open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Забрдо (Требеништа)

** Забрдо **— археолошко наоѓалиште во селото Требеништа во областа Дебрца. Претставува некропола и населба од железно време, хеленистичко време, римско време.

Населба од железното време, населба и некропола од хеленистичкото и римското време инаселба од раниот среден век. Лежи на мала висорамнина испресечена со суводолици, оддалечена околу 1,5 км североисточно од селото. Од источната страна се граничи со планинскиот венец, а од запад со Требенишко Поле. По површината нависорамнината се среќаваат фрагменти од керамички садови од железното, хеленистичкото и римското време. Во западниот дел на наоѓалиштето се откриени гробови од некропола.

Грбиќ М., 1954, 112-114. (В.М., П.К.)

## Поврзано
*Алистрати — средновековна црква и некропола;
*Дере - Кај Чешмата — населба од бронзеното време;
*Забрдо — населба од железното време, населба и некропола од хеленистичкото и римското време и населба од раниот Среден век;
*Св. Мартинија — старохристијански сакрален објект;
*Требенишко кале — утврдена населба од бронзеното, железното, хеленистичкото и римското време;
*Црква — раносредновековна некропола;
*Црквиште — средновековна црква;
*Требеништа — античка некропола;
*Требеништа;
*Список на археолошки наоѓалишта во Дебрца;
*Список на средновековни некрополи во Македонија.

## Наводи

Категорија:Требеништа
Св. Мартинија (Требеништа)

** Св. Мартинија  **— археолошко наоѓалиште во селото Требеништа во областа Дебрца. Претставува сакрален објект од старохристијанско време  .

На источниот крај на селото, десно од патот Требеништа - Ливоишта, непосредно до местото каде што е изграден резервоарот за вода се наоѓаат остатоци од објект. Ѕидовите се градени од кршен камен и варов малтер, во ширина од 0,90 м. Во јужниот ѕид од чешмата е вградено мермерно мено високо 0,48 м и широко 0,37 м. (В.М., П.К.)

## Поврзано
*Алистрати — средновековна црква и некропола;
*Дере - Кај Чешмата — населба од бронзеното време;
*Забрдо — населба од железното време, населба и некропола од хеленистичкото и римското време и населба од раниот Среден век;
*Св. Мартинија — старохристијански сакрален објект;
*Требенишко кале — утврдена населба од бронзеното, железното, хеленистичкото и римското време;
*Црква — раносредновековна некропола;
*Црквиште — средновековна црква;
*Требеништа — античка некропола;
*Требеништа;
*Список на археолошки наоѓалишта во Дебрца;
*Список на средновековни некрополи во Македонија.

## Наводи

Категорија:Требеништа
Бањи (Слатино)

**Бањи** или **Бигори** — археолошко наоѓалиште во селото Слатино во областа Дебрца претставува населба од римско време.

Се наоѓа на 700 м западно од селото, во близината на Слатинско Езеро, на јужната падина од висорамнината, јужно од денешната ограда на црквата „Св. Јован Бигорски“ („Св. Јован Крстител“). На површината се забележуваат основи од ѕидови (исток-запад) градени од бигор. Не ретко се среќаваат фрагментирани и цели печени тули со поголеми димензии. Од ова наоѓалиште потекнува и едно мермерно торзо — женска статуа, како и еден капител кој најверојатно му припаѓал на соседното наоѓалиште Св. Јован „Бигорски“. Евидентиран е и податок дека во близината бил откриен хипокауст (според кажувањата на мештаните.

## Поврзано
*Градиште — утврдена населба од доцноантичкото време и раниот Среден век;
*Избичани — средновековна населба;
*Калуѓероец — средновековен сакрален објект;
*Св. Јован Бигорски — раносредновековна црква;
*Селце — средновековна населба;
*Слатино;
*Список на археолошки наоѓалишта во Дебрца;
*Список на средновековни некрополи во Македонија.

## Наводи
Градиште (Слатино)

** Градиште ** — археолошко наоѓалиште во селото Слатино во областа Дебрца претставува утврдена населба од доцноантичко време.

Се наоѓа на околу 1,5 км источно од селото, со мала девијација кон север. Претставува доминантен рид со надморска височина од 1.358 м. Има елипсовидна форма. Остатоци од Бањи - Бигори — населба од римското време;
*Избичани — средновековна населба;
*Калуѓероец — средновековен сакрален објект;
*Св. Јован Бигорски — раносредновековна црква;
*Селце — средновековна населба;
*Слатино;
*Список на археолошки наоѓалишта во Дебрца;
*Список на средновековни некрополи во Македонија.

## Наводи

Категорија:Слатино (Охридско)
Требенишко кале

** Требенишко кале** — археолошко наоѓалиште во селото Требеништа, Општина Дебрца. Претставува утврдена населба од бронзеното, железното, хеленистичкото и римското време.

На југоисточната страна над селото се издига висок рид со надморска височина од 1.080 м, со кој практично завршува Вишовска Планина. Врвот му е зарамнет и на него се гледаат остатоци од ѕидови на тврдина, градена од кршен камен и варов малтер, на кои се распознаваат неколку фази на градба и интервенции. По целата површина на населбата се забележуваат фрагменти од керамички садови од различна временска и културна провениенција. Оние во средиштето се од неолитското, бронзеното и железното време, а оние по падините од јужната и западната страна од хеленистичкото и римското време. На понискиот дел од јужната падина се наоѓа некропола на која со ископувањата во 1953/54 година биле откриени и истражени 17 гробни целости, а на повисокиот дел од истата падина била пронајдена римска некропола. Наодите се чуваат во Заводот и музеј во Охрид.

## Поврзано
*Алистрати — средновековна црква и некропола;
*Дере - Кај Чешмата — населба од бронзеното време;
*Забрдо — населба од железното време, населба и некропола од хеленистичкото и римското време и населба од раниот Среден век;
*Св. Мартинија — старохристијански сакрален објект;
*Црква — раносредновековна некропола;
*Црквиште — средновековна црква;
*Требеништа — античка некропола;
*Требеништа;
*Список на археолошки наоѓалишта во Дебрца;
*Список на средновековни некрополи во Македонија.

## Наводи

Категорија:Требеништа
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Македонија од римско време
Црквиште (Требеништа)

** Црквиште **— археолошко наоѓалиште во селото Требеништа во областа Дебрца. Претставува црква од среден век.

Се наоѓа на околу 3 км источно од селото, јужно од меѓуселскиот пат Требеништа - Ливоишта, на долгунесто ритче што се спушта како јазик во котлината по која поминува споменатиот пат. На простор од 18 × 14 м е откриена градба, најверојатно сакрален објект од развиениот среден век. На просторот е присутна покривнаи градежна керамика. (В.М., П.К.)

