Мит за нецелосно користење на мозокот

[мини| Човечки [череп и мозок]]
**Мит за нецелосно користење на мозокот** — мит дека повеќето луѓе користат само десет проценти (најчесто наведувана вредност) од нивниот мозок. Тоа произлегло од погрешно разбирање на тврдењето дека човечките суштества во просек користат само 10 % од нивните интелектуални способности.

## Мит
Оваа идеја често без оправдување им се припишува на неколку луѓе. Можното потекло датира од викторијанското раздобје за време на која теоријата за „резерва на енергија“ од психолозите од Харвард Вилијам Џејмс и Борис Сидис во 1890-тите. За да ја тестираат својата теорија, тие одгледуваат чудо од дете, Вилијам Џејмс Сидис, за кое се верува дека има наводен коефициент на интелигенција од „250-300“  .

Алберт Ајнштајн исто така придонел за овој мит со тврдењето дека неговите високи интелектуални способности се должат на неговата способност да користи повеќе од 10 % од неговиот мозок.

Со поврзување со овој мит, исто така се вели дека би било можно да се искористи овој потенцијал со различни методи и на тој начин да се развие нечија интелигенција. Оваа теза е широко прифатена во движењето Њу ејџ, со методи за наводно развивање на 90 % кои недостасуваат.

Многу чинители кои придонесуваат за интелигенција може да се развијат преку обука, исто како и со физичките способности. Сепак, идејата дека поголемиот дел од мозокот останува неискористен не се заснова на никакво набљудување, бидејќи дури и ако е можно да се набљудува еволуцијата на интелектуалните способности според учењето, посложено е да се прикаже научно. Иако сè уште има многу прашања за тоа како функционира мозокот, знаеме дека секоја негова област има позната функција.

Митот би можел да доведе од низа новинарски забуни, по откривањето на глијални клетки кои би сочинуваат 90 % од мозокот, според погрешно верување (50 % во стварноста). Бидејќи овие клетки не биле неврони, ова можело да ги наведе луѓето во некое време да веруваат дека само  10 % од нашиот мозок се користат за размислување. Фактот дека никогаш не ги користиме сите области на нашиот мозок во исто време, можеби е погрешно протолкуван, заборавајќи да се направи разлика помеѓу стапката на користење (некои области ќе се користат, а други не) и интелектуалните капацитети (сите области ќе се користат, но на намален начин).

Митот бил користен во книжевниот жанр во мода во 1990-тите и 2000-тите, мешајќи ја фантастиката и науката, без сепак да се вклопи во рамка на научна фантастика. Ден Браун и *Енциклопедијата на релативното и апсолутното знаење* на Бернард Вербер, на пример, ја пренесуваат оваа однапред смислена идеја без да ја поддржат со научни докази.

Во 2011 година, филмот *Limitless* помогнал да се зацврсти оваа легенда. Во 2014 година, аргументот на филмот *Луси* на Лик Бесон е целосно заснован на овој мит.

## Побивање
мини| Сликовит приказ на митот за „10 %“.
Неврологот Бари Бејершатајн предлага седум видови докази кои го побиваат митот за десетте проценти:

# Проучувања на повреди на мозокот: ако 90% од мозокот би бил неискористен, тогаш оштетување на мозокот во овие области не треба да го наруши неговото функционирање. Напротив, речиси и да нема област на мозокот чија лезија не делува на неговото функционирање. Покрај тоа, мала лезија на многу мали области може да има сериозни последици врз интелектуалните способности.
# Еволуција: мозокот претставува огромен потрошувач во споредба со остатокот од телото, во однос на потрошувачката на кислород и хранливи материи. Може да бара 20 % од енергијата на телото – повеќе од кој било друг орган – додека претставува само 2 % од телесната маса. Ако 90 % би биле бескорисни, поефикасен и помал мозок би претставувал огромна селективна предност. Како резултат на тоа, процесот на природна селекција би ги елиминирал неефикасните мозоци, но оваа хипотеза лесно се побива со присуството на многу делови од човечкото тело кои се сметаат за бескорисни, но сепак присутни, како што се брадавиците или влакната на лицето за мажи или прстите на нозете и нивните нокти.
# Сканирања на мозокот: Технологиите како што се позитронска емисиона томографија (ПЕТ) и функционална магнетна резонанца можат да ја следат активноста на мозокот на жив човек. Тие покажуваат дека секој дел од мозокот е активен, барем делумно, дури и за време на спиењето. Единствените области кои се неактивни се тешко повредените области;
# Распределеност на функциите: наместо да биде целина која делува како единствена единица, мозокот има различни области кои вршат различна обработка на информации. Децениското истражување на функционалното мапирање на мозокот не открило ниту една област без функција, туку само области кои се повеќе или помалку користени.
# Микроструктурна анализа: Во техниката за снимање со една единица, истражувачите вметнуваат мала електрода во мозокот за да ја снимат активноста на една клетка. Ако 90 % од клетките би биле неискористени, оваа техника би го истакнала тоа. Сепак, оваа техника не ни дозволува да ја измериме стапката на активност на клетката и затоа дали таа се користи до нејзиниот максимален капацитет.
# Метаболички студии: друга научна техника вклучува следење на молекули на 2-деоксигликоза радиоактивно означени. Ако 90 % од мозокот би бил неактивен, така што овие неактивни клетки ќе бидат означени како бели во ова скенирање на мозокот. Повторно, оваа техника не покажува таков резултат.
# Болести на мозокот: Мозочните клетки кои не се користат имаат стремеж да се дегенерираат . Затоа, ако 90 % од мозокот би бил неактивен, аутопсијата на мозоците на возрасни требало да открие голема дегенерација.

Сепак, овие видови докази мора да се стават во перспектива, бидејќи тие се сосредоточуваат на употребата на физичките области на мозокот, игнорирајќи ги интелектуалните капацитети и стапката на употреба на овие области. Затоа би биле неопходни други, посеопфатни и порепрезентативни видови докази.

## Наводи

Категорија:Научен скептицизам
Категорија:Урбани легенди
Категорија:Мозок