Баке-дануки

[мини|300п|„Тануки“ од ''[Газу Хјаки Јагио|Газу Хјаки Јагјо* од [[Секиен Торијама]].]]
***Баке-дануки*** () се еден вид *тануки јоокаи* (натприродни суштества) кои се наоѓаат во класиците и во [[Јапонски фолклор|фолклорот]] и легендите на различни места во [[Јапонија]], најчесто поврзани со јапонскoтo ракун-куче или *тануки*.

И покрај тоа што *тануки* е вистинско животно, *баке-дануки* што се појавува во литературата отсекогаш е прикажувано како чудно, дури и натприродно животно. Најраниот изглед на *баке-дануки* во литературата, во поглавјето за [[царицата Суико]] во „*Нихон Шоки“,* напишано за време на [[Нара период|Нара]], има такви пасуси како „*за два месеци на пролет, има тануки во земјата Муцу* (), *тие се претвораат во луѓе и пеат песни* ().“ *Баке-дануки* последователно се појавуваат во такви класици како [[Нихон Ричики]] и [[Уџи Шуи Моногатари]]. Во некои региони на Јапонија, се смета дека *баке-дануки* има способности слични на оние што им се припишуваат на *кицуне* (лисици): тие можат да се менуваат во други нешта или луѓе, и можат да поседуваат човечки суштества.

Постојат многу легенди за *тануки* на островите [[Садо (острови)|Садо]] во [[Ниигата (префектура)|префектурата Ниигата]] и во [[Шикоку]], и меѓу нив, како [[Данзабуру-дануки]] од Садо, [[Кинчи-тануки и Рокуемон-тануки]] од [[Провинција Ауа (Токушима)|провинцијата Ауа]] ([[Токушима (префектура)|префектура Токушима]]) и [[Јашима но Хаге-тануки]] од [[Кагава (префектура)|префектурата Кагава]], на *тануките* кои поседувале посебни способности им биле дадени имиња, па дури и станале предмет на ритуали. Освен овие места, *тануки* се третираат со особено внимание во разни случаи.

== Историја ==
[[Податотека:Taxidermy_of_Raccoon_Dog-Morinji,_Tatebayashi,_Gunma.JPG|мини|200п|[[Таксидермија]] на јапонско ракун-куче, носено со уараџи на нозе: Ова *тануки* е изложено во будистички храм во [[Јапонија]], во областа на народната приказна „[[Бунбуку Чагама]]“.]]
[[Канџи]]то , изречено *ли* на модерен [[мандарински јазик]], првично било колективно име за средни цицачи кои наликувале на [[мачки]] во [[Народна Република Кина|Кина]], а [[Бенгалска мачка|бенгалската мачка]] била неговото јадро. Кога овој лик бил донесен во Јапонија, тој не можел соодветно да се примени на ниту едно животно. Јапонските интелектуалци го користеле канџито за да означат *тануки*, мачки скитници, [[Дива свиња|диви свињи]], [[јапонски јазовец]], [[Ласица|ласици]] и [[Јапонска џиновска летачка верверица|јапонски џиновски летачки верверички]].

Од памтивек, јапонските *тануки* биле обожувани како управувачи на сите нешта во природата, но по доаѓањето на [[Будизам|будизмот]], други животни, освен пратениците на боговите ([[лисици]], [[Змија|змии]], итн.), ја изгубиле својата божественост. Бидејќи останала само слика за поседување на специјални моќи, тие се сметале за зло или како *јоокаи*, со *тануки* како најрепрезентативен тип. Некои исто така сметаат дека ставот на *тануки* е преклопен со мистериозната и страшна  на Кина (бенгалска мачка). Сепак, бидејќи јапонските *тануки* немаат застрашувачка слика како што имаат бенгалските мачки во Кина, за разлика од Кина, нивниот имиџ добил форма на посмешен вид на чудовиште.

== Особини ==
[[Податотека:Yoshitoshi Rainy Day Tanuki.jpg|мини|лево|350п|*Тануки* на отпечаток од [[Јошитоши]] (1881). Илустрацијата јасно ги покажува преголемите тестиси типични за традиционалните претстави на тануки.]]
Во народните приказни како „[[Качи-качи Јама]]“ и „[[Бунбуку Чагама]]“, тие често играле дел од глупави животни. Во споредба со *кицуне* ([[лисица]]), кои се олицетворение на животните кои ја менуваат формата, една изрека е „*лисицата има седум маскирања, тануки има осум* ()". Така, *тануки* е супериорен во однос на лисицата во маскирањето, но за разлика од лисицата, која ја менува својата форма за да ги искушуваат луѓето, *тануки* го прават тоа за да ги измамат луѓето и да ги направат глупави. Исто така, се раскажува теорија дека тие едноставно сакаат да ја менуваат својата форма.  или *муџина* () понекогаш значи и јапонско ракун-куче, со преклопен [[Јапонски фолклор|фолклор]].

