open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Божур

**Божур** () е род на повеќегодишни растенија од едночленото семејство на **божурите** (*Paeoniaceae*). Тоа е тревни или полудрвенести растенија со подземно туберозно задебелено стебло, со двојни, тројни или повеќекратно поделени, наизменично распоредени лисја. Цветот е голем, единствен, полусиметричен, црвено-розова по боја. Овошјето е во форма на вреќа со голем број големи семиња. Цвета во пролет од март до мај. Разни видови пиони растат диви и се одгледуваат како наши омилени народни цвеќиња. Еднаш на училиште, а денес само во народната медицина, се користат цвеќиња, поретко клубени и семиња, за третман на епилепсија, голема кашлица, за смирување на возбудениот нервен систем, за лекување на хемороиди итн. Билката е **[[отров]]на** и не е доволно тестирана хемиски или клинички. На некои места, божурот сè уште се користи како лек. Случаите на труење не се невообичаени, бидејќи не-стручњаците не ја знаат дозата или начинот на употреба на божурот. Коренот содржи танин, есенцијално масло, маснотии, шеќер, некои алкалоиди и други непознати состојки. Хомеопатската медицина користи свеж корен.

Цветот содржи танин и пеонидин (една гликозидна антоцијанинска боја). Некогаш се користело против епилепсија, а денес на некои места против спазматична кашлица и како состојка на чај за пушење и за астматичари.

Семето содржи мрсно масло, шеќер, танини, смола и боја. И некогаш се користеше против епилепсија. Предизвикува повраќање. Кај нас жените го користат за регулирање на менструацијата и така најлесно се јавува труење.

Не се препорачува употреба на божурот за лекување.

Во Србија има пет видови заштитен див божур.

* обичен () во Тара, Голина (кај Заечар) и во Косово
* банатски божур ) со живеалиште во Делиблатско Песочиште
* степски, тесен лист или тенок лист божур ()
* машки божур ()
* Косовски божур () најраспространето, со живеалиште во источна Србија и Косово

## Народни имиња
Народни имиња: арапче, божур, божур, брожва, деветок, роза-дух, женски божур, цвет од крал, курјак, мачур, прстен, цвеќиња од тројство, тројачка рожица, туркарика.

## Видови на божур
* Тревни видови (околу 30 видови):
* Вуди видови (околу 8 видови)

## Божурот како мотив во уметноста
* „Божур“ — песна на српскиот поет Милан Ракиќ.

## Литература
* Јован Туцаков: Третман со билки.
* Драгослав Животиќ и Драгана Животиќ: Лековити билки во народната медицина.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Каменоломковидни
ФК Милан сезона 2021-2022

**Сезоната 2021-2022 година** — 123-ра сезона во историјата на ФК Милан и нивната 88-та во најсилното италијанско фудбалско првенство. Милан се натпреварува во Серија А и во Купот на Италија. Милан исто така се квалификувал во Лигата на шампиони.

Милан во последното коло од сезоната ја обезбедил 19-та шампионска титула во Италија, со клупски рекорд од 86 бодови. Тоа била нивната прва титула во лигата од сезоната 2010-11.

## Играчи

## Трансфери
### Летен прозорец
Зделките официјализирани претходно стапиле на сила од 1 јули 2021 година.

#### Купени

#### На позајмица

#### Вратени од позајмица

:Вкупно : 74.9M

#### Напуштиле

#### Крај на позајмица

#### Loans out

:Вкупно: €6.5M

### Зимски прозорец

#### Купени

#### Продадени

#### Крај на позајмица

## Пријателски натпревари

## Натпреварувања
### Серија A

#### Табела

#### Натпревари

 

### Куп на Италија

### Лига на шампиони
#### Табела
{|
|-
|

#### Групна фаза

## Статистики
### Натпревари и голови

|-
! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Голмани

|-
! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Одбрана

|-
! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Среден ред

           

|-
! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Forwards

|-
! colspan=14 style=background:#dcdcdc; text-align:center| Играчи кои потпишале за друг клуб во текот на сезоната 

### Најдобри стрелци

## Наводи

2021-2022
Жолтонога пупавка

**Жолтонога пупавка** () — вид печурки кои припаѓаат на родот пупавка (Amanita) семејство пупавки.

## Опис
Шапката е со пречник од 3-12 см, хемисферично, отворена конвексна и скоро рамна, со влакнест, но не ребрест раб. Површината е жолтеникава, жолто-кафеава, понекогаш со сивкаста нијанса, потемна во центарот. Кај младите печурки, таа е покриена со прекривка, која потоа останува во форма на тенки жолтеникави брадавични снегулки, лесно се одделуваат и се измиваат со вода.

Порите се чести, и ослободени од стеблото, бели или бледо жолтеникави, има многубројни пори.

Дршката достигнува 4-15 см со висина и 0,5-2 см во пречник, цилиндрична или истенчена нагоре, во основата со лушпесто задебелување, бело или жолто, покриено со жолти грануларни скали. Остатоци од обична покривка во форма на неколку ленти во горниот дел на булбата. Прстен на врвот на стеблото, мембранозен, жолтеникав до крем одозгора и жолт од долниот дел.

Пулпата е бела или белузлава.

Спорите се во бел прав. Спорите се со големина 7-9 × 5,5-7 мм, елиптични до широко јајцовидни, амилоидни.

Печурка што може да се јаде, честопати се укажува дека не се јаде, поради можноста да се помеша со отровни видови.

## Екологија
Формира микориза со четинари, ретко расте во мешани шуми.

## Таксономија
мини|Жолтонога пупавка
Според молекуларните филогенетски студии во 2004 година, името *Amanita flavipes* се подразбира како цела група на видови кои се разликуваат и на молекуларно и на макроскопско ниво (на пример, во бојата на шапката). Понатамошно истражување за идентификација и разграничување на овие видови не е извршено.

