open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нели Аркан

**Нели Аркан** (5 март 1973 – 24 септември 2009) била канадска писателка. Аркан била родена како Изабел Фортие во Лак-Мегантик  во источните општини на Квебек.

## Биографија
Првиот роман на Аркан, *Курва* (2001), веднаш добил критичко и медиумско внимание.  Била финалист за Медичинова награда и за Феминовата награда, две од најпрестижните книжевни награди во Франција.  

*По Путан* следеле уште три романи што ја етаблирале како литературна ѕвезда во Квебек и Франција.  Нејзиниот втор роман *Луд* (2004), како и првиот, е полуавтобиографско и провокативно дело, и бил номиниран и за наградата „При Фемина“.  Нејзиниот трет роман, *Отворено кон небото*, бил објавен во 2007 година. *Детето во огледалото* (2007) е илустрирана книга на  за убавина. Аркан го завршила својот четврти роман *Рај со клуч на рака* (2009) а набрзо потоа се самоубила. Таа, исто така, напишала неколку кратки раскази, статии и колумни за разни весници и литературни списанија во Квебек.

## Смрт
Аркан била пронајдена мртва во нејзиниот стан во Монтреал на 24 септември 2009 година. Таа се обесила набрзо откако завршила со пишувањето на нејзината последна книга, *Рај со клуч на рака*, чиј наратор останува инвалид по обид за самоубиство. Таа и претходно се обидела да се самоубие. На 3 септември 2009 година, три недели пред нејзината смрт, Аркан објавила сторија во својата неделна колумна во квебечкиот неделник на француски јазик *Иси* со наслов *Земи ме, или си мртов*, со детали за искуството со демнач. 

Погребана е во Источните општини во Квебек. Општинската библиотека на Лак-Мегантик, составена од над сто илјади книги донирани откако пожарот ја уништил оригиналната библиотека за време на несреќата на возот Лак-Мегантик во 2013 година, се вика „Општинска Медиатека Нели-Аркан“ во нејзина чест. 

Филмот *Нели* од 2016 година на режисерката Ан Емонд бил базиран на животот на Аркан. 

## Библиографија

* *Курва* (2001).
* *Луд* (2004).
* *Дететто во огледалото* (2007).
* *Отворено кон небото* (2007).
* *Рај со клуш на рака* (2009).
* *Бурка од кожа* (2011).

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
Категорија:Починати во 2009 година
Категорија:Родени во 1973 година
Категорија:Канадски писателки
Ешли Одрејн

**Ешли Одрејн** (родена 1982) е канадска писателка. Таа е позната по два романа, *Туркањето* (2021) и *Шепотењата* (2023), кои биле објавени како дел од договор со висок профил.

Пред да се посвети на пишување, Одрејн била директор за публицитет во „Пенгуин Канада“, што сега е огранок на канадската дивизија на „Пенгуин Рендом Хаус“. Во 2015 година, здравствената криза со нејзиното најмладо дете ја натераla да се пензионира.

*Букселер* објавиле дека нејзиниот договор за книга во Велика Британија со „Мјакл Џозеф Лимитед“, издавачка куќа на британската подружница на „Пенгуин Рендом Хаус“, вредел приближно  £**1**,000,000 додека нејзиниот договор за книга во САД бил во „седумцифрена сума“.  Првата книга од договорот за две книги, *Туркањето*, била објавена во продажба во САД и Канада на 5 јануари 2021 година.

Во интервју за *Торонто Стар* во јули 2019 година, Одрејн го опишала *Туркањето* како „психолошка драма раскажана низ призмата на мајчинството“. Приказната е за жена која не е сигурна дали нешто не е во ред со нејзината ќерка, Вајолет. Ова предизвикува затегнатост во нејзиниот брак со човек по име Фокс Конор. *Киркус Ривјус* ја нарекле „фино изработена психолошка студија за мајчинството и наследената траума“ и заклучиле дека е „напишана мајките, но не и за оние со слабо срце; не нуди лесни одговори. Книгата била рецензирана и во *[[Гардијан]]* и *Њујорк Тајмс Бук Ривју.* Била номинирана за наградата „Гудридс Чојс“ за дебитантски роман и мистерија и трилер. Била избрана како книга за Клуб на книги „Ричард и Џуди“ во пролетта 2022 година и ја освои наградата „Артур Елис“ за прв роман, која се доделува годишно од страна на Крими писателите на Канада.

Втората книга на Одрејн, *„Шепотењата“*, била објавена на 6 јуни 2023 година.  

## Дела

* *Туркањето* (2021)
* *Шепотите* (2023)

## Наводи

Категорија:Родени во 1982 година
Категорија:Канадски писателки
Естер Сегал

**Естер Сегал** (; 1895–1974) била канадска поетеса која пишувала на јидиш, а по потекло е од Украина.

## Биографија
Таа била родена во 1895 г. во Украина како ќерка на кантор и дел од хасидско семејство кое имало седум деца. По смртта на нејзиниот татко, семејството се населило во Монтреал, каде што живееле сестрите на нејзината мајка. Сегал емигрирала во 1909 година.  Своето образование го стекнала во Хедер во Украина и посетувала вечерно училиште во Монтреал, како и Еврејска учителска богосвовија во Њујорк. Се омажила за поетот Школников, со кого имала ќерка Маша. Објавувала поезија од 1922 година. во јидиш литературното списание *Епоке*. Нејзините дела често биле објавувани и во списанија и антологии, на пример *Јидише дихтеринс: Антологија*. Објавила збирка поезија, *Лидер,* во 1928 година. Нејзиниот сопруг починал во 1962 година, по што во 1965 година се преселила во Израел со нејзината ќерка. Сегал починала во 1974 година.

## Наводи

Категорија:Канадски поети
Категорија:Украински писатели
Категорија:Починати во 1974 година
Категорија:Родени во 1895 година
Шерон Бала

**Шерон Бала** (родена на 3 април 1979 година) е канадска писателка која живее во Сент Џонс, Канада.

Нејзиниот дебитантски роман, *Луѓето од чамците*, ја освоил наградата „Перси Џејнс“ за прв роман за необјавени ракописи во 2015 година.  Подоцна била објавена од „Меклеланд и Стјуарт“ и „Даблдеј“ во јануари 2018 година.  Книгата била меѓународно објавена како дел од кампањата „Еден свет, една книга“ на „Пенгуин Рендом Хаус“.

