open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Христијан Спировски

**Христијан Спировски** е познат пијанист од Битола. Pоден е на 24 ноември 1987 во Мелбурн, Австралија. Неговата кариера започнала кога имал 10 години. Како ученик при основното училиште напоредно бил и ученик во нижото музичко училиште.

Во 1999 година, Христијан се појаува во Македонската телевизија, за една година подоцна да го доживее врвот на својот успех кога ја освојува првата награда за најдобри инструменталисти во цела Македонија - „Вашиот Прв Аплауз“  пренесувано на 34 телевизиски куќи низ државава. Неговиот настап со Монти Чардашот беше вистинско изненадување за сите.

По завршувањето основно училиште, се запишува во училишиот центар за музичко образование во Битола, на инструментален отсек пијано во класата на младата професорка Маја Стојановска.

Овие две години, Христијан Спировски важи за еден од најдобрите битолски пијанисти . Tој бил наречен и „битолски Моцарт“ од страна на жири комисијата, Мате Грујовски и Анка Гиева.

Во 2004 година, Христијан Спировски се запишал во University High School, училиште сместено во центарот на Мелбурн.

## Надворешни врски
* Официјалното мрежно место на пијанистот Христијан Спировски  

Категорија:Македонски пијанисти
Категорија:Родени на 24 ноември
Категорија:Родени во 1987 година
Категорија:Живи луѓе
Робин Худ

**Робин Худ** — архетипски лик од британскиот средновековен фолклор, одметник кој краде од богатите за да им даде на сиромасите. Главно оружје му е долг лак и стрела, кое му служи и како средство за ловокрадство.

„Веселата дружина“ на Робин Худ живее во Шервудската Шума, во близина на градот Нотингем во Англија. Робин најчесто е претставен како одметнат англосаксонски благородник (Робин од Локсли) кој го заштитува населението од корумпираните норманските благородници. Шерифот од Нотингем и принцот Џон кои го користатат отсуството на кралот Ричард Лавовско Срце да ја узурпираат и злоупотребуваат власта.

[thumb|Статула на Робин Худ во близина на [Замокот Нотингем направена од Џејмс Вудфорд, во 1951]]

Позитивните ликови поврзани со Робин Худ се Леди Маријана, Малиот Џон, Фратарот Так и трубадурот Вил Скарлет.

Легендата за Робин Худ е често искористувана како основа за холивудски филмови, од кои најпознати се оние во кои неговиот лик го играат Ерол Флин (1938) и Кевин Костнер (1991). Забележителна е и пародичната анимирана верзија од продукцијата на Волт Дизни (1973).

Категорија:Британски фолклор
Долг лак

**Долг лак** () — средновековно оружје карактеристично за Британија. Познат е и како велшки долг лак (*Welsh longbow*), според велшките стрелци во служба на кралот на Англија кои овозможиле две големи победи врз Франција (кај Креси и Азенкур) во текот на Стогодишната војна.

Долгиот лак имал домет до 180 метри, а извежбан стрелец можел да исфрли околу 12 стрели во минута. Стрела со соодветен врв исфрлена од долг лак наводно можела да го пробие оклопот на француските рицари (витези). Бил особено делотворен против коњаница, можеби затоа што самите коњи биле помалку оклопени.

Легендарниот Робин Худ е често претставуван со долг лак.

Категорија:Лакови (оружје)
Пластид

[мини|300п|Растителни клетки со видливи [хлоропласти.]]
**Пластидите** се карактеристични органели само за еукариотските растителни клетки и некои протисти (како алгите), а ги нема во животинските, габните или прокариотските. Според ендосимбиотската теорија, пластидите се резултат на еволуција на симбиозата помеѓу растителните клетки и фотоавтотрофни бактерии.

## Генетски Материјал

Пластидите се органели кои поседуваат сопствена ДНК, што значи дека тие се полуавтономни. Пластидиалната ДНК се разликува од јадрената ДНК и од митохондриалната ДНК, со поголемата присутност на цитозин и гванин.
Кружната пластидиална ДНК е со должина од 0,04 до 0,3 милиметри. Покрај својата сопствена ДНК и РНК, пластидите (хлоропластите) содржат и рибозоми, што значи дека слично како митохондриите, можат да се саморепродуцираат.

## Класификација на пластидите

Прв ги набљудувал Левенхук, меѓутоа, за првпат пластидите подетално ги проучува Шимпер, кој го дава и името на овие органели (од грчките зборови *plasticos*, *plastos* = образува, оформува). Од Шимпер е предложена и првата класификација на пластидите според пигментацијата, која е во употреба и денес:

* Леукопласти
* Хлоропласти
* Хромопласти.

Пластидите кои содржат пигменти се познати и како хроматофори. За разлика од Шимпер, Матиенко смета дека по правилно би било пластидите да се поделат на две групи, и тоа:

* Безбојни пластиди - леукопласти
* Пигментирани (обоени) пластиди - хромопласти
** Хлоропласти
** Каротиноидопласти.

## Особини на пластидите

Трите видови на пластиди, бидејќи се сродни структури, во одредени услови можат да се трансформираат од еден во друг вид. Според Шимпер, се мисли дека пластидите се трансформираат по цикличен тек. На пример, леукопластите кај компирот, под дејство на сончевата светлина, се трансформираат во хлоропласти, додека при зреење на зелените плодови, хлоропластите преминуваат во хромопласти.

Меѓутоа, од поновите проучувања е докажано дека преминувањето на пластидите од еден во друг вид нема цикличен карактер, бидејќи претставува монотропен (едносмерен) процес:

центар

Различните видови на пластиди имаат свои специфични и карактеристични својства, меѓутоа општо и заедничко за сите пластиди е тоа што имаат двојна пластидијална мембрана која го оддвојува матрицата (стромата) на пластидот од цитоплазмата.

Основната функција на пластидите се состои во способноста за продукција на органски материи и способност за нивно складирање во вид на инклузија како резервни материи.

## Наводи

Категорија:Клетка
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Органели
Леукопласт

right|thumb|Вид на леукопласти - амилопласти во корен на компир
**Леукопластите** (од грчки *leukos* - бел) се пластиди кои не содржат пигменти, односно тие се безбојни. Според димензиите, тие се најмалите пластиди, а по форма најчесто се округли, односно леќовидни, поретко се издолжени вретеновидни или јајцевидни, додека во состојба на активно движење можат да бидат амебовидни.

Во својата онтогенеза, леукопластите се во директна врска со пропластидите. Така, како и пропластидите, и леукопластите имаат малку мембрански структури, меѓутоа можат да образуваат добро организиран ламеларен систем под дејство на светлината и на тој начин да се трансформираат во хлоропласти.