## Поврзано
*Алистрати — средновековна црква и некропола;
*Дере - Кај Чешмата — населба од бронзеното време;
*Забрдо — населба од железното време, населба и некропола од хеленистичкото и римското време и населба од раниот Среден век;
*Св. Мартинија — старохристијански сакрален објект;
*Требенишко кале — утврдена населба од бронзеното, железното, хеленистичкото и римското време;
*Црква — раносредновековна некропола;
*Црквиште — средновековна црква;
*Требеништа — античка некропола;
*Требеништа;
*Список на археолошки наоѓалишта во Дебрца;
*Список на средновековни некрополи во Македонија.

## Наводи

Категорија:Требеништа
Душан Хаџи

**Душан Хаџи** (,  - ,  ) – словенечки универзитетски професор и хемичар.

## Животопис
Хаџи дипломирал во Љубљана, на смерот хемија со физика во 1944 година. Во 1953 година, тој станал доцент по физичка органска хемија на Одделот за хемија на Универзитетот во Љубљана, а редовен професор по Структурна хемија станал во 1962 година. Со негова помош, во Скопје бил набавен првиот инфрацрвен спектрофотометар, со што во Македонија била започната успешната активност на полето на молекулската спектроскопија. Хаџи бил еден од најпознатите светски истражувачи на проблемите во врска со водородното сврзување, а извонредни придонеси имал и во квантната фармакологија и истражувањата на биолошки важни системи. Бил пионер во Југославија на примената на сметачите во хемијата. Во 1967 година бил избран за член на Словенечката академија на науките и уметностите, во 1975 надворешен член на Српската академија на науките и уметностите, во 1977 на Југословенската академија на науките и уметностите во Загреб и на Индиската национална академија на науките во 1979 година. Во 1982 година станал почесен доктор на науките на Универзитетот во Упсала. Бил научен советник на фабриката „Лек“ (1981). 
Во 1998 година, тој станал почесен професор на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, а во 2006 година бил избран за член на Македонската академија на науките и уметностите, надвор од работниот состав.

Бил прогласен за почесен претседател на Словенечкото хемиско друштво, а добил и многу високи награди и признанија.

## Творештво
Бил автор на четири монографии, шест поглавја во монографии, како и на над 280 научни трудови. 

## Наводи

Категорија:Професори на УКИМ
Категорија:Словенечки хемичари
Категорија:Словенечки универзитетски професори
Категорија:Словенечки академици
Категорија:Југословенски хемичари
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Југословенски академици
Категорија:Академици на МАНУ
Категорија:Академици на САНУ
Категорија:Академици на САЗУ
Категорија:Академици на ЈАЗУ
Александар Христов (академик)

**Александар Христов** (,  - , ) – македонски универзитетски професор и академик.

## Животопис
Христов дипломирал на Правниот факултет во Белград во 1939 година и на истиот докторирал во 1954 година на тема „*Борбата на македонскиот народ за создавање на своја држава*“. Бил еден од основачите на Правниот факултет во Скопје и основоположник на предметот Управно право. Во 1979 година бил избран за дописен, а потоа и за редовен член на Македонската академија на науките и уметностите. Бил помошник на јавниот обвинител на Македонија, помошник на јавниот обвинител на Југославија, пратеник во Собранието на СФРЈ, директор на Институтот за национална историја во Скопје, директор на Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања во Скопје и декан на Правниот факултет во Скопје (1969/70-1970/71).

## Творештво
Објавил неколку учебници и голем број научни трудови од областите на управното право и македонската национална историја.
*Управно право, Скопје, 1958;
*КПЈ во решавањето на македонското прашање 1937-1944, Скопје, 1962;
*Создавање на македонската држава 1893-1945, Скопје, 1971;
*Создавање на македонската држава 1878–1978, 1–4, Скопје, 1985. 

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски декани
Категорија:Македонски академици
Категорија:Македонски правници
Категорија:Македонски пратеници
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Југословенски декани
Категорија:Југословенски академици
Категорија:Југословенски правници
Категорија:Југословенски пратеници
Категорија:Професори на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Категорија:Академици на МАНУ
Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет
Категорија:Доктори на Белградскиот универзитет
Никола Лазаревски

**Никола Лазаревски** (роден на  година во  - починал на  година во ) — македонски филмски сценограф.

## Животопис

Никола Лазаревски своето средно образование го завршил на архитектонски отсек во Скопје. Во кинематографијата влегол во 1953/54 година кога се вработил во продуцентската куќа „Вардар филм“ - Скопје. Работел како асистент-сценограф, а продолжил како сценограф, иако понекогаш работел и како организатор, асистент на режија и директор на филм. Како пензионер, од 1988 година продолжил да работи на одредени филмски проекти. 

За својата работа на филмот, добитник е на повеќе награди и признанија, меѓу кои: 
* Златна арена за сценографија за филмот Македонска крвава свадба, на Фестивалот на југословенскиот игран филм во Пула (1968)
* Златна плакета за сценографија за филмот Среќна Нова '49 на Третата смотра на југословенската сценографија, костими и музика, Младеновац (1986)
* Награда „13 Ноември“
* Награда „11 Октомври“ 

## Наводи

Категорија:Македонски сценографи
Лазар Лазаров

**Лазар Лазаров** (роден на  година во Зрновци - починал на  година во ) — македонски професор.

## Животопис

Основно училиште завршил во родното село, гимназија во Кочани и дипломирал на Филозофскиот факултет – Група историја во Скопје (1966-1970). Извесно време бил професор во гимназијата „Георги Димитров” работел во РСВР – Скопје и потоа во ИНИ во Одделението за Народноослободителната војна и најновата историја (1971-2004). Магистрирал на темата „*Општествено-политичките организации во обновата и изградбата на Македонија (1944-1948)”* (1975) и докторирал на „*Општествено-економскиот развој на НР Македонија* (1944-1957)” (1984).

Подоцна преминал на работа во ФОН во Скопје (2004).

## Библиографија
* Општествено-политичките организации во обновата и изградбата на НР Македонија 1944-1948, ИНИ, Скопје, 1979; 
* Зрновци, Кочани, 1980 (со соавтор); 
* Општествено-економскиот развој на НР Македонија во периодот на обновата и индустријализацијата на НР Македонија 1944-1957, Скопје, 1988; 
* ВМРО низ француската документација, Скопје, 1997.

