open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бела капела

**Белата капела** на фараонот Сенусрет I, позната и како Јубилејна капела на Сенусрет I, била изградена за време на Средноегипетско Кралство. За време на Новото Кралство била срушена и користена како материјал за Третиот столб во храмот на Амун-Ре во Карнак.

Во 1927 година, демонтираните парчиња биле пронајдени во Третиот столб на главниот храм, конструиран во времето на Аменхотеп III, кај Карнак, а помеѓу 1927 и 1930 година сите парчиња биле внимателно отстранети. Овие парчиња потоа биле собрани во зградата што се гледа денес во Музејот на отворено во Карнак.

Белата капела била изработена од варовник. Неговите столбови имаат релјефи со многу висок квалитет, кои тешко се гледаат на друго место во Карнак, и го прикажуваат фараонот Сенусрет како е крунисан и прегрнат од Амон, Хор, Мин и Птах.

По целата должина на основата на надворешните ѕидови има низа релјефи што ги прикажуваат амблемите и боговите на номите или покраините на Египет. На западната страна се наоѓаат домовите на Горниот Египет, а од источната се наоѓаат домовите на Долен Египет.

## Слики од Белата капела

Податотека:Chapelle-blanche-detail-2.JPG|Релјеф од Белата капела
Податотека:Chapelle blanche-detail-5.JPG|Релјеф од Белата капела
Податотека:Nome L Col 17 19.jpg|Номи прикажани во Белата капела


## Наводи

* 
* 

## Надворешни врски

* Белата капела во проектот Карнак .
Категорија:Стар Египет
Категорија:Храмови во Египет
Категорија:Археологија на Египет
Слуга во Местото на вистината

**Слуга во Местото на вистината** (**сдм-ш м ст мт**) - староегипетска титула која се користела за да се однесуваат на некој кој работел во Тебанската некропола, на западниот брег на реката Нил во Теба. Сет-маат (  „Место на вистината“) било името на работничката населба денес позната како Деир ел-Медина. Неколку занаетчии тука имале убаво украсени гробници.

## Значајни лица и нивните гробници
мини| Сцена од гробот на Сенеџем

* Аменмосе - ТТ9
* Хабехнет - ТТ2
* Хави - TT214
* Неферабет - TT5
* Пашеду - TT3
* Пенамун - TT213
* Пенбуј и Каса - TT10
* Кен - ТТ4
* Сенеџем - ТТ1

## Наводи

## Надворешни врски
  

* ''Слики на Деир ел-Медина: Минато и сегашност''
Категорија:Археологија на Египет
Категорија:Стар Египет
Категорија:Титули
Озирион

__БЕЗСОДРЖИНА__
десно|мини| План на Озирионот во Абидос
**Озирион** - староегипетски храм. Сместено е кај Абидос, до задниот дел на мртовечкиот храм на Сети I.

Тој е составен дел од погребниот комплекс на Сети I и е изграден да личи на гробницата на 18-тата династија воДолината на кралевите. Откриен бил од археолозите Флиндерс Петри и Маргарет Мареј, кои го истражувале наоѓалиштето во 1902-03 година. Озирион првично бил изграден на значително пониско ниво од темелите на храмот на Сети, кој владеел од 1294-1279 п.н.е. Додека има несогласување во врска со нејзината вистинска возраст, Питер Бренд вели дека „може да се датира самоуверено до владеењето на Сети“. Страбон, кој го посетил Озирион во првиот век п.н.е., рекол дека тој бил изграден од Исмандес или Мандес (Аменемхет III), истиот градител како ѝ на Лавиринтот во Хавара:

## Поврзано

* Список на мегалитски археолошки наоѓалишта

## Наводи

## Надворешни врски

* Озирион Првичните белешки на археологот сер Вилијам Флиндерс-Петри за откривањето на наоѓалиштето Озирион, објавени во 1903 година.

## Библиографија

** Frankfort, H., De Buck, A. & Gunn, B. *The Cenotaph of Seti I at Abydos*, 2 vol. Memoir of the Egypt Exploration Society, Egypt Exploration Society. London, 1933.
** Murray, Margaret A. **, British School of Egyptian Archeology n°1, London, 1904.
** Petrie, Flinders. *[http://ascendingpassage.com/Osirion-at-Abydos.htm The Osirion at Abydos]*
** Naville, Edouard. "Abydos". The Journal of Egyptian Archaeology, vol. 1, no. 1, 1914, pp.&nbsp;2–8. JSTOR, www.jstor.org/stable/3853664.
** Murray, Margaret Alice., J. G. Milne, and W. E. Crum. The Osireion at Abydos. London: Histories & Mysteries of Man, 1989. Print.

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Археологија во Египет
Категорија:Стар Египет
Категорија:Храмови
Нагада

мини| Слонова коска со брадест човек од културата Герзех.
**Нагада**, позната и како **Накада**, - типолошко археолошко наоѓалиште на прединастичките култури напраисториската египетска амратска култура („Накада I“), култура Герзех („Накада II“) и Накада III („Династија 0“) .

Накада постоела пред и за време на соединувањето на Горниот Египет и Долен Египет, периодот Накада III или „протодинастички“. Постапката на обединување очигледно започнала од Нагада.

## Надворешни врски

* Неолит и династија 0
Категорија:Култури
Александар Соболев (фудбалер,роден 1997)

мини|Соболев во Спарта Москва 2020
**Александар Сергеевич Соболев** ( ; роден на 7 март 1997 година) — руски фудбалер кој игра за Спартак Москва како напаѓач .

## Кариера
Соболев дебитираше во руската Премиер лига за ФК Том Томск на 5 декември 2016 година на натпревар против ФК Уфа .

Соболев постигна повеќе голови од кој било друг играч во Рускиот куп 2017-18 .

На 2 февруари 2019 година, Соболев се приклучи на Јенисеј Краснојарск на позајмица.

На 29 јануари 2020 година, Соболев се приклучи на Спартак Москва на позајмица до крајот на сезоната 2019-2020, со тоа што Спартак имаше можност да ги откупи неговите права на крајот од позајмицата.

На 18 мај 2020 година, Спартак Москва објави дека ја искористиле опцијата за купување на Соболев од Крилија Советов .

## Интернационално
На 6 октомври 2019 година тој бил повикан за фудбалската репрезентација на Русија за прв пат на квалификациските натпревари на УЕФА за Евро 2020 против Шкотска и Кипар, заменувајќи го повредениот Федор Смолов .

Тој дебитираше на 8 октомври 2020 година на пријателскиот натпревар против Шведска и постигна гол за дополнително време во пораз од 1: 2 на домашниот  терен.

