Троен пакт

**Троен пакт**, познат и како **Берлински пакт** — договор меѓу Германија, Италија и Јапонија потпишан во Берлин на 27 септември 1940 година од страна на Јоаким фон Рибентроп, Галеацо Чано и Сабуро Курусу (по тој редослед) и во присуство на Адолф Хитлер. Тоа бил одбранбен воен сојуз на кој на крајот му се придружиле Унгарија (20 ноември 1940 година), Романија (23 ноември 1940 година), Словачка (24 ноември 1940 година), Бугарија (1 март 1941 година) и Југославија (25 март 1941 година). Пристапувањето на Југославија предизвикало ''државен удар'' во Белград два дена подоцна. Германија, Италија и Унгарија одговориле со инвазија на Југославија. Резултирачката италијанско-германска клиентска држава, позната како Независна Држава Хрватска, се приклучила на пактот на 15 јуни 1941 година.

Тројниот пакт, заедно со Антикоминтернскиот пакт и Челичниот пакт, бил еден од бројните договори меѓу Германија, Јапонија, Италија и други земји од силите на Оската што го регулираа нивниот однос.

Тројниот пакт формално ги здружи силите на Оската едни со други, а првенствено беше насочен кон Соединетите Американски Држави. Поради големата оддалеченост помеѓу Јапонија и двете европски сили, пактот признаваше два различни региони кои требаше да бидат под власт на Оската. Јапонија го призна „водството на Германија и Италија во воспоставувањето нов поредок во Европа“. За возврат, Германија и Италија го признаа правото на Јапонија да воспостави нов поредок „во Голема Источна Азија“. Но, практичните ефекти од пактот биле ограничени бидејќи италијанско-германските и јапонските оперативни подрачја биле на спротивни страни од светот, а високите договорни сили имале различни стратешки интереси. Како таква, Оската отсекогаш беше само лабав сојуз. Неговите одбранбени клаузули никогаш не биле повикани, а потпишувањето на договорот не ги обврзувал неговите потписници да водат заедничка војна *само по себе*.

## Заднина
 Адолф ХитлерБенито МусолиниЦарот Шова
мини|Јапонската амбасада во Берлин накитена со знамињата на трите потписнички на Тројниот пакт во септември 1940 година
мини|Јапонско списание објавено од Бирото за разузнавање на Кабинетот на 15 јануари 1941 година, кое го рекламирало Тројниот пакт
Иако Германија и Јапонија технички станале сојузници со потпишувањето на Антикоминтернскиот пакт од 1936 година, пактот Молотов-Рибентроп од 1939 година меѓу Германија и Советскиот Сојуз дошол како изненадување за Јапонија. Во ноември 1939 година, Германија и Јапонија го потпишале „Договорот за културна соработка меѓу Јапонија и Германија“, со кој се обновил „неволниот сојуз“ меѓу нив.

## Подоцнежни потписници
Во церемонијалниот говор по потпишувањето на пактот на 27 септември, Рибентроп можеби сугерирал дека потписниците се отворени за прифаќање нови потписници во иднина. *[[Дојче алгемајне цајтунг|„Дојче алгемајне цајтунг“]]* (ДАЦ) ги објавил неговите зборови на следниов начин:Целта на Пактот е, пред сè, да помогне во враќањето на мирот во светот што е можно побрзо. Затоа, секоја друга држава која сака да се приклучи кон овој блок (*der diesem Block beitreten will*), со намера да придонесе за враќање на мирни услови, ќе биде искрено и со благодарност добредојдена и ќе учествува во економската и политичката реорганизација.Официјалниот  (ДНБ), сепак, како и поголемиот дел од печатот, објавил малку поинаква верзија во која биле употребени зборовите „имајќи добра волја кон пактот“ (*der diesem Pakt wohlwollend gegenübertreten will* ) наместо „пристапи кон“. Веројатно е дека не било предвидено другите нации да се приклучат на договорот и дека Рибентроп погрешно зборувал. Затоа, официјалниот запис во ДНБ ги корегира неговите зборови за да отстрани какво било упатување на „пристапување“ од страна на други држави, но во процесот произвел незгодна формулација.

Италијанскиот министер за надворешни работи, Чано, решително се спротивставил на идејата за додавање на помали држави во пактот дури на 20 ноември 1940 година; тој во својот дневник тврдел дека тие го ослабуваат пактот и дека се бескорисни дипломатски елементи.

