Самјуел Ричардсон

**Самјуел Ричардсон** (крстен на 19 август 1689 година — починал на 4 јули 1761 година ) — англиски писател и печатар познат по три епистоларни романи: *„Памела, или Наградена доблест“* (1740), *„Клариса: Или историјата на една млада дама* “ (1748) и *„Историјата на Сер Чарлс Грандисон“* (1753). Тој испечатил речиси 500 дела, вклучувајќи списанија, периодично работејќи со лондонскиот книжар Ендру Милар. Ричардсон бил чирак кај печатар, чија ќерка на крајот се оженил со неа. Ја изгубил заедно со нивните шест деца, но се преженил и имал уште шест деца, од кои четири ќерки станале полнолетни, без машки наследници да продолжат со печатницата. Како што печатницата се распаѓала, тој го напишал својот прв роман на 51-годишна возраст и им се придружил на почитуваните писатели од своето време. Меѓу водечките познаници биле Семјуел Џонсон и Сара Филдинг, лекарот и бехменист Џорџ Чејн и теологот и писател Вилијам Лау, чии книги ги печател.  На негово барање, Ричардсон објавил неколку песни од Џон Бајром.  Во книжевноста, тој му конкурирал на Хенри Филдинг; двајцата одговарале на книжевните стилови еден на друг.

## Животопис
Ричардсон, едно од деветте деца, веројатно бил роден во 1689 година во Макворт, Дербишир, од семејството на татко Семјуел и мајка Елизабет Ричардсон. Не е сигурно каде во Дербишир бил роден бидејќи Ричардсон секогаш го криел местото, но неодамна било откриено дека Ричардсон веројатно живеел во сиромаштија како дете. Постариот Ричардсон, според помладиот, бил:многу чесен човек, потекнувајќи од средно угледно семејство, во земјата Сари, но кое, бидејќи имало голем број деца неколку генерации, не толку големиот имот бил поделен, така што тој и неговите браќа биле префрлени на занаети; а сестрите биле мажени за занаетчии. 
Неговата мајка, според Ричардсон, „исто така била добра жена, од семејство кое не било некултурно; но чии татко и мајка починале во нејзиното детство, во рок од половина час еден од друг, во текот на Големата лондонска чума од 1665 година“.

Занаетот што го имал неговиот татко бил столарството (вид дрводелец, но Ричардсон објаснува дека „*тогаш бил поразличен од дрводелецот отколку што е сега кај нас*“). Опишувајќи го занимањето на својот татко, Ричардсон изјавил дека „*тој бил добар цртач и разбирал архитектура*“, а зетот на Семјуел Ричардсон сугерирал дека постариот Ричардсон бил изработувач на мебел и извозник на работни маси додека работел на улицата Алдерсгејт. Способностите и позицијата на неговиот татко го привлекле вниманието на Џејмс Скот, 1-ви војвода од Монмут. Сепак, како што тврди Ричардсон, ова било на „*голема штета*“ за Ричардсон постариот поради неуспехот на бунтот во Монмут, кој завршил со смртта на Скот во 1685 година. По смртта на Скот, постариот Ричардсон бил принуден да го напушти својот бизнис во Лондон и да живее скромен живот во Дербишир.

### Ран живот
Ричардсонови не биле засекогаш протерани од Лондон; тие на крајот се вратиле, а младиот Ричардсон се школувал во граматичкото училиште „Христова болница“. Степенот на неговото образование во училиштето е непознат, а Ли Хант напишал години подоцна:Факт е дека Ричардсон... го добил образованието што го имал (кое било многу мало и не одело подалеку од англискиот) во Христовата болница. Може да се запрашаме како можел да не биде подобро научен од училиште кое испратило толку многу добри ученици; но во негово време, а всушност и до неодамна, таа фондација била поделена на неколку училишта, од кои ниту едно не ги користело лекциите од другите; а Ричардсон, во согласност со намерата на неговиот татко да го воспита за трговија, најверојатно бил ограничен на училиштето за пишување, каде што се учело само пишување и аритметика. 
Сепак, ова е во спротивност со исказот на внукот на Ричардсон дека „*сигурно е дека тој никогаш не бил испратен во попочитувана семинарија во приватното граматичко училиште кое се наоѓа во Дербишир*“.

 
Малку се знае за раните години на Ричардсон, освен неколкуте работи што Ричардсон бил спремен да ги сподели. Иако не бил отворен за конкретни настани и инциденти, тој зборувал за потеклото на неговата способност за пишување; Ричардсон им раскажувал приказни на своите пријатели и ја поминувал младоста постојано пишувајќи писма. Едно такво писмо, напишано кога Ричардсон имал речиси 11 години, било упатено до жена во нејзините 50-ти години која имала навика постојано да ги критикува другите. „Претпоставувајќи го стилот и адресата на една личност во години“, Ричардсон ја предупредил за нејзините постапки. Сепак, неговиот ракопис бил искористен за да се утврди дека тоа е негово дело, а жената се пожалила кај неговата мајка. Резултатот бил, како што објаснува тој, дека „*мајка ми ме караше за слободата што ја доби такво момче со жена од нејзини години*“, но исто така „*ги пофали моите принципи, иако ја осуди одземената слобода*“.

