open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Катински масакр

thumb|300px|Споменик во Катин.
**Катинскиот масакр** или **масакрот во Катинската шума** (, 'Катинскиот криминал'; ) е масовно погубување на полски граѓани што го наредила советската власт на 5 март 1940 година. Проценките за бројот на убиени лица се движат од 1803 (според руската влада) до 21 768 (според полската влада). Полските воени заробеници и затвореници биле убивани во Катинската шума крај Твер (рус. Тверь), харковските затвори и на други места. Околу 8000 од убиените биле офицери заробени во 1939 година за време на советскиот напад на Полска, додека останатите биле полски граѓани - земјопоседници, жандарми, сопственици на фабрики и државни службеници — осудени за шпионажа и саботирање. Полскиот воен систем налагал секој кој поседувал универзитетска диплома да биде резервен офицер, така што Советите на овој начин убиле голем број на полски интелектуалци.

Најпрво името „Катински масакр“ се однесувало само на масакрот во Катинската шума, близу до селото Катин и Гнездово (на 19&nbsp;km западно од Смоленск, Русија), извршен над полските офицери кои се наоѓале во логорите за воени заробеници во Старобелск и Осташков, како и на убиството на политички затвореници во западна Белорусија и западна Украина кои се стрелани во Катинската шума по наредба на Сталин, потоа во штабот на НКВД (рус. *Народный комиссариат внутренних дел*) во Смоленск при т. н. Смоленска кланица и во затворите Калинин (Твер), Харков, Москва и други руски градови.

До Катинскиот масакр се дошло по одлуката на Политбирото на ЦК на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз од 5 март 1940 година да се убијат сите воени заробеници кои НКВД ги држел во логорите на територијата на СССР. Масакрот е извршен во строга тајност, но веќе во 1943 година се откриени масовните гробници во Катин на просторот кој привремено го окупирала Нацистичка Германија. Советскиот Сојуз ја негирал одговорноста за извршувањето на масакрот сè до 1990, кога е објавено дека тајната полиција на НКВД го извршила масакрот и се обидела да ги сокрие доказите за него. Овој масакр, по мислењето на Институтот на народното сеќавање (пол. *Instytut Pamięci Narodowej*), поради идеолошките позадини, како и големиот број на жртви, може да се смета за геноцид (злосторство против човештвото). Официјална Русија го отфрлува ваквиот став, меѓу другото, и поради стравувањето дека семејствата на убиените би можеле да бараат оштета. Руската власт го призна злосторот, но не го означи како геноцид, масакр или воено злосторство. Полската влада и денес инсистира на тоа да се казнат преживеаните учесници од ова дело. Русија исто така не ги вброи убиените меѓу жртвите на сталинистичката репресија.

## Поврзани содржини
* Авионска несреќа кај Смоленск во 2010

## Наводи


Категорија:Историја на Полска
Категорија:Историја на Русија
Категорија:Масакри во Русија
Категорија:Масакри врз Полјаци
Ауди R4

**Ауди R4** () — мал спортски автомобил кој треба да го произведува Ауди.  **R4** има две верзии - електрична и бензинска. Производните модели се појавија на пазарот во 2012 г.  Ова е второто возило на Ауди со ознаката 'R', по моделот R8. Како и моделот R8, овој автомобил има централен мотор и две седишта. Тој е достапен како родстер.

## Електрична варијанта
Електричната варијанта ќе се заснова на концептот „е-Трон“ прикажан на Франкфурскиот автосаем 2009. Автомобилот ќе има литиумскојонски акумулатор и четири електрични главински (тркални) мотори, по еден на секое тркало.

## Наводи

## Надворешни врски

* Шварценегер и Ауди е-Трон - од страницата на Ауди Македонија 

R04
Категорија:Спортски автомобили
Категорија:Електрични автомобили
Шлинс

**Шлинс** (герм. *Schlins*) е гратче и општина во округот Фелдкирх во покраината Предарлска, Австрија.
мини
## Надворешни врски

Категорија:Општини во Предарлска
ИгНобелова награда

**Иг Нобеловата награда** претставува пародија на Нобеловата награда и им се доделува секоја година во почетокот на октомври на десет научни достигнувања кои *најпрво ги тераат луѓето на смеа, а потоа и на размислување*. Организирана е од страна списанието Annals of Improbable Research (Аналите на неверојатните истражувања) кое се занимава со научен хумор. Наградите се доделуваат од страна на група која вклучува и вистински лауреати на Нобеловата награда на церемонија која се одржува во Сандерс театарот на Универзитетот Харвард.

Првите Иг Нобелови награди биле доделени во 1991 година.

## Поврзано
* Нобелова награда
* Дарвинова награда

Категорија:Награди
Зелена смрдливка

**Зелена смрдливка** (лат. *Palomena prasina*) — вид инсект од семејството на смрдливките. Оваа бубачка се одликува со умерена зелена боја на грбот и без забележливи белези. Ова е мошне честа смрдливка во Британија, и се среќава во најразни живеалишта, меѓу кои и домашните градини.

## Наводи

## Надворешни врски
* Зелена смрдливка на „Бубачки на Британија“ 
* Страница за зелената смрдливка на ARKive  

Категорија:Смрдливки
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
КАМАЗ

**КАМАЗ** (рус. **''Кам**ский **а**втомобильный **з**авод'') е руска фабрика за камиони и автобуси, во Набережније Челни, Татарстан, Русија. КАМАЗ го составиле првиот модел на камион во февруари 1976 и денес КАМАЗ е еден од најголемите изработувачи на камиони во Азија и Европа. Камионите на КАМАЗ победиле на Релито Дакар, рекордни 14 пати. Денеска КАМАЗ е најголемиот произведувач на камиони во Русија, Блискиот Исток и Северна Африка. Фабриката произведува 93600 камиони годишно (260 камиони на ден). Повеќето КАМАЗ камиони имаат V8 мотор. Исто така и руската армија користи специјални варијанти на КАМАЗ.

### Историја
* Во 1969, Централниот Комитет на Комунистичката Партија на СССР одлучил да се отвори фабрика за произведување на камиони во Набережние Челни.
* Произведувањето започнало на 13 декември 1969, но првиот КАМАЗ бил изработен дури на 16 февруари 1976.
* Во 1987 г. линијата на произведување на VAZ-1111 Ока мини автомобилот
* На 14 април 1993 г. пожар ја уништил фабриката за произведување на мотори на Камаз.

