Вевчанско-радошки дијалект

thumb|350px|right|

**Вевчанско-радошки  дијалект** — дијалект што спаѓа во подгрупата на западни периферни говори на западното наречје на македонскиот јазик. Вевчанско-радошкиот дијалект е близок дијалект со струшкиот и со охридскиот дијалект. Меѓу најзначајните истражувачи на овој дијалект е холанѓанецот Петер Хендрикс во 70-те години на XX век, а неговите резултати ги објавил во книгата „Дијалектите во Радожда и Вевчани“. Вевчанско-радошките говори како духовно-културно добро се прогласени за културно наследство од особено значење.

## Територија
Дијалектот се зборува на територијата на западниот брег на Охридското Езеро, поточно во селата Вевчани,Радожда, Мали Влај и селото Лин, коешто денес се наоѓа во Албанија. Овие села се наоѓаат во регионот наречен Струшки Дримкол.

## Особености
### Фонолошки одлики
* Присуство на широките гласови *ê* и *ô*, тие фонетски се ниски и по висина на тон и по издигање на јазикот, тоа им е заедничко, а се разликуваат по палаталноста, широкото *о* е лабијализиран глас. Фонолошки широкото *о* и *е* се корелативен пар. Овој говор има седум фонеми кои се јавуваат во четири степени и три класи. Највисоки се *и* и *у*, средни, *е* и *о*, пониски широкото *о* и *е*, а најниско е *а*. Широкото *е* и *о* се континуанти на носовката *он*, на секунадрниот ъ и се придружни самогласки на самогласното *р* и *л*. Широкото *е* фонетски се реализира зад нелабијални согласки, а широкото *о* зад лабијални согласки:                           *грѫди* - *грêди*, *пѫтъ* – *пôт*, *Крсте* – *Кêрсте*, *мъгла* – *мôгла*. Широкото *е* е рефлекс на самогласното *р* зад нелабијални согласки: *сêрце*, додека широкото *о* е рефлекс на самогласното *р* зад лабијални согласки: *пôрсти*. Истото се однесува и на самогласното *л,*
*Вредност ӑ на местото на секундарниот ъ: *мӑска,*
*Се реализираат групите *шт* и *жд* : *гашти, свешта, межда, вежда,*          
*Губење на меѓусамогласното *в*: *чоек, глаа,*
*Употреба на групата *цу* наместо *цв*: *цути,*
*Рефлекс *е<sup>а</sup>* како замена за носовката ѫ: *ре<sup>а</sup>ка,*
*Фиксиран акцент на третиот слог од крајот на зборот.

### Морфолошки одлики
* Употреба на наставката –*т* кај глаголите во трето лице еднина: *одит, седит,*
*Формата на помошниот глагол *сум* во второ лице множина сегашно време гласи *све*: *вие све,* 
*Предлогот въ добил рефлекс *во,*
*Употреба на трите членови: *чоекот, чоеков, чоекон,*
*Продуктивност на деминутивната наставка *-уле* за образување на именки од среден род: *детуле,*
*Употреба на партикулата *ќа* за образување на идно време: *ќа одам,*
*Глаголскиот прилог се образува со наставката *-ешти*: *носеешти, играешти,*
*Кај личните заменки за прво и второ лице еднина има партикула *са* за прво лице и партикула *си* за второ лице: *јаса*, *тиси*: *Јаса сум овде домаќин.* Но има паралела и со *јас* и *ти*,
*Како архаизам треба да се спомене заменската форма *сој*, со членска наставка *сојот*, *сојов*, *сојон* < *съ,*
*Се чува рефлексот *-чере* од старословенската група **чрѣ**: *черешна,*
*Наставка *-ет* за образување трето лице множина на презентот: *шетет, пеет, тропает, одет, барает,*
*Глаголите со наставката *-ува* се јавуваат во форми од *и-група*, со наставка *-вит* за итеративни образувања: *кажвит, прашвит*...  

## Наводи

## Надворешни врски
* Аудио материјал од говорот од с. Мали Влај, Струшко од колекцијата на Божидар Видоески - Фонотека на Центарот за ареална лингвистика при МАНУ 
* Аудио материјал од говорот од с. Вевчани, Струшко од колекцијата на Божидар Видоески - Фонотека на Центарот за ареална лингвистика при МАНУ 
* Аудио материјал од говорот од с. Вевчани, Струшко од колекцијата на Божидар Видоески - Фонотека на Центарот за ареална лингвистика при МАНУ 

Категорија:Македонски дијалекти