### Унгарија
Кралството Унгарија била четвртата држава што го потпишала пактот и првата што му се придружила по 27 септември 1940 година. Унгарскиот амбасадор во Берлин, Доме Стојај, му телеграфирал на својот министер за надворешни работи, Иштван Чаки, веднаш откако стигнала веста за потпишувањето и за говорот на Рибентроп. Тој го повикал Чаки да се придружи на пактот, па дури и тврдел дека Германија и Италија очекуваат тој да го стори тоа. Сметал дека е особено важно Унгарија да го потпише пактот пред Романија. Како одговор, Чаки ги замолил Стојај и амбасадорот во Рим, Фриѓес Вилани, да се распрашаат во врска со пристапувањето на Унгарија и нејзините потенцијални обврски според пактот. На 28 септември, германскиот државен секретар за надворешни работи, Ернст фон Вајцзекер, ја информирал Унгарија дека Рибентроп не мислел на „формално пристапување“, туку само „став во духот на Пактот“. Италијанскиот одговор бил сличен. Сепак, во рок од една недела, унгарската влада испратила формално известување за своето „духовно придружување“ кон пактот.

Во седмицата по „духовнопто приврзување“ на Унгарија, ситуацијата на Балканот се променила. Романија го одобрила барањето на Германија да испрати војници да ги чуваат нафтените полиња во Плоешт, а Унгарија го одобрила барањето на Германија да им дозволи на нејзините трупи да поминат низ Унгарија за да стигнат до Романија. На 7 октомври 1940 година, првите германски трупи пристигнале во Плоешт. Веројатно е дека пристапувањето на Романија кон пактот било одложено додека германските трупи не биле распоредени поради страв од тоа Советите да преземат превентивни мерки за да ги обезбедат нафтените полиња за себе. За возврат, пристапувањето на Унгарија било одложено додека не се преговарало за пристапувањето на Романија. Околу 9 октомври, Вајцзекер доставил порака од Рибентроп до Стојај за да го информира дека Хитлер сега сака „пријателски држави“ да се приклучат на пактот. Во телефонски разговор со Чано на 9 или 10 октомври, Рибентроп тврдел дека Унгарија испратила второ барање за приклучување кон пактот. Мусолини неволно се согласил. На 12 октомври, Рибентроп го информирал Стојај дека и Италија и Јапонија се согласиле со пристапувањето на Унгарија. Бидејќи унгарскиот регент, Миклош Хорти, конкретно му наложил на Стојај да побара Унгарија да биде првата нова држава што ќе пристапи кон пактот, Рибентроп го одобрил барањето.

### Романија
Кралството Романија им се придружило на Сојузничките сили во Првата светска војна и ја добило Трансилванија од Австроунгарија. Откако Германија и Италија ѝ вратиле делови од Трансилванија на Унгарија, а Јужна Добруџа на Бугарија, и откако Советскиот Сојуз ги освоил Бесарабија и Северна Буковина, фашистичката Железна гарда дошла на власт, а Романија се приклучила на Тројниот пакт на 23 ноември 1940 година, поради романската желба за заштита од Советскиот Сојуз.

Во изјавата под заклетва на маршалот Јон Антонеску прочитана на судењето на ИГ Фарбен (1947–1948), тој навел дека договорот за склучување на пактот бил склучен пред неговата посета на Берлин на 22 ноември 1940 година.

### Словачка
На 14 март 1939 година, Словачката Република била прогласена во средината на распаѓањето на Чехословачка. Хитлер го поканил монсињор Јозеф Тисо да биде водач на новата нација. Набргу по нејзиното основање, Словачка беше вклучена во војна со соседна Унгарија. Словачка потпишала „Договор за заштита“ со Германија, која, сепак, одбила да интервенира. Војната резултирала со територијални добивки од страна на Унгарија на сметка на Словачка. Сепак, Словачка ја поддржала германската инвазија на Полска во 1939 година.

Кратко по потпишувањето на Тројниот пакт, Словачка, следејќи го унгарското водство, испратила пораки за „духовна приврзаност“ кон Германија и Италија.

