Вилијам Хенри Брег

**Сер Вилијам Хенри Брег** ПКР ( — ) — британски физичар, хемичар, математичар и активен спортист и воедно единствен добитник кој ја поделил Нобеловата награда со својот син Вилијам Лоренс Брег — Нобеловата награда за физика ос 1915 година е доделена за: *"заслугите во [[рендгенска кристалографија|анализата]] на [[кристална структура|Кристалната структура]] со употреба на [[рендгенски зраци]]"*. Минералот Брегит е именуван според него и неговиот син. Бил прогласен за витез во 1920 година.

## Животопис

### Младост
Брег е роден во Вествард во близина на Вигтон, Камберланд. Бил син на Роберт Џон Брег, фармер, трговец, и поморски офицер и неговата сопруга Мари, моминско Вуд, ќерка на свештеник. Кога Брег имал седум години, неговата мајка починала, и за него се грижел неговиот вујко, Вилијам Брег, во Маркет Харбораф, Британија. Образованието го стекнал во Старото Гимназиско училиште таму, а подоцна и во Колеџ на Кралот Вилијам и освоил стипендија, за Кембриџ. Дипломирал во 1884 како трет Вранглер, а во 1885 бил награден со почести од прв ред како математички трипос.

### Аделаидски Универзитет
Во 1885 (на 23 годишна возраст), Брег бил повикан од (Сер Томас) Елдер, професор по математика и експериментална физика во Аделаидскиот универзитет, и започнал да работи таму во 1886. Поради тоа што бил квалификуван математичар, имал ограничени познавања од физиката, од кои повеќето биле за примена во математиката. Исто така, во тоа време, имало само стотина студенти кои ги посетувале сите курсеви, од кои многу мал број припаднале на научното училиште, чии дефицитни наставни простории ги подобрил токму Брег. Брег бил способен предавач; тој го охрабрил формирањето на Студентска унија, а и бесплатното присуство на професорите по наука на неговите предавања.

Интересот во физиката кај Брег се развил, посебно во полето на електромагнетизмот. Во 1895 година Ернест Радерфорд, го посетил на пат од Нов Зеланд до Кембрџ; тоа претставувало почеток на долго пријателство.

Голем пресврт во кариерата на Брег претставува доделувањето на претседателската адреса во секцијата во Австралиската Асоцијација за напредок во Науката во 1904 година во Данидин, Нов Зеланд, за "Некој нов напредок во теоријата за јонизацијата на гасови". Оваа идеја била проследена со "брилијантна серија од истражувања" која, за три години, му пружила шанса за членство во Кралското Друштво во Лондон. Ова дело претставувало потекло за неговата прва книга *Учења во Радиологијата.*  (1912). Малку после добивањето на претседателската адреса во 1904, Брег дошол до мало количество радиум бромид за експериментирање .Во декември 1904 неговото дело "За апсорпцијата на алфа-зраци и класификација на алфа-зраци од радиум" се појавило во Филозофското списание, како и делото "Јонизацијата на кривини на родиум", пишана во соработка со неговиот студент Ричард Климан.

На крајот од 1908 Брег се вратил во Англија. Во текот на неговиот 23 годишен престој во Австралија  "тој го видел бројот на студентите во Универзитетот во Аделаида како скоро за 4 пати повеќе се зголемил и имал учество во напредокот на прекраснот научно училиште ."

Додека бил во Аделаида Брег играл голф и тенис, и како еден од основателите на Северна Аделаида и Лакрос клубот во Универзитетот Аделаида, тој придонел за запозанањето на лакрос во Јужна Австралија и бил исто така секретар на Асоцијацијата за Шах при универзитетот Аделаида. Исто така тој ја запознал Гвендолин родена Тод, умешна сликарка со водени бои, со која што се венчале во 1889. Нивниот прв син Вилијам Лоренц, бил роден во Северна Америка во 1890 којшто го учел во Универзитетот Аделаида.

### Лидскиот Универзитет

Брег ја заземал Кавендиш позицијата во универзитетот Лидс од1909. Тој ја продолжил својата работа на X-зраците и добил успешни резултати. Го осмислил X-спектрометарот и негвиот син Вилијам Лоренс Брег, тогаш студент којшто вршел истражувања во Кембриџ, и ја основал новата теорија за X-зраци кристалографија, анализи на кристална структура користејќи дифракција на Х зраци.

Од 1914, и таткото и синот придонесувале за време на војната; Брег бил задолжен за детекција на подморнци во Абердур Четврти и во Харвич, потоа се вратил во Лондон во 1918 како консултант за адмиралот.

Во 1915 таткото и синот биле наградени со Нобелова награда по Физика за нивните истражувања, користејќи го Х зраковиот спектрометар, X-зракова спектра, X-зракова дифракција, и за кристална структура. Десет години подоцна, нивното издание *Х зраци и Кристална структура* (1915) постигнало дури петто издание.

### Колеџ Универзитетот во Лондон
По војната, Брег се вратил на Универзитетскиот колеџ во Лондон, каде што продолжил да работи на анализа на кристали.

### Кралско друштво
Брег бил избран за претседател на Кралското друштво во 1935 година.

## Наводи

## Надворешни врски

*Annotated Bibliography for William Henry Bragg from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
*Data from the University of Leeds 
*Fullerian Professorships
*Nobelprize.org – The Nobel Prize for Physics in 1915
*Nobel Biography

Категорија:Англиски физичари
Категорија:Експериментални физичари
Категорија:Оптичари
Категорија:Членови на Кралското друштво
Категорија:Витези-заповедници на Редот на Британската Империја
Категорија:Носители на британскиот Орден за заслуги
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика
Категорија:Претседатели на Кралското друштво
Категорија:Носители на Коплиевиот медал
Категорија:Рендгенска кристалографија
Категорија:Кристалографи
Категорија:Англиски нобеловци
Категорија:Наградени од Националната академија на науките на САД
Категорија:Членови на Кралската академија на науките и уметностите на Белгија
Категорија:Членови на Унгарската академија на науките
Категорија:Британски нобеловци
Категорија:Членови на Пруската академија на науките
Категорија:Членови на Американското филозофско друштво