Книгата била избрана за изданието на *Канада чита за* 2018 година. Ја освоила наградата Харпер Ли за правна фикција, била финалист за наградата за прв роман на Амазон Канада во 2018 година,  и била номинирана за наградата „Свежа риба“ за писатели во подем во 2015 година  и наградата „Томас Хед Радал“ во 2019 година. 

Бала била добитничка на наградата „Џурни“ во 2017 година за нејзиниот краток расказ „Чај со путер во Старбакс“,  и била во долгата листа за наградата Национално списание за фикција во 2017 година за нејзиниот краток расказ „Милослав“.  Нејзините кратки раскази се објавени во *Хазлит*, *Грејн*, *TДалхаус Ривју*, *Ридл Фенс*, *Рум*, *Призм Интернешанал*, *Џојленд*, *Њу Квортерли* и во антологијата наречена *Рекет: Новои пишувања од Њуфаундленд*.

## Публикации

* *Луѓето од чамците* (2018)

## Признанија

* Награда за прв роман „Перси Џејнс“ во 2015 година за *„Луѓето од чамци“*
* Награда „Џурни“ во 2017 година за „Чај со путер во Старбакс“, објавена во *Њу Квортерли* 

## Наводи

Категорија:Родени во 1979 година
Категорија:Канадски писателки
Розмари Оберт

**Розмари Оберт** (4 мај 1946  – 13 март 2024) била канадско-американска авторка, поетеса и критичарка, најпозната по нејзината серија криминалистички романи „Елис Портал“. Во 1995 година ја освоила наградата „Артур Елис“ (оттогаш преименувана во Награда за извонредни криминиластички писатели на Канада) за најдобар краток криминалистички расказ „Полноќниот брод за Палермо“. Во 1999 година ја освоила наградата за најдобар роман *Стефановата гозба*.

Оберт била родена во Нијагарините водопади, во Њујорк, но живеела во Канада повеќе од четириесет години. Таа живеела во Торонто, каде што предавала "пишување романи". Во текот на нејзиниот живот, работела и како уредник, извршител, консултант за безбедност за конзулатот на САД во Торонто и како службеник за судски услуги во Вишиот суд на правдата во Онтарио.

## Библиографија

### Поезија

* *Два вида мед*. (1977). Отава: Обертон Прес.
* *Автобиографија*. Канадски женски студии.(1986) 
* *Берење диви малини: Имагинарните љубовни песни на Гертруда Штајн*. (1997) Соно Нис Прес.
* *Груба дивина: Имагинарните љубовни песни на игуменијата Хелоиз*. (2011)Форфронт едишнс.
* *Ленин за љубовници*. [самоиздадено](2012).
* *Што велат сенките*. Квинс Квортерли. (2016)123 (2): 296–297.
* *Силен, сигурен и сам: Песни во гласот на Исак Њутн*. (2018) Керик Паблишинг.

### Нефикција

* *Копер Џек: Мојот живот на сила*. Торонто: Дандурн. Вебстер, Џек; Оберт, Роузмери (1991). . ​​(Ова се мемоари на детективот Џек Вебстер.)

### Фикција
Првите книги на Оберт биле напишани под псевдонимот Луси Сноу. Во 2000 година таа напишала: „Јас сум писателка на мистерии и романси, накратко, на „жанровска“ фикција.“ 

Како Луси Сноу:

* *Песни од рајот* (1983) Ворлдвајд
* *Црвена птица во зима* (1984) Торонто: Харлкин 
Како Розмари Оберт:
* *Градината на лавовите*, 1985, Харлекин
* *Огнената бунтовничка*, 1985, Харлекин
* *Слободна власт*, 1997, Бриџ Воркс 
* *Стефановата гозба*, 1999, Бриџ Воркс
* *Пловачот ќе биде таму*, 2001, Бриџ Воркс
* *Остави ме кога ќе умреш*, 2001, МекАртур 
* *Црвената миса*, 2005, МекАртур
* *Судија на сираци*, 2007, АјЈуниверс 
* *Крајна скара*, 2013, Кватро
* *Не заборавај дека ме сакаш*, 2014, Торонто (издавач не е наведен)
* *Полноќниот брод до Палермо и други раскази*, 2016, Керик Паблишинг 

Раниот роман *Огнена светилка* е романса во Харлекински стил, се одвива во Торонто, за библиотекарка за општински работи и нејзиниот однос со градоначалникот.

## Наводи

Категорија:Починати во 2024 година
Категорија:Родени во 1946 година
Категорија:Канадски писателки
Марта Бејли

мини| Марта Бејли
**Марта Бејли** (родена 1960) е канадска поетеса и романописец.

## Биографија
Бејли била родена во Торонто, Онтарио. Студирала историја, француски и руски јазик на Универзитетот во Единбург, а студиите ги завршила на Сорбона, Париз и на Универзитетот во Торонто. Таму се вклучила во театарот. Во 1981 година, по подолго патување низ Азија, одлучила да го префрли својот фокус од глума на пишување. Краток период била наставничка по француски јазик и англиски јазик, па се вработила во Јавната библиотека во Торонто, каде што е моментално вработена. Нејзините дела се објавени во Канада, Германија и Унгарија. 

Нејзиниот најпопуларен роман досега е *Обликот што ти го дадов* (2006), национален бестселер според списанието „Меклинс“ во мај 2006 година. 

Во *Извештајот за инцидентот* (2009), Бејли го користи форматот од 144 кратки извештаи за да ги раскаже инцидентите од сопствените искуства како библиотекар. Како фиктивно дело, романот содржи конвенционални елементи како што се „љубовна приказна и мистерија“; како извештај, претставува подтекст што прикажува „како библиотеките во Торонто станале засолниште за маргинализираните во градот“. Книгата била номинирана за наградата „Скотиабанк Гилер“ во 2009 г. а подоцна адаптирана во филм во 2024 г. 

Освен пет романи, Бејли имала и пет поеми објавени во списанија. Други литературни дела вклучуваат третман на *„Наследството на Јозеф Вагенбах“*, инсталациска средина од Ирис Хојслер, првпат објавена во „Брик“ во 2007 година.

Книгата *„Нема сина“* ја освоила наградата „Хилари Вестон“ за документарна литература во 2024 г. 

Таа живее во Торонто.

