open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Внатрешен двор

[мини|260x260пкс|Внатрешен двор на Палацо Пити, [Фиренца.]]
**Внатрешен двор** или **двориште** —  незаграден дел од дворното место, кој е делумно или целосно опкружен со една или повеќе згради. Понекогаш просторот е поделен на делови со ѕидови, и секој дел се нарекува (внатрешен) двор. Неговата главна намена е заштита во најширока можна смисла. Во различни култури, заштитата може да биде на имотот, од неповолните услови на животната средина, за постигнување приватност и друго.

Кај поголеми поединечни згради, внатрешниот двор се гради со цел да се обезбедат прозорци во внатрешноста на зградата —  за пристап на светлина и воздух.

Најраните познати внатрешни дворови биле изградени во Иран и Кина, кои потекнуваат од 3000 г. пр. н. е. Дворовите во минатото се користеле за различни цели, вклучувајќи готвење, спиење, работа, игри, градинарство, па дури и како места за чување животни.

## Стар Рим
Во Стариот Рим, атриумот бил повеќе како општа просторија во куќата, со отвор на покривот (комплувиум) за собирање на дождовната вода во мал базен под него.

Современото значење на атриумот е изменето и се насочи кон внатрешен двор, кој е покриен со проѕирен покрив.

## Манастирски двор
Традиционално, манастирските градби го опкружуваат теренот и се своевидна тврдина —  како против вооружен напаѓач, така и против „искушенијата на надворешниот свет“. Манастирската црква во повеќето христијански манастири е сместена во така формираниот внатрешен двор. Во романската и готската црковна и манастирска архитектура, обично внатрешниот двор (клостер) е сместен покрај долгата фасада на катедрала или манастирска црква.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Архитектонски елементи
Категорија:Дом
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Ујгурски ханат

**Ујгурскиот ханат** (или Ујгурската империја) бил туркиска држава во Централна Азија, основана од Ујгурите, туркиски народ, околу 744 година, по падот на Источнотуркискиот ханат. Ханатот постоел до околу 840 година и бил една од најзначајните номадски империи во регионот, позната по својата воена моќ, трговија по Патот на свилата и културни достигнувања, вклучувајќи го прифаќањето на манихејството државна религија.

## Формирање
Ујгурскиот ханат бил основан по победата на Ујгурите, предводени од Кутлуг Билге Кул Каган, над Вториот туркиски ханат во 744 година. Ујгурите, кои биле дел од конфедерацијата на Источните Турки, ја презеле власта во регионот на денешна Монголија. Нивната престолнина била во Орду-Балик (денешен Карабалгасун, Монголија), во близина на реката Орхон.

Категорија:Ханати
Аромакологија

**Аромакологија** — наука за влијанието на мирисите врз човековото однесување и за испитување на врската помеѓу чувствата и емоциите. Оние кои се занимаваат со аромакологија се нарекуваат **[[Аромаколог|аромаколози]]**. Аромаколозите анализираат емоции како што се релаксација, возбуда, сензуалност, среќа и благосостојба предизвикани од мириси кои ги стимулираат олфакторните патишта во мозокот и, особено, лимбичкиот систем.  Се смета дека различните носители имаат уникатни физиолошки и психолошки реакции на мириси, особено оние кои не се произведени синтетички, туку се базираат на вистински мириси.

Зборот „аромакологија“ е изведен од „арома“ и „физио-психологија“. Овој термин бил измислен во 1989 година од страна на Институтот за чувство за мирис (SSI), дел од Фондацијата за мириси. SSI ја дефинира аромакологијата како „концепт базиран на систематски, научни податоци собрани под контролирани услови“. Терминот се дефинира како научно видливото влијание на мирисот врз емоциите и расположенијата. Потрошувачите ја користат аромакологијата за ублажување на временскиот притисок, за релаксација или стимулација и како компонента на други активности што генерираат чувство на благосостојба. 

Целите на аромакологијата се „да ја проучи меѓусебната поврзаност на психологијата и најновата технологија за мириси и да пренесе преку мирис различни специфични чувства (како што се релаксација, возбуда, сензуалност, среќа и достигнување) директно до мозокот.

## Комерцијална примена на аромакологијата
Од гледна точка на создавање мирис за тело, голем број практичари за аромакологија и мали компании заинтересирани за аромакологија се фокусирани на создавање парфеми по мерка за поединци кои се помалку заинтересирани за купување на истите мириси што ги носат сите други, а повеќе склони кон носење парфем прилагоден прецизно на нивните сопствени преференции, сеќавања и совпаѓања со мириси. Некои козметички брендови како што се *Shiseido* и *Décléor* посветуваат значителни напори на задачата за откривање на корисните својства на аромите врз нашето чувство на благосостојба и здравје. Shiseido моментално има линија за нега на кожа наречена „The Skincare“ која користи аромакологија во своите производи.

Пошироки примени на аромакологијата се наоѓаат во индустриите кои воведуваат мириси во производи освен козметика или парфеми. Се смета дека аромакологијата опфаќа и мириси воведени во текстил, влошки за фиоки и средства за намалување на непријатни мириси во домашна средина. 

## Аромаколози
Аромаколозите работат со есенцијални масла поради нивните ароматични и физички ефекти и се експерти во начинот на кој есенцијалните масла можат да се мешаат за да се создадат „мириси на однесување“ за да се утврдат позитивните ефекти на аромите врз човековото однесување, вклучувајќи ги чувствата и емоциите.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Национален институт за рак
* Хемиски сетила, Оксфордски списанија
* Белгиски институт за синестезија
* Американски институт за синестезија
Категорија:Парфимерија
Категорија:Ароматерапија
Шанел бр. 5

мини|Парфем Шанел бр. 5
**Шанел бр. 5** е првиот парфем лансиран од француската модна креаторка Габриел „Коко“ Шанел во 1921 година. Мирисната формула ја составил француско-рускиот хемичар и парфимер Ернест Бо. Дизајнот на шишенцето бил важен дел од брендирањето на производот. Коко Шанел била првото лице на парфемот, на реклама во *Харперс Базар* од 1937 година.

## Инспирација
Традиционално, парфемит што ги користеле жените спаѓале во две основни категории. Почитуваните жени ја претпочитале есенцијата на еден градинарски цвет, додека сексуално провокативните парфеми богати со животински мошус или јасмин биле поврзувани со проститутки или куртизани. Шанел се обидувала да пронајде нов мирис што ќе им се допадне на флаперките и ќе го слави ослободениот женски дух од 1920-тите.

