Светски чуда

[мини|384x384пкс|[Седум светски чуда на античкиот свет|Седумте чуда на античкиот свет (од лево надесно, од горе надолу): Големата пирамида во Гиза, Висечките градини на Вавилон, Храмот на Артемида во Ефес, Статуата на Зевс во Олимпија, Мавзолејот во Халикарнас (исто така познат како Мавзолејот на Мавзол), Колос од Родос и Светилникот на Александрија прикажани од холандскиот уметник од 16 век Мартен ван Хемскерк.]]
Разни листи на **Светски чуда** биле составени од антиката до денес, за  најспектакуларните природни светски чуда и изработени структури.

Седумте чуда на античкиот свет е првиот познат список на највпечатливите созданија на антикатата. Тој се темели на прирачници популарни меѓу хеленските излетници и ги вклучува само делата околу Средоземното Море и Месопотамија. Бројот седум бил избран, бидејќи Грците верувале дека претставува совршенство и изобилство, и бидејќи тоа бил бројот на петте познати планети во старо време, плус Сонцето и Месечината.
Многу слични листи биле направени.

## Седумте чуда на античкиот свет
[мини|[Кеопсова пирамида|Големата пирамида во Гиза, единственото чудо на античкиот свет кој сè уште постои]]
[мини|[Колосеумот во Рим]]
[мини|[Кинески Ѕид|Големиот Кинески Ѕид]]
[мини|[Црква Света Софија (Истанбул)|Аја Софија]]
[мини|[Стоунхенџ]]
[мини|[Мачу Пикчу]]
[мини|[Таџ Махал]]
[мини|[Емпаер Стејт Билдинг]]
[мини|[Голден Гејт (мост)|Мостот Голден Гејт]]
[мини|[Викториини Водопади|Викториините Водопади се најголемиот водопад во светот во однос на областа]]
[мини|[Голем Корален Гребен|Големиот корален гребен]]
[мини|[CN Tower|ЦН Кула]]
[мини|[Стар град (Ерусалим)|Стариот Град на Ерусалим]]
[мини|[Поларна светлина|Аврора бореалис или поларната светлина]]
[мини|[Голем Кањон|Големиот Кањон]]
мини|Лондонската канализација во минатото пумпна станица на опатијата Милс
[мини|[Сиднејска опера|Операта во Сиднеј]]
Историчарот Херодот (484 – околу 425 п.н.е.) и научник Калимах од Сирена (околу. 305-240 п.н.е.), во Александрискиот музеј, ја составил првиот список на седумте светски чуда. Нивните списи не преживеале, освен како наводи.

Старите седум светски чуда биле:
* Колосот од Родос
* Големата пирамида во Гиза
* Висечките градини на Вавилон
* Светилникот на Александрија
* Мавзолејот во Халикарнас
* Статуата на Зевс во Olympia
* Храмот на Артемида во Ефес
Единственото светско чудо од античкиот свет што сè уште постои, е Големата пирамида во Гиза.

## Листи од други епохи
Во 19 и почетокот на 20 век, некои писатели напишале нивните сопствени листи со имиња како што се Чудата на Средниот век, Седумте чуда на средниот век, Седум чуда на средновековниот ум и Архитектонските средновековни чуда. Сепак, малку е веројатно дека овие листи потекнуваат од средниот век, бидејќи зборот "средновековен" не бил измислен до Просветителството, а концептот среден век станал популарен дури во 16 век. *Речникот на фраза и приказна* на Бруер ги споменува како "подоцнежни листи", сугерирајќи дека биле создадени после средниот век.

Многу од градбите во овие листи биле изградени многу порано од средниот век, ама биле добро познати.

Типични претставници се:
* Катакомбите на Ком и Шокафа
* Колосеумот
* Кинескиот Ѕид
* Аја Софија
* Кривата кула во Пиза
* Порцеланската кула во Нанѓинг
* Стоунхенџ
Други локации понекогаш биле вклучени во таквите листи:
* Цитаделата во Каиро
* Опатијата Клуни
* Катедралата Ели
* Таџ Махал

## Скорешни листи
Следејќи ја традицијата на класичната листа, луѓето и организациите на денешницата направиле свои листи на чудесни нешта, антички и модерни. Некои од најзначајните листи се прикажани подолу.

### Американското друштво на градежници
Во 1994 година, Американското друштво на градежници составило список на Седумте чуда на современиот свет, оддавајќи почит на "најголемите градежни достигнувања на 20-от век":

### Новите седум светски чуда на САД денес
Во ноември 2006 година, американскиот национален весник USA Today и американското телевизиско шоу *Добро утро Америка* објави нова листа за новите седум светски чуда избрани од страна на шест судии. Осмото чудо било избрано на 24 ноември 2006 од повратна информација на гледач.

