Станислав Булак-Балахович

**Станислав Булак-Балахович** (10 февруари 1883 - 10 мај 1940 година) бил полско-белоруски генерал и ветеран од Првата светска војна, Руската граѓанска војна, Естонската војна за независност, Полско-советската војна и инвазијата на Полска на почетокот на Втората светска војна. Тој организирал повеќе погроми против Евреите.

## Биографија

### Ран живот
Станислав Булак-Балахович бил роден на 10 февруари 1883 година во Мејшти, мало село во округот Зарасаи во гувернерот Ковно во Руската империја (сега окружна општина Игналина во Литванија). Станислав имал двајца браќа и шест сестри. Неговите родители биле слуги на локален сопственик.

Откако се родил Станислав, неговиот татко ја напуштил службата на сопственикот и добил мал имот во Стакавиево близу Вилнус.

По посетување на земјоделско училиште четири години во Белмонтас, Булак-Балахович почнал да работи како сметководител, а во 1904 година станал управител во имотите на Гроф Платер во Хороџиец и Лужки.

Во тоа време, тој имал репутација на бранител на помалку среќните и често бил арбитер во споровите меѓу земјоделците и нивните сопственици. Како резултат на овие активности го добил прекарот „Тато“ (Бат'ка). Неговиот друг прекар — „Булак“ — станал дел од неговото презиме. Тоа значи „облак“ (друг извор кој го нуди преводот „човек што го тера ветрот“) на белоруски јазик.

### Прва светска војна
По започнувањето на Првата светска војна и обраќањето на големиот војвода Николај Николајевич до полскиот народ, Булак-Балахович се приклучил на руската империјална војска. Како личност со благородни корени, бил регрутиран како заповедник во вториот пешадиски полк Лејб-Курланд. Сепак, за разлика од многу негови колеги на кои им биле доделени основните оценки подофицери само за нивното благородно потекло, Булак-Балахович се покажал како вешт теренски командант и брзо бил унапреден. До декември 1914 година, само четири месеци откако влегол во војската, му била дадена команда над група козачки доброволци, од кои формирал коњаничка ескадрила. Заедно со 2-та коњаничка дивизија, се борел на западниот фронт, посебно во областа Сочачев во близина на Варшава.

Во германската летна офанзива од 1915 година, Варшава била преземена од Централните сили и единицата на Булак-Балахович морала да се повлече кон Латвија.

Во ноември 1915 година, Булак-Балахович бил назначен во специјалниот партизански полк во штабот на Северниот фронт како командант на ескадрила. Неговиот полк под команда на полковникот Пунин Л., презел акција во областа Рига. За нивните смели постапки, тие го добиле прекарот „Витези на смртта“.

Неговата единица била составена од четири коњанички водови: еден од козачката лесна коњаница, еден од хусарите, еден од уланите и еден од змејовите. Поради различната и флексибилна структура на неговата единица, Булак-Балахович успеал да ја продолжи борбата зад непријателските линии до 1918 година.

Булак-Балахович го одликувале Булак-Балахович со шест руски одликувања и три Ѓорѓиеви крста (2, 3 и 4 степен) заради германскиот поход.

### Руска граѓанска војна
На 5 март 1918 година, несвесен за Брест-литовскиот договор потпишан само два дена пред тоа, единицата на Булак-Балахович се пресметала со германска единица во близина на селото Смолова. Иако непријателската единица била тешко поразена, принудена да се повлече и да го остави својот персонал зад себе, Булак-Балахович бил сериозно ранет откако бил застрелан во левото белодробно крило. Пренесен во Санкт Петербург, тој брзо закрепнал и повторно се придружил на својот брат Јозеф Булак-Балахович. Брат му се приклучил во создавањето на полски коњанички одред командуван од заповедникот Пжисиецки. Болшевиците ја распуштиле единицата веднаш по нејзиното формирање, го погубиле нејзиниот командант и почнале да ги прогонуваат нејзините членови. Сепак, со помош на француската воена мисија, конечно бил создаден полски коњанички одред и негов командант станал Станислав Булак-Балахович. Новата единица го добила признанието на Лав Троцки и набрзо била засилена со не-полски доброволци од цела Русија и била планирана за коњаничка дивизија на Црвената армија.