### Синоними

* Amanita bella S.Imai ex E.-J.Gilbert, 1940
* Amanita pulchella S.Imai, 1933, nom. illeg.
* Amanita watlingii Ash.Kumar & T.N.Lakh., 1990
* Amplariella bella (S.Imai ex E.-J.Gilbert) E.-J.Gilbert, 1940
* Amplariella flavipes (S.Imai) E.-J.Gilbert, 1940

## Надворешни врски

* 

Категорија:Јадливи габи
Категорија:Пупавка
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Габи на Азија
Султан Мехмед Освојувачот џамија (Батинци)

**Султан Мехмед Освојувачот џамија** — една од четирите џамии во селото Батинци, во Општина Студеничани, Македонија.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во делот на Батинци што е на десниот брег на Маркова Река.

## Галерија

Податотека:Џамија „Султан Мехмед Освојувачот“ - Батинци (2).jpg|Џамијата гледана од североисток
Податотека:Џамија „Султан Мехмед Освојувачот“ - Батинци (3).jpg|Името на џамијата над влезот
Податотека:Џамија „Султан Мехмед Освојувачот“ - Батинци (4).jpg|Предниот дел


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Батинци
Категорија:Џамии во Општина Студеничани
Категорија:Џамии во Скопското муфтиство
Славица Гаџова Свидерска

**Славица Гаџова Свидерска** (родена во  година во  - починала на  година во ) — македонска поетса, преведувач, есеист, теоретичар на книжевноста, доктор на филолошки науки. 

## Биографија
Славица Гаџова Свидерска живеела и работела во Битола. Докторирала на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Се занимавала со проучување на односите меѓу книжевноста, дискурсите на моќта и политичкото насилство. 

Нејзината поезија е преведувана на англиски, кинески, бугарски, српски, хрватски, босански, чешки, словачки, турски и албански јазик. 

Била членка на Друштвото на писатели на Македонија и главен уредник на издавачката куќа „Восток“ од Битола.

## Дела
* „Бесконечност“ (2001); 
* „Писма“(2012);
* „Политики на љубовта“ (2015);
* „Тела“(2016). 

Авторка е и на научните монографии: 
*„Книжевноста и дискурсите на моќта“ (2013);
* „Книжевноста и политичкото насилство“ (2018); како и книжевно-филозофските есеи „За смислата и за апсурдот“ (2017). 

## Награди
* 2022 - награда „Антев златник“ за стихозбирката „Golgota Feminarum“
* 2019 - награда „Лирата на Орфеј“ на поетскиот фестивал „Орфеј“, во Пловдив, Бугарија
* 2016 - награда „Караманов“, на поетскиот фестивал „Караманови поетски средби“ за поетската збирка „Тела“
* 2012 - „Енхалон“ на Струшките вечери на поезијата

## Наводи

Категорија:Македонски писателки
Категорија:Македонски поетеси
Категорија:Македонски преведувачи
Категорија:Македонски есеисти
Категорија:Македонски книжевни теоретичари
Категорија:Добитници на наградата „Антев златник“
Категорија:Членови на ДПМ
Нова џамија (Драчевица)

**Новата џамија** — една од двете џамии во селото Драчевица, во Општина Студеничани, Македонија.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во северниот дел на Драчевица.

## Галерија

Податотека:Нова џамија - Драчевица (Скопско) (2).jpg|Предниот дел
Податотека:Нова џамија - Драчевица (Скопско) (3).jpg|Џамијата гледана од запад
Податотека:Нова џамија - Драчевица (Скопско) (4).jpg|Задниот дел со годината на изградба (2012) на ѕидот


## Поврзано
* Стара џамија

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Драчевица (Скопско)
Категорија:Џамии во Општина Студеничани
Категорија:Џамии во Скопското муфтиство
Јаго Матеус дос Сантос

**Јаго Матеус дос Сантос** (роден на 9 март 1999 година) е бразилски кошаркар, плејмејкер на Ратиофарм Улм и на бразилската репрезентација.

## Надворешни врски
*Јаго Матеус дос Сантос на Basketball-reference.com, Sports Reference LLC.
*Јаго Матеус дос Сантос на realgm.com, RealGM LLC.

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Бразилски кошаркари
Категорија:Родени во 1999 година
Џамија (Цветово)

**Цветовската џамија** — единствената џамија во селото Цветово, во Општина Студеничани, Македонија.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во западниот дел на Цветово.

## Галерија

Податотека:Џамија - Цветово (1).jpg|Џамијата гледана од влезот на селото (североисток)
Податотека:Џамија - Цветово (2).jpg|Џамијата гледана од севорозапад
Податотека:Џамија - Цветово (8).jpg|Југоисточниот ѕид
Податотека:Џамија - Цветово (5).jpg|Михработ на џамијата
Податотека:Џамија - Цветово (4).jpg|Минберот на џамијата
Податотека:Џамија - Цветово (7).jpg|Завесата на минберот
Податотека:Џамија - Цветово (6).jpg|Горниот молитвен кат
Податотека:Џамија - Цветово (9).jpg|Мектепот на џамијата


## Поврзано
* Цветовска Река

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Цветово
Категорија:Џамии во Општина Студеничани
Категорија:Џамии во Скопското муфтиство
Џамија (Елово)

**Еловската џамија** — единствената џамија во селото Елово, во Општина Студеничани, Македонија.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во источниот дел на Елово, кај влезот на селото.

## Галерија

Податотека:Џамија - Елово (3).jpg|Предниот дел
Податотека:Џамија - Елово (2).jpg|Мектепот


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Елово
Категорија:Џамии во Општина Студеничани
Категорија:Џамии во Скопското муфтиство
Фета Ефенди џамија (Црн Врв)

**Црниврвската џамија** — единствената џамија во селото Црн Врв, во Општина Студеничани, Македонија.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во северното маало на Црн Врв, на источниот раб на селото.

## Галерија

Податотека:Џамија „Фета Ефенди“ - Црн Врв (1).jpg|Предниот дел
Податотека:Џамија „Фета Ефенди“ - Црн Врв (2).jpg|Преден дел со минарето
Податотека:Џамија „Фета Ефенди“ - Црн Врв (3).jpg|Називот на џамијата над влезот


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Црн Врв
Категорија:Џамии во Општина Студеничани
Категорија:Џамии во Скопското муфтиство
ПУ „Алија Авдовиќ“ - Црн Врв

**Основно училиште „Алија Авдовиќ“** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „Алија Авдовиќ“ - Црн Врв**; скратено: **ПООУ „Алија Авдовиќ“**) — подрачно основно училиште во скопското село Црн Врв, во состав на истоименото училиште од селото Батинци, Општина Студеничани.

