Мексиканска кукла од партали

мини|300x300пкс|Редови „Марии“ на продажба во Сан Анхел, Град Мексико
Најпознатите **мексикански кукли од партали** се оние чие потекло може да се проследи до Град Мексико, создадени во работилницата „Центро де Каситацион де Мазахуа (Centro de Capacitación Mazahua)“, со намера да се зголемат можностите за приход за народот Мазахуа-Отоми по нивната миграција во поголемите градови, во потрага по подобра иднина. Во Керетаро, тие се нарекуваат „Маријас“ и регистрирале патент за куклата како обид за зголемување на туризмот. Оваа акција е критикувана од некои луѓе бидејќи може да се сфати како обид за културно присвојување на занает што му припаѓа на народот Мазахуа-Отоми. Низ целата земја луѓето ги нарекуваат „кукли од партали“ (*muñecas de trapo*). Мексико има долга историја на производство на кукли од партали, но оние што се познати по нивното појавување на национално ниво, особено во туристичките места, може да датираат само од 1970-тите, во времето кога работела работилницата. Иако Амеалко е силно поврзан со овие кукли, нивното производство не е ограничено и се проширило во различни држави, со некои варијации во облекувањето и изгледот,  но секогаш одржувајќи широки лица и коса великодушно исплетена со панделки.

## Значајност
Направени се различни видови кукли од партали, но најчестите имаат насмеани лица, облека слична на домородните и коса исплетена со панделки. Тие се нарекуваат „Марии“, но почесто се нарекуваат едноставно „кукли од партали“ (muñecas de trapo). Со големина од три до четириесет и пет сантиметри, а понекогаш и повеќе, куклите може да се најдат на продажба речиси насекаде во Мексико, особено во туристичките места. Поради ова, тие станаа симбол на Мексико за странците и се испраќаат надвор од земјата, првенствено во Соединетите Американски Држави, Канада и Јужна Америка.

## Историја
мини|Целосно рачно извезена верзија на куклата
Куклите од партали од различни видови имаат долга историја во Мексико, особено уште од колонијалниот период. Изработката на кукли од стари парчиња облека е сè уште вообичаена кај домородното население на Мексико, честопати користејќи облека што ја истрошил некој член на семејството, а ја изработила мајка или баба. Сепак, куклите „Марија“ најверојатно потекнуваат од јужен Керетаро, особено од општината Амеалко, област во која живеат голем број Отоми (Њањху). Според државните власти на Керетаро, куклите „Марија“ потекнуваат од заедниците Сантијаго Мексититлан и Сан Илдефонсо Тултепек во општината Амеалко де Бонфил.  Тие можеби датираат само од 1970-тите, кога Гвадалупе Ривера, ќерка на муралистот Диего Ривера, започнала програма дизајнирана да ѝ помогне на локалната економија, особено на локалните жени, кои биле ограничени на продажба на слатки на улица во градовите. Таа ги научила локалните луѓе нејзиниот стил на правење кукли од партали, кој првично вклучувал употреба на копчиња за куклите да имаат подвижни раце и нозе, но оттогаш,  дизајнот е модифициран во сегашната верзија. Сепак, народот Мазахуа од соседната држава Мичоакан, исто така, полагале право на куклите. Облеката на куклите е слична на онаа и на Мазахуа и на Отоми од оваа област.  Популарноста на куклите пораснала приближно во исто време со популарноста на филмската личност наречена Ла Индија Марија, чија облека била слична на онаа на Мазахуа и отстранила дел од стигмата за домородниот изглед.

## Куклите и Амеалко
Куклите се силно поврзани со Амеалко, каде што седумдесет проценти од домородното население или околу 3.000 луѓе се посветени на изработка на овие и друг вид кукли од партали, што претставува барем дел од нивниот приход. Многумина се самоучени или се учат преку пријатели или семејство. Амеалко го има првиот музеј во Мексико посветен исклучиво на традиционални рачно изработени кукли, сместен во центарот на градот во зграда од 19 век. Градот е исто така дом на годишниот Фестивал на рачно изработени кукли (Festival de la Muñeca Artesanal) што се одржува во ноември. Градот сега одржува годишен национален натпревар за рачно изработени кукли.
лево|мини|Жена Отоми изработува традиционална кукла, Амеалко де Бонфил, Керетаро.
Сепак, изработката на кукли не е ограничена само на Амеалко. Поради нивната популарност, нивното производство, или рачно или со поиндустриски методи, се проширило и во други делови на Керетаро, во Гуанахуато (особено кај популациите Отоми таму), а потоа и во други држави.  Ова проширување довело до варијации во облеката на куклите, а понекогаш и во изгледот, како што е нијансата на кожата.

## Автентичност
Најавтентичните кукли се изработуваат рачно и/или со машина за шиење во домовите или мали работилници, претежно од жени, но понекогаш учествуваат и мажи и деца.  Повеќето материјали се комерцијално изработени, како што се ткаенина и копчиња, но најтрадиционалното полнење е локално влакно наречено *гуата*.  Иако верзијата украсена со лента со широко лице е убедливо најпопуларна, се појавиле и други варијации, како што се кукли што ја претставуваат Фрида Кало и оние направени со поеколошки материјали. Во 2014 година, државата Керетаро поднела документи за да побара „именување на потекло“ за куклите, за да бидат само оние направени во јужен Керетаро автентични, но ова било одбиено, главно затоа што куклите се првенствено направени со нелокални материјали.

## Наводи

Категорија:Мексикански ракотворби