Национален парк Комодо

**Национален парк Комодо** (индонезиски:*Taman Nasional Komodo*) е национален парк во Индонезија, сместен во рамките на островите Мала Сунда, во пограничниот регион помеѓу провинциите Источна Нуса Тенгагара и Западна Нуса Тенгагара . Паркот вклучува три поголеми острови Комодо, Падар и Ринка и 26 помали, со вкупна површина од 1.733 км 2 (603 км 2 од него слета). Националниот парк е основан во 1980 година за да го заштити змејот Комодо, најголемиот гуштер во светот. Подоцна бил посветена на заштита на други видови, вклучително и морски видови. Во 1991 година националниот парк бил прогласен за светско наследство на УНЕСКО.

Националниот парк Комодо е избран за едно од новите чуда на природата. Водите околу островот Комодо содржат богата морска биоразновидност. Островите Комодо се исто така дел од Коралниот триаголник, кој ги содржи едни од најбогатите морски биоразновидности на Земјата.

## Историја
Националниот парк Комодо е основан во 1980 година. УНЕСКО го прогласи за светско наследство и резерват за луѓе и биосфера во 1991 година. Паркот првично бил основан за да се зачува уникатниот Комодски варан (*Varanus komodoensis*), првпат откриен од научниот свет во 1912 година од поручникот ЈКХ ван Штајн ван Хенбрук, цивилен администратор во Рео, островот Флорес. Оттогаш конзерваторските цели се проширија со цел да се заштити целата биоразновидност во регионот, и морски и копнени.

Поголемиот дел од луѓето во и околу паркот се рибари по потекло од Бима (Сумбава), Манггарај, Јужен Флорес и Јужен Сулавеси . Оние од Јужен Сулавеси се од етничките групи Суку Бајау или Бугис. Суку Бајау првично биле номади и се преселиле од локација на локација во регионот Сулавеси, Нуса Тенгагара и Малуку, за да можат да живеат како егзистенција. Потомци на првобитниот народ на Комодо, Ата Модо, сè уште живеат во Комодо, но нема повеќе луѓе од чиста крв и нивната култура и јазик полека се интегрираат со неодамнешните мигранти.

Малку е познато за раната историја на жителите на островот Комодо. Тие биле поданици на Султанатот во Бима, иако оддалеченоста на островот од Бима значела дека неговите работи веројатно биле малку вознемирени од Султанатот, освен од повремените барања за данок.

## Географија и клима
мини|Суровиот терен на островот Комодо со малку дрвја го прави една од најсушните локации во Индонезија.
мини|Островот Ринка
мини|Островот Падар
Паркот се состои од крајбрежен дел на западниот дел на Флорес, трите поголеми острови Комодо, Падар и Ринка, 26 помали острови и околните води на Сапе Стрејтс. Островите на националниот парк имаат вулканско потекло. Теренот е генерално нерамен, се одликува со заоблени ридови, со надморска височина до 735 м. Климата е една од најсушните во Индонезија со годишни врнежи од 800мм и 1000мм. Има тешки дневни температури во сувата сезона од мај до октомври се околу 40&nbsp;°C

## Флора и фауна
Топлата и сува клима во паркот, карактеризирана со вегетација од савана, го прави добро живеалиште за ендемскиот Комодски варан (*Varanus komodoensis*). Нивното население е ограничено на островите Комодо (1.700), Ринка (1.300), Gили Мотанг (100), Gили Дасами (100) и Флорес (околу 2.000),  додека биле изумрени на Падар.

Облачните шуми се појавуваат само во неколку области над 500 метри, но тие овозможуваат живеалиште на неколку ендемски флори. Крајбрежната вегетација вклучува шума од мангрова, која генерално се појавува во заштитените заливи на трите поголеми острови.

Коралните гребени со фринг и лепенки се обемни и најдобро развиени на североисточниот брег на Комодо. Паркот е богат со морски животни, вклучувајќи кит-ајкули, океански риби, пигмејски морски коњ, кловн риби, нудигранки, сино-прстен октопод, сунѓери, плаштари и корали.

