Радич

**Радич** (Итал: Radicchio) понекогаш познат како **италијанска цикорија,** поради неговата вообичаена употреба во италијанската кујна, е повеќегодишна култивирана форма на лист цикорија (*[[Цикорија|Cichorium intybus]]*, Asteraceae). Се одгледува како лиснат зеленчук и обично има шарени, црвени лисја кои формираат глава. Има горчлив и луткав вкус кој омекнува ако е печен на скара.

## Историја
Плиниј Постариот напишал во *Naturalis Historia* дека радичот е корисен како прочистувач на крвта и како помош за несоници. Содржи интибин, седатив, аналгетик, како и еден вид флавоноид, наречен антоцијанин.

Современото одгледување на растението започнало во петнаесеттиот век во регионите Венето, Фурланија-Јулиска Краина и Трентино во Италија, но денешниот црвен радич бил одгледан во 1860 година од белгискиот агроном Франческо Ван ден Боре, кој користел техника наречена белење, префорсирање или бланширање, за да се создадат темноцрвени лисја со бели вени до посакуваната нијанса. Растенијата се земаат од почвата и се ставаат во вода во затемнети шупи, каде недостатокот на светлина и последователната инхибиција на производството на хлорофил предизвикуваат растенијата да ја губат зелената пигментација.

## Видови
Сортите на радичот се именувани по италијанските региони од каде што потекнуваат: најраспространетата сорта во Соединетите Држави е радич од Кјоџа, најпопуларната и најкористена сорта. Тоа е тркалезна глава на растението, што значи дека на потрошувачот му нуди најнепрекината површина на длабоката црвена боја. Создаден е преку генетска селекција од локални фармери во раните 1900-ти поради оваа причина. 

Други видови вклучуваат „Тардиво“, Тревизо тардиво се смета за крал на радичите во Италија. Тоа вклучува неколку недели макотрпна физичка работа со користење на традиционален метод на принудно растење и бланширање за да се добијат белите линии со црвени врвови. По жетвата, главите се оставаат во резервоари со протечна вода за обновување две недели. Потоа се сечат, мијат и пакуваат. Постојат строги прописи за должината и изгледот на коренот оставен на главата. Радичот е крцкав и горчлив и обично се јаде варен.

## Кулинарска употреба
Во италијанската кујна, обично се јаде на скара со маслиново масло или се меша во јадења како рижото. Може да се служи и со тестенини или да се користи во штрудла, како фил, и друго.

Како и при сите цикории, нејзините корени, по печењето и мелењето, може да се користат како замена за кафе или додаток за кафе.

## Токсичност
Според народните верувања, долготрајната употреба на радичот како замена за кафе може да го оштети човечкото ретинално ткиво, да го затемни видот со текот на времето, и други долгорочни ефекти. Современата научна литература содржи малку докази за поддршка или побивање на ова тврдење. Коренот на цикоријата содржи испарливи масла слични на оние кои се наоѓаат во растенијата од сродниот род *Tanacetum*, кој вклучува вратика, а исто така е ефикасна во елиминирањето на цревните црви. Сите делови на растението ги содржат овие масла, при што повеќето токсични компоненти се концентрирани во коренот на растението.

Студиите покажуваат дека доколку домашните животни го јадат радичот, може да дојде до намалување на оптоварувањето со црви, што ја поттикнало неговата широка употреба како додаток на сточна храна.

## Одгледување
Како и повеќето цикории, лесно да се одгледува, но најдобро функционира во пролетни (USDA зона 8 и погоре) и есенски бавчи. Бара почесто, но не и длабоко наводнување, иако количината на вода варира во зависност од типот на почвата. Реткото наводнување ќе доведе до лист со погорчлив вкус. Сепак, за есенските култури, вкусот се менува претежно со почетокот на студеното време (поладно, помеко), што исто така го започнува процесот на формирање главици и црвенило кај традиционалните сорти. Постојат понови сорти чиј вкус сè уште не е толку добар како традиционалната сорта која созревала низ неколку мразови или замрзнувања (на пр. Алует).  созрева за приближно три месеци. Сепак, може да се направи да издржи низ британска или западноевропска зима, а главата ќе се регенерира ако внимателно се отсече над нивото на земјата, сè додека растението е заштитено од силен мраз. 

## Наводи

### Извори

* https://web.archive.org/web/20060427003758/http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm
* http://www.theworldwidegourmet.com/vegetables/salads/raddichio.htm
* https://www.cuisinenet.com/seasons/seasonal-vegetables-late-spring/

Категорија:Италијанска кујна
Категорија:Лиснат зеленчук
Категорија:Голици (племе)