## Почести
**Поединечно**

* Играч на месецот на руската Премиер лига : јули 2019 година 

## Меѓународни цели

## Користена литература

## Надворешни врски

* 
* Aleksandr Sobolev at FootballFacts.ru (in Russian)

Категорија:Фудбалери на ФК Спартак Москва
Категорија:Фудбалери на ФК Крилја Советов
Категорија:Фудбалери на ФК Том Томск
Категорија:Руски фудбалери
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1997 година
Селска Река (Осогово)

**Селска Река** — река во источниот дел на Македонија, која заедно со Влаина Река ја образува Моштичка Река. Реката е со непостојан тек и во текот на летниот период пресушува.

## Течение
Реката извира на Осоговоските Планини, близу до границата со Бугарија, и е образувана од Лути Дол и Далевска Река коишто се спојуваат во Влајкевиска Маала во селото Моштица. Потоа, таа продолжува да тече уште нешто повеќе од 1 км, се спојува со Влаина Река и продолжува да тече како Моштичка Река.

## Поврзано
* Осоговски Планини
* Моштица
* Влаина Река

## Надворешни врски
* 

Категорија:Реки во Македонија
Категорија:Моштица
Категорија:Осогово
Црна Река (Осогово)

**Црна Река** — река во источниот дел на Македонија, која заедно со Бела Река ја образува Оризарска Река.

## Течение
Реката извира на планината Осогово, североисточно од градот Кочани. Нејзиното течение започнува на југоисток, потоа продолжува на југ и во поголемиот дел продолжува на југозапад сè до спојувањето со Бела Река кај селото Речани по што продолжува да тече како Оризарска Река.

## Хидрографија
Сливното подрачје на реката зафаќа површина од 51,37 км2.

## Галерија

Податотека:Притока на Црна Река (Осогово) 2.jpg|Притока на реката
Податотека:Притока на Црна Река (Осогово).jpg|Притока на реката


## Поврзано
* Осоговски Планини
* Цера
* Бела Река (Осогово)
* Оризарска Река

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Реки во Македонија
Категорија:Осогово
Категорија:Цера
Категорија:Географија на Кочани
Храбриот Пак (цртан филм)

**„Храбриот Пак“** - советски цртан филм, кој бил објавен во 1953 година, режиран е од Евгениј Рајковскиј и Владимир Дегтјарјов, а заснован е на корејски народни приказни .

## Заплет
Змејот секоја година ја уништувал жетвата, а селаните сакале да ги напуштат своите домови. Но, Пак решил да го предизвика змејот.

## творци

* творците се дадени со натписите на цртаниот филм.

## ДВД-изданија
Цртаниот филм е постојано објавуван на ДВД во колекции на цртани филмови, на пример:

* **Приказни за народите во светот** . Број 2, Сојузмултфилм, ДВД, дистрибутер „Крупен план“, цртани филмови на диск - „ Жолтиот штрк “ (1950), „ Браќата Лиу “ (1953), „Храбриот Пак“ (1953), „ Валидуб “ (1952), „ Мајмунот од островот Саругашима “(1970).

## Литература
* Бајковити филмови. Нацртани сценарија за филмови. Издадено 2. — М.: Госкиноиздат, 1952. — 184 с. — 45 000 экз.
* Содржина: Предговор стр. 3, Лев Касил „ Пријатели-другари “ стр. 7, В. Сутеев „ Магичен дуќан “ стр. 29, М. Ерзинкјан, В. Данилов „Вистински пријатели“ стр. 49, Николај Рожков „Златни раце“ стр. 67, Август Јакобсон „ Волкот и еленот “ стр. 78, Олег Леонидов „ Срцето на храбриот “ стр. 85, Н.Ердман „ Браќата Лиу “ стр. 95, Т.Караваева „ Храбриот Пак “ стр. .112, Л. Веприцкаја " Валидуб " стр. 125, Г.Колтунов " Висок рид " стр. 136, В.Чаплин, Г.Скребицки " Шумски патници " стр. 150, М.Пашченко „Непослушно маче" p.&nbsp;169, Додаток стр. 179.

## Надворешни врски
* „Храбриот Пак“ на страницата Animator.ru
*  
* „Храбриот Пак“ на Цртаниот филм. RU

Категорија:Кинематографија на СССР
Девојче во џунгла

**„Девојче во џунгла“** е цртан анимиран филм од Советска Република, засновано на индиската народна приказна „ Итар чакал “ таа раскажува за авантурите на љубезното мало девојче кое преку џунглата отишло на пазар. По пат, таа се среќава со разни животни и го ослободува тигарот од кафез. Настанот со тигарот ја тера да бара одговор на прашањето: „Дали има правда во животот? "

## Заплет
Едно утро девојчето отишло на пазар. Во раката имало корпа а на главата венец со цвеќиња. Девојчето го избрало патот низ џунглата, каде таа запознала мајмуни, папагали и фазани. Стариот мајмун ја замолува девојката да и го даде венецот на неговата ќерка, мало мајмунче, девојчето го дава без никакви прашања и продолжува понатаму. Следно запознава пиле што паднало од гнездото и таа го учи да лета.

Продолжувајќи го својот пат низ џунглата, девојчето слуша татнеж и оди кон гласот. Таа случајно наидува на кафез со тигар и сожалувајќи се на него, го пушта. Тигарот изненаден од наивната љубезност на девојчето сака да ја изеде. Но, девојчето се спротивставува и вели дека ова е не е фер, на што тигарот одговара дека нема правда на земјата. „Не, има! “- се спротивставува девојчето, -„ Прашај кого сакаш! »Како резултат на кавгата, тие одлучуваат да ги прашаат првите три лица што ги запознаат да ги прашаат дали има правда на земјата?

Првиот што ќе го сретнат е папагалот кој плаче, тој штотуку го загубил синот; на прашањето од девојчето, тој тврди дека нема правда. Потоа се свртуваат кон палмата, чии корени ги уништила свињата - палмата исто така одговара дека нема правда. Последниот што го сретнуваат е лисицата, која се преправа дека е глува и таа му вели на тигарот да и покаже како започнала нивната расправија со девојчето. По разговорот со лисицата, тигарот сакајќи да покаже како започнало, влегува во кафезот, а лисицата го затвора, докажувајќи му на тигарот во пракса дека правдата постои.

## За цртаниот филм

* Графички, во боја и црно-бело. 1 дел, 295 метри.
* Издание: февруари 1957 година
* Филмот се сметал за изгубен, но се нашол на магнетна лента, дигитализиран и обновен  

Кадрите од него биле прикажани во документарниот филм „ Федор Хитрук . Биди сè “.

## Уметнички одлики
Фјодор Хитрук сам ја нацртал девојката, одбивајќи да ја отоскопира специјално снимената девојка.

## Награди

* 1958 година - Фестивал на сите сојузи на филмови во Москва: Почесен спомен на тимот  .

