Висока култура

[мини| Слика на [Минг (династија)|династијата Минг од Чен Хонгшу, прикажувајќи го изучителот-господин ( *литератус*) со гукин]]
[мини| [Атински акропол|Акропол во Атина, Грција]]
**Високата култура**  ги опфаќа културните објекти со естетска вредност, кои едно општество збирно ги цени како примерна уметност, и интелектуалните дела на филозофијата, историјата и литературата што едно општество ги смета за репрезентација на нивната култура.

## Дефиниција
Во популарната употреба, терминот *висока култура* ја идентификува културата на повисока класа (аристократија) или на статусна класа (интелигенција); исто така го идентификува заедничкото складиште на општеството за широк опсег на знаење и традиција (на пр. народната култура) што го надминува социјалниот-класен систем на општеството. Социолошки, терминот *висока култура* е во контраст со поимот *[[ниска култура]]*, формите на популарната култура карактеристични за помалку образованите социјални класи, како што се варварите, филистејците и *хои поло* (масите).

## Концепт
Во европската историја, високата култура била сфатена како културен концепт заеднички за хуманистичките науки, сè до средината на 19 век, кога Метју Арнолд го вовел терминот *висока култура* во книгата *Култура и анархија* (1869). Предговорот ја дефинира културата како „незаинтересиран потфат по совршенството на човекот“ кој се следи, се добива и се постигнува со напор „да се знае најдоброто што е кажано и размислено на светот“. Таквата книжевна дефиниција за високата култура ја вклучува и филозофијата. Покрај тоа, филозофијата на естетика предложена во високата култура е сила за морално и политичко добро. Критички, поимот „висока култура“ е во контраст со поимите „популарна култура“ и „масовна култура“.

Во *Белешките кон дефиницијата на културата* (1948), Т. С. Елиот вели дека високата култура и популарната култура се неопходни и комплементарни делови на културата на едно општество. Во *Употребите на писменоста* (1957), Ричард Хогарт го претставува социолошкото искуство на работничката класа маж и жена во стекнувањето културна писменост, на универзитет, што ја олеснува социјалната нагорна подвижност. Во САД, Харолд Блум и Ф.Р. Ливис ја следеле дефиницијата за висока култура по пат на западен канон на литературата.
[мини| [Т. С. Елиот]]
Медиумскиот теоретичар Стивен Џонсон пишува дека, за разлика од популарната култура, „класиците - и оние кои наскоро ќе бидат класици“ се „во нивните сопствени описи и објаснувања за културните системи што ги произведоа“. Тој вели дека „клучен начин на кој масовната култура се разликува од високата уметност“ е дека поединечните дела од масовната култура се помалку интересни од пошироките културни трендови што ги произведоа.

## Историјат на високата култура на Запад
Високата култура на Западот потекнува од класично-светските традиции на интелектуален и естетски живот во Стара Грција (од околу 8 век п.н.е. - 147 г. н.е.) и Стариот Рим (753 п.н.е. - 476 г. н.е.). Во класичната грчко-римска традиција, идеалниот јазик бил објавен и зачуван во дела со покачен стил (точна граматика, синтакса и дикција). Одредени облици на јазик што ги користеле авторите во вреднувани епохи се одржувале во антиката и во ренесансата како вечни валидни модели и нормативни стандарди на извонредност; на пр., атичкиот дијалект на антички грчки јазик што го зборувале и пишувале драматурзите и филозофите од Периклејска Атина (петти век п.н.е.); како и облик на класичен латински јазик користен во „Златното доба“ на римската култура (околу 70 п.н.е. - 18 г. н.е.) претставен од фигури како Цицерон и Вергилиј. Овој облик на образование кај Грците била позната како παιδεία, што Римјаните го превеле на латински како *хуманита* бидејќи одразувал облик на образование насочена кон рафинирање на човечката природа, наместо стекнување на технички или стручни вештини. Навистина, грчко-римскиот свет имал тенденција да гледа таква рачна, комерцијална и техничка работа подредена на чисто интелектуални активности.

