open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Варош (Ражањ)

**Варош** — населено место во општината Ражањ Нишавски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 216 жители. 

## Поврзано
* Ражањ (Србија)
* Нишавски Управен Округ

## Наводи

Категорија:Ражањ
Категорија:Населени места во Србија
Силвија Пинал

**Силвија Пинал Идалго** (12септември 1931 година 28ноември 2024) била мексиканска глумица. Својата кариера ја започнала во театарот пред да се впушти во киното во 1949 година. Станала една од најголемите женски ѕвезди на Златното доба на мексиканската кинематографија и, со нејзината изведба во *Ајкула!* (1969), дел од Златното доба на Холивуд. Нејзината работа во филмот и популарноста и овозможиле на Пинал да работи во Европа, особено во Шпанија и Италија. Пинал постигнала меѓународно признание глумејќи во трилогија филмови во режија на Луис Буњуел: *[[Виридијана]]* (1961), *[[Ангелот истребувач]]* (1962) и *[[Симон од пустината]]* (1965).

Покрај нејзината филмска кариера, Пинал била пионер во музичкиот театар во Мексико, имала успешна кариера на телевизија и низа јавни улоги и политички функции, вклучувајќи ја и Прва дама на Тласкала во 1980-тите и мандати во Домот на пратеници, Собранието на претставници на Федералниот округ и Сенатот на Републиката. Била сметана за „последна дива“ на Златното доба на мексиканскиот филм.

## Награди и почести
мини|Статуа на Силвија Пинал (2002) извајана од Оскар Понзанели во  Град Мексико

* Во 1954 година, компанијата за пиво Корона создала реклама со песна во која ги спомнувале Пинал покрај диви Џина Лолобриџида, Силвана Мангано и Силвана Пампанини.
* Во 1956 година, Диего Ривера го насликал портретот на Пинал.
* Пинал е претставена како една од Седумте музи на уметноста во витраж на Театро Сикотенкатл во Тласкала.
* Во 2002 година, Пинал била наградена со статуа во нејзина чест откриена во Град Мексико. Работата ја извршил скулпторот Оскар Понцанели.
* Во 2006 година, во Шпанија, Пинал била наградена со Орденот на Изабел ла Католика во степен Командант за нејзиниот културен придонес во светот на киното.
* Во 2015 година, Пинал ја објавила својата автобиографија, со наслов *Тоа сум јас*.
* Во 2016 година, Академијата за филмски уметности и науки на Холивуд ја избрала Пинал за еден од своите членови за да ја признае нејзината долга кариера и придонес во меѓународната филмска индустрија.
* Во еден момент, Мет Касела, побарал од Пинал да направи биографска серија за нејзиниот живот; проектот, сепак, не успеал да се реализира

## Наводи

## Библиографија

* 
* 
* 

## Надворешни врски

* 
* Силвија Пинал

Категорија:Починати во 2024 година
Категорија:Родени во 1931 година
Категорија:Мексикански глумици
Црква „Воскресение Христово“ - Алинци (Битолско)

**Воскресение Христово** — главна селска црква во селото Алинци, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа надвор од селото, а околу нејзе се сместени селските гробишта.

## Поврзано
* Алинци
* Преспанско-пелагониска епархија
* Битолско архијерејско намесништво
* Добрушевско-дедебалска парохија

Алинци
Црква „Воскресение Христово“ - Алинци

**Црква „Воскресение Христово“ - Алинци** може да се однесува на следниве истоимени цркви во истоимените села во Македонија:

* Црква „Воскресение Христово“ - Алинци (Битолско) — црква во битолското село Алинци
* Црква „Воскресение Христово“ - Алинци (Прилепско) — црква во прилепското село Алинци
Џамија (Долно Јаболчиште)

**Џамија (Долно Јаболчиште)** — главна селска џамија во велешкото село Долно Јаболчиште, Општина Чашка.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во средишниот дел на селото, а до нејзе се наоѓаат селските гробишта.

## Историја

Џамијата била подигната на почетокот на 1900-тите години, а претходно на нејзино место постоела помала постара џамија. Џамијата во 1966 година била без минаре.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Долно Јаболчиште
Категорија:Џамии во Велешкото муфтиство
Категорија:Џамии во Општина Чашка
Наум Лавчанец

**Наум Димев – Лавчанец** (Лавци,  – , ) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Димев е роден во 1875 г. во битолското село Лавци, тогаш во Отоманското Царство, денешна Македонија. Станал реонски началник на Буфкол и според Милан Матов, бил многу полезен за организацијата во буфските мешани македонско-гркомански села. Заедно со мештанецот Спасе, тој е уапсен во 1903 г., неколку дена пред избувнувањето на Илинденското востание и бил оуден на смрт, но подоцна бил помилуван и испратен на 10 години тешка работа во Дијарбекир.***' Амнестиран е со општата [[Бугарско-турска спогодба од 1904|амнестија]] од 12 април 1904 г.***'

Починал во 1924 г. во градот Битола.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Затвореници во Дијарбекир
Пиду

**Пиду** (француски: *Puidoux*) е општина во кантонот Во, Швајцарија. Се наоѓа во регионот Лаво, познат по лозарството и винската култура. Пиду е во близина на Женевско Езеро и е дел од светското културно наследство на УНЕСКО поради познатите лозја Лаво.

## Географија
Општината се протега на површина од околу 22,89 кm². Површински земјоделски области сочинуваат околу 62,3% од вкупната територија, а шуми околу 24,3%. Во општината се наоѓаат населби и маала како Публоз, Кремиере и Трејторенс, како и познатите лозја Дезале. На територијата на Пиду се наоѓа и Езерото Брe (*Lac de Bret*), кое претставува важен извор на пиење вода за соседните општини, вклучително и Лозана.

## Население
Според податоци од 2020 година, во Пиду живеат околу 3.000 жители. Главен јазик е францускиот. Во општината живее и значителен број Македонци, кои претставуваат една од најголемите странски заедници во местото. Поголемиот дел од Македонците во Пиду потекнуваат од Пијанечки крај (околината на Делчево), како и од други градови на Македонија, меѓу кои Прилеп, Струмица и други.

## Македонска заедница
Во Пиду активно делува македонското добротворно друштво „Пијанец“, преку кое со години се организираат традиционални збиднувања како Ѓурѓовденски пикник, игранки по повод 8 март и други културни и спортски активности.

