open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Базелска акциона мрежа

**Базелска акциона мрежа** (**БАН**), добротворна невладина организација, ангаирана и посветена на борба против извозот на токсичен отпад од технологија и други производи од индустријализирани општества до земјите во развој. 

БАН е со седиште во Сиетл, Вашингтон, САД, со партнерска канцеларија во Филипините. 

БАН е именуван по Базелската конвенција, со договор од Обединетите нации од 1989 година, создаден за контрола и спречување на фрлањето токсичен отпад, особено во земјите во развој. БАН служи како неофицијален чувар и промотор на Базелската конвенција и нејзините одлуки.

## Кампањи
БАН моментално спроведува четири кампањи фокусирани на намалување на количината на токсини што се таложат во животната средина и заштита на неразвиените земји од тоа да служат како депонија на развиените земји во светот.

### Иницијативата е-стјуарди
Кампањата на БАН за управување со електроника има за цел да се спречи токсична трговија со опасен електронски отпад и вклучува програма за сертификација за одговорно рециклирање на електроника како позната Иницијатива за е-Стјуардс. 

Достапни се рециклатори на електроника, исто така, има еколошки и општествено одговорни техники за рециклирање од акредитирани тела за сертификација.

Кога иницијативата е-Стјуардс првично започнала со Коалицијата Електроникс Тејк Бек, а таа се викала „Заклетва за управување од страна на рециклаторот на електроника“. На почетокот, иницијативата го формирала учеството на рециклаторот само преку административни ревизии. Сепак, сертификацијата е-Стјуардс е ажурирана и е под мониторинг од страна на ревизори од трета страна.

### Еколошко рециклирање на бродови
БАН се здружила со неколку други невладини организации (НВО), вклучувајќи го и Гринпис за да ја формираат Платформата на НВО за рециклирање на бродови. 

Платформата е фокусирана на одговорно отстранување од разградување на бродови на крај на животниот век на бродовите. 

Главната цел на платформата е да се спречи нелегалното фрлање на токсичен отпад што патува од развиените земји во неразвиените земји. Платформата е фокусирана на пронаоѓање поодржливи, еколошки и општествено одговорни техники за отстранување на таков отпад, што може да се постигне преку систем каде што загадувачот ќе биде одговорен за плаќање на сите такси поврзани со законското и безбедно отстранување на бродови и други морски пловила. 

Платформата на невладините организации ги поддржува принципите наведени во Базелската конвенција за контрола на прекуграничните движења на опасен отпад и неговото отстранување.
## Наводи

## Надворешни врски
*Basel Action Network
*e-Stewards

Категорија:Електронски отпад во Соединетите Американски Држави
Категорија:Опасен отпад
Категорија:Меѓународни еколошки организации
Категорија:Добротворни организации со седиште во Вашингтон (држава)
Категорија:Меѓународни организации со седиште во Соединетите Американски Држави
Категорија:Непрофитни организации со седиште во Сиетл
Категорија:Организации за отпад
Категорија:501(c)(3) организации
Сертификација АДИСА

**Сертификација АДИСА** („Алијанса за отстранување на средства и безбедност на информациите“) — организација за сертификација специјализирана за заштита на податоци и управување со квалитет, и е оператор  за сертификација на ГДПР во Велика Британија. Тие се официјално одобрени од Канцеларијата на комесарот за информации на Велика Британија, а процесот на ревизија е акредитиран од Службата за акредитација на Обединетото Кралство. 

Лабораторијата за тестирање на АДИСА, наречена Истражувачки центар АДИСА, е водечка лабораторија за тестирање за санитизација на податоци и во моментов е единствената лабораторија што ја потврдува усогласеноста со стандардите за санитизација на податоци NIST 800-88 и IEEE 2883.

## Историја
Основана во 2010 година, АДИСА развила неколку стандарди и шеми за сертификација за да обезбеди безбедно отстранување на ИТ средства и санитизација на податоци. 

Во 2019 година, АДИСА го лансирала Истражувачкиот центар АДИСА, кој испорачува прпекти за сертификација на производи за алатки за санитизација на податоци на софтвер и хардвер. 

## Поврзано
*Електронски отпад

## Наводи

Категорија:Електронски отпад
Категорија:Управување со отпад
Пластична чаша

мини| Разновидни пластични чаши
мини| Пластична мерна чаша
**Пластична чаша** — направена од пластика, и најчесто се користи како сад за чување пијалаци. Повеќето пластични чаши се за повеќекратна употреба, додека постојат и чаши за еднократна употреба, по што следува рециклирање или отстранување.

Пластичните чаши за еднократна употреба најчесто се користат на собири каде што е оневозможено да се мијат поради фактори како што се локацијата или бројот на гости. Пластичните чаши исто така се користат за повеќето течности, а жешките течности може да го стопат или искриват материјалот. Најпопуларниот дизајн во Соединетите Американски Држави е црвена пластична чаша, која често се користи за сервирање алкохолни пијалаци.

## Еколошки проблеми
Повеќето пластични чаши се дизајнирани за еднократна употреба, а потоа се фрлаат или рециклираат. 

Производството на 1 тон пластични чаши испушта 61 килограм стакленички гасови.

Изборот помеѓу хартиени и пластични чаши е поврзан со животниот век на предметот по употребата. Хартиената чаша  се биоразградиува побрзо од чашата од експандиран полистирен (EPS) или пластичната чаша. Генерално, картонот или хартијата се биоразградливи за еден до три месеци, бидејќи поголемиот дел од содржината, до 95%, е направен од дрвени струготини. На пластичната чаша може да ѝ бидат потребни до 90 години за биоразградување, во зависност од видот на пластиката.

Пластичните чаши се прават со масло, кое не е обновлив извор. Од друга страна, хартиените чаши може да се набават од шуми кои спаѓаат под одржливо управување .

Пластичните чаши, особено оние направени од полистирен, се исто така можна опасност по здравјето бидејќи хемикалиите може да навлезат во пијалакот. Ова е поверојатно да се случи со топли пијалаци (топло чоколадо, чај и кафе) отколку со ладни пијалаци.