Разни сорти на китови се населуваат во соседните води од помали големини делфини до кашалот па дури и сини китови.  Китовите на Омура, еден од најмалку познатите за руркали, е потврдено дека водат во водите во паркот. Дунгоните во опасност сè уште живеат во областите на Комодо.

Тересната фауна е со прилично слаба разновидност во споредба со морската фауна. Бројот на копнени животински видови пронајдени во паркот не е голем, но областа е важна од аспект на конзервација бидејќи некои видови се ендемски. Многу од цицачите имаат азиско потекло вклучувајќи ги елените Тимор, дива свиња, рак,и цивет. Неколку влекачи и птици имаат австралиско потекло. Овие вклучуваат чиста птица со портокалово стапало, помал сулферен срцкав какаду и шилестата птица.

Најпознат меѓу влекачите на Националниот парк Комодо е Комодскиот варан (*Varanus komodoensis*). Тој е најголемиот гуштер во светот и е меѓу најголемите влекачи на светот и може да достигне 3 метри или повеќе во должина и тежок над 70 килограми.

Дванаесет видови копнени змии се наоѓаат на островот покрај морските видови. Змиите вклучуваат јаванска плукачка кобра (*Naja sputatrix*), ајпер (*Daboia russelii*), вајпер со бели усни (*Trimeresurus albolabris*), морски краит (*Laticauda laticaudata*) и Тиморски питон (*Python timoriensis*). Гуштерите вклучуваат девет видови: Скинк (Scinidae), гекоси (Gekkonidae), гуштери без екстремитети (Dibamidae), Комодскиот варан (Varanidae). Жабите вклучуваат: азиска бикова жаба (*Kaloula baleata)*, ендемска крст жаба Комодо *(Oreophryne jeffersoniana*) и *Oreophryne darewskyi.* Жабите обично се наоѓаат на поголеми, помали надморски височини. *Крокодилот во* солена вода (Crocodylus porosus) некогаш бил присутен во паркот во крајбрежните области, вклучувајќи мочуришта од мангрова, но сега е истребен во областа.

Цицачите пронајдени во паркот вклучуваат: Тиморски Елен руса (*Cervus timorensis*), главниот плен на змејот Комодо, коњи (*Equus* sp.), Бивол (*Bubalus bubalis*), дива свиња (*Sus scrofa vittatus*), макаки што јадат ракови (*Macaca fascicularis*), азиски дланка (*Paradoxurus hermaphroditus lehmanni*), ендемичен стаорец Rinca (*Rattus rintjanus*) и лилјаци. Домашните цицачи во рамките на паркот вклучуваат кози, мачки и диви кучиња.

Една од главните видови птици е птицата со портокалово стапало (*Megapodius reinwardti*), птица која живее во земја. Во областите на саваната, забележани се 27 видови. Зебратскиот гулаб (*Geopelia striata*  и забележаниот гулаб (*Spilopelia chinensis*) биле најчести видови. Во мешано тропско листопадно живеалиште, забележани се 28 видови птици, а најчести се Шлеместите птици (*Philemon buceroides*), зелениот империјален гулаб (*Ducula aenea*) и (*Zosterops chloris*). Другите птици вклучуваат живописно обоени видови, како што се зелената џунгласта-птица (*Gallus varius*), големо-фактурираниот папагал (*Tanygnathus megalorynchos*) и критично загрозениот помал сулфер-српен какаду (*Cacatua sulphurea*). Два вида орели се наоѓаат во паркот, белиот стомачен орел и исклучително реткиот орел на јастребот Флорес, кој е присутен на Ринка и Флорес, а пријавен е, но не е потврден на островот Комодо.
Податотека:Komodo Dragon Eating Rinca.jpg|Змејот Комодо кој се храни со труп
Податотека:Water buffalo at Rinca.jpg|Бивол
Податотека:Crab-eating macaque at Rinca.JPG|Макака мајмун
Податотека:Komodo dragon stalking deer.png|Комодо змеј што демне елен. Обрнете внимание на уредот за следење на вратот на змејот
Податотека:Komodo dragon (Varanus komodoensis).jpg|Комодо на Ринка