## Спорт
Фудбалскиот клуб **ФК Пидо-Шебре** со години наназад во својот состав вклучува голем број Македонци, кои имаат значителен придонес во неговите резултати и развој.

## Транспорт
Пиду има железничка станица која е дел од регионалната мрежа што го поврзува со Лозана и Женева. Автомобилски пристап е овозможен преку автопатот A9.

## Познати места

* Женевско Езеро (*Lac Léman*)
* Езеро Брe (*Lac de Bret*)

## Надворешни врски

* Официјална веб-страница на општината Пиду

Категорија:Општини во Швајцарија
Каја Тержан

**Каја Тержан** (р. 1986 во Крањ) - словенечка писателка.

## Животопис
Каја Тержан е родена во 1986 година во Крањ, Словенија. Во градинка и  првите две одделенија од основното училиште ги поминала во предградието на Стокхолм во Шведскем, а потоа се преселила со семејството во Шкофо Локо, каде што го завршила основното образование. На Филозофскиот факултет во  Љубљана, таа започнала да студира историја на уметност и социологија, кои ги прекинала предвреме и се фокусирала на практиката на изведување на современ танц. Вработена е како  наставничка.

## Творештво
Нејзиното пројавување и деббитирање во цловенечката литература започна во 2015 година, кога нејзината прва збирка поезија „Делта“ беше објавена во Центарот за словенечка литература, во колекцијата Алеф. Истега година дел од нејзината прва збирка била презентирана на  Медитеранеа во Милано. 

Следната година, заедно со пијанистката Манка Удович го создаваат музичко поетскиот проект во кој е вклучена нејзината поезија и претставена во литературни проекти во Словенија. 

При основањето на Центарот за словенечка литература, таа учествуваше со својата поезија на меѓународни работилници за превод во Виена и во Костарика. 

Во  2016 нејзината прва збирка била номинирана за наградата  Вероника.

Во 2018 година беше објавена нејзината втора збирка „Круг“. Беше номинирана за награда на критичарите а ја доби и наградата Јенков за најдобра стихозбирка во последните две години. Нејзината збирка, „Некогаш ќе имам време“, беше објавена во 2021 година., 

## Збирки поезија
* *Делта* (2015)
* *Круг* (2018)
* *Некогаш ќе имам време* (2021)

## Проза

* „Пресметка“ (роман, 2025)
„Пресметката“ започнува како колаж од фрагменти на  од сеќавањето и соништата. Низ дијалог со риба, крапо, внатрешните и надворешните светови, реалните и замислените места, наизменично се испреплетуваат, обидувајќи се да ги позиционира конфликтите што се јавуваат при преминот од внатрешниот во надворешниот свет. Потрагата по работа, дом, љубов и смисла во третиот дел од романот се вртат низ есеистичко-поетски излив што води до конфронтација во завршниот дијалог: се отвора фундаменталната меморија, од која може да расте нова гранка на животот.

Суровата општествена критика, класата и полот, јасно става до знаење дека површината на ова лицемерно општество е замрзната. На патот на потрагата по вистината и стремежот да се види себеси, нараторот наоѓа вистинско засолниште во патување низ шумата и средби со дрвја и животни.

## Наводи

## Надворешни врски
* Vrabec anarhist, Portal za književnost in mišljenje
* Pranger

Категорија:Словенечки поети
Категорија:Словенечки писатели
Вера Николова

**Вера Николова** моминско **Јанковиќ** (,  – , ) — професорка и писателка на проза и поезија за деца.

## Животопис
Родена е на 16 декември 1922 година во Скопје, од татко Петар Јанковиќ, градежен инженер, и мајка Јелена, моминско Захо. Вера имала влашко потекло по нејзината мајка Јелена, чиј татко бил Периклес Захо, трговец со железарија од Белград. Сестрата на Периклес, Ленка, била мажена за Лазар Пачу.

Кога имала три години нејзините родители се развеле, и таа се преселила во Белград да живее со мајка си. Во Белград завршила основно училиште. Вишите одделенија од гимназијата ги учела во Виена, а кога Хитлер влегол во Австрија, таа се преселила во Скопје, каде што матурирала во 1941 година. Писмениот дел од матурата го полагала во Ниш во 1941 година, а како одлична ученичка била ослободена од усниот дел. Во текот на Втората светска војна, таа се омажила за инженерот Панајот (Марко) Николов (1911-1982).

Веднаш по војната, од 1946 до 1950 година, таа студирала и дипломирала француски јазик и книжевност на Филолошкиот факултет во Скопје во 1950 година. Зборувала француски, германски, македонски, а се служела и со италијанскиот јазик.

## Стручна работа
По завршувањето на студиите, таа предавала во Средното економско училиште во Скопјe, за кое го напишала учебникот „*Трговска кореспонденција*“. Во учебната 1953/54 година, се запишала на докторски студии во Париз на Сорбона како државна стипендистка. Откако нејзиното семејство се преселило во Белград, во 1958 година, работела на неколку работни места и се пензионирала како советник во Сојузната стопанска комора на Југославија. Починала на 21 јануари 2003 година.

## Библиографија
Авторка на голем број детски книги на македонски јазик, а една од тие книги, „Феликс“, била вклучена во редовната лектира за основните училишта во Македонија, а во 2020 година, имало обновено издание. Како македонска писателка, била вклучена во Енциклопедијата на југословенски писатели. До својата смрт, пишувала проза и поезија за деца, кои ги објавувала под псевдоним во дневни весници и списанија.

Зад себе оставила две ќерки: Билјана Симиќ, родена во 1944 година, дипломирана инженерка по технолошко инженерство, и Маја Николова, магистер по науки, родена во 1955 година, музејски советник. До крајот на својот живот, таа пишувала и им раскажувала приказни на своите внуци. Некои од овие приказни ги снимила и на аудио-касети, на кои оставила запис за настаните во семејството Захо, кое во втората половина на 19-тиот и првите десетлетија на 20-тиот век се одликувало со своите напредни ставови.