## Име Шанел бр. 5
На дванаесетгодишна возраст, Шанел била предадена на грижа на калуѓерки, а следните шест години поминала суров, дисциплиниран живот во манастирско сиропиталиште, Обазин, во департманот Корез во југозападна Франција. Уште од нејзините најрани денови таму, бројот пет имал силни асоцијации за неа. За Шанел, бројот пет бил особено ценет како означувач на олицетворение на нешто, неговиот дух, неговото мистично значење.

Нејзиниот афинитет кон бројот пет се мешал со градините на манастирот, а со тоа и со бујните околни ридови преполни со карпести рози.

Во 1920 година, кога ѝ биле презентирани мали стаклени ампули со примероци од мириси нумерирани од 1 до 5 и од 20 до 24 за нејзина проценка, таа ја избрала петтата ампула. Шанел му рекла на Ернест Бо, кого го ангажирала да развие нов мирис: „Ги претставувам моите колекции фустани на петти мај, петтиот месец од годината и затоа ќе дозволиме овој примерок број пет да го задржи името што веќе го има, ќе донесе среќа.“

## Дизајн на шише
Шанел замислила дизајн кој ќе биде антитеза за претерано елаборираната, скапоцена префинетост на кристалните шишиња за мирис, кои тогаш биле во мода. Нејзиното шише ќе биде „чиста транспарентност... невидливо шише“. Општо се смета дека дизајнот на шишето е инспириран од правоаголните закосени линии на шишињата за тоалетни производи Шарвет, кои, опремени во кожна патна футрола, биле омилени кај нејзиниот љубовник, Артур „Бој“ Капел. Некои велат дека тоа бил декантерот за виски што тој го користел, на кој таа му се восхитувала и посакала да го репродуцира во „исклучително, скапо, нежно стакло“.

„Џебното *шише“,* дизајнирано да се носи во чанта, било воведено во 1934 година. Цената и големината на пакувањето биле намалени за да се привлече поширока база на клиенти.

Шишето, со децении, само по себе станало препознатлив културен артефакт, толку многу што Енди Ворхол одлучил да го одбележи неговиот иконски статус во средината на 1980-тите со својата поп-арт, ситопечатена слика, *Реклами: Шанел*.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Парфимерија
Група (математика)

**Група** — алгебарска структура што се состои од множество заедно со бинарна операција која е асоцијативна, има неутрален елемент и за секој елемент во множеството има инверзен елемент.

Групата е една од најраспространетите структури во математиката. Често се појавува во контекст на симетрии, но има и други примени. Целите броеви \mathbb{Z} заедно со операцијата собирање претставуваат група.

## Дефиниција
Една **група** е множество G заедно со операција \cdot : G \times G \to G, така што:
* операцијата е асоцијативна, т.е.a \cdot ( b \cdot c) = (a \cdot b) \cdot c  за секои a, b, c \in G. 
* постои елемент e \in G, така што g \cdot e = e \cdot g = g за секој g \in G, наречен **неутрален елемент**
* за секој елемент g \in G постои елемент h \in G, така што g \cdot h = h \cdot g = e, наречен **[[инверзен елемент]]**. Овој елемент обично се означува со g^{-1}.

Една група се нарекува **Aбелова** (по норвешкиот математичар Абел) или **комутативна**, ако за сите g,h \in G важи gh = hg.

Кардиналитетот на множеството на една група се нарекува **ред** на групата. Една група се нарекува **конечна** ако нејзиното множество е конечно.

Често \cdot се испушта и наместо g \cdot h пишуваме gh.

Неутралниот елемент во една група е единствен. Нека e' \in G е уште еден неутрален елемент. Тогаш e \cdot e' = e', бидејќи e е неутрален елемент. Но исто така e \cdot e' = e, бидејќи e' е неутрален елемент. Од тоа следи дека e = e'.

Исто така и инверзниот елемент на еден елемент е единствен. Нека h, h' се инверзени елементи на g. Тогаш h = eh = (h'g)h = h'(gh) = h'.

Третото барање може да се олабави: Доволно е да са претпостави дека секој елемент има десен (или симетрично лев) инверзен елемент. Нека е h десен инверзен елемент на g. Тогаш и h има десен инверзен елемент g'. Исто како горе важи g = ge = g(hg') = (gh)g' = eg' = g'. Ова значи дека h е инверзен елемент на g (од двете страни).

## Примери
### Цели броеви
Целите броеви заедно со обичното собирање претставуваат Абелова група.

### Тривијална група
Множеството \{e\} заедно со единствената можна операција e \cdot e = e сочинуваат Абелова група.

### Симетрична група
Нека X е произволно множество и нека \operatorname{Bij}(X, X) е множеството на сите инвертибилни функции X \to X. Тогаш \operatorname{Bij}(X,X) е група заедно со композиција на функции. Голем број на групи настануваат на сличен начин со додавање на дополнителни рестрикции на функциите.

Ако X = \{1,2, \dots, n\}, тогаш пишуваме S_n := \operatorname{Bij}(X, X) и ја нарекуваме оваа група n-та **симетрична група**.

## Литература
* 

Категорија:Теорија на групите
Категорија:Апстрактна алгебра
Клодет Колбер

**Клодет Колбер** родена **како Емили „Лили“ Клодет Шошуан**; 13 септември 1903 – 30 јули 1996) била американска глумица. Колбер ја започнала својата кариера во бродвејски продукции кон крајот на 1920-тите и напредувала кон филмови со појавата на звучните филмови. Колбер станала една од ретките големи актерки од тој период кои работеле хонорарно; односно, независно од студискиот систем. Во 1999 година, Американскиот филмски институт ја прогласил Колбер за 12-та најголема женска ѕвезда на холивудската кинематографија.

Со нејзиниот средноатлантски акцент, разноврсност, духовити дијалози, аристократско однесување и талент за лесна комедија и емотивна драма, Колбер станала една од популарните ѕвезди на 1930-тите и 1940-тите. Вкупно, Колбер глумела во повеќе од 60 филмови.

Колбер ја освоила наградата Оскар за најдобра глумица за филмот *„[[Се случи една ноќ]]“* (1934), а во текот на нејзината кариера добила и две други номинации за Оскар. Нејзините други значајни филмови се *Клеопатра* (1934), *Приказната за Палм Бич* (1942) и *Откако си замина* (1944).