Училиштето е именувано по македонскиот првоборец и комунистички деец Алија Авдовиќ.

## Настава

Во училиштето наставата се изведува на албански и македонски наставен јазик.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Студеничани
Црн Врв
Категорија:Црн Врв
Стара џамија (Драчевица)

**Старата џамија** — една од двете џамии во селото Драчевица, во Општина Студеничани, Македонија.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во источниот дел на Драчевица.

## Галерија

Податотека:Стара џамија - Драчевица (Скопско) (1).jpg|Југозападната страна
Податотека:Стара џамија - Драчевица (Скопско) (3).jpg|Мектепот на џамијата
Податотека:Стара џамија - Драчевица (Скопско) (4).jpg|Внатрешноста на џамијата
Податотека:Стара џамија - Драчевица (Скопско) (5).jpg|Минберот на џамијата
Податотека:Стара џамија - Драчевица (Скопско) (6).jpg|Минарето на џамијата


## Поврзано
* Нова џамија

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Драчевица (Скопско)
Категорија:Џамии во Општина Студеничани
Категорија:Џамии во Скопското муфтиство
Мала драма

***Мала драма*** (1884) () – кратка драма од Џорџ Бернард Шо. Ова е негово прво завршено драмско дело и единствено напишано на француски јазик.

Драмата е создадена затоа што Шо вежбал француски јазик со неговата пријателка Ајда Бити. Мајкл Холројд вели дека „Un Petit Drame“ е сатира на домаќинството на неговиот чичко Валтер Гурли, содржи голем број шеги за неговото семејство и пријателите и ја покажува неговата дарба за преуредување на автобиографските одломки, така што нему самиот тие му стануваат апсурдно туѓи“. Walter Gurly was a ship's surgeon who was a colourful drunkard and, according to Shaw, "always in high spirits and full of humour that was barbarous in its blasphemous indecency".

Делото не било објавено за време на животот на Шо. Првпат било објавено во 1959 година во магазинот *Есквајер* (Esquire), продавано како „Првата и досега необјавена драма на Бернард Шо“. Францускиот текст бил придружен со англиски превод на Норман Дени и вовед од Стенли Вајнтрауб.

## Наводи

Категорија:Дела од 1884 година
Категорија:Дела од Џорџ Бернард Шо
Јован Стојковски

**Јован Зафиров Стојковски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно семејство. По завршувањето на основното образование, тој се занимавал со земјоделство. Неплодната земја како и примитивниот начин на нејзината обработка, не им обезбедувал дури ни скромни услови за живеење. Бил вклучен меѓу првите во селото, во помагањето на народноослободителното оружено востание против окупаторот. Во Народноослободителната борба, тој стапил во 1943 година. Од формирањето на Треттата македонска ударна бригада учествувал во сите нејзини борби. Паралелно со ова се истакнал и во извршувањето на поединечни задачи. Така, успеал да зароби и двајца бугарски фашистички полицајци во Пелинце. Кон крајот на октомври 1944 година храбро загинал во борбите против Германците и балистите на реката Треска.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Славе Стојчевски

**Славе Кирев Стојчевски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно семејство. Завршил основно училиште и уште како млад бил принуден да чува добиток. Подоцна се занимавал со земјоделство. Пред да стапи во редовите на НОВ, тој веќе бил нејзин симпатизер. Во почетокот на септември 1944 година стапил во Треттата македонска бригада. Во состав на истата учествувал во борбите против непријателот кај Страцин, Кратово, Овче Поле, Велес и други места. Во борбите се истакнал како храбар борец којшто совесно ги извршувал сите поставени задачи. Во октомври 1944 година, во една борба против балистите и Германците загинал без трага во близина на реката Треска. Се претпоставува дека неговото тело го однела надојдената река Треска.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Борис Танковски

**Борис Спасев Танковски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно селско семејство. Основното училиште завршил во родното село, а потоа се занимавал со земјоделство. Во октомври 1944 година, стапил во борбените редови на Дванаесеттата македонска ударна бригада. Учествувал во сите нејзини борби против балистите на Китка и Водно. По успешните акции и борби против непријателот на овој терен, учествувал во Битката кај Треска. Во почетокот на ноември 1944 година, храбро загинал во една битка на падините на Водно.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Драгутин Тасевски

**Драгутин Андонов Тасевски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно селско семејство. Завршил основно училиште, а потоа изучил кројачки занает. Во 1942 година, бил регрутиран во окупаторската бугарска фашистичка војска. Во април 1944 година, тој се вратил на отсуство и тоа го искористил за да стапи во редовите на НОВ и ПОЈ. Станал борец во Треттата македонска ударна бригада и учествувал во нејзините борби кај Ристовац и Табановце. По овие борби, тој се повлекол во Куманово. Во септември истата година, повторно се вратил во бригадата. Бил учесник во нејзините борби кај Страцин, како и во селата од велешкиот терен и други борби. На 9 октомври 1944 година, во борбата кај селото Шишево против балистите и Германците, тој го изгубил својот живот.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Крстовка

**Крстовка** () — род на цветни растенија од семејството на броќовите (*Rubiaceae*). Го има во Европа, северна Африка и низ Јужна и Средна Азија од Турција до западна Хималаја и север до регионот Алтај на Сибир .

## Опис
Оваа семејство e едно од најбројните во цветните растенија во кое влегуваат околу 13.000 видови, а меѓу најпознатите тука спаѓа кафето/ кафе. Родот крстовка е широко распространет во Европа, Азија, Северна Африка, па сè до Сибир. Претставуваат повеќегодишни растенија најчесто со жолти цветови кои мирисаат на мед.

