Мадемско

[мини|десно|250п|[Алтан на Сулејман Величествениот искован во Мадемско, 1519/20&nbsp;г.]]

**Мадемско** (од  - „рудник“; , *Мадемохорија*; поново: *Σιδηροκαύσια*, Сидерокавсија) — историско-географска област на Халкидичкиот Полуостров во Егејска Македонија, денес во Грција. Главно населено место во областа е гратчето Леригово. Традиционалното занимање на мадемските села е рударството — рудниците за сребро во планината Пијавица (Стратоник).

Областа опфаќа 12 села од денешните општини Аристотел и Полигеро: Галачишта, Вавдос, Казанџи Маала, Стано, Варвара, Леригово, Ново Село, Извор, Ревеник, Ерисово, Долна Равна и денес напуштеното Хоруда. Како што може да се види од нивните имиња, ова во минатото биле македонски села.
[мини|Носии од [Вавдос|с. Вавдос, Мадемско (фолклорната колекција)]]
Древномакедонските рудници на ова место се споменуваат кај античките автори. Рударската дејност продолжила и во римскиот период, но подоцна замрела со проработувањето на богатите рудици на злато и сребро во Шпанија. Дејноста е возобновена во византискиот период. Од IX век областа за Византијците била позната како *Сидерокавсија* или *Сидерокапса*. Со доаѓањето на Османлиите во почетокот на XV век, халкидичките рудници доживеале повторен расцут. Имало околу 500-600 печки во кои се произедувале цинк и олово, а рударите плаќале данок од по една на секои 12 унци сребро. Во XVI и XVII век областа наизменично доживувала периоди на подем и пад. Во Мадемско имало и државна монетковница.

Францускиот патописец и природонаучник Пјер Белон го посетил Мадемско во 1549 г. и напишал за неговото бугарско население:

Дваесетината мадемски села уживаат особени привилегии и имале статус на *слободни*. На чело стоел управник наречен *Мадем-ага*. Како обезбедување на рудници на сребро е создаден корпус од 10.000 лица собран од месните села. Оваа слобода им овозможила да земат активно учество во Халкидичкото востание во 1821 г. за време на Грчката војна за независност, и при неговото задушување биле разорени. Во XIX век жителите на областа продолжиле да се занимаваат со рударство. Месното рударство претрпело силен удар со основањето на француско-отоманското претпријатие „Касандриски рудници“ во 1893 г.

Според грчкиот публицист Атанасиос Стагиритис, кој предавал грчки во Виена на почетокот на XIX век, на Халкидичкиот Полуостров се среќаваат паланки, села, планини и други места со македонски имиња: Извор, Стан, Ново Село итн. Зачувани се кажувања и песни на грчки во кои има македонски поими и имиња на староседелските Македонци. Според него, тоа подрачје веќе нема Македонци, како што ги има околу Солун и на други места. 
Меѓутоа, според податоците на хилендарски калуѓери во средината на XIX век во Ново Село и соседното Извор сè уште се зборува македонски, а во 1900 г. имало извесни стари лица кои го помнеле македонскиот јазик. Патувајќи од Солун за Света Гора во 1850-те, охридскиот општественик Васил Дијамандиев слушал како по селата се пеат македонски жетварски песни, иако населението веќе ја разбирало смислата на зборовите.

## Личности
* Константин Марониски (? – 1821) — духовник и учесник во Грчката војна за независност

## Поврзано
* Пијавица
* Лариговско

## Наводи

Категорија:Историско-географски области во Македонија
Категорија:Халкидик
Категорија:Егејска Македонија