Набргу по неговото создавање, на Булак-Балахович му било наредено да го задуши „Бунтот на баронот Корф“ во областа Луга во близина на Петроград (Санкт Петербург). Со неговиот нецелосно формиран полк, тој стигнал до областа и ги смирил селските немири без користење на сила. Веднаш бил повикан во Санкт Петербург од страна на неговите претпоставени, но се плашел да не биде уапсен. Поради тоа, Булак-Балахович со својот коњанички полк дезертирал и се преселил преку болшевичките линии во областа Псков, држена од здружените сили на Белиот руски северен корпус и разни германски антиболшевички единици. Првенствено, единицата се борела против Црвените на белата страна, но набрзо се појавиле конфликти со германските официјални лица и Булак-Балахович повторно ја сменил страната. Заедно со својата борбена единица, тој ги разоружал германските единици кои го опкружувале и се пробил на задниот дел на територијата што ја држеле Црвените. Понатаму, се борел преку фронтовите до новонезависната Естонија, каде учествувал во формирањето на северозападната армија на генералот Николај Николаевич Јуденич. Единиците командувани од Булак-Балахович и помогнале на естонската армија во победничките битки кај Тарту, Вору и Вастселиина, а набргу потоа бил промовиран во потполковник.
мини|Највисоката команда на естонската армија ги посетила силите на Булак-Балахович во Псков на 31 мај 1919 година; Булак-Балахович (лево) разговара со естонскиот генерал Јохан Лајдонер.
На 10 мај 1919 година, на Балахович му била дадена команда да ја нападне *јуришната група* и му било наредено да ја вози до задниот дел на болшевичките линии. Три дена подоцна, неговите сили изненадно го нападнале градот Гдов и на 29 мај Балахович влегол во Псков. Поради оваа акција, бил промовиран во полковник од генерал Јуденич. Поради неговите победи, неговите подредени (најчесто белоруски, козачки и полски доброволци) го нарекле „атаман“, иако некои го користеле терминот *Бат'ко* – татко.

Булак-Балахович станал воен администратор на Псков. Тој лично ѝ отстапил поголем дел од своите одговорности на општинската дума и се фокусирал и на културното и на економското закрепнување на градот осиромашен од војната. Исто така, ставил крај на цензурата на печатот и дозволил создавање на неколку социјалистички здруженија и весници, што ги налутило белите генерали. На крајот, Булак-Балахович стапил во контакт со естонските офицери и Полјаците кои се обидувале да стигнат до ренесентната полска армија, што се сметало од претпоставените на Балахович како знак на недостаток на лојалност. Откако Псков повторно бил изгубен од болшевиците во средината на јули, генералот Јуденич наредил Станислав Булак-Балахович да биде уапсен иако само неколку дена претходно го унапредил во генерал-мајор (потег што Јуденич го презел со надеж дека ќе го смири Булак-Балахович и ќе го охрабри великанот).

Како и да е, уште еднаш Булак-Балахович успеал да не биде заробен. Тој ја предал својата дивизија на својот брат Јозеф и заедно со 20 негови пријатели заминал во Остров под контрола на Естонија. Таму, повторно, создал партизанска единица. Со 600 луѓе го пробил фронтот на Црвената армија и почнал да ги нарушува линиите за снабдување. И покрај непријателството на Јуденич и Булак-Балахович, тој соработувал со белоруските единици за време на нивната контраофанзива во есента 1919 година. Неговата единица го зазела железничкиот јазол во Порхов и ја скршила пругата Псков-Полотск, што многу придонело за почетниот успех на Белиот Русин. На 5 ноември 1919 година, неговата единица повторно влегла во областа помеѓу Псков и Остров и ги уништила трите преостанати железнички линии што го поврзувале Псков со остатокот од Русија. Сепак, војската на Јуденич не можела да се поврзе со областите контролирани од страна на Булак-Балахович и нивниот напад конечно бил запрен.