До средината на 1950-тите, Колбер се префрлила од филмови на телевизија и сценска работа; таа добила номинација за наградата Тони за *Брачна вртелешка* во 1959 година. Нејзината кариера почнала да опаѓа во раните 1960-ти. Кон крајот на 1970-тите, таа доживеала враќање во театарот и ја добила наградата „Сара Сидонс“ за нејзината работа во театарот во Чикаго во 1980 година. Нејзиното телевизиско појавување во *Двете Госпоѓи Гренвил* (1987) ѝ донело награда „Златен глобус“ и номинација за наградата Еми.

## Награди и почести

## Поврзано

* Список на актери со номинации за Оскар

## Наводи

## Надворешни врски

*
* 
* 

Категорија:Натурализирани Американци
Категорија:Американски театарски глумици
Категорија:Починати во 1996 година
Категорија:Родени во 1903 година
Меј Вест

**Мери Џејн „Меј“ Вест** (17 август 1893 – 22 ноември 1980) била американска глумица, пејачка, комичарка, сценаристка и драматург чија кариера траела повеќе од седум децении. Таа била сметана за истакнат секс симбол на своето време. Вест била позната по портретирањето на сексуално самоуверени ликови и по употребата на двојни толкувања, честопати кажувајќи ги своите реплики со препознатлив контраалт глас. Вест почнала да настапува во водвиљ и на сцена во Њујорк пред да се префрли на филм во Лос Анџелес.

Често ја поврзувале со контроверзии околу цензурата и еднаш изјавила: „Верувам во цензура. Заработив богатство од тоа.“ Како што нејзината филмска кариера опаѓала, таа останала активна со пишувајње книги и драми и настапи во Лас Вегас и Лондон и се појавувала на радио и телевизија. Во подоцнежните години, таа исто така објавувала рокенрол снимки. Во 1999 година, Американскиот филмски институт ја рангирал на 15-то место меѓу најголемите женски легенди на американската кинематографија.

## Филмографија

## Книги

* Вест, Меј (1930). *Бејб Гордон*. Компанијата на Маколи. (романот на кој е базиран „Постојаниот грешник“)
* Вест, Меј (1932). *Дајмонд Лил Мен*. Какстон Хаус. (новелизација на драма)
* Вест, Меј; Вајнтрауб, Џозеф (1967). *Досетливоста и мудроста на Меј Вест*. Г.П. Путнам. .
* Вест, Меј (1970) . *Добрината немаше никаква врска со тоа*. Прентис-Хол. .
* Вест, Меј (1975a). *Меј Вест за сексот, здравјето* *и EСП*. В.Х. Ален. .
* Вест, Меј (1975б). *Човекот за задоволство*. Издавач на Дел. Co. .
* Вест, Меј (1997). Шлисел, Лилијан (ур.). *Три драми од Меј Вест: Секс, Драг, Човек за задоволство*. Рутлиџ. .
* Вест, Меј (2023). Тутак, Ромен (ур.). Меј Вест – *Првите драми: Рубински прстен, Мачката, Злобното доба, Фриско Кејт*. .

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* ''Mae West'', on Goodreads
* *[https://musicbrainz.org/artist/9cde9e3a-e8af-4659-9c59-bdbf96acb558 Mae West]*, on MusicBrainz
* Mae West, on TV.com (archived 1 January 2012)
* Mae West, on Rotten Tomatoes

Категорија:Американски театарски глумици
Категорија:Американци со ирско потекло
Категорија:Американци со германско потекло
Категорија:Американски пејачки од 20 век
Категорија:Американски пејачи и пејачки од 20 век
Категорија:Починати во 1980 година
Категорија:Родени во 1893 година
Категорија:Американски филмски глумци
Орсон Велс

**Џорџ Орсон Велс** (Кеноша,  — Лос Анџелес, ) — американски режисер, глумец, писател, продуцент и магионичар кој е запаметен по неговата иновативна работа во филмот, радиото и театарот. Тој се смета за еден од најголемите и највлијателните филмски режисери на сите времиња.

На 21 година, Велс режирал високопрофилни сценски продукции за Федералниот театарски проект во Њујорк - почнувајќи со прославената адаптација на ''„Макбет“'' од 1936 година со афроамериканска екипа, а завршил со политичкиот мјузикл *[[Лулката ќе се заниша|„Лулката ќе се заниша“]]* во 1937 година. Тој и Џон Хаусман го основале театарот „Меркјури“, независна театарска компанија со репертоар која презентирала продукции на Бродвеј до 1941 година, вклучувајќи ја и модерната, политички набиена *[[Цезар (Театар Меркјури)|претстава „Цезар“]]* (1937). Во 1938 година, неговата радио антолошка серија *„Театар Меркјури во етерот“* му дала на Велс платформа да стекне меѓународна слава како режисер и наратор на радио адаптацијата на романот *„[[Војна на световите|Војната на световите]]* “ од Х.Џ. Велс, што предизвикало некои слушатели да поверуваат дека се случува инвазија на Марс. Настанот го воздигнал 23-годишникот во озлогласеност.

Неговиот прв филм бил *„[[Граѓанин Кејн]]“* (1941), кој го продуцирал, режирал и глумел како главниот лик, Чарлс Фостер Кејн. Сесилија Агер, додека ја пишувала рецензијата за него во *списанието „ПМ“*, напишала: „Гледајќи го, како никогаш порано да не сте гледале филм.“ Постојано е рангиран како еден од најдобрите филмови некогаш направени. Тој режирал уште дванаесет играни филмови, од кои најпознати се *„[[Величествените Амберсонови (филм)|Величествените Амберсонови]]“* (1942), *„[[Отело (филм)|Отело]]“* (1951), „*[[Допирот на злото (филм од 1958)|Допирот на злото]]*“ (1958), *„[[Процес (филм)|Процес]]“* (1962) и *„[[Полноќни камбани]]“* (1966). Велс глумел и во филмови на други режисери, играјќи го Рочестер во *„[[Џејн Ер (филм)|Џејн Ер“]]* (1943), Хари Лајм во *[[Третиот човек (филм од 1949)|„Третиот човек“]]* (1949) и кардиналот Волзи во *[[Човек за сите времиња|„Човек за сите времиња“]]* (1966).

