Вакцина против лајшманиоза

[десно|мини| [Паразитологија|Паразитолог кој работи на *Л*]]
**Вакцината против лајшманиоза** е вакцина која ќе ја спречи лајшманиозата. Од 2017 година, не била достапна вакцината за луѓе. Во моментов постојат некои ефективни вакцини против лајшманиоза за кучиња. 

Паразитот кој предизвикува лајшманиоза е *[[лајшманија]]*, која е трипаносоматида. Болеста се шири од песочни мушички. Животните како што се кучињата можат да бидат вектори на паразитот, ширејќи го на мушичките и од песочните мушички на луѓето. Стратегијата за вакцинација за контрола или елиминирање на лајшманиозата може да вклучува развој на вакцина за луѓе и други вакцини за животни.

Научниците посакуваат вакцина и има истражување за вакцини. Исто така, се смета дека практиките за јавно здравје можат да ја контролираат или елиминираат лајшманиозата без вакцина.

## Лајшманизација
Луѓето кои се опоравуваат од лајшманиоза добиваат имунитет од реинфекција. „Лајшманизација“ е практика на инокулација со жива *лајшманија* за да се индуцира блага кожна лајшманиоза за да се спречи идна опасна инфекција. Некои бедуински и курдски култури практикувале лајшманизација како традиционална медицина. Постојат историски извештаи и децении на медицински истражувања кои ја опишуваат ефикасноста од ова.

Традиционалното знаење за лајшманизацијата го информираше развојот на вакцина против лајшманиоза.

## Развој на вакцина
Еден научен труд од 2015 година тврди дека развојот и употребата на вакцина би бил најдобриот начин за елиминирање на лајшманиозата од Јужна Азија. Обидите да се создаде вакцина со жива, инактивирана или атенуирана *[[лајшманија]]* не успеале. Обидите да се создаде пептидна, ДНК или протеинска вакцина покажале ефикасност кај моделите на животински вакцини, но не и ефикасност кај луѓето. Постојат низа предизвици со објаснувања во молекуларната биологија кои ја објаснуваат тешкотијата на развојот на вакцината.

Развојот на вакцината е тежок бидејќи паразитите живеат кај луѓето, песочните муви и други животни, така што вакцината само кај луѓето не би ги елиминирала протозоите кај инсектите и животните. Постои предизвик во толкувањето на податоците во животинските модели за да се применат на луѓето. Друг предизвик е ефективно пренесување на знаењето од лабораториски услови на теренска пракса. Исто така, постои основен недостиг на научно разбирање за тоа како антипаразитарната вакцина треба да генерира и одржува имунолошка меморија за време на паразитска инфекција.

Развојот на вакцина со помош на технологијата CRISPR-Cas9 бил објавен во 2020 година што покажа дека инокулацијата со жив атенуиран сој на Leishmania предизвикува издржлива заштита, аналогно на лајшманизацијата. Друг мутант за бришење на ген бил создаден во сој Leishmania mexicana во 2022 година, покажувајќи целосна инхибиција на типичните кожни лезии кај моделите на глувци благодарение на намалената индукција на Th2 цитокините.

## Клинички испитувања
Од 2016 година, има неколку вакцини во развој, а три поминале на клинички испитувања. Едно клиничко испитување во Бразил користело инактивирана вакцина за човечка имунотерапија. Друг во Узбекистан користел атенуирана вакцина за човечка имунотерапија. Друга во Бразил била вакцинацијата на кучиња за да се спречи тие животни да ја шират болеста.

Вакцините за кучиња се успешни во обезбедувањето имунитет. Во 2008 година, во Бразил била лансирана вакцина за кучиња, која е позната како LeishTech, вакцина базирана на рекомбинантен протеин. Во 2011 година CaniLeish, вакцина направена со антигени од *L. infantum*, била лиценцирана во Европа. Во тек се напори за развој на дополнителни вакцини за кучиња со една вакцина од втора генерација која ќе биде одобрена во Бразил од 2017 година.

## Историја
десно|мини| Саул Адлер го припитомил сирискиот хрчак во 1930-тите за да го користи во истражувањето на лајшманијазата.
Во раните 1900-ти научниците научиле како да го одгледуваат паразитот, а работата во 1940-тите предводена од Саул Адлер довело до тоа практиката на лајшманизација да биде широко распространета во Израел и Русија до 1980-тите, кога големите клинички испитувања покажале дека практиката довела до долгорочни кожни лезии, егзацербација на псоријаза и имуносупресија кај некои луѓе. За време на Иранско-ирачката војна над 2 милиони луѓе во Иран биле вакцинирани на овој начин. Од 2006 година, таквите вакцини сè уште биле лиценцирани и користени во Узбекистан.

Клиничките испитувања со убиени паразити имале спротивставени резултати во 1940-тите, а работата на таквите вакцини продолжила до 1970-тите, кога имало ветувачки мали клинички испитувања, и кои продолжиле со обемни клинички испитувања во Еквадор, Бразил, во Иран, до 1990-тите.

Претклиничката работа со генетски модифицирани вакцини со живи атенуирани паразити била спроведена во 1990-тите и 2000-тите, како и работата со синтетички пептиди, рекомбинантни протеини, гликопротеини и гликолипиди од видовите на лајшманија и гола ДНК. Од 2016 година, ниту еден од овие кандидати за вакцини од втора генерација не стигнал на пазарот, а малкумина биле тестирани во клинички испитувања.

## Наводи

Категорија:Вакцини
Категорија:Лајшманија