Кангсиеви клучеви

**Кангсиеви клучеви** или **Кангсиеви радикали** (, , ) — збир од 214 клучеви (радикали) собрани во Кангсиевиот речник (VIII век) како помагало за категоризација на кинеските знаци. Тие се подредени според бројот на потези и претставуваат најзастапен систем во кинеските речници, заедно со пинјинот. Застапени се и во Уникод.

Овие клучеви за првпат се воведени во речникот *Ѕехуеј* (1615), но почесто се нарекуваат „Кангсиеви“ заради Кангсиевиот речник, нарачан од царот Кангси. Денес многу речници со традиционални знаци продолжуваат да го користат овој систем; на пример, Речникот на знаци за древнокинески на Ванг Ли (2000). Системот на 214 Кангсиев клуч се заснова на постар систем од 540 клучеви во *[[Шуовен ѓеѕе]]* од . Во 2009 г. кинеската влада објавила систем од 201 клуч наречен *Табела за индексирање на составници на кинеските знаци* како државен стандард за употреба со упростените знаци.

## Статистика
[мини|300п|[Статистичка распределба|Распределба of the number of entries per radical in the *Kangxi Dictionary*]]

Кангсиевиот речник содржи вкупно 47.035 знаци поделени на 214 клучеви, со просечно 220 знаци по клуч; меѓутоа, нивната распределба е нееднаква, при што средниот број на знаци по клуч изнесува 64. Највеќе знаци (1.902) има клучот 140 (), а најмалку (5) има клучот 138 (). Клучевите имаат помеѓу еден и 17 потези, со среден износ од 5 потези и просек нешто помалку од 5,7 потези.

Десетте клучеви со најголем број изведенки сочинуваат 10.665 знаци (23&nbsp;% од речникот). Истите десет клучеви сочинуваат 7.141 од вкупно 20.992 знаци (34&nbsp;%) во блокот на Обединетите идеографи на КЈК на Уникод воведени во 1992 г. Тие се следниве:

## Современи речници
Современите кинески речници и понатаму го користат потезниот редослед на Кангсиевите клучеви. Ова е случај како со традиционалните знаковни/логографски речници (*ѕедјен*) за пишани кинески знаци, така и современите зборовни/фразни речници (*цедјен*) за говорни изрази. 214-те Кангсиеви клучеви се де факто стандард, кој сепак се разликува од еден до друг речник. Во современите практични речници нивниот број може да биде намален, бидејќи има поретки клучеви кои не образуваат ниеден знак во честа употреба. Така, *Oxford Concise English–Chinese Dictionary* опфаќа 188 клучеви. Џебниот речник *Сингхуа* содржи околу 13.000 знаци и користи 189 клучеви, подоцна дополнети на 201 во десеттото издание за да биде во склад со државниот стандард. Има и речници што воведуваат нови клучеви, сметајќи ги групите клучеви што се користат заедно во многу различни знаци за своевиден клуч. На пример, Големиот кинески речник (*Ханју да цедјен*, 1993), кој е најопфатниот речник на кинескиот јазик има 23.000 заглавни ставки за знаци организирани по свој систем од 200 клучеви.

## Табела

## Во Уникод
Во верзијата 3.0 на Уникод (1999) бил воведен посебен блок за Кангсиевите клучеви каде се кодирани 214 клучеви во низата U+2F00&ndash;2FD5. Ова се кодни точки за претставување на клучот како клуч, наспроти за знакот што се состои од недополнет радикал; така, U+2F00 го претставува клучот 1 додека U+4E00 го претставува знакот *ји*, што значи „еден“. Покрај ова, бил воведен и дополнителниот блок за КЈК-клучеви (2E80–2EFF), каде се кодирани алтернативни (често положбени) облици преземени од Кангсиевите клучеви како што се јавуваат во конкретни знаци. На пример, ⺁ „CJK RADICAL CLIFF“ (U+2E81) е варијанта на ⼚ клуч 27 (U+2F1A), кој самиот е истоветен по облик со знакот кој се состои од недополнетиот клуч 27, 厂 „спила“ (U+5382).

## Поврзано
* Кангсиев речник
* Список на клучеви во Шуовен ѓеѕе
* Црти на кинеските знаци

## Наводи

* An Analysis of the Two Chinese Radical Systems, Journal of the Chinese Language Teachers Association, 13, 2, 95–109, May 78

## Надворешни врски

* Табела на 214-те клучеви, проект Уникод
* Список на 214 јапонски клучеви и исклучоци во канџите, пребарливи и групирани по број на потези
* Кинески знаци по клуч
* Список на клучеви, значење и називи на јапонски


Категорија:Кинеско писмо