Република Тексас

**Република Тексас** (; ) — суверена држава во Северна Америка која постоела од 2 март 1836 година до 19 февруари 1846 година, то ест речиси 10 години, иако Мексико ја сметал за своја бунтовничка покраина во текот на целото нејзино постоење. Се граничела со Мексико на запад и југозапад, со Мексиканскиот Залив на југоисток, со двете американски сојузни држави Луизијана и Арканзас на исток и североисток и со територии на Соединетите Држави кои опфаќале делови од денешните американски држави Оклахома, Канзас, Колорадо, Вајоминг и Ново Мексико на север и запад. Англо-американските жители на републиката биле познати како Тексасци.

Регионот на мексиканската држава Коахуила и Тексас, кој вообичаено се нарекува мексикански Тексас, ја прогласила својата независност од Мексико за време на Тексаската револуција во 1835–1836 година, кога Централистичката Република Мексико ја укинала автономијата на државите во Првата Мексиканска Република. Големите борби во војната за независност на Тексас завршиле на 21 април 1836 година, но мексиканскиот конгрес одбил да ја признае независноста на републиката, бидејќи договорот бил потпишан од мексиканскиот претседател генерал Антонио Лопес де Санта Ана под принуда како затвореник на Тексасците. Периодични конфликти меѓу Мексико и Тексас се одвивале во 1840-тите. Соединетите Американски Држави ја признале Република Тексас во март 1837 година, но одбиле да ја анектираат територијата.

Границите кои ги опфаќала Републиката се засновале на договорите од Веласко помеѓу новосоздадената Република Тексас и генералот Санта Ана, кој бил заробен во битка. Источната граница била дефинирана со Договорот Адамс-Онис од 1819 година меѓу Соединетите Држави и Шпанија, кој ја признал реката Сабин како источна граница на шпанскиот Тексас и западна граница на територијата Мисури. Според Договорот Адамс-Онис од 1819 година, пред независноста на Мексико во 1821 година, Соединетите Држави се откажале од своето барање за шпанска територија на исток од Карпестите Планини и северно од Рио Гранде, за која тврделе дека ја стекнале како дел од Набавката на Луизијана од 1803 година.

Јужната и западната граница на републиката со Мексико била спорна во текот на целото постоење на републиката, бидејќи Мексико ја оспорувало независноста на Тексас. Тексас тврдел дека реката Рио Гранде е нејзина јужна граница, додека Мексико инсистирало на тоа дека реката Нуес е границата. Во пракса, голем дел од спорната територија била окупирана од Команчите и надвор од контролата на која било држава, но Тексас ги сметал и источните делови на Ново Мексико, кои биле управувани од Мексико во текот на овој период, како дел од својата територија.

Тексас бил анектиран од Соединетите држави на 29 декември 1845 година, и бил примен во Унијата како 28-та држава на тој ден, при што трансферот на власта од Републиката во новата држава Тексас бил формално извршен на 19 февруари 1846 година. Сепак, Соединетите Држави го наследиле јужниот и западниот пограничен спор со Мексико, кој одбил да ја признае независноста на Тексас или понудите на САД за купување на територијата. Следствено, анексијата ја предизвикало Мексиканско-американската војна (1846–1848).

## Истоија

### Мексикански Тексас
лево|мини|Знамето Бурнет се користело од декември 1836 до јануари 1839 година како национално знаме додека не било заменето со знамето на осамена ѕвезда и како воено знаме од 25 јануари 1839 година до 29 декември 1845 година.
лево|мини|Знамето на осамена ѕвезда станало национално знаме на 25 јануари 1839 година (идентично со модерното државно знаме)
Заедно со остатокот од Мексико, Тексас ја стекна својата независност од Шпанија во 1821 година по Договорот од Кордоба, а новата мексиканска држава била организирана според Планот на Игуала, кој го создаде Мексико како уставна монархија под нејзиниот прв император Агустин де Итурбид. За време на транзицијата на територијата од шпанска власт во независната земја Мексико, Стивен Ф. Остин предводеше група американски доселеници познати како Старите триста, кои преговараа за правото да се населат во Тексас со шпанскиот кралски гувернер на територијата. Бидејќи мексиканската независност била ратификувана од Шпанија набргу потоа, Остин подоцна отпатува во Град Мексико за да обезбеди поддршка од новата земја за неговото право да се насели во областа. Првата мексиканска империја била краткотрајна, заменета со републиканска форма на владеење во 1823 година. Во 1824 година, ретко населените територии Тексас и Коахуила биле споени за да се формира државата Коахуила и Тексас. Главниот град бил контроверзно сместен во јужниот дел на Коахуила, најоддалечениот дел од Тексас.