## Осврти од критичари

## Белешки

## Надворешни врски
 
* Девојче во џунгла на страницата „Енциклопедија на руско кино“

Категорија:Цртани филм, по сказни од народите
Категорија:Цртани филм, по сценарои на Михаил Волпин
Категорија:Цртани филмови
Варзуга

**Варзуга** () е река што тече преку источниот дел на Мурманската област, на крајниот северозапад на европскиот дел на Руската Федерација. Својот тек го започнува во мочурлива област во централниот дел на Колскиот Полуостров, тече во јужен правец и по 254 километри проток се влева во Белото Море. Површината на сливното подрачје на реката Варзуга е околу 9 840 км2, додека просечниот проток во зоната на устието е околу 77 m³/s. Највисокото ниво на вода е во пролет кога се топи снегот и мразот, а протокот на устието е до 300 m³/s. Од октомври до мај е под мраз.

Во горниот дел на потокот, позната е како Мала Варзуга, а откако добил две помали притоки Варза и Варговја, се нарекува и Голема Варзуга. Во горниот и средниот дел на потокот, се одликува со високи и карпести брегови и бројни брзаци и помали водопади во коритото на реката. Само околу десет километри возводно од устието, бреговите стануваат ниски и песочни. Целата должина на текот на крајбрежјето на Варзуга е обрасната со борови шуми. Се влева во Белото Море преку естуарскиот влиив кој е широк околу 250 метри, а длабочината на водата во зоната на вливот е околу 3 метри.
мини|Реката во селото Варзуга
Во реката се влеваат реките Пана, Пјатка, Кочкома, Военга, Кривец, Јапома, Мелга, Серга, Кица итн. Од кои најважните притоки се Пана (114&nbsp;km), Пјатка (35&nbsp;km), Серга (35&nbsp;km) и Кица (52&nbsp;km). На реката има повеќе од триесетина брзаци, меѓу кои Ревуи, Јузија, Мали Ретун, Ливка , Котелња, Туверенга, Јапомски, Аренски, Сечетински, Оралиха, Мечка, Сережни, Студенси, Порокушка, Куче, Којтургов, Клетнаја и Морској.

Најважните населби на нејзините брегови се селата Варзуга и Кузомењ. Во долниот тек, недалеку од устието на реката, има неколку острови, од кои најголеми се Виканаја Курија и Сиговец.

Реката тече низ територијата на Терскиот и Ловозерскиот регион. Дел од јужниот кољлски брег западно од устието на Варзуга традиционално е наречен Кандалакшки, а источно Терски брег.

Поголемиот дел од речните и крајбрежните земји се заштитени како дел од Варзушкиот природен резерват.

Значајно е мрестилиштето атлантскиот лосос. Во текот на сезоната, над 10.000 лососи се уловени и вратени во овој речен систем. Омилени модели на лосос во риболовот се Кола Вулкан, Кола син оган, Кола оган и Колаландер.

## Поврзано

* Бело Море
* Терски регион
* Варзуга (село)

## Користена литература

Категорија:Мурманска област
Категорија:Реки во Русија
Категорија:Реки во Мурманската област
Срцето на храбриот човек

**„Срцето на** **храбриот човек** **“** — нацртан анимиран филм создаден од режисерите Борис Дјожкин и Генадиј Филипов според работата на Дмитрија Нагишкин „Седум стравови“, напишан според народната приказна на Удеж.

Последното заедничко дело на Дјожник и Филипов. Подоцна, по смртта на Филипов во 1952 година, Дјожник снимал цртани филмови самостојно или заедно со други режисери.

## Награди

* 1953 година - филмот добил диплома на 5-тиот Венецијански МФФ.

## Заплет
Двајца браќа живееле во тајгата - Индига и Соломдига. Еднаш, додека ловеле елен, наишле на тигар, Индига побегнал, а тигарот го однел Соломдига на висока стрмна карпа. Дома, неговата мајка му рекла на Индига: „Татко ти те научи - да не ги оставаш твојот брат и пријател во неволја. Имаш срце како зајак. Оди побарај го брат ти, само со храброст ќе го спасиш! ”Потоа, младиот човек тргнал во потрага, додека се борел со неговиот страв. На патот, тој наишол на препреки - кралот на мочуриштата Боко, камениот човек Какзаму и огнената река. Надминувајќи ги сите препреки и страв, Индига го убил тигарот и го ослободил својот брат. Кога браќата се вратиле дома, мајката му го предала на Индига копјето на неговиот татко со зборовите: „Вие сте достојни да го носите. Сега имате вистинско храбро срце “.

## творци

## Глумци кои ги позајмиле гласовите

* Глумците кои ги позајмиле гласовите во улогите не се наведени во заслугите, но се наведени заедно со целата филмска екипа во Додаток на страница 180 во книгата: Филмови-бајки: Сценарија на нацртани филмови. Број 2 (1952).

## Синхронизација

* Озвучување во 2001 година :
** Владимир Конкин ( *Индига* ),
** Јулиен Балмусов ( *орел* ),
** Виталиј Ованесов ( *Соломдига*, *планински човек Кагзаму* ),
** Александар Котов ( *блажен крал Боко* ),
** Борис Токарев ( *еж* ),
** Ирина Маликова ( *верверица* ),
** Hanана Балашова ( *мајка* )
* Во 2001 година, цртаниот филм бил обновен и презвучен од Студио АС ДОО и Детски Сесија 1 ДОО. Во новата верзија, фонограмот бил целосно заменет, современи глумци биле вклучени во повторното озвучување, податоците за инженерот за звук и гласните глумци биле заменети во натписите. Сихронизацијата била исклучително негативно прифатена и од мнозинството гледачи на телевизијата  и од членови на професионалната заедница . Квалитетот на обновата на сликата исто така понекогаш подлегнува на критикува.

## Препечатувања
Цртаниот филм постојано се издава на VHS и DVD во колекции на цртани филмови:

* Најдобри советски цртани филмови ( Студио ПРО Видео, 1990-ти),
* „Бајки“ број 2. ДВД (дистрибутер „Крупен план“),
* ДВД „Приказни од целиот свет“ (дистрибутер „Твик-Лирек“) .

## Литература
Бајковити филмови Фильмы-сказки.Нацртани сценарија за филмови Сценарии рисованных фильмов. Издадено Выпуск 2. — М.: Госкиноиздат, 1952. — 184 с. — 45 000 экз.. Олег Леонидов Олег Леонидов „Срце на храбриот човек» «Сердце храбреца» с.85-94.