## Избрани дела

* *Мојата сестра, Естер*. Трнстоун Прес, Винипег, 1995 
* *Станот на госпоѓа Балашовскаја*. Трнстоун Прес, Винипег, 1999 
* *Обликот што ти го дадов*. Кнопф Канада, 2006 
* *Извештај за инцидентот*. Педлар Прес, Торонто, 2009 
* *Потрагата по Хајнрих Шлегел: роман*. Педлар Прес, Сент Џонс, 2014  Финалист за Наградата на генерал-губернаторот на Канада, 2017 – Категорија: Превод од англиски на француски
* *Ако Клара*. Коуч Хаус Букс, Торонто, 2017 
* *Јазикот на сестрата.* Педлар Прес, Сент Џонс, 2019 

* *Нема сина боја*. Коуч Хаус Букс, Торонто, 2023 

## Наводи

## Надворешни врски

* Веб-страницата на Марта Бејли (вклучува извадоци од книги и други пишани материјали)
Категорија:Апсолвенти на Парискиот универзитет
Категорија:Родени во 1960 година
Категорија:Канадски писателки
Френки Барнет

**Френки Барнет** — канадска авторка на фикција со седиште во Монтреал.

## Живот
Во средно училиште, Барнет пишувалa скечеви за проекти во училницата. Таа почнала сериозно да пишува додека студирала креативно пишување на Кондоршки универзитет. Магистрирала по ликовни уметности по фикција на Сиракушки универзитет, а на програмата се запишала во 2016 година.

Нејзината фикција била објавена во *Џојленд*, *Евент Магазин*, *Призм Интернешанал*, *Вашингтон Сквер Ривју*,  и *антологијата „Најдобри канадски приказни“* во 2016 и 2019 година. 

Барнет добила дете во 2023 година со нејзиниот сопруг, готвачот Џејкоб Спектор.

## Дела

* *Еден вид девојка во затворен простор*, антологија
* *Ким: Нова идеја*, графички роман
* *Промени во расположението* (2024), роман   

## Наводи

Категорија:Канадски писателки
Тед Алан

**Алан Херман** (26 јануари 1916 - 29 јуни 1995), професионално познат како Тед Алан, бил канадски сценарист, автор и поет, чии неколку книги биле претворени во филмови. Во 1975 година, тој добил номинација за Оскар за најдобро сценарио (оригинално сценарио) и освоил Златен глобус за најдобар странски филм за филмот „Лаги што ми ги кажа татко ми“.

## Биографија
Тед Алан бил роден во Монтреал како Алан Херман. 

Во 1934 година го запознал и се спријателил со Норман Бетун. Во февруари 1937 година, Алан се придружил на баталјонот „Линколн“ на Меѓународните бригади за да се бори против фашизмот во Шпанската граѓанска војна. Под водство на Бригадата, Тед работел како репортер - емитувал програма во Америка од Мадрид и повторно работел со Бетун. Во 1939 година го објавил својот прв роман, *„Овој пат подобра земја“*, црпејќи информации од своите искуства во војната.

Во 1952 година, Алан и Сидни Гордон ја објавиле биографијата на Бетун, *„Скалпелот, мечот“* . Алан се борел речиси 40 години за да направи филм за канадскиот хирург кој станал неверојатен херој на кинеската револуција. Филмот *„Бетун: Создавањето херој“*, за кој Алан го напишал сценариото, била првата официјална кинеска копродукција, кох бил сниман во Кина, Монтреал и Шпанија бил објавен во 1990 година. Главните улоги ги играле Доналд Сатерленд и Хелен Мирен.

Алан е ко-сценарист на сценариото за познатиот филм на Џон Касаветес „Љубовни потоци“ (објавен во 1984 година), кој ја освоил наградата „Златна мечка“ на Берлинскиот меѓународен филмски фестивал. Филмот е базиран на една од драмите на Алан, „Те видов како сечеш лимони“, која ја режирал Шон Конери во театарот „Форчун“ во Лондон во 1969 година.

Починал од респираторна инсуфициенција на 29 јуни 1995 година на 79-годишна возраст. Тој е тема на документарецот на Националниот филмски одбор од 2002 година „Тед Алан: Момче од минестрел на дваесеттиот век“.

## Надворешни врски

* Тед Алан, биографија
* Тед Алан
* Фонд на Тед Алан (2931 ранди) во Библиотека и архиви на Канада
Категорија:Канадски писатели за деца
Категорија:Починати во 1995 година
Категорија:Родени во 1916 година
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Шарлот Бирон

**Шарлот Бирон** (родена 1990 година) е канадска писателка од Монтреал, Квебек,  чиј дебитантски роман *„Радио градина“* бил меѓу финалистите во потесен избор за наградата на Генералниот гувернер за фикција на француски јазик за 2022 година. 

Романот е полуавтобиографско дело инспирирано од нејзините искуства при закрепнувањето во болница по операција на вилицата, особено фокусирано на времето кога била сама во болничката соба, а само гласовите на радиото ѝ правеле друштво.

Докторирала на Универзитетот Лавал и Универзитетот во Монпеље Пол Валери.

Во 2023 година, романот бил прогласен за добитник на Награда КАЛКју – Новопечени дела во Монтреал од Советот за уметност и писменост на Квебек. 

Категорија:Родени во 1990 година
Категорија:Канадски писателки
Жан Лан

**Жан Лан**, (10 април 1769 – 31 мај 1809) бил француски воен командант и маршал на Империјата кој служел за време на Француската револуционерна и Наполеоновите војни.

Тој бил еден од најхрабрите и најталентираните генерали на Наполеон и од многумина се смета за еден од најдобрите воени команданти во историјата. Наполеон еднаш коментирал за Лан: „Го најдов како пигмеј, а го оставив како џин“. Како личен пријател на царот Наполеон, му било дозволено да му се обраќа со *ти*, наместо со *вие*.

