open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вртекица

**Вртекица** — село во Општина Студеничани, во околината на градот Скопје.

## Географија и местоположба
Вртекица се наоѓа во областа Торбешија, во долниот слив на Маркова Река.

## Историја
Подрачјето на Вртекица е населено уште од доцната антика, за што сведочат остатоците од утврдена населба на наоѓалиштето Исар југоисточно од селото.

Во  век, селото е дел од нахијата *Каршијак* во Скопската каза во Отоманското Царство.

Според опширните османлиски дефтери за населението на Скопската Каза од 1832/33 година, селото било муслиманско, со 38 муслимански домаќинства. На овој попис биле забележани 125 мажи муслимани, со 20 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 292 жители.

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Вртекица живееле 360 жители, сите Албанци муслимани.

## Население

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија во 1931 година, селото имало 550 Албанци.

Според пописот од 2002 година, селото имало население од 111 жители, сите Албанци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 90 жители, сите Албанци.

### Родови

Вртекица е албанско село.

Според истражувањата од 1950 година. Родови во селото биле:

* **Доселеници:** *Мали Цок (15 к.)* доселени се од северна Албанија. Овде живеат од втората половина на XVIII век; *Дервише (25 к.)* доселени се од северна Албанија; Кале или *Шеелар (18 к.)* доселени се од местото Чаје во Љума, северна Албанија. Го знаат следното родословие: Имер (жив на 48&nbsp;г. во 1950 година) Шукри-Џемаил-Муарем-Дурмиш, кој се доселил; *Дибран (12 к.)* доселени се од околината на Пешкопеја (Долен Дебар) во северна Албанија. Овде живеат од почетокот на XIX век; *Укалар (17 к.)* доселени се од северна Албанија; *Ѓец (1 к.)* потекнуваат од фисот Тсач во северна Албанија. Имаат роднини во селото Рамни Габер.

## Археолошки наоѓалишта

## Иселеништво
Околу 26 семејства се иселени во Скопје до 1950 година. Припаѓале на разни селски родови.

## Поврзано
* Торбешија
* Општина Студеничани
* Студеничани

## Наводи

## Надворешни врски
* [Сателитска снимка на Вртекица](https://maps.google.com/maps?q=%D0%92%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%86%D0%B0,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.885266,21.511456&spn=0.004337,0.010568&sll=41.9197,21.4819&sspn=0.034679,0.084543&oq=%D0%92%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B8&t=h&hnear=Vrtekica,+Macedonia+(FYROM)&z=17) на Карти на Гугл
Џепин

**Џепин** — село во Општина Струга, во околината на градот Струга.

## Географија и местоположба
Џепин се наоѓа северно од градот Струга, западно од Корошишта и источно од Делогожди.

## Историја
Во XIX век селото било дел од Охридската каза во Струшката нахија во Отоманското Царство.

## Стопанство

## Население

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Џепин имало 12 жители, сите Македонци.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 50 Албанци.

Според пописот од 2002 година, селото брои 424 жители, од кои 423 Албанци и 1 останат.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 122 жители, од кои 119 Албанци и 3 лица без податоци.

### Родови

Џепин е албанско село.

Родови во Џепин се: Бафтијари (5 к.) и Камбери (3 к.) доселени се од соседното село Делогожди, они се први доселеници; Велију (13 к.) доселени се исто така од Делогожди, одма после претходните родови, го знаат следното родословие: Верит (жив на 65&nbsp;г. во 1980 година) Реџеп-Емин-Велију, основачот на родот кој се доселил. Нивното подалечно потекло е од Дебарско; Делогождани (7 к.), Корошиштани (4 к.) и Песочани (2 к.). Првите се доселени од селото Делогожди, вторите од селото Корошишта, а третите од селото Песочани, Дебрца.

## Општествени установи

## Самоуправа и политика

## Културни и природни знаменитости

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Села во Македонија
Категорија:Струшки села
Категорија:Села во Општина Струга
Калдирец

**Калдирец** — село во Општина Студеничани, Скопско. Денес нема жители.

## Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Торбешија, на северните падини на Голешница. Лежи од левата страна на Кадина Река, на надморска височина од 740&nbsp;м.

## Историја
Калдирец не е заведен како одделно село во разните пописи и прегледи во XIX и почетокот на XX век, што значи дека веројатно бил маало на неко е од околните села.

## Население

На пописот од 1953 г. во селото се заведени 145 жители. Од нив 109 биле „Албанци“ и 36 „Турци“, но речиси сигурно е дека највеќето од нив биле Македонци-муслимани (Торбеши). Ситуацијата се променила во 1961 г. кога населението опаднало на само 40 жители, од кои 35 „Албанци“ и 5 „Турци“. Во текот на 1960-тите селото сосема се испразнило. Според пописот од 2002 година, Калдирец немал ниеден жител. Истото било потврдено и на последниот попис од 2021 година.

## Поврзано
* Торбешија

## Наводи

## Надворешни врски
* [Сателитска снимка на Калдирец](https://maps.google.com/maps?q=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B5%D1%86,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.832527,21.45963&spn=0.00217,0.005284&sll=41.840417,21.371326&sspn=0.00434,0.010568&t=h&hnear=Kaldirec,+Macedonia+(FYROM)&z=18) на Карти на Гугл
Малчиште

**Малчиште** — село во Општина Студеничани, Скопско.

## Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Торбешија, на надморска височина од 480&nbsp;м. Низ него минува Маркова Река. Атарот е ридски и зафаќа површина од .

## Историја
Подрачјето на Малчиште е населено уште од римско време, за што сведочат остатоците од градиштето Марково Кале на 800&nbsp;м североисточно од селото.

Во  век, селото е дел од нахијата *Каршијак* во Скопската каза во Отоманското Царство.

Според опширните османлиски дефтери за населението на Скопската Каза од 1832/33 година, селото било мешано со христијанско и муслиманско население, каде имало 1 христијанскo и 5 муслимански домаќинства. На овој попис биле забележани 1 маж христијанин, со едно новороденче и 23 мажи муслимани со 4 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 58 жители.

Стефан Верковиќ во 1857 го бележи со 236 жители.