## Конзервација
Островот Падар и дел од Ринка се основани како природни резервати во 1938 година. Островот Комодо бил прогласен за природен резерват во 1965 година, а во јануари 1977 година како Биосферен резерват според Програмата за човекот и биосфера на УНЕСКО. Трите острови биле прогласени за национален парк во 1980 година, кој подоцна беше проширен за да ја опфати околната морска област и дел од Флорес во 1984 година. Во 1991 година националниот парк бил прогласен за светско наследство на УНЕСКО.

За период по 1995 година, органот на националниот парк беше поддржан од The Nature Conservancy (TNC), американска еколошка организација. План за управување бил соавтор со ТНЦ и имплементиран во 2000 година за решавање на проблемот со зголемување на експлоатацијата на ресурсите, и морски и копнени. Планот бил поддржан од Светската банка, но се соочи со забелешки од некои локални луѓе и локални невладини организации кои тврдат дека планот не ги консултирал и дека нема да учествуваат во придобивките.  Најголемиот притисок врз морските ресурси потекнувал од рибарските заедници и трговските претпријатија од надвор од паркот. Сепак, регулативите и ограничувањата на употребата на ресурсите влијаат најмногу на жителите на паркот, кои имаат малку опции за живеење, но се потпираат на понудата на паркот. Обезбедувањето алтернативни средства за живот е дел од целокупната стратегија за управување, но заедниците во паркот допрва ќе имаат корист од соодветни мерки за решавање на нивните потреби.

Непрофитна компанија за заедничко вложување, *ПТ Путри Нага Комодо* (ПТ ПНК), била основана да работи со туристички капацитети во надеж дека евентуално ќе го направи паркот финансиски самоодржлив. ПТ ПНК бил делумно финансиран од ТНЦ и Светската банка. После 5 години работење, дозволата на Путри Нага Комодо (ПНК) во 2010 година била компромитирана. После тоа, пристигнале повеќе бесправни рибари, бидејќи спроведувањето значително опадна по излегувањето на ТНЦ, што помогнало во борбата против деструктивните риболовни практики. На почетокот на 2012 година, нуркачите и конзерватористите пронајдоа многу пусти места на корали, кои потсетуваат на сиви месечини. Нелегалните рибари продолжуваат да ги експлозираат местата со „бомби“ во процес познат како експлозивен риболов. Рибарот употребува мешавина од ѓубриво и керозин во шишиња со пиво како експлозив или употребува шишиња за цедење цијанид во коралите со цел да зашемети и зафати риба. Во последните две години уапсени се повеќе од 60 бесправни рибари. Еден од осомничените бил застрелан и убиен откако се обидел да го избегне заробувањето фрлајќи рибни бомби кон ренџерите.

## Човечко живеалиште
Во моментов има скоро 4.000 луѓе кои живеат во паркот распоредени во четири населени места (Комодо, Ринка, Керора и Папагаран). Сите села постоеле пред 1980 година кога областа била прогласена за национален парк. Во 1928 година живееле само 30 луѓе во селото Комодо (познато локално како *Кампунг Комодо*) и приближно 250 луѓе на островот Ринка во 1930 година. Населението рапидно се зголеми и до 1999 година на островот Комодо имало 281 семејство, кои броеле 1.169 лица. Селото Комодо има најголемо население во паркот, најмногу поради миграцијата од луѓе од Сапе, Манггарај, Мадура и Јужен Сулавеси. Бројот на згради во селото Комодо брзо се зголеми од 30 куќи во 1958 година, на 194 куќи во 1994 година и 270 куќи во 2000 година. Селото Папагаран е слично по големина, со 258 семејства вкупно 1.078 луѓе. На пописот во 2010 година, селото Комодо имало 1.508 жители, а селото Папагаран имало 1.262 жители. Од 1999 година, населението на Ринка било 835, а населението на Керора било 185 луѓе. Вкупното население кое моментално живее во паркот е 3.267 лица со 16.816 луѓе живеат во областа што го опкружува паркот.