## Наводи

Категорија:Македонски Срби
Категорија:Македонски писатели
Категорија:Југословенски писатели
Категорија:Македонски средношколски професори
Категорија:Југословенски средношколски професори
Категорија:Македонски учебникари
Категорија:Југословенски учебникари
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
Матеј Ангелов

**Матеј Ангелов** (роден на , во Штип) – македонски фудбалер, играч од средниот ред на Работнички и на македонската репрезентација под 21 година.

## Биографија
Роден во Штип, тој ја започнал својата фудбалска кариера во локалниот клуб Брегалница, од каде се префрлил во младинскиот сектор на Работнички во 2019 година.

## Надворешни врски
*Матеј Ангелов на soccerway
*Матеј Ангелов на transfermarkt

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Работнички (Скопје)
Категорија:Фудбалери на ФК ЛНЗ Черкаси
BioShock

**BioShock** (македонски: *Биошок*) — пукачка игра од прво лице со елементи на RPG, научна фантастика и потајност. Развиена е од компанијата 2K Boston (подоцна Irrational Games), а издадена од 2K Games за Windows и Xbox 360 во 2007 г. Во 2008 г. била објавена верзија за PlayStation 3, во 2009 г. — верзија за OS X, развиена од компанијата Feral Interactive. На 29 мај 2020 г., била објавена верзија за Nintendo Switch во изданието *Bioshock: The Collection*.

Водечкиот играчки дизајнер на *BioShock* е Кен Левин. Играта е духовен наследник на игрите *System Shock* и *System Shock 2*. Иако не е поврзана со нив според заплетот, таа црпи голем број теми и елементи од играчкиот процес. Исто така, дел од развивачите на *BioShock* претходно работеле на создавањето на *System Shock 2*. Сценариото на *BioShock* вклучува критичко преиспитување на делото и филозофијата на Ајн Ренд, особено на нејзината книга „Атлас ги крена рамената“ (1957).

Дејството на *BioShock* се случува во 1960 г. Главниот лик, младичот по име Џек, како резултат на авионска несреќа, се наоѓа во подводниот град Восхит, скриен на дното на Атлантскиот Океан. Восхит бил создаден од милионерот Ендру Рајан како идеално, според неговото мислење, општество. Меѓутоа, откривањето на супстанцијата наречена „АДАМ“, која им дава на луѓето натчовечки сили, како и сѐ посомнителната политика на Рајан, кој спротивно на сопствената филозофија воспоставил сурова диктатура во градот, го поделиле општеството на Восхит и на крајот довеле до граѓанска војна и пад на утопијата.

*BioShock* наишла на широко прифаќање и била особено пофалена од критичарите за нејзината приказна, теми, визуелен дизајн, средина и играчки процес. Се смета за една од најдобрите игри некогаш направени и показател дека компјутерските игри се вид уметност. По *BioShock* следеле две продолженија, *[[BioShock 2]]* и *[[BioShock Infinite]]*, објавени во 2010 и 2013 г., соодветно.

## Играчки процес
Играчот ја презема улогата на еден млад човек по име Џек, кој се наоѓа заробен во подводниот град Восхит (англ. *Rapture*). Луѓето таму ја користеле супстанцијата АДАМ за да стекнат младост и извонредни способности, но поради нејзината злоупотреба, се претвориле во чудовишта. За да излезе од градот, Џек мора да се бори со чудовиштата и да надмине други опасности, потпирајќи се и на моќта на оружјата и АДАМ, како и на својата досетливост.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Игри за Windows
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Пукачки игри од прво лице
Категорија:Игри за iOS
Категорија:Игри за PlayStation 3
Категорија:Игри за Xbox 360
Категорија:Игри за Mac OS X
Санда Јаковлевска

**Санда Репац Јаковлевска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Во времето на окупацијата живеела во родниот град и од половината на 1942 година активно учествувала во НОД. Во почетокот била член на воспитна група, а од февруари 1943 година, станала член на КПЈ. Разнесувала и растурала илегален материјал, собирала народна помош, пронаоѓала станови за илегалци, чувала илегалци. Повремено кај неа се одржувале илегални состаноци. За кратко време во нејзиниот дом била сместена партиската техника. Кога се работело на партиските материјали Санда чувала стража. Раководела со воспитни групи. Била член на раководството на АФЖ, како и на НОО.

## Поврзано

* Донка Јаковлевска

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Нада Јаковлевска

**Нада Симјанова Јаковлевска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Во почетокот на 1943 година била член на воспитна младинска групa. Во нејзиниот дом почесто престојувале илегалци, а во зимата 1943 година и борци од Партизанскиот одред „Кораб“, а таа се грижела за нивната исхрана и безбедност, заедно со својата мајка Зојка. По палењето на селото (19/21.VШ.1943) се преселила во Гостивар каде активно се вклучила во заднината на НОД.

## Поврзано
* Зојка Јаковлевска

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Трајанка Јакофоска

**Трајанка Јакофоска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Во 1943 година била член на женска воспитна група, со која собирала народна помош, изработувала топла облека, чувала илегалци
и борци на НОВ и ПОМ. Есентта 1944 година била избрана за член на Одборот ва АФЖ вo селото.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Блага Јанакиева

**Блага Димитрова Јанакиева** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Во НОД учествувала од април 1942 година. Во нејзиниот дом во Прилеп престојувале илегалци. Била користена како курир.
Во 1942 година се преселила и живеела во Битола и ја одржувала врската меѓу партиските организации на Прилеп и Битола.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Игнасио Алдекоа

**Хосе Игнасио Алдекоа е Исаси** (24 јули 1925 – 15 ноември 1969) бил шпански писател од баскиско потекло. Братанец на сликарот Адриан Алдекоа.

## Животопис
Хозе Игнасио де Алдекоа е Исаси е роден во Виторија-Гастеиз на 24 јули 1925 година, како прво дете на Симон де Алдекоа и Арбуло и Марија Кармен Исаси и Педрузо. Тој имал сестра по име Марија Тереза, родена во 1927 година. Таткото на Игнасио бил занаетчија од средната класа кој водел семеен бизнис за индустриска декорација и реставрација наследен од неговиот татко, Лауреано де Алдекоа. Младиот Алдекоа бил познат дома како Ињаки и уживал во среќно и живо детство, нарушено само од неговото искуство во училиштето. Алдекоа студирал на Факултетот за уметности на Универзитетот во Мадрид. Подоцна живеел во Соединетите Американски Држави.