## Наводи

Категорија:Македонски историчари
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Југословенски историчари
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје
Дахомеј митологија

[мини|[Фетишизам|Фетиш на Фон, Бенин, од почетокот на 20 век.- Аквитански музеј  ]]
**Дахомејската религија** се практикува од страна на народот Фон од Дахомејското Кралство. Кралството постоело до 1898 година во она што сега е државата Бенин. Луѓето од Дахомеј однесени на Карибите користеле елементи на религијата за да го формираат вудуто и други религии од афро-карипската дијаспора.   

Вудуто потекнува од античкото царство Дахомеј (денешна Нигерија, Бенин и Того) и потекнува од зборот кој народот Фон го користат за „Бог“ или „Дух“. Вудуто е сеопфатен систем на знаење што нема никаква врска со симплистички и погрешни слики како што се лепење на иглички во кукли, ставање хексадецимален на противник или претворање невини во зомби. Тоа е организирана форма на комунална поддршка која дава значење на човечкото искуство во однос на природните и натприродните сили на универзумот.   

Ова во суштина монотеистичка религија, која препознава единечен и врховен духовен ентитет или Бог, познат како Маву-Лиза кај народите Фон, Олорун меѓу Јоруба и Бондје.   

## ''Маву'' и ''Лиза''
Лиза (маж) и Маву (жена), брат и сестра близнаци на Нана Булуку, се творечки духови, повремено комбинирани како Маву-Лиза, андрогичен дух. Маву-Лиза го создал светот и поставил ред во него, потоа ги направил растенијата, животните и луѓето ; целиот процес траел четири дена. 

* Првиот ден, Маву-Лиза ги создал светот и човештвото; 
* Вториот ден земјата била направена погодна за човечки живот; 
* На третиот ден, на луѓето им бил даден интелект, јазик и сетила; 
* Конечно, на четвртиот ден, човештвото го примило дарот за технологија. 

## ''Потомци'' -духови на ''Маву'' и ''Лиза''

* Гбаду 
* Да и Гу 
* Дан 

## Други духови

* Аже
* Аврикити 
* Ајаба 
* Егберун 
* Фа 
* Глети 
* Гу 
* Лега 
* Локо 
* Нана 
* Окану 
* Сакпат 
* Согбо 
* Ксевизо 
* Зинси и Зинси 
* О 

## Поврзано

* Вуду 

Податотека:Jeunes féticheuses (Dahomey) (1).jpg
Податотека:Danses de féticheuses (Dahomey) (1).jpg
Податотека:Jeunes féticheuses (Dahomey) (4).jpg
Податотека:Musiciens et danseurs-Région de Pahou (Dahomey).jpg
Податотека:Danses de féticheuses (Dahomey) (3).jpg
Податотека:La Fête à Abomey(1908). - Danse de fêticheuses de Fon.jpg


## Наводи

## Надворешни врски

* Вуду култура   Хаитско вуду забележано од страна на домородните Хаити 
* Baba Alawoye.com  
Категорија:Африканска митологија
Категорија:Африканска култура
Амилин

**Амилин** е пептиден хормон.  Се секретира заедно со инсулинот од панкреасните β-клетки во однос од приближно 100:1 (инсулин:амилин).  Амилинот има улога во гликемичната регулација преку забавување на желудочното празнење.

## Наводи

Категорија:Пептидни хормони
Категорија:Гени на хромозомот 12
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Млад борец

** Млад Борец ** бил неделен магазин во Социјалистичка Република Македонија, а подоцна и Македонија
Во Фуштани на Првиот конгрес на   антифашистичката младина на Македонија одржан на 22 декември 1943 година, 288 делегати изгласале потреба од печатење на гласило кое ќе насочува, мобилизира, осознава, гласило кое ќе било неминовна нужност во деновите на сенаордната борба против окупаторите.

Поради војната, весникот се печател на разни локации, со големи паузи за да стане двонеделник и на крајот седмичник. „Млад борец“ се смета за своевидно училиште на поголем број новинари, а негови уредници биле познати имиња. Неделникот не успеал да се одржи во годините на транзицијата, и покрај тоа што во осумдесеттите години, со својата отвореност и критички однос, ја разбранувал македонската јавност, станал предвесник, а потоа и еден од носителите на новите демократски процеси кај нас.

## Наводи

Категорија: Весници објавени во  Македонија
Категорија: Списанија објавени во Македонија
Бдеење

**Бдеење** или **бдение** — намерно воздржување од сон во времето на најзначајните настани во семејниот живот (погреб, раѓање, свадба, во време на календарските празници – Божик, Велигден, Ѓурѓовден, Света Троица или во одредено време на денот (при заоѓањето на сонцето, напладне и сл.).

## Наводи

Категорија:Воздржување од сон
Бенг

**Бенг** – ромско именување на ѓаволот. Има индиско потекло (Бенгалски Залив во Индија). И според ромските верувања ѓаволот има лик на човек, со мали рокчиња на главата, со крвави очи и влакнесто тело. Лицето му е црно, со шилеста брада, а носот искривен. Има и опашка, а ушите му се како на коза. На рацете има долги прсти.

## Наводи

Категорија:Народни верувања
Бендида

** Бендида ** – едонско-пиериско божество, со култ кај Струма.

Бендида ја претставува „Големата Мајка” („Мегале Тхеа”). Иконографски се претставува со: кус хитон, наметка од животинска кожа (небрис), чизми, фригиска капа и копје. Култот се поврзува со пајонските култови посветени на Артемида и со бригиското божество Бендида. Посебно е почитувана кај Битините преселени од Стримон во Мала Азија, што е посведочено со називот на месецот Бендидеиос и со ликовните прикази на монетите на битинскиот крал Никомед (Ⅲ в. од ст.е.): божица со меч, штит и две копја. ЛИТ.: Д. Срејовић, А. Цермановић, Речник грчке и римске митологије, Београд, 1979; Д. Попов, Бендида, Софија, 1981; Н. Проева, Студии за античките Македонци, Скопје, 1997.

## Наводи

Категорија:Антички верувања
Категорија:Антички митологија
Благослови

**Благослови** — кратки жанрови на усното народно творештво, според формата блиски до пословиците, а според пораката и желбите што ги содржат се доближуваат до [здравиците и [[баењата. 

Со верувањето во магичната моќ на зборот, како и [клетвите, тие претставуваат магиски формули. 

