open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Црква „Вознесение Христово“ - Кожле

**Вознесение Христово** или **Свети Спас** — македонски православен храм  во селото Кожле во околината на градот Скопје. Сместена е во дабова шума, недалеку од последните селски куќи во југоисточен правец. Изградбата на црквата датира од 1847 година, за што сведочи и архитектонскиот изглед. Внатрешноста на црквата е живописана со фрески со карактеристична техника на цртање за средината на XIX век. Непосредно околу црквата во дабовата шума се наоѓаат селските гробишта, каде што се наоѓа и гробот на македонскиот академик, поет и книжевник Гане Тодоровски. Во негова чест во дворот на црквата се одржуваат поетски читања. 
## Галерија

File:Sv.Spas-Kozhle-MKD.JPG|Поглед на црквата со камбанаријата
File:Ikonostas-Sv.Spas-Kozhle.JPG|Иконостасот во црквата
File:Vnatresnost-Sv.Spas-Kozhle.JPG|Внатрешноста на црквата
File:Pogled od jugoistok na Sv.Spas-Kozhe.JPG|Поглед од југоисток


## Наводи

Кожле
Функција

Поимот **функција** може да се однесува на:

*Функција (биологија), објаснувајќи ги причините за опстанок на некоја одлика
*Функција (информатика), или подпрограма, дел од код содржан во поголема програма, со која се врши специфична задача
*Функција (инженерство), поврзана со одредено својство на еден систем
*Функција (математика), апстрактен субјект со кој се поврзуваат влезни и излезни објекти со одредено правило
*Функција (математичко образование), математички израз со променлива за пресметување
Никола Смилков

**Никола Смилков** e роден на 26 октомври 1973 година во Штип. Основно училиште завршил во Штип, а средното образование во Скопје. Во 1999 година дипломирал на Факултетот за ликовни уметности при Универзитетот „Св.Кирил и Методиј“ во Скопје. Истата година се запишал на магистерски студии на истиот факултет во Скопје, каде што магистрирал во 2002 година. Докторските студии ги продолжил на Педагошкиот факултет, при Универзитетот „Св. Климент Охридски“ во Битола каде што во 2012 годна докторирал и се стекнал со диплома **доктор по педагошки науки** од областа методика.
 
Од 1999 до 2000 г. работи како професор по предметот ликовна култура во ДСТУ “ Димитар Мирасчиев” во Штип. Од 2000 до 2002 г. работи како наставник во О.У “Гоце Делчев“ во Штип по предметот ликовно образование. Во 2004 е избран во звањето Доцент на Педагошки факултет “Гоце Делчев“ при Универзитетот Св.„ Кирил и Методи“ – Скопје, a во 2009 г. е избран во звањето вореден професор.

Во организациска - развојна дејност на Универзитетот „Гоце Делчев“- Штип активно учествува во повеќе комисии. Член е на првиот состав на Универзитетски сенат на Универзитетот “ Гоце Делчев “ - Штип.

Во 2009 г. е избран за Продекан за настава на Педагошки факултет при Универзитетот „ Гоце Делчев“-Штип а од 2011 ја раководи функцијата Декан на Факултетот за образовни науки при Универзитетот „Гоце Делчев“ - Штип.
Никола Смилков автор е на повеќе монументални дела, а има реализирано и повеќе самостојни и групни изложби во земјата и странство.

*** [http://eprints.ugd.edu.mk/view/creators/Smilkov=3ANikola=3A=3A.html Објавени научни и стручни трудови]**

## Наводи

## Надворешни врски
* Мрежно место на проф. д-р Никола Смилков
* Универзитет „Гоце Делчев“ - Штип
* Официјално мрежно место на Факултет за образовни науки
* Репозиториум на УГД
* Електронска библиотека на УГД

Категорија:Професори на УГД
Категорија:Македонски универзитетски професори
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ракотинци

**Успение на Пресвета Богородица** — македонски православен храм во селото Ракотинци, близу Скопје. Точниот период на изградбата на црквата не е познат, а денешниот храм датира од поново време, односно од 2000 година, кога на 28 октомври е поставен и осветен камен-темелникот. Црквата претставува главен селски храм во кој се одржуваат редовни богослужби, крштевки, венчавки за кои постојат и услужни објекти како крстилница непосредно до црквата. Во дворот на црквата постои стар камен крст. Во повеќе пишани извори  за селото се споменува дека постои црквата Света Богородица, за која селаните не го знаат датумот на изградба, но според изгледот таа била многу стара, веројатно повеќе од 350 до 400 години. До 1879 година, црквата имала и рушевини од манастирски конаци, при што истата година за нивна обнова, селаните на Ракотинци позајмиле пари од познатиот албански сточар, поседник и насилник Касам - ќаја, за што тие потоа 3 години бесплатно ја обработувале земјата на неговиот чифлик во Маркова Сушица
## Галерија

