и Персискиот Залив и Индискиот Океан ) и оттаму до Индија, по што „*никој не може да каже за каков регион станува збор*“.
мини|300x300пкс|Антички бродови во неволја на морето
Азија е еднаква на нејзините брегови, кои исто така ги дефинираат Европа и Либија. Северниот брег тече кон исток по должината на линијата на реките Фазис и Аракс ; тоа е јужно од Кавказ и околу југот на Каспиското Море. Јужниот брег ги продолжува Црвеното Море и реката Нил, бидејќи Дариј Велики изградил канал меѓу нив. Оваа поделба и систем веќе биле воспоставени пред Херодот. Тој се изјаснува дека не го разбира тоа: „*Зачуден сум што луѓето некогаш требаше да ги поделат Либија, Азија и Европа како што ги сторија, бидејќи тие се крајно нееднакви*“. Неговата зачуденост продолжува: „*Не можам да замислам зошто три имиња, а особено имињата на жените, некогаш требаше да бидат дадени на трактат што е реално едно... ниту можам дури да кажам кој им ги дал на трите трактати [акраи] нивните имиња*“. Претходно тој зборувал за два трактати. Тој вели дека алтернативна северна граница е устието на реката Дон.

Страбон, географ од раното Римско Царство, има објаснување за географијата што Херодот ја видел толку збунувачки. Додека античкиот навигатор поминувал под Гибралтарската карпа на пат кон Средоземното Море („нашето море“ на оние што живееја таму), му се појавиле две патеки, северниот брег или јужниот брег. за кои Страбон вели:„Сега кога пловиш во теснецот кај Столбовите, Либија лежи на твојата десна рака до потокот на Нил, а на левата страна преку теснецот лежи Европа до Танаи.До античките навигатори на Нашето Море, континентите биле одделени со мориња. Каналот го проширил јужниот брег во Црвеното Море. Симетријата на шемата била премногу геометриска за Грците, бидејќи тие ги претставувале сите географски маси со редовни фигури, доколку можеле.

#### Царска римска географија
Географот, Клавдиј Птоломеј, прави разлика помеѓу географијата, што е „*претстава на сликата на целиот познат свет*“ и хорографијата („*проучување на места*“), која „*ги третира поцелосните детали*“. Идејата за континентите е географија и е претставена како таква. Корограф според Птоломеј бил експерт за одреден локалитет, како што е капетан на брод, трговец или староседелец. Географите ги консултираат, но тие не пишуваат географија.

Птоломеј бил географ на средното Римско Царство, Египќанец. Идејата за континентите им претходела на Римјаните, но преку нив достигнала до модерното време за да се утврдат денешните географски погледи, кои се подобрени од класичните. Наведувајќи дека „*континентите се граничат поправилно, кога тоа е можно, со мориња отколку со реки*“, Птоломеј дефинира систем на три континенти: Европа, Либија, Азија. Неговата Либија е денешна Северна Африка, во која се наоѓа провинцијата Африка, чие име ја заменило Либија. Одбивајќи ја реката Нил како азиска граница за да не се подели Египет, Птоломеј го назначува Црвеното Море како граница меѓу Либија и Азија. На север, границата помеѓу Азија и Европа е меридијан преку устата на реката Дон кон север „*кон непознатиот регион*“. Мала Азија останува „Азија т.н.“ 

Азија на Птолемеј се протега на Далечниот Исток, приближно идентична со денешна Азија, освен што европската граница поминува низ идната локација на Москва, тогаш шума, прекриена со племиња на сарматски племиња. Во неверојатното претскажување на европска и азиска Русија, европската Сармација лежи помеѓу реките Висла и Дон, додека азиската Сармација трча источно од Дон до Скитија.

### Геолошки поглед
Релативно неодамнешното истражување на тектониката на плочите открило дека Азија има неколку региони што ќе се сметаат за различни копнени подрачја доколку се користат строго геолошки и тектонски критериуми (на пример, Јужна Азија и Источна Азија). Дефиниција на *[[Тектоника на плочите|континенталните плочи]]* е отворен извор на податоци на геолозите. Строго во однос на геолошките копнени подрачја или тектонските плочи, Европа е западен полуостров на Евроазија и на копното на Африка-Евроазија. Според последното, Европа и Азија се делови на евроазиската плоча, што ги исклучува арапските и индиските тектонски плочи.