## Белешки

## Врски

* «Срцето на храбриот човек» на «Аниматор.ру»
* «Срцето на храбриот» (англ.) на сайте Internet Movie Database
Андреапол

**Андреапол** ( ) е град во европскиот дел на Руската Федерација и административен центар на регионот Андреапол кој се наоѓа во западниот дел на Тверската област .
мини|Грб на Андреапол
Според проценките на Националната статистичка служба, во градот во 2014 година живееле 7 528 жители.

## Географија
Градот Андреапол се наоѓа во западниот дел на Валдајските ридови, на запад од Тверската област. Реката Западна Двина тече низ градот, чиј извор е на само 20-тина километри на север. Лежи на околу 286 километри западно од административниот центар на областа, градот Твер.

## Историја
Во литванските катастарски книги од 1489 година се споменува населбата Дубна, која се наоѓала на десниот брег на Западна Двина, наспроти денешниот град. На подрачјето на денешниот град, реката ја претставувала и границата помеѓу Псковската и Тверската област во периодот помеѓу XVIII и почетокот на XX век.

На левиот брег на реката, во текот на 18 век, постоел имот на генералот Андреј Кушељов, според кој целата област е изградена во 1783 година, наречено Андрејино поле. Интересно е тоа што во областа на денешната населба Кужељов во 1806 година го отворил еден од првите бањски центри во Руската Империја „Андреаполски минерални води“.

Самата населба Андреапол е основана во 1906 година, а нејзиното појавување е директно поврзано со изградбата на пругата и отворањето на железничката станица во областа. Андреапол во 1928 година се споил со соседниот Дубно и администрацијата на Ленинаскиот регион, основана една година порано, беше пренесена во неа.

За време на Втората светска војна, Андреапол дложивеа огромно уништување со што бил скоро целосно разрушен. Административниот центар на Андреаполскиот реон е од 1965 година. Има официјален статус на град од 1967 година

## Демографија
Според податоците од пописот во 2010 година, во градот живееле 8 286 жители, додека според проценките за 2014 година, градот имал 7 528 жители.

Белешка: * според проценките на Националната статистичка служба.

## Сообраќај
Денес, Андреапол е важна железничка станица на линијата Бологоје - Великије Лука .

На околу 3 километри источно од градот се наоѓала воздухопловната база на воздухопловните сили на Руската Федерација. Базата е затворена на 1 декември 2009 година

## Поврзано

* Тверска област
* Андреаполска област
* Список на градови во Русија
* Западна Двина

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Хералдичка историја на градот
* Андреапол // Градови на Русија: Енциклопедија. Москва: Големата руска енциклопедија, 50.000 примероци. 1994.  978-5-85270-026-1  .

Категорија:Тверска област
Категорија:Градови во Русија
Категорија:Градови во Тверската област
SAM97 GmbH

**SAM97 GmbH** — германска ИТ-компанија основана од Шинаси Деребеј. Како дел од своите деловни актвности оваа компанија ги одржува Дигиталниот речник на македонскиот јазик, Македонскиот јазичен портал и Македонско-германскиот речник makedonisch.info.

## Наводи
Шинаси Деребеј

**Шинаси Деребеј** (турски: *Şinasi Derebey*; р. 1944 во Штип) — македонско-германски научник и информатичар од турско потекло. Тој е основач на компанијата SAM97 GmbH и Дигиталниот речник на македонскиот јазик.

Роден во еснафско турско семејство Деребеј, кое имало три деца: два сина Шинаси и Илкер, и една ќерка Ѓунел. Живееле во Штип до 1958 година, а потоа се преселиле во Скопје. Основно училиште завршил во ОУ „Димитар Влахов“ во Штип, а матурирал во СУ „Цветан Димов“ во Скопје. По Скопскиот земјотрес, Шинаси Деребеј заминал во Берлин, Германија. Студирал и завршил информатика во Дрезден, бил консултант во Сименс, па во Сименс Никсдорф. 12 години престојувал во САД, за повторно да се врати во Сименс во Берлин, а после тоа основал и своја сопствена компанија, SAM97 GmbH, поврзана со информатика и компјутерска лингвистика.

Категорија:Македонски стопанственици
Категорија:Германски стопанственици
Категорија:Луѓе од Штип
Категорија:Македонски Турци
R/mkd

***r/mkd*** — подреддит управуван од македонски корисници на Reddit.

## Наводи

Категорија:Подреддити
Британски мафин

**Британскиот мафин** е мал, кружен, рамен леб од квасец, кој најчесто се сече хоризонтално, се става на тост и се мачка со путер. Често е дел од појадокот во Северна Америка и Австралија, често се јаде со слатки или солени додатоци како овошен џем или мед, или јајца, колбаси, сланина или сирење. Британските мафини се неопходна состојка во јајцата Бенедикт и разновидните сендвичи за појадок добиени од него, како што е Мекмафин.

Во Северна Америка и териториите под влијание на Северна Америка, тие се нарекуваат *британски мафини за* да се разликуваат од обичните мафини, кои се поголеми и послатки минијатурни брзи лебови. Британските мафини се достапни во широк спектар на вкусови, вклучувајќи интегрална пченица, мултижитарки, цимет суво грозје, брусница и јаболко цимет.

## Потекло
Зборот *мафин* се смета дека потекнува од зборот *muffen* од долногерманскиот јазик, што значи „мали торти“. Во почетокот на XIX век мафините се продавале од врата до врата во Англија од страна на продавачите како закуска пред повеќето домови да имаат свои фурни.

## По држави

### Соединети Американски Држави
Британските мафини за првпат се спомнале во американските весници во почетокот на 1859 година,, а детални описи за нив и рецепти биле објавени во 1870 година.
мини|„Куќата на мафините“ во Менхетен, дом на првата пекарница на Самуел Бат Томас

### Обединето Кралство
десно|мини| Интегрални британски мафини од Теско во Абингдон, Англија.
Британските мафини во Велика Британија едноставно се нарекуваат *мафини*. Мафините во САД понекогаш се нарекуваат *американски мафини,* *американски стил мафини,* или *слатки мафини,* но обично само за разликување или за целите на брендирањето. Општо земено, зборот *мафини* се користи скоро секогаш, обично без забуни или недоразбирање.

### Германија
Британските мафини, познати како „лепче за тост“ (*Toastbrötchen)* се достапни во повеќето големи супермаркети низ Германија.

## Поврзано

* Мафинсладок леб (на американски англиски)
* Крампет

## Наводи

Категорија:Британска кујна
Каменогорск

мини|Каменогорск во 2014 година
**Каменогорск** (), до 1948 година **Антреја** () е град во северозападниот дел на Европска Русија. Сместен е во северозападниот дел на Ленинградската област, во областа на Виброшкиот реон .

Според проценките на Националната статистичка служба за 2015 година во градот живееле 6 781 жител.