## Наводи

## Надворешни врски

* 
Категорија:Членови на Академијата на убавите уметности
Категорија:Витези на Легијата на честа
Категорија:Добитници на Греми
Категорија:Добитници на Оскар за најдобро оригинално сценарио
Категорија:Американски филмски глумци
Категорија:Американски атеисти
Џин Харлоу

**Џин Харлоу** (родена **како Харлин Харлоу Карпентер**; 3 март 1911 година) – 7 јуни 1937) била американска глумица. Позната по нејзиното портретирање на ликови на „лоши девојки“, таа била водечки секс симбол на почетокот на 1930-тите и една од дефинирачките фигури на ерата пред Кодексот на американското кино. Честопати ја нарекувале „Русокоса бомба“ и „Платинска русокоса“, Харлоу била во филмската индустрија само девет години, но станала една од најголемите филмски ѕвезди во Холивуд, чиј имиџ во очите на јавноста опстојува. Во 1999 година, Американскиот филмски институт ја рангирал Харлоу на 22-ро место на својата листа на најголеми женски легенди на американската кинематографија.

Харлоу првпат потпишала договор со бизнис магнатот Хауард Хјуз, кој ја режирал нејзината прва голема улога во *Ангели на пеколот* (1930). По серија критички неуспешни филмови и губењето на интересот на Хјуз за нејзината кариера, Метро-Голдвин-Мајер го откупила договорот со Харлоу во 1932 година  и ѝ доделила главни улоги во низа хитови изградени врз нејзиниот комичен талент: *Жена со црвена коса* (1932), *Црвена прашина* (1932), *Вечера во осум* (1933), *Несовесно* (1935) и *Сузи* (1936). Популарноста на Харлоу се натпреварувала, а потоа и ја надминала онаа на водечките дами на „МГМ“ како Џоан Крафорд, Грета Гарбо и Норма Ширер. Таа починала на 26-годишна возраст од откажување на бубрезите додека го снимала *Саратога*. „МГМ“ го завршиле филмот со употреба на двојници и го објавиле помалку од два месеци по нејзината смрт. Филмот имал најголема заработка во 1937 година, како и филм со најголема заработка во нејзината кариера.

## Наводи

## Литература

* Паскал, Џон. *Приказната за Џин Харлоу* . Популарна библиотека. 1964.
* Виера, Марк А.; Дарел, Руни. *Харлоу во Холивуд: Русокосата бомба во престолнината на гламурот, 1928–1937* . Ангел Сити Прес. 2011.

## Надворешни врски

* 

Категорија:Починати во 1937 година
Категорија:Родени во 1911 година
Категорија:Американски глумици од 20 век
Категорија:Американски филмски глумци
Керол Ломбард

**Керол Ломбард** (родена **како Џејн Алис Питерс**; 6 октомври 1908 година) – 16 јануари 1942) била американска глумица, позната по нејзините енергични, честопати необични улоги во комедии. Во 1999 година, Американскиот филмски институт ја рангирал Керол Ломбард на 23-то место на својата листа на најголеми женски ѕвезди на американската кинематографија.

Ломбард била родена во богато семејство во Форт Вејн, Индијана, но била одгледана во Лос Анџелес од нејзината самохрана мајка. На 12 години, била регрутирана од режисерот Алан Дван и го имала своето деби на екранот во *[[Совршено злосторство]]* (1921). Потпишала договор со „Фокс филм корпорејшн“ на 16 години, но главно играла споредни улоги и била отпуштена по една година. Нејзината кариера била блиску до крајот кратко пред нејзиниот 19-ти роденден кога при сообраќајна несреќа ѝ останала лузна на лицето, но таа го надминала овој предизвик и се појавила во 15 кратки комедии за Мек Сенет од 1927 до 1929 година, а потоа почнала да се појавува во играни филмови како што се *Висок напон* (1929) и *Рекетарот* (1929). По успешното појавување во *Детето од Аризона* (1930), таа потпишала договор со „Парамаунт пикчерс“.

„Парамаунт“ брзо почнал да ја ангажира Ломбард за главни женска улоги, првенствено во драмски филмови. Нејзиниот углед се зголемил кога се омажила за Вилијам Пауел во 1931 година, но двојката се развела пријателски по две години. Пресвртница во кариерата на Ломбард се случила во пионерската комедија *[[Дваесеттиот век (филм)|Дваесетти век]]* (1934) на Хауард Хокс. Глумицата се пронашла во овој жанр и продолжила да се појавува во филмови како што се *Раце преку масата* (1935, формирајќи популарно партнерство со Фред Мекмареј ); *[[Мојот човек Годфри (филм)|Мојот човек Годфри]]* (1936), за кој била номинирана за Оскар за најдобра глумица; и *Ништо свето* (1937). Во тоа време, Ломбард се омажила за Кларк Гејбл, и тие привлекле големо внимание од медиумите. Желна да освои Оскар, Ломбард почнала да се движи кон посериозни улоги кон крајот на деценијата. Неуспешна во оваа цел, се вратила на комедијата во филмовите *Господин и госпоѓа Смит* (1941) на Алфред Хичкок и *[[Да се биде или не (филм од 1942)|Да се биде или не]]* (1942) на Ернст Лубич, нејзината последна филмска улога.

Ломбард починала на 33-годишна возраст во несреќата со летање на планината Потоси, Невада, враќајќи се од турнеја за воени обврзници. Таа била една од главните актерки во  комедија а воедно и икона на американската кинематографија.

## Награди и номинации

## Наводи

Категорија:Починати во 1942 година
Категорија:Родени во 1908 година
Категорија:Американски глумици од 20 век
Категорија:Американски филмски глумци
Категорија:Луѓе од Форт Вејн
Мери Пикфорд

**Мери Пикфорд** (родена Гледис Луиз Смит; 8 април 1892 - 29 мај 1979), била канадско-американска филмска глумица и продуцентка. Пионер во американската филмска индустрија со холивудска кариера од пет децении, Пикфорд била една од најпопуларните актерки од ерата на немиот филм. Пикфорд ја започнала својата филмска кариера во 1909 година, Пикфорд станала првата милионерка во Холивуд до 1916 година, а на врвот на својата кариера, имала целосна креативна контрола врз своите филмови и била една од најпрепознатливите жени во светот. Поради нејзината популарност, невидена меѓународна слава и успех како глумица и бизнисменка, била позната како „Кралица на филмовите“. Пикфорд се смета за значајна фигура во развојот на филмската глума.

Во 1919 година, го ко-основала „Јунајтед артистс“ заедно со Чарли Чаплин, Даглас Фербенкс и Д.В. Грифит, а била и еден од 36-те основачи на Академијата за филмски уметности и науки во 1927 година. Вториот Оскар за најдобра глумица го добила за нејзината прва улога во звучниот филм *[[Кокета]]* (1929) а добила и почесен Оскар во 1976 година како признание за нејзиниот придонес во американското кино. Во 1999 година, Американскиот филмски институт ја именувал Пикфорд за 24-та најголема женска ѕвезда на Американската кинематографија.

