Меница

**Меницата** (англиски: *bill*, *draft*) претставува хартија од вредност со која нејзиниот издавач (*трасант*) му дава безусловна наредба на друго лице (*трасат*) да се исплати паричен износ на трето лице (*ремитент*), кое е наведено во меницата или пак на самиот трасант.

## Поим и значење на меницата
Меницата е писмена исправа издадена во пропишана форма и таа претставува средство за плаќање и инструмент за обезбедување на плаќање. Меницата по правило, е хартија по наредба, но таа може да биде издадена и како хартија од вредност на име.

Со оглед на тоа што меницата е хартија од вредност и таа, како и другите хартии од вредност, овозможува остварување многу важни стопански цели и задачи. Со користење на меницата може да се обезбедат кредитите, потоа да се приберат парични средства, да се купат стоки, да се плаќаат услуги и други обврски.

Меницата ги има следните улоги:

# меницата е *средство за [[кредит]]*;
# меницата е *средство за плаќање*; и
# меницата е *средство за [[есконт]]*.

## Видови меници

**Трасирана (влечна) меница* е таква меница кај која нејзиниот издавач (трасант) му дава налог на друго лице (трасат) во времето на втасаноста на меницата да му ја исплати на трето лице сумата што е наведена во меницата.
**Сопствена (соло) меница* кај која нејзиниот издавач се обврзува дека тој во времето на втасаноста на меницата ќе му исплати на трето лице (ремитент) или по наредба на трето лице сума што е означена во меницата.
**Бланко меница* е идна меница. Таа се одликува со тоа што ги нема сите битни елементи (и тоа најчесто меничната сума и означувањето на втасаноста).
**Стокова меница* е меница која произлегува од купопродажба на стоки по пат на кредит.
**Деловна меница* претставува поширок поим од стоковата меница.Секоја стоковна меница е и деловна меница, со тоа што во деловните меници спаѓаат и други меници.
**Кредитна меница* постои тогаш кога лицето кои бара кредит дава сопствена акцептна бланко меница. Кредитна меница постои тогаш кога лицето кои бара кредит дава сопствена акцептна бланко меница.
**Домицилна меница* е таква меница каде што местото на плаќање не е исто со местото на постојано живеење на трасатот.
**Циркуларна меница* е таква меница која може да се пушта и понатаму во промет, односно да се пренесува, да циркулира.
**Трасирана влечна меница* по сопствена наредба е таква меница во која траснатот му дава налог на трасатот нему самиот (на трасатот) или по негова наредба, а не на некое трето лице да ја исплати втсаната меница.
**Сопствена влечна меница* е таква меница каде нејзиниот издавач ветува дека сам на себе, или по своја наредба, ќе ја плати меничната сума по втасаноста на меницата.

## Менични елементи

Со оглед на тоа што меницата е формално-правна работа и се составува во пропишана писмена форма, таа содржи извесен број елементи кои се карактеристични за овој вид меница. Разликуваме битни и небитни елементи.
**Битни елементи* се оние кои меницата мора да ги содржи.
**Небитни елементи* се оние кои меницата може, а не мора да ги содржи.

Според Законот за меница битни елементи кај меницата се:

# ознака дека е меница, отпечатена на самиот меничен слог, на македонски јазик со кирилско писмо;
# име, односно назив и седиште на трасатот;
# безуслова наредба да се плати одредена сума на пари од покритието на трастантот;
# време на пристигнување;
# место каде што треба да се изврши плаќањето;
# име на ремитентот;
# ден и место на издавање; и
# потпис на траснатот.

### Битни елементи

Битните елементи на меницата можеме да ги поделиме на:
* Општи елементи: означувањето дека тоа е меница и безусловниот налог да се плати определена сума пари.
* Персонални елементи: името на трасатот (лицето кое треба да го плати меничниот износ на пари), ремитентот (лицето на кое или по чија наредба треба да се исплати меничниот паричен износ) и потпис на трасантот (издавачот на меницата)
* Географски елементи: местото на издавањето на меницата и местото на плаќањето на меницата.
* Календарски елементи: датумот на издавањето на меницата и датумот на втасаноста на меницата.

### Небитни елементи
Овие елементи се викаат небитни, затоа што од нив не зависи полноважноста на меницата. Во небитните елементи спаѓаат:

1.**Факултативни лица**:
:* Индосант е лице што ја пренесува меницата.
:* Индосатор е лице на кое се пренесува меницата.
:* Авалист е лице што гарантира за еден од меничните должници дека ќе ја исполни меничната обврска.
:* Домицијат е лице што е означено на меницата дека е замолено да врши улога на благајник но како посредник на странките а не како полномошник.
:* Акцептант е лице што ја прима меничната обврска со изјава за нејзино прифаќање (акцепт) ставена на меничното писмо.
:*Интервенти се т.н. “резервни лица” коишто се означуваат во меницата зашто постои можност траснатот да не ја акцептија меницата и во тој случај сите штетни последици ги понесува трасантот.
:*Инструментални сведоци се лица коишто на меничното писмо потврдуваат дека меничната обврсак ја презело лицето што со прост потпис не може да се обврзе, поради природни недостатоци.
:*Полномошник лице кое е овластено да изврши некое менично дејствие.
:*Манипулатор е лице што дава менична изјава на умножениот примерок на меницата.

2.**Менични клаузули**.

## Наводи

Категорија:Хартии од вредност
Категорија:Правни документи
Категорија:Правен систем на Република Македонија
Категорија:Платни системи
Категорија:Банкарски работи
Категорија:Деловно право