Унгарско благородништво

**Благородништвото на [[Кралството Унгарија (1526–1867)|Кралството Унгарија]]** се состоело од поединци, од кои повеќето поседувале земјишен имот, од 11 век до средината на 20 век. Првенствено, разновидно тело на луѓе било опишано како благородници, но од крајот на 12 век само високи кралски службеници се сметале за благородници. Повеќето аристократи тврделе дека имаат потекло од поглаварите од тој период пред воспоставувањето на кралството околу 1000 година; другите потекнувале од западноевропски витези кои се населиле во Унгарија. Воините од замоците со понизок ранг, исто така, поседувале земјишен имот и служеле во кралската војска. Од 1170-тите, повеќето привилегирани лаици се нарекувале кралски слуги за да се нагласи нивната директна врска со монарсите. Златната була од 1222 година ги утврдила нивните слободи, особено ослободувањето од данок и ограничувањето на воените обврски. Од 1220-тите, кралските слуги биле поврзани со благородништвото, а највисоко рангираните службеници биле познати како барони на кралството. Само оние кои поседувале алоди - земјишта ослободени од обврски - се сметале за вистински благородници, но постоеле и други привилегирани групи на земјопоседници, познати како условни благородници.

Во 1280-тите, Симон од Кеза бил првиот кој тврдел дека благородниците имаат власт во кралството. Окрузите се развиле во институции на благородна автономија, а делегатите на благородниците присуствувале на диетите (парламентите). Најбогатите барони граделе камени замоци дозволувајќи им да контролираат огромни територии, но кралската власт била обновена на почетокот на 14. век. Во 1351 година, кралот Лајош I Анжујски систем со повлекување и го усвоил принципот „една иста слобода“ на сите благородници, но преовладувале правните разлики меѓу вистинските благородници и условните благородници. Најмоќните благородници вработувале помали благородници како нивни фамилиарес (задржувачи), но оваа приватна врска не го спречила фамиалиарис од директно потчинување на монархот. Според обичајното право, само мажите наследувале благородни имоти, но под унгарскиот кралски прерогатив на префекција, кралевите можеле да унапредуваат „ќерка на син“, дозволувајќи и да ја наследи земјата на нејзиниот татко. Своето наследство можеле да го бараат и благородничките кои се омажиле за обичен човекчетвртина од ќерките (тоа е една четвртина од имотот на нивниот татко)во земјата.

Иако *Трипартитумот*често цитирана збирка на обичајното право објавена во 1514 г.ја поддржап идејата дека сите благородници биле еднакви, монарсите им доделиле наследни титули (главно барон и гроф) на моќните аристократи, а најсиромашните благородници го изгубиле своето даночно ослободување од средината на 16 век. Во раниот модерен период, поради ширењето на Отоманското царство, Унгарија била поделена на три дела: Кралска Унгарија, Трансилванија и Отоманска Унгарија. Принцовите од Трансилванија ја поддржале борбата на благородниците против династијата Хабсбурговци во Кралска Унгарија, но ги спречиле Трансилванските благородници од оспорување на сопствениот авторитет. Облагородувањето на цели групи луѓе било често во 17-ти век. Примерите опфаќаат 10.000 *хајду,* кои како група добиле благородништво во 1605 година. Откако *Диетата* била поделена на две комори во Кралска Унгарија во 1608 година, благородниците со наследна титула поседувале седиште во горниот дом, додека другите благородници испраќале делегати во Долниот дом.

По поразот на Османлиите во Големата турска војна кон крајот на 17 век, Трансилванија и Отоманска Унгарија биле интегрирани во Хабсбуршката Монархија. Хабсбурзите честопати ги потврдувале привилегиите на благородниците, но нивните обиди да ја зајакнат кралската власт редовно ги доведувале во конфликти со благородништвото, кое претставувало речиси пет проценти од населението. Реформистичките благородници барале да се укинат благородните привилегии од 1790-тите, но нивната програма важела само во текот на Унгарската револуција од 1848 година. Многу од благородниците ги загубиле своите имоти по еманципацијата на нивните кметови, додека аристократите го зачувале својот истакнат социјален статус. Државната администрација вработила илјадници сиромашни благородници во Австроунгарија. Истакнати (главно еврејски) банкари и индустријалци биле наградени со благородништво, но нивниот социјален статус останал инфериорен во однос на традиционалните аристократи. Благородничките титули биле укинати дури во 1947 година, неколку месеци по прогласувањето на Унгарија за република.

## Потекло
[алт=Armed warriors crossing a mountain pass|десно|мини| Унгарците го освојуваат Панонската Низина (од ''[Унгарска илустрирана хроника|Осветлената хроника* од 14 век)]]
[[Унгарци]]те (или Маџарите) живееле во [[Понтско-касписка Степа|понтиско-касписките степи]] кога за прв пат се појавиле во пишаните извори од средината на 9. век. Муслиманските трговци ги опишале како богати номадски воини, но забележале и дека Унгарците имаат огромни обработливи површини. Унгарците ги преминале [[Карпати]]те откако [[Печенези]]те ги нападнале нивните земји во 894 или 895 година. Тие се населиле во низините покрај [[Дунав|Средниот Дунав]], ја уништиле [[Велика Моравија]] и ги поразиле [[Војводство Баварија|Војводството Баварија]] во 900-тите. Според некои научни теории, најмалку три унгарски благородни кланови потекнуваат од моравските аристократи кои го преживеале освојувањето на Унгарците. Историчарите кои се убедени дека Власите (или [[Романци]]те) веќе биле присутни во [[Панонска Низина|Панонската Низина]] кон крајот на 9. век предлагаат Власите кнезови (или поглавари) исто така издржале. Ниту една од овие хипотези не е универзално прифатена.

Околу 950 година, византискиот император [[Константин Порфирогенит]] () напишал дека Унгарците биле организирани во „[[Унгарски племиња|племиња]]“ и секое имало свој „принц“. Племенските водачи најверојатно ја носеле титулата *úr* (сега „господар“), како што е предложено од унгарските термини кои произлегуваат од овој збор, како што се *ország* (сега „царство“) и *uralkodni* („да владее“). Царот забележал дека Унгарците зборуваат и унгарски и „[[Хазарски јазик]]“ (моќен степски народ), покажувајќи дека барем нивните водачи биле [[Повеќејазичност|двојазични]].

Унгарците живееле номадски или полуномадски живот, но археолошките истражувања покажуваат дека повеќето населби се состоеле од мали јамски куќи и дрвени куќички во 10. век. Употребата на шаторите е спомната само во литературните извори од 12 век. Нема археолошки наоди докази тврдини во Панонската Низина во 10 век, но тврдините биле ретки и во Западна Европа во истиот период. Поголема дрвена кабинасо димензии пет на пет метри (16 стапки × 16 стапки)која била изградена на темел од камења во Боршод, привремено била претставена како домаќинство на локалниот водач.

Повеќе од 1.000 гробови кои имаат [[Сабја|сабји]], глави од стрели и коски од коњи посочуваат дека качените воини создавале значајна група во 10. век. Највисоко рангираните Унгарци биле погребувани или на големи гробишта (каде стотици нивни луѓе биле погребани без оружје околу гробното место на нивниот водач), или на мали гробишта со 25-30 гробници. Погребните места на богатите воини дале богато украсени коњски појаси и сабреташи украсени со плакети од благородни метали. Богатите женски гробови ги содржеле нивните орнаменти од плетенка и прстени направени од сребро или злато и украсени со скапоцени камења. Најраспространетите украсни мотиви кои се сметаат за племенски [[тотем]]и[[грифон]]от, волкот и [[Елени|еленот]]ретко се применувале во унгарската хералдика во следните векови. Поразите за време на унгарските инвазии на Европа и судирите со [[Голем везир на Унгарците|Големиот везир на Унгарците]] од династијата Арпад ги десеткувале водечките семејства до крајот на 10. век. *Геста Хунгарорум*, хроника напишана околу 1200 година, наведува дека десетици благородни роднини процветале кон крајот на 12-ти век потекнувале од племенските водачи, но поголемиот дел на современи научници не ја важат оваа листа за доверлив извор.