Алдекоа бил прилично плоден писател, напишал околу половина романи и исто толку книги со кратки раскази, како и неколку патни книги. Тој припаѓа на втората генерација повоени романописци кои (за разлика од Камило Хозе Села, Кармен Лафорет, Мигел Делибес) биле сè уште многу млади кога завршила војната и немале директно лично учество во неа. Во рамките на очигледните граници што ги диктира разумноста, Алдекоа се стреми непристрасно да му пристапи на прашањето за Граѓанската војна во *Сјајот*, кој содржи многу флешбекови и сеќавања од 1930-тите, иако се одвиваат во 1948 година.

Неговото наративно дело го одразува неореалистичкиот тек во Шпанија во 1950-тите, а неговите приказни имаат вкус на искуство почувствувано и проживеано. Тој бил и новинар и водител, и напишал четири филмски сценарија.

Во 1952 година, Игнасио Алдекоа се оженил со шпанската писателка и наставничка Хосефина Родригез Алварез (која го промени своето име во Хосефина Алдекоа по смртта на нејзиниот сопруг). Тие имале ќерка, Сузана Алдекоа. Игнасио Алдекоа починал во Мадрид во 1969 година, на 44-годишна возраст.

## Дела
* *Сјајот и крвта* (1954)
* *Со источниот ветер* (1956)
* *Големо сонце* (1958)
* *Дел од една историја* (1967

## Наводи

Категорија:Родени во 1925 година
Категорија:Починати во 1969 година
Категорија:Шпански писатели
Категорија:Баски
Менка Јанакиева

**Менка Јанакиева** **Пинџур** ( во  —  во) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
лево|мини|227x227пкс|Страшо Пинџур (1915-1943) — македонски партизан и Народен херој на Југославија.
Како мајка на народниот херој Страшо Пинџур од почетокот на вооруженото востание
била активен учесник во НОД. И покрај постојаната контрола што над неа и нејзиниот дом биле вршени од бугарската полиција и агентите, таа прифаќала илегалци, се грижела за нивната безбедност и исхрана. Повремено била ангажирана и за одржување на врски. Во нејзиниот дом пред загинувањето на Страшо Пинџур (јануари 1943) се одржувале состаноци на скоевски групи.

## Поврзано
* Страшо Пинџур
* Димитар Пинџур
* Наца Пинџурова

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Родна Јанакиева

**Родна Јанакиева - Лола** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Од август 1944 година била борец во Деветтата МУБ, а потоа во Единаесеттата македонска ударна бригада.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Николина Јанакиевска

**Николина Јанакиевска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во заднината на НОД во Неготино од 1943 година. Во својот дом повремено прифаќала илегалци и била ползувана за врска меѓу нив и членовите на партијата во градот.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Евангелска црква (Битола)

**Евангелска црква (Битола)** — евангелска црква во градот Битола, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во близина на православната црква „Св. Константин и Елена“.

## Историја

Црквата била создадена како мала домашна заедница во 2001 година, а од 2006 година е сместена во објект.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница

Категорија:Битола
Категорија:Протестантски цркви во Македонија
Николина Јанева

**Николина Герасимова Јанева** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Таа била монополска работничка. Како симпатизер на НОД давала и собирала народна помош, а особено од ноември 1944 година. Била активна во организацијата на АФЖ.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Црква „Св. Благовештение“ - Битола

**Свето Благовештение** — православна црква во градот Битола, Македонија.

## Местоположба

Црквата е сместена на патот за селото Лавци.

## Поврзано
* Битола
* Преспанско-пелагониска епархија
* Битолско архијерејско намесништво

Битола
Руса Јанева-Гулистојанова

**Руса Јанева-Гулистојанова** ( во  —  во ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Со отпочнување на оруженото востание, нејзиниот дом бил ставен на располагање на Партијата во градот. Била член на женска воспитна група па и во одборот на женското друштво „Надежда“ (формирано од бугарскиот окупатор), со задача да paбoти на разобличување на окупаторот меѓу жените. Во нејзиниот дом престојувале илегалци и се одржувале состаноци. Руса, редовно ги пречекувала и испраќала илегалците и се грижела за нивната безбедност.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Катарина Јанева

**Катарина Јанева** ( во  —  во ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во НОД од 1941 година во селото. Чувала илегалци во својот дом и одржувала врска меѓу илегалците во поблиските села. Во декември, кога Конско било запалено од бугарскиот окупатор, Катарина била затворена во куќата која исто била запалена, но успеала да noбeгнe. Се засолнала во Прдејци, Гевгелиско, каде продолжила активно да работи во заднината на НОД и била една од најактивните жени во селото.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Тутракан

**Тутракан** () — град во Североисточна Бугарија, административен центар на Општина Тутракан во Силистренската Област. Има население од околу 6.713 жители (2024).

## Географија и местоположба
Градот се наоѓа 60 км западно од регионалниот центар Силистра и 371 км североисточно од главниот град Софија. Неговото пристаниште на реката Дунав ги олеснува комуникациите и го одредува значајното место што Тутракан го заземал и го зазема во неговиот историски развој.

## Историја
Во римската ера, градот се викал **Трансмариска**, што значи „*населба зад мочуриштата*“, што се однесува на спротивната рамнина околу денешниот романски град Олтеница. Градот бил дом на дел од 11-та легија на Клавдиј. Информациите за ова се извлечени од камен натпис од 18 октомври 294 година. За време на царот Валенс (366 година), на реката Дунав бил изграден сплавски мост за време на неговата војна со Готите.

Градот бил дел од старите бугарски тврдини од времето на Првото Бугарско Царство, а неговото име **Тмутаракан** одразува титулата „таркан“ — воен водач на гранична единица.

Во 15 и 16 век, градот имал многу водни (на реката Дунав) и ветерни (на ридовите на брегот) воденици, кои постоеле до подоцна, а последната воденица преживеала до 1942 година. Во 19 век, Тутракан бил сиромашен град за рибарство, занаетчиство и лозарство, но неговите бродоградилишта произведувале многу чамци, гемии и воденици. Во 1862 година била изградена голема црква и световно училиште, а во 1873 година било основано читалиште „В’зраждане“. Во 1867 година, четата на Панајот Хитов, со Васил Левски како знаменосец, го преминала Дунав во близина на Тутракан.