## Поврзано

* Хартиена чаша
* Полилактична киселина (се користи во изработка на распаѓачки пластични чаши)

## Наводи

Категорија:Садови за пиење
Категорија:Пластика
Категорија:Прибор за јадење
Категорија:Отпад
Оксидација на стопена сол

**Оксидација на стопена сол —** термички процес без пламен кој ги уништува сите органски материи, а истовремено ги задржува неорганските и опасните компоненти во стопената смеса. Се користи за обработка на опасен отпад (со воздух) или собирање енергија слично на јагленот и дрвото гасификација (со пареа). Стопената сол по избор е натриум карбонат (точка на топење 851°C), но може да се користат и други соли. Сулфур, халогени, фосфор и слични испарливи загадувачи се оксидираат и се задржуваат во стопената смеса.  

## Наводи

Категорија:Управување со отпад
Категорија:Технологија за третман на отпад
Андреј Ковачев

**Андреј Андреев Ковачев** (;  во Софија) — политичар од Бугарија, член на  7, 8, 9 и 10. состав на Европскиот парламент.

## Животопис
Дипломирал биологија, а потоа докторирал по природни науки на Универзитетот во Сарланд. Од 1995 до 1998 година работел во универзитетот, а подоцна завршил пракса во Европскиот парламент. Имал раководни позиции во комерцијални адвокатски фирми. Бил извршен директор на холандскиот издавач „Елсевиер“ за Централна и Источна Европа.

## Политичка кариера
Од 2007 година, тој е член на партијата Граѓани за европски развој на Бугарија (ГЕРБ), каде што се занимава со надворешна политика и европски прашања, и е заменик-претседател на надлежниот експертски комитет. Во 2009 година, се кандидирал за европските избори. Функцијата ја презел во август истата година, кога Румјана Желева била назначена во владата. Во 2014, 2019 и 2024 успешно се кандидираше за реизбор во Европскиот парламент.

## Наводи

## Надворешни врски

*Официјална веб-страница

Категорија:Бугарски европратеници
Категорија:Бугарски политичари
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Луѓе од Софија
Балерина (филм од 2025)

***Балерина*** () — американски акционен трилер. Петтиот филм од франшизата „Џон Вик“. Тоа е сижетна гранка, чии настани се одвиваат помеѓу третиот и четвртиот дел. Филмот е режиран од Лен Вајзман според сценарио на Шеј Хатен. Главната улога на надарена балерина и професионален убиец ја играла Ана де Армас. Гејбриел Берн и Норман Ридус се појавуваат во споредни улоги, додека Анџелика Хјустон, Кијану Ривс, Ијан Макшејн и Ленс Редик (во неговата последна филмска улога) се враќаат на своите улоги од претходните филмови во серијалот.

Премиерата на филмот во САД била на 6 јуни 2025 г., а во Македонија на 5 јуни истата година.

## Содржина
Надарена балерина од синдикатот на платени убијци „Руска Рома“, водена од жед за одмазда, ги гони убијците на својот татко.

## Улоги

|-
|Ана де Армас
|Ева Макаро
|-
|Анџелика Хјустон
|Директорката
|-
|Гејбриел Берн
|Канцеларот
|-
|Ленс Редик
|Харон
|-
|Норман Ридус
|Даниел Пајн
|-
|Ијан Макшејн
|Винстон Скот
|-
|Кијану Ривс
|Џон Вик
|}

## Наводи

## Надворешни врски

* Матична страница

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови од 2025 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови со Кијану Ривс
Категорија:Американски акциони филмови
Категорија:Филмови на Lions Gate Entertainment
Испарување на роса

**Испарување на роса** е нова технологија за десалинизација развиена на Државниот универзитет во Аризона (Темпе) како енергетски ефикасна алатка за добивање на слатка вода и управување со солен отпад. Системот има релативно ниски трошоци за инсталација и ефтини средства за работа и одржување.

Процесот користи воздух како гас-носач што пренесува вода пареа од растечки испарувачки канали до соседните, опаѓачки канали за формирање на роса. 

Топлината што тече низ бариерата овозможува потребната енергија за испарување целосно да се покрие со топлината ослободена со кондензација на страната што формира роса. Мала разлика во притисокот се задржува така што кондензирачкиот постуден воздух се одржува на студената страна.

Процесот е патентиран, развиен од д-р Џејмс Р. Бекман. Моментално, Алтела Инк. (Албукерки, Ново Мексико) ја произведува оваа технологија под трговското име АлтелаРејн.

## Детален процес

Според Бирото за рекултивација, филијала на Министерството за внатрешни работи на САД, овој процес користи едноставни резервоари од брановидна пластика со многу „колони за испарување на роса“ вметнати во секој резервоар. 

Секоја колона е направена од брановидна пластика и е поделена на два дела. Ѕидот во средината служи за примање и испарување на морската вода во млаз од топол воздух, а од другата страна за кондензација на слатка вода. Ладењето од испарувањето помага водата да се кондензира на преградниот ѕид, додека енергијата од кондензирачката пареа, сега претворена во капки, се враќа  и се апсорбира во испарувачката морска вода. На овој начин, голем дел од енергијата (како топлина) останува во процесот и не се отстранува со воздухот што ја напушта колоната.

Предложени се различни подобрувања, меѓу оние што ја повторна употреба на излезната течност.

## Поврзано
* Топлина на испарување

## Наводи

## Надворешни врски
* Solar Desalination using Dewvaporation
* Dewvaporation Desalination 5,000-Gallon-Per-Day Pilot Plant
* Brackish and seawater desalination using a 20 ftdewvaporation tower

Категорија:Третман на вода
Категорија:Отсолување на вода
Сина ќеса

[мини| „Бебисаг“, официјалната вреќа за ѓубре на [Базел|Базел, Швајцарија]]
мини| Ролна сини ќесички**Сината ќеса** — сина, понекогаш полупроѕирна ќеса за отпад, која е задолжителна за употреба на некои локации за отпад или за одредени специфични видови отпад. Бојата служи за препознавање на отпадниот материјал во програмите за рециклирање, при што сината боја обично означува дека ќесата содржи стакло, пластика или полиетилен.

