Априлска војна

**Априлската војна** е име за германската инвазија (кодно име *Директива 25*) на Кралството Југославија на 6 април 1941 година . Оваа операција го означи почетокот на Втората светска војна во Југославија.

Нападот е направен по копнен пат, од неколку правци. Германски, италијански, унгарски и бугарски војници навлегле на територијата на Југославија од Италија, Австрија (тогаш дел од Третиот рајх), Унгарија, Романија и Бугарија. Тешко е бомбардиран Белград. Во исто време започнал германскиот напад на Грција со кодно име Операција Марита.
Војната завршила во 17 април 1941 година со капитулација, окупација и поделба на Југославија. На кралското семејство и некои претставници на Владата отишле во егзил во Британија.

Инвазијата започна со огромен воздушен напад врз Белград и објектите на Кралското југословенско воено воздухопловство (ВВКЈ) од страна на Луфтвафе (германски воздухопловни сили) и напади на германските копнени сили од југозападна Бугарија. Овие напади беа проследени со германски потисоци од Романија, Унгарија и Остмарк (денешна Австрија, тогаш дел од Германија). Италијанските сили биле ограничени на воздушни и артилериски напади до 11 април, кога италијанската армија нападнала кон Љубљана (во денешна Словенија) и преку Истра и Лика и по далматинскиот брег. Истиот ден, унгарските сили влегле во југословенска Бачка и Барања, но како и Италијанците тие се соочиле со практично лесен отпор. Југословенскиот напад во северните делови на Албанија, под контрола на Италија, наиде на првичен успех, но беше незначителен поради колапсот на остатокот од југословенските сили и на крајот беше одбиен во Далмација.

Научниците предложија неколку теории за ненадејниот колапс на Кралската југословенска армија, вклучувајќи лоша обука и опрема, генерали желни да обезбедат брз прекин на непријателствата и активности на петтата колона на Хрватска, Словенија и етничка Германија. Последново беше испрашувано од научници кои сугерираа дека петтата колона има мало влијание врз крајниот исход. Инвазијата заврши кога на 17 април 1941 година беше потпишано примирје, врз основа на безусловното предавање на југословенската војска, кое стапи на сила на пладне на 18 април. Кралството Југославија тогаш беше окупирано и поделено од силите на Оската. Поголемиот дел од Србија и Банат станаа германска зона на окупација, додека другите области на Југославија беа припоени од соседните земји на Оската, Германија, Унгарија, Италија, Албанија и Бугарија. Хрватска стана Независна Држава Хрватска (српско-хрватски латински: *Nezavisna Država Hrvatska*, или NDH), марионетска држава на оската создадена за време на инвазијата која ги опфаќа Срем, Босна и Херцеговина, како и хрватските земји. Заедно со застојот на италијанската инвазија на Грција на 28 октомври 1940 година, и инвазијата на Грција предводена од Германија (*Операција Марита*) и инвазијата на Крит (*Операција Меркур*), инвазијата на Југославија беше дел од германската балканска кампања (германски: *Balkanfeldzug*).

= Позадина =
Во октомври 1940 година, фашистичка Италија го нападна Кралството Грција само за да биде принудена да се врати во Албанија окупирана од Италија. Германскиот диктатор Адолф Хитлер ја препозна потребата да му помогне на својот сојузник, италијанскиот диктатор Бенито Мусолини. Хитлер го направи тоа не само за да го врати намалениот престиж на Оската, туку и за да ја спречи Британија да ги бомбардира романските нафтени полиња Плоешти од кои нацистичка Германија добиваше најголем дел од својата нафта.

Во 1940 година и почетокот на 1941 година, Унгарија, Романија и Бугарија се согласија да се придржуваат до Трипартитниот пакт и на тој начин да се приклучат на Оската. Хитлер потоа изврши притисок и врз Југославија да се приклучи. Принцот Павле потклекна на овој притисок и го прогласи на Југославија кон Пактот на 25 март година. Одбрана и Здружението на четници, Српската православна црква, голем дел од српското население како и либералите и комунистите. Воените офицери (претежно Срби) извршиле државен удар на 27 март 1941 година, го принудиле принцот да поднесе оставка и го прогласиле 17-годишниот крал Петар II за полнолетен.

= Подготовка =
Откако ја слушна веста за државен удар во Југославија, Хитлер ги повика своите воени советници во Берлин на 27 март. Истиот ден со државниот удар тој ја издаде „*Директивата на Фирерот 25*“, која бараше Југославија да се третира како непријателска држава. ​​​ ​па „со безмилосна суровост“ и „без да се чекаат можни изјави за лојалност на новата влада“.

Унгарија се приклучи на Трипартитниот пакт на 20 ноември 1940 година. Унгарското раководство беше поделено откако германската воена директива 25 беше донесена на 27 март 1941 година. Регентот Миклош Хорти и војската фаворизираа учество во инвазијата на Југославија и се мобилизираа следниот ден. Премиерот Пал Телеки се обиде да ги спречи германските трупи да минуваат низ Унгарија и го наведе мировниот договор со Југославија како пречка за соработката со Германците.

На 1 април, Југославија ја редизајнираше својата Упадна команда како четничка команда, именувана по српските герилски сили од Првата светска војна, кои им се спротивставија на Централните сили. Командата имаше за цел да води герилска војна доколку земјата беше окупирана. Нејзиното седиште било префрлено од Нови Сад во Краљево во јужна централна Србија на 1 април.