Се смета дека комичната слика на *тануки* што има голем [[скротум]] се развила за време на [[Период на камакура|ерата Камакура]], каде што златарите би користеле кожа од *тануки* за процесот на зачувување на златни грутки во лист. *Тануки* може да бидат прикажани со тестисите превртени на грб како перничиња за патници или да ги користат како [[тапани]].

*За тануки* исто така се вели дека тропаат на стомаците, испуштајќи звуци како што се „пом поко“ или „понпон“, и обично се прикажани со големи стомаци. *Тануки* може да не се причина за мистериозни тапан-звуци *тануки-бајаши*.

== *Баке-дануки* по област ==

Приказни за *баке-дануки* се раскажуваат во секоја област во [[Јапонија]], особено во [[Шикоку]], и секогаш кога ќе се појават мистериозни настани, тоа би било дело на *тануки*. Постојат и меѓународно познати како [[Инугами ouубу|Инугами Гјубу]] и неговите 808 следбеници на неговото домаќинство.
; Три познати *тануки* од Јапонија
: [[Данзабурoу-дануки]] ([[Садо (остров)|остров Садо]], [[Ниигата (префектура)|префектура Ниигата]]), [[Шибамон-тануки|Шибаемон-тануки]] ([[Аваџи (остров)|остров Аваџи]], [[Хјого (префектура)|префектура Хиго]]), [[Јашима но Хејџ-тануки|Јашима но Хаге-тануки]] ([[Јашима, Кагава|Јашима]], [[Кагава (префектура)|префектура Кагава]])
[[Податотека:Kamakura_Tanuki.jpg|мини|400п|десно|Статуи на *Тануки* во храм во [[Камакура]], [[Канагава]], [[Јапонија]].]]
;  
: Во фолклорот на [[Морин-џи]], во [[Татебајаши, Гунма|Татебајаши]], [[Гунма (префектура)|префектурата Гунма]], *тануки* бил маскиран во чајник кој му припаѓал на еден монах по име Шукаку, и варел чај кој никогаш нема да истече, без оглед на тоа колку некој ќе си ставел од него. Во [[Морињи но Кама|Моринџи но Кама]] од [[Коњаку Хјаки Шууи]] од [[Торијама Секиен]], бил именуван како „Бунбуку“ од изразот  , што значи „*литературен и воен оган*“, каде што литературниот оган значи оган за читање и воениот оган што значи деструктивен оган.
;  
: Во Гугјоо-џи во Инума, [[Ибараки (префектура)|префектурата Ибараки]], има гроб за ова *тануки*. Се маскирал како монах за храмот, но еден ден, дремел и ја покажал својата вистинска форма. Сепак, било речено дека поради долго работење таму, овој *тануки* бил направен на страница.
;  
: Во [[Едо период|Едо]], како една од седумте мистерии на градот, се слушале звуци на тапан што доаѓале од никаде, што можело да се слушнат среде ноќ и биле наречени „*тануки-бајаши*“. Тоа била основа за приспивната рима, [[Шооџоо-џи но Тануки-бајаши]], скратена во [[Шооџоо-џи]].
[[Податотека:ShigarakiYaki.jpg|мини|лево|350п|Статуа од *тануки*.]]
;  
: Градот [[Оомачи]], [[Округ Китаазуми, Нагано|округ Китаазуми]], [[Нагано (префектура)|префектурата Нагано]]. Тоа бил *тануки* кој се искачил на големо дрво, за да го привлече вниманието на минувачите и бесел бели вреќи.
;  
: [[Округ Минамикавачи, Осака|Округ Минамикавачи]], [[Осака (префектура)|префектура Осака]]. Поминувајќи покрај одреден рид во текот на ноќта, ќе се слушнел глас „*ќе ме носиш на грб, ќе ме носиш* (*оуаре јо ка, оуаре јо ка*)“, и кога храбар човек одговорил „*дали треба, треба ли да носам (аутаро ка, аутаро ка)*“, огромен боров труп му паднал на грбот. Кога се вратил дома тргнал да го сецка со секира, старото *тануки* ја открило неговата вистинска форма и се извинило.
;  
: [[Округ Тамана, Кумамото|Округ Тамана]], [[Кумамото (префектура)|префектурата Кумамото]] и [[Хига, Мијазаки|Хјууга]], [[Мијазаки (префектура)|префектура Мијазаки]]. Се вели дека стариот *тануки* би се маскирал во стара жена со *џуубако* во раката. Во Кумамото, *џуубакобаба* дополнително, дури велел како *џуубакобаба*  (стара жена со *џуубако*) „*дали ти требаат слатки или не*“, ги мамел луѓето со предмет сличен на камче.
;   
: Фуури може да се види во [[Газу Хјаки Јагуоо]], [[Вакан Сансаи Зуе|Уакан Сансаи Зуе]] и [[Вакан Сансаи Зуе|Бенкао Гангму]], со изјави како „*како ветер меѓу карпи, се качува на дрвја и има брзина како летачки птици*“. Се вели дека барајќи одреден вид трева и држејќи ја кон птица, таа може да послужи како мамка.
;  
: Село Хори, [[Округ Итано, Токушима|округ Итано]], [[Токушима (префектура)|префектура Токушима]] (сега [[Наруто, Токушима|Наруто]]). Среде ноќ, тоа би се маскирало како дете во црвен *денчуу* (елек), кое упорно моли да го носат на грб. Бидејќи се чини пријатно дури и кога некој го носи на грб, тоа би чукало на рамената на таа личност.
;  
: [[Икеда, Токушима|Икеда]], [[Округ Мијоши, Токушима|област Мијоши]], [[Токушима (префектура)|префектура Токушима]]. За време на дождливи вечери, тој би се маскирал во личност што ги повикувала луѓето да се засолнат под неговиот чадор. Кога некој без чадор, ќе застанел со *тануки* под чадор, се вели дека лицето ќе било носено на неверојатно, вонземско место.
;  
: Јутани, Хашикура, област Мијоши, префектура Токушима. Се вели дека ги привлекувал луѓето и ги бесел за врат.
[[Податотека:Tanuki-statues.jpg|мини|десно|400п|Статуи *тануки*.]]
;  
: Гакушима, [[Ои област, Токушима|округ Ое]], префектура Токушима (сега [[Јошиногава, Токушима|Јошиногава]]). Би се маскирал како млад свештеник и би застанал на патот на минувачите, и ако некој се налуел и го пресечел со меч, тој би се мултиплицирал во број цела ноќ.
;   
: [[Ханда, Токушима|Ханда]], [[Округ Мима, Токушима|област Мима]], префектура Токушима (сега Цуруги). Кога луѓето ќе поминеле преку мост наречен „Мост Базу“, ќе си ја пронашле косата избричена.
;  
: Хигадани [[Мујачоо Кокууаџима]], [[Наруто, Токушима]], префектура Токушима. Ова тануки би се маскирало во шише со бело вино, но кога луѓето ќе се обиделе да го земат, би се тракало наоколу со што луѓето не можеле да го фатат.
;  
: Префектура Токушима. На малиот рид Такаока покрај реката [[Река Јошино|Јошино]], тој би се маскирал како зајак и би трчал лесно, а кога луѓето ќе го пронајделе и ќе помислеле дека е погоден за улов, ќе завршеле трчајќи неколку пати околу ридот Такаока.
;  
: [[Кагава (префектура)|Префектура Кагава]]. Тој ќе го трансформирал својот изглед во парче памук и ќе се превртел покрај патот, но кога луѓето ќе се обиделе да го земат, тој ќе започнел да се движи и да се издига кон небото.