## Географија
Градот Каменогорск се наоѓа на левиот брег на реката Вуокса, на север од Карелискиот теснец и административно припаѓа на Виборгшкиот реон во Ленинградската област. Сместен е на околу 170 километри северозападно од Санкт Петербург, или околу 44 километри североисточно од реонското седиште, градот Виборг . Центарот на градот лежи на надморска височина од 20 m. Територијата на градот се протега во тесен појас долж левиот брег на реката Вуокса, со должина од скоро 10 километри, а единствениот дел од градот што е физички одделен од остатокот од населбата е населбата Гранитни, која се наоѓа на мал полуостров опкружен од три страни со реката Вуокса.

## Историја
Во пишани извори, денешниот Каменогорск за првпат се споменува во 1597 година како мала населба во лутеранската црковна општина Свети Андреја која била под покровителство на шведската црква. Во врска со тоа, самата населба првично била наречена Свети Андреј ( )

По завршувањето на Финската војна (1808–1809) помеѓу Шведска и Русија, Шведска ја загубила Финска, а со тоа и населбата Свети Андреј станува дел од Руската Империја. Од тој момент, населбата започнала да го носи финското име Антреа.

Во 1948 година во согласност со законот за русификација на топонимијата на подрачјето на поранешниот фински Карелиски теснец, градот Антре најпрвин е преименуван во *Гранитни,* потоа во *Првомајск* и на крајот во *Каменогорск.*

## Демографија
Според податоците од пописот во 2010 година, во градот живееле 6 739 жители, додека според проценките на Националната статистичка служба за 2015 година, градот имал 6 781 жител. 

## Партнерски градови
Градот Каменогорск има потпишано договори за партнерство и соработка со следниве градови:

*  Куопио, Финска
*  Силинјерви, Финска

## Поврзано

* Ленинградски регион
* Виборшки реон
* Карелискиот теснец
* Список на градови во Русија

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Градови во Русија
Категорија:Градови во Ленинградската област
Категорија:Преименувани населени места во Русија
Училишна вратоврска

мини
мини
**Училишната вратоврска** е дел од училишната униформа што ја бараат голем број англиски училишта. **Старата училишна вратоврска се** однесува на вратоврска што доброволно ја носат алумни на долго воспоставени британски училишта. Фигуративно, се однесува на поврзаноста помеѓу припадниците на елитата кои биле дел од одредени институции: ова е особено поврзано со јавните училишта.

## Училишна вратоврска
Училишната вратоврска означува ученици на одредено училиште, или годишна група или на одредена куќа во тоа училиште. За некои училишта, училишната вратоврска не е само показател дека ученикот припаѓа на одредена група или заедница, туку вратоврската е дел од концептот наречен „паметен“: кој ги поврзува уредните училишни униформи со високи стандарди.

Одредени припадници во академските кругови сметаат дека училишната вратоврска е начин на кој луѓето можат да прават разлика помеѓу групите и социјалните класи на начинот на кој се етикетираат учениците според бојата на нивните вратоврски и униформи.

## Стара училишна вратоврска
**Стара училишна вратоврска** или **вратоврска на** **стари момчиња** е вратоврска што, со напуштање на училиштето, поранешните ученици имаат право да ја носат. Според протоколот, оваа вратоврска може да ја носат само поранешни ученици. Овој симбол може да биде дискретен пасош кон мрежата на старото момче и таквите вратоврски можат да бидат показател за нечија социјална состојба. И обратно, носењето вратоврска на која немате право е сериозен социјален гаф.

Ваквите ексклузивни вратоврски не се ограничени само на британските државни училишта: тие исто така се практикуваат и во некои елитни училишта во Австралија, многу приватни и во некои од попрестижните државни училишта во Нов Зеланд, многу клубови, воени полкови и колеџи на универзитети како Оксфорд и Кембриџ, а исто така се прошириле и на некои поранешни империјални поседи на Велика Британија, вклучително и Канада и САД.

## Поврзано

* Класен прстен - приближен американски еквивалент

## Наводи

Категорија:Британска култура
Категорија:Образованието во Обединетото Кралство
ЛГБТ култура во Лондон

**ЛГБТ заедницата** во Лондон е една од најголемите во Европа. ЛГБТ културата во Лондон, Англија, е концентрирана на улицата Олд Комптон во Сохо. Во Ерл Корт има и ЛГБТ пабови и ресторани.

## Историја
Во 18 век, некои стопанственци и аристократи, за тоа време, имале релативно отворен ЛГБТ стил на живот. Риктор Нортон, автор на книгата *Куќата Моли на* *Мајката Клеп: Геј субкултурата во Англија, 1700-1830,* изјавил дека во 1720-тите Лондон имал повеќе хомосексуални пабови и клубови отколку во 1950 година. ЛГБТ студиите пред 1920-тите биле целосно посветени на мажи фатени во скандали.

Хомосексуалноста била декриминализирана во Велика Британија во 1967 година, но Лондон и пред тоа бил ЛГБТ туристичко одредиште. ЛГБТ културата станала повидлива во текот на 1970-тите, како резултат на движењата за граѓански права. Марк В.Тарнер, авторот на „Геј Лондон“, изјавил дека кога Дерек Јарман се преселил во Чаринг Крос во 1979 година, започнал процесот Сохо да стане центар на лондонската ЛГБТ заедница и дека до почетокот на 90-тите години на минатиот век ова било „цврсто утврдено"

Клубот Гејтвејс бил најдолго отворениот лезбејски ноќен клуб во светот. Истиот бил отворен во 1936 година, а затворил во 1985 година.

Лондонската ЛГБТ парада на гордоста во 2015 година низ улиците на Лондон привлекла над еден милион луѓе.

## Значајни личности
Оние кои се идентификуваат како ЛГБТ:

* Марк Алмонд
* Пит Барнс
* Алан Кар
* Саманта Фокс
* Стивен Фрај
* Бој Џорџ
* Дерек Јарман
* Ијан Мекелен
* Сакима
* Греам Нортон
* Том Дејли
* Дастин Ленс Блек
* Пол О Грејди
* Вил Јанг
* Питер Татчел
* Оскар Вајлд (1854-1900)
* Алан Туринг (1912-1954)
* Фреди Меркјури (1946-1991)
* Џорџ Мајкл (1963-2016)
* Вирџинија Вулф (1882-1941)

## Поврзано

* ЛГБТ култура

## Наводи

* Томас, Ардел. „Лондон“. *Водич за читателите на лезбејски и геј студии* . Рутлеџ, 18 октомври 2013 година ISBN&nbsp;, 9781135942410 или 113594234X, 9781135942342. стр. 363 - 364 година . - Список на академски дела во кои се дискутира за ЛГБТ заедницата во Лондон
* Тарнер, Марк В. „Геј Лондон“. Во: Кер, ео и Ендру Гибсон (уредници). *Лондон од панк до Блер: Ревидирано второ издание* . Книги за реакција, 1 јуни 2013 година.ISBN&nbsp;, 9781780230757. Започнете стр. 50

## Надворешни врски

* Лондонска лезбејска и геј разводна табла (LLGS)

## Наводи
Категорија:Култура на Лондон

Категорија:ЛГБТ
Приказна за девојчето кое згазнало леб

**„Приказна за девојчето кое згазнало леб“** () — краток цртан филм од студиото Киев филм од 1986 година, врз основа на бајката од Ханс Кристијан Андерсен. Цртаниот филм бил објавен на два јазика: руски и украински, со соодветни аудио записи (двата гласа ги изведува ист глумец).