На 22 јануари 1920 година, генералот Јуденич потпишал наредба за распуштање на неговата тешко поразена војска. На 28 јануари 1920 година, генералот Булак-Балахович, заедно со неколку руски офицери, бил уапсен од естонската полиција. Кај него била пронајдена голема сума пари (околу 227.000 британски фунти; 250.000 естонски марки и 110 милиони фински марки) биле дадени на војниците од распуштената армија како последна плата, што значително ја зголемило популарноста на Балахович меѓу нив.

### Кратка услуга за Белоруската Демократска Република
[десно|мини|176x176пкс| Поштенска марка на [Белоруска Народна Република|Белоруската Демократска Република, издадена во Латвија од Специјалната единица (белоруски: Асобны атрад) предводена од Булак-Балахович]]
Од 1918 година, Балахович бил во контакт со претставниците на Белоруската Демократска Република (БДР) во балтичките држави. На 7 ноември 1919 година, владата на БДР се согласила да ја финансира единицата на Балахович и на 14 ноември, Станислав Булак-Балахович го добил своето белоруско државјанство и поднел барање за официјална служба за Белоруската Демократска Република. Неговата единица била официјално преименувана во *Специјална единица на Белоруската Демократска Република на Балтикот* (белоруски: Асобны атрад БНР у Балтыі), добил белоруски униформи и печат. Единицата издала свои теренски поштенски марки и се вклучила во некои помали битки со болшевиците.

### Полско-болшевичката војна
Во февруари 1920 година, Станислав Булак-Балахович контактирал со Јозеф Пилсудски преку полскиот пратеник во Рига и предложил неговата единица да биде сојузник со полската армија против болшевистичка Русија. Затоа што славата на генералот била позната, Пилсудски се согласил и набргу потоа Булак-Балахович со околу 800 коњаници тргнал кон уште една од неговите големи одисеи. Откако ја напуштиле Естонија, ги надминале црвените руски линии и возеле неколку стотици километри зад непријателските линии до Летонија, каде им било дозволено да поминат низ територијата на Летонија. Конечно, до средината на март, стигнале до Динебург (сега Даугавпилс, тогаш под полска воена управа), каде биле пречекани како херои од самиот Јозеф Пилсудски.
десно|мини| Лента на Кжиж Валецноши, воена награда создадена за војниците на единиците на Булак-Балахович
Префрлен на Брест, единицата на Булак-Балахович била реформирана во *оперативна група Булак-Балахович*, понекогаш погрешно наречена *Белоруско-литванска дивизија*. Била составена најмногу од белоруски доброволци, како и ветерани на Зелената армија и поранешни војници на Црвената армија и добипа статус на сојузничка армија. Поради составот на неговите трупи, Станислав Булак-Балахович понекогаш го нарекувале Белорусец.

Формално независна, дивизијата била една од најуспешните единици кои се бореле во редовите на полската армија за време на Полско-болшевичката војна. Единицата влегла во борба кон крајот на јуни 1920 година во областа на мочуриштата Полесие. На 30 јуни, Булак-Балахович повторно ги пробил непријателските линии и го зазел селото Славечко во денешна Белорусија, каде биле стационирани таборите на Советската 2-та пушка бригада. Непријателската единица била изненадена и претрпела големи загуби. На 3 јули непријателската единица била целосно опколена во селото Виледники и била уништена. По таа акција, Оперативната група била повлечена на главните линии на полската 3-та армија и по 10 јули ја бранела линијата на реката Стир од акциите на Црвената армија.

На 23 јули 1920 година, за време на болшевичката офанзива кон централна Полска, групата на генерал Балахович започнала организирано повлекување како задна стража на полската 3-та армија. Додека траела операцијата, Булак-Балахович ги напуштил полските трупи што се повлекувале и останал со своите сили неколку дена зад непријателските линии за да се пробие до полските сили набргу потоа. За време на Битката кај Варшава во текот на ноќта на 14 август, на силите на Балахович им било наредено да започнат контра-напад кон градот Влодава, еден од центрите на концентрација на руските сили што напредувале. На 17 август, територијата била обезбедена и силите на Булак-Балахович успешно ја бранеле до 7 септември од нумерички супериорните непријателски сили. Станислав Булак-Балахович организирал активна одбрана и успеал да ја наруши концентрацијата на сите непријателски напади пред да бидат започнати. На пример, на 30 август и 2 септември неговите сили, поддржани од полската 7-та пешадиска дивизија, успеале да ја нападнат советската 58-та пушка дивизија од задната страна пред да може да го нападне градот Влодава.

