Томас Коул

мини| ''Оксбоу (Реката Конектикат во близина на Нортхемптон)'' (1836)
мини| ''Патот на Царството'' (1833 — 1836), оваа анимирана слика ги прикажува сите пет слики во низата како посебни рамки
**Томас Коул** ( — ) — американски уметник роден во Англија и основач на уметничкото движење Школа на реката Хадсон. Коул нашироко се смета за првиот значаен американски сликар на предели. Познат е по неговите романтични предели и историски слики. Под влијание на европските сликари, но со силен американска чувствителност, бил плоден во текот на неговата кариера и првенствено работел со масло на платно. Неговите слики се типично алегорични и често прикажуваат мали фигури или структури во тажни и предизвикувачки природни предели. Тие го прикажуваат Новиот Свет како природен Еден во контраст со градските предели исполнети со смог на Британија од времето на Индустриската револуција, во која тој пораснал. Неговите дела, кои често се сметаат за конзервативни, ги критикуваат тогашните трендови на индустријализмот, урбанизмот и ширењето на западот.

## Живот и образование
Роден е во Болтон ле Мурс, Ланкашир, во 1801 година, а во 1818 година со своето семејство се иселил во САД, населувајќи се во Стубенвил, Охајо. На 22-годишна возраст, се преселил во Филаделфија, а подоцна, во 1825 година, во Кеткил, Њујорк, каде што живеел со сопругата и децата до неговата смрт во 1848 година.

Коул рано нашол работа како гравер. Главно бил самоук како сликар, потпирајќи се на книги и проучувајќи ја работата на другите уметници. Во 1822 година, започнал да работи како сликар на портрети, а подоцна постепено го пренасочил своето внимание на пределот.

## Сликарство
[мини| ''[Титановиот пехар* (1833), Масло на платно; 49 × 41 см. [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музеј]], Њујорк]]
Во Њујорк, Коул му продал три слики на Џорџ В. Бруен, кој потоа го финансирал летното патување во [[Хадсонова Долина|Хадсоновата Долина]] каде уметникот создавал пределни слики - [[Планинска куќа Catskill|Планинска куќа Кетскил]], познатите [[Катерскилски Водопади]], урнатините на [[Форт Патнам]] и два погледи на [[Студена пролет (Њујорк)|Студената пролет]].  Враќајќи се во Њујорк, тој прикажал пет [[Пределно сликарство|предели]] во излогот на книжарницата на Вилијам Колман. Според *Њујорк ивнинг пост (New York Evening Post),* двете слики „Студена пролет“ биле купени од А. Сетон, кој во 1826 години, сликите и ги дал на заем на годишната изложба на [[Американска академија за ликовни уметности|Американската академија за ликовни уметности]]. Ова го привлече вниманието на Коул на Џон Трамбул, Ашер Б. Дуранд и Вилијам Данлап. Меѓу сликите бил и пределот наречен *Поглед на* Форт Тикондерога *од Гелина*. Трамбул бил особено импресиониран од Делата на младиот уметник оставиле особен впечаток на Трамбул кој го побарал, купил една од неговите слики и му воспоставил врски со голем број негови богати пријатели вклучувајќи ги Роберт Гилмор од [[Балтимор]] и [[Даниел Вадсворт]] од [[Хартфорд (Конектикат)|Хартфорд]], кои станале важни покровители на уметникот.

Коул првенствено бил сликар на предели, но сликал и алегориски дела. Најпознати од нив е низата од пет дела, *Патот на царството*, што го прикажува истиот предел со генерации - од скоро природна состојба до завршување на царството, а потоа пад и пустош - сега во збирката на [[Њујоршко историско друштво|Њујоршкото историско друштво]] и четириделната низа *Патешествие на животот*. Постојат две верзии на последнава, изворната од 1840 година во [[Институт за уметност Мансон-Вилијамс-Проктор|Институтот за уметност Мансон-Вилијамс-Проктор]] во [[Утика (Њујорк)|Утика, Њујорк]] и репликите од 1842 година со мали измени во [[Национална уметничка галерија во Вашингтон|Националната галерија]] во Вашингтон. Меѓу другите познати дела на Коул се *Оксбоу* (1836), *Засекот на Белите Планини*, *Даниел Бун во неговата кабина кај Големото Езеро Осаж* и *Езерото со мртви дрвја* (1825) кое се наоѓа во [[Меморијален музеј на уметноста во Ален|Меморијалниот уметнички музеј на Ален]]. Тој, исто така, ја насликал *Еденската градина* (1828), со раскошни детали на [[Адам и Ева]] кои живеат меѓу водопади, растенија и елени. Во 2014 година биле откриени [[Фриз|фризови]] што ги насликал Коул на ѕидовите од својот дом.

