Ирски календар

**Ирскиот [[календар]]** не се придржува до астрономските сезони (почнувајќи во северната полутопка, на рамнодениците и краткодениците) или метеоролошките сезони (почнувајќи на 1 март 1 јуни 1 септември и 1 декември). Поточно речено, ги центрира сезоните околу краткодениците и рамнодениците (така што, на пример, средината на летото паѓа на летната краткодневица), почнувајќи ја сезоната на отприлика средишната точка помеѓу краткодневицата и рамноденицата.

•	Пролет – Февруари, Март, Април
•	Лето – Мај, Јуни, Јули.
•	Есен – Август, Септември, Октомври.
•	Зима – Ноември, Декември, јануари.

Ова е продолжение на келтскиот и галскиот систем, кој по потекло е пагански. Ова е особено видливо во ирските (галски) имиња за мај (Bealtaine), август (Lúnasa) и ноември (Samhain), кои всушност се имиња на галски пагански празници. Покрај тоа, имињата за септември (*Meán Fómhair*) и октомври (*Deireadh Fómhair*) се преведуваат директно како „средина на есента“ и „крај на есента“. Христијанството, исто така, оставило свој белег врз ирските месеци: името за декември (*Nollaig*) значи Божиќни празници.

## '''Календарски имиња на ирски'''

### '''Денови во неделата - Laethanta na Seachtaine'''

Според историските текстови, за време на галската ера во Ирска, денот започнувал и завршувал на зајдисонце. Преку контакт со Римјаните, седумдневната недела била присвоена од континенталните Келти, а потоа се раширил низ Келтите во Британија и Ирска. Во Ирска, четири денови во неделата (Понеделник, Вторник, Сабота, Недела) имаат имиња добиени од латински. Другите три се однесуваат на постовите држани од страна на католичкото свештенство.

•	Недела: **An Domhnach** или **Dé Domhnaigh** — латински *Dominica*, „на Господа“
•	Понеделник: **An Luain** или **Dé Luain** — латински *Lunae*, „на Месечината“
•	Вторник: **An Mháirt** или **Dé Máirt** — латински *Martis*, „на Марс“
•	Среда: **An Chéadaoin** или **Dé Céadaoin** — староирски, „прв пост“
•	Четврток: **An Déardaoin** или **Déardaoin** — староирски, „ден помеѓу постови“
•	Петок: **An Aoine** или **Dé hAoine** — староирски, „пост“
•	Сабота: **An Satharn** или **Dé Sathairn** — латински *Saturni*, „на Сатурн“

### '''Месеци – Míonna'''

•	јануари – **Eanáir**
•	Февруари – **Feabhra**
•	Март – **Márta**
•	Април – **Aibreán**
•	Мај – **Bealtaine**
•	Јуни – **Meitheamh**
•	Јули – **Iúil**
•	Август – **Lúnasa**
•	Септември – **Meán Fómhair**
•	Октомври – **Deireadh Fómhair**
•	Ноември – **Samhain** или **Mí na Samhna**
•	Декември – **Nollaig** или **Mí na Nollag**

### '''Годишни времиња - Ráithí na Bliana/Na Séasúir'''

•	Пролет: **An tEarrach** – пролетна рамноденица: **Lá Leathach an Earraigh**
•	Лето: **An Samhradh** – летна краткодневица: **Grianstad an tSamhraidh**
•	Есен: **An Fómhar** – есенска рамноденица: **Lá Leathach an Fhómhair**
•	Зима:**An Geimhreadh** – зимска краткодневица: **Grianstad an Gheimhridh**

### '''Верки сезони - Séasúir Creidimh'''

•	Велигденски пост: **An Carghas** - латински *Quadragesima*, „четиридесета“
•	Велигден: **Cáisc** - латински *Pascha* (од грчки, од арамејски, „Пасха“)
•	Адвент: **An Aidbhint** - латински Adventus, „пристигнување“
•	Божиќни празници: **Nollaig** - латински *Natalicia*, „роденденска прослава“
•	Постни денови: **Laethanta na gCeithre Thráth**, „деновите на четири времиња“