Од идејата за „слободниот“ човек со доволно слободно време да се зафати со таква интелектуална и естетска префинетост, произлезе класичното разликување помеѓу „либералните“ уметности кои се интелектуални и се прават за нивно добро, наспроти „сервилните“ или „механичките“ уметности кои се поврзани со физичка работа и се прават за да се заработи за живеење. Ова подразбирало поврзаност помеѓу високата култура и повисоките слоеви чие наследно богатство обезбедувало такво време за интелектуално култивирање. Слободниот човек кој не бил оптоварен со неопходноста од заработка, можел слободно да се посвети на активности соодветни за таков „слободен човек“ - активности за кои се сметало дека вклучуваат вистинска извонредност и благородност наспроти едноставна корисност.

За време на ренесансата, класичните интелектуални вредности на целосно откриената грчко-римска култура биле културен главен град на повисоките класи (и аспирантите) и имале за цел целосен развој на човечките интелектуални, естетски и морални способности. Овој идеал поврзан со хуманизмот (подоцнежен поим добиен од хуманистичките науки или *студијата хуманитатис* ), бил соопштен во ренесансната Италија преку институции како што се ренесансните судски училишта. Ренесансниот хуманизам наскоро се проширил низ Европа и станал голем дел од основата на високото образование со векови. За социјално амбициозните мажи и жени кои сакале да растат во општеството, *Книгата за дворјанин* (1528) од Балдасар Кастиглионе, го упатува читателот да стекне и да поседува знаење за грчко-римските класици, како образование составено од социјалната личност на аристократот. Клучен придонес на ренесансата било издигнувањето на сликарството и скулптурата до статус еднаков на либералните уметности (оттука визуелните уметности ги изгубиле елитите за какво било трајно негативно поврзување со рачно занаетчиство. ) Раните ренесансни трактати на Леон Батиста Алберти биле клучни во овој поглед.

Еволуцијата на концептот на висока култура првично била дефинирана во образовна смисла во голема мера како критичко проучување и познавање на грчко-римските уметности и хуманистички науки што создале голем дел од темелите на европските култури и општества. Сепак, аристократското покровителство низ поголемиот дел од модерната ера било исто така клучно за поддршката и создавањето на нови дела од висока култура низ опсегот на уметности, музика и литература. Последователниот необичен развој на современите европски јазици и култури значело дека модерната дефиниција на поимот „висока култура“ опфаќа не само грчки и латински текстови, туку многу поширок канон од избрани книжевни, филозофски, историски и научни книги и во античките и современи јазици. Од споредлива важност биле оние уметнички дела и музика што се сметале за највисоки извонредности и најшироко влијателни (на пр. Партенон, слика и скулптура на Микеланџело, музика на Ј. С. Бах, итн.). Заедно овие текстови и уметнички дела претставуваат примерни артефакти што ја претставуваат високата култура на западниот свет.

### Културни традиции
Во западните и некои источноазиски традиции, на уметноста што ја покажува имагинацијата на уметникот му се доделува статус на висока уметност. На Запад оваа традиција започнала во Стара Грција, била зајакната во ренесансата и со романтизмот, со што се елиминирала хиерархијата на жанровите во ликовната уметност, основана во ренесансата. Во Кина постоела разлика помеѓу литературното сликарство на службените службеници и делото произведено од обични уметници, работено во многу различни стилови, или украсни уметности како кинески порцелан, произведени од непознати занаетчии кои работеле во големи фабрики. И во Кина и на Запад разликата била особено јасна во сликарството на пејзажот, каде со векови имагинарните погледи, произведени од имагинацијата на уметникот, се сметале за супериорни дела.

### Културен капитал
мини|Четворица англиски лордови на брод за време на нивната голема турнеја, 1731-32
Во социјално раслоената Европа и Америка, потопувањето од прва рака во високата култура на Западот, Големата турнеја низ Европа, бил обред на минување што го надополнувал и го комплетирал книжевното образование на господин, од благородништвото, аристократијата, и буржоазијата, со светска перспектива на општеството и цивилизацијата. Пост-универзитетската турнеја низ културните центри во Европа била придобивка за социјална класа од културниот капитал пренесен преку институциите со висок статус (училишта, академии, универзитети), наменети за производство на идеален господин (џентлмен) на тоа општество.

