Езерска есетра

**Езерската есетра** (***Huso fulvescens***),  позната и како **карпеста есетра**, — северноамериканска слатководна риба, една од 27-те видови есетра. Како и останатите есетри, овој вид се храни на дното и има делумно 'рскавичен скелет, целокупна аеродинамична форма и редови од коскени плочи со кожа на страните и грбот.

Езерската есетра ја употребува својата издолжена муцка слична на лопатка за да ја размрда подлогата и седиментите на коритата на реките и езерата за да се храни. Четири сензорни органи (мустаќ) висат близу до устата за да ѝ помогнат на есетрата да го пронајде пленот што живее на дното. Езерските есетри можат да пораснат до голема големина за слатководни риби, до 7,25&nbsp;стапки (2,2 м) должина и 240&nbsp;фунти (108 килограми).

## Таксономија
Пред 2025 година, рибата била сместена во родот *Acipenser*, но се покажало дека ова сместување е парафилетско и попрецизно е сместено во родот *Huso*. Таа е една од двата вида на *Huso* што се наоѓаат во Северна Америка заедно со кратконосната есетра (*H. brevirostrum*). Таа претставува најбазичниот член на родот.

## Опис
Езерската есетра има рецептори за вкус на и околу своите мустаќи во близина на нејзините гумени, фатливи усни. Ги протега усните за да вшмука мека жива храна, која ја голта цела поради недостаток на заби. Нејзината исхрана се состои од ларви од инсекти, црви (вклучувајќи пијавици) и други мали организми (првенствено метазоа) што ги наоѓа во калта. Некои популации консумираат риба како значајна компонента од нивната исхрана, особено по воведувањето на инвазивниот *Neogobius melanostomus* во раните 1990-ти. Со оглед на тоа што е голем вид кој преживува хранејќи се со многу мали видови, неговата екологија на исхрана е споредена со онаа на големите морски животни, како некои китови, кои преживуваат со филтрирачка исхрана.

## Распространетост и живеалиште
Овој вид се јавува во сливот на реката Мисисипи јужно од Алабама и Мисисипи и источно до реката Френч Брод во западна Северна Каролина. Се јавува во Големите езера и реката Детроит, источно по реката Сент Лоренс до границите на свежата вода. На запад, стигнува до езерото Винипег и реките Северен Саскачеван и Јужен Саскачеван. На север, се наоѓа во низината на Хадсонскиот Залив.  На исток, видот живее во езерото Шамплен и во некои реки во Вермонт, вклучувајќи ги реките Виноски, Ламој и Мисиској, како и Отер Крик. Оваа распространетост има смисла бидејќи сите овие области биле поврзани со големите езера што се формирале кога ледниците се повлекле од Северна Америка на крајот од последното ледено доба (на пр., езерото Агасиз, езерото Ирокеја).

Овие есетри често се преселуваат во потрага по храна или соодветни места за мрестење, или како одговор на сезонските услови на животната средина. Младите единки обично живеат во базени поголеми од околу 6 стапки во длабочина, а возрасните обично живеат длабоко во големи езера. Тие најчесто не се далеку од соодветни места за мрестење. Изобилството на плен, исто така, има голем ефект во наоѓањето соодветно живеалиште.

## Животен циклус
Езерските есетри имаат многу долг животен век. Машките есетри обично живеат 55 години, а женките можат да живеат од 80 до 150 години. Тие растат брзо за време на долгата младешка фаза.

### Ран живот
Јајцата од езерската есетра започнуваат да пожолтуваат и се прицврстуваат на масна маса од јајниците. Кога јајцата се зрели, тие стануваат маслинесто зелени, сиви или црни. Јајцата обично се изведуваат по 8 до 14 дена. Набљудувањата укажуваат дека езерската есетра и другите риби и безрбетници веројатно консумираат дел од оплодените јајца додека се на местата за мрестење.

При изведување, ларвите се едвај забележливи и се околу 10&nbsp;мм долги. Ларвите наскоро стануваат пелагични, останувајќи далеку од површината и коритото, и негативно фототактични, односно привлечени од темнината, додека бараат карпести места за криење. Околу две недели по изведувањето, тие се распрснуваат низводно со струјата неколку милји додека не се вратат на дното на реката.

Како млади единки, се формираат сите дефинитивни возрасни структури, освен гонадите. Се смета дека се хранат со бентосни безрбетници како возрасните. Се смета дека кон крајот на летото, едногодишните единки се собираат во големи јата во плитки речни устија и заливи. Младите единки можат да се најдат во истите живеалишта како и возрасните единки по една година.

