Безрбетници

[right|thumb|[Бентосни безрбетници од Росовото Море: школки, рилчест црв и морски змиулки.]]
[right|thumb|''Thelenota ananas'', [морска краставица од типот иглокожи, е безрбетно животно.]]
[thumb|right|150px|''[Helix aspersa*: европски белодробен [[полжав]], пример за безрбетно животно.]]

*'Безрбетници*' ([[Латински јазик|латински]]: *Invertebrata*) — голема група на [[еукариот]]и во која припаѓаат [[животни]]те без [[‘Рбетен столб|‘рбетен столб]]. Тука се вклучени најголемиот број од сите видови на животни - според некои автори, на безрбетниците им припаѓаат 96,3% од целото животинско царство, наспроти 4% кои им припаѓаат на животните со ‘рбетен столб (*Vertebrata*). Безрбетниците се побројни и од сите останати царства ([[Археа|*Archaea*]], [[Монера|*Monera*]], [[Протиста|*Protista*]], [[Габа|*Fungi*]] и [[Растенија|*Plantae*]]) заедно.

Терминот *безрбетници* не е валиден од [[Систематика|таксономски]] аспект, додека терминот *‘рбетници* е таксон (поттип) во типот на [[Хордати|хордовите животни]] (*Chordata*). [[Хорда]]та е еволутивен претходник на ‘рбетниот столб и се јавува само во [[Ларва|ларвениот]] стадиум кај примитивните поттипови од типот *Chordata* ([[плаштари|*Tunicata*]] и [[Амфиоксус|*Acrania*]]), како и во [[Ембриогенеза|ембрионалниот развиток]] на ‘рбетниците (вклучувајќи го и [[човек]]от). Поради ова, животните од овие два поттипа (*Tunicata* и *Acrania*) некаде се сметаат за безрбетници. Поделбата на животните на безрбетници и ‘рбетници во [[зоологија]]та е направена од практични причини - за полесно изучување.

== Еволуција и поделба на безрбетните животни ==

Според традиционалната поделба на царството *Animalia*, [[праживотни]]те (*Protozoa*) се сметаат за безрбетни животни. Но, во современите класификациски системи праживотните се дел од царството *Protista*. Ваквата прераспределба е направена, пред се, врз основа на структурата на [[Клеточно јадро|јадрата]] кај животните и праживотните. Кај првите, јадрото е од [[везикула]]рен тип, додека кај вторите тоа е составено од големо јадро (макронуклеус) и мало јадро (микронуклеус), кои имаат сосема поинакви [[Биохемија|биохемиски]] одлики. Како безрбетни животни порано се сметаа и некои видови на [[алги]], како [[еуглена]]та, [[волвокс]]от и некои претставници од групата на [[огнени алги]] (*Dinophyta*). Денес и тие се вбројуваат како дел од *Protista*, бидејќи градбата на нивните [[Клетка|клетки]] е многу поблиска до онаа на растенијата отколку на животните.

Сепак, животните еволуирале од праживотните (одредени динофлагелати), и затоа името на овој таксон е соодветно. Првите животни се оние од безрбетните типови [[Сунѓери|*Porifera*]] и [[Жаркари|*Cnidaria*]]. Кај сунѓерите сè уште се огледува консолидацијата на едноклеточните динофлагелати во многуклеточен организам (клеточен степен на телесна организација) и затоа се означени како *Parazoa*, односно бесткивни животни, додека кај жаркарите веќе почнува потесното поврзување на клетките во [[Ткиво|ткива]] (*Eumetazoa* или ткивни животни).

=== Типови на безрбетни животни ===

Постојат околу 35-40 видови на животински [[Тип (биологија)|типови]] во зависност од авторот на систематиката. Некои најпознати безрбетни типови на животни се:

* [[Сунѓери]] - *Porifera*
* [[Жаркари]] - *Cnidaria* 
* [[Сплескани црви]] - *Platyhelminthes*
* [[Цевчести црви]] - *Nematoda*
* [[Мекотели]] - *Mollusca*
* [[Прстенести црви]] - *Annelida*
* [[Членконоги]] - *Arthropoda*
* [[Иглокожи]] - *Echinodermata''

## Наводи