open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Митја Ференц

мини| Ференц во 2015 г
**Митја Ференц** (21 март 1960) — словенечки историчар, педагог и автор.

Ференц бил роден во Љубљана, како син на познатиот историчар и партизан Тоне Ференц. Во 1985 година дипломирал на Факултетот за современа историја на Универзитетот во Љубљана. Од 2000 година, тој истражува гробовите на луѓе убиени на словенечка територија од страна на југословенскиот комунистички режим по завршувањето на Втората светска војна, во рамките на Блеибург репатријациите.

Меѓу 2002 и 2004 година, Ференц бил член на Комисијата за скриени масовни гробови во Словенија, основана од страна на словенечката Влада, со цел да се документираат 581 масовни гробови од комунистичкиот период откриени во Словенија.

Ференц придонел за Европската јавна расправа за „Криминалите извршени од тоталитарните режими“, организирана од страна на словенечкото претседателство на Советот на Европската Унија (јануари–јуни 2008) и Европската комисија. Неговата работа била прикажана во поглавјето „Тајни масовни гробови од Втората светска војна во Словенија“.

Ференц предава историја на Универзитетот во Љубљана. Напишал неколку книги за историјата на германската заедница од Готшери.

Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет
Категорија:Родени во 1960 година
Категорија:Словенечки историчари
Милица Кацин Вохинц

**Милица Кацин Вохинц** (родена Брезигар; 12 октомври 1930 – 29 декември 2021) била словенечка историчарка најпозната по нејзиното основно истражување за историјата на насилната италијанизација на словенечкото малцинство во Италија (1920–1947), која се одвивала помеѓу 1918 и 1943 година.

## Живот
Вохинц била родена во Приморска, која била анектирана од Кралството Италија по Првата светска војна. На возраст од дванаесет години, била исфрлена од училиште од страна на италијанскиот фашистички режим како казна за отпорот на нејзиниот татко кон италијанизацијата. За време на Втората светска војна, се приклучила на Народноослободителниот фронт на словенечкиот народ, помагајќи им на словенечките партизани. По Втората светска војна и анектирањето на Приморска кон Југославија во 1947 година, таа учела во словенечките гимназии во Постојна и Љубљана.

Во 1952 година, се запишала на Универзитетот во Љубљана, каде што студирала историја. Докторската титула ја добила во 1970 година под менторство на Василиј Мелик. Од 1959 година па натаму, работела во Институтот за современа историја во Љубљана. Помеѓу 1979 и 1983 година, била раководител на институтот.

### Марксистички притисоци врз нејзината работа
Поради тоа што нејзината истражувачка тема била историјата на едно етничко малцинство, а не историјата на работничката класа, нејзината работа била подложена на марксистички критики од страна на Душан Кермавнер за време на социјалистичкиот период во Словенија.

## Дела
Нејзините дела за словенечкото и хрватското антифашистичко отпорност против италијанизацијата се сметаат за пионерски. Таа била една од првите историчарки кои се посветија на темелно истражување на борбената антифашистичка организација ТИГР.

Била член на заедничката Словенечко-Италијанска културно-историска комисија, основана од владите на Словенија и Италија, со цел заеднички да ја објават пресметката на историската врска помеѓу двата народа од 1880 до 1954 година, базирана на историографско испитување на изворите.

## Надворешни врски
* Биографија

Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет
Категорија:Починати во 2021 година
Категорија:Родени во 1930 година
Историски архив на Љубљана

**Историски архив во Љубљана** ― главната установа задолжена за зачувување на архивските материјали во Љубљана, главниот град на Словенија. Установата била основана во 1898 година како Општински архив на Љубљана, а современата установа била основана во 1951 година, е сметана за директен наследник на општинските архиви. Покрај седиштето во Љубљана, установата управува и со месните ограноци во Крањ, Ново Место, Шкофја Лока и Идрија. Архивот поседува околу 16.000 линерни метри архивски материјал. Поголемиот дел од материјалите се однесуваат на регионите што ги опслужува архивот и обично се постари од 30 години, при што најстарите предмети датираат од 14-тиот век. 

## Наводи

## Надворешни врски

* Службено мрежно место

Категорија:Архиви во Словенија
Категорија:Згради и градби во Љубљана
Категорија:Култура во Љубљана
Категорија:Појавено во 1951 година во Словенија
Беталова пештера

**Беталова пештера** (словенечки: Betalov spodmol), карстна пештера лоцирана на југозападниот раб на долината на реката Долна Пивка, на падина непосредно над патот од Постојна до Буковје, е место каде што се пронајдени богати културни седиментни слоеви со остатоци од камени алатки, артефакти и бројни фосилизирани коски од современи животни. Неговиот влез е формиран со колапс на таванот на пештерата, кој е долг 174 метри, издлабен од водите на реката Пивка.

Првите ископувања биле изведени од Франко Ањели од 1933 до 1939 година. Тој ископувал како во пештерата, така и пред неа, и пронашол многу палеиолитички артефакти и бројни фаунистички остатоци, иако овој труд останал претежно непубликуван. Систематското запишување на археолошката секвенца било започнато повторно од Среќко Бродар од 1947 до 1953 година. Во повеќе од 10 метри длабок профил на осум културни хоризонти, пет одделни слоја откриле коски од повеќе од 2.400 животни и камени алатки. Сепак, голем дел од материјалот во доцниот плеистоцен и раниот холоцен што го пронашол Ањели има ограничена вредност за научни истражувања и не може да биде ставен во неговиот исправен стратиграфски контекст бидејќи записите за овие слоеви биле изгубени.

Најстарите слоеви се припишуваат на топлиот Миндел-Рис интерглацијален период, по кој следувал Рис ледничкиот период, што се состои од карпест отпад помешан со глина и парчиња на сите. Во него се пронајдени прото-Мустеријански камени алатки и фосилизирани коски од Денињерова мечка, датирани на возраст од 300.000 години. Следните слоеви на црвена глина и отпад содржат фосили од животински коски од пештерска мечка (Урсус спелаеус), волк, алпска мармота, Мерков носорог, пештерска хиена, див свињи и елен. Составот на камените алатки откриен во овој слој е доделен на Мустеријанската култура на Хомо неандерталец. Следните слоеви исто така содржат плеистоценски фаунистички остатоци, особено од алпска мармота, ирвас и пештерска мечка. Присуството на овие фосили укажува на депонирање за време на последниот леднички период, Вурм ледник, кој траел од 110.000 до 11.700 години пред нашата ера. Овој слој вклучува бројни парчиња алатки направени преку парчиња кремен од Неандерталци и современи луѓе, кои се одговорни за неколкуте алатки на Граветијанската култура. Горниот слој вклучува неолитски алатки и фосилизирани коски од див свињи, волк и бобер, чие присуство сугерира воспоставување на најновата холоценска клима. Горниот слој од овој слој носи алатки од бронзеното и железното време, артефакти, парчиња керамика и скелетни остатоци од домашни животни.