== Среден век ==

=== Развој ===
[[Стефан I (Унгарија)|Стефан I]] (), кој бил крунисан за прв [[крал на Унгарија]] во 1000 или 1001 година, ги победил последните племенски поглавари кои пружале отпор. Низ кралството биле изградени земјени тврдини и повеќето од нив се развиле во центри на кралската управа. Речиси 30 административни единици, познати како окрузи, биле основани пред 1040 година; повеќе од 40 нови окрузи биле организирани во текот на следните векови. Секоја област била предводена од кралски службеник, *испан*. Кралскиот двор обезбедил дополнителни можности за кариери. Како што забележал историчарот Мартин Реди, „кралското домаќинство било најголемиот обезбедувач на богатства во кралството“ каде кралското семејство поседувало повеќе од две третини од сите земји. Палатинотпоглаварот на кралското домаќинствобил највисокиот кралски функционер.
[[Податотека:Hungary_11th_cent-es.svg|алт=Map depicting late-11th-century Hungary|лево|мини| [[Кралство Унгарија|Кралството Унгарија]] во 1090-тите]]
Кралевите од династијата Арпад назначувале свои службеници од редот на членовите на околу 110 аристократски кланови. Овие аристократи потекнувале или од домородни (т.е. Унгарци, кабарски, печенешки или словенски) поглавари или од странски витези кои мигрирале во земјата во 11-ти и 12-ти. век. Странските витези биле обучени за западноевропската уметност на војување, што придонело за развојот на тешката коњаница во Унгарија. Нивните потомци со векови биле етикетирани како дојденци, но мешаните бракови меѓу домородците и дојденците не биле ретки, што овозможило нивна интеграција во две или три генерации. Монарсите воделе експанзионистичка политика од крајот на 11-ти век. [[Ладислав I (Унгарија)|Ладислав I]] () ја зазел [[Славонија]]рамнините меѓу реката [[Драва]] и [[Динариди]]тево 1090-тите. Неговиот наследник, [[Коломан]] (), бил крунисан за крал на Хрватска во 1102 година. Двете царства ги задржале своите обичаи, а Унгарците ретко добивале грантови за земјиште во Хрватска. Според обичајното право, Хрватите не можеле да бидат обврзани да ја преминат реката Драва за да се борат во кралската војска на свој трошок.

Најраните кралски декрети ги овластувале земјопоседниците слободно да располагаат со нивните приватни имоти, но правото пропишувало дека наследените земјишта може да се пренесуваат само со согласност на роднините на сопственикот кои потенцијално би можеле да ги наследат. Од почетокот на 12 век, само семејните земјишта кои можеле да се поврзат со подарок од Стефан I можеле да бидат наследени од далечните роднини на починатиот сопственик; други имоти се префрлувале на Краун доколку нивниот сопственик немал потомство или браќа. Аристократските семејства ги имале заедничките наследени домени со генерации пред 13-ти век. Понатаму, поделбата на наследениот имот станала стандардна практика. Дури и семејствата кои потекнуваат од богатите кланови би можеле да осиромашат преку редовните поделби на нивните имоти.

Средновековните документи ја напоменуваат основната единица на организација на имотот како Праедиум () или Алодиум (). Праедиум било парче земја (или цело село или дел од него) со добро обележани граници. Археологот Марија Волф ги идентификувала малите тврдини, изградени на вештачки тумби и заштитени со ров и палисада што се појавиле во 12. век, како центри на приватни имоти. Повеќето домени на богатите земјопоседници биле составени од расфрлани праедиуми, во неколку села. Поради оскудноста на документарни докази, големината на приватните имоти не може да се утврди. Потомците на Ото Ѓер, од округот Сомоги останале богати земјопоседници дури и откако тој донирал 360 домаќинства на новоформираната опатија Желикзентјакаб во 1061 година. Основањето на манастири од богати поединци било честа појава. Таквите сопственички манастири служеле како погребни места за нивните основачи и потомците на ктиторите, кои се сметале за сосопственици, или од 13. век, сопатрони, на манастирот. Кметовите поседувале дел од праедиумите, но биле изнајмени други парцели во замена за даноци во натура.

Терминот „благороден“ ретко се користел и слабо се дефинирал пред 13-ти век: може да се однесува на дворјанин, земјопоседник со судски овластувања, па дури и на обичен воин. Постоењето на разновидна група воини, кои биле подложени на монархот, кралските службеници или прелатите е добро документирано. Воините од замокот, кои биле ослободени од даноци, имале наследен имот околу кралските замоци. Лесно оклопни коњаници, познати како  (или стрелци), и вооружени луѓе од замокот, споменати како  (или чувари), ги бранеле граничните предели.

=== Златни бикови ===
[[Податотека:Hunt_lovag.jpg|алт=An armored standing man who bears a coat-of-arms and a flag, both depicting heads of dogs|лево|мини| Хант, предок од почетокот на 11 век на аристократскиот род Хонт-Пазмани (од *просветлената хроника* од 14 век)]]
Официјални документи од крајот на 12 век ги спомнуваат само дворските великодостојници и испани како благородници. Оваа група ги усвоила повеќето елементи на витешката култура. Тие редовно ги именувале своите деца по [[Парис (митологија)|Парис од Троја]], [[Хектор]], Тристан, [[Ланселот]] и други херои на западноевропските [[витешки роман]]и. Во исто време се одржале и првите [[Витешки турнир|турнири]].

Редовното отуѓување на кралските имоти е добро документирано од 1170-тите. Монарсите давале имунитети, ослободувајќи ги имотите на грантот од јурисдикцијата на испаните, или дури и откажување од кралските приходи што биле собрани таму. [[Бела III]] ( година) бил првиот унгарски монарх што му подарил цел округ на благородник: тој му го доделил Модрус во Хрватска на Вартоломеј од Крк во 1193 година, со наредба дека добитникот на грантот требал да опреми воини за кралската војска.  Синот на Бела, [[Андрија II Арпадович|Андрија II]] ( г.), одлучил да ги „промени условите“ на неговото царство и да „дистрибуира замоци, окрузи, земји и други приходи“ на неговите службеници, како што раскажал во документ во 1217 година. Наместо да ги додели имотите во [[феуд]], со обврска да дава идни услуги, тој ги дал како алод, како награда за претходните дела на добитникот на грантот. Големите офицери кои биле главни корисници на неговите грантови биле споменати како барони на царството од доцните 1210-ти.

Донациите од толку големи размери го забрзале развојот на богата група земјопоседници, повеќето од нив потекнуваат од високо рангирани роднини. Некои богати земјопоседници можеле да си дозволат да градат камени замоци. Тесно поврзаните аристократи се разликувале од другите лози преку упатување на нивниот (вистински или претпоставен) заеднички предок со зборовите  („од роднините“). Семејствата кои потекнувале од ист род усвоиле слични ознаки. Авторот на *Геста Хунгарорум* им измислил генеалогии и нагласил дека никогаш не можат да бидат исклучени од „честа на царството“, односно од државната администрација.

Новите сопственици на пренесените кралски имоти сакале да ги потчинат слободните луѓе, воините од замокот и другите привилегирани групи луѓе кои живееле во или околу нивните домени. Загрозените групи сакале да добијат потврда за нивниот статус на кралски слуги, нагласувајќи дека треба само да му служат на кралот. Бела III ја издал првата постоечка кралска повелба за доделување на овој чин на воин во замокот. [[Златна була од 1222|Златна була од 1222 година]] на Андрија Вториот им доделил привилегии на кралските слуги. Тие биле ослободени од даноци; требале да се борат во кралската војска без соодветна компензација само ако непријателите го нападнат кралството; само монархот или палатинот можеле да им судат на нивните случаи. Според „Златната була“, само кралските слуги кои умреле без син можеле слободно да ги располагаат своите имоти, но дури и во овој случај, нивните ќерки имале право на четвртина за ќерки. Последниот член на Златната була ги овластил епископите, бароните и другите благородници да му се спротивстават на монархот доколку тој ги игнорирал неговите одредби. Повеќето одредби од Златната була првпат биле потврдени во 1231 година.
[[Податотека:Aranybulla1.jpg|алт=An old manuscript with a large seal depicting a king|десно|мини| [[Златна була од 1222|Златен бик од 1222 година]], првата кралска повелба која ги сумира привилегиите на кралските слуги]]
Јасната дефиниција на слободите на кралските слуги ги разликувала од сите други привилегирани групи, чии воени обврски останаа теоретски неограничени. Од 1220-тите, кралските слуги редовно се нарекувале благородници и почнале да развиваат свои корпоративни институции на ниво на округот. Во 1232 година, кралските слуги на округот Зала го прашале Андрија II да ги овласти „да судат и да делат правда“, наведувајќи дека округот паднал во анархија. Кралот го исполнил нивното барање и Вартоломеј, бискупот од Веспрем, тужел еден Бан Огуз за имоти пред нивната заедница.

Првата монголска инвазија на Унгарија во 1241 година ја докажала важноста на добро утврдените локации и тешко оклопната коњаница. Во следните децении, [[Бела IV|Бела IV од Унгарија]] () подарил големи парцели од кралскиот демес, очекувајќи дека новите сопственици таму ќе изградат камени замоци. Напорната програма на Бела за изградба на замоци не била популарна, но ја постигнала својата цел: речиси 70 замоци биле изградени или реконструирани за време на неговото владеење. Повеќе од половина од новите или реконструирани замоци биле во благороднички домени. Повеќето нови замоци биле подигнати на карпести врвови, главно долж западните и северните гранични предели. Ширењето на камените замоци длабоко ја променило структурата на земјиштето, бидејќи замоците не можеле да се одржуваат без соодветни приходи. Земји и села биле законски прикачени на секој замок, а замоците потоа секогаш биле пренесувани и наследени заедно со овие „припадоци“.