Во зависност од местото и функцијата, има два вида на леукопласти:

*Првиот вид* на леукопласти претставуваат мали округли безбојни структури кои се наоѓаат во цитоплазмата, околу јадрото на епидермалните клетки на листот кај одредени растенија, како традесканција, орхидеја итн. За овој вид на леукопласти е карактеристично што и покрај тоа што се изложени на светлина, не се трансформираат ниту во хлоропласти, ниту во каротиноидопласти. Во нив не доаѓа ни до натрупување на резервни материи. Значењето на овие леукопласти не е доволно разјаснето. Но, некои научници мислат дека тие се недоразвиени или дегенерирани хлоропласти, без способност да синтетизираат хлорофилни пигменти.

*Вториот вид* на леукопласти се наоѓаат во клетки од ткива и органи до кои не допира светлина, како на пример во внатрешноста на стеблото, во коренот, во плодот итн. Овие леукопласти се поврзани со секундарната синтеза на органски материи и нивно складирање во клетката како резервни материи.

Во зависност од тоа што складираат леукопластите од вториот вид, разликуваме три подвидови:

* Амилопласти - складираат скроб во вид на скробни зрна
* Елајопласти - складираат резервни липиди
* Протеинопласти - акумулираат резервни белковини во клетката.

## Надворешни врски

Категорија:Клетка
Категорија:Органели
Анска Река

**Анска Река** (по горното течение позната како **Коџа Дере** или **Чамдашка Река**) — лева притока на реката Вардар во јужнот дел на Македонија.  Тече низ Валандовско Поле во правецот исток-запад, во должина од 22 км. Изворните краци се на јужните поли на Беласица, близу македонско-грчката граница утоката ѝ се наоѓа северозападно од селото Марвинци, близу до патот Скопје-Гевгелија. Во сливот на оваа река (166&nbsp;км2) растат смокви, калинки и црници (за одгледување свилена буба). Во изворишниот дел реката има планински, а во долниот дел рамничарски карактер.

## Поврзано
* Валандовско Поле

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Реки во Македонија
Категорија:Притоки на Вардар
Категорија:Беласица
Хромопласт

мини|Бојата на ливчињата и сепалите на пчелната орхидеја е контролирана од хромопласти.
**Хромопластите** се пластиди кои имаат само каротиноидни пигменти. Се нарекуваат и **каротиноидопласти**. Во согласност со нивниот состав, тие се жолти или портокалово - црвено обоени пластиди. Тие ја даваат бојата на венечните листови кај многу цветови и на многу плодови (домат, лимон, кајсија итн.). Хромопластите се среќаваат и во подземните органи кај некои растенија (како морковот), каде се застапени многу поретко.

## Структура
Хромопластите се изградени само од двојна пластидијална мембрана и строма. Тие ја немаат сложената внатрешна ламеларна структура како кај хлоропластите, што е основната причина што не можат да вршат фотосинтеза (тие се фотосинтетски неактивни пластиди). Каротиноидите, како пигменти карактеристични за овие пластиди, главно се сместени во стромата. Во младите каротиноидопласти, каротиноидните пигменти даваат хомогено обојување на стромата. Со стареењето на каротиноидопластите, пигментите се собираат во сѐ поголеми количини и како такви можат да кристализираат. Како доминантни пигменти во хромопластите се издвојуваат каротините (портокалово - црвенкасти пигменти) и ксантофилите (жолти пигменти). Електронско - микроскопските истражувања покажаа дека пигментите во хромопластот се сврзани за определени т.н. *носечки структури* што се наоѓаат во стромата.

Утврдено е дека и кај хромопластите поседуваат одредено количество на ДНК со кружна форма, како кај хлоропластите.

Хромопластите ретко се добиваат со диференцирање од пропластидите и со трансформирање на леукопластите, а се добиваат со трансформација на хлоропластите, односно тие се крајни дегенеративни стадиуми на монотропниот развој на пластидите.

Според начинот на образување и морфологијата, се разликуваат три видови на хромопласти: *кристални*, во кои каротиноидните пигменти кристализираат во каротин кристали, *фибриларни (вретеновидни)*, каде ксантофилите се во вид на вретено или срп и *глобуларни (кружни)*, каде каротиноидите се растворени во липидни капки.

## Надворешни врски

Категорија:Клетка
Категорија:Органели
Каротин

**Каротините** (со формула: C40H56) се портокалово-црвенкави пигменти кои се среќаваат кај хромопластите на растенијата. Тоа се јаглеводороди кои имаат способност да кристализираат и притоа да образуваат каротин кристали во стромата на хромопластите. Како најважен и најзастапен вид на каротин се издвојува каротин α: 
center|620px|α-каротин
Меѓутоа постојат и каротин β, γ и δ.

Изомер на каротинот е ликопинот, кој го има во хромопластите на доматот, шипката, кајсијата, праската и други плодови.

Категорија:Витамини
Категорија:Пигменти
Категорија:Јаглеводороди
Категорија:Антиоксиданси
Категорија:Каротиноиди
Категорија:Прехранбени бои
Категорија:Витамин А
Ксантофил

[мини|десно|400п|Хемиската структура на [криптоксантин]]
**Ксантофилите**, со формула C40H56О12, се група на каротиноидни пигменти, кои всушност се оксидирани каротини. За разлика од каротините, ксантофилите се аморфни некристализирачки пигменти.

## Видови ксантофили

* Лутеин - ја дава жолтата боја на венчето кај многу цветови
* Зеаксантин - ја дава жолтата боја на зрното кај пченката
* Капсантин - се јавува кај црвените пиперки
* Фукоксантин - присутен во кората на лимон
* Виолоксантин - го има во цветовите на љубичицата итн.

Категорија:Пигменти
Категорија:Каротиноиди
Валија

[thumb|''[Мухамед Али Паша*, валија на [[Отомански Египет]]]]

*'Валија''' е турски збор и може да се преведе како управител, гувернер. Валиите управувале со вилаети и имале ранг на паша, што е еднакво на генерал во војската.

Категорија:Отомански титули
Категорија:Турцизми
Паша

**Паша** () е турска воена титула со ранг на генерал, но и висок ранг во кралството Египет во 20 век.

Во рамките на Отоманското Царство, султанот имал право да ја даде титулата *паша*. Според рангот, пашите биле над беговите и агите, но биле под кедивите и везирите.