На 15 септември 1920 година, единицата повторно напредувала во потера по повлекувањето на Црвената армија. Тој ден единицата го зазела Камиен Козирски, каде однеле повеќе од 1000 воени заробеници и складиштето за материјал на цела дивизија. За време на Битката кај реката Ниемен, единицата на Балахович го спречила непријателот да формира одбранбена линија во Полесие. За време на ноќта на 21 септември, неговата единица го надминала, а потоа целосно го уништила болшевичкиот 88-ми пушки полк во близина на градот Лубишов. Веројатно најзначајната победа на групата Булак-Балахович се случила била на 26 септември, кога неговите сили го зазеле Пинск во задниот дел. Градот бил најважниот железнички јазол во областа и требал да биде последно запирање на болшевичките сили кои сè уште се бореле на запад од тој град. Според една книга објавена во 1943 година, откако трупите на Булак-Балахович влегле во Пинск, тие извршиле серија погроми врз еврејското население. Во тоа време во Пинск и во околината имало стотици жртви на силување и убиства. Според еден од неговите луѓе, Балахович, кој се соочил со обвинувања за лично убиство на Евреи, бил „разбојник и убиец“.

### Неуспешно востание во Белорусија
Во октомври, Станислав Булак-Балахович бил стациониран со своите сили во Пинск, каде добиле залихи и голем број поранешни војници на Црвената армија кои биле заробени во воен заробеник по Битката кај Варшава и доброволно се пријавиле за служба во антиболшевичките единици. Единицата требала повторно да влезе во борба во ноември, но на 12 октомври бил потпишан прекин на огнот. На инсистирање и на Антантата и на болшевичката Русија, сојузничките единици требале да ја напуштат Полска пред 2 ноември. На генералот Булак-Балахович му бил даден избор или да биде интерниран во Полска со своите единици, а потоа да биде испратен дома или сам да ја продолжи борбата против црвените. Тој ја избрал втората опција, како и повеќето други белоруски и украински единици кои се бореле на полската страна во Полско-болшевичката војна.

На 2 ноември 1920 година, неговите единици биле преименувани во Руска народна доброволна армија и биле префрлени во областите кои што требале да бидат напуштени од полската армија и да станат ничија земја се до потпишувањето на конечниот руско-полски мировен договор. По три дена, неговите сили отишле во Белорусија под контрола на Русија и започнале офанзива кон Гомељ. Генералот Булак-Балахович се надевал на белоруско сенационално востание против болшевичка Русија. Неговите сили, на почетокот, постигнале ограничен успех и ги зазеле Гомељ и Речица.

На 10 ноември 1920 година, Булак-Балахович влегол во Мозир. Таму, два дена подоцна, повторно ја прогласил независноста на Белоруската Демократска Република, со себе како шеф на државата. Булак-Балахович ја прогласил протераната Рада БНР за разрешена и започнал да формира нова белоруска национална армија. На 16 ноември 1920 година, ја создал, исто така, белоруската привремена влада. Сепак, планираното востание добило мала поддршка во белоруската нација, изморена од шест години постојана војна и Црвената армија конечно добила предност. На 18 ноември 1920 година, Балахович го напуштил Мозир и почнал да се повлекува кон полската граница. Белоруските трупи, закоравени од годините поминати зад непријателските линии, се бореле до Полска и успеале да нанесат големи загуби на напредните Руси додека претрпувале незначителни загуби, но биле преслаби за да можат да го сменот текот на војната.

Претставници на Балахович учествувале во организацијата и спроведувањето на одбранбената акција Слуцк која почнала кон крајот на ноември во близина на Слуцк.