Во XIX век Малчиште било село во Скопската каза на Отоманското Царство. Според статистиката на Васил К’нчов од 1900 г. *Малчишта* имало 90 жители, сите Арнаути муслимани.

На етничката карта од 1927 г. Леонард Шулце Јена го покажува Малчиште (Malčište) како албанско село.

На етничката карта на Северозападна Македонија во 1929 г. Афанасиј Селишчев го обележал Малчиште како албанско село.

Сите подоцнежни пописи го заведуваат населението како турско, со што се поставува прашањето дали всушност не се работи за Македонци-муслимани (Торбеши) кои се изјаснувале различно во различни пописи.

## Стопанство
Малчиште има мешани ресурси. Атарот му се состои од 153&nbsp;ха шуми, 61&nbsp;ха обработливо земјиште и 42&nbsp;ха пасишта. Жителите на Малчиште имаат краварска фарма кај Марковиот манастир во с.&nbsp;Маркова Сушица.

## Население

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија во 1931 година, селото имало 100 Албанци.

Малчиште доживеало битен раст по Втората светска војна и продолжило да расте до 1950-тите. Оттогаш почнало да опаѓа, за во 1961 г. да се намали повеќе од трикратно, веројатно поради иселувања во Турција. Интересно е да се забележи дека на пописот од 1994 г. се заведени само 7 лица, иако во претходните и последователните пописи населението одржувало нормална бројност.

Според пописот од 2002 година, селото имало население од 60 жители, од кои највеќето се Турци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 38 жители, од кои 12 Албанци и 26 лица без податоци.

## Општествени установи
* Малчишка џамија
* Основно училиште

## Културни и природни знаменитости
;Археолошки наоѓалишта
* Марково Кале — градиште од римско и доцноантичко време

## Поврзано
* Торбешија

## Наводи

## Надворешни врски

* [Сателитска снимка на Малчиште](https://maps.google.com/maps?q=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%87%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B5,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.879591,21.391443&spn=0.002169,0.005284&sll=41.832527,21.45963&sspn=0.00217,0.005284&t=h&hnear=Malchiste,+Macedonia+(FYROM)&z=18) на Карти на Гугл
Рамни Габер

**Рамни Габер** — село во Општина Студеничани, во околината на град Скопје.

## Географија и местоположба
Селото се наоѓа во областа Торбешија.

## Историја
Во  век, селото е дел од нахијата *Каршијак* во Скопската каза во Отоманското Царство.

## Население

Според опширните османлиски дефтери за населението на Скопската Каза од 1832/33 година, селото било муслиманско, со 18 муслимански домаќинства. На овој попис биле забележани 53 мажи муслимани, со 7 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 120 жители.

Стефан Верковиќ во 1857 го бележи со 112 жители.

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Рамни Габер живееле 180 жители, сите Албанци.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија во 1931 година, селото имало 200 Албанци.

Според пописот од 2002, селото брои 39 жители, сите Албанци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 20 жители, од кои 7 Албанци и 13 лица без податоци.

### Родови

Рамни Габер е албанско село.

Според истражувањата од 1950 година. Родови во селото биле:

* **Доселеници:** *Шаље (10 к.)* потекнуваат од фисот Шаља во северна Албанија. Овде живеат од крајот на XVIII век; *Џоке (5 к.)* потекнуваат од северна Албанија. Од таму се иселиле во околината на Ѓаковица, па потоа се доселиле во Рамни Габар. Овде живеат од почетокот на XIX век; *Тураш (8 к.)* доселени се од северна Албанија; *Ѓач (16 к.)* потекнуваат од фисот Гаш. Од старото место се иселиле тројца браќа преку Косово се населиле најпрво во Црвена Вода, таму еден од браќата убил некој Албанец од селото Драчевица во кавга за земја, па затоа се населиле во селото Рамни Габер, во Црвена Вода имаат роднини; *Калис (2 к.)* потекнуваат од фисот Калиса во северна Албанија; *Ѓеч (4 к.)* потекнуваат од фисот Тсач во северна Албанија. Имаат роднини во селото Вртекица кај Качаник; *Фанд (1 к.)* потекнуваат од фисот Гаш во северна Албанија. Таму живееле во областа Фанде.


## Поврзано
* Торбешија
* Општина Студеничани
* Студеничани

## Наводи

## Надворешни врски
* [Сателитска снимка на Рамни Габер](https://maps.google.com/maps?q=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D0%B8+%D0%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.863868,21.519132&spn=0.002169,0.005284&sll=41.885178,21.497111&sspn=0.004337,0.010568&t=h&hnear=Ramni+Gaber,+Macedonia+(FYROM)&z=18) на Карти на Гугл
Умово

**Умово** — целосно раселено село во Општина Студеничани, во областа Торбешија, јужно од градот Скопје. Селото е иселено и според пописот од 2002 година нема жители.

## Географија и местоположба
Селото се наоѓа во Скопската Котлина, во областа Торбешија.

## Историја
Во  век, селото е дел од нахијата *Каршијак* во Скопската каза во Отоманското Царство.

Според опширните османлиски дефтери за населението на Скопската Каза од 1832/33 година, селото било муслиманско, со 25 муслимански домаќинства. На овој попис биле забележани 60 мажи муслимани, со 3 новороденчиња. Било забележано дека двајца мажи со семејствата тазе се доселиле во селото. Се проценува дека селото во тој период имало 130 жители.

Стефан Верковиќ во 1857 го бележи со 332 жители.

Според податоците на Васил К’нчов од 1900 година, селото имало 425 жители муслимани (Македонци).

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија во 1931 година, селото имало 700 Македонци.

## Население

Според пописот од 2002 година, во селото Умово немало жители. Истото било потврдено и на пописот од 2021 година.