Европскиот концепт на висока култура вклучувало одгледување на рафинирани етикети и начини на однесување; образование на вкус во ликовната уметност како што се скулптура и сликарство; ценење на класичната музика и операта во нејзината разновидна историја и огромен број форми; познавање на хуманите букви (*literae humaniores*) претставени од најдобрите грчки и латински автори, и пошироко од традициите на либералните уметности (на пр. филозофија, историја, драма, реторика и поезија) на западната цивилизација, како и општо запознавање со важни концепти во теологијата, науката и политичката мисла.

## Висока уметност
Голем дел од високата култура се состои од ценење на она што понекогаш се нарекува „висока уметност“. Овој термин е поширок од дефиницијата на Арнолд и покрај литературата вклучува музика, визуелни уметности (особено сликарство ) и традиционални форми на изведувачки уметности (вклучително и некои кино ). Декоративната уметност генерално не би се сметала за висока уметност.

Културните производи кои најчесто се сметаат како дел од високата култура најверојатно се произведени за време на периоди на висока цивилизација, за кои едно големо, софистицирано и богато урбано општество обезбедува кохерентна и свесна естетска рамка, и големо милје за обука за визуелните уметности, извори материјали и финансирање на работа. Таквата средина им овозможува на уметниците, што е можно поблиску, да го реализираат својот креативен потенцијал со што помалку практични и технички ограничувања. Иако западниот концепт за висока култура природно се концентрира на грчко-римската традиција и нејзиното продолжување од ренесансата наваму, такви услови постоеле и на други места во други времиња.

## Уметничка музика
Уметничката музика (или сериозната музика  или ерудитната музика) претставува хиперним што се користи за упатување на музички традиции што подразбира напредни структурни и теоретски размислувања и пишана музичка традиција. Поимот уметничка музика е честа и добро дефинирана музиколошка дистинкција - музикологот Филип Таг, на пример, упатува на уметничката музика како еден од „аксиоматскиот триаголник кој се состои од „народна“ „уметничка“ и „популарна“ музика. Тој објаснува дека секоја од овие се разликува од другите според одредени критериуми, така високо културна музика ж често се изведува пред публика, додека народната музика традиционално би имала поголема присутност Во овој поглед, „уметничката музика“ честопати се јавува како контрастен израз на „популарната музика“ и на „традиционалната“ или „народната музика“. ref>Philip Tagg, "Analysing Popular Music: Theory, Method and Practice", *Popular Music 2* (1982): 37–67, here 41–42.


## Уметнички филм
Уметничкиот филм е резултат на снимањето филмови, кој е типичен, сериозен, независен филм насочен кон одреден пазар отколку кон публика на масовен пазар. Филмски критичари и научници за филмски студии обично дефинираат „уметнички филм“ користејќи „... канон на филмови и оние формални квалитети што ги означуваат како различни од вообичаените холивудски филмови“,  што вклучува, меѓу другите елементи: социјален реализам; акцент на авторската експресивност на режисерот или писателот; и фокус на мислите и соништата на ликовите, наместо да презентираме јасна приказна водена од целите. Според филмскиот научник Дејвид Бордвел, „уметничкото кино сам по себе е филмски жанр, со свои посебни конвенции“.

## Промоција на висока култура
десно|мини|Танчери од Балетот Рамберт, под покровителство на ЦЕМА, владина програма, ги изведуваат ''Петар и Волкот'' во фабрика за авиони во англиски Мидлендс за време на Втората светска војна.
Терминот отсекогаш бил подложен на напади за елитизам и, како одговор, многу поборници на овој концепт посветиле големи напори за промовирање на висока култура меѓу пошироката јавност отколку високо образованата буржоазија. Имало обид во почетокот на 19 век, да се отворат музеи и концертни сали за да се овозможи пристап до високата култура на пошироката јавност. Фигури како што се Rusон Раскин и Лорд Рит од Би-Би-Си во Британија, Лав Троцки и други во комунистичка Русија и многу други во САД и низ целиот западен свет работеле на проширување на привлечноста на елементите на висока култура како што се класична музика, уметност од старите мајстори и литературните класици.