Откако неговите способности за пишување станале познати, тој започнал да им помага на другите во заедницата да пишуваат писма. Особено, Ричардсон, на 13-годишна возраст, им помогнал на многу од девојките со кои се дружел да пишуваат одговори на разни љубовни писма што ги добивале. Како што тврди Ричардсон, „*ми беше наложено да се скарам, па дури и да одбијам, кога ќе се нанесе или даде навреда, токму во времето кога срцето на оној што кара или одбива беше отворено пред мене, преполно со почит и афект*“. Иако ова му помогнало во пишувањето, тој во 1753 година го советувал холандскиот министер Стинстра да не извлекува големи заклучоци од овие рани дејствија:Ви мислите, господине, дека можете да објасните од мојата рана секретарка кај млади жени во соседството на мојот татко, за ликовите што ги нацртав за хероините од моите три дела. Но, оваа можност не направи ништо повеќе за мене, во толку нежна возраст, од момент, како што можам да кажам, или ги водеше моите истражувања, како што растев, кон сознанието за женското срце. 
Тој продолжил да објаснува дека не ги разбира целосно жените сè додека не ја напишал *Клариса*, а овие писма претставувале само почеток.

### Рана кариера
Постариот Ричардсон првично сакал неговиот син да стане свештеник, но не можел да си го дозволи образованието што му било потребно на помладиот Ричардсон, па затоа му дозволил на синот сам да си ја избере професијата. Тој ја избрал професијата печатар бидејќи се надевал дека ќе „*ја задоволи жедта за читање, од која, по годините, се откажал*“. На 17-годишна возраст, во 1706 година, Ричардсон бил обврзан на седумгодишно чиракување кај Џон Вајлд како печатар. Печатницата на Вајлд се наоѓала во Голден Лав Корт на улицата Алдерсгејт, а Вајлд имал репутација на „*мајстор кој се лути секој час... што не му оди во прилог*“.  
Додека работел за Вајлд, тој запознал еден богат господин кој се заинтересирал за книжевните способности на Ричардсон и двајцата почнале да се допишуваат. Кога господинот починал неколку години подоцна, Ричардсон изгубил потенцијален покровител, што ја одложило неговата можност да ја продолжи својата писателска кариера. Тој решил целосно да се посвети на своето чиракување и се искачил на позиција како композитор и коректор на печатарската машина во продавницата. Во 1713 година, Ричардсон го напуштил Вајлд за да стане „*надзорник и коректор на печатница*“. Ова значело дека Ричардсон водел своја продавница, но местоположбата на таа продавница е непозната. Можно е продавницата да се наоѓала на улицата Стејнинг Лејн или можеби била водена заеднички со Џон Лик на улицата Џуин.

Во 1719 година, Ричардсон успеал да се ослободи од чиракувањето и наскоро можел да си дозволи да отвори сопствена печатница, што и го направил откако се преселил во близина на областа Солсбери Корт, близу до улицата Флит. Иако им тврдел на деловните соработници дека работи во добро познатиот Солсбери Корт, неговата печатница попрецизно се наоѓала на аголот од Блу Бол Корт и Дорсет Стрит во куќа која подоцна станала Белова зграда.  На 23 ноември 1721 година, Ричардсон се оженил со Марта Вајлд, ќерка на неговиот поранешен работодавач. Бракот бил „*предизвикан главно од разумни причини*“, иако Ричардсон подоцна ќе тврди дека меѓу него и Марта имало силна љубовна врска. Набрзо ја довел да живее со него во печатницата која служела и како негов дом.
Клучен момент во кариерата на Ричардсон се случил на 6 август 1722 година, кога ги примил своите први ученици: Томас Говер, Џорџ Мичел и Џозеф Чричли. Подоцна тој ќе се соочи со Вилијам Прајс (2 мај 1727), Семјуел Џоли (5 септември 1727), Бетел Велингтон (2 септември 1729) и Халхед Гарланд (5 мај 1730).

Еден од првите поголеми договори за печатење на Ричардсон се случил во јуни 1723 година, кога почнал да го печати двонеделникот *„Вистинскиот Британец“* за Филип Вортон, 1-ви војвода од Вортон. Ова бил јакобински политички весник кој ја напаѓал владата и наскоро бил цензуриран поради печатење односно пишување на „*обични клевети*“. Сепак, името на Ричардсон не било на публикацијата и тој успеал да избегне какви било негативни последици, иако е можно Ричардсон да учествувал во весниците, дури и самиот да напишал еден. Единствениот траен ефект од трудот би бил вклучувањето на Вортоновите ликови на разврат во ликот на Лавлејс во *„Клариса“* на Ричардсон, иако Вортон би бил само еден од многуте модели на развратно однесување што Ричардсон ги пронашол во својот живот. Во 1724 година, Ричардсон се спријателил со Томас Гент, Хенри Вудфол и Артур Онслоу, од кои вториот ќе стане претседател на Долниот дом.