На 2 април, откако германскиот амбасадор веќе беше отповикан на „разговори“, на преостанатиот персонал од амбасадата им беше наредено да го напуштат главниот град и да ги предупредат амбасадите на пријателските нации исто така да се евакуираат. Тоа ја испрати непогрешливата порака дека Југославија е пред инвазија.

На 3 април, Хитлер издал воена директива 26 во која се детализирани планот за напад и командната структура за инвазијата, како и ветување за територијални придобивки на Унгарија. Истиот ден Телеки се самоуби. Хорти, барајќи компромис, таа вечер го извести Хитлер дека Унгарија ќе го почитува договорот, иако тој најверојатно ќе престане да важи доколку Хрватска се отцепи и Југославија престане да постои. По прогласувањето на независна држава Хрватска во Загреб на 10 април, ова сценарио беше реализирано, и Унгарија се приклучи на инвазијата, нејзината војска премина во Југославија следниот ден.

= Спротивни сили =
### Редоселдот на битката на оската
рамка|Алесандро Пирцио Бироли
Инвазијата беше предводена од германската 2-та армија со елементи на 12-та армија, Првата панцирска група и независен панцерски корпус во комбинација со огромна поддршка *на Луфтвафе*. 19-те германски дивизии вклучуваа пет дивизии панцир, две моторизирани пешадиски дивизии и две планински дивизии. Германските сили вклучуваа и три добро опремени независни моторизирани пешадиски полкови и беа поддржани од над 750 авиони. Италијанската 2-ра и 9-та армија ангажираа вкупно 22 дивизии и 666 авиони во операцијата. Унгарската 3-та армија, исто така, учествуваше во инвазијата, со поддршка од над 500 авиони.

За време на Априлската војна, штабот *на Фирерот* (FHQ) го доби кодното име *Frühlingssturm* (Пролетна бура) и се состоеше од *Führersonderzug* (Специјален *фиреров* воз) со кодно име „Америка“ стациониран во Mönichkirchen заедно со специјалниот воз „Atlas“ на Вооружените сили. (*Wehrmachtführungsstabes*, WFSt). „Атлас“ пристигна во Менихкирхен дури на 11 април, долго откако беа во тек операциите, а „Америка“ пристигна дури следниот ден. Менихкирхен беше избран затоа што блискиот железнички тунел може да обезбеди засолниште во случај на воздушен напад. Двата воза се вратија во Берлин на 26 април.

Откако започнала италијанската инвазија на северозапад, кралот Виктор Емануел III се преселил во вила во сопственост на семејството Пирцио Бироли во Брацако, во близина на Моруцо, со цел да биде блиску до фронтот.

Германија ја нападна Југославија од бази во три земји освен неа: Унгарија, Романија и Бугарија. Германските трупи влегоа во секоја од овие земји под различни изговори и во различно време. Првата земја што доби германска воена мисија беше Романија. Наводно за обука на романските вооружени сили, нејзината вистинска цел беше да ги заштити романските нафтени ресурси и да се подготви за напад на Советскиот Сојуз. Вермахтот навлезе во Бугарија повнимателно, прво со намера да обезбеди воздушна одбрана од која било сила што ги напаѓа романските нафтени полиња, а подоцна и со онаа за инвазија на Грција за поддршка на Италија *.* Германските трупи не влегоа во Унгарија додека веќе беше планиран нападот на Југославија и додека не беше обезбедено учеството на Унгарија.

#### Распоредување во Романија
Кралот Карол II од Романија, почнувајќи од цесијата на Бесарабија и Северна Буковина на Советскиот Сојуз, во писмо до Адолф Хитлер на 2 јули 1940 година предложи Германија да испрати воена мисија во Романија. Романската влада побара итно да се испрати мисија на 7 септември 1940 година, ден по абдикацијата на Керол. Одлуката за помош на Романија беше донесена на 19 септември, а од Унгарија беше побарано да обезбеди транзит на германските војници на 30 септември. Првите трупи влегле во Романија на 10 октомври. Тие влегоа во Букурешт два дена подоцна (12 октомври) со извици на *Хајл!* Официјалното објаснување за присуството на германските трупи беше дека тие биле таму за да ја обучуваат романската армија. Во директивата на Хитлер до војниците на 10 октомври беше наведено дека „неопходно е да се избегне дури и најмал привид на воена окупација на Романија“. Во втората половина на октомври, романскиот водач Јон Антонеску побарал да се прошири воената мисија. Германците среќно го обврзаа барањето, бидејќи нафтените полиња и рафинериите во Плоешти беа од витално значење за нивните воени напори. Романија беше исто така важна појдовна точка за напад на Советскиот Сојуз, што го направи присуството на германските трупи прекршување на пактот Молотов-Рибентроп од 23 август 1939 година.

До средината на ноември, 13-та моторизирана пешадиска дивизија беше собрана во Романија и засилена со 4-от панцерски полк, инженери и сигнални трупи, како и шест борбени и две извиднички ескадрили *Луфтвафе* и дел од противвоздушната артилерија. Вкупно седумдесет батерии артилерија беа префрлени во Романија. На 23 ноември, Романија го потпишала Трипартитниот пакт. Во тоа време, Германија ја информираше Романија дека нема да се очекува да учествува во напад на Грција, но дека Германија сака да ја искористи романската територија за да обезбеди база за германски напад. На 24 ноември, Антонеску се состана со Вилхелм Кајтел, началникот на *Оберкомандо дер Вермахт*, за да разговара за заедничката одбрана. Како резултат на овој состанок, 16-та панцирска дивизија беше испратена во Романија кон крајот на декември. Во јануари 1941 година премостување за планираниот премин на Дунав. Оние елементи на 12-та армија кои требаше да ја нападнат Југославија од Романија се собраа во близина на Темишвар (Темешвар).