Коул имал влијание на неговите современици во уметничкото движење подоцна наречено „Школа на реката Хадсон“, особено на Ашер Б. Дуранд и [[Црквата Фредерик Едвин|Фредерик Едвин Черч]]. Черч учел со Коул од 1844 до 1846 година, каде што ја научил техниката на Коул за скицирање од природата и подоцна развивање идеализирана, завршена композиција. Влијанието на Коул е особено забележливо во раните слики на Черч. Коул, времето од 1829 до 1832 и од 1841 до 1842 година, го поминал во странство, главно во Англија и Италија.

== Друга дејност ==
Коул е најпознат по неговата работа како американски пределен уметник. Во една статија од 1836 година „Американско пределно сликарство“, тој ја опишал својата сложена врска со американскиот предел во естетски, емоционален и духовен поглед. Тој, исто така, направил илјадници скици на различна тема. Над 2.500 од овие скици може се изложени во Институтот за уметност во Детроит.

Во 1842 година, Коул тргнал на голема турнеја низ Европа во обид да учи во стилот на [[Стар мајстор|старите мајстори]] и да ги наслика нејзините предели. Највпечатлив за Коул беше највисокиот активен вулкан во Европа, [[Етна|планината Етна]]. Коул бил толку трогнат од убавината на вулканот што направил неколку скици и најмалку шест негови слики. Најпознатото од овие дела е *Погледот на планината Етна од Таормина*, масло на платно со големина 200 на 300 см. Коул, исто така, направил детална скица *Поглед на планината Етна* која покажува панорамски поглед на вулканот со урнати ѕидови на древниот грчки театар [[Таормина]], крајно десно.

Коул исто така бил поет и се занимавал со архитектура, вообичаена практика во времето кога професијата не била толку кодифицирана. Коул бил учесник на конкурсот за дизајн одржан во 1838 година за создавање на Државната куќа во Охајо во [[Колумбус|Колумбус, Охајо]]. Неговиот влез го освоил третото место, а многумина тврдат дека завршената зграда, составена од првото, второто и третото место, има голема сличност со влезот на Кол.

== Личен живот ==
По 1827 година, Коул одржувал студио на фармата наречена Седар Гроув, во градот [[Catskill (град), Њујорк|Кетскил, Њујорк]]. Во ова студио насликал значаен дел од своите дела. Во 1836 година, се оженил со Марија Бартоу од Кетскил, внука на сопствениците, и станал постојан жител на местото. Томас и Марија имаа пет деца. Ќерката на Коул, Емили, била ботаничка уметничка која работела во [[акварел]] и сликала [[порцелан]]. Сестрата на Коул, [[Сара Коул]], исто така била сликарка на предели.

Дополнително, Коул имал многу пријателства со важни личности во уметничкиот свет, вклучувајќи го и Даниел Вадсворт, со кого бил близок пријател. Доказ за ова пријателство може да се види во писмата што биле откриени во 1980-тите во библиотеката на колеџот Тринити Воткинсон. Во јули 1832 година, Коул емотивно му напишал на Вадсворт: „Поминаа години откако те видов и времето и светот несомнено направи многу промени кај нас двајцата; но сеќавањето на твоето пријателство... [не] никогаш не избледе во мојот ум и на тие задоволства гледам како на „цвеќиња што никогаш нема да растат во друга градина“. Томас Коул починал во Кетскил на 11 февруари 1848 година од [[плеврит]]. Четвртиот највисок врв во областа Кетскилс во негова чест го добил името[[Планина Томас Кол|Томас Коул]]. Седар Гроув бил прогласен за [[Национален историски локалитет (САД)|национално историско место]] во 1999 година и сега е отворен за јавноста.