Но, за разлика од клетвите што со-држат зла коб, желба да се случи несреќа, благословите се движат во спротивна насока – ја содржат желбата да се случи нешто убаво. Тие се генетски сврзани со семејните и календарните обреди и потекнуваат од времињата кога човекот верувал дека со одредени магиски формули може да се насочува човековата судбина во позитивна насока. 

Како апелативен жанр, најчесто се придружник на обредите и обичаите. Благословувањето може да биде сведено само на неколку збора во силно згуснат исказ, иако често претставува реторички украсена и поетски развиена формула. Вон системот на апелативните жанрови е само потенцијално обликувана книжевна форма и неговата жанровски нестабилна положба придонела да добие и именувања како молитва и здравица. При канењето на свадба се изрекуваат благослови од типот: Да благословиш да дојдеш на слава! Канетиот реплицира: Бог да те благослови, среќна свадба да ти е! При слава домаќинот наздравува и благословува: Господ здравје нека дава, бериќет во поле, машки деца во куќа! Има благословувања при градење куќа, при вршење земјоделските работи итн. Кога се засејува, на нивата се забодува вретено во ораното и се вели: Како што е вретено полно, така да се полни бериќет (да се мота жито!).

## Литература
* Марко Китевски - За некои кратки говорни народни умотворби од [Кумановско, Прилози за македонскиот фолклор, Скопје, 1989;
* [Марко Китевски - На клетва лек нема, Скопје, 1991; 
* Боне Величковски,Марко Китевски  - Кратките жанрови и детскиот фолклор во Куманово и Кумановско, 
* Фолклорот и етнологијата во Куманово и  Кумановско, Скопје – Куманово, 255-289. Б. В.

## Наводи

Категорија:Усно  народно творештво
Бордун

**Бордун** (бурдон) — тон што звучи на една непроменлива тонска висина, типична за музицирање на изворните народни инструменти (гајда,кавал, зурла, тамбура, гусла). Кај двогласното народно пеење „со слагање“, вториот глас почесто бордунира на една тонска висина, но понекогаш бордунски промени се јавуваат преку честите зафаќања на долниот соседен тон..

## Наводи

Категорија:Македонски фолклор
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Брчало

[мини|[Гајдаџија со префрлено брчало преку рамо]]

**Брчало** – бордунска цевка, еден од аерофоничните музички елементи на гајдата. 

Брчалото на гајдата ѝ дава една особеност - постојана бордунска придружба која се одразува во конечната звучно-интонативна емисија. Бордунот претставува стабилна интонативна подлога. Овој вид на музика (бордунска) е особеност за одредени области во светот меѓу кои и Македонија.

Доколку гајдата има само брчало, таа е двогласна. Доколку има и слагарче таа е трогласна.

## Опис
Брчалото е составено од три дела кои се навлекуваат еден во друг со што овозможуваат негово скратување и продолжување со што се постигнува посакуваната висина на тонот. Првиот дел во кој што влегува писката се нарекува пискарник, вториот среднак а третиот брчало.

Брчалото константно произведува еден длабок тон – бордунира, а се штима со помош на гајдарката. При затворањето на трите горни отвора на гајдарката бrчалото произведува за две октави понизок тон од оној на гајдарката.

Брчалото обично се префрла преку рамото на гајдаџијата (прикажано на сликата), но може и да се остави да виси. 

## Поврзано
*Гајда
*Мев (гајда)
*Гајдарка
*Слагарче
*Дувало (гајда)

## Наводи

## Литература
* Александар Линин, Народните музички инструменти во Македонија, Скопје, 1986, 98

Категорија:Гајда
Категорија:Македонски фолклор
Нов Чифлик (појаснување)

**Нов Чифлик** може да се однесува на некое од следниве места:

* Нов Чифлик — историско село во Кумановско
* Нов Чифлик (Хлои) — село во Костурско, Егејска Македонија
* Нов Чифлик (Борово) — село во Неврокопско, Пиринска Македонија
Георги Мадолев

**Георги Мадолев** (роден на  година во Белица - починал во ) — македонски револуционер и национален деец од Пиринска Македонија.

## Животопис

Георги Стефан Мадолев е роден на 13 март 1916 година во разлошкото село Белица, Пиринскиот дел на Македонија. Во 1937 година станал член на Околискиот комитет на Комунистичката партија на Бугарија. Во текот на Втората светска војна, во периодот од 1941 до 1942 година, ја одржувал врската меѓу Околискиот комитет и Централниот комитет на Бугарската работничка партија  - БРП (к). Во јули 1942 година влегол како борец во Беличката партизанска чета “Јаким Цоков“, а во 1943 година станал политички комесар на Разлошкиот партизански одред „Јане Сандански“. Извесно време бил и уредник на партизанскиот весник „Работничко знаме“.

По 9 септември 1944 година, кога на власт дошол Отечествениот фронт, Мадолев како Македонец ја следел тогашната политика на БРП (к) и бил еден од најактивните за реализирање на националните права на Македонците во Бугарија во рамките на Културната автономија 1944–1948 во Пиринскиот дел на Македонија. Во 1946 година Георги Мадолев ја напишал брошурата „Кон решение на македонското прашање“, а кон крајот на истата година (21. XII 1946), тој станал еден од потписниците на решението на бирото на Околискиот комитет на БРП (к) – Горна Џумаја, населението во Пиринскиот дел да им се дозволи да се пишуваат како Македонци.

Исто така, Мадолев бил еден од најодлучните Македонци кој барал воведување и изучување на македонскиот јазик и писмо во училиштата во Пиринска Македонија. Исто така, за оние кои се спротивставувале на културната автономија во пиринскиот дел на Македонија, тој често знаел да каже дека тие и „кој не сака да учи македонски јазик, нека си замине во Бугарија“.

Во 1945 година, Мадолев станал првиот одговорен уредник на весникот „Пиринско дело“. Од 1945 до 1946 година, бил раководител на одделот во Околискиот комитет на БКП. Помеѓу 1946 и 1948 година бил претседател на Околискиот комитет на ОФ за Благоевград. По Резолуцијата на Имформбирото во јули 1948 година, Мадолев дошол во судир со новата политика на бугарското партиско и државно раководство за негирање на македонската нација и бил отстранет од политичкиот живот.

