Смрча

**Смрча** () — род на иглолисни зимзелени дрва со околу 35 вида. Припаѓа на семејството на боровите (*Pinaceae*), а најзастапена е во умерениот појас и подрачјата со тајга ширум светот. Смрчите се големи дрва, со висина од 20–60&nbsp;метри и се одликуваат со конусниот облик на крошната кога се млади. Игличките се четирирабни и прицврстени во снопчиња.

Игличките ги јадат ларвите на неколку вида на пеперутки.

## Смрчата во Македонија
Во Македонија растат неколку вида на смрча, од кои како автохтона се јавува само обичната смрча (*P. abies*). Бодликавата смрча (*P. pungens*) расте како доведен вид со стопанска намена. Покрај нив, присутна е и омориката (*P. omorika*), која служи како парковско дрво, но и во шумите.

Низ Македонија минува самата јужна граница на ареалот на смрчата. Природни шуми од обична смрча има во сливовите на реките Пена и Радика, како и во мало изолирано подрачје во месноста Мурите во Беровско.

## Видови
Во светот постојат 35 видови на смрча.

[мини|исправено|Тукушто никната [сива смрча (*P. glauca*)]]
[thumb|исправено|Неузреани шишарки на [црна смрча (*P. mariana*)]]
[мини|исправено|Шишарки и листови на [бодликава смрча (*P. pungens*)]]

*клад I
:* жална смрча (*Picea breweriana*)
*клад II
:* ситканска смрча (*Picea sitchensis*)

*клад III
:* Енгелманова смрча (*Picea engelmannii*)
:* сива смрча (*Picea glauca*)

*клад IV
:* Сарџентова смрча (*Picea brachytyla*)
:* чивавска смрча (*Picea chihuahuana*) 
:* Фарерова смрча (*Picea farreri*) 
:* ликјаншка смрча (*Picea likiangensis*) 
:* Мартинезова смрча (*Picea martinezii*) 
:* Максимовичева смрча (*Picea maximowiczii*) 
:* тајванска смрча (*Picea morrisonicola*) 
:* Вичова смрча (*Picea neoveitchii*) 
:* кавкаска смрча (*Picea orientalis*)
:* виолетова смрча (*Picea purpurea*) 
:* Шренкова смрча (*Picea schrenkiana*)
:* хималајска смрча (*Picea smithiana*)
:* сикимска смрча (*Picea spinulosa*)
:* мазна смрча (*Picea torano*)
:* Вилсонова смрча (*Picea wilsonii*)

*клад V
:* обична смрча (*Picea abies*)
:* Олкокова смрча (*Picea alcoquiana*) (syn. *P. bicolor*)
:* алпска смрча (*Picea alpestris*) — најчесто се смета за варијанта на обичната смрча
:* четинеста смрча (*Picea asperata*)
:* чингхајска смрча (*Picea crassifolia*)
:* Гленова смрча (*Picea glehnii*)
:* ајанска смрча (*Picea jezoensis*)
:* корејска смрча (*Picea koraiensis*)
:* Којамина смрча (*Picea koyamae*)
:* црна смрча (*Picea mariana*)
:* Мајерова смрча (*Picea meyeri*)
:* сибирска смрча (*Picea obovata*)
:* оморика (*Picea omorika*)
:* бодликава смрча (*Picea pungens]]* 
:* свиена смрча (*Picea retroflexa*)
:* црвена смрча (*Picea rubens*)

## Употреба
### Дрво и преработки
мини|исправено|Талпа од обична смрча
Смрчата наоѓа примена како добро дрво за столарија и во градежништвото, и особено погодно за изработката на трупови на дрвени воздухоплови. Од ова дрво се прават многу жичени инструменти како што се гитарата, мандолината, виолончелото, виолината, резонантната кутија во средината на пијаното и харфата. Првото летало на Браќата Рајт, наречено *Flyer* („Летач“) било изработено од смрча.

Бидејќи смреката не е отпорна на гниење и штетници откако ќе се исече и трае само 12-18 месеци ако е изложено надвор. Затоа, нејзиниот дрвен маетријал се препорачува да се користи само за внатрешно уредување.

Смрчата е од големо знчење за добивање на дрвена каша за изработка на хартија. Долгите конци на дрвото даваат цврст производ кој воедно лесно се бели.

### Храна и напитоци

Младите изданоци на смрчите и боровите се богати со витамин Ц. Познато е дека капетанот Џејмс Кук правел алкохолен напиток од смрчини гранчиња што го пиела посадата за да се заштити од скорбут. Ваквиот напиток постои и денес во северна Европа и Канада.

### Други примени
Од смолата на смрчата се правел катран пред да се појават денешните катрани од нафтени деривати.

Северномериканските староседелци ги користат тенките корења за плетење на кошници и зашивање на брезова кора при изработката на чунови.

Смрчата ужива популарност како украсно дрво во хортикултурата поради нејзината симетричност, и имаат често присуство во домовите како новогодишни елки (особено обичната смрча и омориката).

## Смрчата како мотив во уметноста и во популарната култура
Понекогаш, смрчата се јавува како инспирација или тема во делата од уметноста и популарната култура, како:
* „Елки и смрчи“ (*Јелике и оморике*) - расказ на српскиот писател Петар Кочиќ.

## Наводи

## Надворешни врски

*
*Смрча (''Picea'') — „База на голосеменици“ 


Категорија:Борови
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