Беталовата пештера е прогласена за споменик на локално значење на Словенија и е додаден во националниот Регистар на неподвижно културно наследство под број 859 на 22 декември 1984 година.

## Галерија

Податотека:Betalov_spodmol_inside.jpg|алт=Inside Betal Rock Shelter| Внатрешност на пештерата


## Поврзано

* Постојнска Јама

## Надворешни врски

* Бетал рок засолниште на Геопедија

Категорија:Општина Постојна
Категорија:Координати на Википодатоците
Темиста од Лампсак

**Темиста** () од Лампсак, сопруга на Леонтеј, била ученичка на Епикур, на почетокот на 3 век п.н.е. Училиштето на Епикур било невообичаено во 3 век по тоа што им дозволувало на жените да присуствуваат, во исто време слушаме и за Леонтион која ја посетувала Епикурејската школа. Цицерон го исмева Епикур затоа што напишал „безбројни томови во пофалба на Темиста“, наместо за мажи за кои тој сметал дека се подостојни, како што се Милтијад, Темистокле или Епаминондс.  И Темиста и Леонтеј го именувале својот син Епикур..

## Белешки

## Наводи

* Диоген Лаерциј, 10. 5, 25, 26
* Лактантиј, *Божествени институти*, 3. 25. 15
* Климент Александриски, *Стромата* , 4. 121. 4
* Цицерон, *Во Писонем*, 26. 63; *Де Финибус*, 2. 21. 68

Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Женски филозофи
Категорија:Починати во 3 век п.н.е.
Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Епикурејци
Аригнота

**Аригнота** (околу 500 г. п.н.е.) била питагорејски филозоф од Кротон, голема Грција или од Самос. Таа била позната како ученичка на Питагора и Теано и, според некои традиции, и нивната ќерка.

Според византиската енциклопедија, Суда, Аригнота ги напишала следните дела:

* *Бакика* („Од Бахус“)
* *Мистериите на [[Деметра]]*
* *Свет говор*
* *Мистериите на Дионис*

Литературата што се смета дека таа ја напишала, сè уште постоела во времето на римскиот филозоф, Порфириј.

Помеѓу Питагорејските *свети говори* постои дел што се припишува на Аригнота:Вечната суштина на бројот е причина за целото небо, земјата и регионот меѓу нив. Исто така, таа е коренот на континуираното постоење на боговите и демоните, како и на божествените луѓе.

## Наводи

Категорија:Питагорејци
Категорија:Луѓе од 6 век п.н.е.
Категорија:Жени филозофи
Список на езера во Словенија

[десно|мини|300x300пкс| [Бледско Езеро]]
[десно|мини|300x300пкс| [Бохињско Езеро]]
[десно|мини|300x300пкс| [Церкничко Езеро]]
десно|мини|300x300пкс| Градишко Езеро
**Ова е список на езера во [[Словенија]]**. Во Словенија има 321 водни тела класифицирани како езера, што вклучува и привремени езера и вештачки акумулации. Повеќето од езерата во земјата имаат глацијално потекло, а многу од нив се привремени поради карстната површина. Најголемите глацијални езера се Бледско Езеро (147 хектари) и Бохињско Eзеро (318 хектари), а најголемо привремено езеро е Церкничко Езеро (2500 хектари кога е целосно наполнето). Најдлабокото езеро е Дивје Езеро, кое има длабочина од повеќе од 160 метри, а потоа следи Дружмирско Езеро со максимална длабочина од 87 метри.

## Б

* Црно Езеро (*Črno jezero*) 
* Благушко Езеро (*Blaguško jezero*)
* Бледско Езеро (*Blejsko jezero*)
* Бохињско Eзеро (*Bohinjsko jezero*)
* Буковничко Езеро (*Bukovniško jezero*)

## В

* Церкничко Езеро (  )

## Д

* Дивје Езеро ()
* Двојно Езеро ()
* Дружмирско Езеро ()

* Градишко Езеро ()

## Ј

* Јасна

## К

* Комарнишко Езеро ()
* Креда ()
* Крнско Езеро ()

## Л

* Ледавско Езеро ()
* Ловреншки Езера ()

## М

* Мариборско Езеро ()

## П

* Палшко Езеро  ()
* Петелињско Езеро ()
* Планшарско Езеро ()
* Птујско Езеро ()

## Р

* Рибничко Езеро ()

## Ш

* Шалечко Езеро ()
* Шмартинско Езеро ()

## В

* Вогрско Езеро ()

## З

* Збиљско Езеро ()

## Ж

* Жовнешко Езеро ()
Категорија:Езера во Словенија
Леонтион

мини| Илустрација од De mulieribus claris
**Леонтион** (, ; fl. 300 год. п.н.е.) била старогрчки епикурејски филозоф.

## Животопис
Леонтион била ученичка на Епикур и ја студирала неговата филозофија. Таа била придружничка на Метродор Лампсакиски. Информациите што ги имаме за неа се малку, а според некои таа била хетера. 

Диоген Лаертиј зачувал ред од писмото што Епикур очигледно ѝ го напишал нејзе, во кое Епикур ја фали за нејзините добро напишани аргументи против одредени филозофски ставови (кои не се споменати во цитатот на Диоген). Според Плиниј, таа била насликана од Аристид од Теба во делото под наслов „ *Леонтион размислувајќи за Епикур*“.

Според Цицерон, Леонтион објавила аргументи кои го критикувале познатиот филозоф Теофраст:Леонтиум, таа обична куртизана, која имала жестокост да му напише одговор на Теофраст - имајте предвид, таа пишува елегантно на добар атички, но сепак, ова беше дозволата што преовладувала во градината на Епикур. Оваа анегдота подоцна била усвоена од Плиниј, во предговорот на неговата *Историја на природата*.

