Хаплогрупа R-M269

**Хаплогрупата R-M269** е потклад на човечката Y-хромозом хаплогрупа R1b, дефиниран со SNP маркерот **M269**. Според ISOGG 2020 таа е филогенетски класифицирана како **R1b1a1b**. Била подложена на интензивно истражување и претходно била класифицирана како R1b1a2 (2003 до 2005), R1b1c (2005 до 2008), R1b1b2 (2008 до 2011) и R1b1a1a2 (2011 до 2020 година).

R-M269 е од особен интерес за генетската историја на Западна Европа, како најчестата европска хаплогрупа. Се зголемува во честотата од исток кон запад (неговата распространетост во Полска се проценува на 22,7%, во споредба со Велс со 92,3%). Го носат приближно 110 милиони европски мажи (проценка од 2010 година). Возраста на мутацијата M269 се проценува на 4.000 до 10.000 години.

## Потекло
Хаплогрупата R-M269 најрано била датирана во доциниот палеолит, но до околу 2010 година се сметало дека се образувал околу почетокот на неолитската револуција, пред околу 10.000 години. Меѓутоа, поновите археогенетски студии од 2015 година, силно укажуваат на потекло меѓу енеолитските ловци-собирачи од источна Европа.

Балареск и сор. (2010) врз основа на моделот на различноста на Y-STR укажувал на единствен извор на Блискиот Исток и за вовед во Европа преку Анадолија за време на неолитската револуција. Во ова сценарио, мезолитските ловци-собирачи во Европа речиси би биле заменети со земјоделците. Спротивно на тоа, Базби и сор. (2012) не можеле да ги потврдат резултатите од Балареск и сор. (2010) и не можеле да направат веродостојни проценки за староста на R-M269 врз основа на различноста на Y-STR. Понатаму, поновите студии откриле дека Y-ДНК на раните европски земјоделци е типично хаплогрупата G2a.

Според една студија од 2015 година, ловец-собирач од Самара (датиран 5640-5555 г.п.н.е.) кој припаѓа на хаплогрупата R1b1(*) бил предок за двете хаплогрупи R-M269 и R-M478. Според авторите, појавата на базалните облици на R1b кај источноевропските ловци-собирачи обезбедува „географски веродостоен извор“ за хаплогрупата R-M269. Откриено е дека поткладовите на R-M269, како што е R-Z2103, се распространети во древната ДНК, пронајдена кај поединци поврзани со културата Јамна и сродните населенија, и распространувањето на оваа хаплогрупа е поврзано со ширењето на таканареченото „степско потекло“ и барем некои од индоевропските јазици.

Поткладот R-P311 е значително ограничен на Западна Европа кај денешните луѓе. R-P311 е отсутен од древната ДНК од неолитот пронајдена во Западна Европа, што силно сугерира дека нејзината сегашна распространетост се должи на движењата на населението во Европа што се случуваат по крајот на неолитот. Трите главни поткладови на P311 се U106 (S21), L21 (M529, S145) и U152 (S28). Тие покажуваат јасна артикулација во Западна Европа, со центри во Ниските Земји, Британските Острови и Алпите, соодветно. Овие лози се поврзани со неибериските степски групи на Културата на ѕвонести пехари и ја демонстрираат врската помеѓу потеклото поврзано со степско потекло и поткладовите R1b-M269, кои се „главната лоза поврзана со доаѓањето на степското потекло во западна Европа по 2500 п.н.е.“.

## Распространетост
Во европската хаплогрупа R1b доминира R-M269. Пронајден е на генерално ниски честоти низ централна Евроазија, но со релативно висока честота меѓу Башкирите од регионот Перм (84,0%) и округот Бајмакски (81,0%). Овој маркер е присутен во Кина и Индија на честоти помали од еден процент. Табелата подолу ги наведува подетално честотите на M269 во регионите во Азија, Европа и Африка.