Во декември 1948 година, Герги Мадолев еден од најинтелигентните партизани во Пиринскиот дел на Македонија, бил принуден, на V-от конгрес на БКП, да си направи „самокритика“ за својата промакедонска позиција. Потоа од 1948 до 1950 година бил претседател на Околискиот народен совет во Разлог. Од 1953 до 1957 година работел во Софискиот градски народен совет, а помеѓу 1957 и 1963 година бил во Националниот совет на Отечествениот фронт. Од 1963 до 1968 година бил секретар на Врховниот читалиштен сојуз. Во периодот од 1968 до 1971 година, тој бил претседател на Републичкиот совет за лекторска пропаганда, а потоа заменик-претседател до 1976 година. Автор на мемоарската книга со наслов „*Парапуновци*“.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Македонски преселници во Софија
Антони Мазневски

**Антони Мазневски** (роден на  година во ) — македонски сликар, вајар и професор на Факултететот за ликовни уметности во Скопје.

## Животопис

Дипломирал на Факултетот за ликовна уметност во Скопје во 1991 година. Во 1995 имал студиски престој на Меѓународната летна Академија во Салцбург (Австрија), а во 1997 во Њујорк, посетувајќи ја програмата *ArtsLink*. Од 2003 година предава сликарство и цртеж на Факултетот за ликовна уметност во Скопје.

Во 2005 година ја претставувал Македонија на Биеналето во Венеција. Темелно ги истражува можностите на разните ликовни дисциплини (сликарство, скулптура, објект, цртеж, инсталација), создавајќи загадочни концептуални проникнувања меѓу надреалното и реалното.

### Изложби
### Самостојни изложби
*2008 – Скопје, Мала станица, НГМ
*2006 – Скопје, Мала галерија
*2005 – Венеција, Венецијанско биенале, „Бродот на Моцарт“
*2004 – Скопје, Музеј на современата уметност
*2003 – Париз, Галерија на Е.М. Сандоз и М. Давид-Вејл
*2002 – Скопје, Музеј на Град Скопје
*1999 – Скопје, CIX галерија
*1998 – Скопје, CIX галерија
*1997 – Скопје, Младински културен центар
*1996 – Скопје, Музеј на современата уметност
*1992 – Скопје, Културно информативен центар

### Селектирани групни изложби
*2007 – Итака (Грција), Меѓународна сликарска изложба
*2004 – Белград (Србија), Октобарски салон, УЛУС
*2003 – Виена (Австрија), Колекција на Самлунг Есл, „Крв и мед“
* Венеција (Италија), Венецијанско биенале
*Касел (Германија), Фридерицианум Музеј
*Њујорк (САД), Уметнички простор
*2002 – Скопје, Музеј на современата уметност
*Белград (Југославија), “Bound/less borders”
*Охрид, Музејот на Робевци
*Висбаден (Германија), „40 години ФЛУКСУС“
*2000 – Лоѓ (Полска), „Конструкција во процес“
*Ријека (Хрватска), 15 меѓународна изложба на цртеж
*Токио (Јапонија), “Japan Foundation Forum”
*1999 – Нирнберг (Германија), „Кафен шеќер“, Кунстхаус
*1998/1999 – Вајмар (Германија), Меѓународен уметнички проект “Letter Box Weimar”
*1997 – Њујорк, Отворено студио, „Програма Меѓународно студио“
*1996 – Минхен (Германија), Bayerishe Landesbank Gallery
*Белград (Југославија), Павиљон Вељковиќ, „Радијации – рецентна македонска уметност“
*Скопје, Музеј на современата уметност, „Радијации“
*Скопје, „11 11 портрети“, 3-та годишна изложба на ЅССА, Уметнички град
*1995/96 – Скопје, 9 1/2 Нова македонска уметност, Музеј на современата уметност
*1994/95 – Скопје, “Image Box”, Прва годишна изложба на Сорос центарот за современа уметност
*1991 – Ријека (Хрватска), 16-то југословенско биенале на млади, Модерна галерија

Дипломирал на ФЛУ во Скопје (1991). Во 2005 г. ја претставувал РМ на Биеналето во Венеција. Темелно ги истражува можностите на разните ликовни дисциплини (сликарство, скулптура, објект, цртеж, инсталација), создавајќи загадочни концептуални проникнувања меѓу надреалното и реалното. Ав-тор е на делата: ТВ конструкции, 1966; А се ессе, 1998; Бродот на Моцарт, 2004. С. Аб.-Д.

## Наводи

Категорија:Македонски сликари
Категорија:Македонски вајари
Категорија:Македонски универзитетски професори
Климент Малевски

**Климент Малевски** (роден на  година во  - починал на  година во ) — македонски протојереј-ставрофор, член на Иницијативниот одбор за организирање на Македонската православна црква и учесник на црковнонародните собори за возобновување на Охридската архиепископија и прогласување на автокефалноста на Македонската православна црква (1958 и 1967).

Бил архијерејски заменик на Преспанско-пелагониската епархија. Носител е на повеќе црковни одликувања: од Ерусалимскиот и од Рускиот патријарх, од Атинскиот архиепископ и од Синодот на Македонската православна црква (Светиклиментов орден од Ⅲ ред).

## Наводи

Категорија:Македонски духовни лица
Ѓорѓи Малковски

**Ѓорѓи Малковски** (роден на  година во Титов Велес) — македонски историчар, научен советник и редовен професор во Институтот за национална историја во Скопје.

## Животопис

Основно училиште и гимназија завршил во родниот град (1976), а потоа дипломирал на Филозофскиот факултет во Скопје – Група историја (1. Ⅹ 1980), каде што и магистрирал со темата „*Дејноста на бугарската профашистичка организација Браниик во Македонија 1941-1944 година*“ (7. Ⅲ 1989) и докторирал со темата „*Профашистичките и колаборационистичките организации и групи во Македонија 1941-1944 година*“ (декември 1994). Од 1 октомври 1981 година, тој работел во Институтот за национална историја во Скопје како истражувач на Македонија во времето на Втората светска војна. Автор е на поголем број монографски трудови.