## Белешки

Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Женски филозофи
Категорија:Епикурејци
Категорија:Починати во 3 век п.н.е.
Категорија:Родени во 4 век п.н.е.
Темистоклеја

**Темистоклеја** (; ; исто така **Аристоклеја** (; Ἀριστοκλεία), **Теоклеја** ( ; Θεοκλεία ); fl. 6 век п.н.е.), според разни извори, била учителката на Питагора додека била свештеничка во Делфи.

## Животопис
[мини|317x317пкс| [Делфи|Храмот на Аполон/Делфи, каде што живеела Темистоклеја и го подучила Питагора.]]
Во биографијата на Питагора во неговиот *Животи и мислења на еминентни филозофи*, Диоген Лаертиј (3 век н.е.) ја цитира изјавата на Аристоксен (4 век пр.н.е.) дека Темистоклеја го подучила Питагора на моралните доктрини: Аристоксен вели дека Питагора ги добил повеќето од своите морални доктрини од делфиската свештеничка Темистоклеја.Порфириј (233–305 н.е.) ја нарекува Аристоклеја, иако нема сомневање дека тој пишува за истата личност. Порфириј го повторува тврдењето дека таа била учителка на Питагора: Тој (Питагора) поучувал многу, за што тврдел дека го научил од Аристоклеја во Делфи. Енциклопедијата *Суда* од 10 век ја споменува Теоклеја и наведува дека била сестра на Питагора, но оваа информација веројатно произлегува од недоразбирање на пасусот на Диоген Лаертиј.

## Наводи

Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Женски филозофи
Категорија:Претсократовци
Категорија:Питагорејци
Категорија:Делфи
Руше

**Руше** — мал град сместен во североисточна Словенија. Тој е седиште на општината Руше и се наоѓа на десниот брег на реката Драва, западно од Марибор. Областа е дел од трациционалниот регион Штаерска. Сега е вклучен во Подравскиот статистички регион.

## Црква
Парохиската црква во населеното место е посветена на Света Марија Магдалена и припаѓа на Римокатоличката Мариборска архиепископија. Првпат била спомната во писмени документи од 1387 година, но била уништена во отомански напад во 1532 година. Брзо била обновена и потоа проширена во 17-тиот век. Црквата била оштетена од пожар во 1779 година.

## Население

## Наводи

## Надворешни врски

* Ruše on Geopedia

Категорија:Статии со извори на словенечки (sl)
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Општина Руше
Категорија:Градови во Словенија
Медводе

**Медводе** — град во Словенија. Тоа е седиште на општината Медводе. Реките Сава и Сора се спојуваат во Медводе, од каде што потекнува името на градот (што значи „меѓу водите“).

## Историја
По анексијата на Карантанија од Баварците, областа преминала под контрола на германските благородници и феудалци. Тие забележале дека блискиот Медански рид нудел добар поглед над Медводе и Љубљанската котлина.

Медводе стекнало поголемо значење во 15-тиот век, кога императорот им дал право на Крањ, Радовљица и Тржин да изградат мост и собираат пари за премин на истиот. Во 19-тиот век, градот започнал да собира и пари за премин на патиштата (денешни патарини).

Во тој период, Медводе добило и железничка станица и штедилница. Поради тоа, индустријата започнала да се развива во градот, заедно со постојната фабрика за хартија во Горичане. Фабрика за растително масло била основана во Медводе пред Првата светски војна. За време на меѓувоениот период, основани биле и текстилни и столарски индустрии, многу од кои постојат и до денес (на пример фабриката Донит).

По Втората светска војна, во Медводе функционирал југословенски работен логор за политички затвореници. 

## Индустрија
Две големи фабрики, Колор и Донит, се сместени во Медводе. Реката Сава во Медводе е исто така локацијата на Хидроелектричната централа Медводе. Хидроелектричната централа била изградена делумно со користење на присилна работна сила од страна на католички свештеници кои биле држени како политички затвореници по Втората светска војна. Во Медводе се регистрирани вкупно 1570 компании кои остваруваат приход од вкупно 454.714.000€ годишно.https://www.medvode.si/objava/80043

Претходно, имало рудник за олово и живa во долината Лочница, јужно од Медводе. Во 19 век, градот станувал сè попознат како туристичко место, дури за жителите во Виена. Реката Сора некогаш привлекувала многу капачи. Во текот на летото, специјален воз за одмор го поврзувала градот со Крањ и Љубљана. Во 2018 година во Медводе ноќевале вкупно 35.802 туристи, од кои 33.966 странски и 1.836 словенечки.

## Наводи

## Надворешни врски

* Medvode on Geopedia

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Општина Медводе
Категорија:Градови во Словенија
Да ја исчистиме Словенија за еден ден!

[мини| Волонтери кои чистат депонија во близина на [Верд за време на настанот]]
***Да ја исчистиме Словенија за еден ден!*** (словенечки: *Očistimo Slovenijo v enem dnevu!*) — словенечки еколошки волонтерски проект организиран од еколошката организација Еколози без граници на 17 април 2010 година. Целта била да се спроведе најголемата еколошка акција во историјата на Словенија, во која учествувале 200.000 волонтери и отстраниле најмалку 20.000 тони отпад од незаконските депонии во земјата. Организирано било и чистење на расфрланиот отпад во урбаните средини. Проектот бил инспириран од естонската кампања *Ајде да го направиме 2008*.

Во месеците пред настанот, настанот бил промовиран преку различни промотивни и организациски активности со цел да го зголемат бројот на волонтери. Била извршена голема инвентаризација на незаконските депонии со помош на словенечката мрежна картографска служба *Геопедија*. Регистрирани биле 115.000 такви депонии, кои содржеле околу 100.000 кубни метри отпад. Во оваа фаза, на напорот му се придружиле неколку други организации, како што се Управата за граѓанска заштита и помош при катастрофи, Одделот за географија на Факултетот за уметности (Универзитет во Љубљана) и други. Околу 300 припадници на Словенечките вооружени сили учествувале во експерименталното чистење една недела пред главниот настан за да ги решат логистичките проблеми.