Распространетоста на R-M269 во Европа се зголемува во честотата од исток кон запад. Својот врв го достигнува на национално ниво во Велс со стапка од 92%, со 82% во Ирска, 70% во Шкотска, 68% во Шпанија, 60% во Франција (76% во Нормандија), околу 60% во Португалија, 50% во Германија, 50% во Холандија, 47% во Италија, 45% во источна Англија, 43% во Данска и 42% во Исланд. Дури 95% ја има во делови од Ирска. Ја има и во некои области на Северна Африка, каде што неговата честота достигнува 10% во некои делови на Алжир. М269 е исто така забележан кај 8% од Хереро во Намибија. Поткладот R-M269 е пронајден во древните фосили Гуанче (Бимбапес) ископани во Пунта Азул, Ел Хиеро, Канарски Острови, кои се датирани во 10 век (~ 44%). Во западна Азија, R-M269 е забележан кај 29,2% од Асирците од Иран. Хаплогрупата R1b1 и нејзините поткладови во Азија. M269* (xL23) се наоѓа на најголема честота во централниот Балкан, особено Косово со 7,9%, Северна Македонија 5,1% и Србија 4,4%. Косово е забележливо по тоа што има висок процент на потомци L23* или L23(xM412) од 11,4% за разлика од повеќето други области со значителни проценти на M269* и L23* освен за Полска со 2,4% и 9,5% и Башкирите од југоисточен Башкортостан со 2,4 % и 32,2% соодветно. Имено, ова башкирско население, исто така, има висок процент на M269 сестринска гранка M73 од 23,4%. Пет лица од 110 тестирани во Араратската долина, Ерменија припаѓале на R1b1a2* и 36 на L23*, а ниту една не припаѓа на познатите поткладови на L23. Трофимова и сор. (2015) нашле изненадувачка висока честота на R1b-L23 (Z2105/2103) кај народите на Идел-Урал. 21 од 58 (36,2%) од Башкирите во областа Бурзјански, 11 од 52 (21,2%) од Удмуртите, 4 од 50 (8%) од Коми, 4 од 59 (6,8%) од Мордвинците, 2 од 53 (3,8%) од Бесермјан и 1 од 43 (2,3%) од Чуваш биле R1b-L23 (Z2105/2103), типот на R1b пронајден во неодамна анализираните остатоци Јамна во Самарската област и Оренбуршката област.

Особено западноевропскиот R1b е доминиран од специфични поткладови на R-M269 (со некои мали количества на други видови пронајдени во области како што е Сардинија). Во Европа, R-M269 е доминирана од R-M412, исто така познат како R-L51, кој според Мајрес и сор. (2010) е „практично отсутен на Блискиот Исток, Кавказ и Западна Азија“. Ова западноевропско население е дополнително поделено помеѓу R-P312/S116 и R-U106/S21, кои се чини дека се шират од западниот и источниот слив на реката Рајна, соодветно. Мајрес и сор. забележале понатаму дека во однос на неговите најблиски роднини, во R-L23*, „поучно“ е тоа што тие често се повеќе од 10% од населението во Кавказ, Турција и некои населенија од југоисточна Европа и околу Уралското население.

Во Западна Европа е присутен, но генерално на многу пониски нивоа освен „примерок од 27% во швајцарската долина Вале“. Дополнително, мапата на распространетост на поткладот, Слика 1h насловена како „L11(xU106,S116)“, во Мајрес и сор. покажува дека R-P310/L11* (или сè уште недефинирани поткладови на R-P310/L11) се јавува само на честоти поголеми од 10% во Централна Англија со околните области на Англија и Велс кои имаат пониски честоти. Овој R-P310/L11* речиси и да не постои во остатокот од Евроазија и Северна Африка, со исклучок на крајбрежните земји што се граничат со западниот и јужниот дел на Балтикот (достигнувајќи 10% во Источна Данска и 6% во северна Полска) и во источна Швајцарија и опкружува.

