Карен Сето

мини|Кaрен Сето
**Карен Чинг-Ји Сетo** е географ, научник за урбанизација и промена на земјиштето и професор по географија и наука за урбанизација на Универзитетот Јеил. Таа е експерт за урбанизација и одржливост и сателитски далечински сензори. Таа била ко-водач на поглавјето за урбано ублажување во 6-тиот извештај за проценка на Меѓувладиниот панел за климатски промени (МПКП) и 5-тиот извештај за проценка на МПКП. Од 2014 до 2020 година била главен и одговорен уредник на научното списание *Глобал Енвајерментал Чјнџ*. Била избрана за член на Националната академија на науките на САД, Академијата за наука и инженерство во Конектикат, Американската академија за уметности и науки, Советот за надворешни односи и член на Американската асоцијација за Унапредување на науката.

## Ран живот и образование
Сето е родена во Хонгконг и емигрирала во САД како дете. Таа се образовала во католичкото средно училиште Помона и на Универзитетот во Калифорнија, Санта Барбара, каде што се стекнала со диплома по политички науки. Таа се доквалификувала на Универзитетот во Бостон со заедничка магистерска диплома по меѓународни односи и управување со ресурси и животна средина, по што следел и докторат по географија, каде што соработувала со Роберт Кауфман и Кертис Е. Вудкок. Нејзиното истражување на дисертацијата го проучувало проширувањето на урбаното земјиште и влијанието врз обработливото земјиште во делтата на реката Перл во Кина. Била пионер во комбинирање на социо-економски податоци и сателитски снимки за проучување на урбаниот раст користејќи анализа на временски серии. Открила дека во годините помеѓу 1988 и 1996 година, урбанизацијата се зголемила за над 300%, при што најголем дел е пренаменето од земјоделско земјиште.

## Кариера и истражување
На Сето ѝ била доделена Награда за нова истражувачка програма на НАСА за наука за Земјата во 2000 година и Награда за КАРИЕРА на Националната научна фондација во 2004 година. Таа била назначена за факултетски член на Универзитетот Стенфорд во 2000 година, каде што имала заеднички состаноци во Институтот за меѓународни студии и Вудс Институтот за животна средина. Сето спроведувала истражување за човечката трансформација на земјиштето, разбирање на процесите на урбанизација и истражување на влијанието врз животната средина од промените во користењето на земјиштето. Нејзината рана работа ја разгледувала врската помеѓу економскиот развој, урбанизацијата и користењето на земјиштето во Кина и Виетнам. Таа користи сателитски далечински сензори и теренски интервјуа како средство за документирање на користењето на земјиштето и просторната структура. Таа ги водела Алатките за управување со екосистемот за Комисијата за управување со екосистемот на Меѓународната унија за зачувување на природата од 2002 до 2008 година и била ко-претседавач со Меѓународниот проект за урбанизација и глобални промени во животната средина од 2005 до 2016 година. Во 2008 година, Сето се приклучила на Факултетот за шумарство и еколошки студии на Јеил. Во 2013 година, таа била првата жена од Азија која била на работното место на Факултетот за шумарство и еколошки студии на Јеил (сега школа за животна средина на Јеил).

Сето била назначена за вонреден декан за истражување и директор на докторски студии на Факултетот за шумарство и еколошки студии на Јеил во 2014 година и за професор по географија и наука за урбанизација на Фредерик К. Хиксон во 2017 година. Била координативен главен автор за два извештаи на ОН за климата. Таа го предводувала поглавјето за урбано ублажување на 6-тиот извештај за проценка на Меѓувладиниот панел за климатски промени (МПКП) од 2022 година и 5-от извештај за проценка на МПКП од 2014 година, кој ги истражувал опциите за ублажување на гасовите со ефект на стаклена градина во урбаните области. По земјотресот што ги уништил областите во Непал во 2015 година, Сето била инспирирана да истражи како еволуирачкиот урбан развој влијае на ранливоста на опасностите во регионот. Таа водела проект на НАСА кој ги разгледува врските помеѓу урбаниот раст, ранливоста и природните катастрофи. Ги проучувала „скриените врски“ помеѓу урбанизацијата и системите за храна. Сето идентификувала дека растот на урбаните области ширум светот може да елиминира значителни области на земјоделско земјиште, предвидувајќи дека до 2030 година може да се изгуби област со големина на Њу Џерси. Сето користела сателитски снимки и податоци од пописот за да ја истражи урбанизацијата во Индија. Таа користела низа сателитски снимки за проучување на урбанизацијата, вклучително и од снимките од ноќните светла на оперативниот систем за линиско скенирање на одбранбената метеоролошка сателитска програма, пакетот радиометар со видлива инфрацрвена слика и Лендсат.

