open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Висарион Дебарски

**Висарион Слепченски** кој до неодамна науката го нарекуваше и Дебарски заради неговото родно место, се вбројува во најплодните и најзначајните книжевници од Македонија во XVI век . За животниот пат на Висарион, од неговите скромни записи го откриваме неговото родно поднебје - Дебарско. Тој во текот на целиот свој живот е активен книжевник, но премногу скромен во изнесувањето на неговите биографски податоци што е својствено за неговото животно определување во монаштво. Тој во манастирот како монах го поминал својот живот во неуморна посветеност развивајќи три децении книжевна активност. Тој е наречен со право Слепченски по местото на неговиот подвиг. 

Првото негово датирано книжевно дело е пишувано околу 1540&nbsp;г., а последното 1565&nbsp;г. Тој е активен книжевник кој не се задоволува само со препишување на веќе постојните ракописни книги, туку самиот врши избор на текстови, создавајќи ракописни зборници во кои преовладуваат текстови од филозофско-богословска, догматска, граматичка и полемичка содржина. Во овој тип негови ракописи се: „Дионисиј Ареопагит“ (1542), „Посланието на Јован Дамаскин до Козма Мајумски“, „Богословски зборник“ (1540), „Поученија на Кирил Александриски“, „Златоуст“ (1548), „Четвороевангелие“(1548), „Слепченски поменик“ (1548) и др. Во прологот за март-август 1554&nbsp;г. е поместена најголемата збирка патерички раскази што досега е пронајдена од таков тип словенски ракописи. во ова значајно дело Висарион ги вметнал расказите: „Отец Герасим и лавот“, „За картагенскиот војвода“, „Филозофот Евгариј и епископот Синесиј“, „За калуѓерот кој бил несправедливо обвинет за кражба“, „За жената која била убиена од својот свекор“, „Папа Григориј Римски“, „Павле Препростиот“... Висарион со овој свој пристап ја открива својата световна определба.

За реномето на овој книжевен деец зборува и соработката со охридскиот архиепископ Прохор, кој бил голем почитувач на словенските ракописи, а некои ракописи Висарион ги напишал по негова порачка. Од големиот број ракописи на Висарион Дебарски засега може да се зборува за триесетина ракописи, за кои со сигурност се знае дека се негови или за кои се претпоставува дека би можеле да бидат препишани од неговата рака. Тие денес се наоѓаат во библиотеката при БАН во Софија, во Југословенската академија во Загреб, во НУБ „Св. Климент Охридски“ во Скопје, во библиотеката на Академијата на науките во Санкт Петербург, во Хлудовата збирка во Москва, во Народната библиотека во Софија, во Софискиот црковен музеј и др..

## Наводи

 

Категорија:Македонски писатели
Јосиф Кумановско-осоговски

**Митрополитот Јосиф** (Прилеп, 1977) — македонско свештено лице и поранешен митрополит Кумановско-осоговски.

## Образование
По завршувањето на средното образование, во 1995 година, тој се запишал на Богословскиот факултет „Св. Климент Охридски“ во Скопје, каде што дипломирал во 2000 година, со одбрана на дипломскиот труд „*Иконите низ историјата на Црквата*“.

Во 2001 година, тој се запишал на последипломски студии на Филозофскиот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде што магистрирал во јуни 2005 година, на тема „*Сфаќањето на личноста во антропологијата на Св. Григориј Палама*“.

Докторските студии ги завршил на Православниот богословски факултет во Скопје, со темата „*Догматско-богословското учење за исихазмот во делата на [[Јован Лествичник|Св. Јован Лествичник]], Св. [[Симеон Нов Богослов]] и Св. [[Григориј Палама]]*“.

## Монашки живот
Тој се замонашил во 2005 година, кога е ракоположен и во јероѓакон, а следната 2006 година, тој бил ракоположен во јеромонашки чин.

Во 2009 година, тој станал игумен на Калишкиот манастир „Рождество на Пресвета Богородица”.

Со одлука на САС на Македонската православна црква, во 2011 година, тој станал архимандрит.

На 28 јуни 2012 година, тој бил избран за епископ Лешочки. На 21 октомври 2012 година, тој бил хиротонисан во соборниот храм на Полошко-кумановската епархија и бил поставен за викар на митрополитот Кирил.

На 17 септември 2013 година, тој избран за митрополит на Кумановско-осоговската епархија, а бил устоличен е на 10 ноевмри 2013 година, во соборниот храм „Свети Никола“ во Куманово.

Во 2020 година, тој се повлекол од митрополитската должност.

## Библиографија

* *Автокефалноста на МПЦ‒ОА (интракохезијални предразговори за долгорочноста на nominatio auctoris на правниот сукцесор на Охридската архиепископија ‒ македонската православна црква)* - во соавторство со митрополитот Григориј (2018)

Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
Категорија:Магистри на Филозофскиот факултет - Скопје
Категорија:Живи луѓе
100 книги на векот според Ле Монд

**100 книги на векот** — француска класификација на книжевни дела, одбрани како најдобри на ХХ. век. Изборот на книги е резултат на проект организиран од француското книгоиздателство Fnac и списанието *[[Le Monde]]* во 1999 година. Служејќи се со прелиминарен список на над двесте наслови, составен од библиотеки и новинари, седумнаесет илјади Французи гласале за сто дела одговарајќи на прашањето: „Кои книги ви се останати во сеќавање?“. Конечниот список покрај романи вбројува и дела од полето на поезијата, театарот и стрипот.

Најголем број од делата на списокот се на француски јазик, а останатиот дел се на некои од другите западноевропски јазици; повеќето се од писатели со потекло од континентална Европа, а помал број се од другите континенти. Иако списокот е главно составен од книжевни дела, неколку од делата на списокот се од филозофски или научен карактер, како *[[Битие и ништост]]* на Жан-Пол Сартр или ''Трите есеи за теоријата на сексуалноста'' на Зигмунд Фројд.