Категорија:Производители на трактори од Русија
Категорија:Производители на автобуси од Русија
Категорија:Татарстан
Категорија:Дајмлер АГ
Наталија Дил

**Наталија Дил** (порт. *Nathalia Dill*, р.  во Рио де Жанеиро) — бразилска глумица.

## Надворешни врски
* 

Категорија:Бразилски пејачи
Категорија:Родени во 1986 година
Категорија:Живи луѓе
Претседател на Европскиот парламент

**Претседателот на Европскиот Парламент** претставува физичко лице кое раководи со Европскиот парламент. Тој или таа раководи со неговите заседаанија. Претседателот го претставува парламентот во сите негови надворешни односи. Освен тоа, Претседателот го потпишува законот кој претходно бил донесен на некоја од седниците на Парламентот, како и Буџетот на ЕУ.

Претседател се избира на две и пол години. Досега имало вкупно 28 претседатели на ЕП, откако бил формиран во 1952 година. Актуелен претседател од 2012 година е Мартин Шулц.

## Наводи

Категорија:Претседатели на Европскиот парламент
Џастин Барта

**Џастин Барта** (англиски: *Justin Lee Bartha*; ) — американски глумец. Својата слава ја стекнал со улогите во филмовите Национално богатство и Мамурлок.

## Филмографија

## Надворешни врски
* 

Категорија:Американски глумци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Американски филмски глумци
Бомбашки напади во Багдад (април 2010)

**Бомбашките напади во Багдад** претставуваат серија од бомбашки напади кои се случиле во април 2010 година во Багдад, Ирак. За само два дена, од настаните загинале 85 луѓе, а стотици биле сериозно повредени. Повеќето од нападите биле извршени во близина на една шиитска џамија. Еден од нападите бил наменет за шиитскиот радикален водач Моктада Ал Садер.

## Наводи

Категорија:Багдад
Категорија:Ирак во 2010 година
Категорија:Терористички напади во Ирак во 2010
Кирил Андоновски

**Кирил Андоновски** (р. Пехчево, ) — македонски театарски и филмски глумец.

## Животопис
Андоновски е роден во Пехчево на 15 јули 1942 година. Основно образование завршил во Пехчево, гимназија во Прилеп и Струмица. Академија за театар, филм радио и телевизија завршил во Белград во класата на Мата Милошевиќ. Како Студент остварил студиски престој во Прага за латерна магика врз делото „*Пергинт*”. Во организација на МНТ кај професор од Франција завршил курс по Лебан техника.Во 1967 се вработил во кумановскиот театар, од 1969 до денот кога заминал во пензија во 2007 бил во Македонскиот народен театар, каде што сè уште е активен во репертоарот. Добитник е на наградата за животно дело од собранието на театарскиот фестивал „*Војдан Чернодрински*” во Прилеп во 2008 година.

## Филмографија
За време на својот 50 –годишен професионален стаж на сцените во театрите низ Македонија има одиграно над 2937 претстави во над 150 премиери, од кои на матичната сцена 97.

## Наводи

## Надворешни врски
* Кирил Андоновски - фото галерија
* Кирил Андоновски на IMDb

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Глумци од Пехчево
Категорија:Македонски театарски глумци
Категорија:Македонски филмски глумци
Категорија:Југословенски глумци
Категорија:Македонски телевизиски глумци
Изофиза

**Изофиза** (лат. *Isophysis*, од грч. изо, физис ) — род на билка од фамилијата (Перуники). Родот е монотипен бидејќи опфаќа само еден вид - **Тасманска изофиза** (*Isophysis tasmanica*), ендемски вид кој вирее само во планините на Западна Тасманија на голи места и песокливи почви. Има тревести листови и ѕвездолик темни црвено-виолетови или жолти ливчиња звртени наназад. Карактеристично за овој вид е издадена плодница, по што се разликува од секое друго растение од фамилијата Перуники.

## Наводи

## Надворешни врски
* Слика на ''Isophysis tasmanica'' од индексот на слики на австралиски растенија 

Категорија:Перуники
Категорија:Флора на Австралија
Пелкосениеми

**Пелкосениеми** (фински: *Pelkosenniemi*, инари самски: *Pelkosnjargâ*) е општина во Финска.

Општината се наоѓа во регионот Лапонија. Населението брои 
() и зафаќа површина од  од кои 
е вода. Густината на населеност изнесува
.

Сите жители на општината зборуваат само фински јазик.

## Личности
* Енди Мекој (порано Анти Хулко), главен гитарист во групата Hanoi Rocks е роден во Пелкосениеми.

## Наводи

## Надворешни врски

* Службена страница на Општина Пелкосениеми  

Категорија:Градови во Финска
Категорија:Општини во Лапонија (регион)
Категорија:Населени места основани во 1916 година
Буков крин

**Буков крин** или **мартагон** (лат. *Lilium martagon*) е вид на лилјан. Автохтониот ареал му е доста широк, протегајќи се од централна Европа до северна Азија, Монголија и Кореја. Познати се неколку подвидови. Растението се вкоренува од стебло, и достигнува височина од 1–2 m. Цветот му е претежно розово-виолетов со темни дамки, но знае прилично да варира, од скоро бел, па сè до скоро црн. Цветовите му се миризливи. Секое растение има голем број цветови, со тоа што побујните имаат дури и по 50.

## Галерија

Податотека:Lilium martagon (Martagon Lily).jpg|Гранче со повеќе цветови (Фордска опатија, Англија)
Податотека:Lilium martagon leaves.JPG|Кружно распоредените листови на буковиот крин
Податотека:Illustration Lilium martagon0 clean.jpg|Илустрација од „Флора на Германија“ (1885)
Податотека:The Soviet Union 1988 CPA 5968 stamp (Deciduous forest flowers. Turk's cap lily).jpg|Буков крин на советска поштенска марка


## Наводи
* The European Garden Flora, 1986.

## Надворешни врски

Категорија:Лилјани
Категорија:Флора на Алпите
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Флора на Европа
Гејрангер-фјорд

**Гејрангер-фјорд** (*Geirangerfjorden*) — фјорд во областа Сунмере, сместен во најјужниот дел на округот Мере и Румсдал во Норвешка. Ова е 15&nbsp;км долг ракав на фјордот Стур-фјорд (Голем Фјорд). На завршетокот на фјордот се наоѓа селцето Гејрангер.