Сето уредувала збирка трудови за *[[Зборник на трудови на Националната академија на науките на Соединетите Американски Држави]]* за урбанизација и одржливост, истражувајќи го влијанието на урбанизацијата од големи размери. Во специјалното издание на *зборникот*, Сето идентификувала три теми: одржливоста на урбанизацијата е повеќедимензионална, а решенијата кои се дизајнирани за една димензија (јавно здравје, биодиверзитет) можеби нема да имаат позитивно влијание, урбанизацијата може да стане тешко набљудлива и дека постои итна потреба да се развијат квантитативни методи за евалуација на социјалните и еколошки процеси. Сето повикала на интегриран пристап за глобална одржливост наспроти изолираните активности. На пример, таа покажала дека правилното урбанистичко планирање и ефективната транспортна политика може да ја намалат употребата на енергија за 25% во градовите ширум светот. Ова може да вклучи по „компактен“ развој и зголемена енергетска ефикасна технологија. Таа открила дека градовите во светот во развој резултирале со 86% од намалувањето на енергијата, бидејќи тие имале потенцијал да дизајнираат стратегии за промовирање на кратки патувања. Заедно со колегата од Јеил, Ели Феничел, Сето била наградена со Награда за ресурси за иднината во 2018 година за да се процени вредноста на производите на сателитски податоци за мерење и мапирање на урбанизацијата на Хималаите.

Таа како професор ги посетила Националниот универзитет во Тајпеј и Универзитетот во Копенхаген. Таа била извршен продуцент на документарниот филм *10.000 лопати: брз урбан раст во Кина*, кој користел различни извори на слики за да го документира брзиот урбан раст во Кина.

### Книги и филмови

* *Град невиден: Нови визии на урбана планета*
* *Прирачник за урбанизација и глобални промени во животната средина*
* *10.000 лопати: брз урбан раст во Кина (документарен филм)*

### Награди и почести
Наградите и почестите што ги добила Сето вклучуваат:

* 2009 Алдо Леополд - Лидерски соработник
* 2014 Факултетска награда на школата за шумарство и еколошки студии на Јеил за извонредна настава и советување
* 2017 година - избрана за член на Националната академија на науките на САД
* 2017 Американската асоцијација на географи - Награда за извонредност за истражување на човечките димензии на глобалните промени
* Соработник од 2017 година на Американското здружение за унапредување на науката
* Награда за наука за одржливост од Еколошкото друштво на Америка за 2017 година
* 2018 - избрана за член на Академијата за наука и инженерство во Конектикат
* Список на високо цитирани истражувачи Кларивејт Аналитикс за 2018 година
* Американската асоцијација на географи за 2019 година за исклучителен придонес во истражувањето за далечинско сензорирање
* Список на високо цитирани истражувачи на Кларивејт Аналитикс за 2019 година
* Список на високо цитирани истражувачи Кларивејт Аналитикс за 2020 година
* Список на високо цитирани истражувачи Кларивејт Аналитикс за 2021 година
* 2022 година - избрана за член на Американската академија на науките и уметностите
* 2022 Американско географско друштво - медал на Александар и Илсе Меламид
* 2023 - доживотен член на Советот за надворешни односи

## Наводи

Категорија:Американски географи
Категорија:Професори на Стенфордовиот универзитет
Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД
Категорија:Научник за урбанизација
Категорија:Жена научник