## Ран живот
лево|мини| Родното место на Лан во ЛектурЛан бил роден во малото гратче Лектур, во покраината Гасконија во јужна Франција. Тој бил син на мал земјопоседник и трговец, Жанет Лан (1733–1812), син на Жан Лан (починал 1746), земјоделец, и неговата сопруга, Жана Помиес (починала 1770), и внук по таткова линија на Пјер Лан и сопругата Бернард Ескосио (двајцата починале во 1721 година), и сопругата Сесил Фурањан (1741–1799), ќерка на Бернар Фурањан и сопругата Жана Маргарита Лаконстер. Тој бил чирак во тинејџерските години кај бојаџија. Лан добил малку образование, но неговата голема сила и вештина во многу спортови го натерале во 1792 година да биде избран за наредник-мајор на баталјонот доброволци од Герс, на кој се придружил по избувнувањето на војната меѓу Франција и Шпанија. Тој служел под команда на генералот Жан-Антоан Марбо за време на воените кампањи во Пиринеите во 1793 и 1794 година, и со истакнато однесување се искачил до чин Н*ачалник на бригада (Chef de Brigade)*. За време на неговиот престој во Пиринеите, на Лан му биле доделени неколку важни задачи од страна на генералот Жак Франсоа Дугомие и бил препорачан за унапредување од страна на идниот маршал Луј-Никола Даву.десно|мини|284x284пкс| Лан како ''помошник-поручник'' на Вториот баталјон во 1792 година, од Жан-Батист Полен Герен (1835)
мини|Лан во Битката кај Басано, 1796 година
Лан служел под команда на генералот Бартелеми Луј Жозеф Шерер, учествувајќи во Битката кај Лоано. Сепак, во 1795 година, како резултат на реформите во армијата воведени од Термидорците, тој бил отпуштен од својот чин. Повторно се пријавил како обичен волонтер во француската *италијанска армија.* Служел во италијанската кампања од 1796 година и повторно се искачил до висок чин, добивајќи команда на бригада во дивизијата на генерал Шарл-Пјер Ожеро, а подоцна и на 3 батаљони од постојаната авангарда во различни периоди. Лан се истакнувал во секоја битка и одиграл важна улога во победата кај Дего. Во Битката кај Басано, тој со свои раце заробил две непријателски знамиња  и добил повеќекратни рани во Битката кај Арколе, но продолжил лично да ја води својата колона.

## Наводи

Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Починати во 1809 година
Категорија:Родени во 1769 година
Категорија:Статии со извори на француски (fr)
Лиса Берд-Вилсон

**Лиса Берд-Вилсон** е писателка од племето Метис и нехијав од Саскачеван со домородно потекло.

## Биографија
Како дете што го има преживеано „Скуп“ од шеесеттите години, Берд-Вилсон била посвоена, и тоа ја одвоило од нејзиното Кри и Метис наследство.  Ова искуство влијаело многу врз нејзиното пишување.

Дебитантската збирка кратки раскази на Берд-Вилсон, *„Само се преправаме“* од 2013 година, била избрана за награда „Една книга, една провинција“ на Здружението на библиотеки во Саскачеван за 2019 година. Книгата освоила четири награди за книга во Саскачеван (вклучувајќи ја и наградата за книга на годината за 2014 година) и била финалист за наградата за литература „Данута Глид“ за 2014 година.   Рецензирајќи ги приказните за *The/tƐmz/Review*, Ејми Мичел вели „приказните и ликовите се толку живи, а пишувањето е толку убаво во својата чиста едноставност“.

Таа, исто така, објавила поезија и книги од нефикција.

Од 2021 г.Берд-Вилсон е извршен директор на Институтот Габриел Думонт, образовната гранка на Метис Нацијата - Саскачеван. Таа е исто така член на основачкиот одбор и претседател на Кругот на абориџински писатели „Анскохк“ и претседател-основач на Мрежата за абориџинска писменост во Саскачеван.

## Награди

; 2014 година

* Во потесен избор за наградатата за литература „Данута Глид“ за *„Саме се преправаме“* 
* Книга на годината од Универзитетот во Реџина за *„Саме се преправаме“* 
* Награда „СаскПоуер“ за фикција за  *„Саме се преправаме“* 
* Награда за писатели на абориџинските народи Расмусен, Расмусен и Чаровски за *„Саме се преправаме“*  
* Награда за издаваштво на абориџинските народи на Универзитетот на Првите нации во Канада за  *„Саме се преправаме“*  
* Награда за истакнати жени на ЈВКА за уметност, култура или наследство 

; 2017 година

* Награда за основање на Џон Хоџин за кратката приказна „Советување“ 

; 2018 година

* Одбор за уметности на Саскачеван, Награда за млади уметници на РБЦ 

; 2019 година

* Сребрен медал, колумна, награда на Националното списание за делото „Кловнови, торта, кануа: Ова е Канада?“ 

; 2022 година

* Во потесен избор за наградата за прв роман на Амазон.ка(Amazon.ca) за *„најверојатно Руби“* 
* Финалист за наградата на Генералниот гувернер за англиска фикција за 2022 година за „Веројатно Руби“;  2022 година.

## Дела

* *Наш сопствен институт: Историја на Институтот Габриел Думон*, нефикција (Габриел Думон Прес, 2011)
* *Само се преправам*, кратки раскази (Coteau Books, 2013)
* *Црвените досиеја*, поезија (изданија „Најтвуд“, 2016)
* *Веројатно Руби*, роман (Даблдеј Канада, 2021) 

## Наводи

## Литература

* 
* 

## Надворешни врски

* Лиза Берд-Вилсон; Здружение на писатели на Саскачеван 
* Веб-страница на Лиса Берд-Вилсон

Категорија:Канадски писателки
Метаболизам на лековите

**Метаболизмот на лековите** е метаболичко разградување на лековите од страна на живите организми, обично преку специјализирани ензимски системи. Повеќето лекови се ксенобиотици, односно хемиски супстанции кои не се природно произведени од телото. Ксенобиотиците подлежат на различни процеси во телото за детоксикација, со што се намалува нивната токсичност и се овозможува нивно полесно излачување. Овие процеси овозможуваат хемиска модификација на лековите во нивните метаболити и се познати како метаболизам на лекови или метаболичка биотрансформација.

Овие метаболити се нуспроизводи на метаболизмот на лековите и можат да се карактеризираат како активни, неактивни и токсични метаболити. Активните метаболити се биохемиски активни соединенија со терапевтски ефекти, додека неактивните метаболити се биохемиски неактивни соединенија без терапевтски или токсичен ефект. Токсичните метаболити се биохемиски активни соединенија слични на активните метаболити, но имаат различни штетни ефекти.

Метаболизмот на лековите се одвива на одредена локација во телото, што резултира со ниска концентрација на активни метаболити во системската циркулација. Овој феномен се нарекува метаболизам на прв премин бидејќи ја ограничува биодостапноста на лекот. Метаболизмот на прв премин првенствено се случува во црниот дроб; меѓутоа, метаболизирачките ензими можат да се најдат низ целото тело.

Разбирањето на овие промени во хемиската активност е клучно за примена на оптимална фармаколошка интервенција за секој пациент. Ова е тема од интерес за секој здравствен работник кој редовно лекува пациенти со медикаменти.
Категорија:Метаболизам
Категорија:Хепатологија
Категорија:Токсикологија
Категорија:Фармакокинетика
Богдан Хаџи Петрушев

**Богдан Хаџи Петрушев** (Велес, 16 октомври 1929 — ?) — македонски активист. Член на Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“, репресиран од тогашниот социјалистички режим поради неговата поддршка за обединета независна македонска држава. Со разлика од други Хаџи Петрушев успешно избегнал од судските процеси против велешките гимназијалци во 1946 година.