### Родови
Умово било торбешко село.

Според истражувањата од 1950 година. Родови во селото биле:

* **Доселеници:** *Јонузовци (37 к.)* доселени биле од некое село Умово кај Дебар (дебарско). Доселени биле пред околу 270 години, се знае следното родословие: Зибер (жив на 78&nbsp;г. во 1950 година) Асим-Амет-Етем-Алија-Суљо, кој се доселил. *Јонузовци* се делат на следните гранки: *Мемедовци, Рашитовци, Имеровци, Шаиновци, Максутовци, Зенеловци, Аметовци, Абазовци, Ќаиловци, Везуловци, Саитовци и Зеадиновци*; *Алиовци (12 к.), Мамутовци (8 к.), Скендеровци или Дебрановци (14 к.), Јусуфовци (12 к.), Ноомалци (11 к.), Бектешовци (6 к.), Дичевци (3 к.), Аџовци (4 к.), Ејуповци (3 к.)* сите овие родови имаат место на потекло како и првиот род; *Карличовци (2 к.)* доселени се од некое село Карлици во Дебарско; *Дошлаковци (3 к.)* доселени се од некое село во Река; *Печковци (3 к.)* они единствено потекнуваат од предок Албанец, кој кога дошол во селото зборувал албански, но мешајќи се со Торбешите го примил македонскиот јазик. Основачот на родот бил доселен од околината на Пеќ во Косово.

## Иселеништво
До 1950 година од селото имало иселено 29 семејства во Скопје, и во Турција 32 семејства. Од тогаш до денес има уште повеќе иселеници, со што денес селото е целосно иселено.

## Поврзано
* Торбешија
* Општина Студеничани
* Студеничани

## Наводи

## Надворешни врски
* [Сателитска снимка на Умово](https://maps.google.com/maps?q=%D0%A3%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BE&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.868051,21.430657&spn=0.004338,0.010568&sll=41.92642,21.546593&sspn=0.06935,0.169086&t=h&hnear=Umovo,+Macedonia+(FYROM)&z=17) на Карти на Гугл
Злешево

**Злешево** — напуштено село во Општина Струмица, во околината на градот Струмица.

## Географија и местоположба

Злешево се наоѓа во југоисточниот дел на Република Македонија. Од најблискиот град Струмица е оддалечен 16 километри.

Надморската височина во селото е 480 метри.

Селото се граничи со атарите на Костурино, Чепели, Раброво, Валандово, Пирава.

## Историја

Селото е споменето во делото на Јован и Константин Драгаш во 1374 година, според кое Константин го одзел селото од власта на Дабижив и го подарил на манастирот „Свети Пантелејмон“ на Света Гора.

Во османлиско време е споменато во 1621 година, под името Излешева, со 13 домаќинства. Во текот на XIX век селото било населено со турско население како дел од Струмичката Каза.

Во XIX век, селото било дел од Струмичката Каза на Отоманското Царство.

## Стопанство

## Население

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Злешево живееле 185 жители, сите Турци.

Според Димитар Гаџанов во 1916 година во *Злешово* живееле 360 жители, Турци и Македонци.

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 300 Турци.

Селото е иселено по 1961 година, кога броело 547 жители, сите Турци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители.

## Културни и природни знаменитости

## Иселеништво

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Села во Македонија
Категорија:Струмички села
Категорија:Села во Општина Струмица

Категорија:Раселени села во Македонија
Раборци

**Раборци** — село во Општина Струмица, во околината на градот Струмица.
[thumb|десно|Влезот на [Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Раборци|Црквата Кирил и Методиј]]
thumb|десно|Куќа во селото
thumb|десно|Куќа во селото

## Географија и местоположба

Раборци се наоѓа во југоисточниот дел на Република Македонија. Од најблискиот град Струмица е оддалечен 6 километри.

Надморската височина во селото е 370 метри а површината на селото изнесува 419&nbsp;ха.

Селото се граничи со Костурино, Чепели, Попчево, Три Води, Струмица.

## Историја

Во текот на Втората светска војна, селото претрпило голема штета. По крајот на војната започнала изградбата на селото Раборци изгорено во 1944 година од Германците и веќе во 1945 година населението од ова село било сместено во нови домови.

## Стопанство

Претежно занимање на населението е земјоделство. Обработливото земјиште во селото зафаќа површина од 18&nbsp;ха.

## Население

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралството Југославија од 1931 година, селото имало 25 до 50 Македонци.

Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 105 жители, сите Македонци.

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 77 жители, од кои 64 Македонци, 1 Албанец, 1 останат и 11 лица без податоци.

## Општествени установи
* Подрачно Основно училиште Даме Груев
* ХМС Маркова река

## Самоуправа и политика

### Избирачко место

Во селото постои избирачкото место бр. 1835 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место е опфатено и селото Три Води.

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 87 гласачи.

На Македонски парламентарни избори во 2020 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 90 гласачи.

## Културни и природни знаменитости

* Црква Св.Кирил и Методиј
* Викенд куќи

## Редовни настани

## Личности

## Култура и спорт

## Иселеништво

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Села во Општина Струмица
Категорија:Струмички села
Категорија:Села во Македонија
Сив сокол

**Сиви сокол** () — птица од на соколите, најбрзата птица, а воедно и живо суштество на планетата. Се храни со птици, најчесто гулаби, патки, сколовранци и сл. Во својот добро познат пад од небото постигнува фантастична брзина од 320 км/ч. Во Северна Америка измерена е брзина од дури 389 км/ч. Својот плен го лови исклучиво во воздух. Мажјакот кај сивиот сокол, како и кај повеќето птици-грабливки е 1/3 помал од женката. Својата сива боја ја добива по една година возраст, претходно младите се темнокафени.
 
Во Македонија се среќаваат два подвида: *F.P. peregrinus* или номиналниот подвид и средоземниот подвид, нешто помал - *F.P.brookei*.

Се гнезди во дупки на непристапни карпи. Како и сите останати соколи никогаш не прави гнездо, туку користи стари напуштени гнезда од гаврани, или, пак, едноставно ги несе своите јајца на карпата. Во гнездото обично несе од 3 до 4 јајца, во зависност од пристапот до храна. По 38-42 дена инкубација претежно од страна на женката, се испилуваат малите сосема беспомошни соколчиња.За да излетаат од гнездото потребни се 40 дена. А за да станат неприкосновени ловци како своите родители, потребни се уште наредни 40 дена. Важно да се напомене е тоа дека само 1/3 од младите соколи успеваат да ја преживеат првата зима.