Кралските слуги биле легално идентификувани како благородници во 1267 година. Таа година, „благородниците на целата Унгарија, наречени кралски слуги“ го убедиле Бела IV и неговиот син [[Стефан V (Унгарија)|Стефан V]] ( г.), да одржат собрание и да ги потврдат нивните колективни привилегии. Други групи на копнени воини исто така можеле да се наречат благородници, но тие секогаш се разликувале од вистинските благородници. Тие ги држеле своите имоти условно, бидејќи од нив се барало да обезбедуваат добро дефинирани услуги на друг господар, па оттука нивните групи сега се колективно познати како условни благородници. Благородните Влашки кнезови кои имале земјиште во [[Северинска Бановина]] биле обврзани да се борат во војската на забраната (или кралскиот гувернер). Повеќето воини познати како „благородни синови на слугите“ потекнувале од слободни или ослободени кметови кои добивале имоти од Бела. IV во Горна Унгарија под услов заеднички да опремат фиксен број витези. Благородниците на Црквата ја формирале вооружената свита на најбогатите прелати. Од благородниците на Турополје во Славонија се барало да обезбедуваат храна и сточна храна на високите кралски службеници. Две привилегирани групи, Секели и Саксонци цврсто ги штителе нивните комунални слободи, што ги спречило нивните водачи да остварат благородни привилегии на териториите Секели и Саксон во Трансилванија. Секели и Саксонците можеле ја уживаат слободата на благородниците само ако имале имоти надвор од земјите на двете привилегирани заедници.

Повеќето благородни семејства не успеале да усвојат стратегија за да избегнат поделба на нивните наследени имоти на џуџести-поседи низ генерации. Ќерките можеле да бараат само паричен еквивалент на четвртина од имотите на нивниот татко, но помладите синови ретко останувале неженети. Осиромашените благородници имале мали шанси да добијат земјишни грантови од кралевите, бидејќи не биле во можност да учествуваат во воените походи на монарсите, но обичните луѓе кои храбро се бореле во кралската војска биле редовно облагородувани.

=== Самоуправа и олигарси ===
[[Податотека:Lockenhaus_-_Burg_(2).JPG|алт=Ruins of a fortress with a small tower|лево|мини| Замокот Лека (сега Бург Локенхаус во Австрија), изграден пред 1300 година]]
Историчарот Ерик Фугеди забележал дека „замокот го одгледувал замокот“ во втората половина на 13. век: ако некој земјопоседник подигнал тврдина, неговите соседи исто така би изградиле со цел да ги одбранат своите имоти. Помеѓу 1271 и 1320 година, благородниците или прелатите изградиле повеќе од 155 нови тврдини. За споредба, само околу десетина замоци биле подигнати на кралскиот демесне. Повеќето замоци се состоеле од кула, опкружена со утврден двор, но кулата можела да биде вградена и во ѕидините. Благородниците кои не можеле да подигнат тврдини, некогаш биле принудувани да ги напуштат своите наследени имоти или да побараат заштита од помоќни господари, дури и ако требале да се откажат од сопствената слобода.

Господарите на замоците морале да ангажираат стручен штаб за одбрана на замокот и управување со неговите придружни сили. Тие првенствено вработувале благородници кои имале имоти во близина, што довело до развој на нова институција, позната како *фамилиаритас*. *Фамилиарис* бил благородник кој стапил во служба на побогат земјопоседник во замена за фиксна плата или дел од приходот, или ретко за сопственост или плодоуживање (право на уживање) на парче земја. За разлика од условен благородник, *фамилиарис* останал  независен земјопоседник, само подложен на монархот.

Од 1270-тите, заклетвата за крунисување на монарсите вклучувала ветување за почитување на слободите на благородниците. Окрузите постепено се трансформирале во институција на локалната автономија на благородниците. Благородниците редовно разговарале за локални прашања на општите собранија на окрузите. Седриа (правните судови на окрузите) станале важни елементи во спроведувањето на правдата. Тие биле на чело со испани или нивни заменици, но тие се состоеле од четворица (во Славонија и Трансилванија, двајца) избрани локални благородници, познати како судии на благородниците.

Унгарија паднала во состојба на анархија поради малцинството на [[Ладислав IV (Унгарија)|Ладислав IV]] () во раните 1270-ти. Со цел да се воспостави јавниот ред, прелатите ги повикале бароните и делегатите на благородниците и номадските [[Кумани]] кои се населиле во Унгарија на генерално собрание во близина на Пешта во 1277 година. Оваа прва диета (или парламент) го прогласила петнаесетгодишниот монарх за полнолетен за да се стави крај на анархијата. Во раните 1280-ти, Симон од Кеза ја поврзал унгарската нација со благородништвото во неговите *Дела на Унгарците*, нагласувајќи дека заедницата на благородници има вистинска власт.

Бароните го искористиле слабеењето на кралската власт и зазеле големи, соседни територии. Монарсите повеќе не можеле да назначуваат и разрешуваат свои службеници по волја. Најмоќните баронипознати како олигарси во модерната историографијаприсвоиле кралски прерогативи, комбинирајќи го приватното владеење со нивните административни овластувања. Кога [[Андреј III (Унгарија)|Андрија III]] ( година), последниот машки член на династијата Арпад, починал во 1301 година, околу десетина лордови владееле над повеќето делови од кралството.

=== Доба на анџевините ===
[[Податотека:Insignia_Hungary_Order_I.V.I.S.H.F.S.svg|алт=A coat-of-arms depicting a two-barred cross|десно|мини| Ознаки на Орденот на Свети Ѓорѓи, првиот европски [[Витешки ред|витешки орден]]]]
Пра-внукот на Ладислав IV, [[Карло Роберт]] ( година), кој бил потомок на Капетската куќа на Анжу, ја вратил кралската власт во 1310-тите и 1320-тите. Тој ги зазел замоците на олигарсите главно насилно, со што повторно обезбедил превласт на кралскиот демес. Тој го побил Златната була во 1318 година и тврдел дека благородниците морале да се борат во неговата војска на своја сметка. Тој го игнорирал обичајното право и редовно „унапредуваше ќерка во син“, давајќи ѝ право да ги наследи имотите на нејзиниот татко. Кралот го реорганизирал кралското домаќинство, назначувајќи страници и витези за да ја формираат неговата постојана свита. Го основал Орденот Свети Ѓорѓи, кој бил првиот [[витешки ред]] во Европа. Карло I бил првиот унгарски монарх кој им доделил грбови (или поточно [[Челенка (хералдика)|грбови]]) на своите поданици. Тој ја засновал кралската администрација на почести (или канцелариски феуди), распределувајќи ги повеќето окрузи и кралски замоци меѓу неговите највисоки функционери. Овие „баронии“, како што го запишал историчарот Матео Вилани (р. 1363 г.) во околу 1350 година, не биле „ни наследни, ни доживотни“, но Карло ретко ги отфрлал своите најдоверливи барони. Секој барон требал да држи свој *бандериум* (или вооружена свита), одликуван со сопствен банер.

Во 1351 година, синот и наследникот на Карло, [[Лајош I Анжујски|Лајош I]] ( г.) ги потврдил сите одредби од Златната була, освен онаа што ги овластила благородниците без деца слободно да ги располагаат своите имоти. Наместо тоа, тој вовел систем со повлекување, пропишувајќи дека имотот на бездетните благородници „треба да им припаѓа на нивните браќа, братучеди и роднини“. Овој нов концепт на авитикитас ги штител и интересите на круната: само роднините од третиот степен можеле да го наследат имотот на благородник, а благородниците кои имале само подалечни роднини не можеле да располагаат со својот имот без согласност на кралот. Лајош I нагласил дека сите благородници уживаат „една слобода“ во неговите кралства и ги обезбедил сите привилегии што благородниците ги поседувале во Унгарија на нивните врсници од Славонија и од Трансилванија. Тој наградил десетици влашки кнезови со вистинско благородништво за воени заслуги. Огромното мнозинство на горноунгарските „благородни синови на слуги“ го постигнале статусот на вистински благородници без формален кралски чин, заради тоа што сеќавањето на нивното условно поседување земјиште паднало во заборав. Повеќето од нив претпочитале словенски имиња дури и во 14-ти век, покажувајќи дека зборувале на локалниот словенски народен јазик. Другите групи на условни благородници останале разликувани од вистинските благородници. Тие развиле свои сопствени институции на самоуправа, познати како седишта или области. Лајош наредил само католичките благородници и кнезови да можат да поседуваат имот во областа Карансебес (сега Карансебеш во Романија) во 1366 година, но [[Православие|православните]] земјопоседници не морале да преминат во [[Римокатоличка црква|католицизам]] на другите територии на кралството. Дури и католичкиот бискуп од Варад (денес [[Орадеја]] во Романија) ги овластил неговите влашки војводи (водачи) да вработуваат православни свештеници. Кралот му ја доделил трансилванската област Фогарас (околу денешен Фагарас во Романија) на Владислав I од Влашка ( г.) во феудот во 1366 година. Во своето ново војводство, Владислав донирал имоти на влашките бојари; нивниот правен статус бил сличен на положбата на кнезовите во други региони на Унгарија.

