Горногермански јазици

**Горногермански јазици** или **горногермански наречја** () — група наречја на германскиот јазик кои се говорат јужно од Бенратската и Ирдингенската изоглоса во средна и јужна Германија, Австрија, Лихтенштајн, Швајцарија, Луксембург и источна Белгија, како и соседните делови од Франција (Елзас и северна Лотарингија), Италија (Јужен Тирол), Чешка (Бохемија) и Полска (Горна Шлеска). Застапени се и во дијаспората во Романија, Русија, САД, Бразил, Аргентина, Мексико, Чиле и Намибија.

Групата ја одликува горногерманското поместување на согласките, што ја дели од долногерманската (долносаксонска) и долнофранконската (вклучувајќи го холандскиот) во склоп на континенталниот западногермански дијалектен континуум.

## Класификација
360п|мини|десно|
Денешната распределеност на континенталните горногермански јазици:<br />
Како стручен поим, „горно-“ потекнува од наречјата во попланинските делови на Германија, од кои произлегле литературниот (стандарден) германски, јидиш и луксембуршкиот. Се однесува на Германското Средногорје и алпските подрачја на средна и јужна Германија; тука влегуваат и Луксембург, Австрија, Лихтенштајн и најголемиот дел од Швајцарија. Наспроти ова имаме долногермански говори, кои се зборуваат во низинските краишта и долж рамните крајбрежја на Северногерманската Низина.

Горногерманските јазици во оваа поширока смисла можат да се поделат на горногермански дијалекти (*Oberdeutsch*, каде спаѓаат австриските и швајцарските дијалекти), средногерманските (каде влегува луксембуршкиот, кој самиот денес е литературен) и горнофранконскиот, кој е преоден.

Се разликуваат од другите западногермански јазици по тоа што има го имаат претрпено горногерманското поместување на согласките oколу 500&nbsp;г. Еве споредба:

Кај најјужните горноалемански дијалекти се случило уште поголемо поместување; *Sack* се изговара  (од  во ).

## Историја
Старогорногерманскиот настанал околу 500 г. Околу 1200 г. швапските и источнофранконските дијалекти на средногорногерманскиот се наметнале како дворски и поетски јазици  под власта на дијастијата Хоенштауфен.

Поимот „горногермански“ во средна и јужна Германија (Горна Саксонија, Франконија, Швабија, Баварија) и Австрија првпат е засведочен во XV век. Постепено истиснувајќи ги долногерманските наречја почнувајќи од раниот нов век, раноновогорногермански наречја, особено источносредногерманските на Лутеровата Библија ги удриле темелите за создавањето на литературниот германски.

## Семејство
Поделбата на потсемејства и групи на германските говори не е јасно определена, бидејќи највеќето се прелеваат еден во друг, при што соседните се меѓусебно разбирливи, а одделените не се. Покрај ова, никогаш не постоел „прагорногермански јазик“. Од овие и други причини, замислата да се претстават западногерманските јазични облици во дрво е доста спорна меѓу јазичарите. Следнава класификација треба да ја има предвид таа поставеност на нештата.
* **[[средногермански дијалекти]]**
** *[[источносредногермаски дијалекти|источносредногермански]]*, вкл. литературниот германски
*** тириншки
*** горносаксонски, вкл. рудноплаински
*** јужномарковски
*** лужички
*** шлески (денес застапен меѓу германското малцинство во Горна Шлеска, Полска)
*** горнопруски (речиси изумрен)
** *[[западносредногермански дијалекти]]*
*** среднофранконски
**** рипуарски
**** мозелофранконски дијалекти, вкл. лумсекбуршкиот
***** риограндски хунсрички (од хунсричкиот дијалект)
*** рајнскофранконски
**** фалечки, вкл. лотариншкофранконски (Франција)
***** пенсилвански (во САД и КАнада)
**** хесенски
* **[[горнофранконски дијалект|горнофранконски]]**, во преодното подрачје помеѓу средногерманскиот и горногерманскиот
** *[[источнофранконски дијалект|источнофранконски]]*
** *[[јужнофранконски дијалект|јужнофранконски]]*
* **[[горногермански дијалекти]]** (*Oberdeutsch*)
** *[[алемански дијалект|алемански]]* во поширока смисла или западногорногермански, вклучувајќи ги швајцарските дијалекти
*** швапски
*** долноалемански, including алзашкиот/елзаски и базелскиот
*** горноалемански
*** највисокоалемански
** *[[баварски јазик|баварски]]* or источногорногермански (*Ostoberdeutsch*), вкл. австриските дијалекти
*** севернобаварски 
*** среднобаварски, вкл. виенски
*** јужнобаварски, вкл. мокенски во Трентино, Италија
*** цимбриски (речиси изумрен)
*** хутерски (во Канада и САД)
* **[[јидиш]]** — се развил од средногорногерманскиот
* **[[лангобардски јазик|лангобардски]]** — изумрен, спорна категоризација

## Поврзано
* Западногермански јазици

## Наводи


Категорија:Германски дијалекти
Категорија:Западногермански јазици