open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андалузит

**Андалузитот** е алуминиумски силикатен минерал со хемиска формула Al2SiO5. Овој минерал е именуван од Деламетери, кој мислел дека потекнува од Андалузија, Шпанија. Наскоро станало јасно дека станува збор за грешка во локацијата и дека проучуваните примероци всушност биле од Ел Кардосо де ла Сиера, во шпанската покраина Гвадалахара.

Андалузитот е триморфен со кијанит и силиманит, што е полиморф со понизок притисок и средна температура. На повисоки температури и притисоци, андалузитот може да се претвори во силиманит. Андалузитот е алумосиликатен индексен минерал, кој дава индиции за длабочината и притисоците вклучени во производството на карпата домаќин.
мини|Тркалезен фацетиран андалузит

## Врсти на андалузит
Видот хиастолит најчесто содржи темни инклузии од јаглерод или глина кои формираат крстовидна шема кога се прикажуваат во пресек. Овој камен бил познат уште од шеснаесеттиот век, каде што бил носен од страна на аџии како сувенир кои се враќале од Сантијаго де Компостела.

**Виридинот** е зелена сорта на андалузит во која манганот 3+ го заменува алуминиумот, кој што е одговорен за бојата. **Канонаит** е зеленикаво-црн минерал сличен со андалузитот и има приближен состав.

Проѕирна врста се наоѓа во Бразил и Шри Ланка може да се исече во скапоцен камен. Фацетираните андалузитни камења даваат црвени, зелени и жолти бои што наликува на пригушена форма на иридесценција, иако боите всушност се резултат на невообичаено силен плеохроизам.

## Појава
Андалузитот е чест метаморфен минерал кој се формира под низок притисок и ниски до високи температури. Минералите кијанит и силиманит се полиморфи на андалузитот, секој од нив се јавува под различни односи на температура-притисок и затоа ретко се наоѓаат заедно во истата карпа. Поради ова, трите минерали се корисна алатка за да се помогне во идентификувањето на патеките на притисок-температура на карпата домаќин во која се наоѓаат. Особено е поврзан со пелитични метаморфни карпи како што е шкрилец.

Највисоката концентрација на андалузит во светот се наоѓа во рудникот Гломел во Арморски Брегови (Франција), кој сочинува 25% од глобалното производство на овој минерал. Јужна Африка поседува најголем дел од познатите светски наоѓалишта на андалузит.

## Употреба
Андалузитот се користи како огноотпорен материјал во печки и други индустриски процеси.

## Наводи

Категорија:Скапоцени камења
Категорија:Индустриски минерали
Категорија:Орторомпски минерали
Категорија:Незосиликати
Категорија:Минерали на алуминиумот
Алеганит

**Алеганитот** е умерено редок хумитски минерал со формула Mn5(SiO4)2(OH)2, кој припаѓа на класата на силикатни материјали. Генерално, неговите појавувања се поврзани со метаморфни (метаморфизирани) наоѓалишта на манган. Минералот е именуван по округот Алегани, Северна Каролина, САД. 

## Поврзано

* Хондродит
* Клинохумит
* Хумит
* Џеригибсит

## Наводи

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Минералогија
Хиперстен

**Хиперстен —** иносиликатен минерал што формира карпи и припаѓа на групата орторомбични пироксени. Неговата хемиска формула е . Се наоѓа во магматски и метаморфни карпи, како и во каменити и железни метеорити. Литературата формално го напуштила овој термин, претпочитајќи да го категоризираат овој минерал како енстатит или ферозилит. Тој формира цврсти раствори со минералите енстатит и ферозилит. Чистиот енстатит не содржи железо, додека чистиот ферозилит не содржи магнезиум; хиперстен е името дадено на минералот кога е присутна значителна количина од двата елементи. Енстатит е стабилен при атмосферски притисок, но ферозилитот е стабилен само при покачен притисок, распаѓајќи се во кварц и фајалит при атмосферски притисок освен ако не се стабилизира со магнезиум или други нечистотии.

Минералот обично се наоѓа како фолијатни маси вградени во магматските карпи норит и хиперстен- андезит, од кои што е основен дел. Грубозрнестата лабрадорит -хиперстен-карпа (норит) на островот Павле покрај брегот на Лабрадор го обезбедила најтипичниот материјал; поради оваа причина, минералот е познат како лабрадор хорнбленда или паулит.

Бојата е често сива, кафеава или зелена, а сјајот е обично бисерно бел или проѕирен. Плеохроизмот е силен, тврдоста е 5–6, а специфичната тежина е 3,4–3,9. На одредени површини прикажува бакарно-црвен метален сјај, или шилер, кој има исто потекло како бронзениот сјај на бронзитот, но поизразен. Како и бронзитот, понекогаш се сече и полира како скапоцен камен.

Името „хиперстен“ потекнува од грчкиот збор и значи „премногу јак“, и е алузија на тоа дека е поцврст од амфиболскиот минерал хорнбленда (со кој што е често помешан).

Хиперстенот е дискредитиран од Меѓународната минералошка асоцијација и повеќе не се смета за валиден тип на минерал; примероците означени како хиперстен обично се фероан енстатит.

## Наводи

Категорија:Орторомпски минерали
Категорија:Иносиликати
Категорија:Минерали на магнезиумот
Зоизит

**Зоизит** — познат како **сауалпит**, по неговото место на пронаоѓање, е калциум алуминиум хидрокси соросиликат кој припаѓа на групата минерали епидоти. Неговата хемиска формула е Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH).

Зоизит се јавува како призматични, орторомбични (2/m²/m²/m) кристали или пронајдени се во метаморфни и пегматитни карпи. Зоизит може да биде од син до виолетов, зелен, кафеав, розов, жолт, сив или безбоен. Сините кристали се познати под името танзанит. Има стаклен сјај и конхоидна до нерамна фрактура. Кога се еуедарски, кристалите на зоизит се набраздени паралелно со главната оска (c-оска). Исто така, паралелно со главната оска е едната насока на совршено расцепување. Минералот е помеѓу 6 и 7 на Мосовата скала на тврдост, а неговата специфична тежина се движи од 3,10 до 3,38, во зависност од сортата. Има бели линии и се вели дека е кршлив. Клинозоизит е почест моноклиничен полиморф на Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH). Транспарентниот материјал се обликува во скапоцени камења, додека проѕирниот и непроѕирен материјал се резба.