## 100 книги на векот

## Поврзано
*20px Нобелова награда за литература
*Гонкурова награда - Пруст, Малро, де Бовоар, Турнје, Грак и Дирас
*Пулицерова награда - Стајнбек, Хемингвеј, Фокнер, Мичел, и Styron
*Букерова награда - Кадаре и Ружди

## Наводи

## Надворешни врски
*''Newsweek'''s Top 100 Books
*Books o' the Ages: A Millennial/Centennial/Decennial/Annual Reassessment, overview of Best of Century lists

Категорија:Филозофски книги
Категорија:Список на книги
Категорија:Список на романи
Санданизам

**Санданизам** е идеологија во македонското револуционерно националноослободително движење, формулирана од револуционерот Јане Сандански, заснована врз централизмот на Гоце Делчев и на МРО, сообразена со условите и со состојбите во
Македонија, наметната и со политичките промени со Младотурската револуција, Балканските војни и двете светски војни. 

Целта останувала иста: одбрана, односно воспоставување територијална целост на Македонија со оружено дејствување, создавање македонска држава со легално политичко дејствување или со оружена ослободителна борба како крајно средство. Санданизмот трајно се вградил во свеста на македонскиот народ во Пиринскиот дел на Македонија, кој води децениска политичка борба во бугарската држава за остварување на елементарните културно-национални и граѓански политички права .
## Извори

Категорија:Јане Сандански
Нубиско страче

**Нубиското свраче** () е член на семејството сврачиња (*Laniidae*). Се размножува низ југоисточна Европа, вклучувајќи ја и Македонија и источниот крај на Средоземјето, со издвоена популација во западен Иран. Таа е честа и вообичаена птица во Турција, Кипар, Израел и Сирија. Птица преселница е, што зимува во североисточна Африка.

## Опис

мини|лево|Женка во Израел
Нубиското свраче е долго 17 см. Горниот дел од телото му е црна. Рамениците се бели, како и корените на примарните пердуви за летање. Долниот дел од телото е бело, но од страните е портокаловокафеав или црвеникавокафеав. Малата, сплескана глава е црно-бела. Круната и тилот се црни, челото, образите и вратот се бели. Има тенка, црна линија што минува низ окото. Долгата опашка е црна, како и очите и клунот. Нозете му се сиви. 
Женките и младенчињата одозгора се сивокафеави, а не црни, а на рамењата имаат многу помалку бело. Портокаловото на слабините е незабележително, освен во непосредна близина. 
Оваа птица е постојано во движење.

## Поведение

Живеалиштето на нубиското свраче се отворените пространства со грмушки и дрвја. Ги населува тополите, старите, напуштени овоштарници, плантажите со маслинки, дабовите и боровите шуми, како и ридестите предели со смреки. Живее до 2.000 метри надморска височина, претпочитајќи ги ридовите и подножјата.

### Исхрана

Исхраната на нубиското свраче се состои главно од големи инсекти, како што скакулците, штурцитете, бубачките и вилинските коњчиња, пеперугите во различните фази на нивниот развој, мравките, како и премногу мали гуштери и цицачи.
За време на преселба, малите изморени птици може да бидат нејзини жртви. 

### Размножување
 
Птиците се моногамни. Мажјаците пристигнуваат на местото за размножување неколку дена пред женките. Додворувањето започнува во април. Повеќето партнери пеат во дует. Двете птици го градат гнездото на височина од 1 до 10 метри. Направено е од парчиња корени, билки, стебла (често, исто така, со цвеќиња), борови иглички и мов. Внатре постилаат меки материјали како волна, нежни растенија и често вештачки материјали. Тоа е уметничка структура, мала, компактна чашка, поставена на страничните гранки на различни видови дрвја. Гнездото не го користат двапати, но материјалите може да ги искористат за градење ново. 
Второ легло е често, а ако се уништи првото тогаш е правило. Несат 4-7 жолтокафеави, зеленкавосиви или розови јајца со темни дамки.

Инкубацијата трае 14-16 дена. Во ова време мажјакот е постојано во близина на гнездото, ја штити и храни женката. Пилињата ги хранат обата родитела. По 20 дена го напуштаат гнездото, но, најмалку уште две недели се зависни од родителите.

## Наводи

## Надворешни врски

*
*

Категорија:Сврачиња
Категорија:Птици на Македонија
Сир Дарја

**Сир Дарја** (; ;  ; ; ) — река во Средна Азија. Во антиката се нарекувала **Јаксарт** (од староперсискиот назив *Јахша Арта* = „Голема Бисерна“). Во сите средновековни арапски текстови реката се нарекува Сајхун () и претставува една од четирите реки што извираат од Рајот (другите три се Аму Дарја, Нил и Еуфрат).

## Географија
Реката настанува од два извора во масивот Тјеншан (Тенгирто) во Киргистан и источен Узбекистан — реките Нарин and и Кара Дарја. Тече во должина од 2.212&nbsp;км во западен и северозападен Узбекистан и јужен Казахстан, па завршува во Аралското Езеро. Сливното подрачје зафаќа површина од 800.000&nbsp;км2, но удел во снабдувањето на реката имаат највеќе 200.000&nbsp;км2. Сир Дарја има мошне скромен истек од 37&nbsp;км2 годишно, што е само половина од оној на Аму Дарја.

По течението рекака ги снабдува со вода најполодните полиња на памук во цела Средна Азија, но и градовите Коканд, Хуџанд, Кизилорда и Туркестан.

## Историја
Реката Сир Дарја ја бележела северната граница на Македонската империја. По Битката кај Јаксарт (329 п.н.е.), Александар III Македонски го проширил и преименувал тогашен Кирополис, претворајќи го во градот Крајна Алекандрија (Александрија Есхата).

За времето на Кокандскиот ханат во XVIII век е изградена голема каналска мрежа низ пределите кајшто тече реката. Во  советскиот период се направени многу крупни потфати во системот за наводнување, на памучните полиња, што подоцна предизвикало големи еколошки оштетувања. По овие прекопи, реката секнува долго пред да стаса до Аралското Езеро, и затоа истото е сведено на мал остаток од некогашното езеро. Во памукопроизводните краишта денес живеат милиони жители, што претставува значајна потешкотија во обидите да се поврати полноводноста на езерото.

## Поврзано
*Аму Дарја

## Наводи

## Надворешни врски

* Сир Дарја — Енциклопедија „Британика“ 
* Јаксарт — Проект „Ливиј“
* Канал „Евроазија“ 

Категорија:Реки во Таџикистан
Категорија:Реки во Узбекистан
Категорија:Реки во Казахстан
Категорија:Реки во Азија
Лечин

**Лечин** (, ) — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Нојенхаген кај Берлин

**Нојенхаген кај Берлин** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија. Се наоѓа на 19 километри источно од Берлин.

## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Тома Дамизо

**Тома Дамизо** (; р. ) — француски професионален друмски велосипедист, кој вози за професионалната континентална екипа .

## Достигнувања

;2010
: 2. Национално друмско првенство
: 4. Лиеж-Бастон-Лиеж под 23 години
;2013
: 1. 20п Планински пласман Критериум ду Дофине
: 3. Гран при д’Увертир ла Марселеза
: 10. Париз-Бурж

## Надворешни врски

* 
* Профил на ''Cycling Base'' 
* Профил на ''Site du Cyclisme''

Категорија:Родени во 1989 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Француски велосипедисти
Категорија:Луѓе од Гренобл
Хопегартен

**Хопегартен** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Историја

Општината била создадена во 2003, кога поранешните општини Хенов и Минхехофе биле обединети со Далвиц-Хопегартен.

## Географија

мини|лево|150п|Хауско Езеро кај Хенов

Хопегартен се наоѓа близу источните предградија на Берлин. Други општини со кои се граничи се Аренсфелде (Барним), Вернојхен (Барним), Алтландсберг, Нојенхаген кај Берлин и Шенајхе (Одра-Шпре).

Општината е составена од градот Хопегартен и единиците Хенов (одвоена од остатокот на опшината), Биркенштајн, Валдесру и Минхехофе.

## Сообраќај

Општината е опслужувана од берлинската С-Железница и има две станици на линијата С5 (Биркенштајн и Хопегартен). Линијата У5 на берлинската У-Железница завршува во Хенов.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница  

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Барним-Одербрух

мини|Црква во Врицен
**Барним-Одербрух** () — општинска заедница во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Врицен, иако самиот град не е дел од општинската заедница.

Општинската заедница Барним-Одербрух се состои од следниве општини:

# Блисдорф
# Нојлевин
# Нојтребин
# Одерауе
# Прецел
# Рајхенов-Меглин

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Категорија:Меркиш-Одерланд
Рајхенов-Меглин

**Рајхенов-Меглин** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
БМГ Универзум

**БМГ Универзум** — македонска софтверска компанија која започнала со своето делување на домашниот и светскиот пазар во мај 2008 година. БМГ Универзум () е кратенка од Бинарен Мулти Грид (*Binary Multy-Grid*).

Компанијата станала меѓународна во 2012 година, со отворањето на претставништво во Република Србија.

## Галерија


Податотека:BMGUniverseOld.jpg|Старото лого на БМГ Универзум, со кое компанијата настапила на пазарот
Податотека:БМГУниверзум.png|Лого на БМГ Универзум


## Проекти
- МКупони (MKuponi) е електронска продавница за попусти. www.mkuponi.mk

- Зерокс (Zer0x) е мрежно место за вдомување и регистрирање домени од типот: c0m.mk, g0v.mk, 0rg.mk. www.zerox.mk

- G2Shop е мрежно место за принтање на уникатни дизајни на маици, чаши, чинии и капчиња. www.g2shop.mk

## Надворешни врски
* 

Категорија:Претпријатија за програмска опрема од Македонија
Категорија:Појавено во 2008 година во Македонија
Епително ткиво

мини|десно|Видови епител
**Епително ткиво** или епителот, создава заштитна обвивка за организмот и за сите негови органи. Тоа е главно ткиво на надворешниот слој на кожата, а е и поkривна на дигестивниот тракт, респрираторните и екскреторните патишта, на крвните садови и телесните празнини.

Поради разновидноста на неговите клетки епителот има многу облици и многу намени. Врз основа на обликот и комбинацијата на неговите клетки ова ткиво е различно поделено. Клетките што влегуваат во градбата на епителното ткиво можат да бидат: лушпести, четвртест и издолжени.

Епителот може да биде составен од еден слој клетки и тогаш е наречен прост или еднослоен епител, или да е составен од повеќе слоеви и да е наречен сложен или повеќеслоен епител. Во еднослојниот епител клетките се рамни и неправилни и се наречени еднослојни лушпести епителни ткива, а ткивото со повеќе слоеви такви клетки е наречено повеќеслојно лушпесто епително ткиво.

Во клетките на епителните ткива се создаваат секрети како мукоза, дигестивен сок, пот и други супстанции. Дигестивниот тракт е покриен со посебен вид епител. Неговите клетки не создаваат само секрети туку учествуваат и во ресорбирањето на дигестивната храна. За разлика од тоа воздухот, поминувајќи низ респираторниот систем, минува низ други облици на епител кој го обвил овој систем. Овде слојот кој создава мукозен секрет има и тенки влакненца, наречени трепки. Мукозата, заедно со трепките, помага во спречувањето на ситните честитци на прав и други штетни материи да навлезат во белите дробови и да ги оштетат.

Некои ограни, како што е мочниот меур, имаат посебно набрано, рапаво ткиво наречено преоден епителиум, кое може многу да се растегнува и да се враќа во првобитната состојба. Одредени зони на епителот, што се наоѓаат на надворешната страна на кожата, можат да се приспособуваат при носење несоодветна облека или обувки, или при повреди. Создавањето и растењето на калисот (жуљ) е многу добар пример за тоа.

Епителот ако е повреден многу брзо се обновува. Ако, на пример, има исеченица, клетките што се блиску и околу раната ќе почнат да создаваат нови - сестрински клетки, и со растењето ќе ја затворат раната. Епителните ткива многу побрзо се обновуваат во зоните на организмот каде нормално повеќе се тријат и се повредуваат. Таков е примерот со кожата, надворешната страна на устата и покривката на дигестивниот тракт.

Активните клетки на многу жлезди, егзокрини или ендокрини, имаат епително потекло. Жлездата ја сочинува група на клетки што се специјализирани да создаваат материи што се потребни во другите делови од телото. Ваквите секрети се создаваат од составните делови на крвта со што се снабдуваат жлездите.

## Наводи

Категорија:Ткива
Фалкенберг-Хее

мини|Авионски поглед кон Фалкенберг
**Фалкенберг-Хее** () — општинска заедница во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Фалкенберг.