Помеѓу ноември 1940 година и февруари 1941 година, *Луфтвафе* постепено префрли 135 ловци и извидувачки авиони во Романија (во 22-26 ескадрили). На почетокот на април 1941 година тие префрлија уште 600 авиони од Франција, Африка и Сицилија во Романија и Бугарија во период од десет дена. Борбениот и извидувачкиот брод беа испратени на полињата во Арад, Дева и Турну Северин. На 12 февруари Британија ги прекина дипломатските односи со Романија со образложение дека таа е земја окупирана од непријателот.

#### Распоредување во Бугарија
Два настани на почетокот на ноември 1940 година го убедија Хитлер во потребата да стационира војници, особено Луфтвафе *,* во Бугарија. Првата беше лажните извештаи дека Британците граделе аеродром на Лемнос, од каде што можеле да го бомбардираат Плоешти. Вториот беше почеток на британските воздушни напади кои потекнуваат од грчките бази против италијанскиот брод на 6 ноември. Планирањето на германската инвазија на Грција од Бугарија започна на 12 ноември.

Веќе на 13 ноември, Советите (неправилно) ги обвинуваа Германците дека имаат војници во неутрална Бугарија. На 18 ноември, бугарскиот цар Борис III се сретнал со Хитлер и ветил дека ќе учествува во напад на Грција, но само во последен момент. Набргу потоа таен германски тим под полковник Курт Цајцлер влегол во Бугарија за да основа складишта за гориво, да организира собирање трупи и да го извиди теренот. Наскоро беа следени од стотици персонал на *Луфтвафе* за да воспостават станици за набљудување на воздухот. До крајот на декември повеќе од илјада германски војници во цивилна облека беа активни во Бугарија, иако владата на втората продолжи да го негира тоа. Бомбардерите и нуркачите-бомбардерите, исто така, постепено биле префрлени во Бугарија, почнувајќи од ноември. До крајот на март 1941 година, *Луфтвафе* имаше 355 авиони во земјата.

На 17 февруари 1941 година, Бугарија потпиша пакт за ненапаѓање со Турција, отворајќи го патот за нејзино придржување кон Трипартитниот пакт, кој беше потпишан од премиерот Богдан Филов во Виена на 1 март. Кога Иван В. Петров, член на Народното собрание од Јабланица, праша зошто Собранието не било консултирано, Филов посочи дека уставот бара само парламентарно одобрување пред ратификацијата. Потпишувањето беше ратификувано со гласање во Собранието со 140 спрема 20. Првите германски трупи го преминаа Дунав од Романија на 28 февруари, еден ден пред Бугарија да се приклучи на пактот. Поголемиот дел од 12-та армија, зголемена со VIII. Флигеркорпс, го премина Дунав на 2 март. Тие беа пречекани од русофилското население, кое веруваше дека Германија и Советскиот Сојуз се сојузници. 12-та армија првично била распоредена само за напад на Грција. По добивањето на Директивата бр. 25, која предвидуваше инвазија на Југославија во правец на Белград на 8 април, силите беа прераспоредени во три групи: една долж турската граница, една по грчката и една по југословенската граница. Моторизираниот транспорт беше донесен од Романија за да се постигне овој подвиг за неколку дена.

#### Распоредување во Унгарија
лево|мини|320x320пкс|Унгарскиот началник на Генералштабот Верт беше водечки поборник и клучен планер на учеството на Унгарија во инвазијата.
Иако на германските трупи им беше одбиено правото да транзитираат низ Унгарија за инвазијата на Полска во 1939 година, им беше дозволено да минуваат низ Унгарија како цивили на пат за Романија во 1940 година. Во септември 1940 година унгарската легација во Берлин одобри над 6.500 транзитни визи на Германците кои патуваат во Романија. На 30 септември, непосредно по потпишувањето на Тројниот пакт, Рибентроп и генералот Кајтел побарале од унгарскиот министер за надворешни работи, Иштван Чаки, кој бил во Виена, да им одобри на Германците користење на транзитни капацитети за германските воени „групи за проучување“. помине во Романија. Тие сè уште ја чекаа конечната потврда на 3 октомври. Договорениот договор беше шест возови да минуваат низ Унгарија ноќе кои ќе превезуваат германски војници во запечатени вагони. Ним нема да им биде дозволено да излезат и нема да имаат офицери за железнички транспорт (RTOs) или службеници за снабдување со нив.

Според Ѓерѓ Барча, унгарскиот амбасадор во Лондон, одговарајќи на барањето на британската влада, Романија е таа што го поднела барањето. Во своите белешки, Барча посочи дека Британците изјавиле дека „доколку Унгарија им дозволи на германските трупи да минуваат низ унгарската територија против Југославија, Британија ќе ги прекине дипломатските односи, навистина може да ни објави војна“. Првите германски трупи го започнале својот премин низ Унгарија на 8 октомври. И покрај некои официјални деманти, движењето на војниците беше објавено од Ројтерс и американскиот амбасадор доби целосен извештај. Според современото британско разузнавање, три дивизии поминале низ Унгарија во Романија до 2 ноември. На 20 ноември, унгарскиот премиер Пал Телеки го потпишал Трипартитниот пакт по состанокот со Хитлер во Берхтесгарден. На состанокот, Хитлер зборуваше за неговата намера да и помогне на Италија против Грција, а со тоа да ги подготви Унгарците за неговите идни барања.

