Бабино уво

**Бабино уво** () — вид на габа од семејството на алови чашкарки (*Sarcoscyphaceae*) од редот на чашкарковидните (*Pezizales*). Печурката е широко распространета на северната полутопка, таа е пронајдена во Африка, Азија, Европа, Северна и Јужна Америка и Австралија. Видот  од родот *Sarcoscypha*, *С.coccinea* е позната по многу имиња уште од нејзиното прво појавување во научната литература во 1772 година. Филогенетската анализа покажува дека видот е најтесно поврзан со другите видови *Саркоскифа* кои содржат бројни мали капки масло во нивните спори, како што е северноатлантскиот островски вид *[[Sarcoscypha macaronesica]]*. Поради слични физички појави и понекогаш преклопувачки распределби, бабиното уво често се меша со *[[S. occidentalis]]*, *S. austriaca*, и *S. dudleyi*.

Оваа сапробична печурка расте на стебла и гранки кои се распаѓаат на влажни места на шумските земја, генерално закопани под лисјата или во почвата. Плодните тела во форма на чашка обично се појавуваат за време на постудените месеци од зимата и рана пролет. Брилијантната црвена внатрешност на чашката - од која потекнуваат и заедничките и научните имиња - е во контраст со надворешноста која е со посветла боја. Јадливоста на плодните тела е добро утврдена, но нејзината мала големина, малото изобилство цврста текстура и несуштинските плодови би ги одвратиле повеќето луѓе да ја собираат за јадење. Печурката во медицината ја користеле Индијанците Онајди, а исто така и како  компонента за украс на трпезите во Англија. Во еден дел од Русија, каде плодовите се почести, се консумира во салати, се пржи  или само се користи како прелив за оброците.

## Таксономија, именување и филогенија
Видот првично го добил името *Helvella coccinea* од италијанскиот натуралист Џовани Антонио Скополи во 1772 година  Други рани имиња вклучуваат *Peziza coccinea* ( Николаус Јозеф фон Жакен, 1774)  и *Peziza dichroa* ( Теодор Холмскјолд, 1799).  Иако некои автори во постарата литература го примениле генеричкото име *Plectania* на таксонот по промената на името на Карл Фукел во 1870 година  (на пр. Сивер, 1928  година;  Каноус, 1948;  Нанфелд, 1949  година;  Ле Гал, 1953  ), тоа име сега се користи за печурка со кафеаво-црни плодни тела.  *Бабиното уво* го добило своето сегашно научно име од Жан Батист Емил Ламбот во 1889 година. 
лево|мини| Цртежи од Жан Луис Емил Будие
Задолжителни синоними (различни имиња за ист вид врз основа на еден вид ) ги вклучуваат *Lachnea coccinea* Gillet (1880),  *Macroscyphus coccineus* Gray (1821),  и *Peziza dichroa* Holmskjold (1799). Таксономските синоними (различни имиња за ист вид, врз основа на различни типови) ги вклучуваат *Peziza aurantia* Schumacher (1803), *Peziza aurantiaca* Persoon (1822), Peziza *coccinea* Jacquin (1774), *Helvella coccinea* Schaeffer (1774 (1771 coccine87), *Lachneachne7* ), *Geopyxis coccinea* Massee (1895), *Sarcoscypha coccinea* Saccardo ex Durand (1900), *Plectania coccinea* ( Fuckel ex Seaver ) и *Peziza cochleata Batsch* ( 1783).

Бабиното уво е тип на вид од родот *Sarcoscypha*, кој првпат бил експлицитно назначен како таков во 1931 година од Фредерик Клементс и Корнелиус Лот Шеар. Публикација од 1990 година открива дека името на родот *Sarcoscypha* претходно го користел Карл Ф.П фон Мартиус како име на племе од родот *Peziza*;  според правилата на ботаничката номенклатура, тоа значело дека генеричкото име *Peziza* имало приоритет пред *Sarcoscypha*. За да се одговори на таксономската дилема, името на родот *Sarcoscypha* било зачувано  како име на видот, за „да се избегне создавање на ново генеричко име за црвените чашки и исто така да се избегне неповолното губење на генеричкото име широко користено во популарната и научната литература“. Специфичниот епитет *coccinea* потекнува од латинскиот збор што значи „длабоко црвено“. Видот е општо познат како „црвено шолче“,  „црвена капче“,  или „црвена чашка“.