Во 2009 година, ДНК извлечена од бедрената коска на 6 скелети во раносредновековно гробно место во Ерголдинг (Баварија, Германија) датирано околу 670 г. ги дале следните резултати: било откриено дека 4 се хаплогрупа R1b со најблиските совпаѓања во денешните населенија на Германија, Ирска и САД, додека 2 биле од хаплогрупата G2a.

Студиите кои тестираат за M269 станале почести во последниве години, додека во претходните студии мажите во оваа хаплогрупа се видливи во податоците само со екстраполација на она што е веројатно. Следното дава резиме на повеќето студии кои конкретно тестирале за M269, покажувајќи ја неговата распространетост (како процент од вкупното население) во Европа, Северна Африка, Блискиот Исток и Средна Азија сè до Кина и Непал.

## Поткладови

### R1b1a1a2a (R-L23)
R-L23* (R1b1a1a2a*) сега најчесто се наоѓа во Европа, Анадолија, Кавказ.

### R1b1a1a2a1 (R-L51)
R-L51* (R1b1a1a2a1*) сега е концентрирана во географски кластер со центар на јужна Франција и северна Италија.

### R1b1a1a2a1a (R-L151)
R-L151 (L151/PF6542, CTS7650/FGC44/PF6544/S1164, L11, L52/PF6541, P310/PF6546/S129, P311/PF6545/S128) позната и како R1b1a1a2a1, и нејзините поткладови, ги вклучува повеќето мажи со R1b во Западна Европа.

### R1b1a1a2a1a1 (R-U106)
Овој потклад е дефиниран со присуството на SNP U106, исто така познат како S21 и M405. Се чини дека претставува над 25% од R1b во Европа. Во однос на процентот од вкупното население, неговиот епицентар е Фризија, каде што сочинува 44% од населението. Во однос на вкупниот број на население, неговиот епицентар е Централна Европа, каде што сочинува 60% од R1 заедно. Погл. и хаплогрупа R-Z18

Додека овој потклад на R1b често се дискутира меѓу генетските генеалози, следната табела ги претставува рецензираните наоди објавени досега во написите од 2007 година на Мирес и сор. и Симс и сор.

### R-P312
R1b1a1a2a1a2, попознат како R-P312 (или R-S116) е еден од најчестите типови на R-M269 во Европа, заедно со R-U106. Мирес и сор. го опиша како потекнува од и се шири од западниот дел на басенот Рајна.

R-P312 е предмет на значајни, тековни студии во врска со неговата сложена внатрешна структура.

#### R-DF27
**Р-М153**

R-M153 е потклад на R-DF27 кој е застапен најмногу кај Баскијците и Гаскоњците, меѓу кои претставува значителен дел од Y-ДНК, иако повремено се среќава и кај Иберијците. Првиот пат кога била сместена (Бош 2001) била опишана како H102 и вклучувала седум Баскијци и еден Андалузиец.

**R-М167**

R-M167 е потклад на R-DF27 дефиниран со присуството на маркерот M167. Првиот автор кој го тестирал овој маркер (долго пред да постои сегашната номенклатура на хаплогрупата) бил Херлс во 1999 година, кој тестирал 1158 мажи од различни населенија. Тој сметал дека е релативно честа појава кај Баскијците (13/117: 11%) и Каталонците (7/32: 22%). Други појави биле пронајдени меѓу другите Французи, Британци, Шпанци, Беарнци и Германци.

Во 2000 година, Росер и сор., во една студија која тестирала 3616 мажи од различни народи исто така тестирале за истиот маркер, именувајќи ја хаплогрупата Hg22, и повторно била пронајдена главно кај Баскијците (19%), на пониски честоти кај Французите (5%), Баварците (3%), Шпанците (2%), Јужните Португалци (2%), а во поединечни појави кај Романците, Словенците, Холанѓаните, Белгијците и Англичаните.

Во 2001 година Бош го опишал овој маркер како H103, кај 5 Баскијци и 5 Каталонци. Понатамошни регионални студии го лоцирале во значителни количества во Астурија, Кантабрија и Галисија, како и повторно меѓу Баскијците. Во 2008 година, два истражувачки труда од Лопез-Пара и Адамс, потврдиле силна поврзаност со сите или поголемиот дел од Пиринеите и Источна Иберија.