На 13 декември 1940 година - ден по Хунгарско-југословенскиот пакт за ненапаѓање и денот кога Хитлер ја издаде Директивата бр. 20 на Фирерот - започнаа големите движења на германските трупи. Германците првично ветија дека ќе обезбедат 180 локомотиви за трансферите, но подоцна Унгарците се жалеа дека пристигнале само 130. На 24 декември, Иштван Хорти, претседател на Унгарските државни железници (ХСР), побара преговори пред да ги спроведе бараните германски зголемувања, но амбасадорот Ото фон Ердмансдорф го информираше дека сето тоа било решено во Виена од Кајтел и Чаки. Германскиот сообраќај беше толку голем што на 28 декември ХСР мораше да го прекине патувањето со сите свои возови на неколку дена поради недостиг на јаглен. Унгарските власти се обидоа да ги исполнат сите германски барања без да одат подалеку од договореното на владите. Дури и саботажа се користеше повремено за да се спречи потребата да им се даде на Германците поголема поддршка од потребната. На 18 јануари 1941 година беше постигнат договор за складирање на германски залихи во унгарски магацини под унгарска стража, со само еден германски офицер во Будимпешта да служи како врска. Овие залихи требало да се искористат во кампањата против Грција.

мини|220x220пкс|Стоковната станица во Mönichkirchen беше седиштето на Хитлер, ''Frühlingssturm'', за време на инвазијата.
На 27 март 1941 година, Хитлер го информирал унгарскиот амбасадор, Доме Штојај, и и дал официјален предлог на Унгарија за учество во нападот на Југославија. Хитлер доверливо му рекол на Миклош Хорти дека Германија целосно ги признава унгарските територијални претензии во однос на Југославија и дека може да ги земе Бачка и Банат и додаде „земи колку сакаш“. Хорти главно се согласувал и ги прифаќал сугестиите на Хитлер. Унгарскиот одговор беше изнесен во советот и беше доставен следниот ден (28 март). На 30 март, генералот Фридрих Паулус пристигна во Будимпешта и се состана со Хенрик Верт, началник на унгарскиот генералштаб и генерал-мајор Ласло Десео. Унгарците предложија да се мобилизираат пет дивизии за напад на Југославија. Двајца требаше да се држат во резерва, додека Првиот, петтиот и мобилниот корпус требаше да го изведат главниот напад на Суботица (*Шабадка*), со секундарна операција источно од реката Тиса. Поради барањето на Романија унгарските трупи да не дејствуваат во Банат, Паулус го изменил унгарскиот план и ги задржал своите трупи западно од Тиса. Овој конечен план „беше ставен во форма на карта“, според извештајот на Паулус, и мораше веднаш да биде телефониран во Берлин за да се внесе во Оперативната наредба бр. 25, издадена од Валтер фон Браучич истиот ден.

Овој финален план определил еден унгарски корпус од три бригади западно од Дунав од езерото Балатон до Барч и дванаесет бригади (девет на фронтот и три во резерва) за офанзива во Бачка (*Бачка*). Дунавската флотила требаше да ги покрие крилата, а воздухопловните сили требаше да застанат за наредби. „Групата Карпати“, составена од осмиот корпус, 1-та планинска бригада и 8-та гранична стража (*Шасер*) бригада, беше мобилизирана на советската граница, а мобилниот корпус беше во резерва.

Овие аранжмани беа договорени од Верт, тој подоцна тврдеше, „врз основа на добиеното овластување“ на 28 април - иако тоа не беше ставот на владата за она што беше овластено. Верт поднесе барање за дозвола за мобилизација на 1 април, бидејќи наредбата за мобилизација требаше да биде одобрена од кабинетот и издадена од регентот со потпис на министерот за одбрана. Верт очекуваше Германците да започнат со операции, со употреба на унгарска територија и комуникации, на 12 април, а Унгарците да ја завршат мобилизацијата до 6 април и да ја започнат својата офанзива на 15-ти. На 1 април бил свикан состанок на Врховниот совет за одбрана за да се разговара за барањето на Верт. По долга дебата, тој го одобри неговиот план за мобилизација, но одби да ги стави унгарските трупи под германска команда и ги ограничи унгарските операции на окупација на територијата напуштена од Југословените. На 2 април, Германија одговори дека договорот Паулус-Верт е конечен, а германските штабни офицери почнаа да пристигнуваат во Будимпешта тој ден. Истиот ден Британците ја известиле Унгарија дека таа ќе биде третирана како непријателска држава доколку Германија ја искористи нејзината територија или објекти во напад на Југославија. Утрото на 3 април, Пал Телеки извршил самоубиство; регентот веднаш ја откажал веќе дадената наредба за мобилизација, освен граничната стража и мобилниот корпус, што го поттикна Верт да поднесе оставка. Потоа Хорти ја овластил мобилизацијата на Четвртиот и Петтиот корпус и Планинската бригада, а Верт ја повлече својата оставка. Ова се случи толку доцна во денот што нула час за мобилизација беше даден како полноќ на 5 април. Утрото на 3 април, германските единици, вклучително и тенкови и авиони, кои беа насочени кон Романија, отворено поминаа низ Будимпешта.

#### Распоредување во Италија
Италијанската 2-та армија и 9-та армија ангажираа вкупно 22 дивизии во операцијата, кои сочинуваат околу 300.000 војници.

Италијанската 2-та армија (италијански: *2° Armata*) беше командувана од *Generale designato d'Armata* (в.д. генерал) Виторио Амбросио, и се состоеше од еден брз (италијански: *celere*) корпус (*Celere* Corps), еден моторизиран корпус (Motorized Корпус) и три пешадиски корпус (V корпус, VI корпус и XI корпус), а беше собран во североисточна Италија, напаѓајќи од Истра и Јулијанскиот марш долж границата со Словенија и Хрватска. Втората армија била поддржана од моторизиран инженерски полк вклучувајќи три баталјони за премостување, хемиски баталјон, петнаесет територијални баталјони и два гарнизонски баталјони.

