Меѓугенерациска еднаквост

**Меѓугенерациската еднаквост во економски, психолошки и социолошки контекст** — идеја за правичност или правда меѓу генерациите. Концептот може да се примени за правичност во динамиката помеѓу децата, младите, возрасните и постарите лица . Може да се примени и за праведност меѓу генерациите кои сега живеат и идните генерации.

Дискусиите за еднаквост помеѓу генерациите се случуваат на неколку полиња. Најчесто се дискутира за прашања во јавната економија, особено во однос на транзициската економија,  социјалната политика и создавањето на владиниот буџет. Многумина го наведуваат растечкиот национален долг на САД како пример за меѓугенерациска нееднаквост, бидејќи идните генерации ќе ги сносат последиците. Меѓугенерациската еднаквост е исто така истражена во еколошките грижи, вклучувајќи го одржливиот развој, и климатските промени. Постојаното исцрпување на природните ресурси што се случило во изминатиот век веројатно ќе биде значаен товар за идните генерации. Еднаквоста меѓу генерациите се дискутира и во однос на животниот стандард, конкретно за нееднаквостите во животниот стандард што ги доживуваат луѓето од различни возрасти и генерации. Прашањата за еднаквост меѓу генерациите се јавуваат и во арената на грижата за стари лица и социјалната правда.

Младинското движење за право на глас вклучува некои залагања за еднаква распределба на моќта на сите, без оглед на возраста, за да можат да влијаат на нивните краткорочни и долгорочни приоритети. Најниската возраст за гласање, од јануари 2023 година, е 16 години.

На идните генерации, доколку им се даде некаква моќ, ќе им треба некаков облик на гласање. Ким Стенли Робинсон опишува еден таков систем во неговиот научнофанатастичен роман „*Министерството за иднината*“ .

## Употреба на јавна економија
### Историја

Од првото регистрирано издавање долг во Сумарија во 1796 п.н.е.,  една од казните за неотплата на заемот е должничко ропство. Во некои случаи, оваа отплата на финансискиот долг со труд ги вклучувала и децата на должникот, што во суштина го осудувало семејството на должникот на вечно ропство. Околу еден милениум по создавањето на писмените договори за долгови, концептот на простување на долгот се појавило во Стариот завет, наречен Јубилеј (Левит 25), и во грчкиот закон кога Солон ја вовел Сеисахтеја. И двата историски примери на простување долгови вклучувале ослободување на децата од ропството предизвикано од долгот на нивните родители.

Додека ропството е нелегално во сите земји денес, Северна Кореја има политика наречена „Три генерации на казна“  што е документирано од Шин Донг-хјук и се користи како пример за казнување на децата за грешките на нивните родители.  Стенли Дракенмилер и Џефри Канада го примениле овој концепт (нарекувајќи го „Генерациска кражба“) на големото зголемување на државниот долг што го оставиле Бејби-Бум генерацијата на нивните деца.

### Управување со инвестиции

Во контекст на управувањето со институционалните инвестиции, меѓугенерациската рамноправност е принципот дека стапката на трошење на даруваната институција не смее да ја надмине нејзината стапка на сложен поврат по инфлацијата, така што добивките од инвестициите се трошат подеднакво на тековните и идните компоненти на даруваните средства. Овој концепт првично бил изнесен во 1974 година од економистот Џејмс Тобин, кој напишал дека „Поверениците на даруваните институции се чувари на иднината наспроти тврдењата на сегашноста. Нивната задача во управувањето со донацијата е да ја зачуваат правичноста меѓу генерациите.“ 

Во економски контекст, меѓугенерациската правичност се однесува на односот што одредено семејство го има со ресурсите. Пример се шумското население во Папуа Нова Гвинеја, кои со генерации живееле во одреден дел од шумата и на тој начин овој регион станал нивна земја. Возрасната популација ги продава дрвјата за палмино масло за да заработи пари. Ако не можат да направат одржлив развој за управување со нивните ресурси, нивните следни или идни генерации ќе го изгубат овој ресурс.