### Регионален поглед
Во човечката географија, постојат неколку школи на размислување. Почестото ја следи историската конвенција и ги третира Европа и Азија како различни континенти, категоризирајќи ги Источна Азија, Јужна Азија и Блискиот Исток како специфични региони за подетална анализа. Други студии го поистоветуваат зборот „*континент*“ со географски „*регион“* кога се однесуваат на Европа и Азија во однос на физичката географија.
&#x5B; *[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2011)">потребно е цитирање</span>]]* &#x5D;

### Етнички поглед
На европските јазици, поимот „*азиски*“ почесто се однесува на етничко наследство отколку на строга географска област. На американско англиски јазик, „азиски“ често се однесува на ориенталистите, додека на британскиот англиски, азискиот јазик честопати се однесува на јужноазијците. Погледнете го списокот на прекуконтинентски земји за понатамошни географски дефиниции. Поимот Азија-Тихоокеанија начелно се однесува на комбинација од Источна Азија, Југоисточна Азија и острови во Тихиот Океан - и повеќето исто така се сметаат за дел од Австралазија или Океанија. Азија го содржи Индискиот Потконтинент, Иранската Висорамнина, Арапскиот Полуостров, како и парче од северноамериканската плоча во Сибир.

## Региони
Од 18 век Азија е поделена на неколку подрегиони независно дефинирани од Азија како целина. Немало историски консензус и сега нема никаков универзален консензус за употребата на овие термини, исто како што нема ниту еден за зборот „*Азија*“.

Регионите на Азија вклучуваат:

; Средна Азија
: Најчесто се сфаќа како состав од  Казахстан, Узбекистан, Таџикистан, Туркменистан, Киргистан, Авганистан.
; источна Азија
: Најчесто се сфаќа како состав од  Кина, Хонгконг, Макао, Тајван, Јапонија, Северна Кореја, Јужна Кореја, Монголија.
; Јужна Азија
: Најчесто се сфаќа како составен од  Пакистан, Индија, Бангладеш, Непал, Бутан, Шри Ланка, Малдиви. Чест приближен синоним за Јужна Азија е индискиот потконтинент.
; Југоисточна Азија
: Најчесто се сфаќа дека ги содржи  Брунеи, Камбоџа, Источен Тимор, Индонезија, Лаос, Малезија, Мјанмар, Филипини, Сингапур, Тајланд, Виетнам.
; Западна Азија (или Југозападна Азија, или Блискиот Исток минус Египет )
: Општо се сфаќа како состав од  Ерменија, Азербејџан, Бахреин, Грузија, Иран, Ирак, Израел, Јордан, Кувајт, Либан, Оман, Палестина, Катар, Саудиска Арабија, Сирија, Турција, Обединети Арапски Емирати, Јемен.
; Северна Азија
: Најчесто се разбира како составена од источна Русија или Сибир.

## Климата што се менува во Азија
Истражувањето спроведено во 2010 година од страна на глобалната фирма за анализа на ризици „ Маплекрофт“ идентификувала 16 земји кои се исклучително ранливи на климатските промени. Ранливоста на секоја нација била пресметана со користење на 42 социјални, економски и еколошки индикатори, кои ги идентификувале веројатните влијанија на климатските промени во текот на следните 30 години. Азиските земји Бангладеш, Индија, Виетнам, Тајланд, Пакистан и Шри Ланка биле меѓу 16-те земји кои се соочуваат со екстремен ризик од климатските промени. Некои промени веќе се случуваат. На пример, во тропските делови на Индија со полусушна клима, температурата се зголемила за 0,4&nbsp;° C помеѓу 1901 и 2003 година. Студија од 2013 година на Меѓународниот институт за истражување земјоделски култури за полусуви тропски предели ( ICRISAT ) имала за цел да пронајде научно-засновани, про-сиромашни пристапи и техники кои ќе им овозможат на азиските земјоделски системи да се справат со климатските промени, а истовремено да имаат корист на сиромашните и ранливи земјоделци. Препораките на студијата се движеле од подобрување на употребата на климатските информации во локалното планирање и зајакнување на агро-советодавните услуги засновани на временски услови, до стимулирање на диверзификација на приходите во руралните домаќинства и обезбедување стимулации за земјоделците да усвојат мерки за зачувување на природните ресурси за подобрување на покривката на шумите, надополнување на подземните води и користете обновлива енергија.

## Општи податоци за земјите дефинирани како азиски од страна на UNSD
Одделот за статистика на Обединетите нации, задолжен за собирање статистички податоци за глобалните региони, вклучително и Азија, објавува стандард за класификација, Обединетите нации M49, кој доделува кодни броеви на континенталните региони, области и земји, засновани на статистички цели, и земјите и регионите групирани заедно не подразбираат каква било претпоставка во врска со политичка или друга поврзаност помеѓу групираните земји. Некои општи податоци за земјите наведени во М49 за континенталниот регион, Азија (142) и еден неофицијален регион, „*Северна Азија*“, се претставени подолу.

