Умерено - конзервативна струја (МРО)

[мини|десно|100п|[Христо Матов]]
**Умерено - конзервативна струја**  , *Десница* или *Централистичко - конзервативно крило* е *струја* или *крило* на Македонската револуционерна организација која се појавува по Илинденското востание. Нејзини по истакнати претставници се Христо Матов и Христо Татарчев, а за време на Рилскиот конгрес во отсуство на овие двајца на чело на ова крило застанал Даме Груев .

## Основни принципи и начела

Принципите и начелата на оваа струја се наоѓаат во програмскиот документ Основите на Организацијата од Брут создаден од Христо Матов, а оваа брошура е создадена како против тежа на Директивата за идната дејност на Организацијата. Оваа брошура на Матов е преиздадена, како книга 1 на Македонската Револуционерна Библиотека во текот на 1925 година под насловот: *Основи на Внатрешната Револуционерна Организација* (Обид за собирање и формулирање на основите) со прилогот *Што бевме — што сме*,  со предговор од Г. Баждаров во Софија .

Во неа биле поставени *V принципа* врз кој треба да се делува. Во однос на внатрешното устројство требало да се запази старото централистичко уредување, а во однос кон целта, Организацијата требала и понатаму да се залага за автономниот принцип.

## Судир

Нивен главен противник била Реформската струја, предводена од Пере Тошев, Ѓорче Петров, Јане Сандански и др. По Илинденското востание, *Конзервативната група* токму со оваа струја ќе се судри и ќе започне борба, во почетокот преку дијалог, а подоцна и преку вооружена борба, каков да биде идниот пат на Организацијата, односно судир за контрола на самата револуционерна организација.
 
Двете струи отворено се судриле за време на Рилскиот конгрес, а таквиот судир постепено ја достигнал својата кулминација кога во 1907 година по наредба на Јане Сандански биле убиени Борис Сарафов и Иван Гарванов.

По ликвидациите Конзервативното крило го свикало Ќустендилскиот конгрес на кој Реформското крило и Серската група не била поканета и под претседателсво на Христо Матов, Санданистите биле осудени на смрт.

## Обид за обнова на Македонската револуционерна организација и трансформација

Дел од дејците на *конзервативна струја* по Младотурската револуција станале прврзаници или учествувале во работата на Сојузот на бугарски уставни клубови, а меѓу нив се нашол и Христо Татарчев.

Во 1909 година Христо Чернопеев дошол во судир Јане Сандански и Серчани, тоа придонело Чернопеев да се приклони кон конзервативното крило кое дополнително било засилено со старите војводи како Апостол Петков и Тане Николов кои застанале на страната на Чернопеев. Во 1910 година Христо Матов и Христо Татарчев направиле обид за обнова на Македонската револуционерна организација. Во 1911 година бил избран Централен комитет во кој влегле Тодор Александров, Христо Чернопеев и Петар Чаулев меѓутоа до потполно обединување на поранешните дејци на Македонската револуционерна организација не дошло.

Меѓутоа составот на овој *Централен комитет* и организацијата која била поставена претставувале основа за идната дејност на ВМРО (Автономистичка), односо таа произлегла од конзервативната струја.

## Полемики

Во постарата литература на оваа фракција и се давала идеолошка обоеност и се нарекува како *Десница* иако станува збор за револуционерна организација. Треба да се истакна дека оваа група се залагала за запазување на стариот централистички принцип, а во поглед на целта таа и понатаму се залагала за *автономија*.

Дел од историчарите ова крило го жигосале како *десно врховистичко крило* т.е дека се залагало за присоединување на Македонија кон Бугарија иако од нивните нормативните акти како и од оние на ВМРО (Автономистичка) се гледа дека тие формално-правно никогаш не се залагале за тоа .

Во поновата литература се исфрла претставката *Десница* и се потенцира дека оваа групација се залагала за запазување на старите начела и принципи, отука се нарекува конзервативна струја.

## Извори


Категорија:Фракции на Македонската револуционерна организација