На почетокот на 20 век, Тутракан бил најголемиот дунавски рибарски центар во Бугарија. Од 1913 година, бил под романска окупација под името **Туртукаја**. За време на Првата светска војна, во близина на градот се случила познатата битка кај Тутракан. По завршувањето на војната, градот пропаднал, а неговото население се намалило. Во 1940 година, по потпишувањето на Крајовската спогодба, Тутракан бил вратен на Бугарија.

## Наводи

## Надворешни врски
* Мрежно место на Општина Тутракан

Категорија:Населени места во областа Силистра
Категорија:Градови во Бугарија
Категорија:Населени места на Дунав
Горни Таванкут

**Горни Таванкут** () е населено место во градот Суботица, Војводина, Србија. Според пописот од 2022 година имало 889 жители. Селото е релативно мнозински буњевачко. Првите Буњевци се населувале во Суботичко во XVII век. До 1978 година Горни и Долни Таванкут сочинувале една населба *Таванкут*.

Буњевачко население во Србија е поделено на ние кои се сметав за Хрвати и ние кои се сметав само за Буњевци. Освен Србија другите државите признаваат Буњевци како делот на хрватски народ.

## Поврзано
* Суботица
* Војводина
* Хрвати во Србија

## Наводи

Категорија:Суботица
Категорија:Населени места во Војводина
Категорија:Несрпски населби во Србија
Корејска драма

**Корејска драма** или **кеј-драма** () — израз за сите серии што се прикажуваат на територијата на Јужна Кореја.

За разлика од теленовелите и западните серии, форматот на кеј-драмите во повеќето случаи е како на минисерии, кои се движат помеѓу 16 и 24 епизоди, и историски („сагеук“), кои обично имаат над 35 епизоди. Времетраењето на една епизода е околу 60 минути. Иако се нарекуваат „драми“, тие вклучуваат разновидни жанрови како романтична комедија, акција, фантастика и други. Карактеристична особина на корејските драми е тоа што се снимаат неколку часа пред самото нивно прикажување, за да може, во зависност од гледаноста и повратните информации од публиката, да се менува сценариото. Корејските драми станале познати надвор од Јужна Кореја по популаризирањето на забавната индустрија по 2000 г., позната повеќе како Корејскиот бран.

## Историја
Првите прикажувања на радиодрами во Кореја започнале во 1927 г. за време на јапонското владеење. Повеќето од тие радиопрограми биле на јапонски јазик, а само околу 30 % биле на корејски. По Корејската војна, радиодрамите како „Чонсилхонгсил“ (1954) го одразувале тогашното расположение на земјата.

Првите телевизиски прикажувања започнале во 1956 г. на експерименталната телевизиска станица HLKZ-TV, која била затворена по неколку години поради пожар. Првиот национален телевизиски канал бил Korean Broadcasting System (KBS), кој бил пуштен во 1961 г. Првиот телевизиски филм бил 15-минутниот „Портите на рајот“ (*천국의 문*), прикажан на HLKZ-TV.

## Наводи

## Надворешни врски

* The 50 Best K-Dramas You'll Be Completely Hooked On

Категорија:Јужнокорејски телевизиски серии
Категорија:Јужнокорејска култура
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Чашкарска парохија

мини|десно|300п|Селската црква „Св. Климент Охридски“ во Чашка е парохиско седиште

**Чашкарска парохија** — православна парохија на Македонската православна црква - Охридска архиепископија, дел од Велешкото архијерејско намесништво на Повардарската епархија. Нејзиното седиште е во црквата „Св. Климент Охридски“ во селото Чашка.

Парохијата ја сочинуваат селата: Бањица, Белештевица, Голозинци, Дреново, Еловец, Крива Круша, Лисиче, ’Рлевци, Раковец, С’лп и Чашка. Парохиски свештеник е Драги Костадиновски.

## Цркви

Ова е список на црквите во парохијата. Можно е списокот да е нецелосен.

## Поврзано
* Велешко архијерејско намесништво

## Наводи

## Надворешни врски

* Информации за парохијата — страница на Повардарската епархија


Категорија:Велешко архијерејско намесништво
Категорија:Парохии на МПЦ
Крајовска спогодба

**Крајовската спогодба** (, ) била потпишана на 7 септември 1940 година и ратификувана на 13 септември 1940 година од страна на Царството Бугарија и Кралството Романија. Според нејзините услови, Романија ја отстапила Јужна Добруџа назад на Бугарија, која Романија ја добила по Втората балканска војна во 1913 година.

За разлика од сите други територијални договори посредувани од нацистичка Германија, Крајовска спогодба не била поништена од страна на сојузниците по Втората светска војна и Јужна Добруџа останала бугарска.

## Услови
На инсистирање на Романија договорот предвидувал да се изврши размена на население меѓу Бугарија и Романија. Така, 103.711 Романци, Аромани и Власи кои живеале во Јужна Добруџа биле принудени да се преселат во Северна Добруџа (дел од Романија), а 62.278 Бугари кои се наоѓале на север биле присилно преселени на југ во во Јужна Добруџа (дел од Бугарија). Повеќето од тие Романци биле доселеници кои емигрирале во Јужна Добруџа по Букурешкиот договор, со кој регионот ѝ бил доделен на Романија. Влашките доселеници, од кои повеќето биле родени во Грција, биле сметани за Романци и исто така ја напуштиле зоната. Случајот со мегленско-романските доселеници не бил различен. Тие биле депортирани од Јужна Добруџа и се населиле во селото Черна во рамките на романските граници. Добруџанските Германци, кои биле погодени од овие преселби, на крајот ќе бидат префрлени во нацистичка Германија.  

Бугарија морала да им надомести на раселените Романци за нивните загуби на капитал, и да ѝ плати на Романија 1000 милиони леи за инвестиции направени во регионот.

Иако билатералниот договор вклучувал присилно раселување на стотици илјади луѓе, тој бил спроведен мирно и во согласност со меѓународните закони во тоа време: ова било во остра спротивност со отстапките на Романија кон Советскиот Сојуз и кон Унгарија во тоа време, бидејќи двата настани биле исполнети со значително насилство. Романија дополнително предложила да се разменат сите членови на соодветните етнички малцинства што живеат во остатокот од двете земји, но ова било одбиено од Бугарија.