[thumb|upright|[Мустафа Кемал Ататурк|Мустафа Кемал Паша]]

## Пашата како тема во народната поезија
* „Груица и пашата од Загорје“ (*Грујица паша са Загорја*) - српска ајдучка песна.
* „Човек паша и овчарот Михат“ (*Човјек паша и Михат чобанин*) - српска ајдучка песна.
* „Кондисал Ајрадин паша“ - македонска народна песна.
* „Ајрадин-паша во село Галешник“ - македонска епска народна песна.

## Наводи


Категорија:Благороднички титули
Категорија:Отомански титули
Категорија:Турцизми
Санџак

[thumb|десно|[Скопски санџак]]
**Санџак** е подрачје, управна единица на чело со санџак-бег, врховен воен и административен старешина, територијална единица во Отоманското Царство, помала од вилает. Еден голем вилает обично бил поделен на два или три санџаци, чиј управител се нарекувал мутесариф, кој исто така има ранг на паша. Помала единица од санџакот е каза, управувана од кајмакам, кој има ранг на бег и е еднаков на полковник во војската. Најмала територијална единица е нахија, управувана од мудир.

Категорија:Административна поделба на Отоманското Царство
Категорија:Турцизми
Нахија

**Нахија** (арапски: ناحية, турски: nahiye) — најмала територијална единица во Отоманското Царство, нешто како денешните општини. Нахија до ден денес постои како административно-управна единица во Сирија, Јордан, Египет и Ирак, а порано постоела и во Кралството Црна Гора.

Една каза обично била поделена на повеќе **нахии**, чиј управител се нарекувал мудир. Вообичаено, секоја каза имала по десетици села, групирани околу една поголема населба или град. Неколку нахии сочинуваат кадилук или минтак.

## Поврзано
*Административна поделба на Отоманското Царство
*Вилает
*Санџак
*Каза

## Наводи

Категорија:Арапски зборови
Категорија:Административна поделба на Отоманското Царство
Категорија:Административни единици
Категорија:Турцизми
Мутесариф

**Мутесариф** е турска цивилна титула што се употребувала за управителот на санџаците. Мутесарифот имал ранг на паша.

Категорија:Отомански титули
Бег

[200px|мини|[Ујгури|Ујгурскиот генерал Хоџис (починал 1781), бег од Турфан, кој подоцна се населил во Пекинг; слика од европски језуитски уметник на кинескиот двор во 1775 година]]
**Бег** — турска воена титула со ранг на полковник. Се употребува да означи ѝ господар, господин, благородник.

Беговите во Отоманското Царство претставувале водачи односно управители на определен регион, провинција или вилает со кои владееле. Неговите територии се нарекувале бејлик или беговина кое одговара на емиратство или кнежевство. Историски во почетокот првите три владетели на империјата имале титула на бегови, а не на султани. Прв кој ја добил титулата султан бил Мурат I во 1383 година. Од тој период, титулата бег започнала да се користи за управниците на провинциите или вилаетите. Важните османлиски провинции имале своја автономија. Градовите, како Бурса и Едрене, имале владетел со титула бег, а подоцна оваа титула ја имал и владетелот на Тунис. Подоцна, во 19 век оваа титула била редуцирана како почесен назив, слично како титулите сер во Англија или Господин во Македонија.

## Бегот како тема во народната поезија
* „Раде од Сокол и Ашин-бег“ (српски: *Раде од Сокола и Ашин-бег*) - српска ајдучка песна.
* „Бајо Пивљанин и бегот Љубовиќ“ (српски: *Бајо Пивљанин и бег Љубовић*) - српска ајдучка песна.
* „Ќерката на рибарот и бегот“ — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.
* „Мустај-бег лички го спасува својот брат“ (српскохрватски: *Mustaj-beg lički izbavlja svog brata*) — босанска епска песна.

## Наводи

Категорија:Благороднички титули
Категорија:Кралски титули
Категорија:Отомански титули
Категорија:Турцизми
Ланец на исхрана

[thumb|160п|десно|Ланец на исхрана во едно езеро во Шведска. Орелот-рибар се храни со штука, која се храни со [костреш, а тој со плашица и плашицата со слатководни ракчиња.]]
**Синџирите** (**ланците**) **на исхрана** во еден екосистем укажуваат на тоа на кое хиерархиско ниво се наоѓа еден организам во исхраната на останатите организми.

## Хиерархија во синџирот на исхрана

Положбата на еден организам во синџирот на исхрана се нарекува хиерархиско ниво. Оваа положба зависи од тоа дали тој организам спаѓа во царството на монерите, габите, протистите, растенијата или животните.

Зелените растенија секогаш го заземаат првото хиерархиско ниво бидејќи тие се производители на храната која ја троши целиот синџир. Второто хиерархиско ниво е резервирано за организмите кои се хранат со растенија - тревојади (хербивори), додека натамошните нивоа припаѓаат на организмите кои се хранат со месо - месојади (карнивори)

## Пренесување на енергијата во синџирот на исхрана

Енергијата постојано протекува низ синџирот на исхрана, но секој потрошувач ја користи речиси сета енергија која ќе ја прими во себе со храната. Кога едно тревојадно животно ќе изеде едно растение, тоа ја зело во себе енергијата која растението пак ја земало од Сонцето. Мал дел од таа енергија животното потрошило при респирацијата, додека друг дел, преку храната, оди во желудникот . Истото се случува и кога некој месојад ќе изеде тревојадно или друго месојадно животно. Ова се одвива сè до крајот на синџирот на исхрана.

Губењето на енергијата низ нивоата го означува и крајот на еден синџир на исхрана. Така, ретко кога во четвртото или петтото ниво има енергија за ново, следно ниво. Тоа е причина за создавање на биолошките пирамиди.

Категорија:Екологија
Категорија:Системска екологија
Дигитален јаз

**Дигитален јаз** (digital divide) како израз за првпат е употребен од страна на д-р Сајмон Мурс во интервју за Дигитална инклузија. Дигиталниот јаз ја опишува социо-економската раслоеност на општеството во врска со пристапот до компјутерите и интернетот. Терминот исто така се однесува на достапноста на квалитетна корисна дигитална содржина за определена група на граѓани. Јазот е социјален и политички проблем.

Достапноста на компјутерите и интернетот се само дел од аспектите поврзани со оваа проблематика. Квалитетот и корисноста на функциите кои ги нуди ИКТ се исто така битен елемент при анализата на локалните состојби.

Корисниците не мора да поседуваат компјутер за да бидат е-граѓани. Јавните точки за интернет пристап - Е-точки, мобилните уреди, џебните компјутери се исто така можен начин за користење на е-услугите.