## Употреба низ светот

### Тајван
Во Тајпеј, жителите мора да користат официјална сина ќеса за ѓубре за да го фрлат општиот отпад, а ќесите се собираат од одредени места за собирање.

### Обединето Кралство
[мини| Сина ќеса што се користи за [рециклирање картон и хартија, што ја користи Окружниот совет на Саут Хемс, Англија]]
Сините ќеси се користат за разликување на различните видови рециклирачки материјали на местото на собирање. Дозволената содржина се разликува од област до област, во зависност од одлуките на локалниот совет.

### САД

### Чикаго
Градот Чикаго вовел систем на сини ќеси во 1995 година, и ова функционирало така што отпадот можел да биде од хартија (картонски кутии, кутии за подароци, весници итн.), пластика и стакло или отпад од растенија, трева, лисја. За секој од трите вида рециклирачки материјал морало да се користи посебна сина ќеса.

Чикашкиот систем е критикуван, бидејќи сините ќеси чинеле повеќе отколку ќесите за намирници, а овој систем на рециклирање, во споредба со оние што се спроведуваат во други градови и предградија, бара дополнителен напор. Управата за санитација на Чикаго тврдела дека системот „Сина ќеса“ во Чикаго пренасочува приближно 25% од својот отпад во капацитети за рециклирање, што била и нивната првична цел. Сепак, повеќето независни студии проценуваат дека процентот е всушност поблиску до 9% од собраното ѓубре, што резултира со континуирани критики кон програмата.

На 2 мај 2008 година, „Чикаго Сан Тајмс“ објавил дека Чикаго се откажал од програмата, планирајќи да се префрли на рециклирање покрај тротоарите во сини колички до 2011 година.

### Други градови
Во Вилкс-Баре, Пенсилванија, користеле сини ќеси за собирање ѓубре. Добавувач на градските ќеси изјавил дека трошоците за купување ќеси од страната на потрошувачите го поттикнувале намалувањето на отпадот од депониите. При буџетот за 2018 година била разгледана промена на налепниците, но ќесите биле задржани и им била доделена повисока куповна цена. Кога залихите на ќеси биле ограничени во 2022 година, градот привремено продавал налепници за лепење на обични ќеси за ѓубре.

## Наводи

Категорија:Торби
Категорија:Управување со отпад
Алфатар

**Алфата̀р** () — гратче во Североисточна Бугарија, административен центар на општината Алфатар во Силистренската Област. Има население од околу 1.388 жители (2022).

## Географија и местоположба
Градот се наоѓа во Дунавската Рамнина, во историскиот регион Добруџа, на надморска височина од 188 м. Климата е умерено континентална. Преовладуваат црноземјени почви, на места ерозирани. Низ Алфатар поминува железничката линија Силистра — Самуил .

## Историја
Алфатар е стара бугарска населба, позната уште од 1573 година.

Во август 1773 година, за време на Руско-турската војна, 400 семејства од селото емигрирале во Руската Империја. Следната година, тие ја основале населбата Олшанка на земјиштето одредено за бугската козачка армија што се создавала во тоа време. Разочарани од неплодните земјишта, многу Бугари решиле да се вратат во својата татковина, но биле подложени на репресија од Русите и биле принудени насилно да останат во Олшанка.

По Руско-турската војна од 1828—1829 година, во Алфатар се населиле доселеници од Сливенската и Јамболската Oбласт. Во времето на ослободувањето од турската власт, тој имал 2.039 жители и бил меѓу најголемите села во Добруџа.

При избувнувањето на Балканската војна во 1912 година, 1 жител на Алфатар доброволно се пријавил во Македонско-одринското ополчение.

Според Букурешкиот мировен договор од 1913 година, селото останало на романска територија. Населението силно се спротивставило на обидите за денационализација, учествувајќи во Добруџанската револуционерна организација и револуционерното работничко движење во Романија. Селото било вратено во Бугарија според Крајовскиот договор од 1940 година.

Во 1974 година, Алфатар бил прогласен за град.

## Наводи

## Надворешни врски
* Мрежно место на Општина Афатар

Категорија:Населени места во областа Силистра
Категорија:Градови во Бугарија
Прибор за јадење за еднократна употреба

мини|Пластичен прибор за еднократна употреба.
**Приборот за јадење за еднократна употреба** ги вклучува сите прибори за јадење за еднократна употреба како што се:

* чаши за еднократна употреба направени од хартија, пластика, обложена хартија,
* чинии
* чаршафи,
* подметнувачи за маса
* пластичен прибор за јадење,
* хартиени салфетки, итн.

Овој тип на производи е распространет во рестораните за брза храна, рестораните за храна за носење, но исто така и за оброци во авионите. Индивидуално, овој вид производи за еднократна употреба е многу популарен кај потрошувачите кои претпочитаат лесно и брзо чистење по забави итн.

Пазарот за садови за еднократна употреба е огромен, со проценети 7,5 милијарди долари во 2012 година само во САД.

## Влијанија врз животната средина
Исто како и случајот со чашите за еднократна употреба, материјалите од кои се направени овие видови на производи се хартија, пластика (вклучувајќи експандирана полистиренска пена ) или хартија обложена со пластична обвивка. Можноста за рециклирање е исклучително ниска за производите на база на хартија, особено кога се извалкани со (влажни и/или маслени) отпадоци поради намален квалитет на рециклираниот материјал. Проблемот со отпадот е зголемен бидејќи комуналните услуги се испорачуваат во пластична амбалажа, а со тоа и во амбалажа за еднократна употреба.

Се прават напори за воведување на биоразградливи материјали како шеќерна трска, бамбус, пченична слама, палмини лисја или разни видови брашно (ориз, пченица и сирак). Сепак, биоразградливата и композитната пластика често не се распаѓаат во депониските средини.