Минералот го опишал Абрахам Готлоб Вернер во 1805 година. Тој го именувал по крањскиот природонаучник Зигмунд Зоис, кој му ги испратил примероците од Сауалпе во Корушка. Зоис сфатил дека станува збор за непознат минерал кога му го донел трговец со минерали, за кој се претпоставува дека е Симон Прешерн, во 1797 година.

Извори на зоизит вклучуваат Танзанија (танзанит), Кенија (аниолит), Норвешка (тулит), Швајцарија, Австрија, Индија, Пакистан и американската држава Вашингтон.

Во поново време, врстата Тулит е пронајдена во Канада, во рудникот Џефри (Вал-де-сорс, Квинсленд) и во Британска Колумбија.

## Наводи

## Литература

* Харлбут, Корнелиус С.; Клајн, Корнелис, 1985, Прирачник за минералогија, 20-то издание, 
* 

## Надворешни врски

* 
Категорија:Орторомпски минерали
Категорија:Соросиликати
Категорија:Минерали на алуминиумот
Категорија:Минерали на калциумот
Конунг

мини|253x253пкс|Натписот „конунг“ (''kunuki'') на руничкиот камен U 11.
**Конунг** (прагермански: *kuningaz*, старонордиски: ᚲᛟᚾᚢᛜᚱ, *konungr*, староанглиски: *cyning*) — старогермански поим за врховен владетел. Во епохата на развиениот среден век, овој поим му соодветствува на поимот крал (на пр. шведскиот крал Магнус Ладулос).

## Општествена положба
Како што се гледа од „Песната за Риг“, конунзите произлегле од средината на јарловите. Нивната појава е поврзана со процесот на создавање национални држави. Бидејќи овие нови државни формации се појавувале во текот на борбата на јарловите за превласт, колку повеќе се окрупнувала државата, толку повеќе еден јарл се издигнувал над сите останати. Како последица на тоа, јарловите од врховни и самостојни владетели се претвориле во вазали на конунзите и нивни намесници.

Во периодот пред примање на христијанството, конунгот извршувал три функции:
* судска — во текот на тингот;
* воена — за време на војна;
* свештеничка — за време на принесување жртви.

Положбата на конунг била наследна, но за да стапи на престолот, му било потребно одобрение од народот. Сите синови и луѓе со соодветно потекло можеле да се стремат кон титулата конунг (на пр. Отар од Холугаланд). Оваа околност неретко водела до двовластие, кога двајца браќа истовремено станувале конунзи.

Во раниот период, на конунгот му припаѓале еден или повеќе бродови, дружина (старонордиски: *drótt*) и земјиштен посед — наследен имот. Последново честопати било причина за феудални меѓусебни борби. Во некои случаи, конунгот немал земјишни поседи и водел скитнички живот на брод — таквите конунзи биле нарекувани секонунзи (морски конунзи).

Како свештеник, конунгот барал одобрение за своите постапки од боговите. На пример, Ерик Победнички му се обратил на Один на третиот ден од битката кај Фирисвелир. Исто така, конунгот раководел со блот (жртвување) на важни јавни места, како што е Храмот во Упсала. Одбивањето на оваа обврска можело да го чини конунгот власт. Таков бил случајот, на пример, со Хакон Добриот, кој се обидел да им наметне христијанство на своите соплеменици, како и со Анунд Гордске, кој поради христијанските убедувања одбил да учествува во блот и бил симнат од власт во 1070 г.

## Литература

* *Марк Форсајт. Кратка историја на пијанството: Од камено време до денес. Што, каде, кога и по кој повод.* = Mark Forsyth. A Short History of Drunkeness: A Short History of Drunkenness: How, Why, Where, and When Humankind Has Gotten Merry from the Stone Age to the Present. — Алпина нонфикшн, 2018. — стр. 278 — .

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Благороднички титули
Категорија:Историја на Европа
Колеманит

**Колеманит** (Ca2B6O11·5H2O)  или (CaB3O4(OH)3·H2O) — боратен минерал кој се наоѓа во евапоритни наслаги во алкални езерски средини. Колеманитот е секундарен минерал кој се формира со промена на боракс и улексит. 

Првпат бил опишан во 1884 година кога бил пронајден во близина на Фурнес Крик во Долината на Смртта и бил именуван по Вилијам Тел Колман (1824–1893), сопственик на рудникот „Хармони Боракс Воркс“ каде што бил првпат пронајден.  Во тоа време, Колман алтернативно го предложил името „смитит“, по неговиот деловен соработник Франсис Марион Смит. 

## Употреба
Колеманитот бил најважната руда на бор сè до откривањето на кернитот во 1926 година. Има многу индустриски примени, како што е производството на стакло отпорно на топлина.

## Појава
Околу 40% од познатите светски резерви на колеманит се наоѓаат во рудникот Емет во западна Турција. Други важни извори во Турција се наоѓаат во Бигадич и Кестелек. 

## Наводи


## Надворешни врски
*
*
Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Минерали на калциумот
Џеси Даглас

**Џеси Даглас** (3 јули 1897 – 7 септември 1965) — американски математичар и добитник на Филдсовиот медал, познат по неговото општо решение на Платоевиот проблем.

## Живот и кариера
Роден е во еврејско семејство во Њујорк, син на Сара (родена Комел) и Луис Даглас. Студирал на Градскиот колеџ во Њујорк како додипломец, дипломирајќи со почести по математика во 1916 година. Потоа се преселил на Универзитетот Колумбија како постдипломец, добивајќи докторат по математика во 1920 година.

Даглас беше еден од двајцата добитници на првите Филдсови медали, доделени во 1936 година. Тој беше награден за решавање, во 1930 година, на проблемот на Платото, кој прашува дали постои минимална површина за дадена граница. Проблемот, формулиран уште во 1760 година кога Лагранж го иницирал, припаѓа на областа на анализата на варијации и е познат и како проблем на сапунична површина. Даглас дал значаен придонес и во инверзниот проблем во анализата на варијации. Во 1943 година, Американското математичко друштво му ја доделило наградата „Боше“ во негова чест.

Даглас работел на Универзитетот Колумбија, Масачусетскиот институт за технологија и Институтот за напредни студии Подоцна станал редовен професор на Градскиот колеџ во Њујорк, каде што предавал до неговата смрт. Во тоа време, CCNY нудел само додипломски студии, а тој предавал курс по напредна анализа.