### Распространетост
Цветаат од април до септември, а се среќаваат на ливади, отворени терени, покрај патишта генерално на варовникова подлога. Овој род во Национален парк Галичица е претставен со видовите: влакнеста крстовка (*Cruciata laevipes*), пиемонтска крстовка (*Cruciata pedemontana*), евбејска крстовка (*Cruciata taurica* subsp. *Euboea*).

## Видови

* *Cruciata articulata* (L.) Ehrend - Близок Исток од Египет и Турција до Кавказ и Иран; исто така Крим;
* *Cruciata elbrussica* (Побед. ) Побед. - Кавказ;
* 
* *Cruciata taurica* (пал. Екс Вилд. ) Еренд. - од Грција и Палестина источно до Туркменистан;
* *Cruciata valentinae* (Галушко) Галушко - Транскавказ;
* *Cruciata glabra* (L.) Opiz - Јужна Европа од Португалија до Русија; исто така Алжир, Мароко, Кавказ и регионот Алтај на Сибир;
* *Cruciata x grecescui* (Prodan) Soo - *C. glabra × C. laevipes* - Романија;
* *Cruciata laevipes* Опиз - Европа од Велика Британија и Португалија до Русија; исто така Иран, Турција, Кавказ и Западни Хималаи;
* *Cruciata* mixta Ehrend. & Шонб. -Тем. - Турција;
* *Cruciata pedemontana* (Беларди) Еренд. - Централна и јужна Европа, Мароко; исто така Блискиот Исток од Палестина и Турција до Авганистан;

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* ''Cruciata'' во Светскиот контролен список на броќови

Категорија:Броќови
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Флора на Европа
Категорија:Флора на Азија
Категорија:Таксони опишани од Филип Милер
Јовче Тасевски

**Јовче Стојанов Тасевски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
По завршувањето на основното училштето, изучил занает, а потоа работел како механичар. За време на окупацијата на Македонија, станал симпатизер на народноослободителното движење. Бил регрутиран во окупаторската бугарска фашистичка војска, од која избегал и ѝ се приклучи на Дванаесеттата македонска ударна бригада. Бил распореден во првата чета на вториот баталјон. Се истакнал со својата храброст во борбите против непријателот. Храбро загинал во битката против балистичките банди, кај селото Добри Дол.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Стојмен Тасевски

**Стојмен Јорданов Тасевски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно семејство. Завршил основно училиште, а потоа се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година стапил во борбените редови на Третата македонска ударна бригада. Бил учесник во бројни борби и дејствија против непријателот. Учествувал и во жестоката битка против балистите и Германците во реонот на Треска. На 13 ноември 1944 година, со бригадата успешно се пробил кон Скопје. Храбро загинал во уличните борби водени за ослободувањето на идниот главен град на ДФ Македонија.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Киро Теофиловски

**Киро Стојанов Теофиловски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Потекнувал од сиромашно семејство. Основно и две години занаетчиско училиште завршил во родниот град, а потоа работел како столар. За време на фашистичката окупација на Македонија, бил симпатизер на народноослободителното движење. Во Дванаесеттата македонска ударна бригада стапил во 1944 година и учествувал во нејзините битки против балистичките банди на падините на Водно, кај селата Глумово, Матка и други места. Само неколку денови пред нападот на македонските воени единици на Скопје, храбро загинал во една борба против балистите кај Бел Камен. Неговите останки биле закопани на скопските гробишта.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Лазо Тодоровски

**Лазо Атанасов Тодоровски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно семејство. По завршувањето на основното образование, се занимавал со земјоделство и сточарство. Како симпатизер на народноослободителното движење, активно го помагал. Во Шеснаесеттата македонска ударна бригада стапил со многу свои соселани и учествувал во борбите против балистичките банди. Се истакнал како храбар борец, поради што бил поставен за политички комесар на чета. Покрај борбите против балистите, учествувал и во многу акции против германските моторизирани колони во Качаничката Клисура. На 15 ноември 1944 година храбро загинал, во една борба против балистите во близината на своето родно место. Неговите останки биле закопани на гробиштата во родното село Булачани.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Трајан Тодоровски

**Трајан Целев Тодоровски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно семејство. Завршил основно образование, а потоа се занимавал со земјоделство. Во септември 1944 година стапил во редовите на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, со која учествувал во бројни битки против балистичките банди, кои постојано вршеле напад на селата во Скопска Црна Гора, со цел да ги ограбуваат и да го малтретираат населението. Во една битка против нив, загинал на 3 ноември 1944 година, кај Бањански Рид. Неговите останки биле пренесени и погребани во родното село Црешево.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Ѓорѓи Сотиров Томовски

**Ѓорѓи Сотиров Томовски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно семејство. Основното училиште го завршил во родниот град. Како напреден младинец, се вклучил во народноослободителното движење и активно учествувал во разни акции на напредната младина. Посебно бил ангажиран во собирањето на народната помош за партизанските единици, а вршел и разни курирски задачи. Во редовите на Дванаесеттата македонска ударна бригада стапил речиси веднаш по нејзиното формирање, а во состав на истата учествувал во голем број борби против балистичките банди и Германците. На 13 ноември 1944 година, учествувал во нападот за ослободувањето на својот роден град и храбро загинал во уличните борби. Неговите останки биле погребани на скопските гробишта.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Бранко Тодоровски

**Бранко Димов Тодоровски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно работничко семејство. Завршил основно училиште, но поради лошите материјални услови не можел да го продолжи образованието во средно училиште. Изучил браварски занает, а потоа работел во скопската ложилница. За време на окупацијата на Македонија, како напреден младинец ги помагал подготовките за оружено востание против окупаторот и учествувал во разни акции на народноослободителното движење. Собирал народна помош, растурал летоци и слично. Есента 1944 година со група младинци заминал на Китка и учествувал во формирањето на Дванаесеттата македонска ударна бриrада. Станал борец на треттата чета на четвртиот баталјон. Во составот на бригадата, учествувал во бројни битки против балистите и Германците. Учествувал и во уличните борби за ослободување на својот роден град. По ослободувањето на Скопје, заминал кон селото Шишево и во една борба против балистички оружени сили, загинал на 15 ноември 1944 година.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во битките за слобода на Скопје
Коста Трајанов

