Идриалит

**Идриалитот** е редок јаглеводороден минерал со приближна хемиска формула C22H14.

Идриалитот обично се јавува како меки орторомски кристални системи, обично има зеленикаво жолта до светло кафена боја со синкаста флуоресценција. Името го добил по Идрија, град во Словенија, каде што за прв пат била опишана неговата појава.

Минералот се нарекува и **идриалин**, а ***брендерз*** на германски. Тој е наречен и **запалив цинабар** поради неговата запаливост и поврзаноста со руди на цинабар во изворната локација. Минералот пронајден во локацијата Скагс Спрингс во Калифорнија беше опишан во 1925 година и бил именуван **куртизит**, но на крајот било откриено дека се состои од истите соединенија како идриалитот, во малку различни количини. Така, куртизитот сега се смета за само разновидност на идриалит.

## Откривање и појава
Идриалитот првпат бил опишан во 1832 година за појава во регионот Идрија западно од Љубљана, северозападна Словенија,  измешан со глина, пирит, кварц и гипс поврзани со цинабар.

Исто така, се појавува и на локацијата Скагс Спрингс во округот Сонома, во западниот округ Лејк и во рудникот Ноксвил во округот Напа, Калифорнија. Исто така е пријавено од локалитети во Франција, Словачка и Украина.

Во појавата на Скагс Спрингс, минералот се јавува во област со топла изворска формација на францисканската формација, околу отворот во песочникот што испуштал запаливи гасови. Минералот бил опишан во 1925 година и бил именуван „куртизит“ по локалниот жител Л. Кертис кој го привлекол вниманието на него.   Кристалите се квадратни или шестстрани снегулки, со дијаметар од 1 мм, од жолта до фсташко зелена на пренесена светлина. Тој е поврзан со опал силициум диоксид, реалгар (арсен сулфид) и метацинабарит (жива сулфид), кои биле депонирани по тој редослед пред него.

## Состав и својства
Сортата Куртизит е само малку растворлив во топол ацетон, амил ацетат, бутанол, нафтен етер. Растворливоста е 0,5%или помалку во врел јаглерод бисулфид, јаглерод тетрахлорид, хлороформ, диетил етер или бензен што врие, околу 1,5% во толуен, околу 2,5% во ксилен и над 10% во врел анилин. Материјалот прочистен со повторена рекристализација се топи на 360-370 C додека станува многу црн. Се возвишува давајќи многу тенки блескави бои.

Студиите на Раман спектроскопија покажуваат дека тоа може да биде мешавина од сложени јаглеводороди вклучувајќи бензонафтотиофени (хемиска формула: C16H10S) и динафтотиофени (хемиска формула: C20H12S).

Утврдено е дека Куртизитот и идриалитот се уникатни сложени мешавини од преку 100 полиароматични јаглеводороди (PAHs) кои се состојат од шест специфични структурни серии на PAH, при што секој член од серијата се разликува од претходниот член со додавање на друг ароматичен прстен. Примероците куртизит и идриалит содржеле многу исти компоненти, но во значително различни релативни количини.

Главните состојки на PAH на примерокот од куртизит биле: пицен (PAH со 5 сплотени бензенски прстени), [дибензо[a,h]флуорен](https://mk.wikipedia.org/wiki/Dibenzo%28a%2Ch%29fluorene), [11H-индено[2,1-a]фенантрен](https://mk.wikipedia.org/wiki/11H-indeno%282%2C1-a%29phenanthrene), [бензо[b]фенантро[2,1-d]денохен](https://mk.wikipedia.org/wiki/Benzo%28b%29phenanthro%282%2C1-d%29thiophene) , и нивни флуорен, и диметил-супституирани хомолози, главните компоненти во примерокот на идриалитот биле PAH со поголема молекуларна тежина, т.е. бензонафтофлуорени (молекуларна тежина 316), бензоинденофлуорени (MW 304) и бензопицен (MW 328), покрај соединенијата пронајдени во примерокот од куртизит.

Куртизитот е исто така поврзан со мали количини темно кафеаво масло, кое се чини дека е одговорно за дел од жолтата боја и поголемиот дел од флуоресценцијата и може да се одвои со рекристализација.

Врз основа на составот, се претпоставува дека соединенијата се произведени со пиролиза на органска материја на средна температура, а потоа дополнително модифицирани со продолжена рамнотежа на покачени температури во подземјето и со рекристализација за време на миграцијата.

Кога се дестилира, тој произведува минерален восок идриалин.

## Наводи

Категорија:Идрија
Категорија:Орторомпски минерали
Категорија:Органски минерали
Категорија:Луминисцентни минерали