File:Sv.Bogorodica-Rakotinci-MK.JPG|Поглед на црквата
File:Dvorot na Sv.Bogorodica-Rakotinci.JPG|Поглед на дворот на црквата со стариот камен крст

## Наводи

Ракотинци
Категорија:Македонската архитектура во 2000 година
Голема пиштарка

**Големата пиштарка** (, syn. *Apus melba*) е птица од семејството пиштарки (*Apodidae*). Надворешно е многу слична на селската или градската ластовичка, но всушност е сосема неповрзана со овие врапчевидни (*Passeriformes*) видови, зашто пиштарките се во редот на *Apodiformes*. Сличноста се должи на блискиот стил на живеење. Големата пиштарка ја има во Македонија.
## Распространетост

Големата пиштарка е распространета низ планините на јужна Европа до Хималаите. Како и малата пиштарка, тие се птици преселници кои зимуваат далеку на југ, во јужна Африка. За време на преселбите широко талкаат и се задржуваат во голем дел на јужна Европа и Азија. Видот, се чини, дека бил многу повеќе распространет за време на последното ледено доба, со голема колонија во Комарова пештерата во Полска, пред околу 40.000-20.000 години (Tomek & Bocheński 2005).
Дубровник е познат по големите јата на големата пиштарка кои гнездат во старите градски ѕидини. 
## Опис
Големата пиштарка лесно се разликува од малата, прво по големината, но и по белиот стомак и грло. Големата пиштарка е речиси двапати поголема од сите останати пиштарки. Долга е 20-23 см, со распон на крилјата од околу 57 см и тежина од 100 грама. По боја, оваа птица е речиси цела темнокафеава, со бели дамки под клунот и на градите кои се обрабени со темнокафеава линија. Младите птици се слични со возрасните, но перјето им е побледо.
За споредба, малата пиштарка има распон на крилата од околу 42 см, темната линија околу вратот го одвојува белото грло од белиот стомак. Тие имаат кратка чаталеста опашка и многу долги закосени наназад крилја кои личат на полумесечина или бумеранг. Летот им е побавен и помоќен од оној на нивните помали роднини.
Големата пиштарка има многу мали нозе кои ѝ користат само за да се закачи за вертикалната површина. Научното име ѝ произлегува од грчкото *απους* (*apous*), што значи „без нозе“. Тие никогаш не се доброволно на земја.
### Размножување

Големата пиштарка го гради своето гнездо на карпи, или во урбаните средини, на места недостапни за грабливки, како што се покривите или под мостовите. Гнездат во колонии и лежат 2-3 јајца. Секоја година се враќаат на истото место, поправајќи го истото гнездо. Паровите остануваат заедно цел живот. 
Младенчињата во гнездото можат да ја намалат својата телесна температура, ако е потребно, кога времето е лошо, и на тој начин да се заштитат додека нивните родители не ја обезбедат потребната храна.

### Исхрана
Големите пиштарки најголемиот дел од живото го поминуваат во воздух, хранејќи се со инсектите кои ќе ги фати во лет. Пијат, исто така, во лет. 
### Огласување
Огласувањето на пиштарката е продолжено чрчорење.

## Наводи

*Tomek, Teresa & Bocheński, Zygmunt (2005): Weichselian and Holocene bird remains from Komarowa Cave, Central Poland. *Acta zoologica cracoviensia* **48A**(1-2): 43-65. PDF fulltext

## Надворешни врски
*Ageing and sexing (PDF; 2.3 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 
*The rescue of an Alpine Swift

Категорија:Птици на Македонија
Категорија:Пиштарки
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Карпеста лазачка

**Планинската лазачка** () е мала врапчевидна птица што се размножува од Хрватска на исток кон Македонија, Грција и Турција до Иран. Оваа птица е претежно постојан жител (резидентна), освен по некои пост-размножувачки расселувања. Источната карпеста лазачка (*Sitta tephronota*) е посебен вид, која е распространета по на исток, во југо-Средна Азија.

Планинската лазачка е птица која живее во планините со карпи. Птиците што живеат на повисока надморска височина зиме се спуштаат пониско.

