Стеатоза

**Стеатоза**, исто така наречена **масна промена** — абнормално задржување на масти (липиди) во клетката или органот. Стеатозата најчесто го зафаќа црниот дроб - примарен орган на липидниот метаболизам - каде што состојбата најчесто се нарекува стеатоза на црниот дроб . Стеатозата може да се појави и во други органи, вклучувајќи ги бубрезите, срцето и мускулите. Кога поимот не е дополнително наведен (како, на пример, во „срцева стеатоза“), се претпоставува дека се однесува на црниот дроб.

Факторите на ризик поврзани со стеатозата се различни и може да вклучуваат шеќерна болест, протеинска неисхранетост, хипертензија, клеточни токсини, дебелина, хипоксија, и апнеја при спиење.

Стеатозата е одраз на нарушувањето на нормалните процеси на синтеза и отстранување на триглицеридните масти. Вишокот липиди се натрупува во везикулите кои ја изместуваат цитоплазмата. Кога везикулите се доволно големи за да го искриват јадрото, состојбата е позната како макровезикуларна стеатоза. Во другите случаи, состојбата е позната како микровезикуларна стеатоза. Иако благи натрупувања не се особено штетни за клетката, големи натрупувања може да ги нарушат клеточните состојки, а во тешки случаи клетката може дури и да пукне.

## Патогенеза
До стеатоза не води еден единствен механизам што води до стеатоза. Вообичаено, разновидно мноштво патологии го нарушуваат нормалното движење на липидите низ клетката и предизвикуваат натрупување. Овие механизми може да се разделат врз основа на тоа дали тие на крајот предизвикуваат прекумерна понуда на липиди што не може да се отстрани доволно брзо (т.е. премногу во), или дали предизвикуваат проблем во разградувањето на липидите (т.е. недоволно искористување).

Нарушување на липидниот метаболизам, исто така, може да доведе до нарушување на механизмите кои вообичаено ги користат или отстрануваат липидите, што резултира со натрупување на неискористени липиди во клетката. Одредени токсини, како што се алкохоли, јаглерод тетрахлорид, аспирин и дифтериски токсин, се мешаат со клеточната машинерија вклучена во липидниот метаболизам. Кај оние со Гошеова болест, лизозомите не успеваат да ги разградат липидите и стеатозата произлегува од натрупувањето на гликолипидите. Протеинската неисхранетост, како што е онаа во квашиоркор, резултира со недостаток на прекурсорни апобелковини во клетката, па затоа неискористените липиди кои вообичаено би учествувале во синтезата на липобелковините почнуваат да се натрупуваат.

### Макровезикуларна стеатоза
Макровезикуларната стеатоза е почест облик на масна дегенерација и може да биде предизвикана од прекумерно снабдување со липиди поради дебелина, опструктивна ноќна апнеја, отпорност на инсулин или алкохолизам. Неухранетоста со хранливи материи, исто така, може да предизвика мобилизација на маснотиите од адипоцитите и да создаде локално прекумерно снабдување во црниот дроб каде што се одвива липидниот метаболизам. Вишокот на алкохол во текот на подолг временски период може да предизвика стеатоза. Разградувањето на големи количини на етанол во алкохолните пијалаци произведува големи количини хемиска енергија во облик на никотинамид аденин динуклеотид, што ѝ дава знак на клетката да го оневозможи разградувањето на масните киселини (кои исто така произведуваат енергија) и истовремено да ја зголемат синтезата на масни киселини. Ова „лажно чувство за енергија“ резултира со создавање повеќе липиди отколку што е потребно.

### Микровезикуларна стеатоза
[мини| Хистопатологија на микровезикуларна стеатоза, со пенливи [хепатоцити (два означени со стрелки), наспроти макровезикуларната стеатоза (вметнато).]]
Микровезикуларната стеатоза се одликува со мали интрацитоплазматски масни вакуоли (липозоми) кои се натрупуваат во хепатоцитите. Тоа е поврзано со широк спектар на состојби, вклучувајќи алкохолизам, токсичност од лекови на неколку лекови, хепатит Д (во Јужна Америка и Средна Африка), ненадејна детска смрт, вродени дефекти на бета оксидација на масни киселини, болест на складирање на холестерол естер, Волманова болест и Алперсов синдром.

## Хистологија
Хистолошки, стеатозата е физички видлива како липиди во мембрански врзани липозоми на паренхималните клетки. Кога ова ткиво е фиксирано и обоено за подобро да се гледа под микроскоп, липидот обично се раствора со растворувачите што се користат за подготовка на примерокот. Како такви, примероците подготвени на овој начин ќе изгледаат како да имаат празни отвори (или вакуоли) во клетките каде што липидот е исчистен. Посебните липидни боила, како што се суданското боило и осмиум тетрооксидот, можат да ги задржат и да ги покажат капките липиди, па оттука поубедливо укажуваат на присуство на липиди. Други интраклеточни натрупувања, како водата или гликогенот, исто така може да се појават како јасни вакуоли, затоа е неопходно да се користат боила за подобро да се одреди која супстанција се натрупува.