Категорија:Соколи
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Хенри Бригс

**Хенри Бригс** (на англиски *Henry Briggs*, роден 1561 - 1630) е англиски математичар.

Бригс, Хенри
Категорија:Родени во 1561 година
Категорија:Починати во 1630 година
Михаил Суслин

**Михаил Јаковлевич Суслин** (на руски: *Михаил Яковлевич Суслин*, роден 1894 - 1919) бил руски математичар.

Категорија:Руски математичари
Категорија:Родени во 1894 година
Категорија:Починати во 1919 година
Хајнрих Тице

[thumb|Хајнрих Тице (десно), со [Фредрих Хартогс]]
**Хајнрих Тице** (; 31 август 1880 - 17 февруари 1964) бил австриски математичар.

Категорија:Родени во 1880 година
Категорија:Починати во 1964 година
Категорија:Австријци
Категорија:Тополози
Категорија:Членови на Баварската академија на науките
Список на цркви и манастири на Македонската православна црква

Ова е **список на [[манастир]]и** на **[[Македонска православна црква|Македонската православна црква]]** подредени по епархии.
[мини|[Црква Св. Пантелејмон, Горно Нерези|Св. Пантелејмон, с. Горно Нерези, Скопје]]
[мини|[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Старо Нагоричане|Св. Ѓорѓи, с. Старо Нагоричане, Кумановско]]
[мини|[Плаошник, Охрид ]]
[мини|[Успение на Пресвета Богородица, Трескавец|Успение на Пресвета Богородица, Трескавец, Прилепско]]
[мини|[Манастир „Св. Ѓорѓи“ - Неготино|Манастир Св.Ѓорѓи, Неготино]]
[мини| [Лесновски манастир Св. Архангел Михаил, Лесново]]

## Скопска епархија
* Св. Пантелејмон, с. Горно Нерези, Скопје
* Св. Андреј, Матка
* Црква Св. Димитриј, Скопје
* Марков Манастир, Св. Димитрија, с. Маркова Сушица
* Св. Никола, с. Љубанци, Скопска Црна Гора
* Св. Никола Шишевски, Матка 
* Св. Никита, с. Бањани, Скопска Црна Гора 
* Св. Спас, Скопско 
* Успение на Пресвета Богородица, Скопје 
* Успение на Пресвета Богородица, Матка 
* Св. Спас, Скопје

## Дељадровско-илинденска епархија

* Дељадровски манастир

## Полошко-кумановска епархија
* Св. Ѓорѓи, с. Старо Нагоричане, Кумановско
* Карпински манастир, с. Сув Ора, Кумановско
* Св. Атанасиј с. Лешок Тетовско

## Дебарско-кичевска епархија
* Св. Софија, Охрид
* Плаошник, Охрид 
* Св. Јован Богослов-Канео, Охрид
* Пресвета Богородица-Перивлептос, Охрид
* Св. Наум, Охридско 
* Бигорски манастир Св. Јован Крстител
* Св Богородица Пречиста, Кичевско
* Свети Ѓорѓи Победоносец, село Рајчица (Дебар)

## Преспанско-пелагониска епархија
* Св. Ѓорѓи, с. Курбиново, Преспа 
* Св. Никола, Варош, Прилепско 
* Св. Архангел Михаил, Варош, Прилепско 
* Манастир „Св. Преображение“ - Зрзе, Прилепско 
* Св. Јован Крстител, с. Слепче, Демир-Хисарско
* Св. Атанасиј, с. Журче, Демир-Хисар
* Успение на Пресвета Богородица, с. Суводол, Демирхисарско 
* Успение на Пресвета Богородица, Трескавец, Прилепско
* Рождество на Пресвета Богородица, с. Сливница, Преспа
* Рождество на Пресвета Богородица, с. Сливница, Преспа
* Рождество на Пресвета Богородица, с. Новаци, Битола

## Повардарска епархија
* Полошки манастир Св. Георгиј, Кавадаречко
* Манастир Св.Ѓорѓи, Неготино

## Брегалничка епархија

* Св. Никола, Штип
* Лесновски манастир Св. Архангел Михаил, Лесново

## Струмичка епархија

* Пресвета Богородица Елеуса, с. Вељуса 
* Св. Леонтиј, с. Водоча 
* Св. Архангел Михаил, Берово 
* Манастирски комплекс Св. Партениј Зографски, Стар Дојран

*Список
Браздење

**Браздењето** (односно **бластулацијата**) е третата фаза од ембриогенезата која следува по оплодувањето. Во оваа фаза, оплодената јајце-клетка, т.е. зиготот почнува митотично да се дели, при што се создава топчеста маса од клетки во вид на плод од црница чија површина е набраздена. Оваа структура се нарекува морула, чиешто име доаѓа од истоимениот грчки збор што значи црница.

Во текот на браздењето, ембрионот ги користи хранливите материи складирани во јајце-клетката. Митозата која се одвива при браздењето е доста брза. Во неа отсуствуваат G1 и G2 периодите од интерфазата, бидејќи јајце-клетката содржи огромни количини ДНК-полимераза неопходна за катализирање на сукцесивни хромозомски репликации, како и повеќе mRNA неопходна за синтеза на белковини во текот на раното браздење.

Трансформацијата на зиготот во повеќеклеточен комплекс во текот на набраздувањето се одликува со:

* Делење со последователни митотички делби
* Во овој период зачетокот (комплексот) не расте
* Општата форма на комплексот не се менува, освен што во внатрешноста се создава празнина - бластоцел
* Хранливите материи се претвораат во активна цитоплазма
* Количеството на DNA постојано се зголемува со бројот на новите клетки, кои се диплоидни
* Производ на овие делби е творбата бластула, која со движењата на трепките во јајцеводот се носи до матката
* Бластулата се всадува во ѕидот на матката.

Категорија:Развојна биологија
Степски сокол

thumb|''Falco cherrug ''

**Степски сокол**, **ловџиски сокол** или **крагуј** (()), за разлика од сивиот е прилагоден да лови и цицачи. Имено, својот плен може да го улови и на земјата. Поголем е од сивиот сокол и може да совлада и поголем плен. Степскиот сокол во Македонија се среќава при неговата преселба кон неговите територии на размножување. Сѐ уште нема податоци за негово гнездење во Македонија. Бојата на степскиот сокол е темнокафена до светла, во зависност од регионот од кој потекнува. Во првата година младите соколи имаат сина боја на нозете и восковицата - делот кој се наоѓа веднаш над клунот.