### Репродукција
Машките од езерската есетра обично достигнуваат сексуална зрелост на 8 до 12 години, но тоа може да потрае и до 22 години. Женките достигнуваат сексуална зрелост на 14 до 33 години, најчесто од 24 до 26 години. Овие есетра се мрестат на чисти, чакалести плитки и брзаци на потоци, обично во периодот од април до јуни. Тие претпочитаат да се мрестат на температури помеѓу 13 до 18 степени. Езерските есетри се размножуваат со пливање околу едни со други во кругови и силно тресење; мажјакот престанува да кружи кога ќе ја ослободи својата сперма, а женката потоа ги положува своите јајца.  Женските езерски есетри положуваат од 4.000 до 7.000 јајца риба. Мажјаците се мрестат на секои 2 до 7 години, додека женките на секои 4 до 9 години. Единствено 10 до 20 проценти од возрасните езерски есетри се сексуално активни во текот на една сезона.

Езерските есетри се полигамни, максимизирајќи ја генетската разновидност.

## Зачувување
Овие риби некогаш биле убивани како проблем при улов бидејќи ја оштетувале рибарската опрема. Кога нивното месо и јајца станале ценети, комерцијалните рибари започнале да ги ловат. Во периодот помеѓу 1879 и 1900 година, комерцијалниот риболов на есетра во Големите Езера донел просечно 1,800 тони годишно. Ваквите неодржливи стапки на улов биле поврзани со еколошки предизвици, како што се загадувањето и изградбата на брани и други мерки за контрола на поплавите. Есетрата, која се враќа секоја пролет за мрестење во потоците и реките во кои се родила, пронашла притоки блокирани и јата за мрестење уништени од тиња од земјоделството и сечата на дрва. Во 20 век, се случиле драстични падови во уловот на есетра, зголемени регулативи и затворање на одржливи рибници. Во моментов, 19 од 20-те држави во рамките на оригиналниот опсег на распространетост на рибата во САД ја наведуваат како загрозена. Таа се смета за „ранлива“ од NatureServe.

Езерската есетра е вредна риба за гурманска храна, како и извор на специјални производи, вклучувајќи кавијар. „*Во 1860 година, овој вид, уловен како случајни улови на други риби, бил убиван и фрлан назад во езерото, оставан на брегот за да се исуши и да се изгори, да се храни со свињи или да се копа во земјата како ѓубриво*.“  Дури бил нареден како жица и користен за гориво на пароброди. Откако неговата вредност била разбрана, „тие биле земани со сите достапни средства, од копање и влечење до поставување јадици со или без мамки поставени на дното за да се уловат.“  Над 5 милиони фунти биле уловени од езерото Ири за една година. Рибарството пропаднало, во голема мера до 1900 година. Никогаш не се опоравило. Како и повеќето есетра, езерската есетра денес е ретка и е заштитена во многу области.

Покрај прекумерното ловење, оваа риба негативно засегната и од загадувањето и губењето на миграциските водни патишта. Таа е ранлива на намалување на популацијата преку прекумерен риболов поради нејзиниот екстремно бавен репродуктивен циклус; повеќето единки фатени пред 20-годишна возраст никогаш не се парат, а женките се мрестат само еднаш на секои четири или пет години. Специфичното ловење на женки за размножување за нивната икра е исто така штетно за големината на популацијата. Малку единки некогаш достигнуваат екстремна старост или голема големина каква што честопати достигнуваа оние од претходните генерации.

### Реставрација
Во 2001 година, предаватели поставени во есетра и јајца поставени во реката Детроит документирале мрестење на есетра за прв пат по многу децении. Ова откритие следело по откривањето на места за мрестење под мостот Блу Вотер во реката Сент Клер во 2001 година.

Програмата за есетра „Литл Ривер Бенд на Индијанците од Отава“ (ЛРИО) започнала во 2001 година во Манисти, Мичиген. Во 2002 година тие успешно ја документирале природната репродукција на езерската есетра преку фаќање ларви (новоизведени риби) од реката Биг Манисти. Објектот за одгледување езерска есетра покрај потокот на реката Биг Манисти станал оперативен во пролетта 2004 година и го означил првиот пат кога оваа техника некогаш се користела за овој вид. Оттогаш, во сливот на езерото Мичиген работат пет објекти за одгледување покрај потокот, изградени според истиот дизајн на ЛРИО. Многу агенции денес соработуваат на овој напор, вклучувајќи ја Службата за риби и диви животни на САД, државите Мичиген и Висконсин и многу други партнери. Планот за управување со ЛРИО, создаден од биолози и членови на племето, беше објавен во 2005 година како водечки документ за програмата за есетра на ЛРИО и реставрацијата на есетрата. Државата Њујорк, исто така, имала успешна програма за закрепнување, користејќи јајца и сперматозоиди собрани од област за мрестење на реката Сент Лоренс. На почетокот на јуни 2017 година, водните биолози спровеле годишен потпомогнат напор за размножување, преку кој 130.000 оплодени јајца биле испратени во инкубатори.