### Американски национален долг

Една дебата за националниот долг се однесува на меѓугенерациската рамноправност. Ако една генерација ги добива придобивките од владините програми или вработувањето што е овозможено со трошење на дефицит и акумулација на долг, до кој степен резултирачкиот повисок долг наметнува ризици и трошоци за идните генерации? Постојат неколку фактори кои треба да се земат предвид:

* За секој доларен долг што го поседува јавноста, постои државна обврска (обично продавани државни хартии од вредност) што се смета како средство од страна на инвеститорите. Идните генерации имаат корист до степен до кој овие средства ќе им се пренесат, што по дефиниција мора да одговара на нивото на пренесениот долг. 
* Почнувајќи од 2010 година, приближно 72% од финансиските средства биле во сопственост на најбогатите 5% од населението. Ова претставува прашање за распределбата на богатството и приходите, бидејќи само дел од луѓето во идните генерации ќе добиваат главнина или камата од инвестициите поврзани со долгот настанат денес.
* Доколку американскиот долг се должи на странските инвеститори (приближно половина од „долгот што го има јавноста“ во текот на 2012 година), главнината и каматата не се директно примени од американските наследници. 
* Повисоките нивоа на долг подразбираат повисоки каматни плаќања, кои создаваат трошоци за идните даночни обврзници (на пр. повисоки даноци, пониски владини придобивки, повисока инфлација или зголемен ризик од фискална криза). 
* До степен до кој позајмените средства се инвестираат денес за да се подобри долгорочната продуктивност на економијата и нејзините работници, како на пример преку корисни инфраструктурни проекти, идните генерации може да имаат корист. 
* За секој долар интрадржавен долг, постои обврска кон одредени приматели на програмата, генерално непродажливи хартии од вредност како што се оние што се чуваат во Фондот за социјално осигурување. Прилагодувањата што ги намалуваат идните дефицити во овие програми може да ги применат и трошоците за идните генерации, преку повисоки даноци или пониски програмски трошоци.

Економистот Пол Кругман во март 2013 година напишал дека со занемарување на јавните инвестиции и неуспехот да се отворат работни места, се прави многу повеќе штета на идните генерации отколку само пренесување на долговите: „*Фискалната политика е, навистина, морално прашање и треба да се срамиме од тоа што го правиме за економските перспективи на следната генерација. Но, нашиот грев вклучува премалку вложување, а не задолжување премногу*.“  Младите работници се соочуваат со висока невработеност и проучувањата покажале дека нивниот приход може да заостане во текот на нивните кариери како резултат на тоа.  Работните места за наставници се укинати, што може да влијае на квалитетот на образованието и конкурентноста на помладите Американци.

Австралиската политичарка Кристин Милн исто така дала слични изјави пред Законот за укинување на цената на јаглеродот од 2014 година, именувајќи ја Либералната национална партија (избрана во парламентот во 2013 година) и инхерентно нејзините министри, како меѓугенерациски крадци; нејзината изјава се заснова на обидите на партијата да ја врати прогресивната даночна политика на јаглерод и влијанието што тоа би го имало врз меѓугенерациската еднаквост на идните генерации.

### Социјално осигурување на САД
Американскиот систем за социјално осигурување обезбедил поголем нето-бенефит за оние кои стигнале до пензија најблиску до првата имплементација на системот. Системот е нефинансиран, што значи дека старите лица кои се пензионирале веднаш по имплементацијата на системот не плаќале никакви даноци во системот за социјално осигурување, туку ги користеле придобивките. Професорот Мајкл Доран проценува дека групите родени пред 1938 година ќе добијат повеќе бенефиции отколку што плаќаат во даноци, додека обратното важи за групите родени потоа. Исто така било потенцирано дека долгорочната неликвидност на социјалното осигурување најверојатно ќе доведе до понатамошни трансфери меѓу генерациите.  Сепак, Броуд признава дека други бенефиции биле воведени во американското општество преку системот на благосостојба, како што се Медикер и медицинските истражувања финансирани од владата, кои им користат на сегашните и идните постари групи.