Степскиот сокол е една од најупотребуваните птици во соколарството. Арапите го ценат како заслужен за преживување на нивните предци - Бедуините. Во минатото, храната на Бедуините била многу еднолична и се состоела од растенија и корења. Кога увиделе дека степскиот сокол со леснотија лови птици и зајаци, го припитомиле и го искористиле за да дојдат до поквалитетна, белковинска храна. Од тогаш степскиот сокол "SAKER" претставува симбол во арапскиот свет. На банкнотата на Обединетите Арапски Емирати - дирхам, тој стои како неизбежен знак на препознатливост.

Категорија:Соколи
Наум Миладинов

:*Поврзано [[Браќа Миладиновци]]*. 

**Наум Миладинов (Миладин)** (1817-1895) — македонски музиколог, брат на Димитар и Константин Миладинови.

## Животопис
Роден е во Струга во семејството на грнчарот Ристе Миладинов и неговата сопруга Султана Миладинова. Основно училиште завршил во Струга. Со Димитрија тој скоро две години поминал на печалба во Драч во Албанија. Бидејќи имал големи склоности кон музиката, таму научил да свири на виолина. Потоа, заедно со Димитрија, ја завршил Јанинската гимназија и извесно време работел како негов помошник учител.

Наумовите афинитети и дарба кон музиката ги забележале и неговите професори, па со нивна препорака заминал за Цариград. Во времето од 1841 до 1844 година студирал на Духовната академија на патријаршискиот универзитет „Халки“ во Цариград, каде и дипломирал на отсекот музика и граматика.

Во 1843 година тој го напишал и првиот учебник по музика во Македонија, а подготвил и една грчка граматика. По враќањето во Македонија Наум се вклучил во преродбенските активности на неговите браќа. Неговата собирачка дејност, е карактеристична по тоа што народните песни тој ги нотирал односно ги запишувал со нотни записи, па така станал прв македонски мелограф.

Според огласот за претплата на Зборникот, објавен во повеќе весници и списанија, во него требало да бидат напечатени и единаесет ороводни песни со ноти, кои, за жал, не се објавени во конечната верзија на Зборникот. Причините за тоа сè уште не се целосно и докрај разјаснети.

Покрај работата како учител, Наум Миладинов работел и како музички педагог. Во текот на таа работа оспособил повеќе генерации кои ќе станат наши вредни музички дејци, а најпознати меѓу нив се Ѓорѓи Икономов и Калистрат (Крстан) Санџакоски.

Неговата активност на полето на музикологијата ќе резултира со една вистински богата оставнина од музички композиции од областа на црковното пеење. Така со неговата дејност Наум Младинов ги поставува темелите на македонската музикологија.

По Берлинскиот конгрес до неговата смрт во 1895 година, заедно со семејството, како пензионер тој живее во Бугарија.

Пред крајот на животот Наум ја напишал и неговата „Автобиографија“. Делови од неа се објавени по неговата смрт. Но, нејзиниот целосен оригинален ракопис, за жал, сѐ уште не е достапен за нашата научна јавност.

Во 1895 година умира во Софија.

## Извори


Категорија:Луѓе од Струга
Категорија:Миладиновци
Категорија:Македонски музиколози
Категорија:Македонски етномузиколози
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Починати во Софија
Црква „Пресвета Богородица Перивлепта“ - Охрид

**Пресвета Богородица Перивлепта** (**Пресвета Богородица Севидна**) — црква наоѓа во градот Охрид, изградена пред 1295 година. Фресконатписот во нартексот, покрај други личности, ги споменува Прогон Згур и годината на „подигањето“, односно живописот на црквата, 1295.

## Историја
[мини|лево|Фреска на [Св. Климент Охридски од црквата]]
Подоцнежните историски податоци зборуваат за големиот углед што го имала црквата во текот на 15 век, особено кога регионот се наоѓал во составот на Османлиското Царство. Деволскиот епископ Григориј ја соѕидал и ја живописал (1364-1365) северната капела (посветена на Григориј Богослов), а потоа била соѕидана јужната капела (посветена на Свети Никола) и отворениот трем околу црквата каде што се насликани портретите на некои ктитори и на други современи историски личности. По уривањето на манастирската црква Свети Пантелејмон, во црквата Богородица Перивлепта се пренесени моштите на Свети Климент (па затоа е наречена *Климентова црква*), а истовремено таа станала и седиште на охридските архиепископи и на „музејот на архиескопијата“ со својот печат (засега најстар на Балканот).

## Архитектонски одлики

Црквата има основа на византиските куполни цркви со впишан крст во правоаголен простор. Куполата во наосот се потпира врз четири слободни столба, а слепа слепата купола во нартексот на четири пиластри. Ѕидана е од камен, бигор и тули, а со нивна комбинација се подигнати различни декоративни површини (меандер, шаховско поле, рибина коска). Овој начин на ѕидање се заснова врз традицијата пренесена од византиската метропола, но црквата Богородица Привлептос, како и некои други во Македонија, укажуваат и на непосредни врски со градителството од 13 век во Епир.

## Значење за историјата на уметноста

Извонредните уметнички вредности  на фреско-декорацијата и ризницата од икони на оваа црква заземаат истакнато место во науката. Врз основа на откриените потписи се знае дека фреските во 1295 ги извеле сликарите Михаил Астрапа и Евтихиј. Тоа се проминентни личности на ликовното творештво од крајот на 13 век и првите децении на 14 век на Балканот, а нивните дела по уметничкиот квалитет се рамни на современите остварувања во византиската културна метропола.

## Извор
* 

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Катедрали во Македонија
Категорија:Цркви во Охрид
Категорија:Цркви во Општина Охрид
Категорија:Цркви на Македонската православна црква
Јастреб кокошкар

**Јастребот кокошкар** (*Accipiter gentillis*) е жител на речиси сите шуми и планини во Република Македонија. Распонот на крилата може да достигне и до 80&nbsp;cm. Женките се поголеми од мажјаците и со леснотија можат да совладаат плен до големина на зајак. Се хранат со најразновиден дивеч, цицачи, глодачи и птици.