Овој фјорд е едно од најпосетуваните туристички места во Норвешка и од 2005 г. е заштитен од УНЕСКО како светско наследство, заедно со фјордот Нереј-фјорд, иако овој статус се доведува во прашање со планиранираната изградба на далноводи.

На Гејрангерфјорд постојано му се заканува планината Окернесет која е готова да одрони во фјордот. Ваквиот одрон би предизвикал цунами, кој за 10 минути би ги подогил блиските места како Гејрангер и Хелесилт.

Покрај фјордот се расположени повеќе напуштени чифлизи. Some restoration has been made by the здружението „Пријатели на Стур-фјорд“ (*Storfjordens venner*). Најпосетени од нив се Скагефло, Книвсфло и Бломберг. До Скагефло се доаѓа и пешки од Гејрангер, додека другите се пристапни само со чамец. Во фјордот се наоѓаат и неколку забележителни водопади.

Во местото оперира и автомобилски траект кој воедно служи и како туристички брод. Тој плови долж фјордот помеѓу селата Гејрангер и Хелесилт.

## Водопади
Најзначајни водопади Гејрангер-фјорд се т.н. „Седум Сестри и Додворувачот“. Двата водопада се наоѓаат еден наспроти друг, од кои едниот е „додворувачот“ кој изгледа како да им се додворува на сестрите.

Друг позабележителен водопад во фјордот е „Невестински Превез“, така наречен бидејќи изгледа како тенок превез врз карпите кога сонцето го грее одзади.

## Галерија

GeirangerFjordNorwayFjord.jpg|Историска фотографија на фјордот со Седумте Сестри.
131 Geirangerfjord.jpg|Туристичкиот брод плови низ фјордот.
Geirangerfjord.jpg|Внатрешниот дел на Гејрангер-фјорд.
Geirangerfjord sieben Schwestern.jpg|Водопадот „Седум Сестри“ се влева во Гејрангер-фјорд.
Fiordo de Geiranger, Noruega, 2019-09-07, DD 28.jpg|Поглед од водата


## Надворешни врски
* Гејрангерски туристички информатор    
* Одредиште Гејрангер-фјорд — Тролстиген    

## Наводи


Категорија:Фјордови во Норвешка
Категорија:Светско наследство во Норвешка
Нереј-фјорд

**Нереј-фјорд** (*Nærøyfjorden*) е фјорд во општината Еурлан во округот Согн и Фјуране, Норвешка. Ова е ракав од поголемиот фјорд Согне-фјорд, и има должина од околу 17&nbsp;km. Фјордот е познато место за туристички екскурзии.

Во 2005 г. е прогласен за светско наследство УНЕСКО. Националното географско друштво го има прогласено за најизвонредното место од природно значење во светот, заедно со фјордот Гејрангер-фјорд.

## Надворешни врски
* Мрежно место за Нереј-фјорд 
* Туристички информатор „Согнефјорд“  

Категорија:Фјордови во Норвешка
Категорија:Светско наследство во Норвешка
Мезофил

**Мезофилот** ― организам, којшто вирее на умерени температури, ниту многу високи ниту многу ниски, вообичаено помеѓу 25 и 40&nbsp;°C. Поимот претежно се однесува на микроорганизми.

Ареалот на овие организми ги вклучува почвите, човечкото тело, животните и др. Оптималната температура за многу патогени мезофили е 37&nbsp;°C, т.е. нормалната температура на човечкото тело. Мезофилните организми играат важна улога во прехранбената индустрија, посебно при правење на сирење и кисело млеко, пиво и вино.

Организмите кои ја претпочитаат студената средина се нарекуваат психрофили, а оние кои претпочитат повисоки температури се нарекуваат термофили. Организмите кои живеат на екстремно високи температури се нарекуваат хипертермофили.

Поимот „мезофил“ често се спомнува во ботаниката, особено во структура на лист и истото означува основно ткиво, кое се наоѓа меѓу горен и долен епидермис. Неговиот долен дел кој е исполнет со воздушни простори се нарекува сунгересто ткиво.

## Живеалиште
[мини|230п|Постапки за определување на број на колонии на [аеробни мезофилни бактерии во млеко.]]
Живеалиштата на мезофилите може да се сирењето и јогуртот. Тие често се вклучени за време на ферментација на пиво и вино правење. Бидејќи нормалната температура на човечкото тело е 37 °C, поголемиот дел од човечките патогени се мезофили, како и повеќето од организмите што го сочинуваат човечки микробиом.

## Примери
Некои значајни мезофили се *[[Listeria monocytogenes]]*, *[[Staphylococcus aureus]]*, и *[[Escherichia coli]]*. Други примери на видови мезофили се *[[Clostridium kluyveri]]*, *[[Pseudomonas maltophilia]]*, *[[Thiobacillus novellus]]*, *[[Streptococcus pyogenes]]*, и *[[Streptococcus pneumoniae]]*.

## Поврзано
*Анаеробно варење
*Мезофилен варилник
*Мезофит
*Неутрофил
*Обратна екологија
* Мезогенеза. Појавата на мезофили.

## Наводи

Категорија:Анаеробно варење
Категорија:Раководење со биоразградлив отпад
Категорија:Биоразградување
Категорија:Микробен раст и исхрана
Категорија:Управување со биоразградлив отпад
Франкфуртски автосаем

thumb|Франкфуртското сајмиште, 2007 г.
**Франкфуртскиот автосаем** (герм. *Internationale Automobil-Ausstellung* или *IAA*) е најголемиот автосаем на светот. Се одржува на секои две години во Франкфурт, Германија.

Саемот го организира Здружението на автопроизводителите на Германија. Од 1992 г. наваму саемот е поделен на два дела: во парни години се изложуваат стопански возила во Хановер, а во непарни се исложуваат патнички возила (и некои мотоцикли) во Франкфурт. Распоредот го прави Меѓународната организација на автопроизводители.