Ричардсон анонимно објавувал памфлети како што е опишано во *„Семјуел Ричардсон како анонимен уредник и печатар“ : Рециклирани текстови за книжевниот пазар*

Во текот на десетте години брак, Ричардсонови имале пет сина и една ќерка - три од момчињата последователно биле именувани како Семјуел по нивниот татко, но сите тројца починале млади. Набргу по смртта на Вилијам, нивното четврто дете, Марта починала на 25 јануари 1731 година. Нивниот најмлад син, Семјуел, требало да живее покрај својата мајка уште една година, но подлегнал на болест во 1732 година. Откако починал неговиот последен син, Ричардсон се обидел да продолжи со својот живот. Тој се оженил со Елизабет Лик, чиј татко бил печатар, и двајцата се преселиле во друга куќа на Блу Бол Корт. Сепак, Елизабет и неговата ќерка не биле единствените што живееле со него, бидејќи Ричардсон им дозволил на петмина од неговите чираци да престојуваат во неговиот дом. Елизабет имала шест деца (пет ќерки и еден син) со Ричардсон; четири од нивните ќерки, Мери, Марта, Ана и Сара, достигнале зрелост и го преживеале својот татко. Нивниот син, друг Семјуел, е роден во 1739 година и починал во 1740 година.
[лево|мини|Портрет на Семјуел Ричардсон од Џозеф Хајмор. [Национална портретна галерија (Лондон)|Национална портретна галерија, Вестминстер, Англија.]]
Во 1733 година, Ричардсон добил договор со Долниот дом, со помош од Онслоу, за печатење на *Дневниците на Домот*. 26-те тома од делото наскоро го подобриле неговиот бизнис. Подоцна, во 1733 година, тој издал уште едно дело, охрабрувајќи ги младите мажи како него да бидат вредни и сами да се одржуваат за живот. Делото имало за цел да „создаде совршен чирак“. Напишан како одговор на „епидемиските зла на денешното време“, текстот е најпознат по осудата на популарните форми на забава, вклучувајќи театри, таверни и коцкање. Прирачникот го таргетира ученикот како средишна точка за морално подобрување на општеството, не затоа што е најподложен на пороци, туку затоа што, според Ричардсон, тој е поодговорен на моралното подобрување отколку неговите социјално подобри. Во овој период, Ричардсон вработил уште пет ученици: Томас Верен (1 август 1732), Ричард Смит (6 февруари 1733), Метју Стимсон (7 август 1733), Бетел Велингтон (7 мај 1734) и Даниел Грин (1 октомври 1734). Неговиот вкупен персонал во текот на 1730-тите броел седум, бидејќи неговите први тројца чираци биле слободни до 1728 година, а двајца од неговите чираци, Верен и Смит, починале набрзо по нивното чиракување. Загубата на Верен била особено катастрофална за Ричардсон бидејќи Верен бил негов внук и негова надеж за машки наследник кој ќе ја преземе печатницата.

### Прв роман
[десно|мини|''Семјуел Ричардсон го чита на глас ракописот на Сер Чарлс Грандисон пред група пријатели во 1751 година''. Гравура во боја од госпоѓица Хајмор. [Национална портретна галерија (Лондон)|Национална портретна галерија, Вестминстер, Англија.]]
Работата продолжила да се подобрува, а Ричардсон го печател „*Дејли џурнал“* помеѓу 1736 и 1737 година, и  „*Дејли газетер“* во 1738 година. За време на печатењето на „*Дејли журнал“*, тој бил и печатар на „Друштвото за поттикнување на учењето“, група која се обидувала да им помогне на авторите да станат независни од издавачите, но набргу потоа пропаднала. Во декември 1738 година, печатарскиот бизнис на Ричардсон бил доволно успешен за да му дозволи да изнајми куќа во Фулам во Лондон. Оваа куќа, која ќе биде резиденција на Ричардсон од 1739 до 1754 година, подоцна во 1836 година е наречена „Гренџ“. Во 1739 година, Ричардсон бил замолен од неговите пријатели Чарлс Ривингтон и Џон Осборн да напише „*мал том писма, во вообичаен стил, на теми што би можеле да им бидат од корист на оние читатели од село, кои не биле во можност сами да пишуваат*“. Додека го пишувал овој том, Ричардсон бил инспириран да го напише својот прв роман.