Првата година од животот младите птици се темнокафени, а по митарењето ја добиваат својата граоресто сива боја. Се гнезди на високи буки и четинари. Гнездото го прави во стари непристапни шуми каде во подножјето има поток или рекичка.Во изградбата на гнездото учествуваат двете единки, а старите гнезда ги доградуваат секоја наредна година. Така што често старите гнезда можат да бидат големи како кај штркот. Во средината на гнездото често се среќаваат и зелени гранки од елка кои даваат мека подлога за јајцата и ги штитат младите птици од вошки.Во гнездото најчесто има од 2-4 бели јајца. Во зависност од пристапноста до храна јастребот може да ги прехрани и сите младенчиња.

Многу сурово е прогонуван, ловен, и труен од страна на одледувачите на домашна живина, а неподнослив непријател им е на одгледувачите на гулаби - гулабарите. Но, и покрај тоа, еволуцијата го натерала да се снаоѓа и да преживее, што говори дека е неприкосновен и способен борец за опстанок во денешницата. Тој лови на многу перфиден начин. Кога лови, лета многу ниско до самата земја, пленот го здогледува и фокусира седејќи скриен до самото стебло на некое дрво. Така ниско летајќи неговиот плен не го забележува сè до последниот миг кога веќе е касно и се наоѓа во страшните канџи. Кокошкарот е една од најценетите птици за соколарство. Тој во рацете на добар соколар може да стане моќно оружје во ловот на зајаци, фазани, еребици, патки итн. Јастребот кокошкар го усмртува својот плен со стисокот на канџите, клунот му служи исклучуво за јадење. Во текот на зимските месеци јастребите се симнуваат од планините во потрага по храна и може да се забележат во непосредна близина на населените места. Многу често се случува да во непосредна близина на гулабарите им украдат гулаб пред самите очи. Овој разбојник се прилагодил на самечки живот и до наредната сезона за парење сам се грижи за себе и сам е одговорен за штетите кои ги прави. Без разлика на неговата крволочност и начин на живот, јастребот кокошкар е природно богатство кое треба да го сочуваме.

Категорија:Птици
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Грабливи птици
Православен календар

**Православниот календар** го диктира ритамот на живот на православието. Секој датум имаа содветен дел од Светото Писмо, светци и настани и прослави како и многу посебни правила за постење или прослави соодветни на празникот или светецот на секој датум.

Постојат два типа на датуми во праввославието: утврдени и променливи. Утрвдените празници важат за ним соодветните денови во годината, додека променливите датуми се менуваат секоја година; тие се општоповрзани со празникот Велигден, кој и самиот е датумски менлив.

Следниве датуми укажуваат само на утврдените датуми. Сите датуми поврзани со Велигден - почнувајќи со Велики пости, и Успението, Педесетницата итн. - не се утврдени и затоа не стојат во овој календар (видете Велигденски циклус). За претворање на датуми од стар во нов стил, додајте 13 дена.
Православната литургиска година започнува на 1 септември.

Категорија:Православие
Категорија:Православна богослужба
Меѓународен ден на трудот

[250п|thumb|Од прославата на 1 мај во [Куманово во 1909 година за која се смета дека е првата прослава на празникот во Куманово. Поголемиот дел од луѓето биле членови на Кумановската револуционерна организација, а меѓу нив има шивачки работници, чевларски работници, интелектуалец, калајџија, млекар и др.]]
**Меѓународен ден на трудот** — меѓународен празник кој се празнува на 1 мај и е посветен на борбата за зачувување и унапредување на правата на работниците.

Овој празник се одбележува на 1 мај во знак на почит кон жртвите на штрајкот што се одржал од 1 до 4 мај 1886 г. во Чикаго. На овој штрајк, организиран со цел воведување на осумчасовен работен ден, била употребена сила од страна на полицијата, при што имало и жртви. Подоцна, организаторите на штрајкот биле изведени на суд, при што четворица од нив биле погубени. Во знак на почит кон жртвите од чикашкиот штрајк, Втората интернационала на својот основачки конгрес во 1889 донесе декларација со која се повикуваат работниците од целиот свет на демонстрации на 1 мај со цел подобрување на својата положба. Оттогаш, традиционално, на 1 мај секоја година во повеќе земји ширум светот се одржуваат демонстрации во знакот на одбележувањето на Меѓународниот ден на трудот.

Меѓународниот ден на трудот е државен празник во повеќе земји во светот, пред сè во комунистичките и бившите комунистички земји. И во Република Македонија, Меѓународниот ден на трудот има статус на празник. Притоа, до 2006 година, тој се празнувал 2 дена, на 1 и 2 мај, а од 2007 година се празнува само еден ден. Во Македонија, празникот вообичаено не се одбележува политички и, наместо тоа, се користи како ден за екскурзии во природата.

## Меѓународниот ден на трудот како мотив во книжевноста
* „Честит Први мај“ — песна на македонскиот поет Васил Куноски.

## Надворешни врски
* Архива за Први Мај на Марксистичката интернет архива на македонски јазик
* Архива за Први Мај на Марксистичката интернет архива на англиски јазик

## Наводи

Категорија:Труд
Категорија:Меѓународни празници
Категорија:Социјализам
Категорија:Анархизам
Категорија:Македонски празници
Категорија:Комунизам
Месечев календар

**Месечев календар** (**лунарен календар**) — календар чии датуми ги означуваат месечевите мени (месечеви мени се различните изгледи на Месечината гледана од Земјата).

Календарите кои ги означуваат временските сезони и вртењето на Земјата околу Сонцето се викаат сончеви календари, како грегоријанскиот календар.

Единствениот месечев календар кој е во широка употреба е исламскиот календар.


Категорија:Календари
Сврзно ткиво

**Сврзното ткиво** е животинско ткиво чијашто основна улога е потпора и заштита на органите. Тоа исто така ги поврзува останатите клетки и ткива во организмот.

Сврзното ткиво е составено од три компоненти:

# Основна супстанција (матрица)
# Сврзни влакна и 
# Сврзни клетки.

Основната супстанција функционира како молекуларно сито кое ја олеснува дифузијата на метаболитите помеѓу крвта и самото сврзно ткиво, а истовремено претставува и физичка бариера за продор на големи честички, како бактерии или други микроорганизми.