## Историја

* *1897*: Првата мала изложба организирана во хотел во Берлин
* *1923*: Се појавуваат дизел камиони
* *1921-1926*: Нема учесници од странство заради Првата светска војна
* *1939*: пред Втората светска војна се појавува Фолксваген (подоцна Фолксваген „Буба“)
* *1950*: Прв повоен Франкфуртски автосаем
* *1951*: Саемот се сели во Франкфурт
* *1965*: Прв јапонски автомобил на саемот
* *1971*: 45-тиот саемот бил откажан од политички побуди, со цел да се спречи прекумерното купување на патнички автомобили
* *1975*: 46-ти саем, со околу 800.000 посетители
* *1977*: Прв автомобил со турбокомпресор во редовно производство (Сааб 99 Комби Купе).
* *2003*: Хонда го изложува нивниот прв 2.2 Л i-CDTi турбодизел мотор со моделот Хонда Акорд
* *2007*: Субару го претставува првиот хоризонтален четириклипен турбодизел мотор

## Следен саем
* *2011*: 64-ти Франкфуртски автосаем од четврток, 15 септември - недела 25 септември 2011; Денови за печатот: 13 + 14 септември 2011; Продажни денови: 15 + 16 септември 2011.

## Наводи

* Истоимена статија на германската Википедија 

## Надворешни врски

* Официјална страница

Автосаем
Категорија:Автосаеми
Категорија:Електрични возила
Бесаме мучо

**Бесаме мучо** (шпан. *Bésame mucho* = „Бакнувај ме многу“) е песна на шпански јазик напишана во 1940 г. од мексиканската композиторка и текстописец Консуело Веласкес.

## Инспирација
За песната, Веласкес се инспирирала од аријата „Поплаки, или Толчникот и славејот“ (*Quejas, o la Maja y el Ruiseñor*) од шпанската опера „Гојески“ (*Goyescas*) од Енрике Гранадос.

Прв песната ја снимил Емилио Туеро и потоа станала светски хит. Низ децениите песната има доживеано огромен број на аранжмани и изведби од најразлични славни пејачи, и се смета за една од најсниманите во историјата на музиката.

## Текст

## Наводи

## Надворешни врски
* Почина авторката на "Бесаме мучо"  - Вест, 25 јануари 2005 

Категорија:Музиката во 1940 година
Категорија:Песни на шпански јазик
Категорија:Мексикански песни
Голем Глен

мини|десно|250п|Карта на Големогленскиот пат
**Голем Глен** (шкотски гелски: *Gleann Mòr*, англиски: *Great Glen*), наречен и **Глен Албајн** (*Gleann Albainn* или *Glen Albyn* - „Гленот на Шкотска“) или **Глен Мор** — низа гленови во Шкотска кои се протегаат в должина од 100&nbsp;км од Инвернес на Марискиот Ферт, па сè до Форт Вилијам при почетокот на Лох Лини.

Големиот Глен се протега долж голем расед познат како Големогленски Расед. Тој ги пресекува Шкотските Гори на два дела - Грампијанските Планини на југоисток и Северозападните Гори на северозапад.

Гленот претставува природен пат на Шкотските Гори, и низ него се протегаат Каледонскиот Канал и патот A82, кој го поврзува градот Инвернес на источното крајбрежје со Форт Вилијам на запад. Овој пат се нарекува Големогленски пат.

Областа на гленот играла стратешка улога при котролирањето на горските кланови, особено Јакубитското востание во XVII век, за што сведочат градовите Форт Вилијам на југ, Форт Огастес во средината на гленот, и Форт Џорџ веднаш северно од Инвернес.

Најголемиот дел од гленот се состои од низа лохови, кои ги поврзуваат реки. Лоховите ги користи и Каледонскиот Канал, но реките не се пловни.

Еве ги водните површини на Големиот Глен од североисток кон југозапад:

* река Нес 
* Лох Дохфур
* Лох Нес 
* река Ојх
* Лох Ојх
* Лох Лохи
* река Лохи
* Лох Лини

Вододелницата се протега помеѓу Лох Ојх и Лох Лохи. Лох Лини, кој се наоѓа јужно од Форт Вилијам е морски лох на кој излегуваат реката Лохи и Каледонскиот Канал. На северниот крај реката Нес се влева во Марискиот Ферт.

## Поврзано
* Глен
* Шкотски Гори
* Шкотски Низини

## Наводи

## Надворешни врски

* Големогленски пат — „Неоткриена Шкотска“ 

Категорија:Гленови во Шкотска
Категорија:Географија на Шкотска
Претседателски избори во Австрија (2010)

**Австриските претседателски избори** се одиржиле на 25 април 2010 година. Тоа биле дванаесетти избори за австриски шеф на држљавата, од 1951 година. Најголеми кандадати биле Хајнц Фишер, Барбара Розенкранц и Рудолф Геринг. Хајнц Фишер издвоил голема победа, со освојување на 78.9% од вкупниот процент на гласови. Одѕивот бил историски низок, со ниво на излезеност околу 50%.

Вкупно 6.355.620 Австријци имале право на глас, што било во рекорден број, бидејќи првпат на претседателските избори, право на глас имале граѓани постари од 16 години. Осве тоа, првпат на претседателските избори имало можност правото на глас да се искористи преку пошта.

## Наводи

Претседател
Категорија:Избори во Австрија
Секер

**Секер** или **Сокар** или **Сокарис** бил бог во древната египетска религија. Бил бог на подземниот свет, на гробниците. Бил претставен со глава на сокол. Инаку името Секер е име за инкарнацијата на мемфискиот свет Бик Апис. Овој бик е симбол на Озирис.

## Наводи
* Египетска религија - египетската идеја за задгробниот живот - Е.А. Волис Баџ

Категорија:Египетски богови
Птах-Секер

**Птах-Секер** е двоен бог, бог во древната египетска религија, создаден преку спојување на Секер со Птах.

## Наводи
* Египетска религија - египетската идеја за задгробниот живот - Е.А. Волис Баџ

Категорија:Египетски богови
Јануарска средба

**Јануарската средба** се одржала на 5 јануари 1894 година, пред Богојавление, за божиќните празници. Тогаш дошло до конкретно основање на Македонската револуционерна организација. На оваа средба била дефинирана целта, а било донесено и името на Организацијата и ЦК.

## Дневен ред

На дневен ред биле: целта, името и поставеноста на организацијата. Појдовна точка за дискусија бил *членот 23* од Берлинскиот конгрес. Поради недостаток на изворна протокуларна документација, која во почетокот не се создавала, меѓу историчарите постојат несогласувања околу целта на организацијата.