## Избрани трудови

* 
* 
* 
* 
* 

## Наводи

## Наводи

* Биографија во *Речник на научни биографии* (Њујорк 1970–1990)
* Биографија во *Енциклопедија Британика* (август 2003)

## Дополнително читање

* Темистокле М. Расиас, *Проблемот на платото – Почит кон Џеси Даглас и Тибор Радо* (Ривер Еџ, Њу Џерси, 1992).
* М. Струв: *Платов проблем и анализа на варијации*, 
* Р. Бонет и А.Т. Фоменко: *Проблемот со платото (студии за развојот на модерната математика)*, 
* М. Џаквинта и С. Хилдебрант: „Калкулус на варијации“, Том I и II, Springer Verlag

Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД
Категорија:Носители на Филдсовиот медал
Категорија:Починати во 1965 година
Категорија:Родени во 1897 година
Морганит (скапоцен камен)

**Морганит** — портокалова или розова сорта на берил, исто така е и скапоцен камен. Морганит се ископува во Бразил, Авганистан, Мозамбик, Намибија, САД и Мадагаскар.

Морганитот станал популарен во 2010 година.

Најчесто се јавува во комбинација со минерали како што се: албит, клеваландит, кварц, аквамарин, елбаит, лепидолит, шорл, турмалин и мусковит.

## Име
По откривањето на нова локација за ископување розов берил на Мадагаскар во 1910 година, Џорџ Кунц го предложил името морганит на состанокот на Њујоршката академија на науките на 5 декември 1910 година во чест на својот пријател и клиент Џ.П. Морган за неговата финансиска поддршка за уметноста и науката и неговите важни подароци на скапоцени камења на Американскиот музеј за природна историја во Њујорк и на Музејот за природна историја во Париз. Морган бил еден од најважните колекционери на скапоцени камења во раните 1900-ти - неговата колекција делумно била составена од „Тифани енд Компани“ и нивниот главен гемолог, Кунц.

Морганитот е познат и како **розов берил**, **розов берил**, **розов смарагд** и „**цезиски** (или ***цезански***) **берил**“.

## Карактеристики
Розовата боја на морганитот се припишува на јоните на Mn2+. Морганитот е плеохроичен; односно доколку се гледа по неговата кристалографска оска, бојата има посилна розова боја.

Во споредба со смарагдот, морганитот има помалку инклузии и фрактури, што го прави потраен од смарагдот.

## Историја
Розовиот берил за прв пат бил откриен на остров покрај брегот на Мадагаскар во 1910 година. Исто така бил познат, заедно со други минерали на скапоцени камења, како што се турмалин и сподумен, во Пала, Калифорнија. Во декември 1910 година, Њујоршката академија на науките го именувала розовиот вид берил „морганит“ по финансиерот Џ.П. Морган.

На 7 октомври 1989 година, еден од најголемите примероци на скапоцен камен морганит некогаш откриен, на крајот наречен „Розата на Мејн“, бил пронајден во каменоломот Бенет во Бакфилд, Мејн, САД. Кристалот, првично со портокалова нијанса, бил 23см долг и околу 30см широк, и тежел (заедно со својата матрица) нешто повеќе од 23кг.

Пред 2011 година, морганитот бил непознат во многу продавници за накит. Но, неодамна морганитот стекнал популарност. 

## Вредност и популарност
Според едно истражување од 2017 година, морганитот е втор најпопуларен камен што не е дијамант, по сафирот. Еден карат морганит може да чини околу 300 долари.

Морганит е еден од најретките членови на семејството берил, втор по големина веднаш по црвениот берил. Поради недостигот на морганит, особено оние со висок квалитет, тие имаат тенденција да бидат меѓу најскапите по карат. Оние што се со темно розова боја имаат тенденција да бидат највредни.

## Наводи

Категорија:Берили
Категорија:Скапоцени камења
Алунит

**Алунит** — хидроксилиран минерал од алуминиум калиум сулфат, со формула KAl3(SO4)2(OH)6. Првпат е забележан во 15 век во Толфа, во близина на Рим, каде што се ископувал за производство на стипса. Првпат наречен *алуминиумит* од Ж.С. Деламетери во 1797 година, ова име го добил Франсоа Бодан три децении подоцна и го нарекол алунит.
лево|мини|Алунит од Словачка
Морфолошки, кристалите на алунит се ромбоедри со меѓуфазни агли од 90° 50', што ги прави да личат на коцки. Кристалната симетрија е тригонална. Кристали се пронајдени во шуплини во риолит. Алунит варира по боја од бела до жолто-сива. Тврдоста на Мосовата скала е 4, а специфичната тежина е помеѓу 2,6 и 2,8. Нерастворлив е во вода или слаби киселини, но растворлив е во сулфурна киселина.
лево|мини|Алунит од Мерисвејл, Јута
Натриумот може да го замени калиумот во минералот, а кога содржината на натриум е висока, се нарекува **натроалунит**.
лево|мини|350x350пкс|Кристална структура на алунит
Алунит е аналог на јарозитот, каде што алуминиумот го заменува Fe3+. Алунит се јавува како секундарен минерал на рудите на железен сулфат.

Алунит се јавува во минерални маси на трахит, риолит и слични вулкански карпи богати со калиум. Се формира со дејство на раствори што содржат сулфурна киселина врз овие карпи за време на оксидацијата и испирањето на наслагите од метални сулфиди. Алунит се наоѓа и во близина на вулкански фумароли. Белите, ситно грануларни маси многу личат на ситно грануларни варовници, доломит, анхидрит и магнезит по изглед. Покомпактните видови од Унгарија поради нивната тврдина се користат за воденички камења.

Историски гледано, обемни наоѓалишта биле ископани во Тоскана и Унгарија, како и во Буладела, Нов Јужен Велс, Австралија. Моментално се ископува во Толфа, Италија. Во Соединетите Американски Држави се наоѓа во округот Сан Хуан во Колорадо; Голдфилд, Невада; градот-дух Алунит, Јута во близина на Мерисвејл; и Црвената Планина во близина на Патагонија, Аризона. Појавата во Аризона лежи соодветно над кањон наречен *Алум Галч*. Алунит се ископува како руда и на калиум и на алуминиум во Мерисвејл. Некои од наоѓалиштата на руда биле лоцирани со воздушно и сателитско мултиспектрално снимање.

Во една статија објавена во изданието на списанието *Аркеолоџи (Archeology)* од мај/јуни 2019 година се наведува дека во Кина, во покраината Хенан, биле пронајдени различни керамички предмети и тегли, стари околу 2000 години. Во една од теглите била откриена мешавина од алунит и калиум нитрат. Потоа се сметало дека оваа смеса е „мешавина на бесмртност“ спомната во древните кинески текстови. Очигледно, тоа не изгледа дека успеало.