### Употреба на животната средина

Еднаквоста меѓу генерациите често се нарекува во еколошки контекст, бидејќи помладите групи на возраст несразмерно ќе ги искусат негативните последици од еколошката штета. На пример, се проценува дека децата родени во 2020 година (на пр „Генерација Алфа“) ќе доживеат 2-7 исто толку екстремни временски настани во текот на нивниот живот, особено топлотни бранови, во споредба со луѓето родени во 1960 година, според актуелните ветувања за климатската политика. Покрај тоа, во просек,  одиграле „водечка улога во зголемувањето на емисиите на стакленички гасови во изминатата деценија и се на пат да станат најголем придонесувач“ поради фактори како што се демографската транзиција,  и високите трошоци за производи интензивни на јаглерод, како што е енергијата што се користи, на пример, за греење на просториите и приватен транспорт.

### Етички перспективи за подобрување

Предложени се две перспективи за тоа што треба да се направи за да се подобри еколошката еднаквост меѓу генерациите: перспективата „*слаба одржливост*“ и перспективата „*силна одржливост*“. Од „слаба“ перспектива, меѓугенерациската рамноправност би се постигнала доколку загубите за животната средина со кои се соочуваат идните генерации се неутрализираат со добивки во економскиот напредок (мерено со современи механизми/метрика). Од „силна“ перспектива, ниту еден економски напредок (или како што се мери со современа метрика) не може да го оправда оставањето на идните генерации со деградирана средина. Според професорката Шерон Бедер, „слабата“ перспектива е поткопана од недостатокот на знаење за иднината, бидејќи не знаеме кои суштински вредни ресурси нема да можат да бидат заменети со технологија. Исто така, не знаеме до кој степен штетите на животната средина се неповратни. Понатаму, не може да се избегне поголема штета за многу видови растенија и животни.

Други научници го оспоруваат гледиштето на Бедер. Професорот Вилфред Бекерман инсистира дека „силната одржливост“ е „*морално одвратна*“, особено кога ги надминува другите морални грижи за оние што се живи денес. Бекерман инсистира дека оптималниот избор за општеството е да се даде приоритет на благосостојбата на сегашните генерации - иако, во зависност на пр. на животниот век, тие се исто така погодени од неодржливоста - над идните генерации. Тој предлага да се постави дисконтна стапка на резултатите за идните генерации кога се пресметува генерацискиот капитал. Бекерман е опширно критикуван од Брајан Бери и Николас Врусалис.

Трети, пак, ги критикуваа економистичките основи на еколошките дебати за меѓугенерациската правичност и долгорочноста. На пример, антропологот Винсент Иаленти повика на „потекстурен, повеќеслоен, повеќедимензионален долгтермизам кој им пркоси на островските информациски силоси и дисциплинските ехо комори“.

### Тужба поврзана со климата

Во септември 2015 година, група млади еколошки активисти поднеле тужба против сојузната влада на САД за недоволна заштита од климатските промени: *Јулијана против Соединетите Американски Држави*. Нивната изјава ја нагласува несразмерната цена на штетите поврзани со климата што би ги поднеле младите генерации: „*Младинските тужители ја претставуваат најмладата жива генерација, корисници на јавната доверба. Младите тужители имаат значителен, директен и непосреден интерес за заштита на атмосферата, другите витални природни ресурси, нивниот квалитет на живот, нивните имотни интереси и нивните слободи. Тие, исто така, имаат интерес да обезбедат климатскиот систем да остане доволно стабилен за да ги обезбеди нивните уставни права на живот, слобода и сопственост, права кои зависат од иднината што може да се живее*.“ Во ноември 2016 година, на случајот било дозволено да оди на судење откако судијката на Окружниот суд на САД Ен Ајкен го одбил предлогот на федералната влада за отфрлање на случајот. Според нејзиното мислење и наредба, таа изјавила: „*Со практикување на моето „образложено расудување“, не се сомневам дека правото на климатски систем способен да одржува човечки живот е фундаментално за слободно и уредено општество*“. Почнувајќи од април 2017 г. судењето било ставено во мирување.

## Наводи

## Надворешни врски
*Intergenerational Justice (Stanford Encyclopedia of Philosophy)

Категорија:Идентитетска политика
Категорија:Старосна дискриминација