**Коста Трајанов** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во сиромашно земјоделско семејство. Завршил основно образование, а потоа се занимавал со земјоделство. Бил симпатизер на народноослободителното движење и во рамките на можностите материјално го помагал. Во септември 1944 година, стапил во редовите на Шеснаесеттата македонска ударна бригада, во Младинскиот баталјон, кој постигнал бројни победи против балистичките банди на територијата на Скопска Црна Гора. Учествувал и во успешните акции против германските моторизнрани колони во Качаничката Клисура. Во октомври 1944 година храбро загинал во една борба пpoтив балистичките оружени сили, кај Чучерски Рид. Посмртните останки му биле пренесени и закопани во гробиштата во родното место.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Васил Трајковски

**Васил (Петров или Петрушев) Трајковски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Израснал во селско семејство. Основно училиште завршил во родното село, а потоа работел како овчар. По окупацијата на Македонија, заедно со својот брат, како симпатизер на НОВ, учествувал во дејствијата против окупаторот. Во март 1944 година стапил во борбените редови на Треттата македонска ударна бригада, со која учествувал во сите нејзини борби против непријателот. Се истакнал како храбар борец, поради што бил поставен и за командир на чета. Загинал во нападот на затворот „Идризово“, кога бригадата дефинитивно успеала да ги ослободи политичките затвореници.

## Поврзано

* Наце Трајковски

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Наце Трајковски

**Наце (Петрушев или Петров) Трајковски** ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ.

## Животопис
Произлегува од селско семејство. Завршил основно образование, а потоа се занимавал со земјоделство. За време на окупацијата на Македонија, станал симпатизер на НОВ и активно го помагал ослободителното движење. Заедно со своите браќа во март 1944 година, стапил во борбените редови на Треттата македонска ударна бригада, со која учествувал во борбите кај Страцин, Свети Николе, Велес и други места. Во сите борби се истакнал како бесстрашен борец, поради што бил поставен за командир на вод. Во втората половина на октомври 1944 храбро загинал во една жестока борба против балистите и Германците во реонот на реката Треска.

## Поврзано

* Васил Трајковски

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Како овие лекари се сакаат еден со друг!

***Како овие доктори се сакаат еден со друг!*** (изворно: *How These Doctors Love One Another!*) ― кратка кратка претстава напишана во 1931 година од Џорџ Бернард Шо, која сатиризира спор меѓу двајца лекари за употребата на антисептици во хирургијата. Шо во своите дела редовно ја напаѓал конвенционалната медицина.

## Содржина
Шо воведува спор помеѓу Сер Вилијам Вотсон Чејн и Сер Алмрот Рајт. Чејн и Рајт се портретирани како се потсмеваат на мислењата на едни со други. Тој заклучува дека кога лекарот не се согласува, никој не е повреден, но „кога лекарите ќе се согласат, ние сме лице в лице со заговор на претенциозно незнаење со таа сомрдна страна на синдикализмот, која е принудена од заедничката потреба да се бори за својата егзистенција дури и до точка на кажување: „Ти ќе умреш пред да умрам од глад“.

## Контекст
Шо го засновал својот главен лик во „“ на Рајт, но подоцна влегол во судир со него околу вакцинацијата, на што Шо бил против.  Тој исто така се спротивставил на Рајт во врска со верувањето на Рајт дека умовите на жените се разликуваат од мажите, став што Шо го отфрлил. Сепак, тука, Шо, во согласност со сопственото верување во превентивната медицина им дава многу поголема тежина на ставовите на Рајт. Рајт бил загрижен дека прекумерната употреба на антисептици ќе создаде отпорни соеви на бактерии, додека Чејн сметал дека антисептиците се апсолутно неопходни.

## Наводи

## Надворешни врски

* Текст на Wikilivres на кратката претстава 
Категорија:Претстави на Џорџ Бернард Шо
Категорија:Дела од 1948 година
Шестемина од Кале

***Шестемина од Кале*** — едночинка од Џорџ Бернард Шо. Истата била вдахновена од Роденовата скулптура *[[Граѓаните од Кале]]*. Делото претставува историска комедија за судирот меѓу Едвард III и неговата жена Филипа од Ено за неговите планови да ги казни првенците на Кале за отпорот при опсадата на Кале во 1346 година.

## Зачеток
Шо бил долго време пријател со вајарот Огист Роден, кој направил биста на драматургот и долго време се воодушевувал на неговата скулптура „Граѓаните на Кале“. Самиот Роден еднаш за Шо рекол дека неговата обземеност со „студениот“ разум е „видоизменета во пареа од неговата темпераментна срамежливост и неговата ирска смисла за хумор“. Борбата помеѓу гневот, разумот и хуморот е една од темите на драмата.

## Заплет
Англискиот крал Едвард III има намера да обеси шест првенци на Кале затоа што се спротивставиле при неговата опсада на градот, но тој мора да ги скрие своите планови од неговата сопруга Филипа, чија природа на опростување е таква што таа ќе се залага за нивните животи. Питер Хардмаут, првиот од првенците не се кае, и му се спротивставува на Едвард за неговото водење војна. Филипа дознава за планот на Едвард и ги користи сите свои лукавства за да го убеди да се премисли, обосновајќи го својот став со тоа дека суровоста може негативно да влијае на нивното неродено дете. Тој на крајот попушта, но одлучува дека ќе го искористи Хардмаут за да ѝ возврати. Го доведува во Хардмаут, кој продолжува безмилосно да ја омаловажува кралицата. Бесна, таа настојува Хардмаут да биде казнет, но сега кралот вели дека таа мора да биде простува како него. Кралот се загрева за Хардмаут кога ќе дознае дека потекнува од Шампањ, како неговата баба. Двајцата се врзуваат и почнуваат да играат игра која вклучува преправање дека се кучиња. На кралицата не ѝ е забавно. Дополнително се нервира кога Едвард вели дека се надева дека дел од духот на Хардмаут ќе влезе во нивното неродено дете. Ја бакнува и сите се смеат.