## Животопис
Роден на 16 октомври 1929 година во градот Велес, тогаш дел од Кралството Југославија. Богдан Хаџи Петрушев е во можно сродство со Саздо Хаџи Петрушев, македонски уметник и член во Бугарскиот централен акционен комитет. Се образувал во неговиот мајчин град. Не можел да продолжи со неговото гимназиско образование поради почетокот на Втората светска војна и народноослободителната борба. После војната се запишал во велешката гимназија каде што се запознал со служителот Благој Џајков. Џајков бил верник кон старата идеалогија на МРО — независна обединета македонска држава. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на СР Македонија, во полициските досија верници на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или ванчомихајловисти. Самиот поим ванчомихајловист бил употребуван како синоним на фашист или бугараш.

Хаџи Петрушев се приклучил во Џајковата група подоцна, истовремено со Атанас Поп Ѓорчев, синот на Богдан Поп Ѓорчев. Со разлика од другите членови Хаџи Петрушев имал голем пристап до оружја, според еден југословенски извештај Петрушев имал три пиштоли и неколку ловечки пушки. Организирал заклетва со пиштоли во кои присуствувале Крум Чушков и Саздо Трајковски. Во 1946 година, за време на југословенскиот терор врз велешаните организацијата била откриена и укината. Покрај неговото учество Хаџи Петрушев успеал да ги избегне судските процеси против велешките гимназијалци. Во 1947 година продолжил со неговите дејности кога се приклучил во слична организација под раководство на Ацо Бочев заедно со Кирил Ќирков. Неговата судбина после тоа е непозната.

## Наводи


Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Родени во 1929 година
Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим
Стрезово (Љума)

**Стрезово** или **Стржево** () — село во Општина Кукуш на истоимената област, Албанија. Населението брои 595 жители (1989).

## Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Љума, во северните падини на Стрезовска Планина, на надморска височина од 1.200 м.

## Историја
Сè до 2015 г. селото било во состав на Општина Шиштавец.

## Поврзано

* Стрезово — село во Кукушко, Егејска Македонија
* Кукуш (округ)

## Наводи

Категорија:Кукуш (општина во Албанија)
Категорија:Села во Албанија
Кирил Ќирков

**Кирил Ќирков** (Велес, 8 август 1927 — Скопје) — македонски активист и евидентичар. Член на Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“, репресиран од социјалистичкиот режим поради неговата поддршка на обединета независна македонска држава. Во 1946 г. бил дел од судските процеси против велешките гимназијалци. Соработник со Крум Чушков и Саздо Трајковски.

## Животопис
Роден на 8 август 1927 година во градот Велес, тогаш дел од Кралството Југославија. Се образувал во неговиот мајчин град. Не можел да продолжи со неговото гимназиско образование поради почетокот на Втората светска војна и народноослободителната борба. После војната се запишал во велешката гимназија каде што се запознал со служителот Благој Џајков. Џајков бил верник кон старата идеалогија на МРО — независна обединета македонска држава. Овој идеалошки став бил противречен со тогашните гледишта на СР Македонија, во полициските досија верници на оваа идеалогија биле обележани како „ВМ“ или ванчомихајловисти. Самиот поим ванчомихајловист бил употребуван како синоним на фашист или бугараш.

Ќирков се приклучил во Демократскиот фронт на Македонија „Илинден 1903“. Таму се запознал со други значајни велешки членови како Крум Чушков и Саздо Трајковски.  за време на југословенскиот терор врз велешаните, организацијата била откриена и укината. Поради неговата улога за време на судските процеси против гимназијалците Ќирков добил пет години во затвор. Отпрвин ја служел неговата казна во скопскиот градски затвор но во 1947 година бил интерниран во Идризово. Во 1951 година бил ослободен. Откако бил ослободен југословенската власт продолжиле да го чуват под надзор. Во еден извештај од 1970 година велешкиот околиски одбор спомнале дека Ќирков живеел во Скопје и работел како евидентичар. Неговата судбина после тоа е непозната.

## Наводи


Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Родени во 1927 година
Категорија:Починати во Скопје
Категорија:Велешани репресирани од југословенскиот режим
Верка Сидерова

**Верка Сидерова Иванова**  (; 26 април 1926 — 2 јули 2025) — бугарска народна пејачка, позната изведувачка на народни песни од Добруџа.

## Животопис
Родена е на 26 април 1926 година во Добрич. Дипломирала гимназија во родниот град. Во 1952 година во Софија ја освоила првата награда од учеството на Националниот преглед на уметничката самоактивност во армијата. Потоа се пријавила на проба кај Филип Кутев и оттогаш била дел од ансамблот за народни песни и игри, кој денес го носи името на познатиот диригент и уметнички директор. До 1983 година пеела во ансамблот како солист, во квартети и трија. Одржала концерти во 29 земји низ целиот свет.

Многу од нејзините изведби се зачувани во Златниот фонд на Бугарското национално радио и телевизија. Верка Сидерова е исто така и добитничка на главната награда „Нестинарка“ за животно дело на Меѓународниот фолклорен фестивал во Бургас (2004). Таа е почесен граѓанин на Добрич од 2004 година.

По повод нејзиниот 85-ти роденден, пејачката ја објавила својата авторска книга „Дали си лале, дали си зумбул — Мојот животопис“ и била одликувана со Орден на Стара Планина, 1. степен (2011).

Во 2014 година, Верка Сидерова добила статуетка од Првите „Годишни фолклорни награди“ посветени на Борис Машалов во категоријата „Вкупен придонес во бугарскиот фолклор“. Починалa на 2 јули 2025 година на 99-годишна возраст.

## Репертоар
Меѓу нејзините најпопуларни песни се „Дали си лале, дали си зумбул?“, „Изгрејала месечинка“, „Росен, Росен, зелен Росен“ и „Ситно се оро зави“, а нејзината омилена песна е „Години, години, усили години“. Пејачката често споделувала дека основата на нејзиниот репертоар се песните на нејзината мајка и баба.