Се храни со инсекти и пајаци лете, заменувајќи ги со семиња и полжави во зима. Се храни на земја, а поголемите животинки ќе ги заглави во шуплината на карпата и ќе ги чука и отвори со својот силен клун. Исто така, лови во лет.

Планинската лазачка е долга 13.5 см, малку е помала од европската лазачка, и има типична голема глава, кратка опашка, моќен клун и силни нозе.

Расата *S. n. neumayer* од југоисточна Европа  е темносива одозгора и има долга, силна, црна линија над окото. Има бело грло и долните делови се прелеваат до окер на стомакот. Половите се слични, а младенчињата се побледа верзија на возрасните.

*S.n. tschitscherini* од западен Иран е посветлосив одозгора и има послебо изразена линија на окото. *S.n. plumbea* од јужен Иран е сличен на *tschitscherini*, но има сиви долни делови.

Оваа територијална птица гради гнездо во вид на колба (топчесто со издолжен влез) од кал, измет, коса или пердуви, во пукнатини на крапи, пештери или под надвиснати карпи. Украсни работи може да стават во пукнатините или дупките на карпите во близина на влезот на гнездото. Гнездото го постилаат со помеки материјали, а отворот е запечатен со кал. Несат 4-10 јајца, бели, испрскани со жолто.

Огласувањето на планинската лазачка е  *цик* повик и треперлива *туи-туи-туи* песна. Оваа птица е честа во погодните живеалишта низ целата распространетост.

Плиниј Постариот верувал дека оваа птица го инспирирала човекот да гради куќи од кал имитирајќи го нејзиното гнездо.

## Наводи
* *Tits, Nuthatches and Treecreepers*, Harrap and Quinn, ISBN 0-7136-3964-4

Категорија:Врапчевидни
Категорија:Птици на Македонија
Еласмосаурус

**Еласмосаурус** (од грчки: *ελασμος*; „еласмос“ односно 'тенка плочка', што се однесува на тенките плочки што ги има на карлицата + *σαυρος*; „саурус“ односно 'гуштер) — род од редот на плезиосаурусите со многу долг врат, кој живеел во периодот доцна креда од мезозојската ера пред 80,5 милиони години.

## Опис

мини|лево|Реконструкција на еламосаурус во вода

Еласмосаурусот бил околу 14 метри долг и тежел преку 2.000 килограми, вбројувајки се меѓу најголемите плезиосауруси. Од сите останати плезиосауруси се разликува по тоа што имал 6 заба на секоја пермаксила (мали коскички на врвот од максилата кои кај човекот се споиле со истата) и 71 вратен пршлен. Черепот му бил сплескан, со неколку долги, остри заби. Долната вилица била споена на врвот сè до четвртиот и петтиот заб. Вратните пршлени најблиску до черепот биле долги и имале издолжени странични краеви. Како повеќето еласмосауриоди (elasmosaurids), еласмосаурусот имал околу 3 градни пршлени, а опашката не помалку од 18.

## Наводи

## Надворешни врски

* ''Elasmosaurus platyurus'' на ''Oceans of Kansas''

Категорија:Еласмосауриди
Европска лазачка

**Европската лазачка** () е мала врапчевидна птица од семејството на лазачките, распространета низ умерена Европа и Азија. Оваа птица е најчеста и најраспространета од лазачките. Ја има и во Македонија.

## Опис

Европската лазачка е долга околу 14 см, со типична голема глава, кратка опашка и силни клун и нозе. Одозгора е синосива со црни линии врз очите. Азиските и северноевропските птици се бели одоздола, и костенливи кај задникот. Западноевропските подвидови се со црвеникави долни делови. Младенчињата се „исплакнати“ верзии на возрасните. 
### Поведение
Птицата е постојан жител на шумите и парковите, со постари дрвја за гнездење. Се храни со инсекти и семиња. 
Европската лазачка има способност, освен да се качува, и да се симнува по вертикалните површини. Другите видови, како клукајдрвците,  карполазачките, ползачките можат да се движат само нагоре, но не и надолу. Лазачките се единствени што го можат тоа.
Кога ја земаат понудената храна од луѓето, тие се многу агресивни кон другите птици и ги бркаат.

Гнездото го сместуваат во дупки или пукнатини и го обложуваат со струготинки или трева. Влезот, пак, го подзатвараат со уредно изѕидан ѕид од кал. Несат 5-8 бели јајца испрскани со црвени точки.

Ова е бучна птица, лесно сместена од нејзиното повторувачко *туи-туи-туи* огласување.