На 28 ноември, последната организирана единица под негова команда ја преминала полската граница и потоа бил интерниран. Советската руска влада побарала генералот Булак-Балахович да им биде предаден и суден за велепредавство. Мировната конференција во Рига била дури и прекината поради овие барања неколку дена, но на крајот, овие тврдења биле отфрлени од полската влада која тврдела дека Булак-Балахович бил полски државјанин од 1918 година.

### Интербелум
Набргу по потпишувањето на мировниот договор во Рига, Булак-Балахович и неговите луѓе биле ослободени од логорите за интернација. Генералот се повлекол од војската и се преселил во Варшава. Таму станал активен член на разни здруженија на ветерани. Помеѓу другите функции, тој ја извршувал функцијата началник на Друштвото на поранешните борци на народните востанија. Тој исто така бил политички есеист и писател на две книги за можностите за идната војна со Германија: *Дали ќе има војна или нема да има*; 1931 г. и *Долу Хитлер или да живее Хитлер?*, 1933 година. Според ненаучните извештаи, помеѓу 1936 и 1939 година служел како советник на националистите на Франко во Шпанската граѓанска војна, но историчарите тврдат дека ова е само легенда.

Во 1923 година, имало лажни извештаи за неговата смрт во локалниот полски печат; наводно, тој бил убиен од страна на белите Руси во шумата Бјаловиежа. Еврејската телеграфска агенција навела за неговата смрт: „Убиството на овој безмилосен востанички и контрареволуционерен водач става крај на кариерата на крвожеден погромист“, мислејќи на извештајот на Федерацијата на украинските Евреи од февруари 1921 година, дека повеќе од 1000 Евреи во Минск и Гомељ биле убиени од луѓето на Балах.

### Втората светска војна
За време на инвазијата на Полска во 1939 година, Станислав Булак-Балахович доброволно се пријавил за полската армија. Тој создал волонтерска група која се борела во одбраната на Варшава. Единицата се состоела од околу 1750 неопремени пешадија и 250 коњаници. Се користела на јужното крило на полските сили кои ја бранеле полската престолнина и ја усвоила тактиката што нејзиниот командант одлично ја знаел: брзи напади на задниот дел на непријателските сили. На 12 септември 1939 година, единицата стапила во борба за прв пат. Ги изненадиле германските бранители и повторно го зазеле најјужниот кварт Служев и патеката за коњи Служевец. Набргу потоа, коњаницата организирала напад на германската пешадија стационирана во Натолин. На 23 септември единицата била префрлена во северна Варшава, каде што требала да организира напад на германските позиции во шумата Билени. Нападот бил подготвен, но бил спречен со прекинот на огнот потпишан на 27 септември.

По капитулацијата на Варшава, генералот Булак-Балахович (формално пензиониран) успеал да избегне заробеништво од страна на Германците и се вратил во цивилниот живот. Истовремено, бил и главниот организатор на *Воена конфедерација*, една од првите подземни групи против отпорот во германската и окупирана од Советскиот сојуз, Полска. Во почетокот на 1940 година, Гестапо ја дознал неговата локација. Тој бил опкружен од група млади заговорници во куќа во варшавската населба Сашка Кепа и уапсен од Германците. Според најчестата верзија, Булак-Балахович бил застрелан од страна на агентите на Гестапо на 10 мај 1940 година, во центарот на Варшава, на раскрсницата меѓу улиците Француска и Тржециего Маја.

## Почести и награди

* 60x60пкс Ѓорѓиев крст, IV класа
* 60x60пкс Ѓорѓиев крст, IV класа
* 60x60пкс Крст на храброста (Полска)
* 60x60пкс Крст на храброста на армијата Булак-Балачовица

## Белешки и наводи

::

::

## Надворешни врски

* Фотографии на Станислав Булак-Балахович (Дел 1)
* Фотографии на Станислав Булак-Балахович (Дел 2)
* Слики на генерал Булак-Балахович
* Станислав Булак-Балахович

Категорија:Учесници во Руската граѓанска војна
Категорија:Полски генерали
Категорија:Белоруски генерали
Категорија:Починати во 1940 година
Категорија:Родени во 1883 година
Категорија:Статии со извори на полски (pl)