Кнежевство Ројс-Грајц

**Кнежевство Ројс-Грајц** (германски: *Fürstentum Reuß-Greiz*), познато како **Кнежевство Ројс Елдер** (германски: *Fürstentum Reuß älterer Linie*) по 1848 година —  суверена држава во модерна Германија, управувана од членовите на Домот на Ројс. Грофовите Ројс од Грајц, Долен Грајц и Горен Грајц (германски: *Reuß zu Greiz, Untergreiz und Obergreiz*) биле издигнати на кнежевствен статус во 1778 година и ја носеле титулата *принц Ројс Елдер (стара линија)* или *принц Ројс од Грајц*.

Слично на побројната линија на Ројс Јунгер, машките членови на оваа куќа биле именувани како „Хајнрих“, во чест на императорот Хајнрих VI, кој му пружил голема поддршка на семејството. Тие биле нумерирани последователно по раѓање, наместо по владеење, почнувајќи со Хајнрих I (роден 1693 година) и завршува со Хајнрих XXIV (1878–1927).

Ројс-Грајц го сочувало знамето на Парламентот на Франкфурт, кое подоцна станало знаме на Германија.

## Територија
[мини|390x390px|'''[Тирингиски држави|Тирингиските држави и нивните престолнини до 1918 г.** ''Слободни држави 1918-1920; обединети како [[Тирингија]] од 1920 година.'' ***Војводства Ернестин****'''Кнежевства Ројс******Кнежевства Шварцбург*****Околни држави и нивните главни градови*****Надвор од [[Германско Царство|Германското Царство]]***|лево]]мини|Горниот замок во Грајц
Во 1919 година, како последица на Првата светска војна, територијата на Ројс Елдер била споена со онаа на Ројс Јунгер како Народна држава Ројс, која била инкорпорирана во новата држава Тирингија во 1920 година. Линијата Елдер изумрела во 1927 година со смртта на бездетниот Хајнрих XXIV, по што неговите побарувања биле префрлени на младата линијата.

Територијата имала површина од 317 км2 и над 72.000 жители во 1910 година.

## Историја
Постарата линија на Ројс била главен огранок на Домот на Ројс. Кнежевството Ројс, постарата линија, настанало на 12 мај 1778 година со воздигнувањето на Хајнрих XI во класата на царски принц од грофовијата Грајц, постарата линија. Ова се случило на 17 март 1768 година по смртта на Хајнрих III, гроф од Унтергрејз и обединувањето на Обергрејз и Унтергрејз под Хајнрих XI. Околу сто години порано, на 26 август 1673 година, Хајнрих I Ројс-Обергрејс и сите владетели на Ројс биле издигнати до статусот на царски гроф под власта на боемската круна. Во 1807 година кнежевството се приклучило на Рајнскиот Сојуз и било под заштита на Наполеон до 1813 година, пред да стане членка на Германскиот Сојуз во 1815 година. На Виенскиот конгрес, принцот Хајнрих XIII успеал да ја освои областа која претходно била спорна меѓу Кралството Саксонија и Ројс. Тоа биле селата Алтгомла и Кудорф, кои некогаш му припаѓале на манастирот Милденфурт, како и делови од селата Алтгерншдорф и Нојгернсдорф. Во 1833 година, Ројс-Грајц станал членка на Германската царинска унија во Царинската и трговската асоцијација на државите Тирингија.

Во германската војна од 1866 година, Ројс-Грајц бил сојузник на Австрија поради историските врски (меѓу другото, кнежевството било изолирано од војната). Пруската објава на војна се случила на 21 јуни, а воената окупација од две чети не се случила до 11 август 1866 година.

Не постоеле размислувања за прием на независна Ројс-Грајц во Северногерманскиот Сојуз новооснована од Прусија. Наместо тоа, оваа држава требало да се подели како дел од територијалната размена меѓу Прусија (област Зигенрик) и Ројс од помладата линија. Меѓутоа, посредувањето на големиот војвода од Саксонија-Вајмар-Ајзенах кај прускиот крал Вилхелм I го спасило кнежевството од оваа судбина. Затоа, наместо да се отстапи територија, била извршена готовинска исплата од 100.000 талери.