По водството на Остин, дополнителни групи доселеници, познати како Емпресариос, продолжија да го колонизираат мексиканскиот Тексас со жители од Соединетите Држави. Зголемувањето на цената на памукот и успехот на плантажите на Мисисипи поттикна голем број бели Американци да мигрираат во Тексас и да добијат робови за да се обидат да го реплицираат успешниот модел. Во 1830 година, мексиканскиот претседател Анастасио Бустаманте ја забрани американската имиграција во Тексас, по неколку конфликти со Емпресариите околу статусот на ропство, кое било укинат во Мексико во 1829 година, но кој Тексасците одбија да го прекинат. Тексасците го замениле ропството со долгорочни договори за ропство потпишани од „ослободените“ робови во Соединетите Држави за да работат околу укинување на ропството. Гневни поради мешањето на мексиканската влада, Емпресариос ја одржале Конвенцијата од 1832 година, што бил првиот формален чекор на Тексаската револуција.

До 1834 година, американските доселеници во областа беа побројни од Мексиканците со значителна разлика. По серијата помали престрелки меѓу мексиканските власти и доселениците, мексиканската влада, плашејќи се од отворен бунт на нивните англо поданици, почна да го засилува военото присуство во Тексас во текот на 1834 година и почетокот на 1835 година. Мексиканскиот претседател Антонио Лопес де Санта Ана го отповика Уставот од 1824 година на Мексико и почна да ја консолидира моќта во централната влада под свое раководство. Во 1835 година, централната влада ги подели Тексас и Коахуила на два одделни одделенија. Тексиското раководство под Остин започнало да организира своја војска, а непријателствата избувнале на 2 октомври 1835 година, во Битката кај Гонсалес, првиот ангажман на Тексасската револуција. Во ноември 1835 година, била формирана привремена влада позната како *Консултации* за да се спротивстави на режимот на Санта Ана (но не прогласи независност од Мексико). На 1 март 1836 година, Конвенцијата од 1836 година дојде на ред, а следниот ден прогласи независност од Мексико, формирајќи ја Република Тексас.

### Независна република

#### Политика
лево|мини|Карта на која е прикажана Република Тексас, 1836 година
мини|Карта на Република Тексас од Томас Гамалиел Бредфорд, 1838 година
Сем Хјустон бил избран за нов претседател на Република Тексас на 5 септември 1836 година.[18] Вториот Конгрес на Република Тексас се свикал еден месец подоцна, во октомври 1836 година, во Колумбија (сега Западна Колумбија). Стивен Ф. Остин, познат како Таткото на Тексас, почина на 27 декември 1836 година, откако два месеци служеше како државен секретар за новата Република.

Во 1836 година, пет локации служеле како привремени престолнини на Тексас (Вашингтон-на-Бразос, Харисбург, Галвстон, Веласко и Колумбија), пред претседателот Сем Хјустон да го пресели главниот град во Хјустон во 1837 година. Следниот претседател, Мирабо Б. Ламар, го преселил главниот град во новиот град Остин во 1839 година.

Првото знаме на републиката било „Бурнет знамето“ (единечна златна ѕвезда на лазурно поле), по што во 1839 година официјално било усвоено знамето на осамена ѕвезда.

Внатрешната политика на Републиката се фокусираше на две фракции. Националистичката фракција, предводена од Ламар, се залагаше за континуирана независност на Тексас, протерување на Индијанците и проширување на Тексас до Тихиот Океан. Нивните противници, предводени од Хјустон, се залагаа за припојување на Тексас кон САД и мирен соживот со Индијанците, кога тоа било можно. Тексасскиот конгрес дури усвои резолуција за ветото на Хјустон со кое Калифорнијците бараат Тексас.