## Наводи

Категорија:Рециклирање
Категорија:Прибор за јадење
Категорија:Пластика
Категорија:Отпад
Хепатална стеатоза

**Хепатална стеатоза** е состојба при која вишокот на масти се акумулира во црниот дроб. Честопати нема или има малку симптоми. Повремено може да има замор или болка во горната десна страна на абдоменот. Компликациите може да вклучуваат цироза, рак на црниот дроб, и езофагеални варикси.

Главните подтипови на хепаталната стеатоза се метаболна дисфункција–асоцирана стеатотична хепатална болест (порано нарекувана „неалкохолна хепатална болест“ (NAFLD) и алкохолна хепатална болест, со категоријата „метаболно и алкохолно асоцирана хепатална болест“ со која се опишани преклопувањата на двете болести.

Примарни ризик-фактори вклучуваат внесот на алкохол, дијабетес тип 2, и гојазност. Други ризик-фактори се употребата на одредени лекови, како што се глукокортикоиди, и инфекција со хепатит Ц. Не е познато зошто некои луѓе со NAFLD развиваат само замастување додека други развиваат неалкохолен стеатохепатит (NASH), кој е асоциран со полош исход. Дијагнозата се заснова на медицинската историја поддржана со крвна анализа, медицински снимки, и повремено хепатална биопсија.

Третманот на NAFLD генерално се состои од промени во исхраната и вежби со цел да се постигне губење на тежината. Кај тешките случаи опција може да биде трансплантација на црн дроб Повеќе од 90% од тешките алкохоличари развиваат замастување на црниот дроб, додека околу 25% развиваат потешка состојба на алкохолен хепатит. NAFLD зафаќа околу 30% од луѓето во западните земји и 10% од луѓето во Азија. NAFLD зафаќа околу 10% од децата во САД. Почесто се јавува кај повозрасни луѓе и кај мажи.

## Наводи

Категорија:Болести на црниот дроб
Резметиром

**Резметиром** е лек кој се користи во третманот на нециротичен неалкохолен стеатохепатитис. 

Најчести несакани ефекти се дијареа и наузеа.

Резметиром бил одобрен за медицинска употреба во САД во март 2024.

## Наводи

Категорија:Лекови
Илир Шаќири

**Илир Шаќири** (роден на 12 април 1973 во Тирана) — албанско-италијански балетски танчер, кореограф, педагог, уметнички директор и телевизиска личност. Тој бил член на жирито во албанската верзија на шоуто *[[Dancing with the Stars (Албанија)|Dancing with the Stars]]* и победник на првата сезона на реалното шоу *Big Brother VIP Albania* во 2022 година.

## Рани години и образование
Шаќири е роден во семејство на танчери. Неговиот татко, Естреф Шаќири, бил солист во Националниот театар за опера и балет во Тирана, а неговата мајка, Мукадес Еребара, била првата танчерка во таа институција. Почнал да тренира балет на 10-годишна возраст, а на 18 години станал солист во националниот ансамбл.

Во 1991 година се преселил во Скопје, каде што ја продолжил својата обука во Македонската опера и балет. Една година подоцна се населил во Италија, каде што ја развивал својата танцова и медиумска кариера.

## Кариера

### Танц и сцена
Шаќири настапувал во класични балети како *Оревокршачка*, *Лебедово езеро*, *Жизел*, *Дон Кихот* и *Кармина Бурана*. Исто така играл главни улоги во мјузикли во Италија, меѓу кои *Rugantino* и *Il silenzio dei sogni*.

Како кореограф работел на сценски и телевизиски проекти, вклучувајќи ги *Giulietta e Romeo*, *La città dell'utopia*, *Telethon 2008* и *Dance Dance Dance*. Бил уметнички директор и за реклами на брендови како Mazda и ENI Energia.

Во 2006 година, магазинот *TV-Radio Corriere* го прогласил за „Најдобра телевизиска личност“, а во 2003 година добил признание од претседателот на Албанија како „Амбасадор на Албанија во светот“.

### Телевизија
Настапувал во италијански телевизиски емисии како *[[Amici di Maria De Filippi|Amici]]*, *C'è posta per te*, *La Corrida*, *La sai l’ultima*, *Buona Domenica* и *Saranno Famosi*.

Од 2012 до 2018 година бил член на жирито во шоуто *Dancing with the Stars* во Албанија (емитувано на Vizion Plus).

Во 2022 година ја освои првата сезона на *Big Brother VIP Albania*, емитуван на Top Channel.

Во 2025 година бил водител на шоуто *[[Yjet Shqiptarë të Diasporës]]* (Албански Ѕвезди на Дијаспората) („Ѕвезди на албанската дијаспора“).

Тој е и основач на балетската академија *Étoile d’Ilir* која работи во Италија и Албанија.

## Личен живот
Во 2000 година во Милано ја запознал италијанската глумица Емануела Морини. По повеќе од 20 години заеднички живот, тие се венчале. Имаат ќерка по име Емили и живеат во Рим.

## Наводи


Категорија:Родени во 1973 година
Категорија:Луѓе од Тирана
Карактеризација на отпад

**Карактеризацијата на отпадот** — процес при кој составот на различните текови на отпад се одвојува, се врши „одделно собирање“ и се анализира. Карактеризацијата на отпадот игра суштинска улога при обработката на отпад. Развивачите на нови технологии за отпад мораат да анализираат и да евалуираат од што се состојат отпадните текови за да понудат соодветен третман. Биоразградливиот елемент од отпадниот тек е од витално значење во системите како што се компостирање или анаеробна декомпозиција.

Карактеризацијата на отпадот е рачен процес што се спроведува покрај постројките за управување со отпад. Се состои од земање на еден тон од камионот за ѓубре, делење на примерокот на четири дела, нивно мешање, повторно делење на четири дела и земање на еден од нив (250 кг) за рачно анализирање. Овој процес трае околу 3-4 часа и обично вклучува 2-4 лица.