## Предговор
Претставата била објавена заедно со *[[Простодушниот на неочекуваните острови]]* и *[[Милионерката (драма)| Милионерката]]* во 1936 година. Во предговорот Шо го оправдал очигледно лесниот карактер на пиесата, со образложение дека целта на драмата е да создаде префинет поредок од хаотичното искуство.

## Изведба и прием
Драмата била прикажана во театарот Опен Ер во 1934 година.

Џон Ентони Бертолини ја опишува драмата како самореферентно дело во кое ликовите ги играат сите улоги. Тој го смета за „најцелосно реализиран“ пример за концепцијата на Шо за комична форма.

## Наводи

Категорија:Дела од 1934 година
Категорија:Дела од Џорџ Бернард Шо
Категорија:Драми кои се одвиваат во 14 век
Музички лек

***Музички лек, парче крајна глупост*** (изворно: *The Music Cure, a Piece of Utter Nonsense*) (1913) ― краток комедиски нацрт на Џорџ Бернард Шо, сатиризирајќи терапевтски трендови од ерата и марконовиот скандал од 1912 година.

## Ликови

* Лорд Реџиналд Фицамби
* Д-р Докинс
* Стрега Тандриџ

## Заплет
Лордот Реџиналд Фицамбеј, заменик-државен воен секретар, се наоѓа во потресена состојба. Тој му објаснил на својот лекар дека знаејќи дека британската војска наскоро ќе биде ставена на вегетаријанска диета, тој купил акции во „Макарони“ фондот. Донесен пред парламентарниот комитет за профитирање, Фицамби се обидел да објасни дека макароните се нормална инвестиција. Сега тој е силно сензибилизиран за што било вознемирувачко.

Неговиот лекар пропишува одмор и му нуди таблети од опиум. Една жена почнува да свири на пијано, предизвикувајќи да викне Реџиналд. Жената се покажала како позната пијанистка Стрега Тандриџ, вработена во мајката на Реџиналд со значителни трошоци да свири во собата два часа за да ги смири нервите на Реџиналд. Иако Стрега може да слушне како вреска Реџиналд, таа продолжува да свири.

Реџиналд се чувствува моќно привлечен од неа, но кога тој се обидува да се пушти, таа започнува да го свири Шопен, предизвикувајќи грчеви на Реџиналд. Таа потоа ја враќа неговата виталност со возбудлив Полонез. Реџиналд, која обожава доминантни жени, сега е безнадежно вљубен во Стрега. Тој ја моли да се омажи за него за да може целосно да доминира над него. Таа прифаќа, бидејќи отсекогаш сонувала да запознае маж кој и бил целосно потчинет кон неа.

## Продукција и прием
Шо рекол дека парчето не е наменето како „сериозна претстава“, туку е „она што се нарекува разновидност за двајца музичари“. Првпат била изведена во Малиот театар во Лондон како кревач на завеси на првата претстава на Г. К. Честертон*, „Магија*“, на 28 јануари 1914 година.

Шо го турна Честертон да напише драма. Во „*Магија*“, еден лик ја коментира компанијата Маркони, што е упатување на фактот дека братот на Честертон бил гонет за клевета за време на скандалот „Маркони“, откако тој ги критикувал владините министри за наводни коруптивни зделки со акциите на Маркони. Оттука, Шо се повикува на уделите на „Макарони“ во неговата кратка драма.

Шо сметал дека претставата е катастрофа, велејќи во писмото до Лајла Мекарти дека е „гнасно ѓубре“ и „едноставно неиздржливо“ да се гледа во изведбата. Критичарот Хомер Е. Вудбриџ вели дека претставата била една од најлошите во Шо: „„“ и „*Музичкиот лек*“, уште еден тематски краток комедиски нацрт што се занимава со скандалот Маркони, се бори со „Страста, отровот и скаменетоста“; обете се навистина под критика“.

Претставата е оперирана од Филип Хагеман (1984).

## Наводи

Категорија:Претстави на Џорџ Бернард Шо
Категорија:Дела од 1913 година
Должноста на убавицата

***Должноста на убавицата*** (изворно: *Beauty's Duty*) (1913) ― незавршена кратка претстава од Џорџ Бернард Шо. Таа е дијалог помеѓу маж и неговиот адвокат за сопругата на мажот. Сопругот има традиционални ставови во врска со бракот. Сопругата е поидиосинкратна во своето размислување.

## Ликови

* Сопруг
* Адвокат
* Службеник на адвокат

## Заплет
Мажот му кажува на својот адвокат дека треба законски да се раздели од сопругата. Адвокатот вели дека нема основа за тоа, бидејќи се чини дека неговата сопруга не сторила ништо лошо. Сопругот вели дека има некои извонредни идеи. Таа верува дека нејзината убавина и шарм се такви што мажите лесно се заљубуваат во неа. Бидејќи има дарба да ги тера мажите да ја сакаат, би било погрешно да не го користи својот талент на што повеќе мажи.

Во овој момент, службеникот на адвокатот влегува и вели дека штотуку пристигнала убава жена. Адвокатот прашува која е таа, но службеникот вели дека би било повреда на нејзиното совршенство да го прашала нејзиното име. Сопругот вели дека тоа мора да биде неговата сопруга која ја испробува својата „дарба“ врз службеникот.

## Продукции
Во својот деловит облик, кратката претстава не била наменета за сценска изведба и била оставен во нецелосна состојба. Не била објавена сè до 1934 година. Според А. М. Гибс, претставата е под влијание на карактеризирањето на г-дин Гапи во романот „*Тмурна куќа*“ на Дикенс.

За време на Втората светска војна, Би-Би-Си планирал да го емитува на арапски превод на радио, како дел од промоцијата на британската култура во арапските земји. На еден писател му било наложено да го искористи тоа и да даде јасен почеток и крај. На Шо му била испратена англиската верзија на предложениот целосен текст во декември 1943 година. Тој напишал уште во февруари 1944 година, извинувајќи се за одложувањето, велејќи дека тој сигурно бил „без зборови од зачуденост“ што Би-Би-Си смета дека ова е соодветно: „како некој со најслаба претстава за разликата помеѓу Арабија и Блумсбери, би можел да размисли за фрлање на „*Должноста на убавицата*“ на чело на еден бедуин, го поминува моето разбирање“. Би-Би-Си одговорил дека тие се сигурни дека „ќе ги воодушевила бедуините“, но го откажале производството.