## Наводи

## Литература

* 
* 
* 
* Pickford, Mary (1955) *Sunshine and Shadow, An Autobiography*, Doubleday & Company
*  
* 

## Надворешни врски

* Mary Pickford at the Internet Broadway Database 
* 
* Mary Pickford at the Women Film Pioneers Project
* About Mary Pickford, from the Mary Pickford Foundation website
* 
* Mary Pickford at the *[[Енциклопедија Британика|Encyclopædia Britannica]]*
* Footage of Mary Pickford with Charlie Chaplin and Douglas Fairbanks in 1919 
* Mary Pickford at Virtual History
* Mary Pickford–Buddy Rogers correspondence, 1943–1976, held by the Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts
* Mary Pickford scrapbook, 1915–1917, held by the Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts
* Mary Pickford papers, Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences
* ''Mary Pickford – Whose Real Name is Gladys Smith'' from ''Current Opinion Magazine'', June, 1918

Категорија:Натурализирани Американци
Категорија:Американски театарски глумици
Категорија:Американци со ирско потекло
Категорија:Американски филмски продуценти
Категорија:Починати во 1979 година
Категорија:Родени во 1892 година
Категорија:Матични мрежни места што не се на Википодатоците
Деспина Манаки

**Деспина (Деспа) Манаки**, позната и како **Баба Деспина** (, ; Клисура, 1791 — Авдела, 1911) — влашки платнар од село Клисура, Егејска Македонија. Баба на браќата Манаки, значајни пионери во развитокот на кинематографијата на Македонија. Прикажана во истоимениот домашен филм сниман во 1905 година од нејзините внуци. Според некои податоци, Деспина Манаки е најрано родената личност која била снимена со камера. Некои пак сметаат дека Деспина била родена во 1810-тите или 1820-тите.

## Животопис
Деспина Манаки најверојатно е родена во 1791 година во село Клисура, Костурско. Во тоа време Клисура било чисто влашко село. Поради непозната причина се преселила во Авдела, Гребенско. Авдела исто така било влашко село. Според некои истражувања Деспина е во сродство со Анастасиос Манакис, хеленизиран Влав од Мечовско и борец во Грчката војна на независноста. Таа е мајка на Димитриос, таткото на Милтон и Јанаки Манаки. Нејзиното семејство биле клучни во селото за време на влашката преродба. Нејзиниот син се приклучил во движењето како претставник на Романската пропаганда врз Власите. 

### Во ''Баба Деспина''

Деспина Манаки е главниот лик во истоимениот домашен филм сниман во 1905 година од браќата Манаки, нејзините внуци. Го снимале филмот со камерата „*Камера 300*“ купена од Лондон, Велика Британија. Филмот траел една минута и се смета за првиот филм снимен во Балканскиот полуостров. Според спомените на Милтон Манаки Деспина имала 114 години за време на снимањето. Пред тоа била сликана со стара влашка носија.

### Смрт
Деспина Манаки починала во 1911 година со 120 годишна возраст. Слики од нејзе се денес зачувани во Букурешт.

## Наводи


Категорија:Македонски Власи
Категорија:Луѓе од Егејска Македонија
Категорија:Починати во Егејска Македонија
Категорија:Родени во 1791 година
Категорија:Починати во 1911 година
Црква „Св. Преображение“ - Ербеле

**Преображение Христово** или **Свети Сотир** ( или *Shën Sotiri*) — црква во селото Ербеле, Дебарско, денес во Албанија. Влегува во состав на Тиранско-драчката епархија на Албанската православна црква.

Градбата претставува едноставна еднокорабна базилика со дрвен покрив. Во 1970 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.

Фреските се аматерски реставрирани. Сите натписи на фреските се словенски. Во апсидата е претставена Света Богородица Влахернска со Христос во медалјон. Под неа се двајца архиереи во богослужба со свитоци. Благовештението и светите ѓакони се претставени на источниот ѕид. Ликови на јерарси има на јужниот ѕид на олтарот. Во наосот, долниот регистар е зафатен со претстави на светители во цел раст под живописани ниски лакови. Во средниот дел се прикажани медалјони со светци до крстот, а во горниот некогаш имало христолошки сцени, но тие не се зачувани.

Изразноста е типична за духовните центри на Охридската архиепископија во Западна Македонија од крајот на XIV век, во времето на последните христијански владетели во областа, Андреја Гропа и браќата Музака. Живописот потсетува на тој на црквите „Пресв. Богородица Пројавена“ ( 1400) и „Св. Андреја Русулски“ (1441/2) во Костур, како и на првичниот во „Св. Петка“ (1414) во селото Горно Маало (Монодендри), Епир. Иако припишувањето на фреските на зограф од западна Македонија е ризично, тие можат да се датираат од периодот 1400–1440 г..

На храмовиот празник 18 август традиционално се собираат Македонците по потекло од Ербеле и соседното село Горно Крчиште, а кои денес живеат во Тирана, Драч, Елбасан, Пешкопеја, Макелари како и во Македонија. Според месна легенда, секоја година на 18 август нешто огнено и црвено се спушта од истоимениот храм „Св. Преображение“ на Крчин кон Ербелската црква.

## Наводи

Категорија:Цркви во Тиранско-драчката епархија
Категорија:Цркви во Дебар (Албанија)
Категорија:Споменици на културата во Албанија
Берчинац

**Берчинац** е населено место во градска општината Црвени Крст во градот Ниш, Нишавски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 121 жител. 

## Поврзано
* Црвени Крст (Ниш)
* Нишавски Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Црвени Крст (Ниш)
Категорија:Населени места во Ниш
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Визуелен програмски јазик

мини|Едноставен прилагоден блок во визуелниот програмски јазик Snap!, кој е базиран на Scratch, пресметувајќи го збирот на сите броеви со вредности помеѓу ''a'' и ''b.''
**Визуелен програмски јазик** (**систем за визуелно програмирање**, **VPL** или **VPS**), познат и како **дијаграмско програмирање**, **графичко програмирање** или **блок кодирање** — програмски јазик што им овозможува на корисниците да креираат програми преку графичко манипулирање со програмските елементи, наместо со нивно текстуално специфицирање. Визуелниот програмски јазик овозможува програмирање со визуелни изрази, просторни аранжмани на текст и графички симболи, кои се користат или како елементи на синтаксата или како секундарна нотација. На пример, многу визуелни програмски јазици се базираат на идејата за „кутии и стрелки“, каде што кутиите или другите објекти на екранот се третираат како ентитети, поврзани со стрелки, линии или лакови кои претставуваат релации.