Ричардсон го направи преминот од мајстор печатар во романописец на 6 ноември 1740 година со објавувањето на *„Памела: или, наградена доблест“*. *„Памела“* понекогаш се сметала за „ првиот роман на англиски јазик “ или првиот современ роман. Ричардсон го објаснил потеклото на делото: 
лево|мини|Насловна страница на ''Памела''
Откако Ричардсон ја започнал работата на 10 ноември 1739 година, неговата сопруга и нејзините пријатели толку се заинтересирале за приказната што тој ја завршил на 10 јануари 1740 година. Памела Ендрјус, хероината од *„Памела“*, го претставувала „*инсистирањето на Ричардсон за добро дефинирани женски улоги*“ и била дел од вообичаениот страв што владеел во текот на 18 век дека жените се „*премногу смели*“. Особено, нејзината „*ревност за домаќинство*“ била вклучена како соодветна улога на жените во општеството. Иако *Памела* и главната хероина биле популарни и дале соодветен модел за тоа како треба да се однесуваат жените, тие инспирирале „бура од анти-Памели“ (како *Шамела* на Хенри Филдинг и *Анти-Памела* на *Џозеф Ендрус* и Елиза Хејвуд) бидејќи ликот „*совршено ја одигра својата улога*“.

Подоцна истата година, Ричардсон ја испечатил книгата на Ривингтон и Озборн, која ја инспирирала *Памела,* под наслов „*Писма напишани до и за одредени пријатели, во најважните пригоди“.* *Упатувајќи не само за потребниот стил и форми што треба да се почитуваат при пишувањето* познати писма; *туку и како да се размислува и дејствува праведно и разумно, во врска со заедничките грижи на човечкиот живот*. Книгата содржела многу анегдоти и лекции за тоа како да се живее, но на Ричардсон не му се допадна делото и никогаш не било проширено иако имало шест изданија за време на неговиот живот. Тој отишол дотаму што му рекол на еден пријател: „*Овој том писма не е достоен за твое читање“* бидејќи биле *„наменети за пониските класи на луѓе*“.

Повеќе продолженија на „Памела“ биле напишани од други писатели, како што е *„Однесувањето на Памела во високиот живот“*, напишано од Џон Кели и објавено од „Вард и Чендлер“ во септември 1741 година. Истата година биле објавени две анонимни продолженија: *„Памела во висок живот“* и *„Животот на Памела“*, при што второто е прераскажување во трето лице и на оригиналниот роман на Ричардсон и на продолжението на Кели. Овие неофицијални продолженија ја искористиле популарноста на ликот и читателите сакале да дознаат што се случило со Памела и г-дин Б. по завршувањето на романот на Ричардсон.  Ова го натерало Ричардсон да напише продолжение на романот, *„Памела во нејзината возвишена состојба“*, во декември 1741 година. Романот имал полош прием од првиот, како што пишува Питер Сабор, „*продолжението е многу поедноставна работа од оригиналното дело*“, фокусирајќи се на благородноста и брачниот живот на Памела. Интересот на јавноста за ликовите опаѓала, а ова само се зголемило со тоа што Ричардсон се фокусирал на Памела, која дискутирала за моралот, книжевноста  и филозофијата.

### Подоцнежна кариера
По неуспесите на продолженијата *на Памела*, Ричардсон започнал да пишува нов роман. Дури на почетокот на 1744 година содржината на заговорот била позната, а тоа се случило кога му испратил на Арон Хил две поглавја да ги прочита. Поточно, Ричардсон го прашал Хил дали може да помогне во скратувањето на поглавјата бидејќи Ричардсон бил загрижен за должината на романот. Хил одбил, велејќи:Формиравте стил, колку што е ваша сопственост, толку е и нашата почит кон она што го пишувате, каде што зборлеста станува доблест; бидејќи, во сликите што ги цртате со таква вешта небрежност, вишокот само пренесува сличност; а намалувањето на потезите би значело расипување на сличноста.
десно|мини|Насловна страница од ''Клариса''
Во јули, Ричардсон му испратил на Хил целосен „дизајн“ на приказната и го замолил Хил да се обиде повторно, но Хил одговорил: „*Невозможно е, по чудата што ги покажавте во Памела, да се доведе во прашање вашиот непогрешлив успех во овој нов, природен обид*“ и дека „*мора да ми дозволите да бидам изненаден, кога ми кажувате дека веќе сте го завршиле*“. Сепак, романот не бил завршен, на задоволство на Ричардсон, сè до октомври 1746 година. Помеѓу 1744 и 1746 година, Ричардсон се обидел да најде читатели кои би можеле да му помогнат да го скрати делото, но неговите читатели сакале да го задржат делото во целост. Фрустрираниот Ричардсон му пишал на Едвард Јанг во ноември 1747 година:Во какви расправии, во какви спорови сум се вклучил со мојата кутра Клариса поради сопствената срамежливост и поради недостаток на тестамент! Жалам што никогаш не се консултирав со никого освен со д-р Јанг, кој толку љубезно ми го даде своето уво, а понекогаш и своето мислење.Ричардсон не го посветувал целото свое време само на работа на својот нов роман, туку бил зафатен со печатење разни дела за други автори што ги познавал. Во 1742 година, тој го испечатил третото издание на *„Патување низ Велика Британија“* од Даниел Дефо. Своите неколку дополнителни години ги исполнил со помали дела за своите пријатели, сè до 1748 година, кога Ричардсон почнал да им помага на Сара Филдинг и нејзината пријателка Џејн Колиер да пишуваат романи. До 1748 година, Ричардсон бил толку импресиониран од Колиер што ја прифатил како гувернанта на своите ќерки. Во 1753 година, таа напишала *Есеј за уметноста на генијално мачење* со помош на Сара Филдинг и можеби Џејмс Харис или Ричардсон, и Ричардсон станал тој што го испечатил делото. Но, Колиер не била единствениот автор на кого Ричардсон и помогнал, бидејќи тој испечатил издание на *„Ноќните мисли“* на Јанг во 1749 година.