*С.coccinea* var. *jurana* била опишана од Жан Будие (1903) како разновидност на видовите со посветло и попортокалово овошно тело и со зарамнети или тапи аскоспори.  Денес е познат како посебен вид  *[[Sarcoscypha jurana|S. jurana.]]* .  *С.coccinea* var. *albida*, именувана од Џорџ Едвард Маси во 1903 година (како *Geopyxis coccinea* var. *albida* ), има внатрешна површина во крем боја наместо црвена, но инаку е идентична со типичната сорта. Во рамките на големата површина што ја опфаќа умерената до алпско - бореална зона на северната полутопка (Европа и Северна Америка), само бабиното уво било препознаено до 1980-тите. Сепак, од раните 1900-ти било познато дека постоеле неколку макроскопски неразлични таксони со различни микроскопски разлики: дистрибуција и број на капки масло во свежи спори; однесувањето на ртење ; и формата на спорите. Деталната анализа и споредбата на свежи примероци открило дека она што колективно се нарекувало „*Sarcoscypha*“ всушност имало  четири различни видови: *S.austriaca*, S*.coccinea*, S*.dudleyi* и *S.Jurana*.

Филогенетските врски во родот *Sarcoscypha* биле анализирани од Френсис Харингтон кон крајот на 1990-тите.   Нејзината кладистичка анализа комбинирала споредби на секвенците на внатрешниот транскрибиран простор во нефункционалната РНК со петнаесет традиционални морфолошки одлики, како што се одликите на спорите, обликот на плодното тело  и степенот на завитканост на „влакната“ што го формираат . Врз основа на нејзината анализа, Бабиното уво е дел од клад што ги вклучува видовите  *S.austriaca*, S*.*macaronesica S.*knixoniana* и S.*humberiana*.  Сите овие видови  имаат бројни, мали капки масло во нивните спори. Нејзиниот најблизок роднина *S.macaronesica*, се наоѓа на Канарските Острови и Мадејра; Харингтон претпоставил дека најновиот заеднички предок на двата вида потекнува од Европа и подоцна бил распространет на Макаронезиските острови.

## Опис
Првично сферични, плодните тела подоцна се плитки во форма на чинија или чашка со валкани бандажи и се со големина 2-6 см во дијаметар. Внатрешната површина на чашката е длабоко црвена (бледнее до портокалово кога е суво) и мазна, додека надворешната е белузлава и покриена со густ матен слој од ситни влакна (a  ). Дршката , кога е присутна, е витка и висока до 4 см  долго (ако е длабоко закопано) таа е  0,3.-0.7 см  густа и белузлава, со томентум.  Постојат варијанти на бои на печурката кои имаат намалена или отсутна пигментација; овие форми може да бидат портокалови, жолти, па дури и бели (како во сортата *albida* ). Во Холандија, печурки со  бела боја се пронајдени се како растат во насипите за наводнување.
десно|мини| Стебленцата и надворешната површина имаат посветла боја од внатрешноста.
Бабиното уво е една од неколкуте печурки чии плодни тела е забележано дека испуштаат „пукачки“ звук - звучна манифестација на празнење на спорите каде што илјадници асции истовремено експлодираат и ослободуваат облак од спори.

Спорите се големи 26-40 на 10-12 микрометри, елипсовидни, мазни, безбојни, хијалинска  е (проѕирна) и има мали липидни капки концентрирани на двата краја. Капките се рефрактивни на светлина и видливи со светлосна микроскопија. Кај постарите, исушени примероци (како што е материјалот од хербариум ), капките може да се спојат и да ја попречат идентификацијата на видовите. Во зависност од нивното географско потекло, спорите може да имаат нежна муцилагинозна обвивка. Европските примероци немаат плик, додека примероците од Северна Америка секогаш имаат плик.

Асците се долги и цилиндрични и се стеснуваат во кратка основа слична на стебло; тие се мерат 300–375 со 14–16 микрометри.  Иако во повеќето Пезизали сите аскоспори се формираат истовремено преку разграничување со внатрешна и надворешна мембрана, во бабиното уво аскоспорите се сместени во базалните делови на аскусот се развиваат побрзо.  Парафизите (стерилни филаментозни хифи присутни во химениумот ) се широки околу 3 микрометри (и само малку задебелени на врвот) и содржи црвени пигментни гранули.

### Слични видови
алт=Sarcoscypha austriaca|мини|Sarcoscypha austriaca
алт=Sarcoscypha dudleyi|мини|Sarcoscypha dudleyi
 
Слични видови ги вклучуваат *Sarcoscypha dudleyi* и *Sarcoscypha austriaca*, а во литературата, конфузијата меѓу трите врсти  е честа појава.  Честопати е потребно испитување на микроскопски одлики за дефинитивно да се направи разлика помеѓу видовите. *Sarcoscypha occidentalis* има помали чашки (0,5-2,0 см широк), поизразено стебленце кое е 1–3 см долго и мазно надворешна површина.  За разлика од бабиното уво, го има само во Новиот свет и во источна и среден запад Северна Америка, но не и на далечниот запад. Се јавува и во Средна Америка и Карибите.  Во Северна Америка,  и *. dudleyi* се наоѓаат во источните региони на континентот. *. dudleyi* има елипсовидни спори со заоблени краеви кои се 25-33 на 12-14 микрометри и целосно обложени кога е свежа. *.austriaca* има елипсовидни спори кои се 29-36 на 12-15 микрометри кои не се целосно обложени кога се свежи, но имаат мали поларни капачиња на двата краја. Макаронезискиот вид *[[Sarcoscypha macaronesica|.macaronesica]]*, често погрешно идентификувана како бабино уво, има помали спори, типично со димензии 20,5-28 со 7,3-11 микрометри и помали плодни тела - до 2 сантиметри широки.