Од друга страна и во самите сведоштва на основачите на организацијата постојат извесни контарадикторности.

Меѓутоа според Татарчев, откако чл. 23 од Берлинскиот конгрес им се видел:

Татарчев исто така истакнува:

## Решенија

За време на јануарската средба бил конституиран *Централниот комитет* во него влегле 6-мината основоположници. За претседател бил избран Христо Татарчев, за секретар и касиер бил избран Даме Груев, а Иван Хаџи Николов во отсуство на Татарчев ја заземал неговата позиција.

Централниот комитет го задолжил Петар Поп Арсов да го создаде *нацртуставот* и да ја напише брошурата Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници .

Во врска со зачленувањето во организацијата бил прифатен предлогот на Иван Х. Николов, дека во организацијата можат да членуваат сите кои имале јасни децентрализирачки ставови во однос на црковно-просветното дело во Македонија, тие да се сметаат за погодни, а оние кои биле приврзаници на егзархиската централистичка политика да се сметаат за непогодни.

Одринско првобитно не влегувало во програмата на организацијата бидејќи основачите биле насочени кон Македонија. Одрин подоцна влегол во програмата поради тоа што:

## Извори


Категорија:Македонска револуционерна организација
Хепер

**Хепер** бил бог во древната египетска религија. Бил стар, исконски бог и примерок на супстанцијата која во себе го содржела зародишот на животот кој само што не настанал одново; така тој го претставувал мртвото тело од кое требало да стане духовното тело. Прикажан е во облик на човек со бубачка (скарабеј) наместо глава и овој инсект станал негов амблем, бидејќи се верувало дека е самороден и самосоздаден.

## Наводи
* Египетска религија - египетската идеја за задгробниот живот - Е.А. Волис Баџ

Категорија:Египетски богови
Египетска замисла за душата

Египќаните верувале во постоење на душа и во нејзино живеење и по смртта личноста. Во нивната замисла за душата тие разликуваат пет елементи, а тоа се: Ка, Ба, Ак, Името и Сенката.
	Ка е животната сила или спиритуалниот двојник (двојното јас) на личноста, кое според некои верувања не било елемент од личноста, туку одвоен дел од себе за што се мислело дека ја предводи судбината на личноста во животот, односно во следниот живот. Така се верувало дека кога личноста ќе умрела таа се соединувала со своето Ка. Благородното Ка го симболизирало фараоновото право да владее и тоа било универзална сила која преминувала од еден фараон на друг.
	Ба го претставува материјалното присуство на личноста, кое ја напуштало личноста кога ќе умрела. Било претставено како птица со глава на човек. Египќаните носеле храна, вода и разни други материјални добра во гробницата на починатата личност за да се задоволат потребите на Ба, кои се исти како и основните потреби на личноста додека била жива. Се верувало дека Ба се соединува со Ка кога телото на покојникот се мумифицира.
	Ак има долга историја во египетското верување. Тоа претставувало соединувањето на Ка и Ба по смртта на личноста. Во ваков случај Ак претставувал некој вид на дух. Потоа Ак го претставувал оној дел од личноста кој ќе се соедини со боговите во подземниот свет и ќе биде бесмртен и непроменлив. Во некои подоцнежни верувања се сметало дека Ка се претворало во Ба и Ак по смртта на личноста; и во овој случај се сметало дека Ак извесно време престојувало во подземниот свет пред да се врати и да се реинкарнира во Ка, добивајќи ново Ба.
	Разделувањето на Ак и Ба / соединувањето на Ка и Ба било направено по смртта со користење на погребни текстови и магии, направени за да создадат ново Ак. Со тоа било осигурано личноста да не умре по вторпат.
	Името на личноста живеело сè додека било изговарано и затоа биле вложувани трудови да се заштити нечие име. Се користело магично јаже кое го опкружувало името за да го заштити вечно.
	Сенката била претставувана како мала човечка фигура обоена целосно во црно. Се верувало дека човек не можел да постои без неговата сенка, ниту сенката без човекот.

## Наводи
* Египетска религија — египетската идеја за задгробниот живот — Е.А. Волис Баџ
Старогрчка филозофија

**Старогрчка наука и филозофија** не се имаат јавено без какво и да е влијание однадвор. Тие се надоврзале на достигнувањата на источните народи, главно на Египет и Вавилон, со кои одржувале постојани трговски и други врски. Таму биле развиени науките, пред сè математиката и астрономијата. Таму било издигнато на завидна висина земјоделството и градењето на огромни мрежи од канали за користење на водите од Нил, Тигар и Еуфрат. Во Египет и Вавилон на високо ниво се развиле занаетите за изработка на разни предмети на метал, глина и ткаенини. Таму, исто така, доста се развиле уметностите, особено градежничката, ликовната и литературната.
Старите Грци од 8 век п.н.е. до 2 век од н.е. и понатаму до пропаста на Рим до 5-иот век од н.е. се појавиле на историската сцена. Грците живееле на скудна почва, па за својот помин биле упатувани на морето и морепловството, за чиј развиток разгранетото грчко копно давало речиси идеални можности. Се граделе бродови се развивале разни занаети, а земјоделството давало производи со кои се тргувало внатре во Грција, а уште повеќе со други земји. Патувајќи од едниот крај на тогаш познатиот свет, во друг тие се среќавале со разни народи, се запознавале со нивните верувања, обичаи и сфаќања поинакви од своите, ги споредувале и сè повеќе се убедувале во нивното релативно значење, во тоа дека тие се човекова творба. Оттука е разбирливо што Грците развиле поинакви форми на општествено-политички односи. Наместо пространите деспотии се зацврстиле градовите - држави наречени полис. Највисок степен на развиток грчката култура достигнала во Атина, во времето на Перикле (средината на 5-иот век п.н.е.), кога робовладетелската демократија достигнала најпотполн развиток. Тоа бил златниот век на класичната уметност и филозофија, како своевиден израз на античката демократија, кога слободните граѓани располагале со политички права и моќ дотогаш невидени. Демократијата тогаш условувала воспитание и образование за постојан остар натпревар во сите области од јавниот живот, конкуренција на сили и способности.