#### Вооружени конфликти
Иако Тексас постигна независност, Мексико одби да ја признае нејзината независност. На 5 март 1842 година, мексиканските сили од над 500 мажи, предводени од Рафаел Васкез, го нападнаа Тексас за прв пат по револуцијата. Тие набрзо се упатија назад кон Рио Гранде откако накратко го окупираа Сан Антонио. Околу 1.400 мексикански војници, предводени од францускиот платеник генерал Адријан Вол, започнаа втор напад и го зазедоа Сан Антонио на 11 септември 1842 година. Тексасската милиција возврати на Битката кај Саладо Крик, додека истовремено, на милја и пол оддалеченост, мексиканските војници масакрираа милиција од педесет и три доброволци од Тексас кои се предале по престрелка. Таа ноќ, мексиканската армија се повлече од градот Сан Антонио назад во Мексико.

Нападите на Мексико врз Тексас ги интензивираа конфликтите меѓу политичките фракции, вклучително и инцидентот познат како Тексасска архивска војна. За да ги „заштити“ националните архиви во Тексас, претседателот Сем Хјустон нареди да бидат отстранети од Остин. Архивите на крајот беа вратени во Остин. Тексасскиот конгрес го опомена Хјустон за инцидентот, и оваа епизода во историјата на Тексас го зацврсти Остин како седиште на Републиката и идната сојузна држава.

## Граници

Тексаските лидери на почетокот имаа намера да ги прошират своите национални граници до Тихиот Океан, но на крајот решија да ја одберат реката Рио Гранде како своја граница, вклучително и поголемиот дел од Ново Мексико, кој Републиката никогаш не го контролираше. Тие, исто така, се надеваа, по склучувањето на мирот со Мексико, да изградат пруга до Калифорнискиот Залив за да овозможат „пристап до источноиндиската, перуанската и чилеанската трговија“. Кога преговараше за можноста за припојување кон САД кон крајот на 1836 година, владата на Тексас му наложи на својот министер Вартон во Вашингтон дека ако границата е проблем, Тексас е подготвен границата да се помести во сливот помеѓу реката Нус и Рио Гранде и да го изостави Ново Мексико.

Во 1840 година биле направен првиот и единствен попис на Република Тексас, при што било забележано население од околу 70.000 луѓе. Сан Антонио и Хјустон се забележани како најголеми и втори по големина градови соодветно.

## Критериуми за државјанство
Државјанството не било автоматски доделено на сите претходни жители на Тексас и на некои жители не им било дозволено да продолжат да живеат легално во Републиката без согласност на Конгресот. Уставот на Република Тексас (1836) воспоставил различни права според расата и етничката припадност на секој поединец. Дел 10 од Општите одредби на Уставот наведе дека сите лица кои живееле во Тексас на денот на Декларацијата за независност се сметаат за граѓани на Републиката, освен „Африканците, потомците на Африканците и Индијанците“. За новите бели имигранти, Дел 6 утврди дека, за да станат граѓани, треба да живеат во Републиката најмалку шест месеци и да дадат заклетва. Што се однесува до црното население, делот 9 утврди дека црните лица кои биле донесени во Тексас како робови требало да останат робови и дека дури ни нивниот сопственик не може да ги еманципира без согласност на Конгресот. Понатаму, на Конгресот не му било дозволено да донесува закони кои влијаат на трговијата со робови или да прогласи еманципација. Дел 9, исто така, утврди дека: „На ниту една слободна личност со африканско потекло, целосно или делумно, нема да му биде дозволено постојано да престојува во Републиката, без согласност на Конгресот“.

## Влада
лево|мини|270x270пкс|Сем Хјустон и Стивен Ф. Остин прикажани на американска поштенска марка од 1936 година за комеморација на 100-годишнината од Република Тексас
Во септември 1836 година, Тексас избра Конгрес од 14 сенатори и 29 претставници. Уставот му дозволуваше на првиот претседател да служи две години, а на следните претседатели три години. За некој да има функција во републиката или да може да гласа, тој морал да биде државјанин на Републиката.