Општинската заедница Фалкенберг-Хее се состои од следниве општини:

# Бајерсдорф-Фројденберг
# Фалкенберг
# Хекелберг-Брунов
# Хеенланд

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Категорија:Меркиш-Одерланд
Бајерсдорф-Фројденберг

**Бајерсдорф-Фројденберг** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Галерија


Податотека:Beiersdorf_church.jpg|Црква во Бајерсдорф
Податотека:Beiersdorf_Gutshaus.jpg|Дворец во Бајерсдорф
Податотека:Beiersdorf_Gutshaus_Tor.jpg|Порта на дворецот


## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Голцов (амт)

мини
**Голцов** () — општинска заедница во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Голцов.

Општинската заедница Голцов се состои од следниве општини:

# Алт Тухебанд
# Блајен-Геншмар
# Голцов
# Кистринер Форланд
# Цехин

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Категорија:Меркиш-Одерланд
Кистринер Форланд

**Кистринер Форланд** (, ) — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија, на границата со Полска.

## Историја

Општината била основана на 1 јануари 1998 со спојување на Кистрин-Киц со селата Горгаст и Маншнов. Кистринер Форланд е дел од општинската заедница Голцов.

Селото Кистрин-Киц бил западниот дел од Кистрин (денес полскиот град Костшин на Одра) до поделбата и спроведувањето на границата Одра-Ниса во 1945. Градските делови западно од реката Одра припаднале на Источна Германија и биле преименувани во Киц во 1954. Во 1991 жителте изгласале враќање на историското име.

Припоеното село Горгаст (полски: Горгошч), некогаш седиште на Редот на Светиот Јован, поседува историска тврдина завршена во 1889, како дел од системот за утврдување Кистрин и парк направен според плановите на Петер Јозеф Лене.

## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Голцов

**Голцов** може да се однесува на:

* Голцов, општина во округот Меркиш-Одерланд, Бранденбург
* Голцов, општина во округот Потсдам-Мителмарк, Бранденбург
* Голцов, село во општината Хорин, округот Барним, Бранденбург
* Голцов, општинска заедница во округот Меркиш-Одерланд, Бранденбург
* Голчев, село во општината Мислиборж, Полска

Категорија:Германски топоними
Желад

мини|десно|250п|Желади од разни видови и големини
[мини|десно|Желадот е основна храна за [верверица|вервериците]]
мини|десно|исправено|180п|Из’ртен желад
**Желад** — плод на дабот или буката кој обично содржи по една семка (ретко по две) затворена во мошне цврста кожеста лушпа, прицврстена со чашичка. Се движат од 1 до 6&nbsp;см во должина и 0,8–4&nbsp;cm во ширина. Узреваат за 6 до 24 месеци, зависно од видот.. Кога станува збор за бука, желадот поточно се нарекува **буклинка**.

## Улога во екологијата

Желадот игра важна улога во шумската екологија во дабовите шуми.

Постојат разни животни што зависат од желадите за издршка. Од птиците, со нив се хранат сојките, гулабите, некои видови патки и неколку вида на клукајдрвци. Меѓу малите цицачи, највеќе желади јадат глувците, вервериците и некоку други глодачи.

Големи кочичества на желади јадат и крупните диви животни како дивата свиња, мечката и еленот. Во случајот на еленот, тие можат да сочинуваат до 25% од неговата исхрана во зима. Во Шпанија, Португалија и дел од Англија домашните свињи се пуштаат во природа за да се најадат желади и со тоа подобро да се згојат.

Ларвите на некои молци и чурилкарите се хранат со млади желади.

Желадот е богат со разни состојки корисни за животните. Точниот состав зависи од видот, но сите содржат големи количества на белковини, јаглехидрати и масти, како и калциум, фосфор и калиум и витамин Б<sub>3</sub>. Меѓу другото, содржи и горчлив танин и затоа животните ги претпочитаат оние видови со поблаги желади како белиот даб.

## Во човековата исхрана
Како храна желадот е мошне ретко застапен, освен во кујната на северноамериканските индијанци и извесни јадења во Кореја.

## Поврзано
* Плод
* Шишарка

## Наводи

## Надворешни врски

* Есенски прирачник за оревести плодови — Mother Earth News 

Категорија:Даб
Категорија:Јадливи оревести плодови и семки
Категорија:Шуми
Цешдорф

**Цешдорф** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Поделциг

**Поделциг** (, ) — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Меркише Швајц

мини|Панорамски поглед кон Буков
**Меркише Швајц** () — општинска заедница во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Буков.

Општинската заедница се состои од следниве општини:

# Буков
# Гарцау-Гарцин
# Обербарним
# Рефелде
# Валдзиферсдорф

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Категорија:Меркиш-Одерланд
Валдзиферсдорф

**Валдзиферсдорф** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница
* Приватна страница за Валдзиферсдорф

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Лебус

**Лебус**  () или **Лубуш** () — град во југоисточниот дел на округот Меркиш-Одерланд, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Бил центар на историската област позната како *Ланд Лебус*.

## Географија
### Местоположба

Лебус се наоѓа на реката Одра на германската граница со Полска, 10 километри северно од Франкфурт на Одра. Седиште е на истоимената општинска заедница.

### Градски единици

* Малнов
* Шенфлис
* Вулков

## Историја

Траги од населба во близина на Лебус се наоѓаат од пред 3000 години. Ридовите обезбедувале природна одбрана, а утврдувањата изградени на нив само дополнително го заштитувале градот. Се верува дека Германите живееле во областа пред нашата ера. По околу 1000 години, областа ја населиле Словените. Земјата на обете страни на Одра станала позната како *Terra Lebusana*.

Областа била освоена и контролирана од Полска од 966 под власта на војводата Мишко I. Бил изграден граничен замок за контрола. Областа, од која потекнало името на денешното Лубушко Војводство во Полска, била под влијание на војводите од Шлеска. Постоењето на населба позната како *Лубуш* на преминот на Одра, близу замокот била првпат забележана во 1109 г.

Бискупијата Лубуш била основана во 1124-25 во текот на владеењето на Болеслав III. Била важен центар на католичките мисионери кои делувале во областа на Одра. Во 1163, императорот Фридрих I ја доделил областа Лебус како феуд на Шлеска. Германското доселување на областа дошло во 13 век и населбата станала позната како *Лебус*. Војводата Хајнрих I му го доделил статусот на град во 1226. Маркгрофовијата Бранденбург ја припоило областа во 1250.