На 24 ноември 1940 година, ден откако Романија го потпишала пактот, словачкиот премиер и министер за надворешни работи, Војтех Тука, отишол во Берлин за да се сретне со Рибентроп и го потпишал пристапувањето на Словачка кон Тројниот пакт. Неговата цел била да го зголеми угледот на Тука во Словачка во однос на неговиот ривал, Тисо, иако Германците немале намера да дозволат Тисо да биде отстранет.

### Бугарија
мини|Официјален протокол за пристапување на Бугарија кон Тројниот пакт
Царството Бугарија била сојузник на Германија и на губитничката страна во Првата светска војна. Од самиот почеток, Германците вршеле притисок врз Бугарија да се приклучи на Тројниот пакт. На 17 ноември 1940 година, царот Борис III и министерот за надворешни работи Иван Попов се сретнал со Хитлер во Германија. Според Херман Нојбахер, специјален претставник на Германија на Балканот, односот на Бугарија со силите на Оската бил целосно решен на тој состанок. Сепак, на 23 ноември, бугарскиот амбасадор во Берлин, Петер Драганов, ги информирал Германците дека иако Бугарија во начело се согласила да се приклучи на пактот, сака засега да го одложи неговото потпишување.

Средбата со Хитлер предизвикала посета на Бугарија од страна на советскиот дипломат Аркадиј Соболев на 25 ноември. Тој ги охрабрил Бугарите да потпишат пакт за заемна помош, кој првпат бил дискутиран во октомври 1939 година. Тој им понудил советско признавање на бугарските претензии во Грција и Турција. Сепак, бугарската влада била вознемирена од субверзивните дејствија на Бугарската комунистичка партија како одговор на разговорите, очигледно на инсистирање на Советите.

На 26 декември 1940 година, крајно десничарскиот политичар Александар Цанков поднел предлог во Народното собрание со кој ја повикал владата веднаш да се приклучи кон Тројниот пакт, но тој бил отфрлен.

Бугарија конечно била принудена од желбата на Германија да интервенира во Италијанско-грчката војна, што би барало преместување на трупи низ Бугарија. Без можност за воен отпор на Германија, премиерот Богдан Филов го потпишал пристапувањето на Бугарија кон пактот во Виена на 1 март 1941 година. Тој објавил дека тоа е направено делумно во знак на благодарност за помошта на Германија на Бугарија во добивањето на Договорот од Крајова со Романија и дека тоа нема да влијае на односите на Бугарија со Турција или Советскиот Сојуз. Подоцна истиот ден, Рибентроп му ветил на Филов дека по падот на Грција, Бугарија ќе добие егејско крајбрежје помеѓу реките Струма и Марица.

Според член 17 од Трновскиот устав, договорите морале да бидат ратификувани од страна на Народното собрание. Во случајот со Тројниот пакт, владата барала договорот да биде ратификуван без дебата или дискусија. Седумнаесет пратеници од опозицијата поднеле интерпелација, а еден, Иван Петров, прашал зошто Народното собрание не било консултирано однапред и дали пактот ја вклучува Бугарија во војна. Тие биле игнорирани. Пактот бил ратификуван со 140 гласови „за“ и 20 „против“.

### Југославија
На 25 март 1941 година во Виена, Драгиша Цветковиќ, премиерот на Кралството Југославија, го потпишал Тројниот пакт. На 27 март, режимот бил соборен со воен *[[Југословенски преврат|државен удар]]* со британска поддршка. Седумнаесетгодишниот крал Петар II бил прогласен за полнолетен. Новата југословенска влада под водство на премиерот и генерал Душан Симовиќ одбила да го ратификува потпишувањето на Тројниот пакт од страна на Југославија и започнала преговори со Обединетото Кралство и Советскиот Сојуз. Разбеснетиот Хитлер ја издал Директивата 25 како одговор на пучот, а потоа ги нападнал и Југославија и Грција на 6 април. Германските воздухопловни сили го бомбардирале Белград три дена и ноќи. Германските копнени трупи влегле, а Југославија капитулирала на 17 април.

### Независна Држава Хрватска
Независната Држава Хрватска (*Nezavisna Država Hrvatska*, или НДХ), создадена од некои поранешни територии на освоената Југославија, го потпишала Тројниот пакт на 15 јуни 1941 година.