### Образование
Просечното ниво на образование во селата на Националниот парк Комодо е четврто одделение од основно училиште. Во секое од селата има основно училиште, но секоја година не се примаат нови ученици. Во просек, секое село има четири паралелки и четири наставници. Повеќето деца од малите острови во Кечаматан Комодо (Комодо, Ринца, Керора, Папагаран, Меса) не завршуваат основно училиште. Помалку од 10% од оние кои завршуваат основно училиште продолжуваат во средно училиште бидејќи најголемата економска можност (риболов) не бара дополнително образование. Децата мора да бидат испратени во Лабуан Бајо за да посетуваат средно училиште, но тоа ретко се прави во семејствата на рибарите.

### Здравје
Повеќето од селата сместени во и околу паркот имаат малку достапни капацитети за слатка вода, доколку ги има, особено за време на сушната сезона. Квалитетот на водата се намалува во овој временски период и многу луѓе се разболуваат. Маларијата и дијареата владеат во оваа област. На островот Меса, со население од 1.969 луѓе, нема достапна слатка вода. Свежа вода треба да се донесе во џерикани со брод од копното. Трошоците за секое семејство за свежа вода се 10000 Rp месечно. Скоро секое село има локална медицинска установа со персонал, и барем болничар. Квалитетот на установите за медицинска нега е низок.

### Социо-културни и антрополошки услови
Традиционални обичаи: Традиционалните заедници во Комодо, Флорес и Сумбава биле подложени на надворешни влијанија и влијанието на традиционалните обичаи се намалува. Телевизијата, радиото и зголемената подвижност имаат сите свои удели во забрзувањето на стапката на промени. Постои постојан прилив на мигранти во областа. Во моментов скоро сите села се состојат од повеќе од една етничка група.

### Религија
Повеќето рибари кои живеат во селата во близина на паркот се муслимани. Хаџиите имаат силно влијание во динамиката на развој на заедницата. Рибарите кои потекнуваат од Јужен Сулавеси (Бајау, Бугис) и Бима се претежно муслимани. Заедницата од Мангараи се претежно христијани.

### Антропологија и јазик
Постојат неколку културни места во паркот, особено на островот Комодо. Овие страници не се добро документирани и има многу прашања во врска со историјата на човечко население на островот. Надвор од паркот, во селото Варлока на Флорес, има остаток од некаков интерес од кинески трговски места. Археолошките наоди од оваа локација биле ограбени во блиското минато. Повеќето заедници во и околу паркот можат да зборуваат индонезиски. Јазикот бахо е јазик што се користи за секојдневна комуникација во повеќето заедници.

### Конфликти меѓу заштитниците и локалната заедница
Контроверзија владее во врска со смртта на неколку рибари од 80-тите години на минатиот век. Се оспоруваат околностите на смртта на рибарите. Додека патролите на парковите (вклучително, во тоа време, полицијата и персоналот на морнарицата) тврдат дека дејствувале во самоодбрана, рибарските заедници го обвинуваат управувањето со паркот дека намерно ги убиле рибарите.

Кон крајот на февруари 2014 година, Специјалната полиција Бримоб застрелале двајца ловокрадци, кога тие отвориле оган со домашно огнено оружје. Ловокрадците се обиделе да ловат елени во паркот, кои стануваат плен на змејовите на Комодо.

