Никола Киров Мајски

**Никола Киров Мајски** (Крушево,  - Софија, ) — македонски револуционер и писател. Автор е на Крушевскиот манифест.

## Животопис
Никола Киров Мајски е роден во семејство со револуционерни традиции, кое потекнува од охридското село Свиништа. Дедо му Трајко, познат по прекарот „Демир (Железен) Трајко“ своевремено важел за голем бунтар и народен закрилник. Татко му Киро бил ѕидарски мајстор, изучувајќи го старословенскиот и грчкиот јазик.

Основното образование го стекнува во родниот град, а гимназијата во Битола и Солун. Неговата бедна положба уште повеќе се влошува кога во 1892 година умира мајка му и се разболува татко му. Сепак успева да добие стипендија и да се запише во Битолската неполна машка гимназија каде ќе ги направи првите чекори на револуционерното поле, поврзувајќи се со неговиот воспитувач Пере Тошев, за кого ќе рече: „На учениците тој гледаше како на идни апостоли на слободата кои преку исполнувањето на својот патриотски долг ќе мораат да се соочуваат со маса тешкотии и да ги превозмогнуваат.“

Поради учеството во ученичкиот бунт во 1898/1899 година, заедно со група ученици ќе биде исклучен од Битолската гимназија. Сепак, по интервенцијата на охридскиот владика Методиј казната му била укинета и тој своето образование го продолжил во Солунската гимназија.

Во 1902 година заминува на учителска должност во леринското село Баница. Следната година се враќа во Крушево каде го затекнува Илинденското востание во кое братучед му Никола Карев ќе стане претседател на Крушевската република, а тој ќе го состави познатиот Крушевски манифест.

По неуспехот на Илинденското востание, во 1906 година повторно учителствува во Леринско. Подоцна се запишува на Софискиот универзитет а во 1909 година учителствува во бугарскиот град Ихтиман каде поради недоразбирањата со тамошниот училиштен инспектор се враќа повторно во Крушево. Во 1910 година е назначен за директор на училиштето во Дебар и Ресен, но поради акциите кои ги спроведуваат младотурците тој е спречен на тоа, поради што е и уапсен, каде е подложен на жестоки физички мачења. По 17-дневни мачења во истражниот затвор во Крушево, во недостиг на конкретни докази Мајски бил ослободен и тој веднаш стапил на должност во Дебар.

Таму тој бил осомничен за подбуцнувач на месната македонска и албанска интелигенција. Во учебната 1911/1912 година е директор во Ресен, каде застанал на страната на учителството за време на неколкудневниот штрајк. Поради оправданоста на штрајкувачките барања тој бил унапреден за училиштен инспектор на Охридската епархија.

За време на една обиколка во Струга, Мајски дознал за ултиматумот што балканските држави го доставиле на Турција и кое доведе до започнување на Балканските војни. Веста кај него предизвикала спонтана реакција: „Зарем требаше и Бугарија да го бара од Турција, она коешто ние го бевме спечелиле низ легални и нелегални средства и борби и кога почнавме веќе постепено да навлегуваме во војската, администрацијата и судските институции. Кој ѓавол ја принудил да се договара со своите соседи и да упатува ултиматуми за нас, без наше знаење и желба. Зошто таа не го стори тоа во времето кога ние бевме една моќна сила, кога ВМРО се почитуваше еднакво и од Турција, и од балканските држави...? Зошто не влезе во договорни односи со Србија и Грција за заемно откажување од завојувачката политика и не побара интервенција од големите сили за правилно разрешување на македонското прашање...? Какви ли расходи ќе платиме ние Македонците наспроти илуминациите на балканските држави во случај ако Турција го отфрли ултиматумот и се објави војна? Каков ли грозен можеби уште погрозен и пострашен ропски јарем од досегашниот, ќе ни наврте на вратот завојувачката политика на непријателите на борбена Македонија. Бидете проклети, о, браќа- небраќа!“

Подоцна врз Мајски биле вршени обиди да биде регрутиран за целите на големосрпската политика во Македонија. Понудено му било да стане околиски началник во Подградец (Албанија), но тој дипломатски одбива.