## Наводи
* Учебник по филозофија за четврта година гимназиско образование.
Ресенско советување

**Ресенското советување** се одржало на 15 август 1894 година (стар стил), на празникот Голема Богородица.

## Заседание
 
Како повод за советувањето било искористено осветувањето на ново изградената црква ''Св. Кирил и Методиj''. Советувањето започнало во куќата на Татарчеви и траело три дена.

### Делегати

На него присуствувале претседателот на МРО, Христо Татарчев, секретарот Дамјан Груев, Атанас Лозанчев, Георги Пешков, Григор Попев, Трајко Доревски, Александар Хаџи Панов, Славејко Стрезов, Александар Чакаров, Атанас Мурџев и Тодор Станков .

## Влијание
Оваа советување требало да има регионален карактер и одлуките донесени требало да се однесуваат замо за Битолскиот револуционерен округ меѓутоа тие се однесувале во целина на Организацијата.

### Одлуки
300п|мини|десно|Прославата при осветувањето на црквата „Св. Кирил и Методиј“. Меѓу народот што прославува се наоѓа и Даме Груев

Според Татарчев на ова советување биле донесени следните одлуки:

Советувањето претставувало силен импулс за понатамошната дејност, биле потврдени старите принципи, односно Организацијата ја продолжила борбата за контрола на црковно - училишните општини.

Новина претставувала поделбата на Македонија на револуционерни реони меѓутоа поради недостаток на изворна документација не се знае како оваа одлука е спроведена во пракса но по советувањето како револуционерни центри се одвоиле Солун, Битола и Штип.

## Извори



Категорија:Отомански Ресен
Категорија:Конгреси на Македонската револуционерна организација
Елејска школа

Во Елеја, напреден град на западната страна од Јужна Италија, се формирал уште еден значаен филозофски центар. Нејзините претставници се антички рационалисти, кои ја сфатиле улогата на дедуктивното изведување и важноста на логичките закони и логичките средства во градењето на научните системи, особено на законите на идентитетот и противречноста.

Претставници на елејската школа се: Ксенофан, Парменид и Зенон.

## Наводи

Категорија:Старогрчка филозофија
Ксенофан

мини|Фикционализиран портрет на Ксенофан од гравура од 17 век
**Ксенофан** (околу 570-478&nbsp;г.) се смета за основач на Елејската школа. Потекнува од Колофон, напреден малоазиски град. Тој бил против предрасудите и заблудите на народната религија. Според него луѓето ги создале боговите по своја лика и прилика. Според него, ако воловите, коњите и лавовите беа способни да сликаат, секој од нив би ги претставил боговите во својот лик - воловоте како волови, коњите како коњи, итн. Тој ги напаѓал Олимписките игри и славењето на физичката сила, додека силата на умот се потценувала. Бог, кој е еден, не наликува на луѓето. Тој е еден, вечен и непроменлив, еднороден. Всушност, под бог тој ја подразбирал целината на светот која има форма на најсовршено геометриско тело - топката.

Категорија:Старогрчки филозофи
Парменид

**Парменид** (околу 504&nbsp;г. п.н.е.) е најзначајниот претставник на Елејската школа. Се смета за дедуктивен филозоф, прв рационалист во антиката. Тој ги применува со сета строгост формално-логичките закони на идентитетот и непротивречноста и во своите филозофски расудувања. Основен поим за него е битието, а основна поставка *битието е*. За да се каже дека „битието е“, тоа е идентично со исказот „битието бидува“, т.е. тоа е еден пример на формално-логичкиот закон на идентитетот „Ако р, тогаш р“ или во неговата предикативна примена „За секоја ствар, ако таа ствар е А, тогаш таа ствар е А“ или упростено „А е А“. Според тоа „битието е“, е формално логички вистинито. Понатаму од „битието е“ следи „небитието не е“, т.е. „небитието не бидува“. Пармедид смета дека небитието дури не може ни да се мисли. Понатаму, Парменид докажува дека битието не е создадено, т.е. нема почеток, а и не пропаѓа, т.е. нема крај. Доказот го изведува со сведување на спротивното тврдење на апсурд. Тоа значи, ако се порекнува дека битието нема почеток, тогаш логички нужно мора да се тврди дека битието има почеток. Но тогаш, битието ќе потекнува или од небитие, што е невозможно, зашто од ништо - ништо. Или битието произлегува од битие, а тоа значи дека битието потекнало од себе самото, значи не потекнало воопшто! Слично се докажува и поставката дека битието не пропаѓа, нема крај. И така битието постои. Тоа ниту се раѓа ниту пропаѓа, туку е еднородно и вечно. Пармедид сметал дека битието е неподвижно. Имено, ако е деливо, тогаш треба да се оддели со нешто што не е битие, т.е. со небитие, а ние веќе докажавме дека небитието не постои. Штом небитието не постои, тогаш следува уште еден неминовен заклучок: битието е неподвижно, т.е. битието се' исполнува и, според тоа нема каде да се движи. И така, според Пармедид, битието постои, тоа е вечно, без почеток и крај, неделиво, неподвижно и еднородно, тоа е во секој сегмент едно и исто.
Шлески дијалект

**Долношлескиот јазик**  (наречен и само **шлески**) (долношлески: *Schläsch*, германски: *Schlesisch*) е германски дијалект/јазик кој се зборува во Долна Шлеска. Овој регион денес ѝ припаѓа претежно на југозападна Полска, но зазема дел и од североисточниот дел на Чешка и источна Германија.

Оваа група дијалекти е речиси исчезната.

Германскиот шлески дијалект дел од јазичната област источните средногермански јазици со извесни западнословенски влијанија. Веднаш по Втората светска војна Шлеска ѝ припаднала на Полска и веднаш започнало протерувањето на Германците источно од границата Одра-Ниса. Како резултат на ова германската шлеска култура и јазик речиси исчезнале. Полските власти им забраниле на преостанатите прогонувани Германци да говорат на мајчиниот јазик. Ова до денес останува нерешено прашање и  за Полјаците и Германците - главно заради постапките на фашистичка Германија кон Полјаците, и заради присилното истерување и етничко чистење на германскиот народ од поранешните германски територии, кои со Потсдамската спогодба ѝ биле дадени на Полска.

Шлескиот германски дијалект не е воопшто признаен од полската влада, и покрај тоа што статусот на германското малцинство во Полска е прилично подобрен со падот на комунистичкиот режим во 1991 г. и влегувањето на Полска во Европската Унија. Оваа поголема група дијалекти може да се подели на неколку помали групи на говори: планински шлески, југоисточноошлески, средношлезски, западноплески и холандски. североисточнобемската група исто така му припаѓа на шлеското говорно подрачје.