## Наводи

## Литература
* 

## Надворешни врски

* Минерални галерии
Категорија:Индустриски минерали
Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Триаголни минерали
Категорија:Сулфатни минерали
Категорија:Минерали на калиумот
Категорија:Минерали на алуминиумот
Англезит

**Англезит** — оловен сулфатен минерал со хемиска формула PbSO4. Се јавува како оксидациски производ на примарна оловна сулфидна руда, галенит. Англезит се јавува како призматични орторомбични кристали и земјени маси и е изоморфен со барит и целестин. Содржи 74% олово по маса и затоа има висока специфична тежина од 6,3. Бојата на англезит е бела или сива со бледо жолти ленти. Може да биде темно сив ако е нечист.

Првпат бил препознаен како минерална врста од Вилијам Витеринг во 1783 година, кој го открил во бакарниот рудник Парис на островот Англси; името англезит, според оваа локација, го дал Ф. С. Бедан во 1832 година. Кристалите од Англси, кои порано биле наоѓани во изобилство на матрица од мат лимонит, се мали по големина и едноставни по форма, најчесто ограничени со четири лица на призма и четири лица на купола; тие се кафеаво-жолти по боја поради обоеност од лимонит. Кристалите од некои други локалитети, особено од Монтефони во Сардинија, се проѕирни и безбојни, со брилијантен адамантински сјај, и обично се модифицирани со бројни светли лица. Разновидноста на комбинации и навики што ги покажуваат кристалите е многу голема — речиси двесте различни форми се прикажани од В. фон Ланг во неговата монографија за оваа врста; без мерење на аглите, кристалите често тешко се распознаваат. Постојат јасно изразени цепливости паралелни со лицата на призмата (110) и со базалната рамнина (001), но тие не се толку добро развиени како кај изоморфните минерали барит и целестин.

Англезитот е минерал од секундарно потекло, формиран со оксидација на галенит во горните делови на минералните јазли каде што тие се погодени од процесите на атмосферско дејство. Во Монтепон, кристалите создаваат кора во шуплините во сјајна грануларна галена; а од Лидхилс, во Шкотска, познати се псевдоморфи на англезит по галена. На повеќето локации се наоѓа како изолирани кристали во јазлите што содржат олово, но на некои места, во Австралија и Мексико, се јавува како големи маси, а потоа се ископува како руда на олово.

Англезитот понекогаш се користи како скапоцен камен.

## Галерија

Податотека:Anglesite-113492.jpg|алт=Anglesite crystal from Touissit District, Morocco (size: 2.8 × 1.6 × 0.5 cm)| Кристал од англезит од округот Туисит, Мароко (големина: 2,8 × 1,6 × 0,5 см)
Податотека:Anglésite-Sardaigne.jpg|алт=Anglesite from Monteponi Mine, Iglesias, Carbonia-Iglesias Province (size:15.3 × 7cm)| Англезит од рудникот Монтепони, Иглесијас, провинција Карбонија-Иглесијас (големина: 15,3 × 7 см)
Податотека:Anglesite.svg|алт=Anglesite diagram illustrating its orthorhombic crystalline form| Дијаграм на англезит што ја илустрира неговата орторомбична кристална форма


## Наводи

## Библиографија

* Палаче, П.; Берман Х.; Фрондел, К. (1960). „ *Данов систем на минералогија, том II: Халиди, нитрати, борати, карбонати, сулфати, фосфати, арсенати, волфрами, молибдати, итн. (Седмо издание)“* Џон Вајли и синови, Инк., Њујорк, стр.&nbsp;420–424.
Категорија:Скапоцени камења
Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Орторомпски минерали
Категорија:Сулфатни минерали
Категорија:Минерали на оловото
Линарит

**Линаритот** — прилично редок, кристален минерал кој е познат меѓу колекционерите на минерали по својата необично интензивна, чиста сина боја. Се формира со оксидација на галенит и халкопирит и други бакарни сулфиди. Тоа е комбиниран хидроксид од бакарен оловен сулфат со формула PbCuSO4(OH)2. Линаритот се јавува како моноклинични призматични до табеларни кристали и неправилни маси. Лесно се меша со азуритот, но не реагира со разредена хлороводородна киселина како азуритот. Има тврдина по Мосова скала од 2,5 и специфична тежина од 5,3 - 5,5.

Линаритот првпат е идентификуван во 1822 година. Именуван е по висорамнината Линарес, Шпанија. Се јавува во комбинација со брохантит, англезит, каледонит, леадхилит, церусит, малахит и хемиморфит. 

## Галерија

Податотека:Linarite-130099.jpg|алт=A shallow pocket of crystals of an intense cobalt blue, from Darwin, Darwin District, Inyo County, California, US| Процеп од кристали со интензивна кобалтно сина боја, од Дарвин, округ Дарвин, округ Ињо, Калифорнија, САД
Податотека:Linarite-37781.jpg|алт=Linarite with malachite, Blanchard Mine, Hansonburg District, Socorro County, New Mexico US (Size: 1.1 × 0.8 × 0.4 cm)| Линарит со малахит, рудник Бланшард, округ Хансонбург, округ Сокоро, Ново Мексико, САД (Големина: 1,1 × 0,8 × 0,4 см)
Податотека:Linarite-Caledonite-53689.jpg|алт=Linarite with caledonite, from Baker, El Dorado County, California US (Size 5.4 × 5.2 × 3.2 cm)| Линарит со каледонит, од Бејкер, округ Ел Дорадо, Калифорнија, САД (големина 5,4 × 5,2 × 3,2 см)
Податотека:Malachite-Linarite-Cerussite-173905.jpg|алт=Unusual cerussite with a coating ingrained into the surface of microcrystalline malachite and linarite that give it a rich blue-green color| Невообичаен церусит со облога вкоренета во површината од микрокристален малахит и линарит што му дава богата сино-зелена боја.


## Наводи

## Надворешни врски
* Минерални галерии
Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Сулфатни минерали
Категорија:Минерали на оловото
Иго Диминил-Копен

**Иго Диминил-Копен** (), (, ) — француски математичар, добитник на Филдсовиот медал во 2022 година.

## Животопис
Роден јужно од Париз во Шатене-Малабри, Иго Диминил-Копен пораснал во Бир-сир-Ивет (Есон). Неговиот татко бил наставник по физичко воспитување, а бил и помошник-директор. Неговата мајка била танчерка, а потоа учителка во основно училиште.