Кралските повелби најчесто ги идентификувале благородниците и земјопоседниците од втората половина на 14-ти век. Човек кој живеел во сопствената куќа на сопствените имоти бил опишан како живее „на патот на благородниците“, за разлика од оние кои не поседувале имот и живееле „на патот на селаните“.  Пресудата од 1346 година прогласила дека благородната жена која била дадена за брак со обичен човек требала да го добие своето наследство „во форма на имот со цел да се зачува благородноста на потомците родени од нечестивиот брак“. Според локалните обичаи на одредени области, нејзиниот сопруг исто така се сметал и за благородникблагородник од неговата сопруга.

Правната положба на селаните била стандардизирана во речиси целото кралство до 1350-тите. Слободните селани станари морале да плаќаат државни даноци, но ретко требале да обезбедуваат [[Кулук|работна услуга]]. Во 1351 година, кралот наредил дека *нинтот*данок кој што им се плаќал на сопствениците на земјиштетотребал да се наплати од сите станари, за да се спречат сопствениците на земјиштето да нудат пониски даноци за да ги убедат станарите да се преселат од земјите на другите господари во нивните имоти. Во 1328 година, сите земјопоседници биле овластени да ја спроведуваат правдата на нивните имоти „во сите случаи освен случаите на кражба, грабеж, напад или палење“ кои останаа под јурисдикција на седрија. Кралевите почнале да им даваат на благородниците право да ги погубуваат или осакатуваат криминалците кои биле заробени во нивните имоти. Највлијателните благороднички имоти исто така биле изземени од страна на јурисдикцијата на правните судови на окрузите.

=== Имоти ===
[[Податотека:Golubac_Fortress_(град_Голубац).jpg|алт=Picture of a large fortress with six tower on a large river|десно|мини| Тврдината Галамбоц (сега [[Голубачка тврдина|тврдина Голубац]] во Србија), доделена на [[Стефан Лазаревиќ]], [[Српско Деспотство|деспот на Србија]] ( г.) од [[Сигизмунд (Свето Римско Царство)|кралот Сигизмунд]]  ( г.)]]
Кралската моќ брзо се намалила откако Лајош I умрел во 1382 година. Неговиот зет, [[Сигизмунд (Свето Римско Царство)|Сигизмунд од Луксембург]] ( г.), влегол  во формална лига со аристократите кои го избрале за крал на почетокот на 1387 година. Првично, кога неговата позиција била слаба, тој подарил повеќе од половина од 150-те кралски замоци на своите поддржувачи, иако тоа се намалило кога го зајакнал својот авторитет на почетокот на 15-ти. век. Неговите омилени биле странците, но старите унгарски семејства исто така ја искористиле неговата великодушност. Најбогатите благородници, познати како [[магнат]]и, изградиле удобни замоци на селата кои станале важни центри на општествениот живот. Овие укрепени домови секогаш содржеле сала за репрезентативни цели и приватна капела. Сигизмунд редовно ги поканувал магнатите на кралскиот совет, дури и ако тие не биле на повисоки функции. Тој основал нов витешки ред, Орден на змејот, во 1408 година со цел да ги награди своите најверни поддржувачи.

Проширувањето на [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]] стигнало до јужните граници во 1390-тите. [[Битка кај Никопол|Големата антиотоманска крстоносна војна]] завршила со катастрофален пораз во близина [[Никопол на Истар|на Никополис]] во 1396 година. Следната година, Сигизмунд одржал диета во [[Темишвар|Темесвар]] (денес Темишвар во Романија) со цел да го зајакне одбранбениот систем. Тој го потврдил Златната була, но без двете одредби кои ги ограничувале воените обврски на благородниците и го воспоставиле нивното право да се спротивстават на монарсите. Диетата ги обврзла сите земјопоседници да опремат по еден стрелец на секои 20 селски парцели на нивните домени за да служат во кралската војска. Сигизмунд им доделил големи имоти во Унгарија на соседните православни владетели за да го обезбедат нивниот сојуз. Тие основале базилитски манастири на нивните имоти.

Зетот на Сигизмунд, [[Албрехт II (Германија)|Алберт Хабсбург]] ( година), бил крунисан за крал на почетокот на 1438 година, откако ветил дека секогаш ќе носи важни одлуки со согласност на кралскиот совет. Откако умрел во 1439 година, избувнала граѓанската војна помеѓу партизаните на неговиот син, Ладислав Постхумниот ( г.), и поддржувачите на ривалот на детето-крал, Владислав III од Полска ( г.). Ладислав Постхумниот бил крунисан без избор со [[Света круна на Унгарија|Светата круна на Унгарија]], но Диетата го прогласила крунисувањето за неважечко, наведувајќи дека „крунисувањето на кралевите секогаш зависи од волјата на жителите на кралството, во чија согласност се и ефективноста и силата на круната“. Владислав починал борејќи се со Османлиите за време на крстоносната војна во Варна во 1444 година, а Диетата избрала седум главни капетани да управуваат со кралството. Талентираниот воен командант, [[Јанош Хуњади]] (п. 1456 г.), бил избран за единствен регент во 1446 година.

Диетата се развила од консултативно тело во важна институција за правење закони во 1440-тите. Магнатите секогаш биле поканети да присуствуваат лично. Помалите благородници исто така имале право да присуствуваат на диетата, но во повеќето случаи тие биле претставени со делегати, кои речиси секогаш беа *фамилиари* на магнатите.

=== Раѓање на насловеното благородништво и *Трипартитумот* ===
[[Податотека:Tripartitum_1574.jpg|алт=The front page of a book depicting the sculptures of two women holding swords|десно|мини| Хрватската верзија на *Трипартитумот* од Иштван Вербочи (објавена во 1574 година)]]
Хуњади бил првиот благородник кој добил наследна титула од унгарскиот крал, кога Ладислав Постхумниот му го доделил саксонскиот округ Бистриц (денес [[Бистрица (Романија)|Бистрица]] во Романија) со титулата вечен гроф во 1453 година. Синот на Хуњади, [[Матија Корвин]] ( г.), кој бил избран за крал во 1458 година, наградувал и други благородници со истата титула. Фугеди навел дека 16 декември 1487 година бил „роденден на имотот на магнатите во Унгарија“, бидејќи примирјето потпишано на овој ден наведувало 23 унгарски „природни барони“, спротивставувајќи ги со високите државни службеници, кои биле спомнати како „барони на функцијата“. Наследникот на Корвинус, [[Владислав Јагелонски|Владислав II]] ( година), и синот на Владислав, [[Лајош II]] ( г.), формално почнале да наградуваат важни личности од нивната влада со наследната титула барон.

Разликите во богатството на благородниците се зголемиле во втората половина на 15-ти век. Околу 30 семејства поседувале повеќе од една четвртина од територијата на кралството кога Корвин умрел во 1490 година. Уште една десетина од сите земји во кралството биле во сопственост на околу 55 богати благороднички семејства. Другите благородници имале околу една третина од земјата, но оваа група вклучувала 12-13.000 селани-благородници кои поседувале една парцела (или дел од неа) и немале станари. Диетите редовно ги принудувале селаните-благородници да плаќаат даноци на нивните парцели. Просечните магнати држеле околу 50 села, но редовната поделба на наследениот имот можел да доведе до осиромашување на аристократските семејства. Применети стратегии за да се избегне овапланирање на семејството и целибатотдовеле до изумирање на повеќето аристократски семејства по неколку генерации.

Диетата наредила да се состави обичајното право во 1498 година. Правникот Истван Вербокзи (р. 1541 година) ја завршил задачата, презентирајќи законска книга на Диетата во 1514 година. Неговиот *трипартитум**Обичајното право на реномираното Кралство Унгарија во три дела*никогаш не бил донесен, но со векови бил консултиран пред судовите. Тој ги сумирал основните привилегии на благородниците во четири точки: благородниците биле само предмет на власта на монархот и можеле да бидат уапсени само во правилен правен процес; понатаму, биле ослободени од сите даноци и имале право да му се спротивстават на кралот доколку тој се обидел да се меша во нивните привилегии. Вербочи, исто така, имплицирал дека Унгарија всушност била република на благородници на чело со монарх, наведувајќи дека сите благородници „се членови на Светата круна“ на Унгарија. Сосема анахроно, тој ја истакнал идејата за правна еднаквост на сите благородници, но морал да признае дека високите офицери на царството, кои ги спомнувале како „вистински барони“, правно се разликувале од другите благородници. Тој, исто така, го спомнал постоењето на посебна група, кои биле барони „само по име“, но без да го прецизира нивниот необичен статус.

*Трипартитумот* ги сметал роднините како основна единица на благородништвото. Еден благороден татко вршел речиси автократска власт над своите синови, затоа што можел да ги затвори или да ги понуди како заложници за себе. Неговиот авторитет завршувал само ако ги поделел своите имоти со своите синови, но поделбата ретко можела да се спроведе. „Предавството на братската крв“ (т.е. „измамливо, итро и измамник на роднина... ненаследување“) била тешко кривично дело, кое било казнувано со губење на честа и со конфискација на целиот имот. Иако *Трипартитумот* не го спомнал конкретно, на неговиот авторитет подлежела и сопругата на еден благородник. Ако нејзиниот сопруг умрел, таа ги наследувала неговите најдобри коњи и облека.