Според официјалните податоци, околу 105.000 луѓе од сите словенечки општини се пријавиле до последниот ден на регистарција 10-ти април, подоцна бил продолжен последниот ден на регистрација до денот на настанот. Планирано било да се отстранат 80.000 кубни метри отпад; преостанатиот содржински дел од инвентаризираните депонии бил опасен отпад или отпад од уривање. Таквиот отпад не требало да се чисти, туку само да се забележи, па потоа да се информираат службените лица.

На денот на настанот, околу 270.000 волонтери, или повеќе од 13% од словенечкото население учествувало, што ја направила акцијата „Да ја исчистиме Словенија за еден ден!“ најголемата граѓанска иницијатива во историјата на независна Словенија и поставила светски рекорд. Тие отстраниле 60.000 кубни метри, или 12.000 тони отпад од 7000 депонии. За ова достигнување, Еколози без граници добиле Орден за заслуги на Словенија од претседателот Данило Тирк.

## Поврзано

* *[[Да ја исчистиме Словенија 2012|Да ја исчистиме Словенија 2012 година]]*

## Наводи

## Надворешни врски

* 
Категорија:2010 во Словенија
Категорија:Настани во Словенија
Категорија:Словенечко општество
Драгоња

**Драгоња** е река долга 30 километри во северниот дел на Истра. Тоа е меандрирачка река со многу разгранет слив и мало количество вода. Често пресушува во лето. Природната средина на реката е многу разнолика и дом е на бројни видови животни и растенија. Драгоња била предмет на територијален спор меѓу Хрватска и Словенија, при што нејзиниот најнизок дел де факто претставува граница меѓу двете земји.

## Курс
лево|мини| Флишки ѕид над Драгоња
Реката е трета по должина река во Истра, по реките Раша и Мирна. Тоа е најголемата река на словенечката обала што се влева во Јадранското Море. Таа е исто така единствената словенечка река што не поминува низ населени места.

Реката Драгоња извира од неколку извори во Шавринските Ридови и тече кон запад до Пиранскиот Залив, дел од северниот Јадран. Таа прима две поголеми притоки од десната страна (Рокава и Дрница) и една поголема притока од левата страна (Поганска Река).

Паркот на природата Сечовљанска солана се наоѓа на устието на реката. Најнискиот дел од Драгоња во општина Пиран е заштитен како природен споменик од 1990 година.

## Име
Реката Драгоња првично била спомената во писмените извори како Аргао, и во подоцнежни извори како Аргаоне (670 година), пер Аргаонем (1035 година), Драгугне (1100 година), и супер флумини Драгоне (1389 година). Современите словенечки и италијански називи (со почетно Д-) потекнуваат од словенскиот збор *Доргон’a. 

## Територијален спор
Во долниот тек на реката Драгоња постои територијален спор меѓу Словенија и Хрватска: додека хрватските власти тврдат дека Драгоња е река-граничник, Словенија тврди дека има територија на јужната страна на реката. Како што било наведено во 2012 година, последните 7 километри од текот на Драгоња се де факто граница меѓу Хрватска и Словенија. Спорната територија содржи четири маала и граничниот премин Плованија на Хрватска. Реката Драгоња станала гранична река помеѓу округот по Втората светска војна, кога била поделена зоната Б од Слободната територија на Трст на југословенскиот управуван дел во округот Копер и Буже. По распадот на Слободната територија на Трст во 1954 година и преносот на поранешната зона Б во Југославија, округот Копер станал дел од Словенија, додека округот Буже бил припоен на Хрватска.
Категорија:Истра
Категорија:Словенечко-хрватска граница
Категорија:Јадрански слив
Категорија:Реки во Хрватска
Категорија:Реки во Словенија
Ринжа

Реката Ринжа (германски: Ринсе, Ринсе) е река во Словенија. Таа е долга 14 километри и тече низ Кочевје. Таа е главниот водоток на Кочевското поле и е река што се губи. Неколку километри подолу од Кочевје, реката влегува подземно. Таа повторно излегува како Билпа, притока на реката Купа.
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Реки во Словенија
Аксиотеја Флиуска

**Аксиотеја од Флиус** (     ) била студентка на Платон и Спеусип. Таа била родена во Флиус, кој бил под спартанска власт кога Платон ја основал својата Академија. Според Темистиј,  Аксиотеја ја прочитала  Платоновата *[[Држава (Платон)|Република]]*, а потоа отпатувала во Атина да постане негов ученик. Според Дикеарх, Аксиотеја се облекувала  како маж за време на нејзиното време во Академијата на Платон. По смртта на Платон, таа ги продолжила студиите кај Спеусип, внукот на Платон.

## Наводи

Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Женски филозофи
Шкабријел

мини| Фотографија на ридот Шкабријел од 1917 година
**Шкабријел** (италијански: Monte San Gabriele) е рид висок 646 метри над градот Нова Горица во Словенија. Ридот е именуван по Архангел Гаврил.

## Историја
За време на Првата светска војна, Шкабријел бил тврдина на Австроунгарската војска. Ридот бил место на жестоки борби, и врвот на ридот Шкабријел бил изгубен и повторно освоен девет пати од страна на Австроунгарците. Еден офицер ја опишал борбата, велејќи: "Околу 6 часот наутро, Италијанците нападнаа за прв пат, и тоа траеше цел ден. Но, ние секогаш ги одбијувавме со рачни бомби, митралези се обидуваа да ги заземат траншеите. Јас бев на левото крило со уште шест други мажи, силни и храбри. Тие продолжија кога нападнаа, дури и вториот пат упорни, иако беа ранети и еден мртов. Издржавме и ги одбивме со рачни бомби." Поради артилерискиот бомбардер од страна на Италијанската војска за време на Првиот светски војна, ридот—кој сега е густо пораснат со шума—бил речиси целосно оголен.

## Географија
Ридот се наоѓа североисточно од Нова Горица. Јулските Алпи и Карничките Алпи се издигнуваат на север. Карстните Црни Ридови, ридот Трстељ и Јадранското Море се на југ. На исток се наоѓа Трновското шумско плато.
Категорија:Нова Горица
Категорија:Географија на Словенија
Мирна (Сава)

мини| Сливот на Мирна и Сава кај Севница
**Мирна** е река во југоисточна Словенија. Реката е десен приток на реката Сава во провинцијата Долењска. Таа е 44 километри долга, започнува под настанувањето на Велика Преска, тече низ Мирнината долина и се спојува со Савата во Долни Боштањ, спроти Севница.