== Избрани дела ==
<gallery widths="200" heights="200">
Податотека:Scene-from-the-last-of-the-mohicans-cora-kneeling-at-the-feet-of-tanemund-1827.jpg|алт=Imaginary scene from The Last of the Mohicans (1827), Wadsworth Atheneum|Замислен предел од*Последниот Мохиканец* (1827),Вадсворт Атенеум
Податотека:Cole_Thomas_Expulsion_from_the_Garden_of_Eden_1828.jpg|алт=Expulsion from the Garden of Eden (1828), Museum of Fine Arts, Boston| *Изгонување од Рајската градина* (1828), Музеј на ликовни уметности, Бостон
Податотека:Cole_Thomas_Romantic_Landscape_with_Ruined_Tower_1832-36.jpg|алт=Romantic Landscape with Ruined Tower (1832–36), Albany Institute of History & Art| *Романтичен предел со кула во урнатини* (1832-36), Институт за историја и уметност во Олбани
Податотека:Cole_Thomas_The_Consummation_The_Course_of_the_Empire_1836.jpg|алт=The Course of Empire: Consummation (1835–1836), New-York Historical Society| *Патот на царството: Совршенство* (1835–1836), Њујоршко историско друштво
Податотека:Thomas_Cole_-_Architect’s_Dream_-_Google_Art_Project.jpg|алт=The Architect's Dream (1840), Toledo Museum of Art| *Сонот на архитектот* (1840),Музеј на уметноста во Толедо
Податотека:Thomas_Cole_-_The_Voyage_of_Life_Youth,_1842_(National_Gallery_of_Art).jpg|алт=The Voyage of Life: Youth (1842), National Gallery of Art| *Патешествието на животот: Младост* (1842), Национална галерија на уметност
Податотека:Cole_Thomas_The_Temple_of_Segesta_with_the_Artist_Sketching_1843.jpg|алт=Temple of Segesta (1843), Museum of Fine Arts, Boston| *Храмот на Сегеста* (1843), Музеј на ликовни уметности, Бостон
Податотека:Thomas_Cole_-_A_View_of_the_Two_Lakes_and_Mountain_House,_Catskill_Mountains,_Morning_(1844)_-_Google_Art_Project.jpg|алт=A View of the Two Lakes and Mountain House, Catskill Mountains, Morning (c. 1844), Brooklyn Museum| *Поглед на двете езера и планинска куќа, планините Кетскил, утро* ( 1844),  музеј Бруклин
Податотека:Cole_Thomas_Il_Penseroso_1845.jpg|алт=Il Penseroso (1845), Los Angeles County Museum of Art| *Il Penseroso* (1845), Музеј на уметност во округот Лос Анџелес
Податотека:Home_in_the_Woods_1847_Thomas_Cole.jpeg|алт=Home in the Woods (1847), Reynolda House Museum of American Art| *Дом во шумата* (1847), Музеј на уметност на Рејнолда
Податотека:Thomas_Cole_-_Prometheus_Bound_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Prometheus Bound (1847), Fine Arts Museums of San Francisco| *Окованиот Прометеј* (1847), Музеи за ликовни уметности во Сан Франциско
</gallery>

== Белешки ==
<references group="б"/>

== Наводи ==


== Надворешни врски ==



* [http://www.thomascole.org/ Седар Гроув - Националното историско место на Томас Коул во Кетскил, Њујорк]
*   
* [https://web.archive.org/web/20070928014946/http://www.cincinnatiartmuseum.org/Search/collectionresultsitemdetail.aspx?OID=44152 Дела на Томас Коул во Музејот на уметност во Синсинати]
* [http://whitemountainart.com/ArtistGalleries/gal_tc.htm Сликите на Белата планина од Томас Коул] 
* [https://web.archive.org/web/20120304151708/http://www.reynoldahouse.org/discover/collections/selected_works.php Рејнолда Куќа музеј на американската уметност]
* Информации за Томас Коул може да се најдат во [https://web.archive.org/web/20081120130608/http://www.albanyinstitute.org/collections/library/Research_and_Resources/FindingAids/Cole%20CV553.pdf збирката Томас Коул], која содржи кореспонденција, финансиски и правни документи, исечоци, каталози на изложби, песни поврзани со него и неговото семејство, во [https://web.archive.org/web/20081026013759/http://www.albanyinstitute.org/z-%20AIHA%20website/6-library/library.main.htm библиотеката за историја и уметност во Албани] .
* [http://www.nysl.nysed.gov/msscfa/sc10635.htm Трудови на Томас А. Кол, 1821–1863 година] . Оваа помош за наоѓање содржи биографски информации за Коул и ја опишува збирката на неговите трудови (преписка, списанија, тетратки, есеи и поезија) што ја чува Државната библиотека на Њујорк .
* [http://purl.org/net/nysl/nysdocs/122519843 Весникот на Томас Коул, 1834–1848 година] . Списанието, кое беше дигитализирано од Државната библиотека на Њујорк, содржи расфрлани рачно напишани записи од 5 ноември 1834 година до 1 февруари 1848 година.
* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/56268/rec/16 *Уметноста и градот на империјата: Њујорк, 1825–1861 година*], изложбен каталог од Метрополитен музејот на уметноста (целосно достапен онлајн како PDF), кој содржи материјал за Томас Коул (види индекс)
* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/38038/rec/39 *Американски рај: светот на Школата на реката Хадсон*], изложбен каталог од Метрополитен музејот на уметноста (целосно достапен онлајн како PDF), кој содржи материјал за Томас Коул (види индекс)
* [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/81636 *Училишни визии на реката Хадсон: пејзажите на Санфорд Р. Гифорд*], изложбен каталог од Метрополитен музејот на уметноста (целосно достапен онлајн како PDF), кој содржи слики од Коул и материјал за Коул (види индекс)
* [https://museumzero.blogspot.com/2018/12/american-scenery-thomas-cole-vs-nasa.html *Американско пределно сликарство'', од Томас Коул] Целиот текст со вовед

Категорија:Починати во 1848 година
Категорија:Родени во 1801 година
Категорија:Американски сликари
Категорија:Англиски сликари