### Седум природни светски чуда
Слично на другите листи на чудата, немало консензус на листата седум природни чуда на светот, и имало дебата колку треба да биде голема листата. Една од многуте постоечки листи била составена од страна на CNN:
* Аврора
* Големиот Кањон
* Големиот корален гребен
* Пристаништето на Рио де Жанеиро
* Монт Еверест
* Вулканот Парикутин 
* Викториините Водопади<br>

### Нови 7 светски чуда
Во 2001 година, почнала иницијатива од страна на швајцарската New7Wonders фондација да се изберат Нови 7 светски чуда од селекција на 200 постоечки споменици. Дваесет и еден финалист биле објавени на 1 јануари 2006 година. Египќаните не биле задоволни што единствениот преживеан од оригиналните чуда, Големата пирамида во Гиза, ќе мора да се натпреварува со лајковите на Статуата на слободата, Сиднејската опера, и други знаменитости, велејќи дека проектот е апсурден. Како одговор, Гиза била прогласена за почесен Кандидат. резултатите биле објавени на 7 јули 2007 година, во Лисабон, Португалија:

### Новите 7 чуда на природата
Нови 7 чуда на природата (2007-11), било обид да се создаде список на седум природни чуда  избрани преку глобална анкета, организирана од страна на истата група како во кампањата Новите 7 светски чуда.
* Водопадите Игуасу<br>
* Ха Лонг
* Островот Чеџу до
* Подземната река Пуерто Принчеса
* Столова планина
* Комодо
* Амазонската дождовна шума

### Седумте чуда на подводниот свет
Седумте светски чуда на подводниот свет била листа составена од  CEDAM International, американска НВО група за нуркачи, посветена на истраување и зачувување на океаните.

Во 1989 CEDAM споил група морски истражувачи, вклучително д-р Евгениј Кларк да одберат подводни подрачја за кои сметале дека заслужуваат заштита Резултатот бил објавен во Националниот аквариум во Вашингтон од страна на глумецот Лојд Бриџис, ѕвезда на ТВ шоуто Морски Лов:
* Палау
* Коралниот гребен на Белиз
* Голем корален гребен<br>
* Хидротермални извори
* Островите Галапагос<br>
* Бајкалско Езеро<br>
* Црвеното Море<br>

### Седумте чуда на индустрискиот свет
Британскиот автор Дебора Катбери ја напишала книгата Седумте чуда на индустрискиот свет, за седумте големи дострели во инженерството на 19 и раниот 20век. Во 2003, BBC прикажал серијал документарни филмови во седум дела кои ги проучувале достигнувањата. Секоја епизода прикажала изградба на следниве индустриски чуда:
* SS *Great Eastern*
* Светилникот Бел Рок
* Бруклински мост
* Лондонска канализација
* Прекуконтиненталната железница
* Панамски Канал<br>
* Браната Хувер

### Други листи на светски чуда
Бројни други автори и организации составиле листи на светски чуда. Патописецот Хауард Хилман објавил две книги на темата, една со 10 чуда кои биле дела на човештвото и една со 10 природни чуда . Британскиот биограф, научен писател и романописец Роналд В. Кларк објавил книга со наслов Чудата на светот каде фигурираат 52 чуда, по едно за секоја недела во годината.

### Филмот Седумте чуда
Седумте светски чуда е филм од 1956 во кој Ловел Томас го истражува светот за природни и изградени чуда и ги кани гледачите да се обидат да ја надградат списокот на античките светски чуда.

### Седумте чуда на Сончевиот Систем
Во написот од 1999, списанието *Астрономија *ги објавило *Седумте светски чуда на Сончевиот Систем*. Од овој напис подоцна било направено и видео.
* Енкелад, месечина на Сатурн
* Големата црвена точка на Јупитер
* Астероиден појас
* Површината на Сонцето
*  Океаните на планетата Земја
* Прстените на Сатурн
* Олимп на Марс

## Поврзано
* Осмото светско чудо
* Светско наследство на УНЕСКО – список на 900 локации прогласени од страна на UNESCO за непроценлива универзална вредност
* Национални седум чуда
** Седумте чуда на Канада
** Седумте чуда на Колумбија
** Седумте чуда на Индија
** Седумте чуда на Полска
** Седумте чуда на Португалија
** Седумте природни  чуда на Романија
** Седумте чуда на Русија
** Седумте чуда на Србија
** Седумте чуда на Украина
** Седумте чуда на Велс
** 12 богатства на Шпанија
* Седумте чуда на Фор (Опатија Фор, Ирска)
* Географија

## Белешки

## Наводи

## Дополнителна литература

* Ash, Russell, "*Great Wonders of the World*". Dorling Kindersley. 2000. 
* Cox, Reg, and Neil Morris, "*The Seven Wonders of the Modern World*". Chelsea House Publications: Library. October 2000. 
* Cox, Reg, Neil Morris, and James Field, "*The Seven Wonders of the Medieval World*". Chelsea House Publications: Library. October 2000. 
* D'Epiro, Peter, and Mary Desmond Pinkowish, "*What Are the Seven Wonders of the World? and 100 Other Great Cultural Lists*". Anchor. December 1, 1998. 
* Morris, Neil, "*The Seven Wonders of the Natural World*". Chrysalis Books. December 30, 2002. 

## Надворешни врски
* Седумте чуда на современиот свет – список на современите чуда составена од страна на Американското Друштво на градежници
* 77-те Чуда на светот во 360° список на светски чуда што ги поврзува античките 7 светски чуда и Светското наследство на УНЕСКО

Категорија:Стар век
Категорија:Списоци за култура