## Дефиниција
Визуелните програмски јазици натаму да се класифицираат, според видот и обемот на употребениот визуелен израз, во јазици базирани на икони, јазици базирани на форми и јазици со дијаграми. Визуелните програмски средини обезбедуваат графички или иконски елементи кои корисниците можат да ги манипулираат на интерактивен начин според некоја специфична просторна граматика за конструкција на програмата.

Општата цел на визуелните програмски јазици е да го направат програмирањето подостапно за почетниците и да ги поддржат програмерите на три различни нивоа: синтаксичко, семантичко и прагматичко ниво.
мини|300x300пкс|Имплементација на виртуелна машина (VM) на прстен со користење на визуелниот програмски јазик PWCT.
Повеќето VPL се дизајнирани за образовни цели или за употреба во специфичен домен, каде што целните корисници се почетници програмери. Но, постојат некои истражувачки проекти кои се обидуваат да обезбедат визуелен програмски јазик за општа намена што ќе можат да го користат мејнстрим програмерите во кој било софтверски проект, наместо да користат текстуални програмски јазици (како C, C++, Java, итн.).

На пример, истражувачки проекти како што се Envision и PWCT се дизајнирани да ја постигнат оваа цел. Вообичаено е визуелниот програмски јазик да се развива со користење на текстуален програмски јазик, но можно е и обратното. На пример, нов текстуален програмски јазик - компајлер и виртуелна машина - се развиваат и одржуваат со користење на визуелно програмирање.  Овој пристап го зголемува нивото на апстракција, со што се кријат непотребните детали.  Ова зголемено ниво на апстракција им овозможува на програмерите да се концентрираат на целокупната структура и функционалност на програмата, наместо да се заплеткуваат во деталите од синтаксата на кодот.  

## Поврзано

* Аргументна мапа
* Концептуална мапа
* Унифициран јазик за моделирање
* Визуелен јазик
* Визуелно моделирање
* Визуелно размислување

## Наводи

* Врз основа на материјал од Бесплатниот онлајн речник на компјутери, употребен со дозвола.

Категорија:Програмски јазици
Категорија:Програмирање
Сашо Здравевски

**Сашо Здравевски** (роден на 11 август 1973) — пензиониран македонски фудбалски одбранбен играч, кој последно настапувал за ФК Пелистер.

## Репрезентативна кариера
Здравевски своето деби за сениорската репрезентација на Македонија го имал на пријателски натпревар против Босна и Херцеговина во март 2000 година и има вкупно 6 настапи, без да постигне гол. Неговиот последен меѓународен натпревар бил на пријателскиот натпревар против Португалија во април 2003 година.

## Наводи

## Надворешни извори
* 

Категорија:Фудбалери во Првата македонска фудбалска лига
Категорија:Фудбалери на ФК Победа
Категорија:Фудбалери на ФК Слога Југомагнат
Категорија:Фудбалери на ФК Македонија Ѓорче Петров
Категорија:Фудбалери на ФК Силекс
Категорија:Фудбалери на ФК Пелистер
Категорија:Македонски фудбалски репрезентативци
Категорија:Фудбалери од Битола
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1973 година
Отечник

[мини|Отечник на манастирот на [Киевско-печерска лавра|Киевските пештери (Русија, 1758).]]
**Отечник** или **патерик** (), краток облик за πατερικόν βιβλίον („таткова книга“) — зборник со житија на светии, особено на „оци“ на некој манастир кои се канонизирани. Отечникот е жанр на византиска книжевност со верски својства, кои претставувале збирки на изреки на светци, маченици и архијереи, како и житија за нив. Овие текстови, исто така, имаат свои корени во раното монаштво.

Меѓу најраните збирки од овој вид се Αποφθέγματα των άγίων γερόντων (*Апофтегмата на Светите старци*, исто така позната како *Азбучен патерик*, *Apophthegmata Patrum*, *Изреки на татковците на пустината* (*Изреки на пустинските татковци*) http://www.newadvent.org/cathen/01623c.htm), ''Historia monachorum in Aegypto'' *и Λαυσαϊχόν*, ''Historia Lausiaca'' http://www.newadvent.org/cathen/11425a.htm ) од Паладиј - од IV век. Различни отечници познати и во преводи на повеќе јазици (латински, словенски, коптски, ерменски итн.)

Во руското православие овој вид книжевност е познат уште од раната словенска книжевност, прво преводи, а потоа изворни текстови создадени во разни манастири. Популарните отечници во руската монашка сцена го вклучувале отечникот на Киевската пештера, отечникот на Волоколамскиот манастир и отечникот на Соловскиот манастир. Отечникот на Киевската пештера датира од првата половина на 13 век и вклучува и повести за историјата на манастирот и неговите први монаси, како што е преписката помеѓу епископот Симон од Владимирско-суздаљското Кнежевство и пештерскиот монах Поликарп. Текстот е заснован на отечникот составен во средиштата на Источната православна црква и е зачуван во три уредувања од 15 век: Арсенијанов (1406), Прв Касијанов (1460) и Втор Касијанов (1462).

## Поврзано
* Синаксарион
* Патристика

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Византиска книжевност
Категорија:Хагиографија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Плачи, сакана земјо

***„Плачи, сакана земјо“*** е британски филм, драма од 1951 година, режиран од Золтан Корда, со Сидни Поатје, Чарлс Карсон и Канада Ли во главните улоги. Филмот бил базиран врз истоимениот роман напишан од Алан Патон.

## Содржина
Од зафрлен дел на Јужна Африка, црниот свештеник Стивен Кумало патува во Јоханесбург за да ѝ помогне на својата сестра, за која е пријавено дека е болна, и да го бара својот син, кој го напуштил домот и не одржувал контакт. Исто така, е замолен да ја посети ќерката на некој што не слушнал ништо за неа веќе некое време. Со помош на колегата свештеник, преподобниот Мсимангу, Кумало открива дека неговата сестра, проститутка со мал син, го напуштила домот за да го најде својот сопруг, но не успеала да го најде и била затворена во затвор. Тој открива дека неговиот син забременил млада девојка, и дека е крадец и убиец. Двајцата живеат во сиромашна урбана заедница. Свештениците се соочуваат со суровата реалност на апартхејдот и неговите штетни ефекти врз земјата.