## Наводи

## Поврзано
* Добруџа
## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Меѓународни договори за територијални промени
Категорија:Мировни договори на Бугарија
Категорија:Мировни договори на Романија
Лисјен Келе

**Лисјен Келе** (;  – ) — француски природонаучник и миколог. Открил неколку видови габи и бил основач на Миколошкото друштво на Франција.

## Животопис
Роден е во Монтешеру, во земјоделско семејство. Набргу останал сирак, па детството го провел со тетките. Во младоста покажал голем интерес за  микологијата и ботаниката воопшто, но и други полиња како орнитологијата и малакологијата (која ги изучува мекотелите). Го посетувал колежот во Монбелијар, а подоцна дипломирал медицина во Стразбур.

Во 1884 г. Келе го основал Миколошкото друштво на Франција и станал негов прв претседател. Во 1888 г. ја издал книгата *Flore mycologique de la France et des pays limitrophes* („Миколошка флора на Франција и околните земји“).

Во последние години од животот ги проширил полето на делување, и, меѓу останатото, почнал да работи на орнитологијата и малакологијата кои го интересирале во детството.

Починал во 1899 г. на возраст од 67 години.

## Оставнина
Келе е опишан како комбинација од Петер Адолф Карстен и Паул Кумер што се однесува на неговите проучувања, миколошки истражувања и новите видови кои успеал да ги пронајде. Добар дел од неговата работа продолжува да биде корисна и денес, и многу од имињата на на најчестите габи водат потекло од неговата работа.

Постојат многу таксони наречени во негова чест. Меѓу нив се *[[Amanita queletii]]*, *[[Suillellus queletii|Boletus queletii]]*, *[[Entoloma queletii]]*, *[[црвенонога гулапка|Russula queletii]]* и родот *[[Queletia]]*.

Опишал и многу таксони во текот на неговото делување, како што се:

**[[Agaricus bitorquis]]*
**[[Amanita franchetii|Amanita aspera]]*
**[[Bondarzewia mesenterica|Bondarzewia montana]]*
**[[Clavariadelphus truncatus]]*
**[[ситна лисичарка|Craterellus tubaeformis]]*
**[[Collybia cirrhata]]*
**[[Echinoderma asperum|Lepiota aspera]]*
**[[Lepiota castanea]]*
**[[Russula amethystina]]*
**[[Tricholoma pardinum]]*
**[[Rheubarbariboletus armeniacus|Xerocomellus armeniacus]]*

## Наводи

Категорија:Француски миколози
Категорија:Апсолвенти на Стразбуршкиот универзитет
Категорија:Француски ботаничари
Клеопатра (цигара)

**Клеопатра** (изворно на латиница: **Cleoptara**) ― бренд на цигари што е во сопственост и е произведувана од *Eastern Tobacco Company* во Египет. Брендот е еден од најпопуларните брендови на цигари во Египет и се продава во речиси секоја земја во Африка, како и во разни земји во Средниот Исток и Азија.

## Производи
Цигарите Клеопатра се достапни во следните варијанти:

* Клеопатра Голд 
* Клеопатра Лајт
* Клеопатра Лукс
* Клеопатра Супер Стар
* Клеопатра Супер Лукс

## Поврзано

* Пушење тутун

## Наводи

Категорија:Марки на цигари
Квест (цигара)

**Квест** (изворно на латиница: **Quest**) ― поранешен американски бренд на цигари кој бил произведен од *Вектор Груп* и достапен во Соединетите Американски Држави од 2002 до 2010 година. Се произведувал со употреба на генетски модифицирани растенија од тутун.

Производот бил достапен во три вајаринти: Квест 1, Квест 2 и Квест 3.

Секоја вајаранта на производот содржела различна количина на никотин.

Квест 1 содржал 0,6 мг никотин, Квест 2 содржал 0,3 мг никотин. Квест 3 содржал само траги од никотин (0,05 мг).

Производителот нагласил дека цигарите Квест ги содржат сите нездрави канцерогени материи и имаат исти несакани ефекти како обичната цигара, со единствен исклучок на намаленото ниво на никотин.

## Наводи


## Надворешни врски

* 
Категорија:Марки на цигари
Кентон (цигара)

**Кентон** (изворно на латиница: **Kenton**) — поранешен германски бренд на цигари, произведени во Источна Германија.

## Историја
Цигарите имале филтер и должина од 85 мм. Во 1989 година, малопродажната цена била 3,20 германски марки. Пакувањето било бело меко пакување со слично обоени дијагонални ленти. Овие цигари биле произведени во 1980-тите од бугарската компанија Булгартабак во Благоевград.

## Производи
Цигарите Кентон биле достапни во следните варијанти:

* *Ароматик бленд* (Сина)
* *Ментол* (Зелена)
* *Американ Бленд*, подоцна преименето во *Ектра Квалити* (Црвена)

## Поврзано

* Пушење тутун

## Наводи

Категорија:Марки на цигари
Лисјен Оливје

мини|Гробот на Оливје во Москва.
**Лисјен Оливје** (, ;  – ) — руски  готвач и ресторатор со белгиско и француско потекло. Го држел ресторанот „Ермитаж“ во Москва и познат е како изумител на руската салата, во Русија наречена „Оливје“ во негова чест.

## Кариера
Оливје е роден во Москва и најпрвин бил готвач, а потоа и сопственик на ресторан, кога ја измислил познатата салата. Рецептата останала тајна додека бил жив. Починал на Јалта во 1883 г. од срцева болест на возраст од 45 години и погребан е на Воведенските гробишта во родниот град. Неговиот надгробен камен долго време бил изгубен, и пронајден дури во 2008 г. Денешната руска салата содржи состојки кои самиот ги користел, но и додатоци кои се воведени подоцна од други.

## Наводи

## Надворешни врски

* Москвичам расскажут всю правду об Оливье.
* Салат Оливье. Реферат.

Категорија:Руски готвачи
Категорија:Луѓе од Москва
Категорија:Погребани на Воведенските гробишта
Догорче

мини|Догорче со филтер.
[мини|По некое време, [Хартија|хартијата во повеќето од овие догорчиња била биоразградена, но не и филтрите.]]
десно|мини|Постои „географија“ на густината на догорчиња, поврзана со местата на пушење (автобуските и железничките станици се дел од ова); на сликата: железничка станица Стратфилд во Австралија).
**Догорче** или дијал. **отпушок** — она што останува од цигарата (или пурата) по употребата.