## Наводи

## Надворешни врски

* Ageing and sexing (PDF; 3.2 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 
* Eurasian Nuthatch videos, photos & sounds  on the Internet Bird Collection.

Категорија:Врапчевидни
Категорија:Птици на Македонија
Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј
Бајрам Шабани

**Бајрам Шабани** ( во  —  во ) — учесник во НОВ во Македонија, првоборец и народен херој.

За народен херој на Југославија бил прогласен на 10 октомври 1951 година.

## Животопис

Потекнува од сиромашно селско семејство кое во Липково немало доволно земја за обработување. Сирак од шестгодишна возраст, од својата петнаесетта година работел во Куманово како земјоделски и градежен работник и како ковач. Во 1939 година се вклучил во синдикалното движење, а во летото 1941 година станал член на Сојузот на комунистичката младина на Југославија (СКОЈ).

Во септември 1941 година, Шабани е дел од групата која, по наредба на кумановската партиска организација, го проучува просторот на делување на Карадачкиот партизански одред. При престојот на групата во селата, Шабани на албански јазик ги убедуваше своите соговорници дека бугарската власт е ненародна и дека ги пљачкосува и Албанците и Македонците.

На 12 октомври 1941 година кога се формира Карадачкиот партизански одред, Шабани станува борец на одредот. Загинал по два дена, во борба со бугарската војска и полиција во атарот на с. Белановце, Кумановско, држејќи отстапница на своите другари. Во моментот кога ја фрлил последната бомба, бил погоден од митралески оган и паднал мртов.

За народен херој бил прогласен на 10 октомври 1951 година.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Народни херои на Југославија
Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна
Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија
Мустаклеста сипка

**Мустаклестата сипка** () е мала врапчевидна птица со силно изразен полов диморфизам. Иако, во македонскиот јазик името ѝ е *сипка*, таа не спаѓа во семејството на сипките (*Paridae*), туку во блиското семејство *Panuridae*. Оваа птица ја има во Македонија.

## Таксономија
Отпрво, мустаклестата сипка била сместена во семејството на вистинските сипки (*Paridae*), па префрлена во папагалестите (*Paradoxornithidae*). Но, по неодамнешни истражувања, се дошло до заклучок дека е единствен вид, неповрзан со други и затоа е сместена во монотипичното семејство на мустаклести сипки *Panuridae*.
## Распространетост и живеалиште
Мустаклестата сипка е широко распространета во умерена Европа и Азија. Таа е постојан жител, и повеќето птици не се селат, освен поради нагли временски промени или многу студено време. Таа е подложна на тешки зими, кои можат да убијат многу птици. 
## Опис
Оваа птица е мала, портокаловокафеава по боја со долга опашка и брановиден лет. Долги се околу 15 см. Мажјакот има синосива глава и црни долги „мустаќи“ (не и брада). Женката нема мустаќи и главата ѝ е кафеава. Јатото често го предава своето присуство во грмушките со карактеристичното ѕвонливо *пинг* огласување. 
### Живеалиште и исхрана
Мустаклестата сипка живее во влажни предели, во колонии крај езера со трска. Лете се храни со инсекти и пајаци, а зимно време се прилагодува во исхраната и јаде со семе од трска.
### Размножување
Обично, мустеклестите сипки гнездат во колонии, поточно, во двојки, но близу едни до други. Гнездото е сместено ниско во трската и е во облик на чашка. Несат 5-7 јајца кои ги квачат околу 12 дена и двата родитела. Грижата за потомството во гнездото продолжува 9-12 дена. За една година може да се одгледуваат две легла.
## Галерија

File:Baardmannetje in het riet-4714647.webm| thumb |Panurus biarmicus
File:Beardedtit46.jpg|Младенче (горе), возрасен мажјак (центар), возрасна женка (напред)
File:Panurus biarmicus flock.jpg|Јато во природно живеалиште
File:Panurus biarmicus Males.jpg|Три мажјака
File:Panurus_biarmicus_Female.jpg|Женка
Panurus biarmicus biarmicus  MHNT.ZOO.2010.11.180.10.jpg |*Panurus biarmicus biarmicus * 


## Наводи

## Надворешни врски

*Bearded Reedling videos, photos & sounds  on the Internet Bird Collection
*Song of the Bearded Tit (Real Audio soundfile from Sveriges Radio P2)
*Ageing and sexing (PDF; 3.1 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 

Категорија:Птици на Македонија
Категорија:Сипки
Категорија:Врапчевидни
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Домен

Поимот **домен** може да се однесува на:

* Домен (биологија), категорија во таксономија над царство

## Во информатика
* Интернет домен, име на домен, назнака за идентификација на административна автономија, на пример com, net и org.