## Улоги
* Канада Ли како Стивен Кумало
* Сидни Поатје како Реверенд Мсимангу
* Чарлс Карсон како Џејмс Џарвис
* Џојс Кери како госпоѓа Џарвис
* Џефри Кин како отец Винсент
* Мајкл Гудлајф како Мартенс
* Едрик Конор како Џон Кумало
* Лајонел Нгакане како Абсолом
* Вивијен Клинтон како Мери
* Албертина Темба како госпоѓа Кумало
* Чарлс Мекри како пријател на Кумало
* Рибон Дламини како Гертруда КУмало

## Продукција
*„Плачи, сакана земјо“* бил првиот голем филм снимен во Јужна Африка, со ентериери снимени во Велика Британија во студијата Шепертон. Бидејќи Јужна Африка била под апартхејд, ѕвездите Сидни Поатје и Канада Ли и продуцентот/режисер Золтан Корда ги информираче јужноафриканските имиграциски власти дека Поатје и Ли не се глумци, туку се договорени слуги на Корда. По работата на филмот, Ли планирал да подготви целосен извештај за животот во Јужна Африка. Тој бил повикан да се појави пред Комитетот за неамерикански активности на Претставничкиот дом за да ги објасни своите постапки, но починал од срцев удар пред да може да сведочи.

## Објавување
Филмот ја имал својата премиера на 23 јануари 1952 година во театарот Бижу во Њујорк.

## Прием
Филмот има рејтинг од 89% на Rotten Tomatoes. Меѓу оние што го пофалиле филмот бил и Босли Кроутер во *[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]*, кој изјавил: „Тешко е да се оддаде соодветна правда на добрите квалитети на овој филм или на храброста и вештината на г-дин Корда во пренесувањето на толку тешка и отрезнувачка тема.“

## Награди
Филмот добил бронзена мечка на Берлинскиот меѓународен фестивал, а бил номиниран за Златна палма во 1952 година на Канскиот фестивал.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
Категорија:Филмови од 1951 година
Категорија:Филмови од 1952 година
Категорија:Британски филмови
Драган Веселиновски

**Драган Веселиновски** (, ) — македонски пензиониран фудбалер.

## Клупска кариера
Бил капитен на „Вардар“ во квалификациите за Лигата на шампионите во сезоната 2003/04.

## Репрезентативна кариера
Првпат настапил за сениорската репрезентација на Македонија на пријателски натпревар на гостински терен против Турција во август 1995 година и има вкупно 20 настапи, без да постигне гол. Неговиот последен репрезентативен настап бил на пријателски натпревар против Саудиска Арабија во август 2001 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Фудбалери во Првата македонска фудбалска лига
Категорија:Фудбалери на ФК Ренова
Категорија:Фудбалери на ФК Македонија Ѓорче Петров
Категорија:Фудбалери на ФК Силекс
Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)
Категорија:Фудбалери на ФК Пелистер
Категорија:Македонски фудбалски репрезентативци
Категорија:Фудбалери од Битола
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1968 година
Јован Монастерлија

**Јован Монастерлија** (срп. Јован Монастерлија; околу 1660-ти – 1706) бил српски подвојвода и офицер во Хабзбуршката монархија (Светата Римска Империја), кој ја водел Српската милиција против Османлиското Царство и други непријатели на австрискиот цар. Тој бил прогласен за „водач на српската нација“ од царот Леополд I и играл клучна улога во Големата турска војна (1683–1699) и последователните конфликти.

## Ран живот и семејство
Јован Монастерлија е роден во 1660-тите години во Коморн (денес Комарно во Словачка), во Хабзбуршката монархија. Неговото семејство потекнува од Битола (Монастир во Османлиското Царство), од каде што се преселиле во Српски Ковин (Рачкеве во Унгарија) во 16. век поради османлиски притисоци. Во 1606 година, заедно со други Срби, се преселиле во Коморанскиот округ за да избегнат понатамошни репресии по Долгата турска војна. Семејството Монастерлија добило благороднички статус во 1655 или 1665 година, кога таткото на Јован, Петар Монастерлија, бил облагороден од царот Фердинанд III, заедно со браќата Урбан и Димитрије. За да го зголеми својот углед меѓу локалните Срби, Јован се оженил со Ана Рашковиќ, членка на угледното српско имигрантско семејство Рашковиќ.

## Воена кариера
Монастерлија ја започнал својата воена служба во 1683 година, во периодот на Големата турска војна.

Во 1688 година, тој учествувал во опсадата и освојувањето на Белград под команда на Максимилијан II Емануел, изборникот на Баварија, заедно со српски доброволци. Во 1689 година, бил испратен да го брани Голубац и регрутирал српски бунтовници (хајдуци за пешадија и хусари за коњаница). Српската милиција под Павле Несторовиќ Деак постигнала победа во Битката кај Баточіна на 29 август 1689 година. По Големата сеоба на Србите во 1690 година, Монастерлија бил назначен за капетан на Српската милиција и регрутирал Срби на јужната граница на Австриската Империја. На 11 април 1691 година, бил унапреден во подвојвода и командант на над 10.000 доброволни српски војници, кои учествувале во Битката кај Сланкамен на 19 август 1691 година, придонесувајќи за значајна победа. Во 1692 година, по освојувањето на Орадеа (Велики Варадин), седиштето на милицијата било преместено во Баја.

Во 1703 година, тој повторно влегол во служба за да го потисне востанието на Франциск II Ракоци во Ерделија (Трансилванија), за што бил унапреден во полковник во 1704 година и награден со медал на златен ланец со портрет на монархот и унгарскиот државен грб. Непосредно пред смртта на Леополд I, Монастерлија добил задача да ја интегрира Српската милиција во регуларната австриска армија, со што добил чин на генерал.

## Смрт
Јован Монастерлија починал во 1706 година, на возраст од 45–46 години, од рани здобиени за време на опсадата на Орадеа (Велики Варадин, денес во Романија). Според некои извори, раната била здобиена за време на лов во текот на воениот поход. Тој бил погребан во манастирот Шишатовац, каде што се наоѓа неговиот гроб со семејниот грб.

Категорија:Личности од Големата турска војна
Црвени Крст (Ниш)

**Црвени Крст** е градска населба и општина во градот Ниш, Нишавски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 29.518 жители. 

## Населени места
Населби во општината: Берчинац, Веле Поље, Вртиште, Горна Топоница, Горна Трнава, Горни Комрен,Долна Топоница, Долна Трнава, Долни Комрен, Кравље, Лесковик, Медошевац, Мезграја, Миљковац, **[[Ниш]]** — дел, Палиграце, Паљина, Поповац, Рујник, Сечаница, Суповац, Трупале, Хум, Чамурлија.