Најголемото насеље на реката е градот Мирна. Реката ја пресекува железничката пруга Севница–Требње. Реката првпат е спомената во 1028 година во врска со документ од 1016 година издаден од Хенри II, Свети Римски Цар.

Мирна е реката во која маратонскиот пливач Мартин Стрел првпат научил да плива.

## Име
Името Мирна потекнува преку дисимилација од глаголот *nyrati, што значи 'да се подигне од земјата'. 

Горниот дел од реката понекогаш се нарекува Мирншчица или Миреншчица. Стручњакот за словенечки јазик Иван Грегорчиќ и географката Маја Тополе ја карактеризирале втората форма како погрешна.
Категорија:Притоки на Сава
Категорија:Реки во Словенија
Маргарета Цељска

**Маргарета од Цеље** (герм. *Margareta*, пол. *Małgorzata*; 1411 – ) — благородна членка на словенечкиот дом на Цеље и по брак кнегиња на половина од Глогув и Шчинава.

Таа била единственото дете на Херман III Цељски (роден околу 1380 г.  – починал откако паднал од коњ, 30 јули 1426 година), и неговата прва сопруга Елизабета (родена околу 1377 г.  – починала пред 1423 г.), ќерка на баронот Јохан II од Абенсберг и вдовица на Улрих II од Шауенбург. Од првиот брак на нејзината мајка, Маргарета имала двајца постари полубраќа, Јохан I (умрел 16 ноември 1453 година) и Џорџ I од Шауенбург (умрел млад, 1404 година).

Од страната на нејзиниот татко, таа била внука на Барбара Цељска, втора и последна сопруга на Сигизмунд, светиот римски император, крал на Унгарија и Бохемија.

## Биографија
На 15 март 1430 година, Маргарета првпат се омажила за Херман I, гроф од Монфорт-Пфанберг-Брегенц. Тие заедно имале четири деца: три сина—Херман II (роден во 1431), Џорџ I (роден во 1433) и Јохан III (роден во 1434) — и една ќерка — Барбара (родена во 1435). Грофот Херман I починал на 24 јули 1435 година.

Во декември 1444 година, Маргарета вторпат се омажила со Владислав, кнез на двете половини на Глогув и Шчинава, член на Ќешинскиот огранок од Пјастовиот дом. Тие немале деца.

Владислав починал на 14 февруари 1460 година. Во својот тестамент, тој ги оставил сите свои поседи на Маргарета (како нејзин вдовички имот) и на неговиот брат Пшемислав II, сепак наскоро Пшемислав II ја превзел ефективната власт над сите поседи на неговиот покоен брат.

Маргарета, ослободена од владеењето со нејзините земји, останала во Глогув, дури и откако нејзиниот зет Пшемислав II го изгубил суверенитетот над половината Глогув и Шчинава во 1476 година, кога кралот Матија Корвин ги припоил овие земји кон боемската круна.

Казимир II, кој бил внук на Владислав и Пшемислав II, ги побарал своите права над половина Глогув и Шчинова како единствениот машки наследник на целата Ќешинова линија. Наскоро градскиот совет на Глогув го заколнал како владетел на градот и старател на Маргарета; сепак, брзо потоа тој бил поразен од силите на Јан II. На крајот, Казимир II се откажал од сите свои барања за наследството на Владислав во замена за парична компензација од кралот Матија Корвин во 1479 година.

Потоа Маргарета била принудена сама да го брани градот од Јан II. Таа ја одржувала одбраната во Глогув сè до 1 мај 1480 година, кога по седумнеделна опсада, Јан II конечно го освоил градот, а Војводството Глогув било конечно обединето по речиси 150 години поделба. Маргарета починала после два месеци.

## Наводи

Категорија:Пјастовци
Категорија:Починати во 1480 година
Категорија:Родени во 1411 година
Ластенеја Мантинејска

**Ластенеја** (или **Ластенија**) од Мантинеја () била една од ученичките на Платон.

Таа била родена во Мантинеја, антички град во Аркадија, Пелопонез. Студирала во Академијата на Платон облечена како маж. По смртта на Платон, таа ги продолжила студиите кај Спеусип, внукот на Платон. Според некои извори таа имала врска со Спеусип.

Фрагмент од папирус од Оксиринх споменува неидентификувана жена која студирала под Платон, Спеусип, а потоа и Менедем од Еретрија. Фрагментот објаснува дека „во тинејџерските години била прекрасна и полна со непроучена благодат“. Оваа жена е веројатно Ластенеја или Аксиотеја Флиуска.

## Наводи

Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Женски филозофи
Категорија:Починати во непозната година
Категорија:Родени во непозната година
Бањшице (плато)

десно|мини|290x290пкс| Платото Бањшице во 1917 година
**Бањшице Плато** е карстно плато во западна Словенија, во традиционалната област Горишка. Тоа е широко населена област, разликувајќи се по својата историја и биодиверзитет. Географски, припаѓа на Динарските Алпи.

## Географија
Платото се наоѓа околу 5 километри северно од градот Нова Горицa, над реката Соца на запад, реката Идрица на север и тесната и длабока долина Чепован на исток и југ. Платото покрива околу 100 км², се издига од запад кон исток и има висина од околу 700 метри во неговиот централниот дел. Климата е претежно континентална, но со многу врнежи и долготрајна снежна покривка, освен на јужните падини кои се подложени на медитерански влијанија. Камењата се претежно доломит и креченак, со некои флишови во северните и јужните области. Површината е обликувана од низа тектонски раседи, со најголемиот, Авчекиот расед, кој го дели платото на северната и јужната половина.

## Историја
За време на Првата светска војна, италијанската и австро-унгарската армија се борат во Единадесеттата битка на Исона на платото од август до септември 1917 година.

## Населби
Платото било именувано по селото Бањшице, кое најверојатно е најстарото населено место на платото. Другите населби, кои се состојат од неколку заселени места, се: Бате, Гргарске Равне, Кал над Каналом и Локовец. Традиционално, селата на платото гравитирале кон Канал об Соќи и делумно кон Гргар и Солкан. Денес, тие се вклучени во општините Нова Горица и Канал.