Неколку популации на езерска есетра почнале да се обновуваат од страна на Службата за риби и диви животни на САД во соработка со локално управуваните риболовници од Северна Каролина до Големите езера. За подобро да се разбере нивниот животен циклус, Службата за риби и диви животни на Соединетите Американски Држави ги означува поединечните есетри и ги евидентира изобилството, распространетоста, возраста, растот и здравјето на популацијата. Иако се воспоставени строги прописи за следење на риболовот, инкубаторите се клучна компонента на напорите за обнова.

Рибниот инкубатор „Волф Лејк Стејт“ во Каламазу, Мичиген, одгледува и пушта езерска есетра. Езерската есетра се произведува главно за внатрешни води, иако неколку се чуваат во водите на Големите езера.

Исто така, постои објект за одгледување покрај поток во близина на Онавеј, Мичиген, на реката Блек, притока на реката Чебојган, а потоа и на езерото Хјурон. Објектот го управуваат и управуваат Одделот за природни ресурси на Мичиген, Државниот универзитет во Мичиген и Тауер Клибер. Секоја година стотици до илјадници есетри се одгледуваат и пуштаат во езерото Блек и во други околни области. Возрасните есетри се ловат во реката, нивните јајца и сперма се вадат, а потоа се враќаат во инкубаторот за оплодување и се оставаат да се инкубираат. Изведените ларви се ловат и во реката со мрежи за пловење. Инкубаторот е отворен за јавноста, а посетителите можат да ги гледаат и работниците во инкубаторот како ги фаќаат рибите.

## Рекреативен риболов
Ограничени сезони за риболов на есетра се дозволени единствено во неколку области, вклучувајќи некои места во Минесота, Висконсин и Мичиген. На пример, риболовот на есетра е дозволен на Блек Лејк во Мичиген, но риболовот е ограничен на вкупно пет риби годишно, секоја над 910 милиметри и прободен низ мразот со копја.

Риболовците во Минесота имаат можност да ловат една езерска есетра годишно помеѓу 45 и 50&nbsp;на реката Рејни и Шумското Езеро на границата меѓу Канада и САД. Раната сезона трае од 24 април до 7 мај секоја година, а доцната сезона трае во периодот од 1 јули до 30 септември. Риболовците мора да имаат важечка дозвола за риболов од Минесота и да купат ознака за есетра за да уловат езерска есетра.

На езерото Винебејго во Висконсин е отворена годишна сезона за лов на есетра. Во минатото, сезоната траела од 16 дена, а во минатото била сезона со означена квота, но сезоната сè уште може да трае цели 16 дена. Доколку се достигне 90–99% од квотата во кој било ден, сезоната завршува во 13:00 часот следниот ден. Доколку се достигне 100% (или повеќе) од квотата, Одделот за природни ресурси на Висконсин може да овозможи правило за итно запирање. Во 2012 година, најголемата есетра некогаш фатена на езерото Винебејго (женка) имала 125 години, тежела 240&nbsp;фунти, и била долга 87,5 инчи. Била обележана и пуштена во употреба од научници од Одделот за природни ресурси на Висконсин.

Есетрата е присутна и во Квебек во реката Сент Лоренс, каде што е цел на комерцијалниот риболов. Таа е исто така дивеч со ограничување на риболовот од еден дневно.

## Културно значење

### Индијанци
Есетрата била и сè уште е главна фигура во културата на Меномините. На пример, еден од нивните кланови е кланот Есетра. Исто така, имало посебна прослава, Фестивалот на Есетрата, на кој се славеле духовните и економските аспекти на рибата. Помеѓу духовните аспекти е улогата на Есетрата како заштитник на дивиот ориз. Есетрата се ловела не само поради нејзиното месо, туку и поради јајцата (кавијар) и другите делови, особено штуката, која традиционално се употребувала како лепило за боја, а подоцна и како трговски предмет со Европејците.

Рибата претставувала и клучен економски фактор кај Анишинабе. Всушност, членовите на ова племе што живееле во сливот на реката Винипег, богата со есетра, биле познати како „Есетрови Индијанци“ за време на периодот на трговијата со крзно. Средствата што се користеле при риболов на есетра вклучувале копје, брана, мрежа и поретко јадица и конец.

## Галерија

File:Lake sturgeon (Batchawana B) 2.JPG|Езерска есетра, Горно Езеро
File:Lakesturgeon public U.S.Fish&Wildlife.jpg|Езерска есетра
File:Juvenile lake sturgeon (Goulais B) 2.JPG|Млада езерска есетраГорно Езеро
File:Juvenile lake sturgeon (Goulais B) 3.JPG|Млада езерска есетраГорно Езеро
File:Oh hey there baby lake sturgeon! (15609929482).jpg|Многу млада езерска есетра


## Наводи

## Надворешни врски

* Езерото Старџен (брошура на Службата за риби и диви животни на Соединетите Американски Држави, април)&nbsp;28,&nbsp;2016)

Категорија:Есетри