## Заплет
Во еден град со својата мајка живеело девојчето Инге. Била многу безобразна  и не сакала никого. Еднаш мајка и ја замолила да и однесе леб на нејзината баба. Инге долго време одбивала да оди, но се согласила на крај и ги облекла новите чизми. Додека одела по патот, наишла на  голем вир вода. Инге го фрлила лебот во вирот а потоа го згазнала лебот за да помине преку вирот. Кога го згазила лебот, таа паднала во вирот и завршила во кралството на жената која живеела во мочуриштето. Таа се налутила за постапката на Инге што го згазнала лебот и ја претворила во птица и издала наредба таа да собере онолку зрна колку што треба да се направи леб како тој што таа го згазнала. Инге ги собрала зрната и се претворила пак во девојче, само што сега таа станала љубезна и грижлива.

## Разлики од книгата

* Отстранет е целиот религиозен контекст од филмската адаптација. На крајот од филмот, главниот лик не оди во рајот, туку доаѓа дома со позитивни особини.

## Филмска екипа

## Надворешни врски

* Приказна за девојчето кое згазнало леб
* Девојчето што згазнало леб

Категорија:Советски цртани филмови
Данил Дубов

**Данил Дмитриевич Дубов** (роден на 18 април 1996) — руски шаховски велемајстор. Тој ја постигнал својата последна норма за титулата велемајстор на возраст од 14 години, 11 месеци и 14 дена во 2011 година. Тој е претходниот светски првак во брза фаза, освојувајќи го Светското првенство во брз шах што се одржа во Санкт Петербург од 26 до 28 декември 2018 година.

## Шаховска кариера

### 2006 година
Дубов освоил две медали на Европското првенство во шах за младинци: бронза во 2006 година, во дивизијата У-10 и сребро во 2008 година, на У-12.

### 2009 година
Во 2009 година го освои „Младите ѕвезди на светот“ - спомен за Вања Сомов во Кириши. Истата година играл за рускиот тим кој го освоиле златниот медал на Светската младинска олимпијада до 16 години.

Тој победил во руските натпревари за брз и блиц шах до 16 години во 2009 година.

## Забележителни игри

* Дубов, Д. наспроти Сване, Р. во Батуми, Грузија. 2019 г. 22-то Европско екипно првенство, 7 рунда.

Дубов успеал да матира во 13 потези, во игра каде што црниот крал на неговиот противник се движи низ целата табла, за потоа да биде матиран на а3.

* Дубов, Д. наспроти Карјакин, С. во Москва, Русија. 2020 г. Суперфинале на руското првенство, 11 рунда.

Дубов игра нов гамбит на отворањето, а потоа ја жртвува својата кралица за да симне кандидат за светски шампион. Играта била прославена како „најдобрата на годината“ од коментатори како GothamChess и Agadmator.

## Личен живот
Данил научил шах на 6-годишна возраст. Дедото на Данил Дубов е Едуард Дубов (1938–2018), меѓународен шаховски судија и математичар.

## Наводи

## Надворешни врски

* Данил Dubov шах игри на 365Chess.com
* Daniil Dubov

Категорија:Еврејски шахисти
Категорија:Руски шахисти
Категорија:Шаховски велемајстори
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1996 година
Александар Петров (шахист)

мини|339x339пкс| Александар Петров
**Александар Дмитриевич Петров** (12 февруари 1794 г. &ndash; 22 април 1867 г.) бил руски шахист, композитор и писател, кој пишувал на шаховски теми.

Петров е роден во Бисерово, близу Псков, во благородно семејство и се смета како првиот голем руски мајстор во шах. Од 1804 година живеел во Санкт Петербург. Во 1809 година победил против Копев и Баранов, водечките шахисти во Петербург и станал најдобриот руски шахист на 15-годишна возраст. За повеќе од половина век Петров се сметал за најсилниот играч во Русија.

Тој е автор на првиот прирачник за шах на руски јазик („*Шахматная игра“*, во Санкт Петербург 1824 г.). Тој исто со помошта на Карл Фридрих фон Јаниш го анализирал отворањето што подоцна станало познато како Петровска одбрана или Руска игра (C42).

Од 1840 година живеел во Варшава (тогаш во Руската Империја), каде што успешно играл против врвните мајстори на шах во Варшава: Александар Хофман, Пјотровски, Симански, Сијејелунски, Хиероним Царновски, Симон Винавер и др.

Петров победил во натпреварите против Д.А. Баранов (4–2) во 1809 година, Карл Јаниш (2–1) во Санкт Петербург 1844 г.; Принцот Сергеј Семенович Урусов (3–1) во Санкт Петербург 1853 г. и (13,5–7,5) во Варшава 1859 г.; и Иљја Шумов (4–2) во Санкт Петербург 1862 г.

За време на Јануарското востание (1863–1864), тој ја напуштил Варшава за Виена и Париз. Меѓу други, тој одиграл натпревар против Пол Журну во Париз 1863 година.

Петров починал во Варшава во 1867 година и бил погребан на Православните гробишта во Варшава .

Неговиот најпознат шаховски проблем е „Повлекувањето на Наполеон I од Москва“ (Санкт Петербург 1824 г.).

## Забележителни игри

* Александар Хофман против Александар Петров, Варшава 1844 г., Италијанска игра, класична варијација, центар напад (C53), 0-1 **Бесмртната игра на Петров**
* Александар Петров против Карл Фридрих фон Јаниш, Санкт Петербург 1844 година, Руска игра, модерен напад, центарална варијација (Ц43), 1-0
* Александар Петров против принцот Димитриј Семенович Урусов, Париз 1852 година, Италијанска игра, класична варијација, Албин гамбит (Ц53), 1-0 
* Александар Петров против принцот Сергеј Семенович Урусов, Санкт Петербург 1853 година, Италијанска игра, класична варијација, Албин гамбит (Ц53), 1-0
* Александар Петров против Симански, Варшава 1853 година, Француска одбрана, размена, Монте Карло варијација (C01), 1-0

## Наводи


## Надворешни врски

* 

Категорија:Шаховски теоретичари
Категорија:Шаховски композитори
Категорија:Починати во 1867 година
Категорија:Родени во 1794 година
Александар Гришчук

**Александар Игоревич Гришчук** (роден на 31 октомври 1983 година) е руски шахист. Тој бил награден со титулата велемајстор од ФИДЕ во 2000 г. Гришчук бил руски шампион во 2009 година. Tој е исто така трикратен светски шампион во блиц шах (во 2006, 2012 и 2015 година).