## Наводи

Категорија:Претстави на Џорџ Бернард Шо
Категорија:Дела од 1913 година
Карл Лудвиг Хардинг

**Карл Лудвиг Хардинг** (,  – ) — германски астроном, познат како откривач на 3&nbsp;Јунона во 1804 г. како третооткриен астероид во историјата Во негова чест се наречени месечевиот кратер Хардинг и астероидот 2003 Хардинг.

Роден е во свештеничко семејство во Лауенбург, Војводство Саксо-Лауенбург. Од 1786 до 1789 г. се образувал во Гетингенскиот универзитет, каде изучувал теологија, математика и физика. Во 1796 г. Јохан Јероним Шретер го најмил како подучувач на неговиот син. Шретер бил страстен аматерски астроном, па така Хардинг набргу бил назначен за набљудувач и инспектор во неговата опсерваторија.

Во 1804 г. во таа опсерваторија Хардинг ја открил Јунона. Истата година бил назначен за професор по астрономија во Гетинген и го напуштил Лилиентал, каде на негово место дошол Фридрих Бесел.

## Откритија
Покрај Јунона, Хардинг открил три комети и променливите ѕвезди R Девица, R Водолија, R Змија и S Змија.

## Дела
Хардинг ги објавил следниве дела:
**Atlas novus coelestis* („Нов небесен атлас“, 1808–1823; преуреден од Јан во 1856 г.) во кој се дава каталогизирани 120.000 ѕвезди
**Kleine astronomische Ephemeriden* („Мала астрономска ефемерида“, уред. од Вајсен, 1830–35)
*петнаесеттата од Ѕвездените карти на Берлинската академија (1830)

## Наводи

## Извори
* 
* 
* N. N.: ''Biographical notice of Professor Harding.'' Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 3 (1835), S. 86 (Nachruf, englisch)

## Надворешни врски
* Дела на К. Л. Хардинг — Систем за астрофизички податоци 

Категорија:Германски астрономи
Категорија:Откривачи на комети
Категорија:Откривачи на астероиди
Категорија:Членови на Кралското друштво
Категорија:Апсолвенти на Гетингенскиот универзитет
Категорија:Добитници на Лаландовата награда
Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките
Леопардов отров

***Леопардов отров (Doronicum plantagineum)*** — европски растителен вид од семејството главоцветни. Потекнува од југоисточна Европа од Грција и Италија до Украина и Чешка. Постојат извештаи за видови натурализирање во државата Орегон во северозападна САД .

Леопардов отров е повеќегодишна билка која расте до 80&nbsp;cm висина. Лисјата се заоблени, долги до 11&nbsp;cm (4,4 инчи). Толчникот создава жолти цветни глави една по една, секоја до 5&nbsp;cm (2 инчи) во пречник и содржи и феј цветови и дискови.

Леопардов отров е вид на повеќе годишно цветно растение од фамилијата Asteraceae. Цвета во пролет и лето, со жолт цвет кој најмногу личи на сончоглед. Најзастапени се во Европа, југозападна Азија и Сибир. Во Национален парк Галичица се среќава во буковата шума на планинарската патека кон врвот Магаро.
; Подвидови 

* *Doronicum plantagineum* subsp. *атлантикум* (Руј) Гројтер
* *Doronicum plantagineum* subsp. *emarginatum* (HJCoste) P.Fourn.
* *Doronicum plantagineum* subsp. *плантагинеум*
* *Doronicum plantagineum* subsp. *tournefortii* (Руј) Cout.

Латинскиот специфичен епитет *plantagineum се* однесува на лисјата на растението кои се слични на лисјата на хлебните .

## Наводи

Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Флора на Европа
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Цвијиќева качунка

**Цвијиќева качунка** (науч.: *Crocus cvijicii*) — ендемичен вид во Национален парк Галичица.

## Опис
Овој вид растение припаѓа на фамилијата Iridaceae-качунки. Цвета во рана пролет на периферните делови од снежната покривка која е во фаза на топење. Се одликува со бело-жолти цветови составени од 6 венечни ливчиња, а стебленцето е слабо развиено со линејни ливчиња. Останатите видови од оваа фамилија се распростанети од источното Средоземје до средна Азија при што се среќааваат во различни биотопи (степи, ливади и високопланински шуми).

## Наводи

Категорија:Качунки
Категорија:Ендемска флора на Галичица
Индексен фонд

**Индексен фонд** (англиски: *Index Fund*) — инвестициски фонд чии средства се инвестирани во берзански индекс.

## Опис
Индексните фондови се појавиле како резултат на бројните емпириски докази дека инвестициските фондови не можат да го „победат“ пазарот на капитал, т.е. дека тие остваруваат понизок принос во споредба со пазарот. Првиот отворен индексен фонд се појавил на 31 декември 1975 година, управуван од Џон Богл (*John Bogle*), и тој го следел берзанскиот индекс *S&P 500*. Овој фонд започнал со средства во вредност од 11 милиони долари, но подоцна привлекол големо внимание кај инвеститорите и бил наречен *Vanguard 500 Index Fund*, а во 1999 година тој управувал со средства во вредност од 100 милијарди долари. Индексните фондови применуваат пасивна стратегија на инвестирање, односно се обидуваат да го пресликаат некој пазарен индекс (на пример, НАСДАК) или пак некој меѓународен индекс (на пример, *Morgan Stanley Capital International*, *MSCI*). 

## Наводи

Категорија:Фондови
Категорија:Пазар на капитал
Категорија:Финансии
Фонд со кој се тргува на берза

мини|Извонреден волумен на ЦДС
**Фонд со кој се тргува на берза** (англиски: *Exchange-Traded Fund*, *ETF*) — посебен вид инвестициски фонд чии средства се инвестирани во некој берзански индекс.

## Опис
Првите фондови со кои се тргува на берза се појавиле во 1996 година, кога *Barclays* и *Morgan Stanley* создале неколку вакви фондови, наречени *world equity benchmark shares*, а подоцна нивното име било променето во *iShares*.