### '''Празници и свети денови - Féilte na Bliana'''

•	Празник: **Lá Saoire**
•	Државен празник: **Saoire Phoiblí**
•	Црковен свет ден: **Lá Saoire Eaglaise**
•	Фестивал посветен на Архангел: **Téarma na Féile Mhicíl**
•	Фестивал посветен на Хилари: **Téarma na Féile Bríde**
•	Фестивал посветен на св.Троица: **Téarma na Tríonóide**
•	Новогодишна вечер: **Oíche Chinn Bhliana**
•	Новогодиен ден: **Lá Caille**
•	Именувањето и обрежувањето на Исус: **Ainmniú agus Timpeallghearradh Chríost**
•	Ноќ спроти Водици: **Oíche Chinn an Dá Lá Dhéag**
•	Водици: **Nollaig Bheag** или **Nollaig na mBan** или **An Eipeafáine**
•	Водици или појавувањето на Исус на народите: **An Taispeáint nó Nochtadh Chríost do na Gintlithe**
•	Крштевањето на нашиот Господ: **Baiste ár dTiarna**
•	Преобразувањето на св. Павле: **Tiontú Naomh Pól**
•	Ден на св.Бриџит: **Lá Fhéile Bríde** или **Lá Feabhra**
•	Воведението на Христос во храмот: **Toirbhirt Chríost sa Teampall**
•	Прочистување на Света Богородица: **Glanadh na Maighdine Beannaithe Muire**
•	Сретение Господово: **Lá (Fhéile Muire) na gCoinneal**
•	Ден на св. Патрик: **Lá Fhéile Pádraig**
•	Св. Јосиф од Назарет: **Naomh Iosaef na Nasaire**
•	1 април: **Lá na nAmadán**
•	Вечер на св. Јован/вечер со огнови на отворено: **Oíche Fhéile San Seáin**
•	Благовештение на Света Богородица: **Lá Fhéile Muire san Earrach** или **Lá Theachtaireacht an Aingil** или **Sanas na Maighdine Beannaithe Muire** или **Lá Fhéile Muire na Sanaise**
•	Мај: **Lá Bealtaine**
•	Посетата на Света Богродица: **Cuairt na Maighdine Beannaithe**
•	Успение на Света Богородица: **Lá Fhéile Muire Mór (san Fhómhar)**
•	Преображение Господово: **Athrú Cló ár dTiarna**
•	Раѓање на Света Богородица: **Breith na Maighdine Beannaithe Muire**
•	Св. Михаил и сите ангели: **Naomh Michíl agus na hAingil uile**
•	Ноќ на вештерките: **Oíche Shamhna**
•	1 ноември: **Lá Samhna**
•	Духовден: **Lá na Marbh**
•	Безгрешно зачетие: **Giniúint Mhuire gan Smál**
•	Бадник: **Oíche na Nollag**
•	Стефановден: **Fhéile Stiofáin** или **Lá an Dreoilín**
•	Ден на масакрот врз невините: **Lá na Leanaí Neamhchiontacha**
•	Св. Марко Богослов: **Lá Fhéile Naomh Marcas Soiscéalaí**
•	Св. Филип и Јаков, апостоли: **Lá Fhéile Naomh Pilib agus Naomh Séamas, Aspail**
•	Св. Матијас: **Lá Fhéile Naomh Maitias**
•	Св. Петар: **Lá Fhéile Naomh Peadar**
•	Св. Тома: **Lá Fhéile Naomh Tomás**
•	Св. Јован, апостолот: **Lá Fhéile Naomh Séamas Aspal**
•	Св. Вартоломеј: **Lá Fhéile Naomh Parthalán**
•	Св. Лука, богослов: **Lá Fhéile Naomh Lúcás Soiscéalaí**
•	Св. Матеј, богослов: **Lá Fhéile Naomh Matha Soiscéalaí**
•	Св. Јован Богослов: **Lá Fhéile Naomh Eoin Soiscéalaí**
•	Св. Андреј: **Lá Fhéile Naomh Aindreas**
•	Св. Симон и Јуда: **Lá Fhéile Naomh Siomón agus Naomh Iúd**
•	Ден на Свифин: **Lá San Svaítín**

### '''Подвижни празници - Na Féilte Reatha'''

•	Адвент: **An Aidbhint**
•	Суви денови: **Laethanta na Cátaoireach**, (исто така нарекувани постни денови: **Laethanta na gCeithre Thráth**)
•	Денови на барање: **Laethanta na hAichiní**
•	Денови на пост и апстиненција: **Laethanta Troscaidh agus Tréanais**
•	Велики Вторник: **Máirt na hInide**
•	Пепелница: **Céadaoin an Luaithrigh**
•	Велигденски пост: **An Carghas**
•	Света Недела: **Seachtain na Páise**
•	Цветници: **Domhnach na Pailme** или **Domhnach na hImrime**
•	Велика Среда: **Céadaoin an Bhraith**
•	Велики Четврток: **Déardaoin Mandála [na hAithne]**
•	Велики Петок: **Aoine an Chéasta**
•	Велика Сабота: **Oíche Cásca**
•	Велигденска Недела: **Domhnach Cásca**
•	Велигденски Понеделник: **Luan Cásca**
•	Вознесение Христово (Четврток): **Déardaoin Deascabhála**
•	Тело Исусово (Четврток): **Déardaoin Chorp Chríost**
•	Педесетница (Недела): **Domhnach Cincíse**
•	Духови (Понеделник): **Luan Cincíse**
•	Света Троица (Недела): **Domhnach na Trionóide**

Категорија:Календари
Категорија:Поединечни календари