Во една поголема студија за Португалија во 2006 година, со 657 тестирани мажи, Белеза и сор. потврдени слични ниски нивоа во сите поголеми региони, од 1,5%-3,5%.

**R-L165**

Овој потклад е дефиниран со присуството на маркерот S68, познат и како L165. Се наоѓа во Англија, Скандинавија и Шкотска (во оваа земја најмногу се наоѓа на Северните Острови и Надворешните Хебриди). Според тоа, се сугерира дека пристигнал на Британските Острови со Викинзите.

#### R-U152
**R-U152** е дефинирана со присуство на маркерот U152, исто така наречен S28. Неговото постоење било потврдено од Симс и сор. (2007). Мајрес и сор. пријавиле дека овој клад „е најчест (20–44%) во Швајцарија, Италија, Франција и Западна Полска, со дополнителни случаи кои надминуваат 15% во некои региони на Англија и Германија“. Слично Крусијани и сор. (2010) пријавиле високи честота во Северна и Централна Италија и Франција. Од примерокот од 135 мажи во Тирол, Австрија, 9 биле позитивни на U152/S28. Далеку оддалечен од оваа очигледна јадрена област, Мирес и сор*.* исто така ја споменале кај население во северен Башкортостан, каде што 71% од 70 тестирани мажи припаѓале на R-U152. Тие предлжиле ова да биде резултат на изолиран основачки ефект. Кинг *и сор.* (2014) пријавиле дека четири живи потомци на Хенри Сомерсет, 5-ти војвода од Бофор по машка линија биле позитивни на U-152. Древните примероци од централноевропските култури Бел Бејкер, Халштат и Могилната култура припаѓале на овој потклад. Анализираните Латини и Етрурци од железното време кои датираат помеѓу 1000 и 100 г. п.н.е. првенствено припаѓале на хаплогрупата R1b-U152 (вклучувајќи ги кладовите L2, Z56 и Z193).

#### R-L21
R-L21 е позната и како R-M529 и R-S145. Мајрес и сор. објавиле дека е најчеста во Ирска, Шкотска и Велс (25-50% од целото машко население).

**R-L159.2** Овој потклад во R-L21 е дефиниран со присуството на маркерот L159 и е позната како L159.2 поради паралелната мутација што постои во хаплогрупата I2a1 (L159.1). L159.2 се чини дека е поврзана со кралевите на Леинстер и Диармаит Мак Мурчада; Ирски Гали кои припаѓаат на Лаигин. Може да се најде во крајбрежните области на Ирското Море вклучувајќи ги Островот Ман и Хебридите, како и Норвешка, западна и јужна Шкотска, северна и јужна Англија, северозападна Франција и северна Данска.

**R-L193** Овој потклад во R-L21 е дефиниран со присуството на маркерот L193. Многу презимиња со овој маркер географски се поврзани со западниот „граничен регион“ на Шкотска. Неколку други презимиња имаат асоцијација Хајленд. R-L193 е релативно млада потклад најверојатно родена во последните 2000 години.

**R-L226** Овој потклад во R-L21 е дефиниран со присуството на маркерот L226, познат и како S168. Обично се нарекува ирски тип III, тој е концентриран во централна западна Ирска и е поврзан со родот Дал Каис.

**R-DF21** Овој потклад во R-L21 е дефиниран со присуството на маркерот DF21 ака S192. Сочинува околу 10% од сите L21 мажи и е стара околу 3000 години.

**R-L371** Овој потклад во R-L21 е дефиниран со присуството на маркерот L371, означен како велшки модал и поврзана е со древните велшки кралеви и принцови.

## Поврзано

* Y-ДНК хаплогрупи во Европа
* Хаплогрупа R1a

## Наводи

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Категорија:Генетска историја на Европа
Категорија:Хаплогрупа R