Единиците за поддршка на V корпус вклучуваа три моторизирани артилериски полкови составен од тринаесет баталјони, четири баталјони митралез (два моторизирани и две чопори), три легии на црни кошули со големина на баталјон, моторизиран противвоздушен баталјон, јуришен баталјон на сапер и баталјон за изградба на патишта. VI корпус вклучуваше четири моторизирани артилериски полкови со вкупно шеснаесет баталјони, два баталјони за митралез (еден моторизиран, едно чопор) и моторизиран противвоздушен полк. XI корпус вклучуваше еден моторизиран артилериски полк составен од четири баталјони, три баталјони за митралези (еден моторизиран, еден чопор и еден статичен) и шест легии на црни кошули со големина на баталјон. Моторизираниот корпус беше поддржан од моторизиран артилериски полк составен од три баталјони и моторизиран инженерски баталјон.

Во Албанија, елементите на италијанската 9-та армија (италијански: *9° Armata*) кои беа вклучени во кампањата беа командувани од *генералот d'Armata* (генерал) Алесандро Пирцио Бироли, и се состоеше од два пешадиски корпуси и некои секторски трупи собрани во северниот дел. Албанија.

XIV корпус бил поддржан од коњанички полк, три баталјони на граничната стража, баталјон за финансиска стража и два баталјони на воена полиција (италијански: *Carabinieri Reali*). XVII корпус ја вклучуваше групата *Diamanti Blackshirt која вклучуваше шест полкови црни кошули кои се состојат од по два баталјона, полк од два баталјона црни кошули Скендербег* подигнат од Албанците, друг полк црни кошули од два баталјона, коњички полк, мото баталјон *Берсаљери*, три баталјони на Граничната стража. еден баталјон за финансиска гарда, моторизиран артилериски полк од три баталјони, баталјон на воена полиција и тенковска чета опремена со лесни тенкови Fiat M13/40. Секторот *Либражд* вклучуваше моторизиран артилериски полк од четири баталјони, полк *Берсаглиери* монтиран на велосипеди, коњанички полк, групата *„Бискачианти* црни кошули“ која вклучуваше два полкови црни кошули со вкупно пет баталјони, милицијата *„Агостини* црн кошула Форест“ со големина на полк, и Група *Бриското*, формација со големина на полк која се состои од еден баталјон *Алпини и два баталјони за финансиска гарда.*

Гаризонот Зара броеше околу 9.000 луѓе под целосна команда на *генерал ди бригата* (бригаден) Емилио Џиљоли. Гарнизонот се состоеше од две главни групи и асортиман на придружни единици. Двете главни групи беа *Fronte a Terra* (копнеен фронт) со големина на полк, кој сочинуваше три баталјони за статични митралези и баталјон *Берсаглиери монтиран на велосипед, и Fronte a Mare* (Морски фронт) со јачина на баталјонот, кој се состоеше од две машини компании за оружје, противвоздушна батерија, крајбрежна артилериска батерија и поморска артилериска батерија. Единиците за поддршка се состоеја од артилериски полк од три баталјони, два независни артилериски баталјони, баталјон за митралези, моторизиран противвоздушен баталјон (помалку една батерија), инженерски баталјон, чета на црни кошули и чета танкети L3/35.

### Кралските југословенски вооружени сили
Југословенските сили се состоеле од повеќе од 33 дивизии на Кралската југословенска армија (српско-хрватски латински: *Vojska Kraljevska Jugoslavije*, VKJ), четири воздушни бригади на Кралските југословенски воздухопловни сили (српско-хрватски латински: *Vazduhoplovstvo Vojske Kraljevine Jugos*, VKlavii) повеќе од 400 авиони и малата Кралска југословенска морнарица (српско-хрватски латински: *Kraljevska Jugoslovenska Ratna Mornarica*, KJRM) центрирани околу четири уништувачи и четири подморници базирани на јадранскиот брег и некои речни монитори на Дунав. ВКЈ во голема мера се потпираше на транспорт со животински погон, беше само делумно мобилизиран во времето на инвазијата и имаше само 50 тенкови кои можеа да се вклучат во германските тенкови на еднаква основа. ВВКЈ беше опремен со низа авиони од југословенски, германски, италијански, француски и британски дизајн, вклучувајќи помалку од 120 модерни борбени авиони.

#### Опрема и организација
Формирана по Првата светска војна, ВКЈ сè уште беше во голема мера опремена со оружје и материјал од таа ера, иако беше започната одредена модернизација со чешка опрема и возила. Од околу 4.000 артилериски парчиња, многу беа стари и влечени од коњи, но околу 1.700 беа релативно модерни, вклучувајќи 812 чешки противтенковски пушки од 37 мм и 47 мм. Имаше и околу 2.300 минофрлачи, вклучувајќи 1600 модерни парчиња од 81 мм, како и дваесет и четири парчиња од 220 и 305 мм. Од 940 противвоздушни пушки, 360 беа чешки и италијански модели од 15 мм и 20 мм. Сите овие оружја беа увезени, од различни извори; на различните модели често им недостасувале соодветни капацитети за поправка и одржување. Единствените механизирани единици беа шест моторизирани пешадиски баталјони во трите коњанички дивизии, шест моторизирани артилериски полкови, два тенковски баталјони опремени со 110 тенкови, од кои едниот имаше модели на Renault FT од Првата светска војна, а другиот 54 модерни француски Рено Тенковите Р35, плус независна тенковска компанија со осум чешки уништувачи на тенкови Т-32 (Ш-ИД). Околу 1.000 камиони за воени цели беа увезени од Соединетите Американски Држави во месеците пред инвазијата.