## Наводи

Категорија:Бугарски пејачи
Категорија:Луѓе од Добрич
Категорија:Бугарски уметници
Категорија:Починати во 2025 година
Валана капа

[мини|298x298пкс|Валана капа од Струга, [Музеј на Македонија|НУ Музеј на Македонија]]
**Валаната капа** — една од најстарите и најраспространети машки волнени капи во Македонија. Таа се изработувала во домашни услови и од домашен материјал. Нејзината големина се движела од ниска и плитка до исклучително висока. Исто така, можеле да варираат и формата и бојата, па затоа се среќава во различни варијанти: зарамнета или куполеста, изработена во бела, црна или кафеава нијанса. Покрај честата примена во народната носија на македонското население, ја носеле и Турците и Албанците. Името, исто така, варирало во зависност од местото каде што се носела. Во Скопска Блатија се нарекувала капче, во Дебарски Дримкол – шапче или капче, во Голо Брдо, Дебарско Поле и Река, кај Мијаците – валавка, во Мариово – валаница, кај исламизираните Македонци и Албанци – кече, а кај Турците-Јуруци во Радовишко – јин таке. Валаната капа често се носела обвиткана со бела или црна марама – чалма. Покрај нагласеното присуство во Македонија, била распространета и на поголемиот дел од Балканскиот Полуостров.

## Наводи

Категорија:Македонски народни носии
Алекс Скот (фудбалер 2003)

**Алекс Џеј Скот** (роден на 21 август 2003, во Чертси) — англиски фудбалер, играч од средниот ред на Борнмут и на англиската репрезентација под 21 година.

## Титули
### Репрезентативни
; Англија под 21 година
*** [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година|Европско првенство за играчи под 21 година]]** : 1 
: 2025

## Надворешни врски

*Алекс Скот на soccerway
*Алекс Скот на transfermarkt
*Алекс Скот на espn
*Алекс Скот на whoscored

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Англиски фудбалери
Категорија:Гернзиски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Бристол Сити
Категорија:Фудбалери на АФК Борнмут
Мујук Марка

**Мујук Марка** ( кечуански: *Muyuq Marka***)**  е археолошко наоѓалиште во поголемиот комплекс Саксајваман во Куско, Перу. Мујук Марка е поранешна кружна кула на Инките, која се наоѓа во тврдината.  Се користела како храм на Инти (Бог-Сонце),  но станал дел од комплекс од правоаголни згради кои во најголем дел сè уште постојат денес.  Сепак, храмот и двете странични кули биле разрушени за време на шпанската власт.  Она што останало од Мујук Марка укажува дека тоа била „кружна зграда со отворен централен двор кој имал фонтана“.  Храмот имал тројни ѕидови,  кои биле усогласени со зенитното изгрејсонце и антизенитското зајдисонце. 

Мујук Марка била една од трите кули што се наоѓале во горниот дел од храмот на Инките во Саксајваман . Оваа кула е позната затоа што во 1536 година, во Битката кај Саксајваман, војникот од армијата на Инките по име Кахуиде скокнал од врвот на кулата за да не падне во рацете на Шпанците.  Според „Инка“ Гарсиласо де ла Вега, оваа кула била складиште на чиста вода.

Мујук марка се состои од три концентрични, кружни камени ѕидови поврзани со низа радијални ѕидови. Постојат три канали изградени за да се донесе вода во она што многу научници го сметаат за резервоар. Мрежаст модел од 34 линии се сече во центарот, а исто така има и модел од концентрични кругови што одговара на местоположбата на кружните ѕидови.

Првично, Мјук марка била зграда со 4 надредени ката. Првото тело имало квадратен под; второто било цилиндрично, а третото исто така имало цилиндрична форма. Последователните би формирале кружни тераси за одгледување со намалена ширина, при што најшироките имале 3,6 м, а најтесните 3 м. Кулата би завршила со конусен таван. Мујук Марка најверојатно достигнала вкупна висина од 20 метри.  Шпанците го уништиле, и покрај протестите и од Сиеза и од Инка Гарсиласо. 

## Опис од хрониките
мини|240x240пкс| Поглед на Мујук Марка со градот Куско во позадина.
Неколку хроничари именуваат три кули што се наоѓале на врвот на ридот Саксајваман. Еден од нив е Педро Санчез де ла Хоз кој влегол  во Куско заедно со Франциско Пизаро . Во својата хроника тој напишал дека во Саксајваман имало три кули, едната во средината во кубна форма од четири или пет тела поставени една врз друга.  Сепак, Гарсиласо де ла Вега му противречи наведувајќи дека средната кула имала кружна форма. Но, двајцата се согласуваат дека имало три кули и дека нивните големини биле значителни. „Инка“ Гарсиласо раскажува дека под кулите имало огромни тунели кои се меѓусебно поврзани дури и помеѓу трите кули. Тој исто така пишува дека во детството си играл таму, но само до почетокот на нејзиното уништување од страна на Шпанците.  Потоа, Педро Пизаро се осврнал на двете кули „формирани од две многу високи коцки“, веројатно успеал да ги набљудува само Паукамарка и Салакмарка затоа што Мујук Марка веќе била уништен од Шпанците.
центар|мини|500x500пкс| Карта на Саксајваман.

## Поврзано

* Куско
* Саксајваман

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Перу
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Куско
Категорија:Инки
Зелените–Европска Слободна Алијанса

**Зелените/Европска Слободна Алијанса** (**Зелените/ЕСА**) е политичка група во Европскиот парламент составена претежно од зелени политички партии.

Групата се состои од Европската зелена партија (EGP), дел од Европската Слободна Алијанса (EFA), и членови од Волт Европа и Европската Пиратска Партија.

## Наводи

Категорија:Партиски групи во Европскиот Парламент
Франсиско Гарсија Калдерон

**Франсиско Гарсија Калдерон Ланда** (шпански: *Francisco García Calderón Landа,* 2 април 1834 &#x2013; 21 септември 1905) бил перуански адвокат и привремен претседател на Република Перу за краток седуммесечен период во 1881 година, во екот на Тихоокеанската војна . Гарсија Калдерон бил клучна фигура во конечните мировни договори помеѓу Перу и Чиле . Подоцна во постпретседателската кариера, во 1892 година, тој бил назначен за посредник при земјишните спорови меѓу Перу и Еквадор, кои се однесувале на спорните провинции Маинас, Хаен и Тумбес. Гарсија Калдерон бил и академик, автор на сеопфатна историја на претходно споменатите спорни покраини, како и монографија за перуанското законодавство насловена како *„Речник на перуанското законодавство“* .