## Демографија
Популацијата на платото постојано опаѓа. Луѓето се претежно постари и со лошо образование.

## Економија
Поголемиот дел од платото е обработуван, со ливади, пасишта и стари овоштарници со високи дрвја. Сепак, единственото значајно земјоделство е сточарството. Некои помали фабрики се отворени на платото во 1970-тите, но подоцна биле затворени и денес, исто така поради подобрите патишта, многу локални жители работат во блиските долини.

## Биодиверзитет
Превладувачките растителни видови се *Danthonia alpina* и *Scorzonera villosa*, кои формираат тревници, во кои цветаат загрозени и ендемски видови, како што се *Iris sibirica subsp. erirrhiza*, *Asphodelus albus*, *Muscari botryoides*, *Saxifraga tenella*, *Scopolia carniolica*, и *Medicago pironae*. Има и некои шуми на *Fagus sylvatica* and *Sesleria autumnalis* на југозапад, и *Carpinus betulus* во пониските делови на платото.

На платото биле забележани бројни видови птици и повеќе од 80 видови на пеперутки (47% од сите видови во земјата). Меѓу птиците, најважни видови се европска ноќна ластовица, сиво свраче, осојад. Значајните видови пеперутки се мочуриштен шаренец, *[[јужно велигденче]],* и други.

## Надворешни врски

* Planota.si – веб-страница посветена на висорамнините Трново и Бањшице.   
* Запис за смртта на италијанскиот војник Амелио Форциати, 84-ти пешадиски полк, 1-ва чета (на италијански)

Категорија:Динариди
Комна

[мини| Висорамнината Комна се издига западно од [Бохињско Езеро]]
**Комна** е планинска карстна висорамнина на Јулиските Алпи во северозападна Словенија. Висината се движи од 1.300 метри до 1.750 метри. Има триаголна форма и се издигнува над Бохињско Езеро. На исток продолжува во долината на Триглавските Езера. На Комна се измерени најниските температури во Словенија, кои во јануари 2009 година достигнале −49 °C.

## Име
Името Комна етимолошки значи „планинско плато“.

## Планинарски дом
На Комна постои планинарски дом, кој е на висина од 1.520 метри, во сопственост на Алпскиот клуб Љубљанска Матика.

## Надворешни врски

* 
Категорија:Јулиски Алпи
Категорија:Висорамнини во Словенија
Блоке

мини|300x300пкс| Блоке
**Блоке платото** е плато во јужна Словенија, дел од традиционалната област Нотрањска.

## Географија
Блоке има должина од околу 15 километри и ширина од 10 километри, а височината варира од 700 метри до 800 метри. Заедно со тектоничкиот блок Ракитна, платото е обележано со две различни динарски раседи. Според географот Антон Мелик, Блоке е остатоци од плиоценски пенеплејн во средината на обновениот терен. Лошо пропустливите карстни кречњаци и триасниот доломит (во северниот дел на плато) ја условуваат формирањето на типични водни текови (потоците Блошка и Блатница), кои се ограничени од влажни ливади и минератрофни мочуришта. Блошкото Езеро, акумулациско езеро, се наоѓа блиску до населбата Волчје. Водата тече под земја од Блоке во Езерото Церкница. Многуте ридови на платото ја делат на Блошка долина и Лоцица долина (или Фаровшицка долина), кои се спојуваат во Блошко-Фаровшко карстно поле. На платото има 45 населби, кои административно припаѓаат на Општината Блока.

Блоке е достапно од неколку правци, особено од правците на Љубљана и Приморје преку автопатот А1 и од градот Унец преку Церкница, како и од пониската Крањска преку Рибница и Соџарица. Места од интерес во оваа област вклучуваат: Печерата Крст (5 километри), Езерото Церкница (12 километри), Замокот Снежник (16 километри) и Паркот Рак-Шкоцјан (заштитено подрачје; 20 километри). Географски, Блоке се протега и до Регионалниот парк Снежник.

## Историја
Блоке првпат бил спомнат во писмени документи во 1260 година, а нејзиното централно населено место, Нова Вас, во 1341 година. Територијата била населенa во првото милениум пред нашата ера од страна на Јапидите (Илирско племе). За време на Римската ера, пат водел преку Блоке од Аквилеја и Кварнерскиот залив кон Панонската низина. Остатоци од одбранбен ѕид и римска кула близу селото Бенете сведочат за оваа историја.

## Културно наследство
Културно, Блоке е позната како место каде што започнало скијањето во Словенија, и таму секоја година се одржува натпревар во скијање на скијачки патеки. Блоке долго време била пресечена од трговски патишта што ги поврзувале Крањска, особено Долењска и Нотрањска, со Хрватска.

## Надворешни врски

* Платото Блок на Геопедија

Категорија:Општина Блоке
Миро Родоска

**Миро од Родос** () била филозофка спомната во *Судата*. Не се знае со сигурност во која ера живеела, но најверојатно била хеленистичката.

Таа била позната во античкиот свет по нејзината книга во која собирала женски изреки, но не останале примероци од ова дело.

Целосниот текст на нејзиниот дел *во Судата* гласи:
Родоска жена, филозофка. [Пишувала] изреки на жени кои биле кралици, и приказни.

## Наводи

Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Женски филозофи
Света Гера

мини| Телекомуникациска кула на РТВ Словенија
**Света Гера** (хрватски: „*Sveta Gera*“) или **Трдинов Врв** () — највисокиот врв на планините Жумберак, на височина од 1,178 м. Се наоѓа по должина на границата меѓу југоисточна Словенија и Хрватска, а самитот е предмет на граничен спор меѓу двете нации.

## Име
Врвот првично бил наречен Свeта Гера на хрватски и Свeта Јера на словенечки (Планина Света Геритруда) по црквата на Гертруда Велика од 15 век, која се наоѓа неколку стотини метри од највисоката точка на врвот. Меѓутоа, во јуни 1921 година, претседателот на Планинарскиот клуб во Ново Место, Фердинанд Сајдл, предложил врвот да се преименува во чест на Јанез Трдина, страствен опишувач на регионот. Предлогот бил поднесен до централната југословенска влада, која на 1 јули 1922 година објавила указ за новото име. На 15 август 1923 година, врвот свечено бил преименуван од словенечко девојче, додека придружните црковни ритуали биле извршени од хрватски свештеник.