Целосно мобилизирана, Југословенската армија распореди 28 пешадиски дивизии, три коњанички дивизии и 35 независни полкови. Од независните полкови, 16 биле во гранични утврдувања, а 19 биле организирани како комбинирани полкови, или „Одред“, со големина на засилена бригада. Секој Одред имаше еден до три пешадиски полкови и еден до три артилериски баталјони, со три организирани како „алпски“ единици. Германскиот напад, сепак, ја фати војската сè уште во мобилизација, а само околу 11 дивизии беа на нивните планирани одбранбени позиции на почетокот на инвазијата. Југословените ја одложија целосната мобилизација до 3 април за да не го испровоцираат Хитлер. Единиците беа исполнети меѓу 70 и 90 проценти од нивната сила бидејќи мобилизацијата не беше завршена. Југословенската армија беше вкупно околу 1.200.000 војници кога започна германската инвазија.

ВВКЈ имаше сила од 1.875 офицери и 29.527 други чинови, вклучително и околу 2.000 пилоти, имаше над 460 авиони на првата линија од домашно (особено ИК-3), германско, италијанско, француско и британско потекло., од кои повеќето беа модерни типови. Организирани во 22 ескадрони бомбардери и 19 борбени ескадрони, главните типови на авиони во оперативна употреба вклучуваа 73 Messerschmitt Bf 109 E, 47 Hawker Hurricane Mk I (со повеќе што се градат под лиценца во Југославија), 30 Hawker Fury II, 11 Rogožar ловци (плус повеќе во изградба), 10 Ikarus IK-2, 2 Potez 63, еден Messerschmitt Bf 110 C-4 (заробен на почетокот на април поради навигациска грешка) и еден ловец Rogozarski R 313, 69 Dornier Do 17 K (вклучувајќи 40 плус изградени со лиценца), 61 Бристол Бленхајм Мк I (вклучувајќи околу 40 изградени во лиценца) и 40 бомбардери Savoia Marchetti SM-79 K. Извидувачките единици на Армијата се состоеја од седум Групи со 130 застарени југословенски изработени лесни бомбардери Бреге 19 и Потез 25. Имаше и околу 400 тренерски и помошни авиони. Единиците на поморската авијација сочинуваа 75 авиони во осум ескадрили опремени со, меѓу другите помошни типови, 12 германска конструкција Dornier Do 22 K и 15 Rogozarski SIM-XIV-H локално дизајнирани и изградени поморски патролни пловечки авиони.

КЈРМ беше опремен со еден постар поранешен германски лесен крстосувач (погоден само за цели на обука), еден голем водач на модерна флотила уништувач со британски дизајн, три модерни разурнувачи со француски дизајн (два изградени во Југославија плус уште еден сè уште во изградба), еден хидроавион нежни, четири модерни подморници (две постари француска и две британска) и 10 модерни моторни торпедо чамци (MTB), од постарите бродови, имаше шест средно торпедо чамци на поранешната австриска морнарица, шест мински слоеви, четири големи оклопни речни монитори и разни помошни пловни објекти.

#### Распоредување
Југословенската армија беше организирана во три армиски групи и крајбрежни одбранбени трупи. Третата армиска група беше најсилна со 3., 3. територијална, 5. и 6. армии кои ги бранеа границите со Романија, Бугарија и Албанија. Втората армиска група со 1 и 2 армии го бранеше регионот помеѓу Железните порти и реката Драва. Првата армиска група со 4-та и 7-та армија, составена главно од хрватски трупи, беше во Хрватска и Словенија, бранејќи ги италијанската, германската (австриската) и унгарската граница.

Силата на секоја „армија“ изнесуваше малку повеќе од еден корпус, при што армиските групи се состоеја од единиците распоредени на следниов начин:

* **Третата армија на 3-та армиска група** се состоеше од четири пешадиски дивизии и една коњаничка одред; 3-та територијална армија со три пешадиски дивизии и еден независен моторизиран артилериски полк; 5-та армија со четири пешадиски дивизии, една коњаничка дивизија, два одред и еден независен моторизиран артилериски полк и 6-та армија со три пешадиски дивизии, двете кралски гардиски бригади (одред) и три пешадиски одред.
* **Првата армија на 2-та армиска група** имаше една пешадиска и една коњаничка дивизија, три одредни и шест полкови за гранична одбрана; 2-та армија имала три пешадиски дивизии и еден полк за гранична одбрана.
* **Првата армиска група** се состоеше од 4-та армија, со три пешадиски дивизии и еден одред, додека 7-та армија имаше две пешадиски дивизии, една коњаничка дивизија, три планински одреди, два пешадиски одреди и девет полкови за гранична одбрана.
* **Стратешкиот резерват „ Врховна команда “** во Босна се состоеше од четири пешадиски дивизии, четири независни пешадиски полкови, еден тенковски баталјон, два моторизирани инженерски баталјони, два моторизирани тешки артилериски полкови, 15 независни артилериски баталјони и два независни противвоздушни артилериски баталјони.
* **Крајбрежните одбранбени сили**, на Јадранот спроти Задар, сочинуваа една пешадиска дивизија и две одреди, покрај тврдините бригади и противвоздушните единици во Шибеник и Котор.