Дигиталниот јаз нема јасни граници во општеството и поделеност на две групи. Економската состојба, цената на опремата и интернет пристапот, образованието претставуваат само дел од причинителите на дигиталниот јаз. Светските искуства говорат дека освен либерализацијата на пазарот, образованието и квалитетните локални содржини неопходно е создавање на национални и локални е-услуги од страна на Владата, локалните самоуправи, банките и фирмите. Овие услуги го прошируваат квалитетно општествениот опсег на ИКТ.

Категорија:Информатичко општество
Категорија:Семрежје
Категорија:Сметачи
Јаз
Македонски народни инструменти

мини|400п|Фолклорните инструменти по број:</br>
1.Ќемане; 2.Гајда; 3.Двојанка; Дудук (мал и голем); 4.Кавали; 5.Дајре; 6.Тамбура; 7.Зурла (мала и голема); 8.Тарабука; 9.Тапан.
**Македонски народни инструменти** — музички инструменти што се користат на територијата на Република Македонија и во македонскиот регион каде што живеат Македонците, најчесто за фолклорни дела.

Челно се делат во две групи:
* Традиционални македонски инструменти
* Ориентални македонски инструменти

## Традиционални и ориентални
Гајдата, кавалот, шупелката, дудукот, зурлата, двојанката, разните видови на тамбури, тапанот и дајрето се сметаат за традиционални инструменти. Со мали варијации, грнетата, ќемането, удот, лејтата, канонот, тарабуката или дајрето се сметаат за ориентални инструменти и обично се составен дел од ансамблите во ориентален стил наречени чалгии.

Традиционалните инструменти се употребуваат во различни комбинации:
* **Зурлата** и **тапанот** можат да се слушнат на свадби и други слави каде се свири народна музика.
* **Гајдата** е фундаментален составен дел од македонската музичка култура, особено по селата. Обично се свири со пар кавали, тамбура и некои ударни инструменти (тапанче/дајре/тарабука).
* **Тарабуката** исто така се смета за традиционален инструмент, иако истата била донесена во Македонија во XV и XVI век век од Турците.

## Класификација на македонските фолклорни инструменти

### Дувачки
* Двојанка
* Дудук
* Гајда (македонска)
* Зурла (македонска)
* Кавал
* Шупелка

### Ударни
* Дајре (македонско)
* Тапан
* Тарабука (македонска)

### Жичени
* Ќемане (македонско)
* Тамбура (македонска)
* Уд (македонски)

## Наводи


Инструменти
Инструменти
Строма

мини|Хистолошки пресек на простата

Во биологијата, под **строма**, односно **срцевина** се подразбира или сврзно - потпорната материја меѓу клетките, ткивата, органите, или, пак, внатрешноста на органелите од клетката. Постојат строми на митохондриите, пластидите итн. 

Нешто поразлична е употребата на поимот *строма* кај хлоропластите. Таму со овој поим се означува ат тилакоидите во кои се одвива темната фаза од фотосинтезата.

Категорија:Клетка
Тамбура (македонска)

[мини|Тамбури изложени во [Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]]
Тамбурата е македонски народен жичен инструмент со долг врат и крушковиден облик, кој се прави од оревово дрво. Инструментот го донеле Турците во Македонија во 14-тиот и 15-тиот век. Тамбурата произведува метален и боцкав звук. Може да се свири соло или во ансамбл на македонска народна музика.

*Тамбура* – општ термин за повеќе видови жичени инструменти, кои според обликот меѓусебно многу се разликуваат. Разликата се состои  во бројот на гласовите (жиците), од каде што произлегуваат разните термини за овој инструмент. 
[мини|Тамбури изложени во [Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]]Така, едногласната тамбура **од** **две унисони жици** се вика „литарка“ или „иќителлија“, двогласните тамбури **од четири жици** (две по две унисони) се викаат *четворка*, *чифтелија*, *карадузен*, *бозук* или **шесторка** (на две места по три унисони жици). Кај сите нив тонот се добива со мали удари врз жиците со перце. Долги се околу 75-90cm (вратот 36-50cm, а корпусот 25-30cm). Нивната најчеста функција е да ги придружуваат народните песни. 
Податотека:Mktambura.jpg|Тамбура
Податотека:Malzvucnik.png Оро со тамбура и други инструменти
Категорија:Македонски народни инструменти
Шупелка

[мини|Шупелки изложени во [Музеј на Македонија|Музејот на Македонија (инструментите бр. 

9 - Скопје, 11 - Ново Село,12 - Скопје и 13 - Малино)]]
**Шупелка** — македонски народен дувачки инструмент сличен на кавалот (отворен од двата краја), со исклучок на тоа што шупелката е пократка (240-350 мм). Се прави од оревово, дреново, јасеново или јаворово дрво. 

Шупелката свири хроматичка скала (две октави), со исклучок на првата нота од долната октава. Во долниот регистар, шупелката оддава мек и пријатен звук, додека во горниот регистар звукот ѝ е остар и пискав. 

Овој инструмент има шест дупки и е стеснет при горниот крај. Се свири со трите средни прста од двете раце и се држи под агол од 45°. Се користи за солистички импровизации како и заедно со други инструменти.Шупелката има многу сличности ама и разлики со кавалот.thumb|right|250px|Шупелка
## Снимки
* 20п Музика за шупелка во изведба на мајстор Никола Цветковски

Категорија:Дрвени дувачки инструменти
Категорија:Македонски народни инструменти
Метрополитенска област

[thumb|280px|[Токио - Најголемата Метро област во светот]]
thumb|280px|Најголемите Метро области во светот
thumb|250px|Легенда

**Метрополитенска област** или Метро област, претставува голем населен центар, составена од голем град и неговата околина или повеќе градови со нивните околини. Метрополитенска област е релативно компактна целина која ја поврзуваат транспортни врски, трговија, снабдување, вработување и сл.

*Забелешка: понекогаш се употребува скратената форма Метро без додавката „област“ (Пр: Метро Манила). Тоа не треба да се меша со Метро - јавен транспорт. *

Список на 75-те најголеми Метрополитенски области со нивното население:

*Забелешка: Населението на самите градови е помала од нивната метро област (понекоаш и многупати помала. Пр: Вашингтон)*

## Надворешни врски
* World Association of the Major Metropolises  
* Demographia.com: 50 Largest World Metropolitan Areas 
* WorldAtlas.com: Top 100 Cities of the World - ranked by population

Категорија:Урбана географија
Атмосфера

[мини|десно|Дел од активната атмосфера на [Јупитер, вклучувајќи ја и Големата црвена дамка.]]
**Атмосфера** (од грчкото *ατμός* - *атмос*, „пареа“ + *σφαίρα* - „сфера“) е слој од гасови кои можат да опкружат едно материјално тело со одредена маса, зависно од гравитацијата на телото, кои се задржуваат за подолго време ако гравитацијата е висока, а температурата на атмосферата е ниска. Некои планети се составени од различни видови гасови, но само нивната надворешна обвивка е атмосфера (видете гасовити џинови).