До 1748 година, неговиот роман *„Клариса“* бил објавен во целост: два тома се појавиле во ноември 1747 година, два во април 1748 година и три во декември 1748 година. За разлика од романот, авторот не се снаоѓал добро во тој период. До август 1748 година, Ричардсон бил во лоша здравствена состојба. Тој имал оскудна исхрана која се состоела претежно од зеленчук и пиел огромни количини вода, и не бил доволно силен за да ги спречи последиците од крварење по совет на разни лекари во текот на неговиот живот. Тој станал познат по *„нејасни „почетоци“ и „пароксизми““* заедно со доживување тремори. Ричардсон еднаш му пишал на еден пријател дека „*моите нервни нарушувања ќе ми дозволат да пишувам со поголема неказнивост отколку да читам*“ и дека пишувањето му овозможува „*слобода што не може да ја најде никаде на друго место*“.
лево|мини|Портрет на Ричардсон од 1750-тите од Мејсон Чемберлин
Сепак, неговата состојба не го спречила да продолжи да ги објавува последните томови од *„Клариса“* по ноември 1748 година. На Хил му напишал: „*Целината ќе направи Седум; односно, уште еден да ги следи овие два. Осум збиени во Седум, од помал Тип. Колку и да сум засрамен од Проликсноста, мислев дека ѝ должам на јавноста Осум Тома во Количина за цената на Седум*“. Ричардсон подоцна се претставил пред јавноста со „одложени реставрации“ од четвртото издание на романот, отпечатено во поголем фонт со осум тома и предговор во кој се вели: „Во врска со *ова издание*, соодветно е да се забележи дека се сметало за соодветно да се обноват многу пасуси и неколку писма кои беа изоставени во првото само поради скратување на истото.“

Реакцијата на романот била позитивна, а јавноста започнала да ја опишува хероината од насловот како „божествена Клариса“. Набрзо се сметала за „ремек-дело“ на Ричардсон, неговото најголемо дело, и брзо била преведена на француски   делумно или целосно, на пример од страна на опатот Антоан Франсоа Прево, како и на германски јазик.  Холандскиот преведувач на *„Клариса“* бил истакнатиот менонитски проповедник, Јоханес Стинстра (1708–1790), кој како поборник на социнијанизмот бил суспендиран од свештенството во 1742 година. Ова му дало доволно време да ја преведе *„Клариса“*, која била објавена во осум тома помеѓу 1752–1755 година. Сепак, Стинстра подоцна напишал во писмо до Ричардсон од 24 декември 1753 година дека преводот бил „*бреме претежок за [неговите] рамена*“.  Во Англија посебен акцент се ставал на „природната креативност“ на Ричардсон и неговата способност да го вклучи секојдневното животно искуство во романот. Сепак, последните три тома биле одложени, а многу од читателите почнале да ја „очекуваат“ завршната приказна, а некои барале Ричардсон да напише среќен крај. Еден таков застапник на среќниот крај бил Хенри Филдинг, кој претходно му напишал *на [[Џозеф Ендрус]]* да ја исмее *Памела* на Ричардсон. Иако Филдинг првично бил против Ричардсон, Филдинг ги поддржувал оригиналните томови на *Клариса* и сметал дека среќниот крај би бил „поетска правда“. Меѓу оние кои не се согласувале бил и дневничарот од Сасекс, Томас Тарнер, кој пишувал околу јули 1754 година: „*Клариса Харлоу* [sic], ја сметам за многу добро напишана работа, иако мора да се признае дека е премногу долготрајна. Авторката го задржува карактерот на секоја личност на сите места; а што се однесува до начинот [sic] на нејзиниот крај, ми се допаѓа повеќе отколку да заврши со посреќни последици.“