Догорче од „филтер цигара“ е токсичен отпад. Тешко се собира (поради неговата расфрленост) и тешко се обновува поради неговата токсичност и малата вредност на неговиот материјал. Синтетичките влакна од целулозен ацетат (попознати како вискоза) што го сочинуваат филтерот технички може да се рециклираат.

Пушачите фрлаат во животната средина значително и сè поголемо количество догорчиња (приближно 766 571 тони во 2011 година). Догорчињата во голема мера не се биоразградливи и во градовите тие главно претставуваат количински најголем отпад (понекогаш втор по големина веднаш по скршеното стакло).

Водата од врнежите ги носи в канализација, во одводи, во езера или во потоци, а *на крајот* често и во океанот и неговите плажи. Филтрите и догорчињата се најсобираниот отпад за време на меѓународните акции за чистење на плажите што се спроведуваат секоја година од почетокот на 1990-тите. Во 2013 година, волонтерите собрале приближно 2 милиони догорчиња од волонтери на плажите за време на оваа акција. Ова е едно од потеклото на микропластиката пронајдена во океаните, но и во школките, остригите и рибите. На пример, во Сан Франциско во 2008 година догорчињата претставувале 10 % од вкупната зафатнина на отпад собран на јавни површини, што ги чинело даночните обврзници повеќе од 7,4 милиони долари таа година.

Намената на филтерот за цигари е да спречи влегување на парчиња од лист од тутун во устата. Во 1985 година Слотер покажал дека помалку од 2 % од количината на сите елементи што произлегуваат од согорувањето на тутунот и хартијата за цигари биле адсорбирани. Сепак, овие 2 % се доволни за да ги направат догорчињата многу отровни за ладнокрвните животни (вклучувајќи ги и рибите). Се смета дека акутната токсичност на догорчињата за многу животни главно се должи на нивната содржина на органски соединенија. 14 од нив се добро познати токсини, главно никотин и етилфенол. Но, други соединенија (особено тешките метали, металоидите и радионуклидите) придонесуваат за ефектите врз екосистемот кои долго време биле потценети. Оваа токсичност се зголемува како што се пуши цигарата, а догорчето е уште потоксично ако има малку несогорен тутун пред филтерот. Некои загадувачи како што се фураните или бензенот (канцерогени) се создаваат со согорување.

## Поврзано
* Пепелник
* Пушење
* Јавно здравје
* Целулозен ацетат
* Микропластика
* Тутунска индустрија

## Наводи

Категорија:Тутун
Категорија:Загадување
Категорија:Управување со отпад
Морава (цигара)

**Морава** —  поранешен српски бренд на цигари кој бил во сопственост и произведуван од *[[Philip Morris Operations|Филип Морис Оперејшнс]]*.

## Историја
Морава била основана во Социјалистичка Република Србија и била именувана по реката Морава, преку која се доставувале повеќето цигари. Тутунот бил забранет во тоа време, но по немирите, законот бил изменет за да се забрани само растението. По значителен недостиг, Морава добила договор со британскиот бренд „Филип Морис“ за увоз на готови цигари. Компанијата ја користела истата река за транспорт по која го добила името. Морава била една од брендовите со најголема продажба на југословенскиот пазар. Таа била една од ретките марки цигари (заедно со Дрина) што преживеала по распадот на Југославија. Последната варијанта на цигари на Морава била прекината по 2005 година поради слаба продажба.

## Пазари
Морава се продавала во следниве земји: Австрија, Кралство Југославија, Социјалистичка Федеративна Република Југославија, Социјалистичка Република Словенија, Социјалистичка Република Босна и Херцеговина, Социјалистичка Република Србија и Република Србија (1992–2006).

## Поврзано

* Пушење тутун

## Наводи

Категорија:Марки на цигари
Казбек (цигари)

мини|Пакет Казбек се гледа на масата во Гулаг Музеј**Казбек** — поранешен бренд на *[[папироса]]* во Советскиот Сојуз именуван по планината Казбек, Кавказ.

Авторот на дизајнот во, Роберт Андреевич Грабе, за да му угоди на Јосиф Сталин ја дизајнирал кутијата со илустрација од јавач на коњ каде во позадината е планината Казбек со што требало да го потсети Сталин на неговата татковина Грузија. Сталин потоа лично ги одобрил цигарите за производство и го одобрил дизајнот на пакувањето.. *Казбек* бил повисок степен на *папиросите*, а нивното пушење укажувало на припадност на советската елита, *номенклатурата.*

## Наводи

Категорија:Марки на цигари
Категорија:Советски брендови
Човекот кој изеде волк

**„Човекот кој изеде волк“** (српскохрватски: *Човек који је појео вука*) – филм на режисерот Ѓорѓе Кадијевиќ од 1974 година. Автор на сценариото е Миодраг Марјановиќ, директор на фотографијата е Божидар Николиќ, Стеван Шкориќ е сценограф, Мирјана Рогиќ е костимографка, а монтажата е дела на Андрија Зафрановиќ. Главните улоги ги играат: Александар Берчек, Миодраг Крстовиќ, Весна Милетиќ, Владан Живковиќ, Бобан Петровиќ и Мирко Бабиќ.

## Синопсис
Филмот претставува приказна на еден народен уметник, по професији пинтер (мајстор за буриња) кој ја запоставува својата работа и се посветува на уметничко творештво. Тој станува опседнат со изработката на човечки фигури во дрво, така што и својот приватен живот во потполност го подредува на својата опсесија...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови од 1974 година
Категорија:Филмови на Ѓорѓе Кадијевиќ
Категорија:Филмови со  Александар Берчек
Категорија:Филмови со Миодраг Крстовиќ
Категорија:Филмови со Весна Милетиќ
Категорија:Филмови со Владан Живковиќ
Категорија:Филмови со Бобан Петровиќ
Категорија:Филмови со Мирко Бабиќ
Грбавец (роман)

***Грбавец*** () е француски историски авантуристички роман од Пол Февал, првпат објавен во серии во Париз во 1858 година. Слабо базирана на вистински настани, приказната се одвива во Франција во два различни периоди, 1699 и 1717 година, и вклучува вистински историски ликови како што е Филип II, војвода од Орлеан.