Поимот ѕвездена атмосфера го опишува надворешниот дел од ѕвездата. Ѕвездите со релативно ниска температура можат да формираат соединенија од молекули во нивната надворешна атмосфера. Земјината атмосфера, која содржи кислород кој се користи од поголем дел организми за дишење и јаглерод диоксид кој го користат растенијата, алгите и цијанобактериите за фотосинтеза, исто така ги штити живите организми од штетното влијание на сончевите ултравиолетови зраци. Нејзиниот моментален состав е производ на билионите години од биохемичките модификации предизвикани од живите организми. Таа има четири слоја или сфери:
Тропосфера: тоа е сфера во која има најмногу кислород и таму се случуваат сите појави и процеси и таму има услови за живот. Тоа е најнискиот слој кој се наоѓа до висина од 12км. Има и егзосфера стратосфера и јоносфера

## Поврзано
* Земјина атмосфера

## Наводи

Категорија:Планетологија
Категорија:Атмосфера
Категорија:Грцизми
Кајмакам

thumb|right|„Кајмакамот на Цариград со неговите придружници“, анонимен грчки сликар, околу 1809 година

**Кајмакам** — турска цивилна титула што се употребувала за управителот на казите. Кајмакамот имал ранг на бег, што е еднакво на полковник во војската.

Категорија:Отомански чиновници
Категорија:Отомански титули
Категорија:Турцизми
Категорија:Отомански воени чинови
Мудир

мини
**Мудур** или **мудир** е турска цивилна титула што се употребувала за управителот на нахиите.

## Наводи

Категорија:Отомански титули
Категорија:Турцизми
Мусака

мини|Македонска мусака од компири.
**Мусака** — традиционално македонско јадење од отоманско потекло.

Категорија:Македонска кујна
Категорија:Балканска кујна
Категорија:Јадења од компир
Категорија:Турцизми
Браунс Беј

**Браунс Беј** () — населба во северниот дел на Окленд, на источниот брег, добро позната по своите продавници и плажа.

Во јуни 2025 г. населбата броела 10.930 жители.

## Наводи

## Надворешни врски
* Портал на Браунс Беј
* Сателитска фотографија

Категорија:Населби во Окленд
Роман (цар на Бугарија)

**Роман** (околу 929 — 997) — цар на Бугарија од 977 до 997 г. (де факто до 991 г.). Тој е син на цар Петар I и брат на цар Борис II.

Во 963 год. византискиот цар Роман II е симнат од власт и роднинските врски на бугарското царско семејство со византискиот царски двор се прекинати. Новиот цар Никифор II Фока одбил да го потпише повторно мировниот договор, освен ако Борис и Роман не бидат испратени во Цариград како заложници.

Во 970 год., комитопулите, синовите на комит Никола, ја искористиле смртта на бугарскиот цар Петар I, па кренале востание. Византија исплашена од успехот на комитопулите и нивните големи освоени територии од Бугарија, во 970 г. ги ослободува бугарските престолонаследници Роман и Борис II од заточеништво и ги праќа да го бранат бугарскиот престол. Борис и Роман се враќаат во Бугарија и поголемиот од нив ја презел власта под името цар Борис II.

Но, веќе во 971 год. бугарската престолнина Преслав и североисточниот дел од Бугарија се окупирани од Јован Цимиски, а синовите на цар Петар повторно се одведени во Цариград.

Бидејќи Борис II немал деца од машки пол, тој не претставувал опасност за ромејската власт во Бугарија, но Роман уште бил ерген. Затоа царот наредил тој да биде скопен. Во 977 год. Роман со брат му избегале од византиско заробеништво и се упатиле кон Бугарија. Легендата раскажува дека на бугарската граница Борис II бил убиен по грешка од бугарски граничар. По смртта на брат му, Роман бил признаен од комитопулите за цар и отседнал во Скопје, кое било прогласено за престолнина. Во 991 год. царот Роман повторно бил земен во заробеништво во Византија и таму тој умрел во 997&nbsp;г.

Роман бил последниот владетел од Крумовата династија. Тој, како и неговиот татко, бил посветен на црковна и книжевна дејност. Роман го основал манастирот „Св. Георги Барзоходни“ и му дал статус на бугарски царски манастир.

## Извори

## Наводи

Категорија:Бугарски монарси
Категорија:Европски монарси од 10 век
Категорија:Починати во 997 година
Борис II

**Борис II** (околу 929 — 978 или 979) — бугарски владетел на Првото Бугарско Царство од Крумовата династија во периодот од 969 до 971 година. Тој е првороден син од бракот на царот Петар I со царица Ирина Лакапина.

## Заложништво
Заедно со неговиот брат Роман бил даден како заложник во Цариград, каде што во 969 (според некои историчари во 970) година, по смртта на цар Петар, браќата се вратиле во Бугарија.

## Владеење
Борис II станал цар на Бугарите во многу лоша состојба на земјата. Од север земјата била нападната од Киевска Русија, и бил заземен главниот град Преслав. Потоа кнезот Светослав I го зазел и Пловдив, по кое се упатил кон Тракија. Во меѓувреме, во 969 година, византискиот цар Никифор II Фока бил убиен и на престолот се качил Јован I Цимискиј кој се обидел да го убеди Светослав да се повлече од Бугарија со дипломатски средства, но безуспешно. Во 970 година руско-бугарската војска влегла во Тракија. Светослав со себе го донел кандидатот за византискиот престол - Калокир од Херсонес. Градот Филипопол (Пловдив) бил преземен и дел од неговите жители биле убиени. Византискиот војсководец Варда Склир успеал да ја порази Русија кај Аркадиопол, но неуспехот не ги сопрел нападите на Светослав.

мини|лево|Јован Цимискиј триумфално влегува во Цариград заедно со заробениот бугарски цар Борис II
Според договорот руските војници се повлекле од Бугарија. Спротивно на ветувањата, Цимискиј ја наметнал византиска воена администрација во освоените бугарски територии во Тракија и источна Мизија. Бугарското Царство заедно со Бугарската патријаршија биле уништени, а царот Борис II бил однесен како заробеник во Цариград.