## Поврзано
* Шлески — западнословенски јазик
* Герхарт Хауптман
* Западногермански јазици

## Наводи

## Надворешни врски
* Извештај за шлескиот германски јазик на „Етнолог“ 

Германски јазик
Категорија:Германски дијалекти
Категорија:Горногермански јазици
Категорија:Јазици во Полска
Категорија:Јазици во Чешка
Категорија:Јазици во Германија
Категорија:Средногермански јазици
Категорија:Долна Шлеска
Кооперативен мат

**Кооперативниот мат** претставува шаховска композиција, во која целта е да се матира противничкиот крал, а притоа фигурите на двете страни да соработуваат за да се оствари целта. Во ваквите композиции, на потег секогаш е оној, чијшто крал треба да биде матиран, освен ако не е наведено поинаку. Иако, обете страни соработуваат, при решавање на овие задачи, важат стандардните шаховски правила.

Со цел да се зголеми популарноста во решавањето на ваквите шаховски композиции, денес постојат композиции, во кои можно е да се објави кооперативен мат на повеќе начини, односно задачите имаат повеќе решенија. Исто така, голем е бројот и на т.н. шаховски близнаци, односно композиции во кои се можни повеќе решенија, но доколку настанат мали промени на позицијата на таблата; и на т.н. дуплекс композиции, во кои обете страни се во можност со меѓусебна соработка во ист број на потези да го матираат белиот или црниот крал.

Категорија:Матови
Категорија:Шаховска композиција
Унија на независни и автономни синдикати на Македонија

десно|180п|Логото на УНАСМ
**Унијата на независни и автономни синдикати на Македонија** (**УНАСМ**) е синдикална федерација формирана во 1991 година. Создадена е од три независни синдикати: Независен синдикат на ЕМО од Охрид, Автономен синдикат при Рудници и Железарница од Скопје и Независен струков синдикат на машинскиот персонал при Македонски железници. По шест месеци кон нив се приклучи и Самостојниот синдикат на поединечните земјоделски производители на Македонија со седиште во Кочани. УНАСМ во своите редови има 170 Независни базични синдикати и 16 Општински Независни синдикати кои се распоредени во 6 гранкови федерации. Претседател на УНАСМ е Слободан Антовски.

Од 1999 година УНАСМ е член на Светската конфедерација на трудот (WCL), а од 2006 - на Меѓународната синдикална конфедерација (ITUC).

Во 2011 година УНАСМ броеше 5.300 членови.

## Наводи

## Надворешни врски
* Службена страница на УНАСМ
* Блог на УНАСМ
* Младинска синдикална организација при УНАСМ

Категорија:Појавено во 1991 година во Македонија
Категорија:Синдикати во Македонија
Неделно училиште во Солун

**Неделното училиште во Солун ** e воспитно - образовна институција на Македонската револуционерна организација, меѓутоа таа претставувала параван за затскриено агитирање од страна на организацијата меѓу солунското македонско население. Дамјан Груев истакнува дека *Неделното училиште* е прво дело на ТМОРО .

Не се знае кога точно е отворено *Неделното училиште*, Иван Хаџи Николов истакнува дека одлука за формирање на *Неделното училиште* е донесена за време на некоја од средбите од страна на основоположниците на организацијата.

Меѓутоа факт е дека ова училиште егзистирало во февруари 1894 година и тоа било сместено во покривот на зградата која била сметена до црквата Св. Димитрија.

Раководители на училиштето биле Дамјан Груев и Лазар Димитров додека пак училишните предавања ги изведуваал Иван Ачков .

Покрај основото сметање и читање се говорело за Француската револуција, обединувањето на Италија, Џузепе Гарибалди, вопошто за револуцијата.

Целата на отворањето на училиштето е да се покрене духот на населението и да се провери дали има погодна почва за делување меѓу населението во Солун, откако било потвредено дека почвата е погодна по два месеци училиштето било затворено.

## Извори


Категорија:Османлиски Солун
Категорија:Македонска револуционерна организација
Велигденска мисија од 1895 година

**Велигденската мисија од 1895 година** претставува поголема обиколка на Македонија во име на Македонската револуционерна организација од страна на Гоце Делчев и Туше Делииванов.

Нивната задача е зацврстување и проширување на организациската мрежа, формирање на нови револуционерни комитети низ Македонија, зачленување на нови дејци и собирање на пари во името на Централниот комитет за потребите на организацијата. Во текот на оваа обиколка, Гоце Делчев и Туше Делииванов ги посетиле Велес, Солун, Кукуш, Дојран, Гевгелија, Струмица и Радовиш. 
мини|150п|лево|<small>''Гоце Делчев''</small>
Во Солун на првиот ден од Велигден имале средба со Христо Татарчев од оваа средба тие си заминале разочарани и со впечаток дека работите во Солун подзаспале.

Од Солун тие заминале за Кукуш каде што во организацијата покрстиле 15 члена. Меѓу нив биле: Кољо Бучков, Христо Хаџи Дељов, Христо Влахов, Ицо Волчов, Гоце Икономов, Гоце Бојаџиев, Туше Гугушев и други . Тогаш во организацијата била примена и сестрата на Делчев, Руша Делчева и таа се вброила меѓу првите жени членови на организацијата. За време на престојот во Кукуш, тие собрале 300 лири за ЦК на Организацијата.

За време на оваа мисијата Делчев се запознал со Аргир Манасиев. Манасиев во учебната 1894/1895 и учебната 1895/1896 бил учител во селата Негован и Ново Село, Солунско и тој бил зачленет во организацијата со што дополнително на кадровски план организацијата била засилена во солунско.

Од Кукуш, Делчев заминал во Дојран. Во врска со посетата на овој град постојат полемики дали тогаш бил формираан комитетот или тој од порано егзистираал. Имено Христо Андонов Полјански смета дека комитетот во Дојран постоел уште од крајот на 1894 година , а негов раководител бил Андон Костов. Како и да е со доаѓањето на Делчев во Дојран бил даден дополнителен импулс за зацврстување на организацијата во дојранско  .