## Библиографија
* *Велес и Велешко во Народноослободителната војна 1941–1945. Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко*, Титов Велес, 1985 (соавтор)
* *Монополот во Велес 1919–1945 година*, Титов Велес, 1988
* *Борба за слобода*, Титов Велес, 1989
* *Свети Николе и Светиниколско од 1912 до 1945 година*, Свети Николе, 1990
* *Живееја, се бореа и загинаа во виорот на Револуцијата 1941–1945, Спомен книга на загинатите борци и жртви на фашистичкиот терор од Свети Николе и Светиниколско*, Свети Николе, 1990 (соавтор)
* *Бугарската фашистичка организација „Браник“ во Македонија (1941–1944)*, Скопје, 1992
* *Профашистичките и колаборационистичките организации и групи во Македонија 1941– 1944*, Скопје, 1995
* *Крива Паланка и Кривопаланечко низ историјата*, Крива Паланка, 1996 (соавтор)
* *Виница и Виничко*, Виница, 1998
* *Демир Капија*, Демир Капија, 1998
* *Националното движење во Велес од 1919 до 1931 година*, Велес, 1998
* *Јовче Џипунов и неговата активност од 1919 до 1931 година*, Велес, 1998 (соавтор)
* *Трајко Андреев–Петкановски 1919-1943*, Велес, 1998 (соавтор)
* *Долна Бањица – Асаги Баница е Поштме*, Кочани, 2000
* *Чашка низ историјата*, Чашка, 2001
* *Општина Зелениково*, Зелениково, 2001
* *Балисти*, Скопје, 2002
* *Политичките партии и организации во Македонија во Втората светска војна 1941-1944 година*, Скопје, 2002
* *[[Горно Лисиче - Скопско]]*, Скопје, 2002
* *Кисела Вода во Втората светска војна 1941-1944 година*, Скопје, 2003
* *Бунтот на моторизираниот пешадиски баталјон од Кривопаланечко*, 2018

## Наводи

Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Македонски историчари
Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Југословенски историчари
Категорија:Југословенски универзитетски професори
Категорија:Македонски писатели
Категорија:Југословенски писатели
Категорија:Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје
Душан Манаковиќ

**Душан Манаковиќ** (роден на  година во  - починал на  година во ) — македонски геоморфолог, редовен професор на Институт за географија, Природно-математичкиот факултет.

## Животопис

Манаковиќ завршил основно и средно образование во Скопје. Активно учествувал во Народноослободителната војна од 1944 година. По демобилизацијата во 1946 година, работел како службеник во текстилната фабрика „Прогрес“, а од 1948 г. во Министерството за индустрија и рударство на НР Македонија. Студиите по географија ги завршил како вонреден студент во 1952 година. Во 1954 година бил избран за асистент на Катедрата за географија на Филозофскиот факултет во Скопје. Во 1960 година докторирал на Природно-математичкиот факултет во Скопје на тема „*Геоморфологија на поречието на Бабуна и Тополка со Титоввелешката Котлина*“. Во 1961 година, бил избран во звање доцент, во 1966 година, за вонреден професор, а во 1972 година, за редовен професор, во кое звање бил преизбран во 1981 година. На 1 мај 1980 година, тој станал декан на Географскиот факултет. Основач е и претседател на Спелеолошкото друштво на Република Македонија. Главно работи во областа на геоморфологијата и има обработено поголем број студии и проекти. Во редовна пензија заминал во 1985 година.

Манаковиќ бил генерален секретар на Сојузот на спелеолозите на СФРЈ, претседател на Феријалниот сојуз при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Бил учесник во следните проекти: „*Геоморфологија на Буковиќ*“; „*Бистра*“; „*Мариово – комплексни географски истражувања*“; „*Геоморфолошка карта на Р Македонија*“, и повеќе секторски студии работени за Институтот за просторно планирање.

Починал во 1995 година во Скопје.

## Поврзано

* Томе Андоновски
* Драган Василески
* Миливој Гашевски
* Васил Граматниковски
* Васа Даскаловски
* Никола Димитров
* Мирјана Ѓорѓиева
* Михаило Зиков
* Петар С. Јовановиќ
* Димитар Јаранов 
* Тодор Кондев
* Велимир Ј. Костовски

* Благоја Маркоски
* Љубе Миленковски
* Гиго Милески
* Иван Несторовски
* Милош Павловиќ
* Митко Панов
* Никола Панов
* Јордан Пенџерковски
* Ѓорче Петров
* Илија Петрушевски
* Митко Поптрандовски
* Војислав Радовановиќ

* Бранислав Русиќ
* Аслан Селмани
* Јаким Синадиновски
* Станко Станковски
* Часлав Стојадиновиќ
* Милорад Стојановиќ
* Александар Стојмилов
* Владимир Точковски
* Јован Трифуноски
* Атанасие Урошевиќ
* Јован Цвииќ
* Димитрија Чуповски

## Наводи

Категорија:Македонски геоморфолози
Категорија:Југословенски геоморфолози
Категорија:Професори на Природно-математичкиот факултет - Скопје
Игнат Мангаров

**Игнат Мангаров** (роден во  година во  - починал во  година во ) — македонски учител, револуционер и член на ТМОРО.

## Животопис

Игнат Мангаров завршил педагошко училиште во Скопје (1898). Учителствувал во Гевгелија, Крива Паланка и на д-р места. Бил член на ОК на ТМОРО во Гевгелија (1904–1905). Подоцна бил затворен во Куршумли ан во Скопје (1910). Учествувал во Балканските војни. Убиен по крајот на Втората светска војна.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Дејци на ВМРО
Категорија:Матуранти од Скопското педагошко училиште
Вељо Манчевски

**Вељо Манчевски** (роден на  година во село  - починал на  година во ) — македонски свештеник, учесник во НОБ, прв референт на Верското поверенство при ГШ на НОВ и ПОМ и делегат на АСНОМ.

## Животопис

По окупацијата во текот на 1941, како свештено лице се вклучил во НОВ. Од ноември 1943 година, тој бил назначен за верски референт при ГШ на НОВ и ПОМ и ја организирал првата црковна општина на слободната територија во Дебрца. Го свикал Првиот свештенички собор на 24 октомври 1943 година, во село Издеглавје, Дебрца. Бил затворен од албанските квислиншки власти (1944). По излегувањето од затвор, тој стапил во единиците на НОВ И ПОМ. Учествувал на Првото заседание на АСНОМ.

## Наводи

Категорија:Македонски свештеници
Категорија:Југословенски свештеници
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ
Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ
Obsesión

**Obsesión** е песна на доминиканско-американска бачатски бенд Aventura со Џуди Сантос како женски вокал. Беше вклучена на нивниот албум од 2002 година, *[[We Broke the Rules]]*, а направена е и англиска верзија за истиот албум. Песната постигна огромен успех во многу земји, соборувајќи многу меѓународни топ листи. Во Франција, песната го држеше слотот број еден на French Singles Chart's за седум недели, а заклучно со август 2014 година, тој беше 19-ти најпродаван сингл на 21 век во Франција, со продадени 565.000 единици. Радио ремикс на песната беше додадена во специјалното издание во 2004 година „*[[Love & Hate]]*“, кое беше објавено исклучиво во Италија.