Во пресрет на инвазијата, облеката и обувките беа достапни само за две третини од потенцијалните трупи на првата линија и само делумно за другите трупи; некои други основни залихи беа достапни само за една третина од војниците на првата линија; медицинските и санитарните материјали беа достапни само неколку недели, а залихите со храна за мажи и сточна храна за добитокот беа достапни само околу два месеци. Во сите случаи имаше мала или никаква можност за надополнување.

Надвор од проблемите со несоодветната опрема и нецелосната мобилизација, Југословенската армија тешко настрада од српско-хрватскиот раскол во југословенската политика. „Југословенскиот“ отпор кон инвазијата пропадна преку ноќ. Главната причина беше што ниту една од подредените национални групи, вклучувајќи ги Словенците и Хрватите, не беа подготвени да се борат во одбрана на српска Југославија. Исто така, за Словенците да не се чувствуваат напуштени, одбраната била изградена на северната граница на Југославија кога природната линија на одбрана била многу појужно, базирана на реките Сава и Дрина. Единственото ефективно противење на инвазијата беше од целосно српските единици во границите на самата Србија. [ *потребен е цитат* ] Германците, туркајќи се северозападно од Скопје, беа задржани на превојот Качаник и изгубија неколку тенкови (P39, Buckley C "Greece and Crete 1941" HMSO 1977). Во својот најлош израз, одбраната на Југославија беше тешко компромитирана на 10 април 1941 година, кога некои од единиците во хрватската четврта и седма армија побунија, и новоформираната хрватска влада истото го поздрави влезот на Германците во Загреб. ден. Српскиот Генералштаб бил обединет по прашањето за Југославија како „Голема Србија“, со која, на еден или друг начин, владеела Србија. Во предвечерието на инвазијата, на југословенскиот активен список имало 165 генерали. Од нив сите освен четворица биле Срби.

= Операции =
Професорот Јозо Томашевич и другите ја делат инвазијата и борбите што резултираат во две фази. Првата фаза го опфаќа разорниот воздушен напад на *Луфтвафе врз* Белград и аеродромите на Кралските југословенски воздухопловни сили од 6 април, и првичниот удар на германскиот панцерски корпус XL од Бугарија кон Скопје кој започна истиот ден. Потоа следел нападот на германскиот XIV панцерски корпус од Бугарија кон Ниш на 8 април. На 10 април, уште четири удари ја погодија Југословенската армија; Панцерскиот корпус XLI од Романија кон Белград, XLVI панцерскиот корпус од Унгарија преку Драва, пешадискиот корпус ЛИ од Австрија кон Загреб, и планинскиот корпус XLIX од Австрија кон Цеље. До крајот на тој ден, Југословенската армија се распаѓаше и се повлекуваше или се предаваше низ целата земја, со исклучок на силите на албанската граница. Италија и Унгарија се приклучија на копнената офанзива на 11 април. Италијанскиот дел во копнената офанзива започна кога нивната 2-ра армија нападна од североисточна Италија кон Љубљана и по далматинскиот брег, практично не наиде на отпор. Истиот ден, унгарската 3-та армија ја премина југословенската граница и напредуваше кон Нови Сад, но како и Италијанците, тие не наидоа на сериозен отпор. На 12 април, германските трупи го зазеле Белград, и Љубљана паднала во рацете на Италијанците. На 14 и 15 април, кралот Петар и владата полетале од земјата и југословенската Врховна команда била заробена од Германците во близина на Сараево. Предавањето било потпишано на 17 април и стапило на сила на пладне на 18 април.

### Воздушни операции
По белградскиот пуч на 27 март 1941 година, југословенските вооружени сили беа ставени во состојба на готовност, иако армијата не беше целосно мобилизирана поради страв од провокација на Хитлер. Командата на ВВКЈ одлучи да ги растера своите сили подалеку од нивните главни бази на систем од 50 помошни аеродроми кои беа претходно подготвени. Сепак, многу од овие аеродроми немаа капацитети и имаа несоодветна дренажа што ја спречи континуираната работа на сите, освен на најлесните авиони во неповолните временски услови на кои се соочија во април 1941 година.

И покрај тоа што, на хартија, во секој случај, има значително посилна сила на релативно модерни авиони од комбинираните британски и грчки воздушни сили на југ, VVKJ едноставно не можеше да се совпадне со огромната супериорност *на Luftwaffe* и *Regia Aeronautica* во однос на бројот, тактичкото распоредување и борбено искуство.

Бомбардерите и поморските сили погодија цели во Италија, Германија (Австрија), Унгарија, Романија, Бугарија, Албанија и Грција, како и напаѓаа германски, италијански и унгарски војници. Во меѓувреме, борбените ескадрили нанесоа не безначајни загуби во нападите на бомбардери Луфтвафе со придружба на Белград и Србија, како и на нападите *на Regia Aeronautica* на Далмација, Босна, Херцеговина и Црна Гора. ВВКЈ, исто така, обезбеди директна воздушна поддршка на силно притисната југословенска армија со престрелка на напаѓачките трупи и механизирани колони во Хрватска, Босна и Србија (понекогаш полетувајќи и тепајќи ги трупите што ја напаѓаат самата база што се евакуира).

По комбинација од воздушни борбени загуби, загуби на земја од непријателски воздушен напад врз бази и прегазување на аеродроми од непријателски трупи, по 11 дена ВВКЈ речиси престана да постои. Сепак, континуираното домашно производство на авиони за време на инвазијата го снабдуваше ВВКЈ со дополнителни осум урагани, шест Дорние До 17 Кс, четири Бленхајм Ис, два Икарус ИК 2, еден Рогозарски ИК-3 и еден Месершмит Бф 109 од авионите на локалната воздухопловна индустрија. фабрики и работилници.