Сврзните влакна имаат потпорна улога, односно обезбедуваат потпора на сврзното ткиво. Тие формираат густи потпорни мрежи во кожата, стромата на паренхимските органи, ги прикрепуваат поединечните клетки во ткивото, мускулните клетки итн. Се разликуваат три типови на сврзни влакна:

# Колагени - изградени се од колаген, белковински полимер на тропоколагенот, чијашто структурна организација дава извонредна јачина и отпорност кон истегнување. Колагените влакна се присутни во сите типови на сврзно ткиво (освен во крвното). Се јавуваат во вид на дебели снопови и му даваат цврстина на ткивото
# Ретикуларни - тенки колагени нишки собрани во деликатни мрежи
# Еластични - лесно се растегнуваат и не се толку јаки како колагените влакна. Присутни се во повеќето фиброзни ткива и особено во ткивата кои бараат флексибилност. Составени се од белковината еластин.

Сврзните клетки можат да бидат постојано присутни во сврзното ткиво (перманентни), или, пак, слободни, привремено сместени во сврзното ткиво. Имаат релативна бројна застапеност и нивното присуство е варијабилно, во зависност од густината на фибриларната компонента на сврзното ткиво, локацијата, како и нивната функционална состојба. Тука спаѓаат: фибробласти, мезенхимални клетки, фиксирани макрофаги или хистоцити. Од привремените клетки се среќаваат: неутрофили, еозинофили, моноцити и лимфоцити кои доаѓаат од крвта и формираат т.н. емигрантска популација. Овие клетки учествуваат во имуниот одговор и воспалителните реакции. Фибробластите ги произведуваат колагените влакна, а мастоцитите се специјализирани за синтеза и складирање на липиди.

## Типови на сврзно ткиво
[thumb|600px|Сврзни ткива - од лево на десно:<br /> крв (еритроцити и др.), коска (ламели) и [‘Рскавица|хијалина ‘рскавица.]]
Класификацијата на различни типови на сврзни ткива не е така јасна и остро разграничена. Се разликуваат неколку типови сврзни ткива, кои понатамошно можат исто така што се поделат:

* Влакнесто сврзно ткиво (сврзно ткиво во потесна смисла):
** Растресито сврзно ткиво
** Густо (фиброзно) сврзно ткиво
*** Формирано
*** Неформирано
* Сврзно ткиво со посебни својства:
** Масно ткиво
** Еластично ткиво
** Крвно ткиво
** Слузно ткиво
* Потпорно сврзно ткиво:
** Коскено ткиво
** ‘Рскавично ткиво.
** Фиброзно сврзно ткиво

Категорија:Животински ткива
Кочија

[thumb|250px|right|[Хансомка со кочијаш, Лондон, 1900-тите]]
[thumb|right|250px|Резбана, сликана и позлатена кочија за крунисување на [Катерина Велика (Ермитаж)]]
Класичната дефиниција за **кочија** е возило со коњска влеча за приватни лица со полуелиптична амортизација (елиптични пружини во 19 век) или кожни ремени за амортизација кои можат да бидат лесни брзи и практични или пак големи и удобни.

Влечно возило без пружини се нарекува *[[кола]]*.

## Историја на кочиите
Во средниот век сите патници или оделе или јавале, освен старите и немошните. Патот со грубите коли не бил лесен. Затворените кочии почнале да се користат од аристократијата во 16 век. Во 1601 во Англија за кратко време дури и постоел закон во кој се забранува мажи да се возат во кочии, бидејќи тоа се сметало за женствено. Возила со подобра амортизација се појавиле во 17 век. Нови, полесни возила со модерен изглед иу засебни називи се впуштиле во меѓусебна конкуренција кон средината на 18 век. Изработувачите на кочии соработувале со резбари и позлатувачи, сликари и лакери како и со глазери и тапацири за изработка на лесни, брзи и удобни возила за забава и покажување.

Кај британските и француските кочии, кочијашот седел на издигнато седиште напред. Во Шпанија пак, кочијашите ги јавале коњите.

Од 1860-тите богатите престанале да ги користат кочиите за долги патишта: купе од прва класа била брза и современа алтернатива. Потоа, во 1890-тите, како што автомобилите почнале да се користат, кочијаштвото станал спорт за високите класи во Британија и Америка каде богатите луќе се тркале со големи кочии кои обично би биле возени од кочијаши.

## Типови на кочии
Постоеле голем број на видови на кочии. Кон средината на 18 век имало повеќе од 325 вида. Веќе на почетокот на 19 век кочиите се бирале не само по нивните перформанси и пратична употреба, туку и како статусни симболи кои се менуваат со модата. Еве некои видови:

## Кралски кочии
* Златна церемонијална кочија
* Ирска церемонијална кочија
* Шкотска церемонијална кочија

## Збирки на кочии
* Нимфенбург
* Уметничкоисториски музеј, Виена
** Илустриран опис на некои од кочиите  
* Версај, Великите коњушници 
** Версајските коњушници  

## Извори
* Sallie Walrond, *Looking at Carriages*
* Arthur Ingram, *Horse Drawn Vehicles since 1760 in Colour*, Blanford Press 1977.

Категорија:Влечни превозни средства
Фибробласт

**Фибробластите** се јадрени клетки кои влегуваат во состав на сврзното ткиво. Имаат вретенеста или ѕвездаста форма и ги произведуваат колагените влакна во истото ткиво.

Категорија:Клетка
Мастоцит

**Мастоцитите** (познати и како **маст клетки**) се клетки кои се дел од имуниот систем и играат главна улога во алергиските реакции во организмот. Тие се резидентни клетки на повеќе видови ткива и содржат многу гранули во нивната цитоплазма, кои се богати со *хистамин* и *хепарин* (двата главни одговорни фактори кои предизвикуваат алергиски реакции).

*Мастоцитите* играат важна улога во штитењето на човечкиот организам од патогени и учествуваат во лечењето и заздравувањето на раните. Овие клетки се многу слички со базофилните клетки, и по изглед и по функција, но се разликуваат по тоа што тие потекнуваат од различни лози на клетки.

Мастоцитите, многу често се грешат со Адипоцитите, со тоа што нивното име потсеќа на маст (масно), но ова е погрешен заклучок и треба да се врши диференцијација помеѓу двата поими.