## Предци

Категорија:Бугарски монарси
Категорија:Крумова династија
Категорија:Европски монарси од 10 век
Категорија:Несигурна година на раѓање
Категорија:Христијански светци од 10 век
Категорија:Починати во 977 година
Фаберже

Поимот **Фаберже** (*Fabergé*) се однесува на:

* Петар Карл Фаберже, изработувач на накит
* Куќата на Фаберже, неговата фирма
* Фаберже јајцата, неговите најпознати дела
* Фаберже (лоза) лозата Виктор Мајер
Петар I

**Петар I** може да се однесува на:

## Религија
* Петар I Александриски (починал 311), почитуван како светец

## Владетели
* Петар I (Бугарија) (починал 970), цар на Бугарија
* Петар Велики (1672–1725), Петар I, прв руски цар со титула император
* Петар I Петровиќ Његош (1747–1830), кнез на Црна Гора
* Петар I Караѓорѓевиќ (1844–1921), крал на Србија
Микротубула

мини|Структура на микротубула. Прстенестата форма прикажува напречен пресек на микротубула со 13 протофиламенти кои го опкружуваат шупливиот центар.

**Микротубулите** (од грчки *micros* - мал, *tubulus* - цевче) — цевковидни органели изградени од 13 надолжни редови од глобуларната белковина наречен тубулин, чиишто молекули се димери составени од α и β белковина. Микротубулите се наоѓаат во сите клетки, бидејќи го градат клеточниот скелет кој ја одржува формата на клетката. Тие на светлински микроскоп се видливи само во сноп, додека на електронски микроскоп се гледаат и поединечно. Микротубуларниот лумен има пречник од 25 nm.

Микротубулите настануваат спонтано, односно со полимеризација на тубулинските димери, кои, инаку се присутни во цитоплазмата.

Покрај во цитоскелетот, микротубулите учествуваат и во најразлични движења на клеточните органели. На пример, тие ги придвижуваат хромозомите при кариокинезата, потоа играат улога во движењето на трепките и камшичињата, како и во движењето на различни органели што можат да го менуваат местото (митохондрии и сл.).

## Наводи

Категорија:Клетка
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Аберација (појаснување)

# Оптика: распрснување на светлосните зраци. *[[Дифузна аберација]]; [[Сферна аберација]]; [[Хроматска аберација]]* 
# Астрологија: привидна промена на набљудуваното небесно тело поради движењето на Земјината топка. *[[Фокусна аберација]]* 
# Биологија: отстапување од нормите што се типични за некој вид. *[[Генетска аберација]]; [[Хромозомска аберација]]* 
# Психологија: застранување, неприродност. *[[Психолошка аберација]]; [[Сексуална аберација]]*
Комплекс (хемија)

thumb|200px|<center>Цисплатин, PtCl<sub>2</sub>(NH<sub>3</sub>)<sub>2</sub><br />Атом на платина со четири лиганди</center>
**Комплексни** или **координациони соединенија** се такви соединенија во чиј состав влегуваат комплексни честички изградени од повеќе атоми, молекули или јони, кои градат една стабилна групација во цврста агрегатна состојба и/или во раствор.

Комплексните честички се изградени од централен атом (или комплексообразувач) и лиганди. Централниот атом е некој метал или метален катјон кој нема пополнета електронска конфигурација на инертен гас. Лигандите се најчесто анјони или неутрални молекули што содржат еден или повеќе неподелени, односно слободни електронски парови. Многу ретко како лиганди можат да се јават и катјони, но такви што содржат неподелен електронски пар на некој од атомите. Како и да е, централните атоми се Луисови киселини, а лигандите се Луисови бази.

Кога се пишуваат хемиските формули на комплексите, прво се пишува симболот на централниот атом, а потоа анјонските и неутралните лиганди. Формулата на комплексот се пишува во аглести загради. Во името прво се наведуваат анјонските лиганди, потоа неутралните и катјонските лиганди, а на крај името на централниот атом. Бројот на лигандите се искажува со грчките претставки *ди*, *три*, *тетра*, *пента* итн. (а бројот на лигандите се означува со пртставките *бис*, *трис*, *тетракис* итн.), а името на лигандата се пишува во мали загради. Оксидационата состојба на централниот атом се искажува со Стоксова нотација (римски бројки во мали загради). Имињата на катјоните и анјоните кај комплексите се пишуваат слеано, со сите претставки, имињата на лиганди и централниот атом.

Постојат разлики во именувањата на централниот атом кај комплексните катјони и анјони. Така, кај комплексните анјони, од латинското име на централниот атом се отфрла наставката *ум* или *иум*, а се додава наставката *ат* (исклучок се комплексите на живата, каде се употребува англиското име - *меркурат*). Кај катјонските и неутралните комплекси, централниот атом се именува на македонски без никаква наставка.

## Имиња на лигандите

Имињата на анјонските лиганди завршуваат на *о*. Општо, ако името на анјонот завршува на *ид*, *ит* или *ат*, се додава *о* и така се добива *идо*, *ито* или *ато*, соодветно. Исклучок од ова правило прават некои соединенија, кај кои се отфрла *ид*, а се додава *о*.

Имињата на лигандите што се молекули се употребуваат без промени. Водата и амонијакот се именуваат како *аква* и *амин*, соодветно.

## Наводи

Категорија:Комплексни соединенија
Список на македонски спортисти

## Бокс
* Аце Русевски
* Реџеп Реџеповски

## Борење
* Могамед Ибрагимов
* Шабан Сејди
* Шабан Трстена

## Карате
* Дејан Недев

## Кошарка
* Благоја Георгиевски
* Врбица Стефанов
* Јован Здравевски
* Петар Наумоски
* Стојна Вангеловска
* Тодор Гечевски
* Томе Лингуровски

## Одбојка
* Владимир Богоевски
* Никола Донев

## Пливање
* Александар Маленко
* Гоце Глигоровски
* Климе Савин
* Наташа Мешкоска

## Ракомет
* Валентина Радуловиќ
* Кирил Лазаров
* Пепи Манасков

## Тенис
* Зоран Шевченко

## Фудбал
* Александар Васоски
* Благоја Видиниќ
* Ванчо Трајанов
* Горан Пандев
* Горан Славковски
* Дарко Панчев
* Ѓорѓи Христов
* Јовица Трајчев
* Марек Јанкуловски
* Милко Ѓуровски
* Ока Николов

## Хокеј
* Ед Јовановски
* Стив Стајос
* Хосе Теодор
* Џорџ Сервинис

Спортисти
Македонски стопанственици

## Стопанственици во Македонија
* Трифун Костовски (исто така и Градоначалник на Град Скопје)
* Љубисав Иванов-Ѕинго
* Љупчо Николовски-Фуфо
* Светозар Јаневски
* Глигорие Гоговски
* Ристо Гуштеров

## Стопанственици во странство
* Џорџ Атанасоски
* Џон Битов Јр.
* Џон Битов Ср.
* Мајк Илиќ
* Мајк Зафировски
* Крум Пиндов


Категорија:Стопанственици по националност
Вирцбуршки дворец

**Вирцбуршки дворец** () — кнежевски дворец во Вирцбург, Германија, дело на тогашниот водечки барокен архитект Балтазар Нојман, по нарачка на кнезот-епископ на Вирцбург, Јохан Филип Франц фон Шенборн и неговиот брат Фридрих Карл фон Шенборн во 1720 г. и бил завршен во 1744 г. Фреските во внатрешноста ги насликал венецијанскиот сликар Џовани Батиста Тјеполо со помош на неговиот син Доменико. Највеличествени простории се скалиштето, капелата и големиот салон. Наполеон Бонапарт дворецот го нарекол „најубавиот владички дом во Европа“.