Дури и кога овој процес би се спроведувал многу често (обично на секои 2 или 3 дена), се работи за само примерок од составот на отпадот. Отпадот од цврст материјал се класифицира во постројки за рециклирање материјали со механички алатки (магнетни за метал, воздушни пумпи за пластични филмови, рампи за тркалезни предмети итн.), а содржината на отпадот во камионот за ѓубре е непозната сè додека не се одвие процесот.

Деветте главни карактеристики на отпадот вклучуваат:

* Хартија и картон
* Стакло
* Метал
* Пластика
* Текстил
* Органски производи
* Градежништво и рушење (градежништво и рушење)
* Посебна грижа
* Друго

Општинските отпадни текови најчесто се делат на следниве категории:

* Филм пластика - ЛДПЕ
* Густа пластика - ХДПЕ, ПЕТ
* Црн метал
* Обоени метали
* Стакло
* Текстил
* „Друго“ - сите преостанати предмети

**Биоразградлива фракција**:

* Стакло
* Хартија и картон
* Градинарски отпад или зелен отпад
* Ситници (предмети под одредена големина)
* Храна

## Европски каталог за отпад
Европскиот каталог за отпад (EWC) се однесува на (неисцрпен) список на отпад од домаќинствата и бизнисите во рамките на Европската Унија. ЕВЦ (EWC) е код (шест бројки во три сета од по два) што соодветно го опишува транспортираниот, ракуваниот или обработениот отпад. ЕВЦ е местото каде што се доставуваат Известувањата за должност за грижа или Известувањата за пренос на отпад помеѓу компаниите за управување со отпад и превозниците на отпад за да се пријават примените или обработените количини назад до управната агенција (како што се Агенцијата за животна средина во Англија и Велс, Шкотската агенција за заштита на животната средина (СЕПА) во Шкотска, Агенцијата за животна средина на Северна Ирска итн.).

## Наводи

Категорија:Управување со отпад
Список на технологии за обработка на цврст отпад

Статијата содржи список на различни форми на технологии за обработка на цврст отпад и капацитети што се користат во инфраструктурата за управување со отпад.

## Објекти за ракување со отпад

* Центар за рециклирање на комунален цврст отпад
* Станица за пренос на отпад

## Воспоставени технологии за обработка на отпад

* Инсинерација
* Депонија
* Рециклирање
* Специфично за органскиот отпад:
** Анаеробна дигестија
** Компостирање
*** Компостирање во низа

## Алтернативни технологии за обработка на отпад
Во Велика Британија, некои од овие технологии понекогаш се нарекуваат и **напредни технологии за обработка на отпад**.

* Биосушење
* Гасификација
** Плазмична гасификација: Гасификација потпомогната од празнични факели
* Хидротермална карбонизација
* Хидротермално втечнување
* Механички биолошки третман (сортирање на одбрани фракции)
** Гориво добиено од отпад
* Механички термички третман
* Оксидација на стопена сол
* Пиролиза
* Анаеробна покривка на тиња (применувана на цврст отпад)
* Автоклав за отпад
* Специфично за органскиот отпад:
** Биоконверзија на биомаса во мешани алкохолни горива
** Компостирање во сад
** Земјоделство
** Обработка на отпадни води
** Тунелско компостирање

## Поврзано

* Биоетанол
* Биодизел
* Загадување
* Енергија од отпад

## Наводи

Категорија:Технологија за преработка на отпад
Категорија:Анаеробно варење
Видови анаеробни дигестори

мини| Споредба на вообичаени типови на технологија за дигестор на анаеробни гасови.
Следното е делумен список на **видови анаеробни дигестори.** Овие процеси и системи го користат анаеробното декомпозиција за цели како што се обработка на биоотпад, животинско ѓубриво, обработка на отпадни води и производство на биогас. Анаеробните дигестори можат да се категоризираат според неколку критериуми: според тоа дали биомасата е фиксирана на површина („прикачен раст“) или може слободно да се меша со реакторска течност („суспендиран раст“); според стапката на органско оптоварување (стапката на влијателна маса и хемиска побарувачка на кислород по единица волумен); и во зависност од тоа дали се одвива во централизирани постројки или децентрализирани постројки. 

Повеќето анаеробни дигестори низ светот се изградени врз основа на анаеробно варење од влажен тип, при што биомасата (обично животински измет) и водата се мешаат во еднакви количини и се формира кашеста маса во која содржината на вкупни цврсти материи е околу 10-15%. Иако овој тип е погоден за многу региони, тој станува предизвик кај големите постројки каде што е потребно користење на големи количини вода секој ден, честопати во области каде има недостиг на вода. Дигесторите за состојки во цврста состојба, за разлика од дигесторите за состојки во влажна состојба, ја намалуваат потребата од разредување на биомасата пред таа да се користи за дигестија. Дигесторите од типот за состојки во цврста состојба можат да ракуваат со сува, наредена биомаса со висок процент на цврсти материи (до 40%) и се состојат од гасно непропустливи комори наречени ферментаторски кутии кои работат во сериски режим, кои периодично се полнат и истоваруваат со цврста биомаса и ѓубриво. На пример, широко користениот UASB реактор е дигестер со висока брзина на раст со суспендирање, со биомаса згрутчена во гранули кои потоа се таложат релативно лесно и со типични стапки на оптоварување во опсег од 5-10 кгХБК/м3/д.

Најчестите видови на анаеробна дигестија се течни, полу-течни и цврсти дигестори.