На 26 септември 1866 година во Берлин бил потпишан мировниот договор преку кој Ројс-Грајц бил принуден да се приклучи на Северногерманскиот Сојуз. Ова значело дека земјата била само земја-членка на оваа нова сојузна држава, која го добила својот федерален устав на 1 јули 1867 година. Во 1871 година се приклучиле јужните држави и сојузната држава била преименувана во Германско Царство.

Кога во 1880 година земјите-членки биле обврзани да формираат постојани претставништва во Сојузниот совет во Берлин, кнежевството го префрлило своето претставништво на Големото Војводство Мекленбург-Шверин.

Ројс-Грајц останала многу конзервативна држава. За основање на здруженија било потребно одобрение од државата, а политичките здруженија од каква било ориентација биле забранети. Во летото 1851 година, државниот парламент донел устав, но тој бил одложен толку долго што објавувањето повеќе не било неопходно со оглед на зголемената реакција. Дури кога бил прифатен во Северногерманскиот Сојуз, повторно дошло до неопходна расправа за уставот. Со конституирањето на Кнежевството Ројс на 28 март 1867 година, кнежеството било последната држава во Тирингија која вовела уставна монархија. Новиот државен парламент во Грајц се состоел од дванаесет претставници, од кои тројца биле назначени од принцот, двајца од сопствениците на имоти и најголемите земјоделци и седум биле избрани во три урбани и четири рурални изборни единици со индиректна постапка.

Кнежевството било држава на крајности, како единствена германска покраина во 1910 година без долгови, и единствена без училиште сè додека градската гимназија во Грајц не била основана во 1879 година.

Со смртта на принцот Хајнрих XXII. Во 1902 година, владеењето на постарата линија завршило бидејќи неговиот син, принцот Хајнрих XXIV, бил прогласен за ментално болен и затоа трајно неподобен да владее. Така, старателството и регентството паднале на принцот Хајнрих XIV (помладата линија на Ројс). Неговиот син Хајнрих XXVII владеел во личен сојуз со двете кнежевства од 1908 до 1918 година.

По Ноемвриската револуција во 1918 година, Ројс-Грајц станала слободна држава, но во 1919 година се споила со Слободната држава на Ројс-Гера, која пак била апсорбирана во државата Тирингија во 1920 година.
Податотека:Oberes Schloss Greiz.JPG|Горен замок во Грајц
Податотека:Unteres Schloss Greiz.JPG|Долен замок во Грајц
Податотека:C Werner Greiz img03.jpg|Летен дворец во паркот Грајц


### Владетели на Ројс-Грајц

* 1743–1800: Принц Хајнрих XI (1722-1800)
* 1800–1817: Принц  Хајнрих XIII (1747–1817)
* 1817–1836: Принц  Хајнрих XIX (1790–1836)
* 1836–1859: Принц  Хајнрих XX (1794–1859)
* 1859–1867: Каролина од Хесен-Хомбург (1819-1872)
* 1867–1902: Принц  Хајнрих XXII (1846–1902)
* 1902–1918: Принц  Хајнрих XXIV (1878–1927), *неспособен да владее*
** *Регентство*:
*** 1902–1908: Принц Хајнрих XIV (1832–1913)
*** 1908–1918: Принц Хајнрих XXVII (1858–1928), *наследен принц, регент и (од 1913 година) принц на [[Кнежевство Ројс-Гера|Ројс-Гера]]*

## Економија
Текстилната индустрија особено била силно застапена во Ројс-Грајц. Во 1860 година, било воведено ткаење со кариса за да го замени ткаењето од лен и памук. Постоеле фабрики за боја и доработка на ткајачките производи. Во 1864 година во Грајц бил поставен првиот механички разбој. Во 1900 година имало 10.876 разбои.

## Демографија

* Население: 68.396 жители (1900)
* Градови: Грајц (1811: 4.000 жители, 1910: 23.245 жители), Зеуленрода
* Ексклави: Зеуленрода, Нојдерфел, Гершниц, Раушенгесеес, Бургк со Мешлиц и Ремптендорф, Плотен и Ропиш

Места со повеќе од 2.000 жители во 1910 година:

## Наводи


Категорија:Држави и територии распаднати во 1918 година
Категорија:Држави на Рајнскиот Сојуз
Категорија:Држави на Германскиот Сојуз
Категорија:Држави на Северногерманскиот Сојуз
Категорија:Држави на Германското Царство
Категорија:Горносаксонски округ
Категорија:Поранешни држави и територии во Тирингија
Ројс-Грајц