Откако матурирал, завршил две години подготвителна настава по природни науки во лицејот Луј-ле-Гран во Париз. Своето образование го продолжил во Вишата нормална школа на улицата Улм и на Универзитетот Париз XI.

Во 2008 година, му се придружил на професорот Станислав Смирнов на Женевскиот универзитет, кој станал негов ментор за докторската теза. Тој во неа покажува дека константата на поврзување на шестаголната мрежа е \sqrt{2+\sqrt{2}}=2\cos(\pi/8). Тој, исто така, го спровел и своето постдокторско истражување заедно со него.

Потоа бил назначен за доцент, а потоа и за редовен професор на Женевскиот универзитет.

Од 2016 година па наваму, тој е и редовен професор на Институтот за напредни научни студии (во Бир-сир-Ивет, во рамките на кампусот Париз-Сакле).

## Поле на работа
Иго Диминил-Копен се посветува на проучување на криви образувани од границата помеѓу две фази од истиот систем, појави кои се случајни. Посебно, тој се осврнува на прашањето за „самоизбегнување на случајни патеки“, случајни патеки што не се сечат во мрежа.

Во 2022 година го добил Филдсовиот медал за неговата работа на модели на честички што дејствуваат интерактивно и главно за неговата работа на случајни појави во 3 и 4 димензии, особено на Изинговиот модел со цел да се конструира квантна теорија на полето применлива на честичките.

Со Мајкл Ајзенман, тој покажува дека „со започнување од целото семејство на Изингови модели во 4. димензија, може да се конструираат само таканаречени „тривијални“ теории на полето, односно оние што опишуваат честички без интеракција“ Тој проценува дека „Затоа, физичарите ќе треба да бараат посложени модели.“

Неговата работа на фазните транзиции е, сепак, само еден облик на примена на неговото главно истражување, кое се сосредоточува на перколациски модели, користејќи ја теоријата на графови.

## Награди и одликувања
### Одликување
* Витез на Легијата на честа 2022

### Награди и признанија
* 2022: Филдсов медал 
* 2017: Награда Лоев
* 2017: Голема награда „Жак-Ербран“ на Академијата на науките
* 2017: Награда „Нови хоризонти во математиката“
* 2016: Награда на Европското математичко друштво 
* 2015: Награда за рана кариера од Меѓународното здружение за математичка физика
* 2015: Курс Пеко во Колеж де Франс
* 2013: Награда Оберволфах
* 2012: Награда Роло-Дејвидсон (со Венсан Бефара )
* 2012: Награда Вашерон Константен

## Публикации
* 
* 
* 
* 
* 

## Наводи

## Надворешни врски
* Hugo Duminil-Copin's papers on arxiv
* 
* 
* 

Категорија:Носители на Филдсовиот медал
Категорија:Апсолвенти на Високата нормална школа
Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола
Категорија:Категории на Ризницата со месна врска иста како на Википодатоците
Категорија:Витез на Легијата на честа
Категорија:Француски математичари
Категорија:Професори на Женевскиот универзитет
Церит

**Церитот** е комплексна силикатна минерална група што содржи цериум, со формула (Ce,La,Ca)9(Mg,Fe3+)(SiO4)6(SiO 3OH)(OH)3.  Содржината на цериум и лантан варира во зависност од видот богат со Ce (церит-(Ce)) и видот богат со La (церит-(La)). Анализата на примерок од карбонатитот на Планинскиот превој дал 35,05%  и 30,04% .

Церитот првпат е опишан во 1803 година за појава во Бастнес во Вестманланд, Шведска. Видот богат со лантан, церит-(La) првпат е опишан за појава во масивот Хибина, полуостровот Кола, Русија во 2002 година.

## Етимологија и историја
Подоцнежниот церит (Ce) првпат бил откриен во 1750 година во близина на Бастнес во шведската општина Скинкатеберг. Аксел Фредерик Кронштет го нарекол минералот „волфрам“ поради неговата висока густина. Сепак, Карл Вилхелм Шеле не пронашол волфрам, елементот што го открил и кој се наоѓа во други волфрами, во рудата од Бастнес. Затоа го нарекол минералот „лажен волфрам“. Вилхелм фон Хизингер и Јакоб Берцелиус го испитале лажниот волфрам подетално користејќи хемиски методи и конечно сфатиле дека мора да содржи претходно непознат елемент, кој го нарекле цериум по џуџестата планета Церера. Според тоа, го нарекле минералот цериум.

Церитот-(La), од друга страна, не бил откриен сè до 2001 година во тунелот Материјалнаја во долината Хакман кај Јукспор во Хибинските Планини во Русија. Минералот бил анализиран и опишан од Јаков А. Пахомовски, Јуриј П. Меншиков, Виктор Н. Јаковенчук, Грегори Ју. Ивањук, Сергеј В. Кривовичев и Питер Ц. Бернс.

## Кристална структура
Церит-(Ce) кристализира тригонално во просторната група R3c (просторна група бр. 161) со параметри на решетката a = 10,78 Å и c = 38,06 Å и 6 формулни единици по единична ќелија.

Церит-(La) исто така кристализира тригонално во просторната група R3c (бр. 161), но со параметри на решетката a = 10,75 Å и c = 38,32 Å[6] и 6 формулни единици по единична ќелија.

## Поврзано

* Класификација на минерали

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Триаголни минерали
Категорија:Незосиликати
Категорија:Минерали на цериумот
Категорија:Минерали на железото
Категорија:Лантаноидни минерали
Категорија:Минералогија
Џејмсонит

**Џејмсонит —** сулфитен минерал, поточно оловен, железен, антимонски сулфид со формула Pb4FeSb6S14. Со додавање на манган формира серија со бенавидезит. Тоа е темно сив метален минерал кој формира ацикуларни призматични моноклинични кристали. Тој има Мосова тврдост од 2,5 и има специфична тежина од 5,5 - 5,6. Тој е еден од ретките сулфидни минерали што формираат влакнести или иглести кристали. Исто така, може да формира големи призматични кристали слични на антимонит со кои може да се поврзе. Обично се наоѓа во хидротермални наслаги со ниска до умерена температура.

Именуван е по шкотскиот минералог Роберт Џејмсон (1774–1854). Првпат е идентификуван во 1825 година во Корнвол, Англија. Исто така, се среќава во Јужна Дакота и Арканзас, САД; Сакатекас, Мексико; и Романија.