Во текот на средниот век, Лебус служел како важна станица на трговските патишта од Балтичкото Море до Италија и од Познањ до Фландрија. По уништувањето на градската катедрала од трупите на императорот Карло IV во 1373, седиштето на бискупијата било преместено во Фирстенвалде. Населението станало протестантско во текот на реформацијата, а бискупијата била секуларизирана во 1555 по смртта на последниот бискуп Георг фон Блументал. По пожарите и политичките промени во 16 век ги ослабеле утврдувањата; замокот бил тешко оштетен од удар на гром во 1713. Лебус постепено го губел значењето.

Во 1701, Лебус станал дел од Кралството Прусија. Во 1815, по Наполеоновите војни, бил администриран во рамките на новата пруска покраина Бранденбург.

Во текот на Втората светска војна, Лебус, вклучувајќи го и стариот средновековен град, бил скоро целосно уништен, а деловите источно од Одра станале дел од Полска во 1945 според Потсдамскиот договор. Парохиската црква на Лебус била обновена во 1954.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница 
* Историја на бискупијата Лебус  

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Историја на Шлеска
Категорија:Бранденбург (покраина)
Буков

**Буков** () — град во округот Меркиш-Одерланд, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се наоѓа на Шермицелското Езеро, 8 километри северозападно од Минхеберг и 45 километри источно од Берлин. Буков е административно седиште на општинската заедница Меркише Швајц и се наоѓа во средиште на истоимениот ридски масив, а од 1990 познат како Природен парк Меркише Швајц. Низ градот тече реката Штобер.

## Меѓународни односи

Буков е збратимен со:

*  Брилон, Германија
*  Лагув, Полска

## Галерија


Податотека:Buckow Maerkische Schweiz 08-2015 img5.jpg|Шермицелско Езеро
Податотека:Buckow Maerkische Schweiz 08-2015 img6.jpg|Поранешната летна резиденција на писателот Бертолт Брехт


## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница 
* Куќа Брехт-Вајгел 

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Роберт Вречер

**Роберт Вречер** (; р. ) — поранешен словенечки професионален друмски велосипедист, кој возел професионално од 2006 до 2014 година.

По позитивниот тест на кломифен, Вречер бил суспендиран, на дваесет месеци, на 30 јули 2014 година.

## Достигнувања

;2008
: 9. Трофео Зсшди
;2009
: 2. ГП Крањ
: 10. Трофео Зсшди
;2010
: 1. Краен пласман 20п Истарски пролетен трофеј
::1. Пролог
::1. Етапа 2
: 1. Краен пласман 20п Трка околу Словачка
::1. Етапа 4
::1. Етапа 5
: 8. Трофео Зсшди
;2011
: 1. Краен пласман 20п Шлакјем Гродув Пјастовскич
: 1. Краен пласман 20п Истарски пролетен трофеј
::1. Пролог
::1. Етапа 2
: 2. Национално хронометарско првенство
: 3. Краен пласман Трка околу Словенија
::1. Пролог
: 7. Национално друмско првенство
;2012
: 1. 20п Трка околу Грција
::1. Етапа 1
: 1. Национално хронометарско првенство
: 2. Гран Премио Нобили Рубинетерие
: 3. Дуо Норман
: 3. Краен пласман Трка околу Австрија
: 7. Национално друмско првенство
;2013
: Тур де Свис
::1. 20п|Црвена маичка Планински пласман
::1. 20п|Сина маичка Спринтерски пласман

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Профил на ''Cycling Base'' 
* Профил на ''Pro Cycling Stats''
* Профил на официјалната страница на екипата 

Категорија:Родени во 1980 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Словенечки велосипедисти
Категорија:Луѓе од Цеље
Нојхарденберг

**Нојхарденберг** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија. Во општината се наоѓа дворецот Нојхарденберг, резиденција на прускиот принц Карл Август фон Харденберг. Општината се состои од селата Харденберг, Алтфридланд, Квапендорф и Вулков. Нојхарденберг е дел и административно седиште на истоимената општинска заедница.

мини|лево|Дворец Нојхарденберг

## Имиња на местото

Најстариот документ за постоење на местото е од 1348 и во него се споменува како Квилиц (*Quilicz*). Подоцна бил изменет начинот на пишување на името (*Quilitz*). Кога во 1814, Карл Август фон Харденберг го добил дворецот, веднаш го преименувал местото во Ној-Харденберг (*Neu-Hardenberg*). На меѓународниот ден на трудот, 1 мај 1949, местото било преименувано во Марксвалде (*Marxwalde*) во чест на Карл Маркс. Ова било вратено на 1 јануари 1991. Оттогаш, местото повторно го носи старото име Нојхарденберг (**Neuhardenberg**), но со мал изменет начин на пишување.

## Историја

мини|лево|Парохиската црква

Изградбата на дворецот Нојхарденберг со внатрешното уредување од Карл Готхард Лангханс потекнува од крајот на 18 век. Во 1763, прускиот генерал Јоаким Бернхард фон Притвиц го добил Квилиц, поранешен посед на благородничкото семејство Пфуел. Историското село било уништено од пожарот во 1801 и обновено во неокласичен стил според плановите на Карл Фридрих Шинкел. Од 1820 Шинкел го обновил дворецот, додека градините биле направени според плановите на принцот Херман фон Пиклер-Мускау и Петер-Јозеф Лене.

Карл-Ханс Граф фон Харденберг држел состаноци за подготовка на Јулската завера, по која бил уапсен и неговиот имот бил запленет од нацистичките власти. Во 1945, Харденберг повторно се соочил со одземање на неговите имоти од советската воена администрација. Дворецот бил претворен во училиште. Од 1957, аеродромот во Марксвалде изграден во 1930-тите бил проширен како база на винг на Источногерманските воени сили.

По повторното обединување на Германија, дворецот бил обновен од семејството Харденберг и припаднал на здружението на банки. По обновувањето бил повторно отворен во 2002 во присуство на тогашниот германски претседател Јоханес Рау. Денес се користи за конференции и културни настани.

## Збратимени градови

*  Мислибуж, Полска
*  Хаминкелн, Германија

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Фондација на замокот 

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Зелов-Ланд

мини|Црква во Фихтенхее
**Зелов-Ланд** () — општинска заедница во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Зелов, иако самиот град не е дел од општинската заедница.