## Туризам
десно|мини|250x250пкс| Остров Канава, туристички остров во Националниот парк Комодо.
Нуркањето под вода е популарно поради големата морска биоразновидност во паркот. Развојот е главно базиран на екотуризам, а главната стратегија да се направи паркот во самофинансирање и да се генерираат доволни приходи преку влезни такси и лиценци за туризам за да се покријат оперативните и управувачките трошоци. За таа цел, на заедничко вложување меѓу ТНЦ и туристички оператор им била дадена концесија за туризам, што исто така вклучува и големи права за управување со паркот. Оваа концесија генерирала постојана полемика. Заедничкото вложување е обвинето за донесување одлуки зад затворени врати, а многу луѓе во и околу областа Комодо тврдат дека не биле консултирани во врска со одлуките што на крајот влијаат на нивните животи.

Островот Комодо и Ринка некогаш биле дел од Флорес и тие се одделени од големиот остров Сумбава на Запад со теснецот Сапе. Океанот во теснецот паѓа стотици метри. Тихиот Океан на север и Индискиот Океан на југ се всушност на различни височини - така што протокот на струи од Тихиот Океан кон Индискиот за време на приливите размени ги прави струите меѓу најсилните во светот. Во (релативно) плитките води на источниот брег на Комодо кон Лабуан Бајо, струите можат да бидат крајно опасни со неискусни водичи.

Бројот на посетители на паркот се зголеми од 36.000 во 2009 година на 45.000 во 2010 година. Повеќето од посетителите биле странски туристи бидејќи високата цена на превоз до оваа далечна локација е помалку прифатлива за локалните посетители. Паркот може да прими до 60.000 посетители годишно според локалната агенција за туризам.

Неколку видови тури со брод поминуваат низ националниот парк, вклучително луксузни бродови, кратки дневни патувања со нуркање, 3 ноќни „туристички чамци“ помеѓу Ломбок и Флорес. Туристичките бродови возат многу често, но имаат неизвесна евиденција за безбедноста. Во инцидент во август 2014 година еден од овие туристички бродови потонал, а 2 туристи се изгубиле. Силни струи и бранови ги разделиле заглавените патници и членови на екипажот кои лебделе на море во спасувачки јакни.

**Затворање на паркот**

На почетокот на 2019 година, гувернерот на провинцијата Нуса Тенгагара Тимор (НТТ) Виктор Лаискодат објави план за затворање на дел од паркот (главна делница на островот Комодо) за една година со цел да се направат подобрувања. Предлогот бил другите делови од паркот, вклучувајќи ги островите Ринка и Падар и одредени делови на островот Комодо, да останат отворени. Планот на гувернерот наиде на противење од локалната заедница и некои делови од пошироката јавност. Како одговор, индонезискиот министер за животна средина и шумарство, Сити Нурбаја рекол дека ќе повика претставници од администрацијата на НТТ за дискусии, истакнувајќи дека одлуките за зачувувачките области се под јурисдикција на централната влада. Конечната одлука за предложеното затворање се очекувало да биде објавена од централната влада околу средината на 2019 година.

Во јули 2019 година, било потврдено дека островот Комодо ќе биде затворен околу една година од почетокот на 2020 година. Гувернерот Лаискодат рекол дека ќе се обезбеди буџет од 100 милијарди Rp (околу 7,2 милиони УСД) за поддршка на програмата за зачувување. Планот е контроверзен: Гувернерот Лаискодат предложи да се наплаќа скапа влезница за странски туристи додека локалните селани кои живеат на островот Комодо се загрижени за можна загуба на приходот. Паркот бил затворен скоро шест месеци поради пандемијата КОВИД-19, но бил повторно отворен за локалните туристи на 6 јули 2020 година, потоа за домашните во август 2020 година, а потоа и за странските туристи.

## Наводи

## Надворешни врски

*    
* Веб-страница на Националниот парк Комодо
* Официјална веб-страница на УНЕСКО

Категорија:Мали Сундски Острови
Категорија:Национални паркови во Индонезија
Категорија:Биосферни резервати во Индонезија
Категорија:Светско наследство во Индонезија
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:МСЗП-Категорија II