Со проширувањето на пристапот до универзитетско образование, напорот се шири таму и сите аспекти на високата култура станаа предмети на академско истражување, што со исклучок на класиците не се случувало често до крајот на 19 век. Курсевите за универзитетски либерални уметности сè уште играат важна улога во промовирањето на концептот на висока култура, иако честопати сега се избегнува самиот поим.

Особено во Европа, владите се подготвени да ја субвенционираат високата култура преку финансирање на музеи, оперски и балетски компании, оркестри, кино, јавни радиодифузни станици како што се BBC Radio 3, ARTE и на други начини. Организации како што е Уметничкиот совет на Велика Британија и во повеќето европски земји, цели министерства управуваат со овие програми. Ова вклучува субвенционирање на нови дела од композитори, писатели и уметници. Исто така, постојат многу приватни филантропски извори на финансирање, кои се особено важни во САД, каде што федерално финансираната Корпорација за јавно радиодифузија финансира и радиодифузија. Овие може да се гледаат како дел од поширокиот концепт на официјална култура, иако честопати масовната публика не е наменет пазар.

## Теории на висока култура
[мини| [Ернест Ренан (Антоан Самуел Адам-Саломон, 1870-ти)]]
Односите меѓу високата култура и масовната култура се однесуваат на културолошките студии, медиумските студии, критичката теорија, социологијата, постмодернизмот и марксистичката филозофија . Во есејот „ Делото на уметноста во ерата на механичката репродукција “ (1936), Валтер Бенјамин ги истражувал односите на вредноста на уметноста (висока и масовна) кога бил подложен на индустриска репродукција. Критичките теоретичари Теодор В. Адорно и Антонио Грамши ги толкувале високоуметничките и масовноуметничките културни односи како инструмент на социјална контрола, со која владејачката класа ја одржува својата културна хегемонија врз општеството.

За ориенталистот Ернест Ренан и за рационалистичкиот филозоф Ернест Гелнер, високата култура била концептуално интегрална во политиката и идеологијата на национализмот, како неопходен дел од здравиот национален идентитет. Гелнер го проширил идејниот опсег на фразата во *Нации и национализам* (1983), наведувајќи дека високата уметност е „писмена, кодифицирана култура, што овозможува комуникација без контекст“ меѓу културите.

Во *Дистинкција: Социјална критика на пресудата за вкусот* (1979), социологот Пјер Бурдје предложил дека естетскиот вкус (културниот суд) во најголем дел е изведен од социјалната класа. Социјалната класа ги воспоставува дефинициите за висока уметност, на пр., во општествениот етикет, гастрономија, енологија, воена служба . Во ваквите активности на естетско расудување, лицето од владејачката класа користи социјални кодови непознати за лицата од средната и пониската класа при извршување и практикување активности по вкус.

## Наводи

## Библиографија
* Михаил Бахтин (1981). *[https://books.google.com/books?id=JKZztxqdIpgC The Dialogic Imagination: Four Essays]*. Ed. Michael Holquist. Trans. Caryl Emerson and Michael Holquist. Austin and London: University of Texas Press.
* Херберт Ганс. *Popular Culture and High Culture: an Analysis and Evaluation of Taste*. New York: Basic Books, 1974. xii, 179 pages. .
* Ендру Рос. *No Respect: Intellectuals & Popular Culture*. New York: Routledge, 1989. ix, 269 pages.  (pbk.).

## Надворешни врски

* Целосен текст на ''Културата и анархијата'' на Метју Арнолд преку Интернет
* ''Меморија и модерност: размислувања за теоријата на Ернест Гелнер за национализам'' - Текст на предавање од Ентони Д Смит

Категорија:Култура
Категорија:Уметност
Категорија:Статии со врски до проектот „Гутенберг“