## Граничен спор
мини| Воена касарна на врвот на планината Света Гера
На врвот на Свeта Гера, на надморска височина од 1178 метри, се наоѓаат телекомуникациска кула и воена касарна, чија местоположба е стратешки важна за Хрватска. Касарната била користена од Југословенската народна армија (ЈНА) сè до почетокот на 1991 година, кога нејзините војници се повлекле од местото по распадот на Југославија. Во јуни истата година, словенечки војници влегле во касарната врз основа на усмен договор меѓу претседателите на Словенија и Хрватска, Милан Кучан и Фрањо Туѓман. Хрватскиот претседател Туѓман сметал дека за Хрватска би било подобро да избегне судири со пријателската словенечка војска на запад, бидејќи земјата била загрозена од непријателската ЈНА на исток.

Иако словенечката војска повеќепати најавувала дека нејзините војници ќе ја напуштат касарната, особено во 1998 и 2000 година, тоа не се случило. Во 2004 година, претседателот Кучан во интервју за *Вечерњи лист* изјавил дека е време словенечките војници да ја напуштат касарната, додавајќи дека не постоела доволна волја кај словенечките власти да го сторат тоа. На 29 јуни 2017 година, Арбитражниот трибунал на Постојаниот арбитражен суд, кој одлучувал за друг граничен спор меѓу Хрватска и Словенија, во својата пресуда споменал дека Свeта Гера навистина припаѓа на Хрватска, но дека нема надлежност да одлучува по ова прашање, ниту да нареди повлекување на словенечките војници.

## Наводи

Категорија:Динариди
Категорија:Меѓународни планини во Европа
Категорија:Словенечко-хрватска граница
Категорија:Планини во Хрватска
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Манифеста

**Манифеста**, исто така познат како **Европско номадско биенале**, е европско пан-регионално современо културно биенале.

## Историја
Манифеста била основана во 1994 година од холандската историчарка на уметноста Хедвиг Фијен. Првото издание се одржа во Ротердам, а еден од координаторите во Ротердам бил Томас Мајер цу Шлохтерн од *Фондацијата за уметност Ротердам*. Меѓу локалните уметници кои биле воведени на меѓународната сцена се Жан ван Хесвик, Бик ван дер Пол и Јуп ван Лисхаут.

Изданието на Манифеста во 2006 година требало да се одржи во Никозија, Кипар, под водство на Флоријан Валдвогел, Мај Абу ЕлДахаб и Антон Видокле. Меѓутоа, во јуни 2006 година, *Никзија за уметност*, непрофитната организација управувана од градот и спонзор на изложбата, го откажа настанот поради политички превирања околу Зелената линија во Никозија.

Претходните изданија на Манифеста се одржале во Ротердам (1996), Луксембург (1998), Љубљана (2000), Франкфурт (2002), Сан Себастијан (2004), Никозија (2006 – откажано), Трентино-Алто Адиџе/Јужен Тирол (2008), Мурсија во дијалог со Северна Африка (2010), Лимбург (2012), Санкт Петербург (2014), Цирих (2016), Палермо (2018) и Марсеј (2020 – познато како Манифеста 13, се одржала и покрај пандемијата на КОВИД-19). Во 2022 година, домаќин на Манифеста била Приштина, по што следат Барселона во 2024 и Рур во 2026 година.

Десеттото издание на Манифестата во Санкт Петербург во Русија создало тензии бидејќи владата штотуку ја забрани „ геј пропагандата “. 

Дванаесеттото издание на Манифеста се одржало во Палермо, Италија, на тема „Планетарната градина. Негување на соживот“. Изложбата предложила интерпретација на историјата на градот како израз на синкретизам на култури низ Медитеранот. Кустосите ја искористиле идејата за градината како метафора за тоа како е можно да се збират разликите и да се состави живот без движење и миграција. 

По откажувањето на Манифестот 13 (планиран да се одржи во Марсеј) поради Ковид19, Манифестот 14 се одржа во Приштина, Косово, во 2022 година . 

## Образование
Образовната и медијациската програма на Манифеста е составен дел од секое издание на Биеналето. Образовниот тим е меѓу првите што започнуваат со развивање на програми во градовите-домаќини на Манифеста. Програмите што ги создава тимот произлегуваат од разговори, детални теренски истражувања и социокултурно и образовно мапирање.

Програмата се развива во соработка со уметници и здруженија од градот-домаќин и вклучува проекти со образовен, кураторски, уметнички и истражувачки карактер, достапни за сите. Образовниот тим е одговорен за развивање на дискурзивна медијација и критичка перспектива кон кураторскиот проект. Дополнително, тимот создава поврзани програми базирани на истражување и практика, фокусирани на локалното знаење и практики.

## Сопственост
Биеналето Манифеста е во сопственост и организирано од Меѓународната фондација Манифеста (IFM) со седиште во Амстердам.

Категорија:Уметнички фестивали
Арета Киренска

десно|мини| Мермерна глава на жена, веројатно Арета. Римска копија на оригинал од 4 век п.н.е.
**Арета Киренска** (; ; ) била киринејска филозофка која живеела во Кирена, Либија. Таа била ќерка на Аристип Киренски.

## Живот и учења
Арета ја научила филозофијата од нејзиниот татко, Аристип, кој и самиот научил филозофија од Сократ. Арета, пак, му предавала филозофија на нејзиниот син - Аристип Помладиот - а нејзиниот син го добил прекарот „Мајкоучен“ ().

Арета, наводно, го презела раководството на Киренската школа  по смртта на нејзиниот татко. Ја споменуваат Диоген Лаертиј, Страбон, Алиј, Климент Александриски, Теодорит Кирски, Аристокле и била спомената  во Судата. Според Диоген, меѓу нејзините ученици биле Теодор Атеистот и Аникерида. Иако ниеден веродостоен историски извор не преживеал од учењата на Арета, начелата на Киренската школа што ја основал нејзиниот татко се познати. Таа била една од првите која го унапредила систематско гледиште за улогата на задоволството и болката во човечкиот живот. Киренаците тврделе дека дисциплината, знаењето и доблесните постапки имаат поголема веројатност да резултираат со задоволство. Додека негативните емоции, како што се гневот и стравот, ја умножуваат болката. Кон крајот на Платоновото дело *Протагора* се тврди дека „спасението на нашиот живот“ зависи од примената на „науката за мерење“ на задоволствата и болките. Од Киренската школа потекнува еден од првите пристапи кон хедонизмот, кој повторно се појавил во Европа во 18 и 19 век и бил промовиран од мислители како Џереми Бентам.