## Резиме
„Ако не дојдеш во Лагардер, Лагардер ќе дојде кај тебе!“

Таква е заклетвата дадена од авантуристот Лагардер на злобниот принц де Гонзаг, кој смислува заговор да ја убие ќерката и да го заплени богатството на шармантниот војвода од Невер. Во првиот том, принцот де Гонзаг го убива војводата од Невер. Анри Лагардер ја спасува ќерката на Невер, Аурора, и ја одгледува во егзил, каде што таа се спријателува со циганка по име Флор. Вториот том, го опишува триумфот на Лагардер над принцот де Гонзаг.

## Влијание
Романот е едно од бројните дела, како што е „Тројцата мускетари“ (1844), кои помогнаа да се дефинира жанрот на „авантуристички“ роман, познат на француски како „roman de cape et d'épée“. Ветувањето за одмазда на Лагардер - „Ако не дојдеш во Лагардер, Лагардер ќе дојде кај тебе!“ - станал поговорка во францускиот јазик.

Синот на Пол Февал, самиот по име Пол Февал, го позајмил херојот (синот) на својот татко за својата серија романи „Синот на Лагардер“.

## Адаптации
Книгата претставува основа за голем број филмски верзии, вклучувајќи:

* две неми (француски) верзии во 1912-1913 и 1925 година;
* една прва говорна (француска) верзија од театарот, во 1934 година;
* две шпански верзии, во 1943-44 година од Хаиме Салвадор и во 1955 година;
* една француска верзија во црно-бело во 1944 година, од Жан Деланоа (подоцна режисер на „Грбавецот од Нотр Дам“ со Ентони Квин и Џина Лолобриџида во главните улоги, во 1956 година), со Пјер Бланшар како Лагардер и овој (друг) грбавец;
* можеби најпознатата верзија во Франција, во боја, од 1959 година, од Андре Унебел со Жан Маре како двоен лик на Грбавец и Лагардер (исто така глуми нормандскиот хуморист и актер Бурвил, како слуга Планше, како на пример во „Најдолгиот ден“, „Мозокот“ или „Божиќното дрво“ итн.); познат на другиот брег на Ламанш, особено поради неговите чести дифузии на француската телевизија со генерации;
* две француски ТВ верзии во 1967 година со Жан Пја и 2005 година со Бруно Волкович;
* Грбавец (објавен како *На стража* во англофонските земји), режиран од Филип де Брока во 1997 година, со Даниел Отеј (Лагардер/Грбавецот), Мари Жилен (Аурора де Невер) и Фабрис Лукини (Гонзаг).

## Наводи

Категорија:Француски романи
Lockheed Martin

**Lockheed Martin Corporation** — американска воено-индустриска корпорација, специјализирана за авиоградба, воздушно-вселенска технологија, бродоградба, автоматизација на поштенски услуги и аеродромска инфраструктура и логистика. Настаната е во 1995 г. како последица на спојувањето на корпорациите Lockheed и Martin Marietta. Седиштето е во градот Бетесда (Мериленд), САД.

Компанијата долго време е најголемиот светски развивач и производител на оружја и воена опрема според обемот на склучени договори со структурите на федералната влада на САД. Нејзината понуда се движи од малокалибарско оружје и оклопни возила до сателитски системи, меѓуконтинентални ракети и површински бродови.

На списокот на најголеми американски компании по приход за 2022 г. (Fortune 500), Lockheed Martin го зазела 55-то место. На списокот на најголеми светски јавни компании Forbes Global 2000 за истата година, компанијата се нашла на 172-то место. Според обемот на продажба на воени производи (кои сочинуваат 96 % од приходите), компанијата во 2021 г. била на прво место во светот.

Од март 2021 г., должноста претседател, директор и извршен директор (CEO) на корпорацијата ја зазема Џејмс Д. Тајклет.

## Сопственици и раководство
Акциите на корпорацијата котираат на Њујоршката берза, а над 75 % од акциите се во сопственост на институционални инвеститори. Најголеми од нив, заклучно со декември 2022 г., биле State Street Corporation (14,7 %), Vanguard Group (8,7 %), BlackRock (6,6 %) и Capital World Investors (4,7 %).

Џејмс Д. Тајклет е претседател на одборот на директори (од март 2021 г.), претседател и главен извршен директор (од јуни 2020 г.). Пред тоа, тој ја предводел American Tower Corporation (од 2004 до 2020 г.).

## Производство

* Системи за контрола на воздушниот сообраќај
* Балистички ракети
* Стреливо
* Противракетна одбрана
* Превозни авиони и борбени авиони
* Радари
* Спутници
* Носечки ракети Атлас
* Вселенско летало Орион

## Наводи

## Надворешни врски

* Матична страница
* Lockheed Martin Corporation, профил на примателот на USAspending.gov
* FAS, history and key dates
* Lockheed Martin на SourceWatch
* 
Категорија:Американски авиопроизводители
Олга Јаневска

**Олга Дамјан Јаневска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
За времето на окупацијата живеела во селото. Во текот на 1941 до 1945 година повремено учествувала во НОД преку растурање илегален материјал, чување илегалци и друго. Во текот
на 1943 година била фатена и затворена. Во заворот останала два дена и потоа била пуштена на слобода. По излегувањето од затвор продолжила со својата работа за НОД.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Никодинка Јаневска

**Никодинка Јаневска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Од 1943 година била член на воспитна женска гpyпа, а кон крајот на истата година станала член на КПМ. Организирала жени во читачки групи, особено од народностите, и со нив собирала народна помош. Во нејзиниот дом се одржувале илегални состаноци и извесно време била сместена партиската техника, а Никодинка била ангажирана на умножувањето и растурањето на материјали.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Слободанка Јаневска

мини|Слободанка Јаневска е носител на Партизанска споменица 1941 година.
**Слободанка Петко Јаневска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија, носител на Партизанска споменица од 1941 година.

## Животопис
Бил симпатизер на напредното работничко движење од пред војната. Од април 1941 година нејзиниот стан во Скопје за цело
време на НОД служел како база на Покраинскиот Комитет на КПМ. Во него престојувале илегално партиски раководители и биле одржувани состаноци. Поради специфичноста на задачата која и била поверена била на поединечна врска. Носител е на Партизанска споменица 1941 и други одликувања.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941