Примери за анаеробни дигестори вклучуваат:

* Анаеробна постапка со активна тиња
* Анаеробен кларигестер
* Анаеробен контактен процес
* Анаеробен реактор со проширен слој
* Анаеробен филтер
* Анаеробна флуидизирана подлога
* Анаеробна лагуна
* Анаеробен МБР
* Анаеробен мигрирачки реактор
* Анаеробен дигестер со сериски систем
* Реактор со континуирано мешање (CSTR)
* Дигестија на проширен слој од гранулирана тиња (EGSB)
* Хибриден реактор
* Имхофски резервоар 
* Реактор за внатрешна циркулација (IC)
* Едностепен анаеробен дигестер
* Анаеробен дигестер со проток на воздух
* Анаеробен реактор со потопена средина
* Синтексичен дигестер
* Анаеробен дигестер за состојки во цврста состојба (SSAD)
* Двостепен анаеробен дигестер
* Анаеробна дигестија на тиња со нагорен проток (UASB)
* Анаеробен приврзан раст со нагорен и надолен проток

## Наводи

Категорија:Анаеробно варење
Категорија:Управување со отпад
Центар за рециклирање на комунален цврст отпад

мини| Место за рециклирање цврст отпад
мини| Штанд за контејнери за сортиран отпад во Буштеград, Централна Бохемија, Чешка. Зелените контејнери се за стакло, сините за хартија, жолтите за пластика и црвените за електротехнички отпад.
**Центар за рециклирање на цврст комунален отпад** — објект каде што јавноста може да го отстрани отпадот од домаќинствата за рециклирање. Градските објекти ги управува локалната самоуправа во одредена област. Достапни се места за собирање на рециклиран отпад како што се зелен отпад, метали, стакло и други видови отпад. Предмети што не можат да се соберат од локалните шеми за собирање отпад, како што е кабастиот отпад, исто така се прифаќаат.

Во Обединетото Кралство, центрите за рециклирање на комунален цврст отпад неформално се нарекуваат „депонии“.

Во континентална Европа, обично постојат неколку видови места за собирање:

* Поставки за контејнери за сортиран отпад: група контејнери за најчестиот вид рециклиран отпад од домаќинството, како што се пластика, хартија, стакло, метални лименки, картон за пакување течности, електротехнички отпад, рециклирана облека и слично. До ваквите штандови се пристапува слободно пеш. Тие често се наоѓаат во близина на автобуски или трамвајски станици, градски плоштади, селски заеднички места, продавници итн. Градот или земјата може да имаат која било конвенција за бои по кои се разликуваат контејнерите наменети за различен вид на отпад.
* Дворови за собирање отпад: освен за споменатиот отпад од домаќинствата, тие се специјализирани за голем отпад од домаќинствата: мебел, градежен отпад, компостирачки градинарски отпад - или посебни видови отпад (хемиски или друг опасен отпад итн.). Отпадот обично се доставува со автомобили, комбиња или камиони, а станицата има надзорен персонал и работно време, но услугите се бесплатни. Помалите градови имаат едно такво место, а поголемите градовите можат да имаат повеќе вакви дворови во различни населби.
* станици за откуп на отпад: наменети особено за метален отпад (железо и други метали), но исто така и за хартија, стакло итн. Ваквите станици постојат подолго од модерните станици за отстранување. Коегзистенцијата на платени и бесплатни системи за собирање може да резултира со тоа што бездомниците, асоцијалните или сиромашните луѓе собираат отпад од бесплатните контејнери за да го продаваат на откупната станица за отпад.

## Поврзано

* Станица за пренос на отпад

## Наводи

Категорија:Технологија за преработка на отпад
Категорија:Собирање отпад
Емилија Црвенковска

**Емилија Црвенковска** (р.  во ) — македонска универзитетска професорка по старословенски јазик на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.

## Животопис

Црвенковска е родена во Скопје. Завршила основно образование во ОУ „Кочо Рацин“, средно во гимназијата „Јосип Броз - Тито“. Дипломирала на Филолошкиот факултет во Скопје, на групата за македонски јазик во 1982 година. На истиот факултет магистрирала во 1988, а докторирала во 1996 година.

Член на Катедрата за македонски јазик и јужнословенски јазици при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ е од 1982/83 година како стажант, а во 2006 година е избрана во редовен професор. Работела како лектор по македонски јазик на Универзитетот „Ломоносов“ во Москва (1986/87 г.). Гостувала со предавања на повеќе странски универзитети: Загреб, Љубљана, Неапол, Блумингтон, Брно, Тирана. Учествувала на повеќе домашни и меѓународни конференции во: Русија, Хрватска, Србија, Бугарија, Словенија, Белорусија, САД, Чешка, Грција, Италија, како и на три меѓународни славистички конгреси (Љубљана, Минск, Белград). Учествувала во работата на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура како повеќегодишен лектор, предавач и директор, како и со реферати на Научната конференција.https://ukim.edu.mk/wp-content/uploads/2025/04/2017-50_seminar-predavanja.pdf

## Публикации
### Книги

# *Загрепски триод*. Стари текстови  VI,Скопје 1999: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“.
# *Јазикот и стилот на триодот*. Скопје 2006: Менора.
# *Старословенска читанкa*. Скопје 2015: Филолошки факултет „Блаже Конески“.
# *Старословенска граматика*. Скопје 2021: Филолошки факултет „Блаже Конески“.

### Книги во коавторство

# И. Велев, Л. Макаријоска, Е. Црвенковска, *Македонски споменици со глаголско и со кирилско писмо.* Скопје 2008: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“.
# Velev, L. Makarijoska, E. Crvenkovska, 2008, *Macedonian literary monuments in Glagolitic and Cyrillic script,* Skopje.
# И. Доровски, Е. Црвенковска, *Лексикон на странски македонисти.* Скопје 2008: УКИМ.
# Црвенковска Е., Макаријоска, Л., *Орбелски* *триод*. Стари текстови X, Скопје 2010: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. 
# Макаријоска, Л., Црвенковска, Е. *Шафариков триод*. Скопје 2012.

### Поглавја во книги

# *Речник на црковнословенскиот јазик од македонска редакција*. 2, *Вовед, Содржина на текстовите,* Скопје 2000 (група автори).
# *Правопис на македонскиот јазик*. Скопје 2015: Пишување библиографски единици, 325-331; Библиографско цитирање, 332-338; Старословенски јазик. Транскрипција и транслитерација на туѓите имиња, 255-258 (со Р. Угринова-Скаловска и Л. Макаријоска).
# Предговор во книга: Словенскиот влог во европскиот културен простор, предговор кон книгата на Едуард Херцигоња  *Илјадалетие на хрватското глаголаштво*. Скопје 2015: МАНУ, 5-13.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски филолози
Станица за пренос на отпад

мини| Претоварна „Мејвис Вали“ во Источен Данбартоншир
**Станица за пренос на отпад** или центар за обновување на ресурси — зграда или место за преработка и привремено депонирање, консолидација и агрегација на отпад.