Категорија:Клетка
Категорија:Клеточна биологија
Категорија:Човекови клетки
Крвни плочки

**Крвни плочки** (**тромбоцити**) — цитоплазматични парчиња во крвта и се едни од формативните елементи. Имаат бела боја и се големи околу 4 µ. Тие содржат ткивна материја серотонин и ензим тромбокиназа, кои лесно се ослободуваат при кршење на плочката. Со тоа крвните плочки имаат клучна улога во хемостазата, поточно во згрутчувањето на крвта (за да се спречи крвавење). Ако некој крвен сад е оштетен (на пример, со пресекување или со модринки), крвните плочки брзо одат на местото и се групираат за да ја затнат пукнатината.

Недоволен број на крвни плочки може да предизвика често крвавење од носот, подолго крвавење при пресекување, абнормално добивање модринки, или крвавење во столицата, урината или на кожата. Во сериозни случаи, кога бројот на плочките е многу мал, постои опасност од крвавење во внатрешните органи или во мозокот.

## Наводи

Категорија:Крвоток
Категорија:Трансфузиологија
Категорија:Цитологија
Категорија:Човекови клетки
Категорија:Клеточна биологија
Употреба на загради во македонскиот јазик

thumb|right|200px|Загради
**Заградите**, „**(**“ и „**)**“, во македонскиот литературен јазик се употребуваат во следните случаи:

* Зборови, изрази или цели реченици кои придонесуваат да се дообјасни нешто што е речено пред тоа:
** Тој го посетил градот Малме *(Шведска)*. 
** Митре извади од црвените бечви *(од купечко платно)* голема шамија со цвеќиња и го избриша челото. 
** Тој зел околу педесет илјади денари *(а тоа не е мала сума)*.

* Дидаскалии во драмите:
** Петре *(претходно искашлува)*: - Тоа не е така.
** Васка *(влегува од десната врата)*: - Добро вечер!

* Реченици, изрази што укажуваат на односот на слушателите кон она што го зборува говорителот:
** Да живее слободата! *(долг и силен аплауз).*

З
Хемостаза

**Хемостазата** е одбранбена реакција на организмот, бидејќи тоа е процес на прекинување на крвавењето кое настанало како резултат на повреда на некој крвен сад. При повреда на крвните садови започнува хемостазата, манифестирајќи се преку:

# Стеснување на крвните садови
# Создавање на тромбоцитен затворач
# Коагулација на крвта
# Сраснување на сврзното ткиво.

## Надворешни врски
* 

Категорија:Крвоток
Категорија:Физиологија на животните
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Фонетика и фонологија на старословенскиот јазик

**[[Старословенски јазик|Старословенскиот]] гласовен систем** ги опфаќа согласките и самогласкит во овој изумрен јазик. Дополнително, оваа област го проучува начинот на создавање на гласовите.

## Самогласки
Старословенската азбука се состоела од 38 букви со кои се обележувале словенските гласови, и тоа 11 самогласки, а дугите за согласки. Самогласките се обележувале со овие букви: , ,  (, )  (), , , , , , , . Од нив тврди (од заден ред) се: , ,  (),  , , , а меки (од преден ред) се: ,  (,), ,  и . Во фонетиката општо самогласките се делат на самогласки од преден ред т.е. такви што се образуваат во предниот дел на устата (со врвот на јазикот кој се движи кон предното непце и на самогласки од заден ред, т.е. такви што се образуваат во задниот дел на устата, со задниот дел на јазикот.

Покрај чистите самогласки имало и двогласки: , , ,  и  . Како што се гледа, за одбележување  на гласот **и** имало три, а за **о** и **у** по два знака, но во нивното читање немало разлика. Подоцна во некои јазици (како македонскиот) се извршило едначење меѓу нив, додека кај некои останале да се употребуваат 2-3 од нив.

Самогласките , , , ,  и  се читале на следниов начин:

* Старословенските гласови  и  биле полугласови. Тоа значи дека биле редуцирани, односно мошне кратки гласови, пократки од кратките самогласки  и .  бил од заден, а  од преден ред. Тоа може да се види од фактот што согласките пред  не смекнувале, а пред  смекнувале, како во , а  се озговарало како „н“, а во  како „њ“.

:Првиот полуглас  се вика „јор“ и се изговарал помеѓу  и .

:Полугласот  се вика „јер“ и се изговарал помеѓу  и . Примери за тоа се: , , , , . Можеле да стојат и во средината и на крајот од зборот, зад согласка.

* Гласот  се изговарал како носно *о*, односно *о<sup>н</sup>*: , , . Се нарекува „носно **о**“ или „голема носовка“.
* Гласот  се изговарал како носно *e*, односно како *е<sup>н</sup>*: , , , . Се вика „носно **е**“ или „мала носовка“.
* Гласот  се изговарал како среден глас помеѓу *е* и *а* (*e<sup>а</sup>*): , , . Се вика „јат“.
* Гласот се вика *јери* и се изговарал помеѓу *и* и *ъ*, слично на руското *ы*: , , . Тој самогласка е од заден ред.

## Самогласно р и л

Во старословенскиот јазик постоеле и самогласни  и . Тие се обележувале со  и  ( и ) кога се наоѓале меѓу согласките: , , , итн.

## Согласните групи шт и жд

Согласните групи  и  се типични за старословенскиот гласовен систем. Тие се изговарале меко: ш'т', ж'д', како во , , , итн.

## Извори
* Круме Кепески, *Граматика на македонскиот литературен јазик*, Просветно дело, Скопје, 1990.

## Поврзано
* Старословенски морфолошки систем
* Старословенски јазик

Категорија:Старословенски јазик
Стекнат имунолошки систем

мини|400п|Преглед на процесите вклучени во примарниот имунолошки одговор
**Стекнатиот имунолошки систем** или **конкретниот имунитет** е вид на имунитет, односно имун одговор на организмот кој се случува тогаш кога неспецифичниот имунитет нема да обезбеди заштита од туѓите честички — антигени. Конкретниот имунитет е збир од два вида на имунитет: хуморален и клеточен. Притоа, B-клетките се одговорни за одбранбената реакција антиген-антитело, која се случува при хуморалниот имунитет, додека Т-клетките се одговорни за клеточниот имунитет.

Категорија:Имунолошки систем