Првиот Конгрес на Република Тексас бил свикан во октомври 1836 година во Колумбија, источен Тексас (сега Западна Колумбија). Стивен Ф. Остин, кој често се нарекува „*Татко на Тексас*“, почина на 27 декември 1836 година, откако служеше само два месеци како државен секретар на републиката. Главно поради тековната војна за независност, пет локации служеле како привремени престолнини на Тексас во 1836 година: (Вашингтон-на-Бразос, Харисбург, Галвстон, Веласко и Колумбија). Главниот град бил преместен во новиот град Хјустон во 1837 година.

Во 1839 година, мала пионерска населба сместена на реката Колорадо во централен Тексас била избрана за седма и последна престолнина на републиката. Инкорпориран под името Ватерло, градот бил преименуван во Остин набргу потоа во чест на Стивен Ф. Остин.

Судскиот систем инаугуриран од Конгресот вклучуваше Врховен суд составен од главен судија назначен од претседателот и четворица придружни судии, избрани со заедничко гласање на двата дома на Конгресот за четиригодишни мандати и право на реизбор. Соработниците, исто така, претседаваа со четири судски области. Хјустон го номинираше Џејмс Колинсворт за прв главен судија. Окружниот судски систем се состоеше од главен судија и двајца соработници, избрани од мнозинството судии во округот. Секоја област, исто така, требаше да има шериф, судски лекар, судии и полицајци кои ќе служат двегодишни мандати. Конгресот формираше 23 окрузи, чии граници генерално се совпаѓаа со постоечките општини. Во 1839 година, Тексас стана првата нација во светот што донесе ослободување од имотот, според кој доверителите не можат да ја запленат основната резиденција на лицето.

## Претседатели и потпретседатели

## Дипломатски односи и надворешна трговија
Статусот на Тексас како робовладетелска земја и на територијалниот спор со Мексико предизвикаа значителни проблеми во надворешните односи на Тексас, при што Мексико лобира кај трети земји да не и помагаат на отцепената република.

Иако било поддржана од огромното мнозинство на населението на Тексас во времето на независноста, анексијата од страна на Соединетите Држави била спречена од раководството на двете големи политички партии во САД, Демократите и Вигс. Тие се спротивставија на воведувањето на огромен робовладетелски регион во земја веќе поделена на делови за и против ропството, а исто така сакаа да избегнат војна со Мексико.

На 3 март 1837 година, американскиот претседател Ендру Џексон ја назначил Алси Ла Бранш за американски вршител на должност во Република Тексас, со што официјално го признал Тексас како независна република. Франција го одобрила официјалното признавање на Тексас на 25 септември 1839 година, назначувајќи го Алфонс Дубоа де Салињи да служи како амбасадор. Француската легација била изградена во 1841 година и сè уште се наоѓа во Остин. Спротивно на тоа, амбасадата на Република Тексас во Париз се наоѓала во она што сега е Хотел де Вандом, во непосредна близина на Плоштадот Вандом во 1-виот округ на Париз.

Републиката доби и дипломатско признавање од Белгија, Холандија и Република Јукатан. Обединетото Кралство се двоумеше да даде официјално признавање на Тексас поради сопствените пријателски односи со Мексико, но ги прими тексаските стоки во британските пристаништа по нивни услови.

Обединетото Кралство на крајот го призна Тексас во 1840-тите по падот на цената на памукот, во неуспешен обид да го принуди Тексас да се откаже од ропството (заменувајќи го памукот произведен од робови од јужните американски држави) и да го запре ширењето на Соединетите држави на југозапад. Падот на цената на памукот во 1840-тите ја банкротираше Републиката, зголемувајќи ја итноста за наоѓање странски сојузници кои би можеле да помогнат да се спречи повторното освојување од страна на Мексико.