Грубо, стеатозата предизвикува зголемување на органите и осветлување на нивната боја. Ова се должи на високата содржина на липиди што ја зголемува зафатнината на органот и станува видлива со голо око. Во тешки случаи, органот може да стане многу зголемен, мрсен и на изглед жолт.
Податотека:Liver_steatosis_fatty_change.jpg|алт=Histological section of a mouse's liver showing severe steatosis. The clear vacuoles contained lipid in life; however, histological fixation caused it to be dissolved and hence only empty/clear spaces are seen.| Хистолошкиот дел од глувчешки црн дроб покажува тешка стеатоза. Јасните вакуоли содржеле липиди во животот. Меѓутоа, хистолошката фиксација предизвикала да се раствори и оттука се гледаат само празни/чисти простори.
Податотека:Fatty_change_liver_-_Lipid_steatosis_10X.jpg|алт=Micrograph of fatty liver showing lipid steatosis. H&E stain.| Микрографија на замастен црн дроб што покажува липидна стеатоза. Хематоксилин-еозин боило.
Податотека:Histopathology_of_centrilobular_steatosis_of_the_liver.jpg|алт=Steatosis with a centrilobular pattern, which is the general tendency for steatosis in adults.| Стеатоза со *центрилобуларна* шема, што е општа тенденција за стеатоза кај возрасните.


## Медицинска слика
мини|Стеатоза на црниот дроб (замастување на црн дроб) како што се гледа на КТ
На рендгенска компјутерска томографија (КТ), зголемената масна состојка ќе ја намали густината на ткивото на црниот дроб, со што сликата ќе биде помалку светла. Вообичаено, густината на слезината и црниот дроб се приближно еднакви. Кај стеатозата, постои разлика помеѓу густината и осветленоста на двата органи, при што црниот дроб се појавува потемен. На ултразвук, мастите се поехогени (способни да одбиваат звучни бранови). Комбинацијата на стеатоза на црниот дроб, која е темна на КТ и светла на ултразвук, понекогаш е позната како флип-флоп ознака.

На магнетна резонанција, сликите со градиентно мултиехо може да се користат за да се одреди процентот на маснотии во црниот дроб. Различните резонантни честоти помеѓу водата и маснотиите ја прават оваа техника многу осетлива и точна. Стекнувањето ехо во услови „во фаза“ и „вон фаза“ (кои се однесуваат на релативните фази на количините на маснотии и протони на вода) овозможува да се добие сигнал сразмерен на количините на вода и маснотии, или сигнал сразмерен на водата минус масната количина. Овие интензитети на сигналот потоа алгебарски се комбинираат во процент на маснотии. Поновите техники го земаат предвид експерименталниот шум, распаѓањето на сигналот и спектроскопските својства на маснотиите. Бројни проучувања за валидација покажале одлични соодноси помеѓу нивото на стеатоза квантифицирано на МРИ и нивоата на стеатоза полуквантитативно и квантитативно определени при биопсиите на црниот дроб (референтни методи). Неколку производители на МРИ нудат автоматско пресметување на процентот на маснотии со секвенци не подолги од едно задржување здив.

При абдоминална ултрасонографија, во споредба со нормален бубрег, стеатозата се гледа како хиперехоичен црн дроб.
Податотека:MRI_Liversteatosis.jpg|алт=Liver steatosis (fatty liver disease) as seen on MRI. Multiecho MR sequence in a healthy liver (top row) and a liver with severe steatosis (bottom row) are shown. In the healthy liver, the signal does not vary much in the different echoes. In the steatotic liver, the signal varies greatly between in and out phase echoes. Algebraic combination of these images can be used to accurately quantify liver steatosis.| Стеатоза на црниот дроб (замастување на црниот дроб) како што се гледа на МНР. Прикажано е мултиехо МР секвенца во здрав црн дроб (горниот ред) и црн дроб со тешка стеатоза (долниот ред). Кај здравиот црн дроб, сигналот не се разликува многу при различно ехо. Во стеатотичниот црн дроб, сигналот се разликува во голема мера помеѓу ехото на фазата внатре и надвор. Алгебарската комбинација на овие слики може да се користи за прецизно квантифицирање на стеатозата на црниот дроб.
Податотека:False_impression_of_hyperechogenic_liver.jpg|алт=Abdominal ultrasonography with the liver and kidney side by side (left image) may give a false impression of hyperechogenic liver, so it's preferably done with the organ borders facing the ultrasound probe (right image, of the same case).| Абдоминална ултрасонографија со црн дроб и бубрег еден до друг (слика од левата страна) може да даде лажен впечаток за хиперехоген црн дроб, така што по можност да се прави со границите на органите свртени кон ултразвучната сонда (десна слика, од истиот случај).
Податотека:Ultrasonography_of_focal_steatosis.jpg|алт=Abdominal ultrasonography of focal steatosis. It is distinguished from a tumor by not compressing the hepatic vein.| Абдоминална ултрасонографија на фокална стеатоза. Се разликува од тумор со тоа што не ја компресира хепаталната вена.


## Инциденца
Во студијата на Бристолскиот универзитет, „Деца од 90-тите“, со ултразвучно скенирање било откриено дека 2,5% од 4.000 лица родени во 1991 и 1992 година, на 18-годишна возраст имале безалкохолно масно заболување на црниот дроб. Пет години подоцна, транзиторната еластографија (фиброскен) покажала дека над 20% имаат масни наслаги на црниот дроб од стеатоза, што укажува на безалкохолна стеатоза на црниот дроб. Половина од нив беа класифицирани како тешки. Скенирањето, исто така, покажало дека 2,4% имале лузни на црниот дроб од фиброза, што може да доведе до цироза.

## Поврзано
* Замастување на црниот дроб
* Липиден метаболизам
* Безалкохолно замастување на црниот дроб
* Масни глобули

## Наводи

Категорија:Патологија
Категорија:Хистопатологија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