Волфрамит

**Волфрамит** — минерал на железо, манган и волфрам со хемиска формула  што е средниот минерал помеѓу ферберит ( богат  ) и хубнерит (богат со ).  Заедно со шелитот, волфрамитските серии се најважните минерали на волфрамска руда. Волфрамитот се наоѓа во кварцни вени и пегматити поврзани со гранитни интрузиви.   Поврзаните минерали вклучуваат каситерит, шелит, бизмут, кварц, пирит, галенит, сфалерит и арсенопирит.

Овој минерал историски се наоѓал во Европа во Бохемија, Саксонија и во Велика Британија во Девон и Корнвол. Според извештаите, Кина има најголемо снабдување со волфрамова руда во светот со околу 60%. Други производители се Шпанија, Канада, Португалија, Русија, Австралија, Тајланд, Јужна Кореја, Руанда, Боливија, САД и Демократска Република Конго.

## Својства
Волфрамитската серија е главно формирана преку магматско-хидротоплински процеси кои се поврзани со фелзични магми, имено скарни, или преку метаморфни процеси. Во почестите гранитни наоѓалишта, волфрамитските минерали може да се најдат и во грејзени и во вени, бидејќи нивното формирање е поврзано со овие две структури..

### Кристална структура
мини|Дијаграм на предниот поглед на кристалот од волфрамит
Волфрамитската серија се состои од два крајни члена, ферберит (краен член Fe2+), хубнерит (краен член Mn2+ ), при што волфрамитот, самиот (Fe,Mn)WO4, претставува цврст раствор помеѓу двата крајни члена.  Овие два крајни члена можат да бидат присутни во кој било сооднос во рамките на волфрамитот, од 100% ферберит до 100% хубнерит. Волфрамитот содржи следниве проценти на своите компоненти, 60,63% W6+, 9,21% Fe2+, 9,06% Mn2+, 21,10% O2–.  Рудата на волфрамит покажува масивна форма со темно сива до црвеникаво-црна боја.  Волфрамитот во својата чиста кристална форма покажува моноклински кристален систем со совршена цепливост на {010} и црна боја на железо. Волфрамитот во својата кристална форма, исто така, покажува ламеларни и призматични навики.

## Име
Името „волфрамит“ е изведено од германскиот „*wolf rahm*“, име дадено на волфрамот од Јохан Готшалк Валериус во 1747 година. Ова, пак, потекнува од „ *жLupi spuma*“, името што Георг Агрикола го употребувал за елементот во 1546 година, што на англиски се преведува како „волчја пена“ или „волчји крем“. Етимологијата не е сосема сигурна, но се смета дека се однесува на големите количини калај што ги консумира минералот за време на неговата екстракција, феномен што се споредува со волк кој јаде овца.  Волфрамот е основа за хемискиот симбол *W* за волфрам како хемиски елемент. Самото име волфрам е изведено од шведските зборови „tung sten“ (*„lapis ponderosus“* на латински), што значи „тежок камен“ поради неговата висока густина

## Производство и резерви
Од 2022 година, проценетото светско производство изнесувало 84.000 метрички тони волфрам. Најголем производител на волфрам е Кина, со проценети 71.000 метрички тони; како таква, светската понуда на волфрам е доминирана од Кина и кинескиот извоз. Следните најголеми производители се Виетнам, Русија, Боливија и Руанда со проценети 4.800, 2.300, 1.400 и 1.100, соодветно.

Според податоци од 2022 година, проценетите светски резерви на волфрам се 3.800.000 метрички тони. Кина повторно содржи најголеми резерви од 1.800.000 метрички тони волфрам. Следните земји имаат највисоки резерви: Русија, Виетнам, Шпанија и Австрија, со проценети резерви од 400.000, 100.000, 56.000 и 10.000, соодветно. 

## Употреба
мини|Вадење на волфрам од волфрамитска руда
Волфрамитот е високо ценет како главен извор на металниот волфрам, цврст и многу густ материјал со висока температура на топење што се употребува за   електрични жарулки и муниција која пробива оклоп, како и за тврди машински алатки од волфрам карбид. За време на Втората светска војна, рудниците за волфрам претставувале стратешка предност, поради нивната употреба во муниција и алати..
мини|Волфрамска киселина (WO<sub>3</sub>) во форма на прав
Волфрамовите соли се употребувале во 19 век за боење памук и за изработка на огноотпорни сценски костими. Дополнително, во 19 век, волфрамовите сулфиди биле ретко употребувани како подмачкување за машинска обработка. Волфрамитот се користи и за производство на волфрамска киселина, која се употребува во текстилната индустрија. 

Главното современо користење на волфрамот е како катализатор за разни хемиски реакции. Една таква каталитичка употреба на волфрамот е како катализатор за хидрокрекинг, кој се употребува за подобрување на приносот на органски компоненти како што е бензинот во рафинирањето на јаглеводородите, како и за намалување на штетното загадување и нуспроизводите. Друга каталитичка употреба на волфрамот е како катализатор De-NO X, кој се употребува во третманот на емисиите на азотни оксиди за претворање на штетните азотни оксиди во инертен N2 гас. 

Друга современа употреба на волфрам е како лубрикант, како молибден дисулфид (MoS2). Волфрам дисулфидот (WS2) е лубрикант со динамички коефициент на триење од ~0,03. Волфрам дисулфидот може да се користи на температури од 583° C и 1316&nbsp;°C во воздух и вакуум, соодветно. Овие карактеристики му овозможуваат на ова масло за подмачкување да работи во екстремни услови. 

Волфрамитот се сметал за конфликтен минерал поради неетичките практики на рударство забележани во Демократска Република Конго, за време на Конгоските војни..

## Наводи

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Минерали на волфрамот