## Образование
лево|мини|270x270пкс|Универзитетот Бејлор, литографија од 1892 година
Претседателот Енсон Џонс ја потпиша повелбата за Универзитетот Бејлор во есента 1845 година. Хенри Ли Грејвс бил избран за прв претседател на Бејлор. Се верува дека е најстариот универзитет во Тексас, меѓутоа, колеџот Ратерсвил бил изнајмен во 1840 година. Чонси Ричардсон бил избран за прв претседател на Ратерсвил. Колеџот подоцна стана Југозападен универзитет во Џорџтаун. Универзитетот во Мери Хардин-Бејлор, исто така, бил изнајмен од Република Тексас во 1845 година, и добил земјиште во Белтон, Тексас. Веслејан колеџот, основан во 1844 година и потпишан од претседателот Сем Хјустон, уште еден претходник на Југозападен не опстанал долго поради конкуренцијата од другите колеџи. Мирабо Ламар потпишал повелба во 1844 година за медицинскиот универзитет Херман, но часовите никогаш не започнале поради недостаток на средства. Универзитетот во Сан Августин бил основан на 5 јуни 1837 година, но не бил отворен дури во 1842 година кога Маркус А. Монтроуз станал претседател. Првата година се запишани дури 150 студенти, меѓутоа, посетеноста се намали на 50 во 1845 година, а понатамошни ситуации вклучувајќи непријателство и огорчени фракции во заедницата го затворија универзитетот во 1847 година. Подоцна станал Универзитет во Источен Тексас, а набргу потоа станал Масонски институт во Сан Августин во 1851 година. Колеџот Гвадалупе во Гонсалес бил одобрен на 30 јануари 1841 година, меѓутоа, немало градежни напори во следните единаесет години.

## Државност
лево|мини|240x240пкс|Поштенска марка издадена на 100-годишнината од државноста на Тексас, 1945 година
На 28 февруари 1845 година, Конгресот на САД усвои нацрт-закон со кој се овластени Соединетите држави да ја анектираат Република Тексас. На 1 март, американскиот претседател Џон Тајлер го потпиша законот. Законодавството го одреди датумот за припојување на 29 декември истата година. Соочени со неизбежна американска анексија на Тексас, Чарлс Елиот и Алфонс де Салињи, британските и француските министри во Тексас, беа испратени во Град Мексико од нивните влади. На состанокот со министерот за надворешни работи на Мексико, тие потпишаа „Дипломатски акт“ во кој Мексико понуди да го признае независен Тексас со граници утврдени со француско и британско посредување. Претседателот на Тексас, Енсон Џонс, ги проследи двете понуди на специјално избраниот состанок на конвенцијата во Остин, а американскиот предлог бил прифатен само со еден несогласен глас. Мексиканскиот предлог никогаш не бил ставен на гласање. По претходниот указ на претседателот Џонс, предлогот потоа бил ставен на гласање низ целата република.
мини|240x240пкс|Предлози за северните и западните граници на Тексас во 1850 година
На 13 октомври 1845 година, големо мнозинство од гласачите во републиката ја одобрија и американската понуда и предложениот устав кој конкретно го одобрува ропството и емигрантите кои носат робови во Тексас. Овој устав подоцна бил прифатен од Конгресот на САД, со што Тексас стана американска држава на истиот ден кога анексијата стапи на сила, 29 декември 1845 година. Една од мотивите за анексија беа огромните долгови што ги направи владата на Република Тексас. Како дел од компромисот од 1850 година, во замена за 10.000.000 американски долари во федерални обврзници, Тексас ги отфрли претензиите на територија која вклучуваше делови од денешно Колорадо, Канзас, Оклахома, Ново Мексико и Вајоминг.

Резолуцијата вклучува две уникатни одредби: Прво, може да се создадат до четири дополнителни држави од територијата на Тексас со согласност на државата Тексас (и дека новите држави северно од компромисната линија Мисури ќе бидат слободни држави). Второ, Тексас не мораше да ги предаде своите јавни земји на федералната влада. Додека Тексас ја отстапи целата територија надвор од нејзината сегашна област на федералната влада во 1850 година, тој не отстапи ниту една јавна земја во нејзините сегашни граници. Следствено, земјиштето во Тексас што ги поседува федералната влада се оние што потоа ги купила. Ова исто така значи дека државната влада ги контролира резервите на нафта, кои подоцна ги користеше за финансирање на државниот универзитетски систем преку постојаниот универзитетски фонд. Дополнително, контролата на државата над морските резерви на нафта во Тексас е во 3 наутички лиги (9 наутички милји, 16.668 км.) наместо три наутички милји (5.56 км.) како кај другите држави.

## Наводи


Категорија:Поранешни непризнаени држави
Категорија:Држави и територии настанати во 1836 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1846 година