Општинската заедница Зелов-Ланд се состои од следниве општини:

# Фалкенхаген
# Фихтенхее
# Лицен
# Линдендорф
# Фирлинден

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Категорија:Меркиш-Одерланд
Фирлинден

**Фирлинден** () — општина во округот Меркиш-Одерланд, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Меркиш-Одерланд
Категорија:Бранденбург (покраина)
Линиска топологија

**Линиска топологија** е мрежна топологија која се состои од главен кабел со прекинувач на секој крај. Сите јазли (опслужувачот за податотеки, работните станици, и периферните уреди) се поврзани со линиски кабел. Ethernet и LocalTalk мрежите користат линиска топологија.

## Предности
*Лесно е да се поврзете со компјутер или периферна линиска магистрала. 
*Бара помалку кабел со должина од Ѕвездеста топологија.

## Недостатоци
*Целата мрежа се исклучува ако има прекин во главниот кабел. 
*Terminators се потребни на двата краја на главниот кабел. 
*Тешко е да се идентификува проблемот ако целата мрежа се исклучи. 
*Не треба да се користи како самостојно решение во големи згради.

## Други топологии
*Магистрала
*Прстенеста
*Ѕвездеста
*Решеткаста
*Дрво
*Hypertree

## Надворешни врски
*http://fcit.usf.edu/network/chap5/chap5.htm

Категорија:Мрежна топологија
Барним

мини|Панорама на плоштадот во Еберсвалде
**Барним** () — округ во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се граничи со (од исток надесно) Полска, округот Меркиш-Одерланд, сојузната покраина Берлин и окрузите Горен Хафел и Укермарк.

## Историја

Името „Барним“ се појавило во 13 век и се однесувало на големата шумска област источно од Хафел и северно од Шпре, каде благородниците оделе да ловат. Сегашниот округ е приближно ист, но малку помал, со оваа историска област.

Округот бил основан во 1993 со спојување на поранешните окрузи Бернау и Еберсвалде.

## Географија

Барним се протега од реката Одра до предградијата на Берлин. Реката Одра ја создава источната граница. Оттука водат Каналот Одра-Хафел (ги поврзува Одра и Хафел) и историскиот Финовски Канал до Еберсвалде и натаму. Деловите северно од овие вештачки водни патишта се наречени Шорфхајде. Ова е шумска област со неколку големи езера, како Вербелинско Езеро (8 км2), Гримницско Езеро (8 км2) и Парштајнско Езеро (10 км2). Шорфхајде е биосферен резерват на УНЕСКО, каде се наоѓаат ретки животни како белоопашестиот орел, големиот орел кликач, орелот-рибар, црниот штрк, дабарот и видрата.

## Грб

## Градови и општини

## Поврзано
* Барнимска Висорамнина

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница
Мислав Анѓелковиќ

**Мислав Анѓелковиќ** (роден на 22 април 1988 година во Дубровник)  е хрватски фудбалер, кој игра на средни ред. Во моментов игра за Хајдук Сплит во Прва ХНЛ.

## Клупска кариера
Анѓелковиќ, роден на Мокошица , во близината на Дубровник започна својата кариера во младинските редовите на ФК Дубровник 1919. На 17-годишна возраст, тој требаше да се преселат на ФК Хајдук Сплит младинскиот тим , но и со намера да го продолжи своето образование во гимназија, наместо на средно училиште на економијата, која беше понудена за него од страна на клубот , тој избра да се пресели во Пула и се приклучат во ФК Истра 1961, а потоа наречени *ФК Пула Старо Чешко*, наместо.

Тој го направи своето првиот тим деби следната сезона , на 8 ноември 2006 година, кои доаѓаат во за Иван Бабиќ во 75 минута од натпреварот против Динамо. Неговиот клуб бил осуден по таа сезона, а Мислав најде еден од клучните играчи за неговиот тим, и тој помогна да се постигне промоција повторно по само 2 сезони во втората лига.

Анѓелковиќ остана со клубот за уште четири сезони, како капитен на тимот, до истекот на неговиот договор во јуни 2013 година, када е потпиша договор со клубот тој има корени за уште од детството, ФК Хајдук Сплит.

## Надворешни врски
*Мислав Анѓелковиќ  на Ногометни магазин 
*Мислав Анѓелковиќ на Трансфермаркт 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалери на ФК Хајдук Сплит
Категорија:Хрватски фудбалери
Категорија:Родени во 1988 година
Означена мрежна магистрала

**Означена мрежна магистрала** е мрежна имплементација на прстенест протокол преку "виртуелен прстен" на коаксијален кабел. Знакот е раздвоен наоколу на мрежни јазли и само јазолот кој има знак може да пренесува. Ако јазолот не мора да испрати ништо, знакот е пренесен на следниот јазол преку виртуелен прстен. Секој јазол мора да ја знае адресата на својот сосед во прстенот, посебен протокол е потребен за да ги извести другите јазли за врската и дисврската од прстенот.

Означената мрежна магистрала беше стандардизирана од IEEE стандард 802.4. Тоа главно се користи за индустриски апликации. Означената мрежна магистрала беше користена од страна на General Motors за нивните Manufacturing Automation Protocol (MAP) напори за стандардизација.  Оваа примена на концепти се користи во прстен мрежите. Главната разлика е во тоа што крајните точки на магистралата не се допираат за да формираат физички прстен.

Поради тешкотиите при ракување со уредот, грешките и додавање на нова станица, означената магистрала има репутација на несигурна и тешко да се надополни.

Со цел да се гарантира доцнењето на пакетите и преносот на протокол, изменета магистрала беше предложена во производство на системи за автоматизација и флексибилен производствен систем (FMS).

Начинот за вршење на Интернет протокол на оваа магистрала беше развиен.

The IEEE 802.4 Working Group е расформирана.

## Поврзано
* Token ring
* IEEE 802
* ARCNET
* Мрежна топологија
* Bus network

## Наводи

Категорија:Local area networks
Категорија:IEEE 802
Зимовка

**Зимовката** () е мала врапчевидна птица од семејството на ѕвингалките (*Fringillidae*).  Распространета е низ Европа, вклучувајќи ја и Македонија и низ умерена Азија. Таа е претежно постојан жител, но многу од птиците од посеверните краишта се селат понајуг зиме.