Во 2004 година, песната беше опфатена со 3rd Wish во кој се појавува Бејби Беш и продукција од Митман. Оваа верзија беше помалку успешна од првичната верзија, но сепак достигна број седум во Швајцарија, број пет во Германија, број два во Австрија и број 12 во Франција.

### Табели и позиции

## Наводи

Категорија:Синглови од 2002
Крсто Мангов

**Крсто Мангов** (роден во  година во Д’мбени, Костурско - починал на  година во , Костурско) — македонски деец, учесник во грчкото комунистичко и антифашистичко движење и деец на Македонското националноослободително движење.

## Животопис

Крсто Мангов е роден во костурското село Д’мбени. Следејќи го животниот напор на Лазар Поп-Трајков, Лазо Трповски и другите револуционерни херои од селото, тој се приклучил на Грчкото револуционерно движење и се борело за ослободување на грчкиот и македонскиот народ. Во 1946 година, Крсто бил еден од учесниците кои помогнале во воспоставување ДАГ во регионот на Костур.

На почетокот на 1948 година тој беше избран за претседател на регионалниот народен совет на Костур каде покажал посебен активизам. Бил активен и во отворањето на првите македонски училишта, првите селски народни совети и народни судови, земјоделски задруги, народни болници, развој и поддршка на младинските групи, за реализација на политиките на КПГ за целосни и еднакви права за македонскиот народ.

Мангов бил секретар на Реонскиот комитет на КПГ за Корешта, Костурско. Во МНОД бил претседател на Околискиот одбор на НОФ за Костурско и член на Главниот одбор на НОФ за Егејскиот дел на Македонија. Загинал во селото Брезница, од артилериска граната.

## Наводи

Категорија:Македонски партизани
Категорија:Луѓе од Д’мбени
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Македонци во Грчката граѓанска војна
Благоја Маневски

**Благоја Маневски** (роден на  година во ) — македонски сликар, професор на Факултетот за ликовни уметности, еден од носителите на постмодернистичките тенденции од осумдесеттите. Дипломирал на Факултетот за ликовни уметности во Скопје (1986). Излагал самостојно и групно во Скопје, Белград, Париз, Рим, Минхен, Токио, Лос Анџелес. Користи разни ликовни форми од сликарството, објект, цртеж, фотографија, инсталација, амбиент, до уметноста на релацијата што ги подразбира социјалните аспекти.

## Наводи

Категорија:Македонски сликари
Категорија:Постмодерни уметници
Категорија:Апстрактни сликари
Категорија:Апстрактни вајари
Панта Марина

**Панта Марина** (роден на  година во  - починал на  година во ) — југословенски и македонски правник, универзитетски професор и судија.

## Животопис

Основно училиште завршил во родното место, а гимназија во Скопје (1929). Дипломирал на Правниот факултет во Белград во 1934 година, каде докторската теза „*Редовните правни лекови во кривичната постапка во ФНРЈ*“ (1958). од септември 1944 до 1945 година бил судија - истражител на Воениот суд при Командата на Град Скопје, вршејќи во исто време и функција на обвинител при истиот суд, a од јули 1945 до крајот на 1946 година бил претседател на Околискиот суд во Скопје. Следната 1947 година, бил претседател на Окружниот суд во Скопје, на која функција останал до 1949 година, кога бил избран за претседател на Врховниот суд на Македонија.

Избран за предавач по предметот кривична постапка на Правно-економскиот факултет во Скопје (1953), за доцент (1954), за редовен професор на Правниот факултет во Скопје (1962). Бил претседател на Врховниот суд на Македонија (1949 и 1967 г.) и сојузен јавен обвинител (1967–1974). Автор е на поголем број научни трудови и учебници од областа на кривичната постапка.

Како член на Судскиот совет на Окружниот народен суд во Скопје, заедно со Лазар Мојсов и Коле Чашуле, бил претседател во делото против Методија Андонов - Ченто.

## Наводи

Категорија:Македонски правници
Категорија:Македонски судии
Димитри Мариновски

**Димитри Мариновски** (роден на  година во ) — македонски оперски певец, баритон, првенец на Операта на МНТ.

## Животопис

Уште во основно училиште, тој пеел во студентскиот хор. Откако завршил средно училиште, студирал геологија, но во исто време се занимавал и со хорот на Радио-Бгда. Своето пеење го усовршил по свој аранжман на различни начини и на различни страни. Студирал со многу педагози: во Белград со Корнелија Нинковиќ, Јелена Симиќ-Матијевиќ и Никола Цвејиќ, во Загреб со Златко Шир, Марија Боршиќ и Драго Хршиќ и во Нови Сад со Теодор Динајски, но и од публиката и од грамофонските записи. Иако овој начин на образование е невообичаен, тој одлично се снашол, бидејќи секогаш бил свесен за сопствените можности.

Дипломирал на Вишата педагошка школа (оддел за музика) во Скопје во 1957 година. Од 1952 до 1961 година бил ангажиран во Скопската опера, а од 1 септември 1961 до 15 август 1974 година бил солист во Операта СНП. Како темпераментен глумец, тој најимпресивно толкувал динамични и жестоки ликови, иако бил успешен и да ги претставува ликовите надворешно статички, но богат со внатрешен емотивен живот. Во Операта на МНТ бил во постојан работен однос од 1952 до 1983 г., но и понатаму, до 1994, учествувал во реализацијата на нејзиниот репертоар. Во периодот од 1961 до 1975 година бил ангажиран како солист во Новосадската опера.

Остварил повеќе од 15 главни улоги, од кои позначајни се: Риголето, Набуко, Магбет, Холанѓанинот скитник (во истоимените опери), Јаго (Отело), Скарпија (Тоска), Родриго-Поза (Дон Карлос), Амонасро (Аида). Со ансамблот или самостојно има остварено свои проекти низ Југославија, Франција, САД, Канада, Грција, Бугарија, Романија и Унгарија. Снимил за радио станиците Скопје, Белград и Нови Сад.

## Наводи

Категорија:Македонски оперски пејачи
Гајдарка

[мини|Прстите на [гајдаџијата се поставени на отворите на гајдарката]]
**Гајдарка** (гајдурка, гајденица, сурла, клепарка, вражаљка, вигурка) — еден од најважните делови на гајдата: дрвена мелодиска цевка со мал додаток на долниот крај од рожена коска, свиткана за околу 120 степени.