Тој учествувал на пет кандидатски турнири: во 2007, 2011 година (каде што стигнал до финалето), 2013, 2018 и 2020 година. Тој исто така стигнал до полуфиналето на Светското првенство во ФИДЕ 2000 година.

Гришчук имал освоено два тимски златни медали, три тимски сребрени, една екипна бронза и еден поединечен бронзен медал на шаховските олимпијади. Тој исто така има три златни медали во екипи, една екипа сребро и поединечно злато, две сребрени и една бронза од Светското екипно првенство за шах.

## Резултати од тимот
[лево|мини| Александар Гришчук, 1992 г. во [Дисбург.]]
### Шаховски олимпијади

## Блиц шах
Во 2006 година, Гришчук победил во Светскиот натпревар во блиц шах во Ришон Лезион, Израел, со 10½ / 15. Тој го освоил своето второ светско првенство во Блиц во 2012 година во Астана, Казахстан, со 20 бода од 30 натпревари. Во октомври 2015 година, Гришчук го победил Светскиот натпревар во блиц шах по трет пат во Берлин со резултат 15½ / 21, половина бод над Максим Вашиер-Лаграв и Владимир Крамник.

## Личен живот
Гришчук претходно бил оженет со украинската шаховски велемајсторка Наталија Жукова. Сега е оженет со украинската - руска велемајсторка Катерина Лахно.

## Навод

## Надворешни врски

* Шаховски партии на Александар Гришчук на 365Chess.com
* 
* Интервју со Александар Гришчук

Категорија:Руски шахисти
Категорија:Шаховски велемајстори
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1983 година
Категорија:Статии со извори на руски (ru)
Кралски златар (Обединето Кралство)

мини|Пристигнување на царската државна круна
**Кралскиот златар** е член на Кралското домаќинство именуван од британската монархија. Тој или таа се одговорни за одржување и кога ќе ја напуштат Лондонската кула, за сигурноста на регалиите и плочата кои го сочинуваат Кралскиот накит на Велика Британија.

## Историја
Позицијата е создадена во 1843 година од кралицата Викторија, која издала кралски проглас на Гарард и Ко, и титулата кралски златар му била дадена на вработен во компанијата. Дотогаш, Рундел и Бриџ, кои се рекламирале себеси како Кралски златари, биле одговорни за одржување и подготвување на накитот за употреба при државни прилики. Ако титулата постоела пред 1843 година, таа ќе се однесувала на Вилијам Јонес од Џеферис и Јонес (1782–96), Филип Гилберт од Џеферис, Џонес и Гилберт (1797–1820) и Рандел и Бриџ (1821–43). Пред 1782 година, работата за поправка и изработка на Кралскиот накит им била доделена на разни златари на ад-хок основа.

Освен монархот, само Кралскиот златар е овластен да ракува со кралскиот накит; другите можат да го сторат тоа со негова или нејзина дозвола. Носителот на канцеларијата е на повик дење и ноќе, во текот на целата година им е на располагање на златарите. Вилијам Самерс, шестиот носител (1962–91), поетски рекол за својата работа: „Каде оди круната, таму одам и јас“.

Во 2007 година, Бакингемската палата објавила дека услугите на Гарард&nbsp;и&nbsp;Ко веќе не се потребни, а како причина се наведува дека било време за промена. Компанијата била купена од приватна инвестициска фирма во 2006 година. Хари Колинс од семејниот бизнис Г.&nbsp;Колинс&nbsp;и&nbsp;Синови, кој е исто така личен златар на кралицата Елизабета Втора, бил назначен да биде новиот кралски златар. Во 2012 година, Колинс се повлекол од улогата и Мартин Свифт од Мапин & Веб станал деветтиот кралски златар. Во 2017 година бил заменет со Марк Еплби, раководител на работилницата за накит во Мапин и Веб.

## Список на канцеларии

* 1843 година: Себастијан Гарард  
* Џорџ Витфорд  
* Хенри Бел 
* Ц.Е.  Нубигин
* Сесил Ман 
* 1962 година: Вилијам Х. Самерс 
* 1991 година: Дејвид В. Томас 
* 2007 година: Хари Колинс 
* 2012 година: Мартин Свифт 
* 2017 година: Марк Еплби

## Наводи

## Дополнителна литература

* 

## Надворешни врски

* Дејвид Томас во клип од ''Монархија: Кралското семејство на работа'' (2007)

Категорија:Британска монархија
ПУ „Страшо Пинџур“ - Калаузлија

**Основно училиште „Страшо Пинџур“** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „Страшо Пинџур“ - Калаузлија**; скратено: **ПООУ „Страшо Пинџур“**) — подрачно основно училиште во селото Калаузлија, составен дел на ОУ „Страшо Пинџур“ од селото Карбинци.

Училиштето е именувано по истакнатиот македонски народен херој Страшо Пинџур.

## Местоположба

Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Калаузлија, во непосредна близина на регионалниот пат.

## Објект

Селото добило ново училиште со помош на турската организација „Тика“, која во изградбата на училиштето вложила 65.000 евра.

## Настава

Во училиштето се изведува настава од прво до петто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Карбинци
Калаузлија
Категорија:Калаузлија (Штипско)
Финансиски иновации

**Финансиски иновации** е поим кој означува секаква промена во обемот, разновидноста и начинот на испорака на финансиските услуги.

## Причини за поавата на финансиски иновации
Постојат три движечки сили кои ги предизвикуваат финансиските иновации:
* *Нестабилноста на финансиските пазари* во 1970-тите предизвикала висока инфлација и непредвидливо движење на каматните стапки и девизните курсеви, со што се појавила потребата од инструменти за заштита од финансиските ризици.
* *Регулацијата* во определени области од финансиските пазари создала услови за „регулаторна арбитража“, т.е. процес на преселба на финансиските посредници во финансиските центри со понизок степен на регулација. На пример, регулацијата на банките во САД ја предизвикала појавата на евровалутниот пазар и на „офшор“ центрите.
* *Развојот на информациско-телекомуникациската технологија* создала можности за нови финансиски услуги и за нови канали за нивна испорака (банкомати, електронско банкарство, платежни картички итн.).

## Ефектите на финансиските иновации
Финансиските иновации предизвикале три основни структурни промени во финансиското посредување:
* замена на раководењето со средствата (*asset management*) со раководење на обврските (*liability management*): 
* премин кон кредитирање со променлива каматна стапка.
* појава на технологијата на раководење со парите (*cash management technology*).