Преносните станици значително се разликуваат по големина и функција. На некои преносни станици жителите и бизнисите едноставно можат да остават мали товари отпад за рециклирање, и таму се врши одредено прелиминарно сортирање на материјалот. Другите преносни станици се места каде што локалните возила за собирање отпад ќе го депонираат својот отпаден товар пред негова агрегација и товарење во поголеми возила. Овие поголеми возила ќе го транспортираат отпадот до крајната точка на отстранување во инсинератор, депонија, објект за опасен отпад или за рециклирање. На претоварната станица не се врши долгорочно складирање на отпад; отпадот брзо се консолидира и се товари во поголемо возило и се преместува од локацијата, обично за неколку часа.

Преносните станици можат да бидат во јавна или приватна сопственост. Тие се разликуваат по големина, од мали регионални локации што управуваат со помалку од 1000 тони отпад годишно до големи локации што управуваат со над 200.000 тони отпад годишно.

Главната причина за користење на овие преносни станици е да се намалат трошоците за транспорт на отпадот до објектите за отстранување. Тие се многу корисни, но постои проблем во однос на наоѓањето на место за поставување на овие станици. Услугите за управување со отпад не секогаш се нудат правилно и подеднакво на сите жители поради несоодветни пристапи кон управување со ресурсите, големи количини урбан отпад и незнаечки навики на потрошувачка.

Научниците и други граѓани се обидуваат да создадат мрежа од преносни станици дизајнирана да се справи со идните реализации и развој. Ефикасноста на транспортот на отпад била анализирана за повеќе од 6000 општини. Било заклучено дека отпадот расте побрзо од населението, па затоа луѓето треба да истражат алтернативни начини за пренамена на нивниот отпад за добра употреба.

## Поврзано

* Список на технологии за обработка на цврст отпад
* Постројка за собирање материјали
* Механички биолошки третман
* Обновување на ресурси

## Наводи

Категорија:Управување со отпад
Категорија:Собирање отпад
Џон Вик 2

***Џон Вик 2*** () — американски неоноар акционен трилер, режиран од Чад Стахелски и напишан од Дерек Колстад, а во главните улоги се Кијану Ривс, заедно со Комон, Лоренс Фишберн, Рикардо Скамарсио, Руби Роуз, Ленс Редик, Питер Стормаре, Бриџит Мојнахан, Франко Неро, Џон Легвизамо и Ијан Макшејн.

Филмот е продолжение на „Џон Вик“ и втор филм од франшизата „Џон Вик“, сосредоточен на пензионираниот платен убиец Џон Вик, кој е принуден да се врати во својот стар живот за да ја исполни крвавата заклетва дадена на злосторничкиот шеф Сантино Д'Антонио.

Премиерата на филмот во САД била на 10 февруари 2017 г., а во Македонија на 23 февруари истата година.

## Содржина
Откако се враќа во злосторничкото подземје за да отплати долг, Џон Вик открива дека е распишана голема награда за неговиот живот.

## Улоги

|-
|Кијану Ривс
|Џон Вик
|-
|Комон
|Касијан
|-
|Лоренс Фишберн
|Кралот на Бауери
|-
|Рикардо Скамарсио
|Сантино Д'Антонио
|-
|Руби Роуз
|Арес
|-
|Џон Легвизамо
|Аурелио
|-
|Ијан Макшејн
|Винстон Скот
|-
|Питер Стормаре
|Абрам Тарасов
|-
|Ленс Редик
|Харон
|-
|Франко Неро
|Џулиус
|-
|Томас Садоски
|Џими
|}

## Наводи

## Надворешни врски

* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови од 2017 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски акциони филмови
Категорија:Филмови на Lions Gate Entertainment
Категорија:Филмски продолженија
Категорија:Филмови снимени во Рим
Категорија:Филмови со Кијану Ривс
Бошњаце

**Бошњаце** е населено место во општината Лебане, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало  1.319 жители. Преданието кажува дека се во селото населувале четири браќа од Босна, по кои добило име. Поранешното се викаше Старо Село.

## Поврзано
* Лебане
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Лебане
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Список на општини во Македонија по население (1948)

Ова е **список на градски и месни народни одбори (општини) во Македонија по население**, заснован на пописот на население од истата година и фактичната состојба на тогашните месни народни одбори.

## Табела
Следува список на општини, почнувајќи од најбројната општина, па до најмалку бројната.

## Поврзано
* Список на општини во Македонија по население (1953)
* Список на општини во Македонија по население (1961)
* Список на општини во Македонија по население (1971)
* Список на општини во Македонија по население (1981)
* Список на општини во Македонија по население (1994)
* Список на општини во Македонија по население (2002)
* Список на општини во Македонија по население (2021)
* Попис на населението во Македонија (1948)
* Општини во Македонија
* Административна поделба на Македонија

## Наводи

## Надворешни врски
*Службена мрежна страница на Државниот завод за статистика
*Службена мрежна страница на Министерството за локална самоуправа

Категорија:Списоци на општини
Категорија:Списоци за Македонија
Категорија:Македонија во 1948 година
Категорија:Попис на населението на Македонија
Категорија:Општини во Македонија
Клајиќ

**Клајиќ** () е населено место во општината Лебане, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 82 жители.  Постојат двете верѕии по кои е селото добило името. Поточна е да е името добило по Албанец Клајиќи, кои беше господарот на селото во турското време.

## Поврзано
* Лебане
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Лебане
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Продолжена аерација

**Продолжена аерација** е метод на третман на отпадните води со специфична употреба  на активирана тиња.

Најчесто овој метод се користи за релативно помали количини на отпад, при то акцентот е ставен врз употреба на едноставна механичка технологија.

