Описна статистика

Статистиката има две гранки: описна статистика и дедуктивна статистика.

**Описна статистика** претставува наука за собирање, организирање, анализирање, резимирање, илустрирање на податоци или резултати.

**Дедуктивна статистика** претставува наука за доведување заклучоци и предвидувања врз основа на податоци или резултати.

За правилно да се работи со дедуктивна статистика потребно е добро познавање на описна статистика.

 
= Основни дефиниции =

 
## Популација
  
Во математичка статистика, множеството од еднородни објекти или резултати од некоја случка, кои имаат некоја заедничка одлика, се нарекува **популација. **
 
**Големината на популација**, т.е. бројот на неговите членови се означува со **N** (голема буква).

  
## Примерок
  
Дел од популација се вика **примерок**1, односно примерок е подмножество на една популација. Примероци се користат во дедуктивна статистика.
 
**Големината на примерок**, т.е. бројот на неговите членови се означува со ***n*** (мала буква)2.

### Обележје
  
Заедничката одлика што се набљудува на елементите од популацијата се нарекува **обележје**.
 
**Обележје** може да биде:

* **Квалитативно** – на пример: пол, боја на очи, националност, ....
* **Квантитативно** – на пример: оценка, сума на пари, висина, тежина, број на дефектни производи, време на непрекината работа, ...

## Податок, исход и настан
  
Поединечен резултат, т.е. запишувањето на „вредноста“ на обележјето на поединечен член на популацијата (или примерок) се нарекуваат **податок** или **исход.**
Кога се зборува за *поедничен резултат* обично го викаме ***податок***, а кога зборуваме за можни резултати ги викаме ***можни исходи***.
                   
  
  
    
      Неколку можни популации
      Обележје 
      Можни исходи
    
    
      Прилеп 2005, Редовни студенти во 1999 на Технички факултет-Битола, Животни во  2012 во зоолошката градина во Скопје
      пол
      {маж, жена}
    
    
      Крајни оценки по физика на учениците во еден одреден клас, 
      оценки
      {1,2,3,4,5}
    
    
      Висината со точност до 1&nbsp;cm на вода во неколку садови со висина 1m
      број во интервалот [0, 1] со 2 децимали
      {0.00, 0.01, 0.02, …, 0.99, 1.00}
    
  

## Податоци
  
Збирка на сите податоци од целата популација за едно обележје се нарекува **податоци** или **множество на податоци**.

 **Важно:** Можните исходи се сите различни, но поединечни податоци во множеството на податоци можат да се повтораат.

## Големина на податоци
  
**Големина на податоци е бројот на податоци во множеството на податоците**. Бидејќи работиме само со популации во описната статистика, големината на податоците е бројот на членови на популацијата, т.е. **големина на податоци = N** (голема буква).

## Категорија, класи и интервали
  
Доколку се прави групирање на податоци (види глава Г), истите се групираат во **категории**. Категории можат да бидат **класи** (т.е. самите можни исходи од обележјето) или последователни бројни **интервали**.

  
## Честота
  
Доколку се прави групирање на податоци, **честота ''f'' е број на податоците во секоја категорија**. Значи имаме толку честоти колку што имаме категории. Збирот на сите честоти треба да биде големината на податоците, т.е. **Σ''f''=N**. Табела со честоти се вика **честотна табела**.

= Мерки и статистики =

## Мерка, параметар
  
**Мерка** е вредност пресметана од податоците на една **популација** со одредени особини. Пример: Аритметичка средина μ. Се користи и зборот* параметар*.

## Статистика
  
**Статистика** е вредност пресметана од податоците на еден **примерок ** со одредени особини. Пример: Аритметичка средина x̅ (на примерок). Се користи и зборот *статистички податок*.

----

  
1За жал, во веројатност се користи изразот „простор на примероци“ за множеството на сите можни настани (резултати) на еден експеримент. Нема никаква врска помеѓу ова и примерок во статистика.
 
2Во описната статистика, треба да се користи буквата *k* за бројот на категории (класи, интервали) при групирање на податоци.

=Литература=
#Descriptive Statistics on Wikipedia

=Други референции=
* Б. Описна статистика - Собирање податоци
* В. Описна статистика - Организирање податоци
* Г. Описна статистика - Сурови и групирани податоци
* Д. Описна статистика - Типови податоци

Категорија:Математика
Категорија:Статистика