## Потенцијални потписници
Непосредно пред основањеето на Тројниот пакт, Советскиот Сојуз бил информиран за неговото постоење и можноста за негово приклучување. Вјачеслав Молотов бил испратен во Берлин за да разговара за пактот и можноста за приклучување на Советскиот Сојуз. Советите сметале дека приклучувањето кон Тројниот пакт е ажурирање на постојните договори со Германија. За време на посетата на Берлин, Молотов во начело се согласил Советскиот Сојуз да се приклучи кон пактот доколку можат да се разработат некои подробности, како што е анексија на Финска од страна на Советскиот Сојуз. Советската влада испратила ревидирана верзија на пактот до Германија на 25 ноември. За да ги покаже придобивките од партнерството, Советскиот Сојуз ѝ понудил големи економски погодности на Германија.

Сепак, Германците немале намера да им дозволат на Советите да се приклучат на пактот; тие веќе се подготвувале за инвазија на Советскиот Сојуз и биле решени да го сторат тоа без оглед на каква било акција преземена од Советите:

Кога го добиле советскиот предлог во ноември, тие едноставно не одговориле. Сепак, тие ги прифатиле новите економски понуди и потпишале договор за нив на 10 јануари 1941 година.

### Финска
Воената соработка меѓу Финска и нацистичка Германија започнала кон крајот на 1940 година, откако Финска изгубила значителен дел од својата територија поради советската агресија за време на Зимската војна. Финска се придружила на операцијата Барбароса на 25 јуни 1941 година, со што започнала Продолжената војна. Во ноември, Финска го потпишала Антикоминтернскиот пакт, антикомунистички договор насочен против Советскиот Сојуз, со многу други земји сојузници со Германија. Наскоро, Германија предложила Финска да го потпише Тројниот пакт, но финската влада одбила бидејќи Финска ја сметала својата војна за „одделна војна“ од Втората светска војна и ги сметала своите цели за различни од оние на нацистичка Германија. Финска, исто така, сакала да одржува дипломатски односи со Сојузниците, особено со Соединетите Американски Држави. За време на Втората светска војна, Германија неколку пати побарала од Финска да го потпише пактот, но финската влада ги одбила сите понуди. Дипломатските односи меѓу Финска и Соединетите Американски Држави биле одржувани до јуни 1944 година, иако амбасадорот на САД веќе бил отповикан. Откако Финска се здружила со Германија, Обединетото Кралство ѝ објавило војна на Финска на 5 декември 1941 година.

На барање на германската команда, Финците основале зимско војувачко училиште во Канкаанпа. Тоа го започнало својот прв двомесечен курс за германски офицери и подофицери во декември 1941 година. Во летото 1942 година, финските обучувачи кои зборувале германски јазик држеле курс за шумско војување. Генералот Валдемар Ерфурт, германската врска со финскиот генералштаб, го сметал училиштето за извонреден успех. Него го посетувале и некои унгарски офицери.

### Тајланд
[мини|[Луанг Вичитватакан (во средината стои) и германски дипломати, 1943 година]]
Јапонија го нападнала Тајланд во 02:00 часот по месно време на 8 декември 1941 година. Јапонскиот амбасадор, Теиџи Цубоками, му рекол на тајландскиот министер за надворешни работи, Дирек Џајанама, дека Јапонија сака само дозвола нејзините трупи да поминат низ Тајланд за да ги нападнат Британците во Малаја и Бурма. Во 07:00 часот, премиерот Плаек Фибунсонгхрам (Фибун) одржал итен состанок на кабинетот во Бангкок, и наскоро бил нареден прекин на огнот. Потоа Фибун се сретнал со Цубоками, кој му понудил четири можности: да склучи одбранбено-офанзивен сојуз со Јапонија, да се приклучи на Тројниот пакт, да соработува во јапонските воени операции или да се согласи на заедничка одбрана на Тајланд. Била избрана воена соработка, а Тројниот пакт бил отфрлен.

Според повоените мемоари на Дирек Џајанама, Фибун планирал да го потпише пактот подоцна, но бил спречен од противењето на Дирек.

## Наводи

Категорија:Сили на Оската
Категорија:Договори од Втората светска војна
Категорија:Договори на Третиот Рајх
Категорија:Воени сојузи на Југославија
Категорија:Надворешни односи на Југославија
Категорија:Страници со повеќеделни слики во рачно зададен размер