== Тековна популарна традиција ==

Заедничка песна од училишниот двор во [[Јапонија]] јасно укажува на референцата на тестисите на *тануки*:

на мелодијата на „*Дали ќе се собереме кај реката?“*. Продолжува за неколку стихови, со многу регионални варијации.
[[Податотека:Jrballe_2007_statue_of_Tanuki_entrance_shrine.JPG|мини|десно|400п|*Тануки* до светилиште.]]
Легендарниот *тануки* има осум посебни одлики кои носат среќа, можеби создаден за да се совпаѓаат со *хачи* симболот (八, што значи "осум") често се наоѓаат на [[саке]] шишиња кои статуите ги држат. Осумте одлики се овие:

* капа да биде подготвена да заштити од проблеми или лоши временски услови;
* големи очи да ја согледаат околината и да помогнат во донесувањето добри одлуки;
* шише саке што претставува доблест;
* голема опашка што обезбедува стабилност и сила сè додека не се постигне успех;
* преголем скротум кој ја симболизира финансиската среќа;
* задолжница што претставува доверба;
* голем стомак што симболизира смела и мирна одлучност; и
* пријателска насмевка.

Статуите достапни низ цела Јапонија на *тануки* се производи од *шигараки уаре*, стил на грнчарија долго поврзан со слики од *тануки*. Според Алис Горденкер, модерната верзија на *тануки* ја развил грнчар по име Тетзузо Фуџивара, кој се преселил во [[Шига (префектура)|префектурата Шига]] во 1936 година и на чија керамика се восхитувал дури и од царот.

== Во популарната култура ==
*Анимето* *Пом Поко* (平成 狸合戦ぽんんぽ) од 1994 година во режија на [[Исао Такахата]], анимиран од [[Студио Гибли]], содржи *тануки'' и нивната борба против уништувањето на нивното живеалиште и начин на живот.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Статии со текст на јапонски
Категорија:Јапонска митологија
Категорија:Јапонија
Категорија:Статии со текст на кинески
Категорија:Јапонска култура
Категорија:Јапонски филмови
Категорија:Аниме