Побарувачката за прехранбени производи рапидно растела во Западна Европа во 1490-тите. Сопствениците на земјиште сакале да ги искористат растечките цени. Тие побарале работна услуга од нивните селани станари и почнале да ги собираат државните даноци во натура. Диетите донеле декрети кои го ограничиле правото на селаните на слободно движење и го зголемиле нивниот товар. Поплаките на селаните неочекувано кулминирале со бунт во мај 1514 година. Бунтовниците зазеле имоти и убиле десетици благородници, особено на [[Голема унгарска рамнина|Големата унгарска рамнина]]. Војводата на Трансилванија, Јован Заполија, ја уништила нивната главна војска во Темишвар на 15. јули. Ѓерѓ Доса и другите водачи на селската војна биле мачени и егзекутирани, но повеќето бунтовници добиле помилување. Диетата го казнувала селанството како група, осудувајќи ги на вечно ропство и лишувајќи ги од правото на слободно движење. Диетата, исто така, ја донела обврската на кметовите да обезбедуваат еднодневна работна услуга за нивните господари секоја недела.

== Рано модерно и модерно време ==

=== Тројна Унгарија ===
Османлиите ја уништиле кралската војска во [[Мохачка битка (1526)|Мохачката битка]]. [[Лајош II]] умрел бегајќи од бојното поле и двајца баратели, Јован Заполија ( година) и [[Фердинанд I (Свето Римско Царство)|Фердинанд Хабсбуршки]] ( г.), биле избрани за кралеви. Фердинанд се обидел повторно да ја обедини Унгарија откако Заполија умрел во 1540 година, но [[Список на султани на Османлиското Царство|отоманскиот султан]] [[Сулејман Величествениот]] ( г.), интервенирал и го зазел [[Будим]] во 1541 година. Султанот ѝ дозволил на вдовицата на Заполија, Изабела Јагиелон (р. 1559 г.), да владее со земјите источно од реката [[Тиса (река)|Тиса]] во име на нејзиниот син, Јован Сигизмунд ( г.), во замена за годишен данок. Неговата одлука ја поделила Унгарија на три дела: Османлиите ги окупирале [[Отоманска Унгарија|централните територии]]; Источното унгарско кралство на Јован Сигизмунд се развило во автономно Кнежевство Трансилванија; а хабсбуршките монарси ги зачувале северните и западните територии (или [[Кралството Унгарија (1526–1867)|Кралство Унгарија]]).

Повеќето благородници побегнале од централните региони во неокупираните територии. Селаните кои живееле покрај границите плаќале даноци и на Османлиите и на нивните поранешни господари. Обичните луѓе редовно биле регрутирани да служат во кралската војска или во свитата на магнатите за да ги заменат благородниците кои загинале за време на борбите. Неправилните *хајду* пешациглавно избегани кметови и обесправени благородницистанале важни елементи на одбранбените сили. Стивен Боскај, принцот од Трансилванија ( година), населиле 10.000 ајдуци во седум села и ги ослободиле од оданочување во 1605 година, што било „најголемото колективно облагородување“ во историјата на Унгарија.

Покрај водачите на Секели и Саксон, благородниците формирале една од трите нации (или имоти на царството) во Трансилванија, но ретко можеле да го оспорат авторитетот на принцовите. Во Кралска Унгарија, магнатите успешно ги штителе благородните привилегии, затоа што нивните огромни домени биле речиси целосно ослободени од авторитетот на кралските службеници. Нивните имоти биле зајакнати на „унгарски начин“ (со ѕидови направени од земја и дрво) во 1540-тите. Благородниците во Кралската Унгарија, исто така, можеле да сметаат на поддршката на трансилванските принцови против хабсбуршките монарси. Мешаните бракови меѓу австриските, чешките и унгарските аристократи довеле до развој на „наднационална аристократија“ во [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]]. Странските аристократи редовно добивале унгарско државјанство, а унгарските благородници честопати биле натурализирани во другите кралства на Хабсбург. Хабсбуршките кралеви ги наградиле најмоќните магнати со наследни титули како барон од 1530-тите.

Аристократите го поддржале ширењето на [[Протестантска реформација|протестантската реформацијата]]. Повеќето благородници се придржувале кон [[лутеранство]]то во западните региони на Кралска Унгарија, но [[Калвинизам|калвинизмот]] бил доминантна религија во Трансилванија и во другите региони. Јован Сигисмунд ги промовирал унитарните гледишта, но повеќето унитарски благородници загинале во битките во раните 1600-ти. Хабсбурзите останале цврсти поддржувачи на католичката контрареформација и најистакнатите аристократски семејства кои се преобратиле во католицизам во Кралска Унгарија во 1630-тите. Калвинистичките принцови од Трансилванија ги поддржале своите соверници. Габриел Бетлен им доделил благородништво на сите калвинистички пастири.

Кралевите и Трансилванските принцови често ги облагородувале обичните жители, но честопати без да им дадат имот на земјиште. Јуриспруденцијата тврдела дека само тие кои поседуваат земја обработена од кметови можела да се сметаат за полноправни благородници. Армалистиблагородници кои имале повелба за облагородување, но ниту една парцелаа селаните-благородници продолжиле да плаќаат даноци, за што колективно биле познати како оданочено благородништво. Благородништвото можело да се купи од кралевите на кои често им биле потребни средства. Сопствениците на земјиште, исто така, имале корист од облагородувањето на нивните кметови, бидејќи можеле да бараат такса за нивната согласност.

Диетата била официјално поделена на две комори во Кралска Унгарија во 1608 година. Сите возрасни машки членови на насловените благороднички семејства имале свое место во Горниот дом. Помалите благородници избрале двајца или тројца делегати на генералните собранија на областите да ги претставуваат во Долниот дом. Хрватските и словенските магнати имале и места во Горниот дом, а саборот (или Диета) на Хрватска и Славонија испратил делегати во Долниот дом.

=== Ослободување и војна за независност ===
[[Податотека:TA(1860)pg064_Zrínyi_Ilona.jpg|алт=A woman wearing pearls in her hairs|десно|мини| Грофицата Илона Зрињи (р. 1703 година), мајка на принцот Ференц II Ракоци (р. 1735 година)]]
Силите од [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] и [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската Дрѓавна Заедница]] ги поразиле на Османлиите во Виена во 1683 година. Османлиите биле [[Битка кај Будим (1686)|протерани од Будим во 1686 година]]. Михал I Апафи, принцот од Трансилванија ( година), го признал сузеренството на [[Леополд I (Свето Римско Царство)|императорот Леополд I]], кој исто така бил крал на Унгарија ( г.), во 1687 година. Благодарен за [[Битка кај Будим (1686)|ослободувањето на Будим]], Диетата го укинала правото на благородниците да се спротивстават на монархот за одбрана на нивните слободи. Во 1688 година, Диетата ги овластила аристократите да основаат посебен труст, познат како *фидеикомисум*, со кралска согласност да ја спречат распределбата на нивното земјиште на богатството меѓу нивните потомци. Во согласност со традиционалниот концепт на *авитикитас*, наследените имоти не можеле да бидат предмет на трустот. Имоти во фидекомисум секогаш ги држело едно лице, но тоа било одговорно за правилно качување на неговите роднини.

Ослободувањето на централна Унгарија продолжило, а Османлиите биле принудени да [[Договор од Карловци|го признаат губењето на територијата]] во 1699 година. Леополд формирал специјален комитет за дистрибуција на земјиштето на повторно освоените територи. Од потомците на благородниците кои имале имоти таму пред османлиското освојување, се барало да достават документарен доказ за да ги поткрепат нивните тврдења за земјиштето на предците. И да можеле да презентираат документи, требале да платат таксадесетина од вредноста на бараниот имоткако компензација за трошоците за ослободителната војна. Малкумина благородници можеле да ги исполнат критериумите и повеќе од половина од обновените земји биле поделени меѓу странците. Тие биле натурализирани, но повеќето од нив никогаш не ја посетиле Унгарија.

Хабсбуршката администрација го удвоила износот на даноците што требал да се собере во Унгарија и побарала речиси една третина од даноците (1,25 милиони флорини) од свештенството и благородништвото. Палатинецот, принцот Павле Естерхази (р. 1713 година), го убедил монархот да го намали даночниот товар на благородниците на 0,25 милиони флорини, но разликата требала да ја плати селанството. Леополд не им верувал на Унгарците, бидејќи група магнати заговарале против него во 1670-тите. Платениците ги замениле унгарските гарнизони и тие често ја ограбувале селата. Монархот, исто така, ги поддржал обидите на кардиналот Леополд Карл фон Колонич да ги ограничи правата на [[Протестантство|протестантите]]. Десетици илјади католички Германци и [[Српска православна црква|православни Срби]] биле населени на повторно освоените територии.