## Во математика

* Домен на математичка функција или израз
** Област на дефинираност (математика), множеството на дозволени влезни вредности на една функција
** Рестрикција на функција (математика), одредено подмножество од областа на дефиираност на една функција 
** Допуштени вредности (математичко образование), подмножество на реални броеви за кое постои израз или функција
TISM

**TISM** или **This Is Serious Mum** (во превод: *Ова е вистинска мајка*, произношен како *Тизам*) е австралиска алтернативна рок група, формирана во Спрингвејл, Мелбурн на 30 декември 1982 година, а распадната во 2004 година.

## Дискографија
* *This Is Serious Mum* (1984)
* *Form and Meaning Reach Ultimate Communion* (1986)
* *Great Truckin' Songs of the Renaissance* (1988)
* *Hot Dogma* (1990)
* *Gentlemen, Start Your Egos* (1991)
* *The Beasts of Suburban* (1992)
* *Australia the Lucky Cunt* (1993)
* *Jung Talent Time: The Remixes* (1995)
* *Machiavelli and the Four Seasons* (1995)
* *Collected Recordings 1986-1993* (1995)
* *Gold! Gold! Gold! For Australia - A BONUS DISC (1996)
* *Machines Against the Rage* (1996)
* *www.tism.wanker.com* (1998)
* *Att: Shock Records Faulty Pressing Do Not Manufacture* (1998)
* *De Rigueurmortis* (2001)
* *2Pot Screama: A 41-Minute Rock Opera in One Act* (2001)
* *Best Off* (2002)
* *This Is Serious Mum: A Collection of Bedroom Recordings 1982-1992* (2002)
* *The White Albun* (2004)
* *On Behalf of TISM I Would Like to Concede We Have Lost the Election* (2020)
* *The TISM Omni-Album'' (2020)

## Членови
* Питер Минак - вокали (1983-2004)
* Шон Кели - гитара (1983-1991)
* Џејмс Пол - гитара (1991-2004)
* Џон Холт - бас
* Дамјан Кауел - тапани, вокали
* Јуџин Сестер - клавишни

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место 

Категорија:Музички групи основани во 1982 година
Категорија:Музички групи од Мелбурн
Категорија:Алтернативен рок музички групи
Автомобилски регистарски таблички во Европската Унија

## Список
Автомобилски регистарски таблички од земјите на Европска Унија се прикажани во следната табела:

Европска Унија
Категорија:Европска Унија
Автомобилски регистарски таблички во Кипар

**Автомобилски регистарски таблички во Кипар** се составени од три букви и три броеви (пр. ABC 123). Димензиите на регистрацијата е слична како на нивните британски колеги. Моментално, буквите мора да се во црна боја. Предната регистрација е во бела боја додека задната е во жолта. Таа е напишана на латиница како британските регистрации, и нивните регистрации се направени од метал наместо од пластика.

## Систем

**пред 1930 ** предни и задни регистрации

N за Никозија,
S за Ларнака,
P за Пафос,
L за Лимасол,

**1930 до 1950** предни и задни регистрации

**1950 до 1956** предни и задни регистрации

**1956 до 1973** предни и задни регистрации

**1973 до 1990** предна регистрација

**1973 до 1990** задна регистрација 

**1990 до 2003:** предна регистрација

**1990 до 2003:** задна регистрација

**Од 2003:** предна регистрација

**Од 2003:** задна регистрација

## Специјални регистрации
***Регистрација за дилер на коли** -

Во црвена боја ΔΟΚΙΜΗ (тест) на бела основа, а по него следат два сета на броеви, првиот го покажува бројот на дилерот, а вториот нројот на регистрацијата. Единствените официјално направени регистрации во Кипар.

***Такси** -

Составени се од четири букви и три бројки (пр. TABC123). Првата буква секогаш е 'T' како би означил дека е такси.

***Автомобили за рентање** -

Црни букви на црвена позадина, содржат четири букви и три броеви (пр. ZABC123). Првата вуква секогаш е 'Z' за да означува изнајмено возило.

***Камиони** -

составени од пет броеви и CT

***Посетители** -

Може да биде составена од четити броеви, па потоа букбата V, а по неа два броја кои ја покажуваат годината на регистрирање (пр. 1234V03). Од 2004 не може да се регистрира кола како посетител, но колите регистрирани како посетители сѐ уште добиваат патна такса.