## Подвидови
Зимовката има неколку подвида:
* *P. p. pileata* W. MacGillivray, 1837 – Британските Острови;
* *P. p. europoea* Vieillot, 1816 – западна и централна Европа;
* *P. p. iberiae* Voous, 1951 – планините на југозападна Франција, северна Португалија и северна Шпанија; 
* *P. p. pyrrhula* (Linnaeus, 1758) – северна, јужниот дел од централна и источна Европа, низ Сибир и Средна Азија; 
* *P. p. rossikowi* Derjugin & Bianchi, 1900 – Турција, Кавказ и северозападен Иран; 
* *P. p. caspica* Witherby, 1908 – Азербејџан и северен Иран; 
* *P. p. cineracea* Cabanis, 1872 – Сибир, североисточен Казахстан, Монголија и Кина; 
* *P. p. cassinii* S. F. Baird, 1869 – далеку на исток во Русија и североисточна Кина; 
* *P. p. griseiventris* Lafresnaye, 1841 – далеку на исток во Русија, Кина, Кореја и Јапонија.

## Опис

Зимовката е гломазна, робусна птица, со голема глава, долга 14.5-16 см. Горните делови на телото се сиви; пердувите за летање се црни, како и краткиот дебел клун, капата и лицето (кај возрасните) и опашката. Кај младенчињата овие делови се сивкавокафеави. Бело има на задникот и линија на крилјата, а одоздола, возрасните мажјаци се црвенопортокалови, а женките и младенчињата посветли кремавопортокалови.

Пеењето на оваа ненаметлива птица содржи мешавина од течни свирежи.

## Поведение
Живеалиштето на зимовката се мешаните шуми со некои иглолисни дрвја за гнездење, како и парковите и градините. 
Вон сезоната на парење не формира големи јата, и обично се гледаат во пар или семејна група.

### Исхрана

Зимовката се храни главно со семиња и пупки од овошните дрвја, што може да го направи штетник во овоштарниците. Наесен и зиме ги фаворизира јасенот и глогот.

### Размножување

Оваа птица своето гнездо го гради во грмушка, (по можност повеќе од четири метри висока и широка), голем џбун или дрво (смрека или елка). Сезоната на парење трае од мај до средината на јули кога еден пар може да има и до три легла. Во секое од нив женката несе 4-5 светлосини јајца со ситни темноцрвени точки. Ги инкубира 13-15 дена, а за тоа време мажјакот ја храни. Потоа обата родитела ги хранат пилињата со инсекти и семиња.

## Наводи

## Надворешни врски
* Возраст и пол (PDF; 2.2 MB) од Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 

Категорија:Ѕвингалки
Категорија:Птици на Македонија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Масло

мини|десно|Општ хемиски состав на мастите и маслата
**Масло** — вискозна течна хемиска супстанца, нерастворлива во вода, но растворлива во алкохол и етер. Содржи големо количество на јаглерод и водород, а според физичките особини е запаливо и лизгаво. По потекло маслото може да биде животинско, растително или минерално. Постојат испарливи или неиспарливи масла.

## Видови масла
### Органски масла
[мини|десно|исправено|Шише [сончогледово масло]]
Органските масла се добиваат од најразлични видови растенија, животни и други организми што се лачат со природните метаболични процеси. Научниот поим „липид“ се однесува на масните киселини, стероиди и слични хемиски супстанции што се содржат во маслата и мастите на живите организми, а маслото е поим за општата мешавина од супстанции. Освен липиди, органските масла може да содржат други состојки како белковини, восок и алкалоиди.

Липидите можат да се поделат според начинот на кој се создаваат во организмот, нивната хемиска структура и ограниченоста на растворливостта споредени со масла. Содржат многу јаглерод и водород, со значаен недостаток на кислород во споредба со органските соединенија и минералите.

### Минерални масла
Минералните масла се добиваат со рафинирање на сирова нафта и играат значајна улога во современото стопанство. Самата нафта доаѓа од фосилизирани органски материи, како зоопланктони и алги, кои со текот на долг временски период се претвораат во нафта по геохемиски пат.  Овие масла не се буквално минерални — нафтата не се добива од минерали, туку се нарекува така бидејќи органските материи се помешани со и сместени помеѓу минерали во земјата.

## Примена
[мини|десно|исправено|[Моторно масло]]
### Исхрана

Маслото за јадење (зејтин) се добива од животни (во облик на путер, животинска маст и сл.) или растенија (сончогледово, маслиново, пченкарно, маргарин и многу други).

### Козметика
Во козметиката, маслото се нанесува како омекнувач кожата и косата, поттикнувајќи го нејзиниот раст.

### Религија
Маслото има видно место во религијата, во обредот миропомазание и како гориво за кандила.

### Сликарство
Сликарските пигменти се мешаат со масла за да добивање на трајна боја во масленото сликарство. Најстарите постоечки слики во маслена техника датират од 650&nbsp;г.

### Разладување
Маслата се користат како разладувачи во електрични строеви како што се трансформаторите.

### Подмачкување
Во индустријата и механиката, маслото има важна улога како мазиво (подмачкувач) за намалување на триењето на деловите. Ова се претежно минерални масла , но има и механизми што се подмачкуваат со растителни масла како што е лененото.

Органските масла се користат во еколошката хемија („зелена хемија“).

## Поврзано
* Маст
* Моторно масло
* Етерично масло
* Растително масло
* Масло за јадење
* Подмачкување
* Емулзија
* Восок

## Наводи

## Надворешни врски

* Типови на растителни масла  — „МиГусто“ 
* Основи на мастите, мазивата и маслата  

Категорија:Масла
Категорија:Мазива
Категорија:Течности
Список на екипи и велосипедисти на Тур де Франс 2013

**[[Тур де Франс 2013]]** било 100. издание на трката, една од големите трки во велосипедизмот. Учествувале 22 велосипедски екипи, од кои 19 биле UCI World Tour, додека останатите три биле професионални континентални екипи и сите потекнувале од Франција. Тур де Франс започнал на Корзика, во градот Порто-Векио на 29 јуни, а завршил на Шанзелизе во Париз на 21 јули.
__NOTOC__

## Екипи

†: Поканети професионални континентални екипи

## Возачи

Списокот на возачи на почетокот на трката бил:

## По националност

## Наводи

Категорија:Тур де Франс 2013
Хафел

**Хафел** () — река во североисточниот дел на Германија и поминува низ германските покраини Мекленбург-Западна Померанија, Бранденбург, Берлин и Саксонија-Анхалт. Таа е десна притока на реката Елба, а нејзината должина е 325 километри. Меѓутоа, непосредното растојание помеѓу нејзиниот извор и нејзиниот влив е само 94 километри.