Избувнувањето на [[Војна за шпанското наследство|војната за шпанското наследство]] (1701–1715 година) им дало можност на незадоволните Унгарци да се кренат против Леополд. Тие го сметале за свој водач еден од најбогатите аристократи, принцот Франциско II Ракочи (р. 1735 г.). Војната за независност на Ракочи траела од 1703 до 1711 година. Иако бунтовниците биле принудени да попуштат, Договорот од Сзатмар дал општа амнестија за нив и за новиот хабсбуршки монарх, [[Карло VI (Свето Римско Царство)|Карло]] ( г.), ветил дека ќе ги почитува привилегиите на имотите на царството.

=== Соработка и апсолутизам ===
[[Податотека:Esterházy-kastély_(4051._számú_műemlék)_2.jpg|алт=A large palace with a large garden|мини| Естерхаза, палата на Естерхазите во Фертод]]
Карло III повторно ги потврдил привилегиите на имотите на „Кралството Унгарија и деловите, кралствата и покраините кои биле припоени кон него“ во 1723 година во замена за донесувањето на Прагматичната санкција со која се воспоставило правото на неговите ќерки да го наследат. [[Шарл Монтескје|Монтескје]], кој ја посетил Унгарија во 1728 година, го сметал односот меѓу кралот и Диетата како добар пример за [[поделба на власта]]. Магнатите речиси ги монополизирале највисоките функции, но и унгарскиот судски канцеларврховниот орган на кралската управаи поручнички советнајважната административна канцеларијавработувале и помали благородници. Во пракса, протестантите биле исклучени од јавни функции по кралскиот декрет, Каролина Ресолутио, ги задолжила сите кандидати да се заколнат на [[Богородица]].

Мирот на Сзатмар и Прагматичната санкција тврделе дека унгарската нација се состои од привилегирани групи, независни од нивната етничка припадност, но првите дебати по етничка линија се случиле на почетокот на 18. век. Правникот Михали Бенцик тврдел дека бургерите на Тренсен (сега [[Тренчин]] во Словачка) не требале да испраќаат делегати на Диетата поради тоа што нивните предци биле принудени да им попуштат на освојувачите Унгарци во 890-тите. Свештеникот, Јан Б. Магин, напишал одговор, тврдејќи дека етничките Словаци и Унгарци ги уживаат истите права. Во Трансилванија, бискупот на Романската грчко-католичка црква, баронот Иноченциу Мику-Клајн (р. 1768 година), се обидел да зборува „во име на целата романска нација во Трансилванија“ на Диетата во 1737 година, но не можел да го заврши говорот бидејќи другите делегати изјавиле дека може да се повика само на романскиот народ за Романците или да не постои. Пет години подоцна, неуспешно побарал признавање на Романците како четврта нација на етничка основа.

[[Марија Терезија]] ( година) го наследила Карло III во 1740 година, што довело до војната за австриското наследство. Благородните делегати ги понудиле своите „животи и крв“ за својот нов „крал“, а прогласувањето на [[регрутирање]] на благородништвото било клучно на почетокот на војната. Благодарна за нивната поддршка, Марија Терезија ги зајакнала врските меѓу унгарското благородништво и монархот. Таа ја основала Терезијанската академија и Кралскиот унгарски телохранител за млади унгарски благородници. Двете институции овозможиле ширење на идеите на [[Просветителство|ерата на просветителството]]. [[Слободно ѕидарство|Слободното ѕидарство]] станало популарно, особено меѓу магнатите, но [[Масонска ложа|масонските ложи]] биле отворени и за неименувани благородници и професионалци.
[[Податотека:Kubinyi,_Tivadar_1st._(1810-1880)_(portrayed_in_1834).jpg|алт=Portrait of a middle-aged man|десно|мини| Тивадар Кубињи (р. 1880 г.), член на Кралската унгарска телохранителка]]
Се зголемиле културните разлики меѓу магнатите и помалите благородници. Магнатите го прифатиле начинот на живот на империјалната аристократија, движејќи се меѓу нивните летни палати во Виена и нивните новоизградени прекрасни резиденции во Унгарија. Принцот Миклос Естерхази (р. 1790 година) го вработил прославениот композитор [[Јозеф Хајдн|Јосиф Хајдн]]. Грофот Јанос Фекете (р. 1803 година), жесток заштитник на благородните привилегии, го бомбардирал францускиот филозоф [[Франсоа Волтер|Волтер]] со писма и дилетантски песни. Грофот Миклос Палфи (р. 1773 г.) предложил да се оданочат благородниците со цел да се финансира постојаната војска. Повеќето благородници не биле подготвени да се откажат од своите привилегии. Помалите благородници, исто така, инсистирале на својот традиционален начин на живот и живееле во едноставни куќи, направени од дрво или пакувана глина.

Марија Терезија не држела собранија по 1764 година. Таа ги регулирала односите на земјопоседниците и нивните кметови со кралски декрет во 1767 година. Нејзиниот син и наследник [[Јосиф II (Свето Римско Царство)|Јосиф II]] ( година), исмејуван како „крал со капа“, никогаш не бил крунисан, бидејќи сакал да ја избегне заклетвата за крунисување. Тој вовел реформи кои очигледно биле во спротивност со локалните обичаи. Ги заменил окрузите со области и назначил кралски службеници да управуваат со нив. Тој, исто така, го укинал крепосништвото, обезбедувајќи им на сите селани право на слободно движење по бунтот на романските кметови во Трансилванија. Тој го наредил првиот попис во Унгарија во 1784 година. Според неговите записи, благородништвото сочинувало околу 4,5 отсто од машкото население во земјите на унгарската круна (со 155.519 благородници во Унгарија и 42.098 благородници во Трансилванија, Хрватска и Славонија). Процентот на благородниците бил многу поголем (шест-шеснаесет проценти) во североисточните и источните окрузи, а помалку (три проценти) во Хрватска и Славонија. Сиромашните благородници, кои биле исмејувани како „благородници на седумте сливи“ или „благородници кои носат сандали“, претставувале околу 90 проценти од благородништвото. Претходните истражувања на благородништвото покажуваат дека повеќе од половина од благородничките семејства го добиле својот чин по 1550 година.

=== Национално будење ===
[[Податотека:Rhédey_Klaudia_Hohenstein_1812_1841.jpg|алт=Portrait of a beautiful young lady with flowers in her hairs|десно|мини| Грофицата Клодин Реди (р. 1841 година), предок на [[Британско кралско семејство|британското кралско семејство]] преку бракот на нејзината внука Мери од Тек (р. 1953 г.) со [[Џорџ V|кралот Џорџ V]] ( г.)]]
Неколкуте реформски благородници со ентузијазам ја дочекале веста за [[Француска револуција|Француската револуција]]. Јосиф  Хајнокси (п. 1795 година) ја превел *Декларацијата за правата на човекот и граѓанинот* на [[Латински јазик|латински]], а Јанош Лацковикс (п. 1795 година) го објавил својот унгарски превод. За да го смири унгарското благородништво, Јосиф II ги отповикал речиси сите негови реформи на смртната постела во 1790 година. Неговиот наследник [[Леополд II]] ( г.), ја свикал Диетата и ги потврдил слободите на имотите на царството, нагласувајќи дека Унгарија е „слободна и независна“ област, управувана од нејзините сопствени закони. Вестите за [[Владеење на теророт|јакобинскиот терор во Франција]] ја зајакнале кралската моќ. Хајночи и другите радикални (или „јакобински“) благородници, кои разговарале за можноста за укинување на сите привилегии во тајните друштва, биле заробени и погубени или затворени во 1795 година. Диетите гласале во корист на даноците и регрутите што наследникот на Леополд, [[Франц II (Свето Римско Царство)|Франц]] ( г.), ги побарал меѓу 1792 и 1811 година.

Последната општа давачка на благородништвото била прогласена во 1809 година, но [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] лесно ги поразил благородните трупи во близина на Ѓер. Цветањето на земјоделството ги охрабрило земјопоседниците да позајмуваат пари и да купуваат нови имоти или да основаат мелници за време на војната, но повеќето од нив банкротирале откако мирот бил обновен во 1814 година. Концептот на авитикитас ги спречил и доверителите да си ги наплатат парите и должниците да ги продадат имотите. Радикалните благородници одиграле клучна улога во реформските движења на почетокот на 19-ти век. Гергели Берзевици (р. 1822 г.) ја припишал заостанатоста на локалната економија на селанското крепосништво веќе околу 1800 година. [[Ференц Казинци]] (р. 1831 г.) и Јанош Бацањи (р. 1845 г.) иницирале јазична реформа, плашејќи се од исчезнување на унгарскиот јазик. Поетот [[Шандор Петефи]] (р. 1849 г.), кој бил обичен човек, ги исмејувал конзервативните благородници во неговата поема *Маѓарскиот благородник'', спротивставувајќи ја нивната анахрона гордост и нивниот неактивен начин на живот.