Дворецот бил многу оштетен во Втората светска војна, и неговата реставрација е започната уште од 1945 г. Во 1981 г. е прогласен за светско наследство на УНЕСКО.

мини|центар|600п|Градинаската фасада на дворецот
[мини|центар|600п|Фасадата со [чесен двор|чесниот двор]]

## Поврзано
* Вирцбург
* Балтазар Нојман
* Џовани Батиста Тјеполо

## Наводи

## Надворешни врски

* Страна за баварски дворци и градини  

Категорија:Епископски дворци
Категорија:Германски дворци
Категорија:Барокна архитектура
Категорија:Замоци во Баварија
Категорија:Згради и градби во Баварија
Категорија:Архитектура од 18 век
Категорија:Вирцбург
Лудвиг II (Баварија)

**Лудвиг II** (германски: *Ludwig Otto Friedrich Wilhelm*; 25 август 1845 - 13 јуни 1886) — крал на Баварија од 1864 година до неговата смрт во 1886 година. Понекогаш се нарекува **Крал на Лебедите** или **Крал на Бајките**. Ги носел титулите гроф Палатин од Рајна, војвода од Баварија, војвода од Франконија и војвода во Швабија.
Лудвиг го наследил престолот во 1864 година. Имал само 18 години. Две години подоцна, Баварија и Австрија беа во неколку неделна војна со Прусија, која ја загубија. Меѓутоа, во Француско-пруската војна од 1870 година, Баварија застана на страната на Прусија против Франција, и по пруската победа, стана дел од новата Германска Империја, составена од 22 монархии, предводени од Пруската монархија, чиј крал стана Германски император (гер. *Deutscher Kaiser*). Двајцата кандидати за новиот Кајзер, односно император, беа Лудвиг и неговиот братучед Вилхелм, кој вториот на крајот победи. Сепак, Баварија задржа голем степен на автономија за некои прашања во рамките на Империјата, која беше наречена Гермаснки Рајх. Во новиот Империјален устав, Баварија успеа да си обезбеди обемни права, особено во врска со воениот суверенитет. Армијата не само што ги задржа сопствените војници и опрема, како и кралствата Саксонија и Виртемберг, министерството за војна и воениот правосуден систем, туку исто така беше исклучена од новата Царска армија, освен за време на војна, кога се вклучуваше во Царската армија. Баварија, исто така, ги задржа своите пешадиски униформи со светло-сина боја, лесната коњаница и некои други особености. Офицерите и војниците на Баварската армија продолжија да даваат заклетва на кралот на Баварија, а не на германскиот император. Како и да е, Лудвиг сè повеќе се повлекуваше од секојдневните државни работи во корист на екстравагантни уметнички и архитектонски проекти. Тој нарача изградба на две раскошни палати и замокот Нојшванштајн, и беше посветен покровител на композиторот Рихард Вагнер. Лудвиг ги потрошил сите свои кралски приходи (не државни средства како што обично се мисли) за овие проекти, позајмил обемно и им пркосел на сите обиди на неговите министри да го ограничат. Оваа екстравагантност беше искористена против него за да го прогласи за луд, обвинение кое оттогаш е под лупа. Денес, неговото архитектонско-уметничко наследство вклучува многу од најважните туристички атракции на Баварија.

## Наводи


Категорија:Кралеви на Баварија
Категорија:Вителсбаховци
Категорија:Луѓе од Минхен
Категорија:Родени во 1845 година
Категорија:Починати во 1886 година
Список на градови во Германија

[мини|300п|десно|Општа карта на [Германија]]

**Ова е целосен список на сите 2.064 града во [[Германија]]** (по податоци од 1 јануари 2014)

Тука се наоѓаат само општини со независна администрација кои имаат градски права.

:*За големите градови, видете:* Список на градови во Германија со повеќе од 100.000 жители
:*или исто така:* Метрополитенски области во Германија

Градови во покраини:

* Баварија: 317 градови
* Баден-Виртемберг: 312 градови
* Северна Рајна-Вестфалија: 271 град
* Хесен: 191 град
* Саксонија: 171 град
* Долна Саксонија: 162 градови
* Рајнска област-Пфалц: 128 градови
* Тирингија: 126 градови
* Бранденбург: 113 градови
* Саксонија-Анхалт: 105 градови
* Мекленбург-Западна Померанија: 84 градови
* Шлезвиг-Холштајн: 63 градови
* Сар: 17 градови
* Бремен: 2 града
* Берлин: 1 град
* Хамбург: 1 град

### А

### Б

### В

### Г

### Д

### Е

### З

### И

### Ј

### К

### Л

### М

### Н

### О

### П

### Р

### С

### Т

### У

### Ф

### Х

### Ц

### Ш

!
Дискус

мини|''Symphysodon aequifasciatus''
**Дискус** — слатководна риба, чудни циклиди што потекнуваат од басенот на реката Амазон. Препознати се два вида, обата спаѓаат под *Symphysodon* (црвен дискус) или обичен дискус (*Symphysodon discus*) и синиот дискус (*Symphysodon aequifasciatus*). Двата вида се многу слични и можат да се вкрстуваат, продуцирајки бројни хибридни потомци. Прецизниот број на подвидови не е познат сѐ уште. 

Најпрепознатлива одлика на дискусот е неготово сплоснато тело. Компресирано е од страните во форма на чинија. И покрај тоа што шарите варираат, најчесто имаат истакнати бои во зелено, црвено, кафено, и сино. Висината и должината на возрасна единка се некаде околу 20 до 25&nbsp;cm.