## Конвенционален третман на отпадни води

Механизираниот третман на отпадните води со овој метод се базира на таложење на бистра вода врз која се врши одредена  биолошка постапка која се јавува како секундарна постапка на бистрење. 
Биолошката постапка се состои во поставување на активна тиња која е примарна супстанција или биолошки материјал за бистрење на водата. 

## Модификација на процесот

Водата се пропушта низ тиата која е своевиден растителен филтер за бистрење на течноста. 

Постојат дв принципи за бистрење на отпадната вода:
 бистрење на водата во која има и цврти примеси преку секундарна тиња и
бистрење и прочистување на водата од органски примеси преку „стара и активна тиња“

## Апликации
Овој метод  обично се користи во префабрикувани „постројки за пакување“ наменети за минимизирање на трошоците отстранување на отпад од мали заедници, туристички објекти или училишта. 

Во споредба со традиционалната активна тиња, методот со старата  стара тиња нуди стабилен биолошки екосистем, подобро прилагоден за ефикасно третирање на флуктуациите на оптоварувањето со отпад. Понекогаш врз активната тиња се додава и шечер кој што служи за одржување и поголема активност на развојот на тињата и нејзината прочистителна особина- популациите на тињата микробни но понекога оваа потранување на тињата ја зголемува количината на отпадна тиња што изискува и нејзино почесто отстранување во нејзиниот процес. Тињата може периодично да се отстранува со камиони за пумпање на септички јами..

## Поврзано
* Список на технологии за третман на отпадни води

## Наводи

Категорија:Еколошко инженерство
Категорија:Технологии за контрола на загадувањето
Категорија:Санитација
Категорија:Канализација
Категорија:Канализациска инфраструктура
Категорија:Технологија за третман на отпад
Категорија:Третман на вода
Здружение за анаеробна дигестија и биогас

**Здружение за анаеробна дигестија и биогас** (АДБА), порано Здружение за анаеробна дигестија и биогас, е трговско здружение со седиште во Обединетото Кралство, кое се ангажира за да ги популаризира здруенијата кои работаат врз активностите за  анаеробна дигестија и биогас.

АДБА е основана во септември 2009 година од Лорд Редесдејл заедно со 10 компании-основачи-членки со цел да ги претставуваат интересите  во оваа индустријата. 

АДБА се стреми да го промовира развојот на индустријата за анаеробна дигестија низ цела Велика Британија, со цел и план  ова да се постигне во рок од една деценија од нејзиното основање. 
Основната заложба  е да ги елиминираат бариерите со кои се соочуваат организациите во оваа област.

Свесни дека не постоела индустриска група која ексклузивно ја претставувала индустријата за анаеробна дигестија во Велика Британија (претходно Здружение за обновлива енергија и Здружението за рециклирање на органски матери, оформиле групации кои биле  поврзани со анаеробната дигестија.

АДБА била формирана од голем број компании со седиште во Велика Британија кои се специјализирани за технологии за анаеробна дигестија, вклучувајќи ги, Кларк Енерџи, Ентек, и Монсал.

Во текот на своето релативно кратко време на постоење, АДБА извршила голем придонес придонеси во развојот на законодавството, вклучително и промовирање на повисоки износи за  тарифи преку кои е зголемено инвестирањето во обновливите извори на енергија за постројки за дигестија и платформа за тргување со јаглеродни соединенија од биометан. Денес во ова специфично движење се вклучени над 370 компании-членки.

На 1 октомври 2014 година, АДБА објавила дека го менува своето име  во Здружение за анаеробна дигестија и биоресурси, „како одговор на брзото менување наполитички и економски пејзаж“ или поедноставно како резултат на проширувањето на опсегот не нејзиното делување 

## Надворешни врски
* Веб-страница на Здружението за анаеробна дигестија и биоресурси

Категорија:Анаеробна дигестија
Категорија:Биоенергија во Обединетото Кралство
Категорија:Биоенергија организации
Категорија:Професионални здруженија со седиште во Обединетото Кралство
Категорија:Отпад
Санација на депонии

**Санација на депонии** претставува процес на покривање на депонија откако таа ќе го достигне својот максимален капацитет и нејзино трансформирање во употребливо земјиште. Овој процес обично се состои од покривање на депонијата со површен слој на почва и непропустливи материјали, со цел да се обезбеди раст на вегетација. Студиите покажале дека покривањето на депониите го поттикнува растот на вегетацијата, што обезбедува дополнителни придобивки како што се намалување на инфилтрацијата на врнежите од дожд, намалување и ублажување на ерозијата на почвата, подобрување на еколошката разновидност и подобрување на визуелниот изглед на локацијата. Санацијата на депониите е процес од суштинско значење за обновување на екосистемите, за минимизирање на сите негативни влијанија што локацијата ги имала врз животната средина и за обезбедување дека локацијата е безбедна за каква било идна употреба.

## Понатамошна вегетација
Откако ќе се покрие депонијата, обновувањето на земјиштето со вегетација се смета за привлечен пристап бидејќи повторно го поврзува деградираното земјиште со околната природна средина. Повеќето пристапи за санација на депониите се вештачки и човечки создадени стратегии кои не се ефикасни за долгорочна употреба, додека обновувањето на вегетацијата базирано на природни процеси е поодржлива стратегија. Студиите покажале дека користењето на компостиран зелен отпад за покривање на депониите обезбедува дополнителни хранливи материи за почвата и ја подобрува физичката структура на почвата и помага во задржувањето на водата во неа, што ефикасно го подобрува обновувањето на вегетацијата (дрвја и растенија) на обновените депонии.

## Наводи

Категорија:Управување со отпад
Рафуна

**Рафуна** е населено место во општината Лебане, Јабланички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 28 жители. Селото е добило име по Албанец Малиќ Рафуна, ко во турското време беше господарот на селото. Поранешно се викаше *Тумарце*.

## Поврзано
* Лебане
* Јабланички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Лебане
Категорија:Населени места во Јужна Србија