Во голем дел од нејзината должина, Елба е пловна, и обезбедува важна врска во водните врски помеѓу источниот и западниот дел на Германија.

## Тек

Изворот на Хафел се наоѓа на Езерската област Мекленбург, помеѓу езерото Мириц и градот Нојбранденбург. Не постои вистински видлив извор во форма на врело, туку реката потекнува од езерата близу Анкерсхаген. Оттука, реката првично тече кон југ, за на крај да се влие во Елба, која се влева во Северното Море. Секоја река североисточно од нејзе тече кон Балтичкото Море. Реката влегува во Бранденбург близу градот Фирстенберг. Во нејзиниот горен тек и помеѓу Берлин и Бранденбург на Хафел реката создава неколку езера.

Главната притока на Хафел е реката Шпре, која се влева во Хафел во Шпандау, западен округ на Берлин, и е подолга и носи повеќе вода отколку самиот Хафел за време на нивната утока. Втората најголема притока е Рин, именувана во средниот век од доселениците од долна Рајна. На јужниот крај на Рупинското Езеро, браните можат да ги распределат водите на Рин или кон исток или кон запад.

Областа околу и северно од средниот тек на Хафел е наречена Хафеланд. Се состои од песочни ридови и мочуришта. Неколку километри на реката пред нејзиното влевање во Елба близу Хафелберг се наоѓаат во покраината Саксонија-Анхалт. Поради малиот спуст на реката, таа е подложна на поплави од страна на Елба.

Градови кои се наоѓаат на текот на реката се: Фирстенберг, Цеденик, Ораниенбург, Берлин, Потсдам, Вердер, Кецин, Бранденбург, Премниц, Ратенов и Хафелберг.

## Историја

Во раните грчки и латински извори, како „Древна Германија“ на Такит, името на реката било пишувано и како *Хабола, Хабула, Хафела*. Името на реката Хафел е поврзано со германскиот збор *Haff, habe, hafen, Hafen* кој означува пристаниште.

Подоцна, Словените кои се населиле долж областа на реката Хафел биле нарекувани Хефелер во германските извори (понекогаш како Хавелјани).

## Галерија


Податотека:Park Babelsberg Havel Winter.jpg|Парк Бабелсберг во зима
Податотека:Bischofswerder Vosskanal.jpg|Брана на канлот Фос во Либенвалде-Бишофсвердер
Податотека:Wehr Gnevsdorf im Gnevsdorfer Vorfluter.jpg|Брана Гневсдорф
Податотека:Wentowkanal Schleuse.jpg|Канал Вентов во Цеденик
Податотека:WerderHavel 04-2016 img07.jpg|Вердер на Хафел, Бранденбург
Податотека:Lehnitzschleuse - Jan 2013.jpg|Брана Лениц во Ораниенбург


## Наводи

*
Категорија:Реки во Берлин
Категорија:Реки во Бранденбург
Категорија:Реки во Мекленбург-Западна Померанија
Категорија:Реки во Саксонија-Анхалт
Категорија:Реки во Германија
Обичен крстоклун

**Обичниот крстоклун** () е мала врапчевидна птица од семејството на ѕвингалките (*Fringillidae*). Специфична е по клунот, односно мандибулите кои се вкрстуваат при врвот што им овозможува лесно да ги отвораат шишарките и другите цврсти семиња. Распространета е низ Европа, вклучувајќи ја и Македонија, потоа во Азија и Северна Америка. 
Возрасните птици се често светло обоени, со црвено или портокалово мажјаците и зелено или жолто женките, но постојат многу варијанти во боите и големината и формата на клунот, како и различност во повиците, па некои од нив се сметаат за подвидови.

## Опис
Обичниот крстоклун е малку поголем од градското врапче, со должина на телото од 17 см и тежина од 43 до 57 грама. 
Се одликува со мандибули кои се вкрстуваат на врвот, од каде потекнува и името (крстоклун). Мажјаците се црвени или црвенопортокалови, а долниот дел од стомакот им е сивкавобел. Женките се зеленкавосиви со жолтозелени рабови на пердувите. Имаат голема глева, големи нозе со кои може добро да фаќаат и да ги држат семките, и куса чаталеста опашка. Младенчињата се сивкаво избразденошарени, а првата година машките се портокаловожолти. Крилјата и опашката им се кафеави. Клунот им е малку поиздолжен и понеискривен. 
Постојат многу варијанти во обоеноста, но во Северна Америка според големината на клунот и повикот се издвојуваат 9 подвида.  

## Поведение
Оваа птица претежно е постојан жител, но често се сели кога изворот на храна ќе ослабне, па бара друг. Формира јата вон сезоната на парење, често мешани со други крстоклуни.

Обичниот крстоклун е дневна, бучна и подвижна птица. Речиси цело време е на дрвјата. Летаат брзо по права линија, во јато, со постојано чрчорење *кеп-кеп-кеп*.

Претежно се хранат со семиња од шишарки, разни други семиња, сончоглед, а понекогаш со инсекти.

### Размножување
Крстоклуните може да се размножуваат и лете и зиме, во зависност од количеството семе од четинари, но повеќето гнездења се случуваат во март. Гнездата ги градат многу блиску едни до други.

Мажјакот се додворува така што ќе зафати некоја висока гранка од која многу пее, свирка и чрчори, како и потскокнува и лета во круг. Женката го гради гнездото во густите иглолисни гранки, однадвор со гранчиња, а внатре послано со тенки тревки, мов и пердувчиња. Несе 3-5 белосинкави јајца со кафеави дамки и ги инкубира околу 2 недели. Пилињата остануваат во гнездото уште две недели, а откако ќе се оперјат уште долг период зависат од родителите.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 
* Возраст и пол (PDF; 2.9 MB) од Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 

Категорија:Ѕвингалки
Категорија:Птици на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј