Топлички манастир

**Топлички манастир** — средновековен манастир во областа Железник во југозападниот дел од Македонија. Манастирот се наоѓа во месноста Топлица, меѓу селата Жван, Слоештица и Бабино.

Во минатото, манастирот бил не само религиозен, туку и културно-просветен и книжевен центар. Во негов склоп се наоѓала манастирската црква, како и конаци во коишто имало библиотека и училиште.

## Потекло на поимот

Манастирот името го добил по месноста „Топлица“, а овој топоним е добиен по местото коешто е оградено со планини и е заштитено од студените ветрови, така што зимите секогаш биле топли.

## Историја

Манастирот бил основан со изградбата на првобитната манастирската црква некаде во XIV век, а со подоцнежните археолошки ископувања било утврдено дека истата била подигната на местото на постар објект со базиликален облик од V-VI век, чиј обиколен ѕид делумно бил искористен како темел за изградба на црквата. Во текот на XVI век, црквата била срушена, по што била обновена и зографисана. Во тој период, манастирот освен како религиозен прераснал и во културно-просветен и книжевен центар. Низ вековите во него се одвивала плодна книжевна, препишувачка и преведувачка дејност, а свои записи оставил само книжевникот Макарија Топлички, кој за себе не оставил никакви позначајни податоци.

Денес, од објектите што се наоѓале во рамки на манастирот е зачувана само црквата, која е запуштена и оставена во лоша состојба. Нејзините ѕидови се растресуваат како последица на минирањето на карпите во околниот каменолом. Во внатрешноста на црквата, олтарниот простор, наосот и страничните параклиси се во многу лоша состојба. Во црквата долго време нема богослужба, а внатрешноста нема црковен мебел или каков било инвентар.

## Градби
### Црква „Св. Никола“

Црквата во нејзиниот првобитен облик најверојатно била изградена во XIV век, на што укажуваат двослојните фрески зачувани на нејзиниот западен ѕид. Таа била градена од кршен камен и кал, и од неа денес се зачувани само западниот ѕид, западниот влез, а најверојатно и подот од камени плочи поставени во средишниот дел на наосот во вид на медалјон. Со археолошките ископувања во 1982 и 1984 година било утврдено дека најстарата средновековна црква била еднокорабна градба која лежела на местото на постар објект со базиликален облик од V-VI век, чиј обиколен ѕид делумно бил искористен како темел за изградба на црквата. Во текот на XVI век, црквата била срушена и обновена, а нејзин ктитор станал кратовскиот кнез Димитар Пепиќ. Како доказ за тоа служи и главниот ктиторски натпис во наосот на манастирскиот собор над западната врата од 1536-1537 година, според кој црквата е изградена во времето на игуменот јеромонах Павнутие кој бил потпомогнат од Кир Димитар Пепиќ.

Црквата има базиликален облик со по два доѕидани параклиса на јужната и северната страна, како и дополнителна просторија на западната страна. Главната апсида на олтарскиот простор е нагласена и однадвор е втопена во ѕидна маса. Лево и десно од неа се наоѓаат нишите на олтарниот простор и ѓаконик, кои исто како и главната олтарска апсида однадвор се втопени во ѕидна маса. Олтарскиот простор своевремено бил одделен од наосот со иконостас, но денес од него денес нема остатоци освен лежиштето на подот и сликаните бордури на страничните ѕидови.

### Конаци

По примерот на најзначајните средновековни манастири, во склоп на Топличкиот манастир имало и конаци. Во нив биле сместени библиотека и училиште. Сепак, поради запуштеноста на манастирот, тие се распаднале и срушиле, така што денес не постојат.

## Галерија

**Фрескоживопис**

Податотека:Фреска од Св. Никола Топлички на Христос, Богородица и Јован Претеча.jpg|Фреска на Исус Христос седнат на престол, со Богородица од левата и Свети Јован Претеча од десната страна
Податотека:Детал од фреска на Христос од Никола Топлички.jpg|Детаљ од фреската на Исус Христос
Податотека:Dimitar-Kratovski-Toplicki-manastir.jpg|Фреска на ктиторот на црквата Димитар Пепиќ
Податотека:Toplička ikona.JPG|Икона на којашто е прикажано Успението на Богородица со Св. Козма Маумски и Св. Јован Дамаскин 


**Манастирската црква**

Податотека:Викиекспедиција Железник 153.jpg|Влезот во манастирската црква
Податотека:Викиекспедиција Железник 154.jpg|Страничен поглед на црквата
Податотека:Викиекспедиција Железник 155.jpg|Издолжен поглед на црквата
Податотека:Викиекспедиција Железник 156.jpg|Дел од постарите темели на црквата


## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Слоештица
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија
Категорија:Дела на Костурската школа