Џејмсонитот генерално има исклучително голем број синоними, како и регионални и тривијални имиња, што е невообичаено дури и за толку впечатливи минерали од практична гледна точка. Пред сè, тука спаѓаат веќе споменатите домингит, комуцит, пфафит, сив антимон или пердувеста руда. Покрај тоа, јамесонитот е познат и под своите англиски имиња: варенит, волфсбергит, плумит, розелан, розенит, сахароваит, блејантимонит, антимонски радијален сјај, фалкманит и други. Во старата германска минералошка литература, исто така, се среќаваат следниве имиња за џејмсонитот: лумпенерц, шталантимонгланц, шписгласфедерерз, зундерерц. Покрај тоа, терминот „аксоатомски антимонски сјај“ до почетокот на 19 век се сметал за научен во минералошките кругови и бил доминантен.

## Наводи

## Надворешни врски

* Минерални галерии
Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Сулфосоли
Категорија:Минерали на оловото
Боракс (минерал)

**Боракс** — боратен минерал кој се наоѓа во евапоритни наслаги во алкални езерски средини, и како површинска ефлоресценција во сушни региони. Неговата формула е  **·** . Тој е главниот минерал ископан од наслагите во Борон, Калифорнија и околните локации и е главен извор на комерцијален боракс.

Бораксот првпат стигнал до западната цивилизација како *тинкал* ископан од наоѓалиштата во Тибет. Терминот *боракс* доаѓа од арапскиот збор *bauraq*, што значи *бело*.

## Наоѓалишта
Најобемните наоѓалишта се наоѓаат во Кирка, Турција. Бораксот се ископува и во Андите во Аргентина, Боливија и Чиле. Сепак, најголемото производство е од наоѓалиштата во Калифорнија.

## Примена
Природните појави на минералот се важен извор на комерцијален боракс, кој се користи за производство на стаклени влакна, во средства за чистење, како антисептик и како флукс во металургијата и растворувач за метални оксиди.

## Наводи

Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Моноклински минерали
Суесит

**Суесит** — редок минерал од железен силицид со хемиска формула: Fe3Si.  Минералот бил именуван по професорот Ханс Е. Суес. Откриен бил во 1982 година за време на хемиската анализа на оливин пилевит ахондритот (уреилит) од Северниот Хаиг. Има кремаста бела боја при рефлектирана светлина и може да се пронајде во различни форми — во форма на „меурчиња“ од 1 μm или пак во форма на издолжени зрна кои можат да достигнат до 0,45 cm во должина. Овој минерал припаѓа на класата на изометриски кристали. Изометриската класа има кристалографски оски кои се со иста должина и секоја од трите оски е нормална на другите две. Тој е изотропен, има структурен тип на DO3 и кристална решетка од BiF3.

## Оптички својства
Суситот е изотропен минерал, а изотропизмот е дефиниран како оптичко својство на минерал да останува ист без разлика од која насока се набљудува. Во микроскопијата со тенок пресек, изотропскиот минерал има само еден показател на прекршување. Ова значи дека светлината што поминува низ минералот не е поделена во две различни насоки, туку поминува непроменета. Кога Кеил, Фукс и Беркли првпат го откриле минералот, тие го опишале како минерал со релативно низок оптички релјеф, но немало одредување на показателот на прекршување. Во рамно поларизирана светлина, суситот има црвеникаво-кафеава боја што не покажува плеохроизам.

## Важност
„Сусит може да се формира под високо редуктивни услови“, изјавиле научниците кои го откриле овој минерал. Само еден од осумте уреилити кои биле проучувани (уреилитот Северн Хаиг) од оваа група содржел суесит. Повеќето содржеле траги од камацит, кој е минералот од кој се формира суесит. Во оваа конкретна студија, метеоритот што содржел суесит содржел најголеми количини на шок метаморфизам, што може да се утврди од големината на конусот на кршење создаден од ударот. Ова би можело да значи дека суесит се формира поради екстремно зголемување на температурата во комбинација со намалување на силикатните рабови, набргу проследено со брзо намалување на температурата. Ова значи дека, кај метеоритите, изобилството на суесит може да се користи за идентификување на деформации поврзани со метаморфизам на удар, што може да се користи за да се утврдат различни карактеристики на проучуваните метеорити.

## Други минерали на железен силицид
Другите природни железни силициди вклучуваат: гупеит (Fe3Si), хапкеит (Fe2Si), линжит (FeSi2), луобосајт (Fe0.84Si2), наквит (FeSi), ксифенгит (Fe5Si3), и зангбоит (TiFeSi2).

## Наводи

Категорија:Коцкести минерали
Категорија:Магнетни минерали
Категорија:Феромагнетни материјали
Категорија:Минерали на железото
Категорија:Самородни елементи
Треворит

**Треворит** — редок минерал од никел железен оксид кој припаѓа на шпинелната група. Има хемиска формула NiFe3+2O4. Тој е црн минерал со типични шпинелни својства на кристализација во кубниот систем, со црни пруги, нетоплив и нерастворлив во повеќето киселини.

Постои барем делумно цврст раствор помеѓу треворит и магнетит, при што многу магнетити од ултрамафични карпи содржат барем траги од Ni. Fe2+ и Mg2+ можат да го заменат Ni во треворитот.

## Откривање и појава
Првпат бил опишан за појава во наоѓалиштето на никел во Бон Акорд, Барбертон, Мпумаланга, Јужна Африка, во 1921 година и бил именуван по мајорот Тудор Грифид Тревор (1865–1954), кој бил рударски инспектор во Јужна Африка.

Во наоѓалиштето Бон Акорд се појавил како контактно наоѓалиште помеѓу ултрамафична интрузија и кварцит. Во наоѓалиште на планината Клифорд, Австралија, се јавува поврзан со рудно тело од никел сулфид во непосредна близина на габро кое навлегло во перидотит. Поврзаните минерали вклучуваат нимит, вилемзеит, никелеански талк, виоларит, милерит, ривесит и гетит кај Бон Акорд; и со природен никел, хизлвудит и милерит на планината Клифорд.

Исто така, било пронајден во хидротермалното поле Логачев-1 на Средноатлантскиот Гребен; во формацијата Хатрурим во пустината Негев во Израел; во округот Џозефин Крик, округот Џозефин, Орегон и округот Габс, како и во округот Нај, Невада.