M49 е уред за собирање корисни статистички податоци за UNSD и е предложен референтен водич кој се нуди како глобален стандард за сите агенции и институции во рамките на различните оддели на ООН кои може да бидат заинтересирани. Одделението за статистика на Обединетите нации не го презентира како авторитетен стандард или како повалиден или подостоен за усвојување од некој друг. Не е услов за други агенции во рамките на Обединетите нации, кои користат свои сопствени стандарди погодни за нивното работење.

ѝНиту една нација не го прифатила М49 како задолжителен стандард. Сепак, ја одразува општата употреба во врска со политичката географија на Азија. М49 често се ажурира за да ги одрази променливите геополитички околности.

Еден проблематичен аспект на класификацијата на Азија, кој сè уште не е дефинитивно дефиниран од Одделот за статистика, е „*Северна Азија*“, кој нема регионален код и во моментов не е официјално регион на Азија. Русија или „Руската Федерација“ е нација на Европа. Името „Северна Азија“ е неофицијално признато; на пример, Групата експерти на ООН за географски имиња вклучува оддел за Источна Европа, Северна и Средна Азија. „Северна Азија“ доаѓа од традиционална употреба, што ја дели Европа од Азија на планините Урал. Никој во ООН не предлага европска Русија да биде вклучена во Азија или азиска Русија да биде вклучена во Европа. Нивната политика е дека таа нација треба да се појави еднаш во еден регион, а ти ја избрале Европа. Проблемот останува нерешен.

### Геополитичка карта на Азија
Нациите на оваа карта со еден голем исклучок (и неколку помали) се оние дефинирани со „Светската книга на факти“ на ЦИА. Се користат кратки форми на имињата; понекогаш кратенки. Сите нации може да се најдат во табелата подолу. Единствениот голем исклучок од шемата е „Русија“, која во моментов не е официјално во континенталниот регион Азија, но неофицијално делумно во неа, иако е класифицирана како Европа.

десно|мини|800x800пкс|Политичка мапа на Азија од Тар и Мекмари од 1916 година

### Геополитички податоци за Азија

#### Вовед
Земјите од оваа табела се категоризирани главно, но не и целосно, според шемата на УНСД за статистички цели што ги користи Одделот за статистика на Обединетите нации. На пример, статистичките макрорегиони на ООН не признава „Северна Азија“, но проблематичните разлики во гледиштето достигнуваат до нивото на земјата и на друго место. Дел од Египет ( полуостровот Синај ) е географски во Западна Азија, а австралиските надворешни територии на Божиќниот Остров и островите Кокос (Килинг) често се поврзуваат со Азија. Сепак, овие не се присутни во статистичките макрорегиони на ООН.

Не постои универзално дефинирана стандардна Азија. Традиционалните погледи се приближни во најдобар случај. Дури и денес границите сè уште се дефинираат, како меѓу Индонезија, Австралија и Океанија. Сè додека конфликтот околу територијата останува човечка одлика, може да има „источно прашање“, како што го нарекувале Британското Царство за Отоманското Царство.

При проценка на географската положба на нациите на работ на Азија, некои писатели го користат концептот на „ прекуконтинентски земји “, кој има различно значење за различните власти. Мериам-Вебстер го дефинирал како „*поминување преку континент*“. Во однос на Азија, постои само една таква земја, Руската Федерација.

Во втората дефиниција, Петровски се повикува на нова тенденција за формирање на прекуконтинентски агенции, што значи агенции чии јурисдикции ги преминуваат континенталните граници, наместо целиот континент. Примерите на Петровски составиле широко расфрлани делови на континентите. Не станува збор за нивниот транс-статус. Сепак, попрецизни ставови бараат дефиниции за континентите, кои во случајот на Азија не се толку лесни.

Третата дефиниција ја нагласува трансформацијата на место од еден континент на друг. Феји најпрво ја дефинира Турција како прекуконтинентска со тоа што е во Анадолија и на Балканот, занемарувајќи ја историската околност дека Балканот како дел од Отоманското Царство некогаш бил азиски, како и поголемиот дел од Северна Африка. Потоа тој претпоставува дека Турција, прифатена во Европската Унија, според таа околност е дефинирана како европска. Според оваа употреба, самиот регион во кој првпат се применувало името „*Азија*“, денес тоа е Европа. Ако е така, Турција не може да биде прекуконтинентска со тоа што ќе биде поделена меѓу два континента. Овој вид на парадокс само подвлекува дека Азија нема прецизна дефиниција на ист начин како што тоа го прават нациите.

#### Табела

 

## Регионални мапи на Азија

## Поврзано

* Список на азиски земји според население

## Користена литература

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Геологија на Азија
Категорија:Азија