На предниот дрвен дел од гајдарката се издупчени седум мелодиски отвори и еден од задната страна за палецот. Првиот мелодиски отвор, наречен мрморец, и задниот, кои се помали од другите, се издупчени на иста вертикала. Во мрморецот е вовлечено кратко цевче што завршува на половината од вертикалниот отвор на гајдарката. Овие два отвора произведуваат попискав и попродорен тон. На горниот дел од гајдарката е прицврстена писка од трска, која се навлекува во внатрешноста на кожата од гајдата, со намена да произведува звук.

## Литертаура
* Александар Линин. Народните музички инструменти во Македонија, Скопје, 1986, 97. Ѓ. М. Ѓ.

## Наводи

Категорија:Македонски фолклор
Категорија:Гајда
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Гласник (списание)

**„Гласник“ ** (Скопје, 1957) – научно списание од областа на историската наука, орган на Институтот за национална историја. 

Излегува во два до три броја годишно, а извесен број години и во еден број, избор, на светските јазици. Објавува статии, прилози, материјали (документи), библиографии, критика, рецензии, прикази и соопштенија, главно, од минатото на Македонија и македонскиот народ.
„Гласник” објавува прилози од праисторијата до денес. Најбројни се прилозите од политичката историја и помал дел од воената, економската, културната историја,археологијата, хералдиката и сл. 

Во списанието соработуваат и голем број истражувачи од Европа и од светот. С. Мл.

## Наводи

Категорија:Македонски списанија
Дарон

** Дарон**  (Даррхон) – демон на здравјето, старомакедонско божество (Хесѕцхиус), пандан на хеленскиот Асклепиј. Хезихиј го нарекува „бог што Македонците го повикувале на помош во случај на болест”. Почитувањето е потврдено и со натпис посветен на богот откриен во Пела. 

## Литература

*Ј. Каллерисб - „Лес Анциенс Мацедониенс“, Т. Ⅱ, Атхенес, 1996, 28-29; 

* М. Лилинбаки–Акамати, -„Пелла, цапитал оф Мацедонианс“, Атхенс, 1996, 28-29. В. Б.–Гр..

## Наводи

Категорија:Старомакедонски божества
Двојанка

[мини|(лево - 3) '''''Пишталки''''' од село [Ѕвегор и (десно - 2) ***Двојанки*** од село Шипковица]]
**Двојанка** (*слагарка*, *двојно кавалче*) – дрвен дувачки народен музички инструмент. Изработена е од дрво во надолжна призмовидна форма, со два паралелни цевчести отвора, со посебни засвирачи на горните отвори од мелодиските цевки („двојно кавалче“). На предната страна на десната мелодиска цевка има шест мелодиски отвори, а на другата мелодиска цевка има само еден мелодиски отвор што константно произведува еден тон – бордунира. 

## Литература
* Александар Линин, *Народните музички инструменти во Македонија*, Скопје, 1986, 41. Ѓ. М. Ѓ..

## Наводи

Категорија:Македонски фолклор
Категорија:Македонски народни инструменти
Категорија:Македонска народна музика
Десеток во НОВ

**Десеток во НОВ ** (*спахилак*; *спаилак*) – давачка позната од времето на Османлиското Царство (до 1912 година), повторно воведена во 1942 година, на територијата на Западна Македонија, окупирана од италијанската војска. Десетокот изнесувал 10% од вкупните земјоделски производи.

Овој данок бил воведен на територијата на западна Македонија окупиран од Италија, врз основ на декретот донесен од кралскиот намесник на Албанија од 15 мај, 1942 година. Преку десетокот полесно се наплатувале даноците од страна на власта и се обезбедувало непречено снабдување со земјоделски производи на италијанската војска. Се собирал во натура и се продавал на лицитација. Административно-финансиските власти извршиле групирање на селата со претежно земјоделски карактер во посебни зони кои претставувале место за продавање, односно за лицитирање на давачката. Закупците придружени со лична вооружена придружба, вршеле најразлични злоупотреби при прибирањето на спаилакот. Закупците главно биле албански кулаци и блиски соработници на окупаторот. Бидејќи селаните давале тежок отпор при собирањето на овој данок, кој имал пљачкашки карактер, собирачите (спахиите), најчесто оделе со вооружена придружба и во најголем број случаи тоа било проследено со терор. Поради пројавениот отпор од страна на македонските земјоделци, веќе во 1944 година, престанал да се собира.

## Наводи

## Литература
* Глигор Тодоровски. „Западна Македонија за време на Окупацијата 1941– 1944“, Скопје, 1998.

Категорија:Даноци во Македонија
Предучилишни установи

**Предучилишни установи **– институции за згрижување и воспитување на децата од предучилишна возраст. Нивната задача е да овозможуваат услови и да придонесуваат за правилниот развој на децата до поаѓањето на училиште. 

Најраспространет вид предучилишни установи кај нас се детските градинки и забавиштата.

Други установи што извршуваат дејност од значење за животот, растењето и воспитанието на децата од предучилишна возраст се: детските јасли, игротеките, детските клубови, центрите за детско творештво, детските забавни паркови, детските одморалишта и др.

## Литература

*К. Камберски - „Предучилишното и основното образование во Република Македонија“, Скопје, 2000..

## Наводи

Категорија:Предучилишно образование во Македонија
Категорија:Основно образование во Македонија
Категорија:Образованието во Македонија
Дрозера, круголисна

мини|Drosera rotundifolia
**Дрозера, круголисна** (*Drosera rotundifolia*) – инсективорен вид со многу ограничено распространување на територијата на Македонија, само во околината на Пехчево (Јудови Ливади). Се развива на влажни места (тресетишта) и спаѓа во групата загрозени видови..

## Наводи

Категорија:Инсекти на Европа
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Дувало (гајда)

[мини|[Гајдаџија го полни мевот на гајдата дувајќи во дувалото]]
**Дувало ** – најмала дрвена цевка преку која се вдувува воздух во мевот на гајдата, без да се враќа и издишува. На делот од дувалото што се наоѓа во внатрешноста на мевот, е прицврстена тенка еластична кожичка наречена липало, која поради внатрешниот притисок на воздухот го затвора издишувањето.

## Поврзано
*Гајда
*Мев (гајда)
*Гајдарка
*Слагарче
*Брчало

## Литература
*д-р Александар Линин, - „*Народните музички инструменти во Македонија*“, Скопје, 1986, 99. 

## Наводи

Категорија:Народни музички инструменти
Категорија:Македонски фолклор
Категорија:Гајда