Од 1820-тите, нова генерација реформистички благородници доминирала во политичкиот живот. Грофот Иштван Сечењи (р. 1860 година) побарал укинување на работните услуги на кметовите и системот повлекува, наведувајќи дека „Ние, богатите земјопоседници сме главните пречки за напредокот и поголемиот развој на нашата татковина“. Тој основал клубови во Пресбург и Пешта и промовирал трки со коњи, затоа што сакал да ги поттикне редовните состаноци на магнати, помали благородници и бургери. Пријателот на Сечењи, баронот Миклос Веселени (р. 1850 г.), побарал создавање уставна монархија и заштита на граѓанските права. Еден помал благородник, Лајош Кошут (р. 1894 година), станал водач на најрадикалните политичари во 1840-тите. Тој изјавил дека Диетите и окрузите се институциите на привилегираните групи и дека само пошироко општествено движење може да го обезбеди развојот на Унгарија.

Од крајот на ерата на просветителството, националноста се повеќе се поврзувала со народниот јазик. Предвидувањата на германскиот романтичарски филозоф Јохан Готфрид Хердер (р. 1803 г.) за неизбежната асимилација на малите народи во голема лингвистичка група го разгореле пламенот на јазичниот национализам. Иако етничките Унгарци сочинувале само речиси 38 отсто од населението, официјалната употреба на унгарскиот јазик се проширила од крајот на 18. век. Кошут изјавил дека сите оние кои сакаат да уживаат во слободите на нацијата треба да учат унгарски. Спротивно на тоа, Словакот Људовит Штур (р. 1856 година) изјавил дека унгарската нација се состои од многу националности и дека нивната лојалност може да се зајакне со официјалната употреба на нивните јазици. Грофот Јанко Драшковиќ (р. 1856 година) препорачал хрватскиот јазик да го замени латинскиот како официјален во Хрватска и Славонија.

### Револуција и неоапсолутизам
[алт=Picture of a bearded bald man|десно|мини| Грофот [Лајош Батјани (р. 1849 година), првиот премиер на Унгарија во 1848 г.]]
Веста за револуциите од 1848 година стигнала до Пешта на 15 март 1848 година. Младите интелектуалци прогласиле радикална програма, позната како Дванаесет точки, барајќи еднакви граѓански права за сите граѓани. За прв премиер на Унгарија бил назначен грофот Лајош Батјани (р. 1849 година). Диетата брзо го донела мнозинството од дванаесетте точки и Фердинанд I ( г.) ги санкционирал во април.

Априлските закони го укинале даночното ослободување на благородниците и авитикитас, но 31 фидеикомиса на магнатите останале недопрени. Иако селаните станари ја добиле сопственоста на нивните парцели, на земјопоседниците им била ветена компензација. Возрасни мажи кои поседувале повеќе од 7,9 хектари обработливи површини или урбани имоти со вредност од најмалку 300 флориниоколу една четвртина од возрасната машка популацијадобиле право на глас на парламентарните избори. Ексклузивната франшиза на благородниците на окружни избори била потврдена, инаку етничките малцинства лесно можеле да доминираат на генералните собранија во многу окрузи. Благородниците сочинувале околу една четвртина од членовите на новиот парламент, кој се собрал по општите избори на 5. јули.

Словачките делегати побарале автономија за сите етнички малцинства на нивното собрание во мај. Слични барања биле усвоени и на состанокот на романските делегати. Советниците на Фердинанд V ја убедиле забраната (или гувернерот) на Хрватска, баронот Јосип Јелачиќ (р. 1859 година), да ја нападне Унгарија во септември. Избувнала нова војна за независност и унгарскиот парламент ја симнал од тронот династијата Хабсбург на 14&nbsp;април 1849 година. Николај I од Русија ( г.) интервенирал на легитимистичката страна и руските трупи ја совладале унгарската армија, принудувајќи ја да се предаде на 13 август.

Унгарија, Хрватска (и Славонија) и Трансилванија биле инкорпорирани како посебни царства во Австриското Царство. Советниците на младиот император Франц Јосиф  ( година), изјавил дека Унгарија ги изгубила своите историски права и дека конзервативните унгарски аристократи не можеле да го убедат да го врати стариот устав. Благородниците кои им останале лојални на Хабсбурзите биле назначени на високи функции, но повеќето нови функционери доаѓале од другите провинции на империјата. Огромното мнозинство благородници се определило за пасивен отпор: тие не биле на функции во државната администрација и премолчено го попречувале спроведувањето на царските декрети. Еден неименуван благородник од округот Зала, Ференц Деак (р. 1876 година), станал нивни водач околу 1854 година. Тие се обиделе да го зачуваат чувството на супериорност, но нивното огромно мнозинство било асимилирано со локалното селанство или ситна буржоазија во текот на следните децении. За разлика од нив, магнатите, кои задржале околу една четвртина од сите земји, лесно можеле да соберат средства од банкарскиот сектор во развој за да ги модернизираат своите имоти.

### Австроунгарија
Деак и неговите следбеници знаеле дека големите сили не го поддржуваат распадот на Австриската империја. Поразот на Австрија во Австро-пруската војна од 1866 година го забрзал зближувањето меѓу кралот и партијата Деак, што довело до Австро-унгарскиот компромис од 1867 година. Сопствената Унгарија и Трансилванија биле обединети, а автономијата на Унгарија била вратена во рамките на Двојната монархија Австроунгарија. Следната година, Хрватско-унгарската населба ја обновила заедницата на сопствената Унгарија и Хрватска, но ја обезбедила надлежноста на хрватскиот сабор во внатрешните работи, образованието и правдата.

Компромисот ја зајакнала позицијата на традиционалната политичка елита. Само околу шест отсто од населението можело да гласа на општите избори. Повеќе од половина од премиерите и една третина од министрите биле именувани од редот на магнатите од 1867 до 1918 година. Сопствениците на земјиштето го сочинувале мнозинството од пратениците во парламентот. Половина од местата во општинските собранија биле зачувани за најголемите даночни обврзници. Благородниците доминирале и во државната администрација, бидејќи десетици илјади осиромашени благородници се вработиле во министерствата или во државните железници и пошти. Тие биле жестоки поддржувачи на магијаризацијата, негирајќи ја употребата на јазиците на малцинствата. Емигрантската аристократка бароницата Ема Орчи (р. 1947 година) ги напишала своите романи на англиски јазик во Обединетото Кралство. Таа ја напуштила Унгарија со своите родители кога работниците на фармите, стравувајќи дека ќе ја загубат работата, го запалиле домот Орчи во Абаџалок во 1868 година. Нејзиниот прв роман со Скарлет Пимпернел„Првиот лик кој може да се нарече суперхерој“ (Стен Ли)бил објавен во 1905 година.

Само благородник кој поседувал имот од најмалку 280 хектари се сметале за просперитетни, но бројот на имоти со таа големина брзо се намалил. Магнатите ги искористиле банкротите на помалите благородници и купиле нови имоти во истиот период. Нова фидеикомиса биле создадени што им овозможиле на магнатите да ја зачуваат привлечноста на нивното земјиште богатство. Аристократите редовно биле назначувани во одборите на директори на банките и компаниите.

Евреите биле главните двигатели на развојот на финансискиот и индустрискиот сектор. Еврејските бизнисмени поседувале повеќе од половина од компаниите и повеќе од четири петтини од банките во 1910 година. Тие, исто така, купиле земјиште имот и стекнале речиси една петтина од имотите помеѓу 280–1.420 хектари до 1913 година. Најистакнатите евреи биле наградени со благородништво и имало 26 аристократски семејства и 320 благородни семејства со еврејско потекло во 1918 година. Многу од нив го прифатиле христијанството, но другите благородници не ги сметале за еднакви на себе.

### Револуции и контрареволуција
Првата светска војна довела до распаѓање на Австроунгарија во 1918 година. Астер револуцијадвижење на лево-либералната Партија на независноста, Социјалдемократската партија и Радикалната граѓанска партија го убедила Карло IV ( година), да го назначи радикалниот гроф Михај Карој (р. 1955 г.), премиер на 31 октомври. Откако Долниот дом се распуштил, Унгарија била прогласена за република на 16 ноември. Унгарскиот национален совет усвоил земјишна реформа со која максималната големина на имотите била 280 хектари и наредувала распределба на секој вишок меѓу локалното селанство. Карој, чии наследени домени биле под хипотека на банките, бил првиот што ја спровел реформата.