Други слични видови вклучуваат *Plectania melastoma*, *Plectania nannfeldtii* и *Scutellinia scutellata*.

## Екологија, живеалиште и распространетост
Сапробен вид, бабиното уво расте на  дрва кои се во распаѓање, стебла од различни растенија: семејството рози, бука, леска, врба, брест и, во Средоземјето, даб.  Плодните тела на бабиното уво често се наоѓаат како растат поединечно или групирани во групи на закопани или делумно закопани стебла во листопадни шуми.  Едно унгарско истражување забележало дека гпечурката била пронајдена главно на гранчиња од европскиот габер ( *Carpinus betulus* ) кои обично биле помали од 5 сантиметри.   Плодните тела кои растат на стебла над земјата имаат тенденција да бидат помали од оние на закопано дрво. Печурките кои се заштитени од ветер исто така растат поголеми од нивните поизложени видовии.  Плодните тела се упорни и може да траат неколку недели ако времето е убаво.  Времето потребно за развој на плодните тела се проценува на околу 24 недели, иако било забележано дека „максималниот животен век може да биде повеќе од 24 недели бидејќи падот на колониите се чинел дека е повеќе поврзан со сончево, ветровито време наместо со староста“.  Еден теренски водич ја нарекува габата „добредојдена глетка по долга, очајна зима и ... предвесник на новата година со печурки“. Печурката ја има и во Македонија.

## Хемија
десно|мини| Во близина на Ландегфан, Северен Велс
Црвената боја на плодните тела е предизвикана од пет типа каротиноидни пигменти, вклучувајќи ги плектаниаксантин и β-каротин. Каротиноидите се растворливи во липиди и се складираат во гранули во парафизите.  Британско-канадскиот миколог Артур Хенри Реџиналд Булер сугерирал дека пигментите во плодните тела изложени на Сонце апсорбираат дел од сончевите зраци, зголемувајќи ја температурата на химениумот - забрзувајќи го развојот на аскусот и последователното испуштање на спори.

Лектините се белковини кои го врзуваат шеќерот и се користат при одредување крвна група, биохемиски студии и медицински истражувања. Лектинот е прочистен и карактеризиран од плодните тела на бабиното уво кои можат селективно да се врзат за неколку специфични молекули на јаглехидрати, вклучително и лактоза.

## Употреба
Бабиното уво се користело како медицинска габа кај индијанскиот народ Онајди а можеби и од други племиња од шесте народи на Ирокезите. Габата, откако ќе се исуши и сомеле во прав, се нанесувала како антисептик, особено на папоците на новородените деца кои не заздравувале правилно по отсекувањето на папочната врвца. Прашкастите плодни тела се чувале и под завои направени од мека исушена еленска кожа.  Во Скарборо, Англија, плодните тела се ределе со мов и лисја и се продавале како декорација за маса.

Видот се вели дека може да се јаде, не може да се јаде,  или „не се препорачува“,  во зависност од авторот. Иако неговото незначително плодно тело и малиот број не го прават особено погоден за јадење, еден извор тврди дека „децата во Јура се вели дека го јадат сиров на леб и путер; а еден француски автор предлага да се додадат чашките, со малку вид ракија (Кирш), или во свежа овошна салата“.  Забележано е дека плодните тела се извор на храна за глодачите во зима, а на полжавите во лето.

## Наводи
### Цитирани книги

* 

## Надворешни врски

Категорија:Алови чашкарки
Категорија:Јадливи габи
Категорија:Статии со извори на украински (uk)
Категорија:CS1-одржување: бот: непознат статус на изворната URL
Категорија:Статии со извори на француски (fr)
Категорија:Статии со извори на шпански (es)
Категорија:Статии со извори на унгарски (hu)
Категорија:Статии со извори на германски (de)
Категорија:Статии со извори на латински (la)
Категорија:CS1: долга вредност за volume
Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Габи на Европа
Категорија:Габи на Северна Америка
Категорија:Габи на Азија
Категорија:Габи на Африка
Категорија:Габи на Австралија
Категорија:Габи на Јужна Америка