По крајот на Втората балканска војна, тој го напушта Охрид и заминува во Бугарија. Овде заедно со македонската интелигенција го уредувал органот на федералистите „Автономна Македонија“ во која објавува низа свои прилози. Завршил правни науки во Софија и работел како учител, па како финансиски службеник, а потоа се занимавал и со други дејности.

Значајна е и неговата активност во рамките на Крушевското братство пред и по Втората светска војна.

Значаен е и неговиот творечки фонд со драмските остварувања и поетски ракописи, посебно „За Македонија“. По предавањето на стихозбирката од името на ЦК на ВМРО на Тодор Александров, Георги Баждаров, Јордан Бадев и други за да ја прегледат и да се изјаснат дали таа може да биде печатена, Јордан Бадев ќе му одговори: „Порано јас имав или сакав да имам добро мислење за тебе но ти даваш докази дека сакаш да се надраснеш себеси... Си застанал да пишуваш стихови на македонски јазик, каков што не постои и каков што никогаш нема да постои. Зашто не постои македонска нација а има само македонски Бугари кои се неразделен дел од нашава нација и сите Бугари говорат на еден јазик-бугарскиот! Да се тврди спротивното е безумство, а да се работи за македонска нација тоа е злосторство и предавство.“

Никола Киров Мајски починал во Софија, во длабока старост, токму на денот на Илинден,  година.

## Творештво

Никола Киров Мајски оставил доста историски трудови, како:

* „Со поглед кон Македонија“
* „Епопејата на Крушево“
* „Светлина кон темнината“ и други. 
* „Крушево и неговите борби за слобода“

Познат е и како драмски писател и поет.

## Литература
* Миодраг Друговац „Современи македонски писатели“, „Наша книга“, Скопје, 1979.

## Надворешни врски
* Никола Киров Мајски „Лимон и јајца“ (битова сценка)
* Благој Стоичовски „Македонија - земја на солзите“, „Македонско сонце“
* Благој Стоичовски „Мајски за автономијата на Македонија“, „Македонско сонце“
* „Никола Киров Мајски, творец на Крушевскиот манифест“, „Македонска нација“
* "Македония и България. (Сказка държана в театър „Одеон“)", публикувано във в-к „Воля“, бр. 655-661, София, 1915 г.
* Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Илинден - Драма в пет действия; Картини из великото македонско възстание през 1903 год.", София, 1923 година
* Никола Киров-Майски от Крушево, Вардарска Македония - "Светлосенки; разкази и скици", Видин, 1942 година
* "Леринско в моите спомени и преживелици през учебните 1902/3 и 1905/6 години (Материали за историята на македонското освободително движение)", София, 1943 година
* "Страници од мојот живот", Скопје, 1994 година
* "Въстанието в Крушево гледано през очите на турски офицер; Втори период от революционната дейност на Макед. революц. организация от Шемседин, капитан от Пехотата (машинопис)", София, ок. 1955 година
* "Напред към идеала на Илинден!", публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", книга 67-68, София, 1935 година
* "Драги Киров (Две писма до Никола Киров-Майски относно биографията на Никола Карев; 2 юли 1949 г.)", публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи", публикувано в "Никола Карев (1877-1905); Патешествија низ документи", Скопје, 2008 година
* "† Павел Христов; Павле и федеративната идея; Погребението на Павел Христов", възпоменателна статия за Павел Христов, публикувана във в. "Автономна Македония", брой 72, София, 1922 година
* "Димитър Георгиев Велянов", публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", година 5, книга 9-10 (49-50), София, септември-октомври 1933 година
* "Таки Николов Динча", възпоменателна статия за влашкия деец на ВМОРО Таки Динча от Крушево, публикувана в сп. "Илюстрация Илинден", година 4, книга 10 (40), София, юни 1932 година
* "Първите бунтарски наченки в гр. Крушево", публикувано в сп. "Илюстрация Илинден", год. 4, книга 9 (39), София, май 1932 година
* Објавување на Илинденското востание на Викиизвор.

Категорија:Македонски писатели
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Луѓе од Крушево
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Македонски мемоаристи
Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Категорија:Луѓе со потекло од Свиништа