## Живот
Франциско Гарсија Калдерон бил роден во Арекипа на 2 април 1834 година, како син на судијата Едуардо Гарсија Калдерон и Креспо и Вентура Ланда и Герола. *Студирал на Колехио де ла Индепенденсија* (*Колеџ на независноста*) каде што подоцна работел како професор по филозофија и математика .

Со неговиот *Речник на перуанското законодавство* (*Diccionario de la Legislación Peruana)* тој го етаблирал своето име како истакнат адвокат. Тој бил  претседател на Уставниот конгрес во 1867 година.  Од 1868 до 1869 година, тој кратко време бил министер за финансии .  Тој бил ипретседател на Сенатот од 1886 до 1887 година 

Неговите синови Франциско Гарсија Калдерон и Вентура Гарсија Калдерон станале истакнати интелектуалци во Перу. Третиот син, Хозе Гарсија Калдерон, исто така писател и уметник, починал во 1916 година во Битката кај Верден .

## Наводи

## Надворешни врски

* Колекција на Франсиско Гарсија Калдерон ракописи 121. Специјални колекции и архиви, Библиотека на Калифорнискиот универзитет во Сан Диего.
Категорија:Претседатели на Перу
Категорија:Починати во 1905 година
Категорија:Родени во 1834 година
Категорија:Перуански правници
Категорија:Перуански политичари
Именување на инсектот (раскази)

**„Именување на инсектот“** е збирка раскази на Калина Малеска издадена во 2008 година.  

## Содржина
Ова дело на авторката Калина Малеска, претставува втора по ред нејзина збирка раскази и содржи осум раскази, од кои секој за себе претставува маестрално напишан запис.

Во првиот расказ „ На Дрим куќа да имам“ Жежков Стамески- историчар и Ередор Ередорски- негов колега, пријатели од деца, се во потрага по куќа покрај Дрим која според Жежков, крие античка тајна. Низ вешто воден дијалог авторката го слика двата главни лика, нивните портрети се речиси пластично предадени.

Вториот расказ „Солзите на вукланот“ е даден приказ на маката и тежината на излегувањето на зборот, прводот и создавањето на превод верен на оригиналот. 

Третиот расказ според кој е и именувана збирката претставува триптих од три поврзани текстови со една тема, инсектот кој треба да се именува.

„Неблагодарница“ е монодрамски, хумористичен расказ со неочекуван хумористичен пресврт.

„Новото работно место“ со доза на хумор и и сатира дава слика на модерното живеење и меѓучовечките односи. Веќе тука се насетува особеносат на авторката да даде своја критика на современите збиднувања во општеството, нешто што е веќе искристализирано во романот „Светот што го избрав“. 

Категорија:Македонски расказ
Категорија:Дела на Калина Малески
Категорија:Книги од 2008 година
Категорија:Појавено во 2008 година во Македонија 

 

## Наводи
Отклучување на патиштата

**„Отклучување на патиштата“** — патеписи на македонскиот писател Радован Павловски, издадени 1986 година. 
 
## Содржина
Патеписите „Отклучување на патиштата“ ги содржат „Медитеранскиот дневник“, „Орфеј и Евридика на автопат“, „“Париски белешки, „Откритие на ангелот“, „Пантомима на пеколот“ и другите патеписни и дневнични записи кои Радован Павловски ги водел во времето на своите крстарења по земјите и континентите од 1969 до 1979 година. Тие се собрани во тритомното издание на Наша книга, од 1986, во третата книга, со ист наслов.

Со лиричен и поетичен јазик, својствен за авторот, овие патеписи се своевиден деликатес за секој почитувач на неговото дело. Тука авторот го пресоздава просторот кој го посетува и како низ сито го пресејува пуштајќи го протече низ неговит внатрешен свет.  

Особено потресен е патписот од посетата на логорот Терезин „Пантомима на пеколот“, каде бил „укинат човечкиот говор“, каде се уште постојат машкиот и женскиот дел од пеколот како неми сведоци на злото кое човек на човека може да го направи. Авторот нагласува дека токму затоа мора да пишува за тоа што го гледа таму, „...да се брани човекот, да се брани ...од нечовекот да се брани човекот...Човечка е тоа должност братко, тешка претешка но света.“
 
 

## Наводи

Категорија:Македонски патеписи
Категорија:Дела на Радован Павловски
Категорија:Книги од 1986 година
Категорија:Појавено во 1986 година во Македонија
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Костур

**Успение на Пресвета Богородица** () — црква во градот Костур, Егејска Македонија. Претставува катедрала на Костурската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е најпрвин изградена во 1857 г. како џамија, позната како **Гази џамија**. Изѕидана е со прецизно делкан камен, особено во источниот дел. Градбата претставува трикорабна базилика, посветена на Св. Никола и Св. Константин и Елена. Откако градот потпаднал под Грција во 1912 г. храмот е претворен во црква.

Во 1916 година, Атанасиос Папастилиадис подигнал импресивна камбанарија на митрополитската црква. Камбанаријата и часовникот се дар на Костурчанецот Трпо Д'мбенски. Таа е висока 19 м, изградена од камен со неокласични елементи на шест спратови во облик на кула.

Во храмот се чуваат вредни предмети од разрушени стари цркви. Царските икони се постари од храмот.

Во 1925 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.

## Икони

Податотека:Assumption of Mary Church, Kastoria Saint Spyridon Icon 1854.jpg|Икона на Свети Спиридон, 1854 г.
Податотека:Assumption of Mary Church, Kastoria Icon on the Northern Wall.jpg|Икона на северниот ѕид
Податотека:Assumption of Mary Church, Kastoria Icon of Apocalipse of John by Theodoros Poulakis 02.jpg|Икона на Апокалипсата од Теодорос Пулакис
Податотека:Assumption of Mary Church, Kastoria Annunciation Icon.jpg|Икона на Благовештението


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Цркви во Костур
Категорија:Цркви во Костурската епархија
Категорија:Споменици на културата во Костур
Категорија:Православни катедрали во Егејска Македонија
Категорија:Градби претворени во цркви
Категорија:Појавено во 1857 година
Торба

**Торба**, **чанта** или **ташна** — средство за носење помал товар. Торбите вообичаено се направени од платно, кожа, хартија или пластика.