## Наводи

## Извори
*
Категорија:Магнетни минерали
Категорија:Коцкести минерали
Категорија:Минерали на никелот
Маѓепсан (филм од 1971)

**„Маѓепсан“** (англиски: *The Beguiled*) – филм на режисерот Дон Сигел од 1971 година. Главните улоги ги играат: Клинт Иствуд, Џералдин Пејџ и Елизабет Хартман.

## Синопсис
За време на Американската граѓанска војна, во Луизијана, една ученичка во интернат за млади дами, го наоѓа тешко ранетиот војник на Унијата, Џон Макбарни (го игра Иствуд). Додека закрепнува во интернатот, Макбарни набрзо ги заведува осамените жени, кои поради него се свртуваат една против друга, но најпосле се вртат против него.

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1971 година
Категорија:Филмови за Американската граѓанска војна
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Луизијана
Категорија:Филмови на Дон Сигел
Категорија:Филмови со Клинт Иствуд
Категорија:Филмови со Џералдин Пејџ
Категорија:Филмови со Елизабет Хартман
Топ (шах)

**Топ** (♖, ♜) — шаховска фигура. Топот може да се движи неограничен број полиња хоризонтално или вертикално без да прескокнува други фигури, и може да ја земе (зароби) противничката фигура што ќе му се најде на патот. Тој е една од фигурите што учествува во рокада. Секој играч ја започнува партијата со два топа, поставени во аглите на неговата страна од таблата.

## Топот во шахот
Топот е тешка фигура, по вредност е приближно еднаков на 5 пешаци, а два топа се посилни од кралицата. Топот може да се движи на кој било број полиња хоризонтално или вертикално, под услов на неговиот пат да нема други фигури. Белите топови на почетокот на партијата ги заземаат полињата a1 и h1, а црните — a8 и h8.

Иако топовите не учествуваат активно во отворањето, тие можат да учествуваат во рокада, по што во средишницата ги управуваат линиите (вертикалите) во позициската борба. Во завршницата, топовите често ги поддржуваат минливите пешаци и учествуваат во „отсекување“ на противничкиот крал од одреден дел на таблата. Со крал и топ може да се матира осамен крал. Топовските завршници се еден од најчесто среќаваните видови шаховски завршници.

## Наводи

## Надворешни врски
* Историја на топот (руски)

Категорија:Шаховски фигури
Категорија:Замоци
Валентинит

**Валентинит** е минерал од антимон оксид со формула Sb2O3. Валентитот кристализира во орторомбичниот систем и обично се формира како зрачни кластери од еуедарски кристали или како влакнести маси. Тој е безбоен до бел со повремени нијанси или нијанси на жолта и црвена боја. Има Мосова тврдост од 2,5 до 3 и специфична тежина од 5,76. Валентинит се јавува како производ на атмосферско распаѓање на антимонит и други минерали на антимон. Диморфен е со изометрискиот антимон оксид антимон триоксид. 

## Историски податоци
Валентинит е минерал именуван во средината на 19 век во чест на Василиј Валентинус, писател за алхемија. Тој е наводно автор на првата книга што дава детален опис на антимонот и неговите соединенија. Од содржината на книгата е очигледно дека Валентинус бил запознаен со синтетичката подготовка на антимон триоксид, кој бил наречен „цвет од антимон“. 

Валентинот првпат е опишан во 1845 година за појава во рудникот Ле Шаланш, Алемон, Изер, Оверњ-Рона-Алпи, Франција.  Првиот опис на неговото појавување во регионот Прибрам во Чешка (историска област) потекнува приближно од истото време. Оваа конкретна локација во еден момент ги произведувала најдобрите кристали од овој минерал. Најголемите кристали пронајдени таму имале димензии до 3 см. Групирани во богати друзи, тие се развиле во венски шуплини со галенит.

## Појава
лево|мини|Валентинит од Џебел Надор, покраина Константин, Алжир
мини|Валентинит (жолти кристали) и стибнит (црни игли) на пеакконенит (сребрени игли) од Дафенг, Шанглин, Нанинг, Кина (гледно поле 7 мм)
Валентинит е производ на атмосферски влијанија на хидротермални вени што содржат антимон, каде што се формира како секундарен минерал преку оксидација во горните делови на наслагите. Се јавува поврзан со стибнит, природен антимон, стибиконит, цервантит, кермезит и тетраедрит. 

Богато наоѓалиште на валентинит е пронајдено во покраината Константин во Алжир. Ова е единственото наоѓалиште каде што се ископува како руда, со 83% антимон. На сите други локации се јавува во занемарливи количини.

## Наводи

Категорија:Орторомпски минерали
Категорија:Оксидни минерали
Категорија:Минерали на антимонот
Категорија:Минералогија
Горна Селишта

**Горна Селишта** () — населено место во во општината Тузи, Црна Гора. Според пописот од 2023 година имало 18 жители. Селото е албанско.

## Поврзано
* Тузи
* Албанци

## Наводи

Категорија:Тузи
Категорија:Населени места во Црна Гора
Категорија:Албански населби во Црна Гора
Арсенопирит

**Арсенопирит —** (IMA симбол: Apy) железен арсен сулфид (FeAsS). Тој е цврст (Мосова скала 5,5–6) метален, непроѕирен, челично сив до сребренобел минерал со релативно висока релативна густина од 6,1. 

При растворање во азотна киселина, тој ослободува елементарен сулфур. При загревање на арсенопиритот, тој произведува сулфур и арсенска пареа. Со содржина од 46% арсен, арсенопирит, заедно со орпимент, е главна руда на арсен. Кога наслагите на арсенопирит ќе бидат изложени на атмосферата, минералот полека се претвора во железни арсенати. Арсенопирит е генерално минерал на сулфид реагира со киселините, за разлика од железниот пирит, кој може да доведе до кисела дренажа на рудникот.

Кристалната структура, тврдоста, густината и мирисот на лук при ископување се дијагностички. Арсенопирит во постарата литература може да се нарече *mispickel*, име од германско потекло. Понекогаш се нарекува и mundic, збор изведен од корнволскиот дијалект.

Арсенопирит може да се поврзе и со локалитети со значителни количини на злато. Следствено, тој служи како индикатор за гребени што содржат злато. Многу арсенопиритни златни руди се огноотпорни, т.е. златото не се излужува лесно со цијанид од минералната матрица.

Арсенопирит се наоѓа во хидротермални руди со висока температура, во пегматити и во области на контактен метаморфизам или метасоматизам.