Втората типична одлика на дискусот е неговата грижа за ларвите. Како и кај сите циклиди, родителите се грижат за младите, но дискусот има уникатен начин: родителите лачат секрети низ нивното тело, од кои ларвите се хранат првите неколку дена. Може да се забележи како младите "јадат" од телото на нивните родители.

## Наводи

Категорија:Риби
Бад Берка

**Бад Берка** () — германски град, кој се наоѓа во јужниот дел на покраината Тирингија. Со скоро 8.000 жители Бад Берка е втор најголем град во округот Вајмар (по Аполда, 23.000). Реката Илм тече низ градот.

Бад Берка е бањски град со извори богати со железо и објекти на *Kneipp*. Во 2002, градот добил награда од покраината за бањски град. Со цел лечење на туберкулоза била изградена клиника во 1952. Ова било почетокот на главниот економски сектор на градот. Централната клинија на Бад Берка има постигнато углед како центар за медицински испитување и надвор од границите на Германија. Исто така, била изградена и клиника за рехабилитација по падот на Берлинскиот Ѕид.

Поради близината на културниот главен град Вајмар и поврзаноста со бројни историски личности, Бад Берка е исто така популарен помеѓу туристите. Помеѓу 1812 и 1828, Гете неколкупати го посетил неговиот пријател Хајнрих Фридрих Шиц.

Други поголеми градови во близина се Јена (20 км на североисток), Ерфурт (20 км северозапад) и Вајмар (12 км на север).

## Историја

Во 1251, бил основан цистерцијански манастир во Бад Берка, а во 1813 била основа бања од сулфур. Во 1945, Бад Берка бил дел од нафтената кампања во Втората светска војна.

## Збратимени градови

Бад Берка е збратимен со:

*  Жабно, Полска

## Наводи

Категорија:Вајмар (округ)
Категорија:Бањски градови во Германија
Аугсбург

thumb|Грбот на Аугсбург
**Аугсбург** — град во германската сојузна држава Баварија. Тој е седиште на швапскиот административен регион и е сместен на спојот на реките Вертах и Лех. Има 276.193 жители според пописот од 2004 г.

## Познати личности
* Ханс Холбајн Постариот, сликар
* Ханс Холбајн Помладиот, сликар

## Галерија со слики

Augsburg-276-Maximilianstr 53-57-gje.jpg
Augsburg-250-Maximilianstr 46-Schaezler-Palais-Herkulesbrunnen-gje.jpg
Augsburg-292-Maximilianstr 58-gje.jpg
Augsburg-Dom-04-gje.jpg
Augsburg-Dom-42-Kreuzgang-Grabplatten-gje.jpg
Augsburg-Fuggerei-08-gje.jpg
Augsburg-St Anna-02-gje.jpg
Augsburg-St Ulrich+Afra-18-gje.jpg
Augsburg-St Ulrich+Afra-38-Seitenaltar links-gje.jpg
Augsburg-304-Maximilianstr 65+67-gje.jpg



Категорија:Слободни царски градови
Категорија:Градови во Баварија
Категорија:Држави и територии распаднати во 1803 година
Категорија:Универзитетски градови во Германија
Категорија:Безокружни градови во Баварија
Категорија:Светско наследство во Германија
Прасловенски јазик

**Прасловенски јазик** — прајазикот од којшто произлегуваат старословенскиот и подоцна сите други словенски јазици. Се зборувал пред 7 век. Прасловенскиот произлегол од хипотетичкиот праиндоевропскиот јазик.

Прасловенскиот јазик не е документиран писмено и затоа во научните истражувања е реконструиран преку аплицирање на компаративно-историскиот метод врз најстарите текстови напишани на старословенски јазик и другите најблиски индоевропски јазици – балтички и германски.

## Потекло

Според некои јазичари, прасловенскиот јазик се појавил пред 1 илјадалетие пр.н.е. Спорно е дали се одделил директно од праиндоевропскиот јазик или се одделил подоцна од прабалтословенскиот јазик.

## Територија
мини|десно|Балто-словенската материјална култура во бронзеното време
На прасловенски јазик се зборувало во прататковината на Словените, која според полскиот славист Тадеуш Лер-Сплавински се наоѓала во земјите меѓу Одра и Висла, според рускиот славист Федот Петрович Филин (1908–1982) – во териториите меѓу среден Днепар и западен Буг, на југ од Припјат и на север од крајцрноморските степи, а според бугарскиот проф. Иван Леков – на широка територија од Днепар до Висла, со динамични граници, слаба дијалектна диференциација и двонасочни миграции.

## Вокабулар
### Заемки во прасловенскиот јазик
Најстариот слој на прасловенската лексика е наследен од праиндоевропскиот јазик. Лексичкото позајмување од контактните индоевропски јазици (германските, иранските, грчкиот, латинскиот, и веројатно од балтичките и келтските јазици) и тие од не-идоевропското семејство (најзабележително од туркиските јазици) бил механизам за проширување на прасловенскиот вокабулар, заедно со лексичката деривација и образувањето на сложенки.

Контактите со германските племиња довеле до воведување на некои чести зборови, како што се **хlěbъ* ‘леб’, **mečь* ‘меч’, **kotьlъ* ‘котел’, **plugъ* ‘плуг’. Преку германските јазици во вокабуларот навлегле и низа заемки од латинскиот, како **kupiti* ‘купува’ (< германски *kaufen* ‘купува’ < латински *caupō* ‘трговец’) и веројатно и зборови од келтско потекло, како **lěkъ* ‘лек’.

Контактите со иранските јазици се одговорни за воведување на зборови како **gonja* ‘гуња, наметка’ и **raji* ‘рај’. Словенско-латинските контакти довеле до воведување на зборови, како **kolęda* „(религиозна) песна“ (< латински *calendae* ‘првиот ден од месецот’) додека грчко-словенските контакти довеле до воведување на зборови како *korabl’ь* ‘кораб, брод’ (< грчки *karábion* ‘кораб’). На крај, не-индоевропското влијание може да се илустрира преку зборови како **bisьrъ* ‘бисер’ и **tъlmačь* ‘толмач, толкувач’ кои потекнуваат од туркиските јазици.

## Наводи

### Извори
* 


Категорија:Мртви словенски јазици
Категорија:Прајазици
Бад Камберг

мини|Грб на Бад Камберг
мини|300п|Старата административна зграда на градоначалникот
**Бад Камберг** (германски: *Bad Camberg*) — град во округот Лимбург-Вајлбург, во Хесен, Германија. Тој е сместен 18 км северозападно од Лимбург на Лана и 36 км северозападно од Франкфурт.

Категорија:Градови во Хесен
Категорија:Хесен-Насау
Категорија:Бањски градови во Германија