Отаму Делчев се нашол во Гевгелија каде останал 4 дена и притоа го формирал револуционерниот комитет . Први членови на комитетот во Гевгелија биле: Илија Докторов, Хаџи Нако, Андон Динков, Томе Бајалциев и велешанецот Никола Бојаџиев кои воедно станал и раководител на овој комитет.

За време на оваа мисија Делчев ги поставил и темелите на организацијата во Струмица. Меѓу првите членови на организацијата бил Стојан Ѓорѓиев од Дабиље . Со оваа мисија Делчев и Туше Делииванов успеале да ја зацврстаат организацијата во овој дел на Македонија.

## Извори


Категорија:Гоце Делчев
Категорија:Македонска револуционерна организација
Училиштен кружок во Солун

**Училиштниот кружок во Солун** е асоцијација на македонските ученици од Солунската машка гимназија Св. Кирил и Методиј.

Овој кружок бил создаден од страна на Дамјан Груев во првата половина на 1894 година, целата на Груев е преку овој кружок да се агитира меѓу повисоките класови на машката егзархиска гимназија и ширење на револуционерните идеи меѓу македонската младина .

Податоци за создавањето и организацијата на кружокот дава Тодор Станков. Овој кружок со Дамјан Груев одржувал врска преку ученикот Александар Хаџи Панов од Прилеп, притоа членовите на кружокот одржувале редовни состаноци со Груев, а на овие средби тој им давал револуционерна литература која тие требале да ја прочитаат до следната средба, а тогаш требало да се продискутира за прочитаното, по што Дамјан Груев го поставуваал прашањето:

Со ваквото делување учениците револуционизирале, а кружокот се ширел. Седмокласниците од гимназијата се подотвувале за идна агитација во името на организацијата низ Македонија, додека пак шестокласниците требало да го заземаат нивното место во кружокот.

Од друга страна Груев се стремел седмокласниците по завршувањето на гимназијата да останаат во Македонија, и да не заминуваат во Бугарија, бидејќи според мислењето на Груев, да се одадат на кариеризам, наука и расипништво .

Една недела пред завршувањето на учебаната година членовите на кружокот во станот на Петар Поп Арсов формално дале заклетва пред евангелие кама и револвер со што влегле во Македонската револуционерна организација.

Кружокот и понатаму останал активен во текот на целот егзистирање на организацијата. Треба да се истакне дека членовите на кружокот собирале пари за организацијата во зависност од имотната положба на учениците, дури имало и случаи кога некој од учениците насилно собирале пари од побогатите деца.

Дополнително на тоа некој од учениците се снабдиле со револвери, а треба да се истакне дека кукушани биле оделно организиарани во кружокот и тие за потребите на организацијата внесувале по 1 грош неделно .

Кружокот дополнително ќе ги револуционизира учениците во гимзазијата, така што под нејзино влијание ќе дојде до училишни бунтови во есента 1894 година и зимата 1896 година.

Постепено кружокот ќе стане извор на нов организациски кадар, и во учебната 1896/97 година ќе бидаат примени нови 22 ученика во организацијата, а меѓу нив ќе се најде идниот раководител Христо Куслев.

## Извори


Категорија:Историја на македонскиот народ
Категорија:Османлиски Солун
Категорија:Македонска револуционерна организација
Зајаковидни

**Зајаковидните цицачи** () образуваат ред на вистински цицачи.

## Општи одлики

Зајаковидните цицачи се мали животни, со кратка опашка, која може да отсуствува. Нивните заби имаат неколку сличности со забите на глодачите. До неодамна групата на зајаковидни цицачи (во која покрај зајаците припаѓаат и пиките) ги вклучувала и глодачите како подред. Но уште во 1912 година Џејмс Вилијам Гидли ги воочил многуте специфични одлики во градбата и еволутивната историја на зајаковидните и предложил тие да се сместат во самостоен ред, бидејќи неколкуте сличности со глодачите имаат само надворешен (конвергентен) карактер. Ова гледиште денес се смета за општоприфатено. Филогенетски, зајаковидните се блиски со примитивните копитари од терциерот.

Од глодачите зајаковидните цицачи принципиелно се разликуваат по тоа што на горната вилица кај нив нема еден, туку два пара на секачи. Вториот пар на секачи кај зајаковидните е послабо развиен и се наоѓа зад основниот пар; нивните врвови не достигнуваат до врвовите на основните (предни) секачи. Исто така, тврдото непце кај зајаковидните е изградено на многу посебен начин. Тоа има вид на тесен напречен мост меѓу левиот и десниот ред на катници. За разлика од зајаковидните, кај глодачите тврдото непце претставува цврста платформа која достигнува напред до секачите. Постојат основни разлики во градбата на желудникот. Кај зајаковидните тој се состои (физиолошки, но не и морфолошки) од два оддела, од кои во едниот се одвива бактериско разградување на храната, а во другиот, близу до влезот во цревото, храната се дигерира со ензимот пепсин. Основната сличност меѓу зајаковидните и глодачите се состои во тоа што кај нив отсуствуваат песјаци, а секачите и катниците се разделени со широк беззабен простор — дијастема. Забите кај зајаковидните немаат прекриени корени и постојано растат, што е поврзано со брзото обновување на нивните коронки.

## Систематика

* **РЕД LAGOMORPHA**
** **Семејство [[Пика|Ochotonidae]]**: пики
*** Род *[[Ochotona]]*
** **Семејство †[[Prolagidae]]**: сардиниска пика и други сродни изумрени пики. 
*** Род †*[[Prolagus]]*
** **Семејство [[Leporidae]]**
*** Род *[[Пигмејски зајак|Brachylagus]]*
*** Род *[[Бушмански зајак|Bunolagus]]*
*** Род *[[Хиспиден зајак|Caprolagus]]*
*** Род *[[Зајак|Lepus]]*
*** Род *[[Nesolagus]]*
*** Род *[[Европски зајак|Oryctolagus]]*
*** Род †*[[Palaeolagus]]*
*** Род †*[[Aztlanolagus]]*
*** Род †*[[Ordolagus]]*
*** Род †*[[Hypolagus]]*
*** Род *[[Амами зајак|Pentalagus]]*
*** Род *[[Poelagus]]*
*** Род *[[Pronolagus]]
*** Род *Romerolagus*
*** Род *Sylvilagus''

## Наводи


Категорија:Цицачи