Фондовите со кои се тргува на берза претставуваат финансиска иновација која ги комбинира најдобрите страни на отворените и на затворените инвестициски фондови. Така, слично на отворените фондови, вредноста на нивните средства се менува, т.е. кога ќе се промени вредноста на пазарниот индекс, овие фондови може да ги зголемат или намалат своите удели и средства. Според тоа, исто како отворените фондови, и кај овие фондови постои можноста за издавање нови удели и за повлекување на постоечките. Од друга страна, како затворените фондови, инвеститорите можат да ги купуваат и продаваат акциите на фондот на берзата. Оттука, фондовите со кои се тргува на берзата ги имаат следниве предности: 
* *ликвидност*: бидејќи со овие фондови се тргува на берзата, тие им нудат поголема ликвидност на инвеститорите;
* *ниски трансакциски трошоци*: бидејќи овие фондови се одликуваат со пасивна стратегија на тргување, нивните трансакциски трошоци се ниски;
* *даночна ефикасност*: благодарение на пасивната стратегија на инвестирање, овие фондови не предизвикуваат чести и големи капитални добивки, а тоа се одразува врз даночната обврска на инвеститорите;
* *нема провизии*: за разлика од повеќето отворени фондови, кај овие фондови не постојат провизии кои се наплаќаат однапред (*front load*); од друга страна, за разлика од некои затворени фондови, со овие не се тргува на берзата со дисконт;
* *ниски трошоци за раководење*: со овие фондови се раководи делотворно, а тоа се одразува врз трошоците.

## Наводи

Категорија:Фондови
Категорија:Пазар на капитал
Категорија:Финансии
Сферометар

мини|десно|300px|Вообичаен изглед на сферометар
**Сферометар** – мерен инструмент за мерење на закривеноста на леќи. Со сферометар може да се мерат и дебелини на тенки плочки. Се состои од триножник чии ногарки се поставуваат на рамна стаклена плоча, кога се мери дебелина на плочки, или на закривена површина чиј полупречник треба да се одреди. Врвовите на ногарките се наоѓаат на еднакви растојанија меѓу себе. Низ средината на триножникот поминува шраф кој на долниот дел има зашилен врв, додека на горниот дел е прицврстена кружна плоча која е поделена на еднакви делови, обично има 100 или 500 поделки. На едната ногарка од триножникот се наоѓа линијар со милиметарска поделба чие најмало растојание изнесува 0,5 мм. Ако кружната плоча се заврти за 360°, а нејзината поделба е на 100 дела, тогаш врвот на шрафот се поместува за една поделка на линијарот, т.е. за 0,5 мм. Ако плочата се заврти само за една поделка на неа, тогаш врвот на шрафот се поместува за 0,5 : 100 = 0,005&nbsp;mm или 5 μm.

Ако треба да се одреди закривеноста на некоја топка, тогаш сферометарот се поставува на неа така што сите негови три ногарки и врвот на шрафот ја допираат. Разликата меѓу отчитаните поделки на мерилото и нултата точка ја дава висината *h* на калотата на топката (дел од површината на топката или сферата). Ако *a* е познатото растојание меѓу кои било два врва на ногарки од сферометарот, а *h* се одреди со мерење со помош на сферометарот, тогаш полупречникот *R* на закривеноста на топката (или која било закривена површина) изнесува:

::R = \frac{a^2 + 3 \cdot  h^2}{6 \cdot  h}\ 

Оваа еднаквост може да се напише и како:

::R = (h/2) + (a^2/6h)

## Наводи

Категорија:Мерни инструменти
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Полска Брајова азбука

**Полското Брајово писмо** (*alfabet Braille*) е Брајова азбука за пишување на полскиот јазик. Се заснова на меѓународни конвенции со Брајово писмо, со следниве проширувања:

Тоа е, за буквите од првата и втората деценија од Брајовото писмо (a, c, e, l, n, s), дијакритикот се запишува како точка 6, а секоја точка 3 се отстранува (или, еквивалентно, се преместува во позиција 6) - тоа е, основното писмо е преместено во четвртата деценија. За буквите од третата декада (u, y, z), кои веќе имаат точка 6, изведбата е огледална слика. *Ó* е изведено од *u*, што е како се изговара (исто така, огледалната слика на *o* е веќе направена). Неколку од овие конвенции се користат на литвански Брајово писмо.

## Форма на Брајово писмо
Формата на Брајово писмо била адаптирана на полскиот јазик до 1957 година.

## Азбука
Целосната азбука е:

Диграфите за печатење во *z* се напишани како две букви и со ⠉  *: ⠉ ⠵ cz*, ⠗  *rz*, ⠎  *sz* .

## Интерпункција

; Интерпункција во пар

## Форматирање

## Надворешни врски

* http://www.adaptacje.uw.edu.pl/publikacje/zasady_on_wydanie_ii/zasady_adaptacji_%28wydanie_ii%29.pdf  (детална сметка за збивање сложување на полска Брајова азбука)
*
* http://www.mossak.webd.pl/braille **Брајов преведувач on-line** (Претворање на внесен текст на брајовите знаци, полн со полска нотација.)

## Наводи

Категорија:Полски јазик
Категорија:Брајови азбуки
Крин

**Крин** (*Lilium chalcedonicum*) е лушпеста европска билка која потекнува од Тоскана, Грција и Албанија .

## Опис
Кринот расте висок до 1,5 метар, иако вообичаено е прилично помалку. Носи рефлексирани и кимна со цветови, обично црвени или портокалови, незабележливи, но со брадавици кон основата на периантиските сегменти.
Луковичесто растение природно распространето во Тоскана, Грција и Албанија. Во Македонија се среќава во Национален парк Галичица.

Неговите цветови се спуштени надолу и имаат црвена или жолта боја.
На Викторијанскиот јазик на цвеќе, криновите отсликуваат љубов, жар и наклонетост кон вашите најблиски, додека портокаловите кринови се залагаат за среќа, љубов и топлина.

## Наводи

Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Лилјан
Категорија:Флора на Европа
Категорија:Флора на Македонија