Сојузничките сили ја овластиле Романија да окупира нови територии и наредиле повлекување на Кралската унгарска армија речиси до Тиса на 26. февруари 1919. Карој поднел оставка и водачот на Унгарската комунистичка партија Бела Кун (р. 1938 година) го објавил формирањето на Унгарската Советска Република на 21 март. Сите имоти од над 0,43 квадратни километри (110 хектари)   и сите приватни компании кои вработувале повеќе од 20 работници биле национализирани. Болшевиците не можеле да ја запрат романската инвазија и нивните водачи побегнале од Унгарија на 1 август. По краткотрајната привремена влада, индустријалецот Иштван Фридрих (р. 1951 година) формирал коалициска влада со поддршка на сојузничките сили на 6. август. Програмата за национализација на болшевиците била укината. Унгарската Социјалдемократска партија ги бојкотирала општите избори на почетокот на 1920 година. Новата еднокоморна диета на Унгарија ја обновила унгарската монархија, но без обновување на Хабсбурговците. Наместо тоа, калвинистички благородник, Миклош Хорти (р. 1957), бил избран за регент на 1. март 1920. Унгарија морала да ја признае загубата на повеќе од две третини од нејзината територија и повеќе од 60 проценти од нејзиното население (вклучувајќи една третина од етничките Унгарци) во Тријанонскиот договор на 4. јуни.

Хорти никогаш не бил крунисан за крал и затоа не можел да додели благородништво, но воспоставил нов поредок на заслуги, Орден за галантерија. Нејзините членови ја добиле наследната титула витез („храбри“).  Исто така, им биле доделени парцели земја, што ја обновило „средновековната врска помеѓу владението на земјиштето и услугата на круната“ (Брајан Картлиџ). Двајца трансилвански аристократи, грофовите Пал Телеки (р. 1941 година) и Истван Бетлен (р. 1946 година), биле највлијателните политичари во меѓувоениот период. Настаните од 1918–1919 година ги убедиле дека само „конзервативна демократија“, доминирана од земјопоседнато благородништво, може да обезбеди стабилност. Повеќето министри и мнозинството пратеници во парламентот биле благородници. Конзервативна аграрна реформаограничена на 8,5 отсто од сите обработливи површинибил воведена, но околу една третина од земјиштето останала во сопственост на речиси 400 магнатски семејства. Парламентот со два дома бил обновен во 1926 година, со Горен дом во кој преовладувале аристократите, прелатите и високите функционери.

Антисемитизмот бил водечката идеологија во 1920-тите и 1930-тите. Законот нумерус клаусус го ограничил приемот на еврејски студенти на универзитетите. Грофот Фидел Палфи (р. 1946 г.) бил еден од водечките фигури на националсоцијалистичките движења, но повеќето аристократи го презирале радикализмот на „ситни офицери и куќни помошници“. Унгарија учествувала во Априлската војна во април 1941 година и се приклучила на операцијата Брбароса по бомбардирањето на Каса кон крајот на јуни. Плашејќи се од пребегнувањето на Унгарија од војната, Третиот Рајх ја окупирал земјата во операцијата Маргарет на 19 март 1944. Стотици илјади Евреи и десетици илјади Роми биле пренесени во нацистичките концентрациони логори со помош на локалните власти. Најбогатите деловни магнати од еврејско потекло морале да се откажат од своите компании и банки со цел да го откупат својот и животот на своите роднини. 

### Падот на унгарското благородништво
алт=A medieval castle with a tower surrounded by a wall|десно|мини| Замокот Бернштајн () во Австрија, сè уште го држи семејството Алмаси
Советската Црвена армија стигнала до унгарските граници и ја зазела Големата Унгарска Низина до 6&nbsp;декември 1944 година. Делегатите од градовите и селата во регионот го основале Привременото национално собрание во Дебрецин, кое ја избрало новата влада на 22 декември. Тројца истакнати антинацистички аристократи имале место во собранието. Привремената национална влада наскоро ветила земјишни реформи, заедно со укинување на сите „антидемократски“ закони. Последните германски трупи на Вермахт ја напуштиле Унгарија на 4 април 1945.

Имре Наѓ (д. 1958 година), комунистичкиот министер за земјоделство, ја најавил земјишната реформа на 17 март 1945. Сите домени со повеќе од 1.420 хектари биле конфискувани и сопствениците на помали имоти можеле да задржат максимум 140–430 хектари земја. Земјината реформа, како што забележал Картлиџ, го уништила благородништвото и ги елиминирала „елементите на феудализмот, кои опстојувале подолго во Унгарија отколку на кое било друго место во Европа“. Слични земјишни реформи биле воведени во Романија и Чехословачка. Во двете земји, етничките унгарски аристократи биле осудени на смрт или затвор како наводни воени злосторници. Унгарските аристократи можеле да ги задржат своите имоти само во Градиште (во Австрија) по 1945 година.

Советските воени власти ги контролирале општите избори и формирањето на коалициска влада кон крајот на 1945 година. Новиот парламент ја прогласил Втората унгарска република на 1 февруари 1946 година. Анкетата на јавното мислење покажала дека повеќе од 75 проценти од мажите и 66 проценти од жените се противеле на употребата на благородни титули во 1946 година. Парламентот донел акт со кој се укинале сите благороднички чинови и сродни стилови, забранувајќи ја и нивната употреба. Новиот акт стапил на сила на 14 февруари 1947 година.

## Неофицијално благородништво
алт=A large building with four columns at the entrance|мини| Руинирана аристократска палата во Ловазберени
Комунистите ја презеле целосната контрола врз владата помеѓу 1947 и 1949 година, а Унгарија била прогласена за „народна република“ на 20 август 1949 година. Аристократите биле прогласени за „класни непријатели“, а повеќето од нив биле интернирани во „социјални логори“всушност, логори за принудна работада работат на полињата во Големата Унгарска Низина. Масовните внатрешни депортации се случиле во 1950 и 1951 година. Речиси сите аристократи биле интернирани од Будимпешта во недоволно населени села во источна Унгарија, првенствено во регионот Хортобаги во рок од два месеци во мај-јули 1951 година. Бројките на конечниот извештај посочиле дека 9 војводи, 163 грофови, 121 барон и 8 витези благородници - вкупно 301 аристократ - и нивните семејства биле депортирани од главниот град во овој период. На депортираните им било забрането да ја напуштат границата на нивното доделено село и биле под постојан полициски надзор. Им биле одземени имотите, имотите и граѓанските права – им било забрането да учествуваат на избори. Повеќето од нив можеле да работат како физички работници во земјоделството на државните фарми на ограничена основа, но нивната лишеност била постојана.

Некои левичарски аристократи пробале да соработуваат со новиот режим, но комунистичките водачи не им верувале. Како последица на владеењето на Хрушчов, на оние кои биле интернирани им било дозволено да ги напуштат работните логори, но нивните поранешни домови не им биле вратени. Иако комунистичките историчари направиле се за да ја докажат главната улога на аристократите за време на неуспешната антикомунистичка унгарска револуција од 1956 година, неколку аристократи земале активно учество. Многу аристократи ја напуштиле земјата по задушувањето на бунтот во 1956 година. Во текот на 1960-тите и 1970-тите, луѓето од аристократско потекло биле главно вработени како обични работници, и на нивните деца им била потребна посебна дозвола за студирање на универзитетите до 1962 година. Иако официјалната дискриминација била укината, поранешните аристократи ретко биле именувани на повисоки позиции. Петер Естерхази (р. 2016 година) станал прославен писател во последните децении на комунистичкиот режим.

Комунистичкиот еднопартиски систем пропаднал во доцните 1980-ти, а Унгарија била прогласена за република во 1989 година. Првиот премиер од демократската ера, Јожеф Антал (р. 1993 година) понудил позиции во државната администрација на аристократите кои се вратиле во Унгарија, но аристократијата не ја повратила својата поранешна позиција. Враќањето на поранешниот имот било важно политичко прашање во повеќето нови демократии во раните 1990-ти. Во Унгарија, враќањето во натура било исклучено затоа што многу делови од претходно конфискуваниот имот веќе биле приватизирани во последните години на комунистичкиот режим. Наместо тоа, паричниот надомест бил ставен на располагање на првичните сопственици и нивните потомци, но неговиот износ бил ограничен на околу 70.000 американски долари. Спротивно на тоа, реституцијата во натура била претпочитан метод на враќање во Чехословачка, а оригиналните сопственици можеле да бараат и враќање во натура во Романија и Полска. Унгарските аристократи вратиле дел од нивните поранешни имоти во Романија, а најмалку едно унгарско благородничко семејство исто така запленило имот во Чешка, Полска и Словачка за време на процесот на враќање на имотот.

Унгарскиот акт со кој се забранува употреба на благородни чинови и стилови не бил укинат, а Уставниот суд на Унгарија во 2009 и 2010 година прогласил дека забраната е целосно во согласност со ревидираниот унгарски Устав од 1949 година. Во декември 2010 година, двајца членови на десничарската Јобик група поднеле нацрт за укинување на забраната, но го повлекле за две недели. По иницијатива на поранешниот аристократ Јанош Ниари, во 1994 година во Будимпешта бил основан приватен клуб, Здружението на унгарски благородни семејства, за луѓе од благородничко потекло. Здружението станало член на Европската комисија на благородништвото во 2007 година.

## Поврзано

* Список на титуирани благороднички семејства во Кралството Унгарија

## Наводи

Категорија:Општествена историја на Унгарија
Категорија:Кралство Хрватска
Категорија:Кралство Унгарија
Категорија:Унгарско благородништво
Категорија:Статии со извори на унгарски (hu)