## Галерија

Податотека:Ташна (2).jpg|мини|Плетена торба
Податотека:Ташна.jpg|мини|Торба
Податотека:Ташна3.jpg|мини|Плетена торба
Податотека:Ташна4.jpg|мини|Плетена торба


## Наводи

Категорија:Торби
Мускарински антагонист

**Мускаринскиот антагонист** е лек што ги блокира мускаринските ацетилхолински рецептори во телото. Овие рецептори се дел од парасимпатичкиот нервен систем и се активираат од ацетилхолин. Со блокирањето на овие рецептори, мускаринските антагонисти ги намалуваат ефектите на парасимпатичката активност. Тие често се користат за лекување на состојби како астма, хронична опструктивна белодробна болест и уринарна инконтиненција. Пример за таков лек е атропинот, кој се користи и во итни случаи, како при срцев застој. Мускаринските антагонисти можат да предизвикаат несакани ефекти, како сува уста, заматен вид и тахикардија.

## Наводи

Категорија:Антихолинергици
Ринген

***Ринген*** — германски термин за греплинг (борење). Во контекст на германската школа за историски европски боречки вештини за време на доцниот среден век и германската ренесанса, *Ринген* се однесува на ракопашна борба воопшто, вклучувајќи ги и техниките на борење што се употребуваат како дел од мечувалството.

Германската традиција има записи за голем број мајстори-*Рингери* од 15-ти до 16-ти век специјализирани за невооружена борба, како што е От Јуд.

Германската традиција на *Ринген* била засенета во текот на 17 век, бидејќи модерното барокно разбирање на благородништвото го исклучило учеството на повисоките класи во боречките натпревари. Борењето продолжило да се практикува меѓу пониските класи, што довело до појава на различни традиционални стилови на народно борење. Сè уште постоечката швајцарска боречка вештина Швинген е директно поврзана со Кампфринген.

## Историја
мини| Прва плоча од секцијата за коњаничко борење (''Ringen zu Ross'') од Ханс Талхофер (1467)
Еден од главните луѓе што го обликувале Ринген на почетокот на ренесансата се чини дека бил австрискиот мајстор От Јуд. От бил мајстор од почетокот на 15 век. Во повеќе средновековни борбени трактати тој е заслужен за низа техники на борење, вклучувајќи кршење на зглобовите, блокирање на рацете и фрлања. Не е зачуван ниеден трактат составен од самиот От, но неговиот систем го предавале неколку мајстори за мечување од крајот на 15 век, вклучувајќи ги Ханс Талхофер (1443), Петар од Данциг и Џад Лју. Паулус Кал го вбројува во „друштвото на Лихтенауер“, велејќи дека бил учител по борење на „господарите на Австрија“ (веројатно под Фридрих III). Според Талхофер и Лев, От бил крстен Евреин.

Борењето излезе од мода меѓу горните класи со почетокот на барокниот период. Доцен трактат за *Ринген* е оној од Јохан Георг Пашен, објавен во 1659 година. Веројатно последната книга која се занимава со Ринген како смртоносна боречка вештина, е „Leib-beschirmende und Feinden Trotz-bietende Fecht-Kunst“ од Јохан Андреас Шмит, која била објавена во Вајгел, Нирнберг во 1713 година. Сепак, Кампфрингенскиот стил преживеал барем делумно во народните стилови на борење на Светото Римско Царство, а делови од него сè уште постојат во рамките на современите стилови на борење, како што е локалното германско борење со фаќање.

## Поврзано

* Историски европски боречки вештини
* Историја на борењето
* Греплинг
* Ракопашна борба

## Наводи

* Рајнер Веле, *„--und wisse das alle hobischeit kompt von deme ringen“: Der Ringkampf als adelige Kunst im 15.* и *16.* *Јархундерт*, 1993, .

## Надворешни врски

* 
Категорија:Историски европски боречки вештини
Панкратион

десно|мини| Борци во панкратион, античка грчка скулптура
**Панкратион** (грчки за „себорба“) — боречка вештина во античките грчки игри. Прв пат сигурно се спомнува во 648 година пр. н. е., во текот на 33. Олимписки игри. Грците верувале дека легендарниот Тезеј го основал панкратионот. Една теорија, особено популарна меѓу Грците, е дека панкратионот стигнала до Индија со војската на Александар Велики, каде што ги започнала месните боречки вештини, а со тоа и денешните боречки вештини на Далечниот Исток како што се кунг фу и карате.

Панкратионот бил спој од борење (пале) и бокс (пигме). Исто така се користеле техники со нозете и за разлика од боксот, борбата се водела со голи раце (без ракавици или завои). Натпревар во панкратион се одржал на петтиот, последен ден од Олимписките игри. Победата се постигнувала само со нокаут, предавање или смрт на противникот. За разлика од борењето или боксот, во панкратионот немало технички правила. Ова значи дека биле дозволени удари со раце, стапала, лакти, колена и прсти, како и фрлања, лостови и болни држења, и стоечки и на подот. Единствените работи што биле забранети биле гризењето и удирањето в очи. Врз основа на овие правила, се користел секој метод за да се победи противникот. Старогрчките борци не се двоумеле ниту да го прободат стомакот со рацете и да ги искинат внатрешните органи, иако тоа се сметало за нечесно. Многу поразени борци на тој начин ја доживеале својата смрт или ја напуштиле арената како инвалиди. Имало случаи кога поразениот платил за борбата со својот живот, но поради добрата борба, тој бил постхумно признат како победник.

Борците биле наречени панкратионисти, а судијата, хеладоник, го надгледувал почитувањето на правилата и го одредувал победникот.

Еден од познатите спортисти кој постојано ја освојувал оваа дисциплина бил Теаген од Тасос. На семрежната страница на Олимпискиот комитет е наведено дека и Платон победил двапати во дисциплината панкратион.

Денес, постојат обиди да се врати панкратионот на Олимписките игри во поцивилизирана варијанта, или барем да се воспостави како посебен и сериозен спорт во облик на „панкратион алтимет“. Исто така, бразилското вале тудо и сè попопуларните „мешани боречки вештини (MБВ, англ. Mixed Martial Arts, ММА)“ и „слободни борби“ ги оживуваат традициите на борбата во слободен стил.

## Наводи

## Литература
* 

## Надворешни врски

*"Pankration" or "Pancration" matches – Perseus Digital Library, Tufts University
*International Federation of Pankration Athlima

Категорија:Европски боречки вештини
Категорија:Спортови
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Грцизми
Стубла

**Стубла** може да се однесува на:

* Стубла (Бојник) — населено место во општината Бојник, Јабланички Управен Округ, Јужна Србија, Србија.
* Стубла (Медвеѓа) — населено место во општината Медвеѓа, Јаланички Управен Округ, Јужна Србија, Србија.
* Стубла (Косово) — населено место во општинаta Ѓаковица, Ѓаковички округ, Косово.