## Наводи

Иновации
Категорија:Хартии од вредност
Саса (јаловиште)

мини|десно|250п|Хидројаловиштето
**Саса** — хидројаловиште или јаловиштен простор од четири јаловишта во склоп на рудникот „Саса“.

## Намена
Јаловишниот простор е сместен по течението на Каменичка Река и служи за одлагање на јаловината настаната со одвојувањето на оловото и цинкот при преработката на рудата во рудникот „Саса“. Просторот е долг 1,5 км, широк 200 м и висок од 40-60 м.

## Загадување
Во септември 2020 година, од јаловиштата истекол јаловиштен материјал којшто се излеал во коритото на Каменичка Река поради што рудникот бил казнет со парична казна од 50.000 евра и бил задолжен да го исчисти речното корито.

## Галерија

Податотека:Каменичка Река кај рудникот Саса 2.jpg|Каменичка Река кај хидројаловиштето
Податотека:Брана кај рудникот Саса.jpg|Браната над хидројаловиштето


## Поврзано
* Рудник „Саса“
* Каменичка Река

## Наводи

Категорија:Саса
Категорија:Јаловишта во Македонија
Медицина со квантен бран

**Медицина со квантен бран** Медицина со квантен бран е нова гранка на експерименталната и клиничката медицина, чии методи обезбедуваат брза, безболна и неинвазивна дијагноза на целиот организам и третман на болести во сите области на медицината без несакани ефекти на активни фактори.

## Основен поглед
Медицина со квантен бран најмногу се заснова на идеите за нова насока во природната наука, која се нарекува „Физика на живите“, како и на интердисциплинарните пристапи кон синергетската и квантната биофизика. Додека биофизичките и физиолошките аспекти на медицината се изучуваат во средно училиште од разни медицински и биолошки науки, модерната квантна медицина ги проучува физичките појави во телото на најосновно ниво, кога квантните биосистеми имаат основна компонента за квантни информации што го одредува потеклото на самото -конзистентни процеси. Кои комуницираат со молекуларната и морфолошката структура на организмот и неговите физиолошки функции.

## Diagnostic methods
Дијагностичките методи на Медицина со квантен бран главно се засноваат на квантни врски на органи и системи на телото, идентификувајќи збир на скриени корелации што поврзуваат помалку комплексно ниво на биолошки објекти со покомплексно ниво на живи системи.

## Клинички истражување
Клиничките испитувања ги спроведуваат водечки медицински институции во САД, Канада, Германија, Франција, Шпанија, Италија, Летонија, Унгарија и други.

Меѓу нив се:

* Институт за регенеративна медицина во Северна Каролина, САД;
* Медицински центар во Оксфорд Ревматологија;
* Клиника Дентар Алваро, Квебек, Канада;
* Медицински универзитет Западен Онтарио, Канада;
* Медицински центар Велман на клиниката во Масачусетс, Бостон, САД;
* Институт за технологија во Харвард Масачусетс, Оддел за медицинска наука и технологија, Кембриџ, САД;
* Одделение за дерматологија, Медицинско училиште Харвард, Бостон, САД.
* Исто така, некои техники имаат солидна основа во форма на прецизни научни експерименти, специјално спроведени од НАСА.
Тимомa

мини|Тимом (мешан лимфоцитен и епителен тип)

**Тимома** — медицински израз за тумор на градната жлезда. Околу три четвртини од овие тумори се доброќудни и само една четвртина се злоќудни. Злоќудните се нарекуваат тимома или тимичен карцином.

## Симптоми

Околу 30 % од пациентите се асимптоматски за време на дијагнозата. Симптомите можат да вклучуваат кашлање, чувство на притисок во градите или отежнато дишење.

мини|КТ-скен на градниот кош открива голема некротична маса во левиот преден медијастинум (означена со црвената линија). Подоцна хистологијата утврдила дијагноза на тимом.

Повремено, тимомата може да се утврди со паранеопластичен синдром. Мијастенија гравис се наоѓа во 25 % од сите тимоми, но исто така може да се појават полимиозитис, артритис или Сјогренов синдром, еритроцитна аплазија, џиновски клеточен миокардит, хипогамамаглобулинемија, автоимуни нарушувања на движењето и други автоимуни болести. Причината е често недостаток на генска експресија на генот за автоимун регулатор (AIRE), што ја подобрува нормалната елиминација на автореактивните Т-лимфоцити во градната жлезда.

Тимома може да се посомнева со карциноидната типична тријада на дијареја, црвенило на кожата и срцеви проблеми.

## Дијагноза

Показатели за тимома можат да се забележат на рендген-градите во присуство на нејасна предна медијастинална маса. За да се направи разлика помеѓу доброќудни и злоќудни тумори, секогаш е потребно да се земе примерок од ткиво (биопсија) и да се испита.

Во класификацијата на СЗО, поделено е според морфолошкиот изглед на епителните клетки:
    
* Тип А — епителните клетки се претежно овални или вретеновидни и личат на нормалните медуларни епителни клетки на тимусот.
* Тип Б — епителните клетки се претежно кружни или многуаголни и личат на нормалните кортикални епителни клетки на тимусот. Во зависност од тежината на цитолошката абнормалност, се прави разлика помеѓу типовите Б1, Б2, Б3 (Б1 — богата со лимфоцити, Б2 — кортикални и Б3 — епителни)
* Тип АБ — карцином на тимус, ако туморот содржи комбинација од двата типа на клетки.

Кортикални епителни клетки на тимусот имаат изобилна цитоплазма, везикуларно јадро со ситно поделен хроматин и мали нуклеоли и цитоплазматски филаменти контактираат соседни клетки. За разлика од нив, тимусните медуларни епителни клетки се во облик на вретено, со овално густо јадро и оскуден тимом на цитоплазма, ако се пронајдат повеќе промени на кортикалните клетки, се смета дека се помалку доброќудни.

## Лекување

Хируршка интервенција е носител на третманот за тимом. Ако туморот е очигледно инвазивен и голем, може да се користи предоперативн хемотерапија или радиотерапија за да се намали големината, пред да се направи операција. Кога туморот е во рана фаза, не е потребна понатамошна терапија. Отстранувањето на тимусот кај возрасни се чини дека не предизвикува имунолошки дефицит. Кај децата, сепак, после операцијата, имунитетот може да биде абнормален и се препорачуваат вакцинации за неколку инфективни агенси. За инвазивни тимоми може да биде потребен дополнителен третман со радиотерапија и хемотерапија. Рецидивите на тимомот се опишани во 10-30 % од случаите до 10 години по хируршки зафат.

## Наводи