На почетокот на Априлската војна, ВВКЈ беше вооружен со околу 60 германски дизајни Do 17K, купени од Југославија во есента 1938 година, заедно со лиценца за производство. Единствениот оператор беше *3 vazduhoplovni puk* (3-ти полк бомбардери) составен од две групи бомбардери; 63-та група бомбардери стационирана на аеродромот Петровец кај Скопје и 64-та група бомбардери стационирана на аеродромот Милешево кај Приштина. Други помошни аеродроми исто така беа подготвени да помогнат во растурањето.

За време на воените дејствија, Државната фабрика за авиони во Краљево успеа да произведе уште шест авиони од овој тип. Од последните три, две беа доставени до ВВКЈ на 10 април и еден беше доставен на 12 април 1941 година.

На 6 април, нуркачките бомбардери на Луфтвафе и ловците за копнени напади уништија 26 југословенски Дорние во првичниот напад на нивните аеродроми, но преостанатите авиони беа во можност ефективно да возвратат со бројни напади врз германските механизирани колони и врз бугарските аеродроми. До крајот на кампањата вкупните југословенски загуби изнесуваа четири уништени во воздушни борби и 45 уништени на земја. На 14 и 15 април, седумте преостанати Do 17K полетале до аеродромот Никшиќ во Црна Гора и учествувале во евакуацијата на кралот Петар II и членовите на југословенската влада во Грција. За време на оваа операција, југословенските златни резерви беа исто така пренесени во Грција од седумте авиони До 17, како и од СМ-79К и Локхид Електра, но по завршувањето на нивната мисија, пет До 17К беа уништени на земја кога италијанските авиони го нападнаа Аеродромот Парамитија, кој е под контрола на Грција. Само два Do 17K избегнаа уништување во Грција и подоцна се приклучија на Британските кралски воздухопловни сили (РАФ) во Кралството Египет.

Во 16:00 часот на 15 април, C-in-C на *Luftflotte 4*, *генералоберст* Александар Лор доби наредба од Херман Геринг да ја прекине воздушната офанзива и да го пренесе најголемиот дел од силите за нуркачки бомбардери за поддршка на кампањата во Грција.

Вкупно 18 бомбардери, транспортни и поморски патролни авиони (два Dornier Do 17K, четири Savoia Marchetti SM-79K, три Lockheed Electra, осум Dornier Do-22K и еден Rogozarski SIM-XIV-H) успеаја да побегнат во базата Алија. Египет на крајот од кампањата.

#### Бомбардирање на Белград
*Luftflotte 4* на Luftwaffe, со јачина од седум борбени формации (*Kampfgruppen*) беше посветен на кампањата на Балканот. Во 07:00 часот на 6 април, Луфтвафе го отвори нападот врз Југославија со спроведување на бомбашки напад од типот на заситеност на главниот град, „Операција Одмазда“ (*Unternehmen Strafgericht*). Летајќи во релеи од аеродромите во Австрија и Романија, 300 авиони, од кои една четвртина беа Junkers Ju 87 *Stukas*, заштитени со тешка борбена придружба го започнаа нападот. Бомбардерите за нуркање требаше да ја замолчат југословенската противвоздушна одбрана, додека средните бомбардери составени главно од Dornier Do 17 и Junkers Ju 88 го нападнаа градот. Првичната рација беше изведена во интервали од 15 минути во три различни бранови, од кои секој траеше приближно 20 минути. Така, градот беше подложен на дожд од бомби речиси еден и пол час. Германските бомбардери ги насочија своите главни напори против центарот на градот, каде што се наоѓаа главните владини згради. Средниот бомбардер *Kampfgruppen* го продолжи нападот на градот неколку дена, додека крилата на бомбардерот за нуркање Stuka (*Штукагешвадер*) набрзо беа пренасочени кон југословенските аеродроми.

Кога нападот заврши, околу 4.000 жители лежеа мртви под урнатините. Овој удар практично ги уништи сите средства за комуникација меѓу југословенската висока команда и силите на терен, иако повеќето од елементите на генералштабот успеаја да побегнат во едно од предградијата.

Со тоа што го зададе смртниот удар на југословенскиот нервен центар, Луфтвафе беше во можност да го посвети својот максимален напор на воените цели како што се југословенските аеродроми, патиштата на комуникација и концентрациите на војниците, како и на блиската поддршка на германските копнени операции.

ВВКЈ ги постави своите белградски одбранбени пресретнувачи од шесте ескадрили на 32-та и 51-та борбена група за да го нападне секој бран бомбардери, иако како што помина денот четирите ескадрили од 31-та и 52-та борбена група, со седиште во централна Србија, исто така презедоа дел. Ловците Messerschmitt Bf 109 E, Hurricane Is и Rogozarski IK-3 постигнаа најмалку дваесет „убиства“ меѓу напаѓачите бомбардери и нивните ловци придружници на 6 април и уште десетина соборени на 7 април. Очајната одбрана на ВВКЈ над Белград ја чинеше околу 20 борци соборени и 15 оштетени.

## Наводи


Југославија
Категорија:Кралство Југославија
Категорија:Судири во 1941 година
Категорија:Југославија во Втората светска војна
Категорија:Битки на Италија во Втората светска војна
Категорија:Битки на Германија во Втората светска војна
Категорија:Битки на Унгарија во Втората светска војна
Категорија:Инвазии на Италија
Категорија:Инвазии на Германија
Категорија:Инвазии на Унгарија