## Кристалографија
лево|мини|Кристал од арсенопирит од рудникот Јаогангсијан, Хунан, Кина (големина: 2,7 x 2,0 x 1,7 см)
Арсенопирит кристализира во моноклински кристален систем и често покажува призматични кристални или колонообразни форми со заеднички стрии и сраснување. Арсенопирит може да се нарече орторомпски во постарите референци, но се покажало дека е моноклиничен. Во однос на неговата атомска структура, секој центар на Fe е поврзан со три атоми на As и три атоми на S. Материјалот може да се опише како Fe3+ со двоатомскиот трианион AsS3−. Поврзаноста на атомите е послична на онаа кај марказитот отколку кај пиритот. Описот на јонот е несовршен бидејќи материјалот е полуспроводлив, а врските Fe-As и Fe-S се многу ковалентни.
мини|Микроскопска слика на арсенопирит

## Поврзани минерали
Различни метали од преодната група можат да го заменат железото во арсенопирит. Арсенопиритската група ги вклучува следниве ретки минерали:

* Клиносафлорит: 
* Гудмундите:  
* Глаукодот или алоклазит:  or  
* Иридарсенит:  
* Осарзит или руарзит:   or  

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Минерали на арсенот
Категорија:Сулфидни минерали
Категорија:Минерали на железото
Коњ (шах)

**Коњ** (♘, ♞) — шаховска фигура што на почетокот на партијата се наоѓа на полињата b1 и g1 (бели коњи), како и на полињата b8 и g8 (црни коњи).

## Правила на движење
Коњот се движи две полиња вертикално, а потоа едно поле хоризонтално, или обратно — две полиња хоризонтално и едно поле вертикално. Со тоа, движењето на коњот наликува на големата кирилична буква „Г“ или на големата латинична буква „L“. Според меѓународните правила, коњот се движи на едно од полињата што се најблиску до она на кое стои, но кои не се наоѓаат на истата хоризонтала, вертикала или дијагонала.

## Особености

* Коњот ја менува бојата на полето при секое движење.

* Невозможно е да се „заклоните“ (одбраните со друга фигура) од шах упатен од коњ; во таков случај, противничкиот крал мора да се помести или коњот мора да биде изеден. Притоа, противничкиот крал не може да го земе коњот освен ако тој не се наоѓа на поле под удар на кралот и не е заштитен од друга фигура.

* Коњот е единствената фигура што може самостојно да нападне која било противничка фигура (освен коњ), додека самата останува на безбедно растојание. Исто така, која било противничка фигура (освен коњ) е безбедна додека го напаѓа коњот. И пешакот, кога напаѓа топ или коњ, не влегува во нивното поле на дејство.
* Коњот може да ги прескокнува сите други фигури, без разлика дали се од неговата или од противничката боја.
* Поради способноста за прескокнување, коњот е една од двете фигури (заедно со пешакот) со кои играчот може да го направи првиот потег на почетокот на партијата.
* Коњот, како и повеќето фигури (освен пешакот и топот), е многу поефикасен во средината на шаховската табла. Ако нема пречки, во средината тој има 8 можни потези. На работ на таблата коњот има само 4 потези, додека во аголот — само 2.

## Вредност
Коњот е приближно еднаков на ловец или на три пешаци. Три коњи се приближно еднакви на една кралица или на два топа.

Вредноста на коњот расте во затворени положби, каде што дострелот на другите фигури (кралицата, топовите и ловците) е ограничен.

Бидејќи коњот може да нападне која било противничка фигура (освен друг коњ) без да биде под непосреден удар од неа, тој е особено ефикасен во напад на кралицата. Максималната ефикасност на коњот се постигнува кога тој истовремено напаѓа две или повеќе фигури — ова се нарекува „виљушка“.

Во средишницата, два ловци најчесто се посилни од два коњи или од комбинација на ловец и коњ (т.н. „предност на два ловци“). Во завршницата, два ловци или ловец и коњ можат да матираат осамен крал, додека два коњи, при правилна одбрана на противникот, не можат. Од друга страна, маневрите на коњите се потешки за предвидување отколку оние на ловците. Затоа, ако еден играч има два коњи, а неговиот противник е во цајтнот (недостаток на време), постои голема веројатност противникот да го потцени потегот на коњот или едноставно да го потроши времето обидувајќи се да го пресмета потегот.

## Наводи

## Надворешни врски

* Piececlopedia: Knight by Fergus Duniho and Hans Bodlaender, *[[:en:The_Chess_Variant_Pages|The Chess Variant Pages]]*
* “The Knight Challenge” by Edward Winter

Категорија:Шаховски фигури
Грејгит

**Грејгит** — минерал од железен сулфид со хемиска формула . Тој е сулфурен еквивалент на железен оксиден магнетит (Fe3O4). Првпат бил опишан во 1964 година за појава во округот Сан Бернардино, Калифорнија, и бил именуван по минералогот и физички хемичар Џозеф В. Грејг (1895–1977).

## Природна појава и состав
Се јавува во езерски седименти со глини, тиња и аркозичен песок, често во варијабилни глини богати со сулфид. Исто така, се наоѓа во хидротермални вени. Грејгитот се формира од магнетотактични бактерии и бактерии што редуцираат сулфати. Грејгитот е идентификуван и во склеритите на лушпестите гастроподи. 

Минералот обично се појавува како микроскопски (4S4 на грејгитот се наоѓа во единиците Fe4S4 односно тиокубанот на протеините кои се релевантни за патот на ацетил-CoA.

## Кристална структура
Греигитот има шпинелна структура. Кристалографската единична ќелија му е кубна, со просторна група Fd3m. S анјоните формираат кубна тесно спакувана решетка, а Fe катјоните зафаќаат и тетраедарски и октаедарски места.

## Магнетни и електронски својства
Како и сродниот оксиден магнетит (Fe3O4), грејгитот е феримагнетен, со спин магнетни моменти на Fe катјоните во тетраедарските места ориентирани во спротивна насока од оние во октаедарските места, и нето магнетизација. Тој е соединение со мешана валенција, кој има и Fe(II) и Fe(III) центри во сооднос 1:2. Двете метални места имаат високи спин квантни броеви. Електронската структура на грејгитот е онаа на полуметал.

## На Марс
Трудот објавен во *Nature* од 10 септември 2025 година извести за „веројатно“ откривање на грејгит и вивијанит во кратерот Језеро на Марс, од страна на роверот Персеверанс. Се смета за потенцијален био-потпис.

## Наводи

Категорија:Коцкести минерали
Категорија:Магнетни минерали
Категорија:Феромагнетни материјали