## Историски извори
Меѓу лажните сократски посланија (кои датираат можеби од 1 век) има и фиктивно писмо од Аристип упатено до Арета.

Џон Августин Зам (пишувајќи под псевдонимот Мозанс), тврдел дека научникот од 14 век Џовани Бокачо имал пристап до некои „рани грчки писатели“, што му овозможило на Бокачо да ѝ даде посебна пофалба на Арета „за широчината и разновидноста на нејзините достигнувања“: Се вели дека таа јавно предавала природна и морална филозофија во училиштата и академиите на Атика триесет и пет години, напишала четириесет книги и дека меѓу нејзините ученици броела сто и десет филозофи. Таа била толку многу ценета од нејзините сонародници што на нејзиниот гроб напишале епитаф кој тврди дека таа е сјајот на Грција и ја поседува убавината на Елена, доблеста на Тирма, перото на Аристип, душата на Сократ и јазикот на Хомер.

## Наводи

## Надворешни врски

* Cyrenaics Resource Прирачник за киренски, примарни и секундарни
* Проект Континуа: Биографија на Арета
* Арета Киренска: библиографски и биографски референци. - Центар за историја на жени филозофи и научници
Категорија:Родени во 5 век п.н.е.
Категорија:Старогрчки филозофи
Категорија:Женски филозофи
Езерце Косезе

**Косезе езерцето** (), **Мартинек** (), **Косешко езеро** () или **Бара** () — вештачко езерце на работ на Љубљана, главниот град на Словенија, помеѓу ридот Шишка на запад и соседството Мостец на исток. Тој е дел од пејзажниот парк Тиволи-Рожник-рид Шишка и е именуван по блиската населба Козесе во љубљанскиот округ Шишка. Во близина на езерцето Козесе, Патот на сеќавањето и другарството допира до Тиволи-Рожник Рид-Паркот на пејзажот на ридот Шишка. 

Барата има површина од 3.8 хектари (9.4 акри)  и максимална длабочина од 2-3 метри (6 стапки 7 инчи – 9 стапки 10 инчи). Тоа се храни од реката Мостец. Барата е создадена по затворањето на поранешната јамка за глина на оваа локација, која снабдувала со глина за фабриката за тули управувана од Густав Тенис (1814–1886). Јамката потоа била зарасната со трева, но компанијата Агрострој подоцна ја поплавила областта за да ги тестира пумпите за наводнување.

Косезе сега се користи како рекреативна област од страна на локалните жители. Во лето се користи за тркање со радиоуправувани чамци и риболов. Пливањето е забрането поради лошата квалитет на водата, која исто така е контаминирана со цијанобактерии.  Во зима се користи за лизгање. Барата Косезе е природно живеалиште за јадливата жаба, миграторната стрела, обичниот рогоз и обичниот трска. Таа е исто така место за гнездење на обичната водна кокошка, немиот лабуд и други видови птици. 

Барата Косезе е спомната во романот *Ne bom se več drsal na bajerju* (Нема да се лизгам повеќе на барата), кој ја доби наградата Кресник, најпрестижната награда за романи во Словенија, во јуни 2023 година. Романот е написан од Ладо Кралј и е награден постхумно. Дејството се одвива во Љубљана за време на италијанската окупација во раните 1940-ти и во периодот по Втората светска војна во 1950-те години. Романот се фокусира на областа Шишка во Љубљана, каде што млад човек кој работи за комунистите се вљубува во студентка од манастирскиот пансион, жена која е и љубовен интерес на еден италијански офицер.

## Поврзано
* Езерцето Тиволи, друго езерце во пејзаж паркот Тиволи-Рожник-рид Шишка

десно|мини| Уметничко лизгање се одвива на езерцето Косезе во зима.
## Наводи

Категорија:Географија на Љубљана
Категорија:Вештачки езера
Категорија:Координати на Википодатоците
Дебели ’Ртич

мини|250п|Дебели Ртич

**Дебели ’Ртич** (, ) — ’рт во северното Јадранско Море на границата меѓу Словенија и Италија. Се наоѓа северозападно од словенечкиот град Анкаран и западно од италијанскиот град Муџа. Името (и на словенечки и на италијански) буквално значи „Дебел мал рт“.

## Местоположба и геологија
Дебели Ртич се наоѓа на западниот крај на полуостровот Мугја, насочен кон северозапад. Широкиот гребен на ртот се искачува кон исток во Јурјев хрип (Георгиев рид) и достигнува висина од 70 метри надморска височина. Неговата врвна точка на западниот крај се одликува со флишни карпи кои имаат висина од 12 до 21 метар, а под нив се наоѓа тесна абразивна тераса. Постепеното еродирање на карпите еродира околу 1-2 цм секоја година.

## Демографија и економија
Поради релативно плитката вода околу ртото и разни природни пречки во морето, било невозможно да се изгради пристаниште на било кое место на ртото, така што многу малку луѓе одлучиле да живеат таму. Меѓутоа, местото подоцна било користено како полиња за производство на храна, што и денес постои.

Внатрешноста на ртото е доминирана од винариите во сопственост на *Винакопер*. Компанијата *Винакопер* одржува традицијата на одгледување каберне од 1955 година. Паркот се покажал како погоден за вински лозарство, бидејќи количината на производи е значително поголема од онаа во другите близински региони.

## Споменик на природата
Од 1991 година, дел од ртот е заштитен како природен споменик, кој е исто така дом на единственото солено пасиште на бреговите на Средоземното Море. Забрането е да се гради било што таму. Подрачјето на природниот споменик се протега на 23.8 хектари. Тоа опфаќа околу 800 метри  крајбрежје околу западниот раб, вклучувајќи ги карпите и абразивната тераса. Подрачјето вклучува и морското подрачје на појас од 200 метри долж крајбрежјето, како и мал шумски појас од околу 50 дрвја.

## Наводи

## Надворешни врски

* Debeli rtič, Burger.si
* Mladinsko zdravilišče Debeli rtič
* Zemljevid

Категорија:Словенечки брег
Категорија:Општина Анкаран
Категорија:Координати на Википодатоците