мини|центар|250п|Црвени Крст во карта на градот Ниш

## Поврзано
* Ниш
* Нишавски Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи


Категорија:Нишки населби
Категорија:Општини во Ниш
Коктели сауер

мини|Виски сауер декориран со парче лимон и цреши мараскино.
**Коктели сауер** (од англ. *sour* — „кисел“) — семејство коктели, добро познато уште од средината на XIX век како еден вид „пунч за еден“ — коктел „Фикс“, и се состојат од алкохолна основа, шеќер, вода, лимонов сок и мраз.

До крајот на XIX век, „сауер“ станал семејство коктели со доста разновидни рецепти. Тие спаѓаат во групата на дигестиви.

## Историја
Коктелите сауер потекнуваат право од пунчот, измислен во 1620-1630-тите години (најверојатно од морнари, кои го подобрувале вкусот на дестилираниот алкохол со додавање цитрусен сок). До средината на XIX век се појавиле многу месни варијанти на пунч, престанале да го прават и послужуваат во големи садови за заедничко послужување, а почнале да го подготвуваат и служат поединечно. Уште во 1858 г., името се споменува во „Њујорк тајмс“ како нешто што се подразбира, без дополнителни објаснувања.

Коктелите сауер се опишани во книгата на барменот Џери Томас „Како да се мешаат пијалаци“ (Jerry Thomas „How to Mix Drinks, The Bon Vivant’s Companion“), објавена во 1862 г. Џ. Томас исто така укажува на потеклото на коктелите сауер од пунчовите.

Денес, многу коктели сауер се наоѓаат на официјалниот список на коктели на Меѓународната асоцијација на шанкери (МАШ): бела дама, виски сауер, даикири, каипириња, камиказе, маргарита, писко сауер и сајдкар.

## Состав
Некогаш, коктелите сауер се подготвувале користејќи само лимонов сок, шеќерен сируп и еден од силните алкохолни пијалаци. Постоеле најмалку две школи на подготовка на коктели сауер:

* оние што правеле коктели соодветни на нивното име, со изразен, но кисел вкус („сауер“ — кисел, од англ.), и
* оние што правеле коктели сауер што биле повеќе слатки, со мала количина лимонов сок и добро балансирана слаткост.

Веќе на крајот на XIX век, рецептот за овие коктели не бил толку строг. За нивна подготовка се користат најразлични кисели сокови и нивни мешавини. Покрај силните алкохолни пијалаци, се користат и вина, а наместо шеќерен сируп — други видови сирупи, ликери, овошни ликери и др.

## Подготовка
Коктелите сауер се подготвуваат во шејкер. Тие, по правило, се служат во чаша конкретно наменета за нив. Посебно внимание се посветува на нивното украсно уредување, со украсување на чашата со мраз, парчиња лимон или портокал, вишни и слично. Коктелите сауер обично се служат со цевче.

## Наводи

## Надворешни врски

* 10 Sour Cocktails to Make Right Now 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Коктели
Вртиште

**Вртиште** е населено место во градска општината Црвени Крст во градот Ниш, Нишавски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 1.150 жители. 

## Поврзано
* Црвени Крст (Ниш)
* Нишавски Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Црвени Крст (Ниш)
Категорија:Населени места во Ниш
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Речник на странски зборови и изрази (Стрезов)

**„''Речник на странски зборови и изрази''“** — ракописен речник на странски зборови и изрази, составен врз основа на охридскиот говор во втората половина на XIX век.

Речникот, денес се наоѓа во Архивската збирка на ракописни и старопечатени книги при Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“, во Скопје, а го уредила, филолошки обработила и издала во монографија Виолета Крстеска.

Автор на речникот е македонскиот преродбеник Јанаки Стрезов од Охрид, кој го составил ракописот во втората половина на XIX век. Стрезов истолкувал 5993 туѓи зборови во македонскиот  јазик.

## Содржина
Речникот содржи 5993 лексички единици од кои 2356 имаат своја етимолошка одредница, односно дадено е нивното потекло, додека кај другите го нема тоа. Пренесени се 1233 турцизми, 686 грцизми, 231 галицизми, 136 со латинско, 24 со арапско, 22 со еврејско потекло итн. За голем  број  од  нив  навел македонски соодветници, што е основната цел на секој еден речник на туѓи зборови и изрази. Стрезов дал соодветници за новите технолошки поими, па така за телеграфот го вовел зборот брзописец, за телескопот – далекоглед, а за фонографот – гласопис. Исто така тој вовел соодветници за турцизми (абер – известие), грцизми и латинизми (историја- повестница, битописание).

## Издание
Ракописот е издаден како книга со наслов „Речник на странски зборови и изрази од Јанаки Стрезов, втора половина на XIX век: (јазична и лексичка анализа)“ од Институтот за старословенска култура од Прилеп, а негов приредувач е Виолета Крстеска. 

## Наводи


Категорија:Македонска преродба
Категорија:Речници на македонскиот јазик
Категорија:Македонски ракописи
Сава Осветениот

**Сава Осветениот** (; Кесарија, 439 – Ерусалим, 5 декември 532) — монах и светец.

## Животопис
Роден е во 439 година во Кападокија, во христијанско семејство, од татко Јован и мајка Софија. На 17-годишна возраст станал монах.

Постојат документи што сведочат за учеството на Сава Осветениот во теолошките спорови што се воделе во Цариград пред и за време на Четвртиот вселенски собор. Сава, кој бил поканет од царот Анастасиј I, а на настојување на Ерусалимскиот патријарх, се покажал како доследен бранител на православието, што предизвикало незадоволство кај царот, поддржувач на монофизитите. По смртта на царот Анастасиј, а за време на владеењето на царот Јустин, спорот бил завршен и Сава се вратил во својот манастир.

Сава Осветениот е автор на повелбата именувана по него – Повелбата на Свети Сава – во која е регулиран редот на богослужбата и се опишани монашките традиции во палестинските манастири од 5 век. Напишана е под влијание на монашките повелби на Свети Пахомиј и Свети Василиј Велики.

Православната црква го слави овој светец на 18 декември според грегоријанскиот, односно на 5 декември според јулијанскиот календар .

## Поврзано
* Манастир на Свети Сава Осветениот
* Млекопитателница

## Наводи

## Надворешни врски
* Охридски пролог: Преподобен Сава Осветениот
* Житието на преподобниот Сава Осветениот

Категорија:Грчки светци
Категорија:Починати во 532 година
Категорија:Родени во 439 година