Други сакале Лавлејс да биде променета и тој и Клариса да се венчаат на крајот, но Ричардсон не го дозволил тоа и не бил спремен да го промени крајот. Во постскриптум до *Клариса*, Ричардсон напишал:доколку привремените страдања на добродетелните и добрите можат да се објаснат и оправдаат врз основа на пагански принципи, на христијанскиот читател ќе му се појават многу повеќе и бесконечно посилни причини во корист на она што се нарекуваат несреќни катастрофи, од разгледување на доктрината за „идни награди“; која е насекаде силно наметната во Историјата на Клариса.Иако малкумина биле вознемирени од епистоларниот стил, Ричардсон се чувствувал должен да го продолжи својот постскриптум со одбрана на формата врз основа на нејзиниот успех во *„Памела“*. 
десно|мини|Насловна страница на ''Грандисон''
Сепак, некои ја довеле во прашање соодветноста Лавлејс, негативецот во романот, да се однесува на таков неморален начин. Романот избегнува да ја величи Лавлејс, како што вели Керол Флин,со осудување на својот лик со фусноти и авторски упади, Ричардсон беше слободен да го развие во својата фикција фантастичниот свет на својот негативец. Моделите за масовно силување би биле легитимни сè додека Ричардсон ги нагласуваше негативните аспекти на својот лик во исто време.Но, Ричардсон сè уште чувствувал потреба да одговори со пишување памфлет наречен *„Одговор на писмото од еден многу почитуван и достоен господин“*. Во памфлетот, тој ги брани своите карактеризации и објаснува дека вложил големи напори да избегне какво било славење на скандалозно однесување, за разлика од авторите на многу други романи кои се потпираат на ликови со толку низок квалитет.

Во 1749 година, пријателките на Ричардсон почнале да го молат да создаде машка фигура подеднакво доблесна како неговите хероини „Памела“ и „Клариса“ со цел „*да му ја даде на светот неговата претстава за добар човек и фин господин заедно*“. Иако на почетокот не се согласил, на крајот се согласил, започнувајќи работа на книга во овој стил во јуни 1750 година. Кон крајот на 1751 година, Ричардсон испратил нацрт од романот *„Историјата на Сер Чарлс Грандисон“* до г-ѓа Донелан, а романот бил финализиран во средината на 1752 година. Кога романот се печател во 1753 година, Ричардсон открил дека ирските печатари се обидуваат да го пиратираат делото. Тој веднаш ги отпуштил оние за кои се сомневал дека им даваат на печатарите однапред копии од *„Грандисон“* и се потпрел на повеќе лондонски печатарски фирми да му помогнат да произведе автентично издание пред да се продаде пиратската верзија. Првите четири тома биле објавени на 13 ноември 1753 година, а во декември следувале следните два. Преостанатиот том бил објавен во март за да се комплетира серијата од седум тома, додека истовремено бил објавен и сет од шест тома, кои доживеале успех. Во *„Грандисон“*, Ричардсон не бил спремен да ризикува негативен одговор на какви било „*безобразни*“ карактеристики што ги отелотворувале Лавлејс и ги оцрни неморалните ликови „*за да им покаже на тие палави млади обожаватели на Лавлејс еднаш засекогаш дека треба да се избегнува греблото*“.

### Смрт
лево|мини|Биста на Ричардсон
Во последните години од животот, Ричардсон бил посетуван од надбискупот на Кентербери, Томас Секер, други важни политички личности и многу лондонски писатели. Во тоа време, тој уживал висока општествена положба и бил шеф на компанијата на книжарници. На почетокот на ноември 1754 година, Ричардсон и неговото семејство се преселиле од Грејнџ во дом во Парсонс Грин, денес во западен Лондон. Во овој период Ричардсон добил писмо од Семјуел Џонсон во кое барал пари за да плати долг што Џонсон не можел да си го дозволи. На 16 март 1756 година, Ричардсон одговорил со повеќе од доволно пари и нивното пријателство дотогаш било сигурно.

Во исто време додека се дружел со важни личности од тоа време, кариерата на Ричардсон како романописец се ближела кон крајот. *„Грандисон“* станал неговиот последен роман, а потоа престанал да пишува фикција. *Грандисон* бил тој што го поставил тонот за следбениците на Ричардсон по неговата смрт. Сепак, тој постојано бил поттикнуван од разни пријатели и обожаватели да продолжи да пишува заедно со предложени теми. На Ричардсон не му се допаѓало ниту една од темите и одлучил да го помине целото време пишувајќи писма до своите пријатели и соработници. Единственото поголемо дело што Ричардсон ќе го напише би било *„Збирка на морални и поучни чувства, максими, предупредувања и размислувања“, содржани во Историите на Памела, Клариса и Сер Чарлс Грандисон*. Иако е можно ова дело да било инспирирано од барањето на Џонсон за „индекс рерум“ за романите на Ричардсон, *Збирката* содржи повеќе фокус на „морални и поучни“ лекции отколку индексот што го барал Џонсон.

По јуни 1758 година, Ричардсон почнал да страда од несоница, а во јуни 1761 година добил мозочен удар. Овој момент го опишала неговата пријателка, госпоѓица Талбот, на 2 јули 1761 година:Сиромавиот г-дин Ричардсон во неделата вечерта доживеа најтежок паралитичен мозочен удар... Пријатно сеќавам дека последното утро што го поминавме заедно беше особено пријателско, тивко и удобно. Беше 28 мај - тогаш изгледаше толку добро! Човек одамна можеше да очекува некаков мозочен удар од ваков вид; болеста постепено се приближуваше поради таа тежина што ја замаглуваше веселоста на неговиот разговор, кој порано беше толку жив и поучен; поради зголемените треперења што ја онеспособуваа таа рака толку необично формирана да го води перото; и, можеби, поради намќорестиот темперамент, кој сигурно не е природен за толку сладок и толку проширен ум, за кој вие и јас неодамна се жалевме, дека понекогаш го прави неговото семејство не толку удобно како што би го направиле неговите принципи, неговото учење и неговото задоволство да шири среќа, каде и да можеше,Два дена подоцна, на 71-годишна возраст, на 4 јули 1761 година, Ричардсон починал во Парсонс Грин и бил погребан во црквата „Св. Брајдс“ на Флит Стрит, во близина на неговата прва сопруга Марта.

За време на животот на Ричардсон, неговата печатарска машина произведувала околу 10.000 парчиња, вклучувајќи романи, историски текстови, акти на Парламентот и весници, што ја направило неговата печатница една од најпродуктивните и најразновидните во 18 век. Тој сакал да ја задржи печатарската машина во сопственост на своето семејство, но по смртта на неговите четири сина и еден внук, неговата печатарска машина ќе му биде оставена во неговиот тестамент на неговиот единствен преживеан машки наследник, втор внук. Ова се случило да биде внук на кого Ричардсон не му верувал, сомневајќи се во неговите способности како печатар. Стравувањата на Ричардсон се покажале како основани, бидејќи по неговата смрт печатницата престанала да произведува квалитетни дела и на крајот целосно престанала да печати. Ричардсон поседувал авторски права за повеќето од своите дела, а тие биле продадени по неговата смрт, во дваесет и четвртите емисии на акции, при што акциите на *Клариса* донеле по 25 фунти, а оние на *Грандисон* по 20 фунти. Акциите на *Памела*, продадени во шеснаесеттини, се продавале за 18 фунти.

Првата целосна биографија на Ричардсон е напишана од Клара Линклејтер Томсон и објавена во 1900 година, и се смета дека таа го вратила „*Ричардсон во јавноста како голем романописец во време кога повеќе не бил читан*“.

## Епистоларни романи
Ричардсон бил вешт пишувач на писма, а неговиот талент датира од неговото детство. Во текот на целиот свој живот, тој постојано им пишувал на своите разни соработници. Ричардсон имал „вера“ во чинот на пишување писма и верувал дека писмата можат да се употребат за прецизно прикажување на карактерните црти. Тој брзу ја усвоил формата на епистоларниот роман, што му дало „*алатки, простор и слобода да развива различни ликови кои директно му се обраќаат на читателот*“.Епистоларната форма му дала на Ричардсон, како и на другите, средства за поефикасно влијание врз својата публика, бидејќи читателите можече да добијат поинтимен увид во ликовите на романот. Ова овозможило да се развие посилно чувство на ангажман со текстот. Ричардсон ја структурирал својата епистоларна работа за да понуди повеќе перспективи, така што читателите можеле да го толкуваат текстот на различни начини. Сепак, Ричардсон „*се надеваше дека на крајот ќе ја убеди својата публика да чита на начините што тој ги избра - начини за кои се надеваше дека ќе доведат до морална регенерација*“. Овие епистоларни романи станале „морален проект“, како и литературен; Сузан Вајман пишува дека „*целта на Ричардсон не беше само да ги реформира практиките на читање, туку и да ги реформира животите*“.

Во својот прв роман, *Памела*, тој ги истражува различните сложености во животот на главниот лик, а писмата му овозможуваат на читателот да биде сведок на нејзиниот развој и напредок со текот на времето. Романот претставувал експеримент, но му овозможил на Ричардсон да создаде комплексна хероина преку серија нејзини писма. Кога Ричардсон ја напишал *„Клариса“*, тој имал повеќе искуство во формата и го проширил пишувањето писма на четири различни дописници, што создало сложен систем на ликови кои се охрабруваат едни со други да растат и да се развиваат со текот на времето. Сепак, негативецот од приказната, Лавлејс, е исто така вклучен во пишувањето писма, а тоа води до трагедија. Лео Броди ги опишал придобивките од епистоларната форма на *Клариса* како: „*Јазикот може да функционира: буквите можат да бидат начини за комуникација и оправдување*“. Додека Ричардсон го пишува *„Грандисон“*, тој го претвара пишувањето писма од раскажување лични сознанија и објаснување чувства во средство луѓето да ги искажат своите мисли за постапките на другите, а јавноста да ја слави доблеста. Писмата повеќе не се пишуваат за неколку луѓе, туку се раздаваат за да ги видат сите. Ликовите на *Памела*, *Клариса* и *Грандисон* се откриваат на личен начин, при што првите две ја употребуваат епистоларната форма за „драматични“ цели, а последните за „прославни“ цели.

## Дела
### Романи
# *Памела; или, Наградена доблест* (1740–1761) – ревидирано низ 8 изданија (1-во издание: ноември 1740, 2-ро издание: 14 февруари 1741, 3-то издание: 12 март 1741, 4-то издание: 05 мај 1741, 5-то издание: 22 септември 1741, 6-то издание: 10 мај 1742, 7-мо издание: 1754 и посмртно 8-мо издание: 28 октомври 1761)
# *Памела во нејзината возвишена состојба* (1741–174[6?]) – продолжение на Памела, обично објавувано заедно во 4 тома – ревидирано низ 4 изданија (1-во издание: 07 декември 1741, 2-ро издание: помеѓу декември 1741 и мај 1742, 3-то издание: 10 мај 1742 и 4-то издание: 18 октомври 1744[6?])
* *Клариса, или, историјата на една млада дама* (1747–59) – ревидирано низ 4 изданија - 1-во издание: 1747-48, ревидирано 2-ро издание: 1749 (само томови 1-4), ревидирано 3-то издание: 1750 и ревидирано 4-то издание: 1751 и 1759
** *Писма и пасуси вратени на Клариса* (во ревидираното 4-то издание: 1751)
# *Историјата на Сер Чарлс Грандисон* (1753–1761) – реставрирана и корегирана во 4 изданија (1-во издание: 1753-54, 2-ро издание: 1754, 3-то издание: 1754 и 4-то издание: 1756 (само том 7) и сите томови посмртно во 1762 година)
# *Историјата на г-ѓа Бомонт – Фрагмент* – недовршен ракопис кој всушност бил дел од *Историјата на Сер Чарлс Грандисон,* но подоцна замислен како посебен роман кој бил делумно објавен постхумно во *Преписката на Семјуел Ричардсон „Избрана од оригиналните ракописи што му ги оставил на неговото семејство“* (том 5), уредена од Ана Летиција Барболд (1804). Целосниот ракопис сè уште е необјавен.

### Додатоци
* *Одговор на критиката на Клариса* (1749)
* *Медитации за Клариса* (1751)
* *Случајот на Семјуел Ричардсон* (1753)
* *Обраќање до јавноста* (1754)
* *2 писма во врска со Сер Чарлс Грандисон* (1754)
* *Збирка морални чувства* (1755)
* *Претпоставки за оригиналната композиција во писмо до авторот* 1-во и 2-ро издание (1759) (со Едвард Јанг)

### Како уредник
* *[[Езопови басни]]* – 1-во, 2-ро и 3-то издание (1739–1753)
* *Преговорите на Томас Ро* (1740)
* *Патување низ [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]]* (4 тома) од Даниел Дефо – 3-то, 4-то, 5-то и 6-то издание (1742–1761)
* *Животот на Сер Вилијам Харингтон (витез)* од Ана Мидс - ревидирано и корегирано

### Други дела
* *„Ваде Мекум“ на чиракот* (1734)
* *Сезонско испитување на молбите и претензии на сопствениците и претплатниците на театарските куќи, изградени спротивно на кралската лиценца. Со забелешки на глумците што им припаѓаат на театрите Друри-Лејн и Ковент-Гарден* (1735)
* *Стихови упатени до Едвард Кејв и Вилијам Бојер* (1736)
* *Збирка од писма објавени како прирачник, со упатства за тоа како да се размислува и дејствува праведно и разумно во врска со заедничките грижи на човечкиот живот* (1741)
* *Познатите писма* 6 изданија (1741–1755)
* *Животот и херојските дела на Балбе Бертон, витез де Грилон* (2 тома) 1-во и 2-ро издание од Леди Маргерит де Лусан (како помошничка преведувачка на анонимна преведувачка)
* *Бр. 97, Скитникот* (1751)

### Посмртни дела
* *6 писма по дуелот* (1765)
* *Писмо од чичко до неговиот внук* (1804)

## Наводи

## Извори
* Braudy, Leo. "Penetration and Impenetrability in *Clarissa*," *New Approaches to Eighteenth-Century Literature: Selected Papers from the English Institute* edited by Philip Harth. New York: Columbia University Press, 1974
* 
* Flynn, Carol, *Samuel Richardson: A Man of Letters*. Princeton: Princeton University Press, 1982
* 
* 
* 
* 
* Rizzo, Betty. *Companions Without Vows: Relationships Among Eighteenth–Century British Women*. Athens, Georgia: University of Georgia Press, 1994. 439 pp.
* 
* 
* 
* Townsend, Alex, Autonomous Voices: An Exploration of Polyphony in the Novels of Samuel Richardson, 2003, Oxford, Bern, Berlin, Bruxelles, Frankfurt/M., New York, Wien, 2003, 

## Надворешни врски
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Samuel Richardson at the National Portrait Gallery, London
* *The Spiritual Side of Samuel Richardson: Mysticism, [[Jakob Böhme|Behmenism]] and Millenarianism in an Eighteenth–Century English Novelist*, G. J. Joling–van der Sar, 2003 http://home.hccnet.nl/j.t.joling/
* 
* 

Категорија:Починати во 1761 година
Категорија:Родени во 1689 година
Категорија:Англикански христијани од Англија
Категорија:Англиски писатели
Категорија:Англиски романописци
Категорија:Англиски издавачи