Пуризам

десно|мини| Корица на книгата „L'esprit nouveau", октомври 1920 година.
**Пуризам** (), (од француски pur-pure) — уметнички правец кој настанал во Франција во 1918 година, а е поврзан со сликарството и архитектурата. Идеолошки креатори на движењето се францускиот сликар Амеде Озанфан (Amédée Ozenfant) и архитектот и сликар Шарл-Едуар Жанере (Charles-Édouard Jeanneret), попознат по псевдонимот Ле Корбизје (Le Corbusier). Правецот настанал како реакција на кубизмот, односно на неговата практика на разградување и деформирање на предметите што тој се обидува да ги прикаже, за кој сметал дека како таков создава уметност која е премногу орнаментична и декоративна. Пуризмот првенствено се заснова на неоплатонската филозофија, која во уметничка смисла значи отфрлање на реалното претставување на предметот и обид да се прикаже „суштината“ на неговиот облик. Ваква естетика се обидува да примени на сите облици на пластичен израз — сликарството, дизајнот и архитектурата.

Написот „Апре ле кубизм“ (*Après Le Cubisme*), објавен во 1918 година, се смета за манифест на пуризмот. Првата целосна формулација на пуристичката естетика била објавена во 1920 година во написот „*Le Purisme*“ во списанието „Леспри нуво“ (L'esprit nouveau), кој бил и гласник на движењето. Пуризмот е дефиниран како концепт кој не се однесува само на сликарството и архитектурата, туку содржи и збир особини кои треба да ја карактеризираат целата модерна мисла. Се слави едноставна и јасна естетика на машините како предмети кои ја симболизираат модерната доба, а природата е дефинирана како совршена логичка машина чија убавина произлегува од тоа што е подложна на физичките закони. Инженерската професија се смета за возвишена поради нејзината дисциплина и рационалност. Како лајтмотив пуризмот го нагласува враќањето кон логиката, јасноста, едноставноста и редот — особини кои треба да бидат присутни во секој облик и производ на човечкото дејствување.

Во сликарството, пуризмот настојува на прикажување на предмети кои се симболи на индустрискиот свет и како такви треба да бидат претставени како анонимни и чисти. Фигуративноста се отфрла, а композиционо се настојува на геометриски ред и рамнотежа. При компонирањето се користи *„[[Златен пресек|златниот пресек]]“*  како совршена пропорција. Во дизајнот потребно е да се исполни критериумот за функционалност на производот и неговата намена да биде естетски јасно изразена, додека во архитектурата објектите треба да исполнуваат два критериуми — од една страна да бидат функционални, а од друга да содржат во својот облик апстрактни елементи кои имаат функција да ги хранат сетилата и умот.

Изложбата на декоративни уметности *„Exposition des Arts Décoratifs“* одржана во Париз во 1925 година била важна за промоција на пуризмот, на кој бил изложен *„Павилјонот на новиот дух“* (*Pavillon de L'Esprit Nouveau*) дизајниран од Ле Корбизје и кој бил прототип на модерна станбена единица изградена во согласност со пуристичките начела. Павилјонот бил обид да се прикаже чувствителноста на пуризмот — тој бил дизајниран да има можности слични на машината, опремен со мебел од индустриски тип и прикажувал пуристички слики од Ле Корбизје, Озанфан и Фернан Леже.

Крајот на пуризмот е забележан на почетокот на 1930-ти. Во сликарството не добил голем замав, но влијаел на подоцнежните модерни сликарски правци. Во архитектурата, значително влијаел на „Меѓународниот стил“ што се појавил во 1925 година.

## Уметници
* Ле Корбизје
* Амеде Озанфан
* Фернан Леже

## Литература
* Кенет Фрамптон — модерна архитектура: критичка историја (Белград, 2004)
* Милош Перовиќ — Историја на модерната архитектура (2А) — Кристализација на модернизмот: големите мајстори (Белград, 2005)

## Надворешни врски
* Фондацијата Корбизје
* Биографија на Амеде Озанфан на веб-страницата на музејот Гугенхајм
* Биографија и слики од Фернан Леже

Категорија:Архитектура
Категорија:Сликарство
Категорија:Модерна уметност
Категорија:Уметност
Категорија:Галицизми