***Камиони и Аутобуси** -

Камионите за јавен сообраќај и аутобусите, покрај основната регистација, имаат и секундарна регистрација. ΦΔΧ - Φορτηγό Δημοσίας Χρήσης (Камион за јавен сообраќај) за камиони и ΛΔΧ - Λεωφορείο Δημοσίας Χρήσης (Аутобуси за јавен сообраќај) за аутобуси.

***Дипломатски регистрации** -

## Северен Кипар
предна регистрација

задна регистрација

Северен Кипар својата автомобилска регистрација ја има составено од 2 букви и 3 бројки, пр. AB 123. Предната регистрација е бела, додека задната е жолта, како и во Јужен Купар, но во Серевен Кипар и двете регистрации е со црвена линија околу регистрацијата. Тие **немаат** никавки ознаки на левата страна како што е сината трака за ЕУ или знамето на Северен Кипар.
Автомобилите кои се користат за рентање имаа црвени регистрации со црни букви, во форма на ZHZ 123.
Владините коли имаат 3 букви и 3 броеви, пр. RHA 123.
Таксистите имаат 3 букви и 3 броеви, слично како и цивилните регистрациите во Јужен Кипар.
Дипломатските возила имаат ист формат како и цивилните возила, само на зелена основа.
Армиските возила имаат мали регистрации кои се составени само од броеви, како на пр. 8012352.

Постојат два вида на големини: 15×30 or 11×52&nbsp;cm.

## Наводи

Кипар
Категорија:Сообраќај во Кипар
Регистарски таблички
Моном

Дефиниција: Моном е реален број помножен со променливи со степени кои се позитивни цели броеви.

Примери за мономи:

  
    
       3x  
       4  
      xy^2z  
       \frac{2\,ab^2}{3}  
       \pi \,R^2  
       a\,x^2  
    
  


Следните не се мономи:

  
     
       x+3  ова а бином, збир на два мономи    
     
       \frac{3}{x}  \frac{3}{x}=3x^{-1} &nbsp;, степенот не е позитивен
     
       \sqrt{x}   \sqrt{x}=x^{\frac{1}{2}} &nbsp;   степенот не е цел број
    


Друга дефиниција: Моном е алгебарски израз со еден член. 
&nbsp;&nbsp;Оваа дефиниција не е во ред бидејќи е "кружна дефиниција", т.е. при дефинирање на поимот алгебарски израз се користи поимот моном!

## Својства на мономи

  Мономот има два делови: коефициент и главна вредност (дел со променливи). 
  Степенот на мономот е збирот на степените на делот со променливите. 



  
    
      &nbsp;
      Моном 
      Коефициент 
      Дел со променлива 
      Степен на мономот 
    
    
      1
       3x  
      3 
       x=x^1  
      1 
    
    
      2
       4  
      4 
       1=x^0  
      0 
    
    
      3
      xy^2z  
      1 
       xy^2z=x^1y^2z^1  
      4 
    
    
      4
       \frac{2\,ab^2 }{3} 
       \frac{2}{3}  
       ab^2=a^1b^2  
      3 
    
    
      5
       \pi \,R^2  
      &pi; 
       R^2  
      2 
    
     
       6
       a\,x^2  
      a 
       x^2  
      2 
    
    
      Последниот пример 6 е многу „типичен“ пример од математичко образование, каде што честопати се користат букви и за коефициенти и за променливи. Ако во еден израз има и букви од почетокот на азбуката, т.е. a, b, c, ... измешани со „стандардни“ променливи х, у, ... веројатно се мисли дека првите се коефициенти и во решавање на конкретна задача заземаат константни вредности. Види Коефициент.  
    
  


## Наводи

## Поврзано
* бином
* полином
* алгебарски израз
* линеарна функција
* линеарна равенка

## Надворешни врски
*
*
*

Категорија:Математичко образование
Категорија:Математика
Еи

**Еи** () — потсемејство на грабливи птици во состав на семејството на јастребите (*Accipitridae*). Овие птици се карактеристични по тоа што ловат летајќи ниско на отворен простор, и јадат мали цицачи, влекачи и птици.

Највеќето видови се сместени во родот **еја** или **жабар** (*Circus*). Останатите три вида се распоредени во два рода: *Polyboroides*, the *harrier-hawks*, which are алопатрички (географски одделени) и ограничени на афротропската екозона. The remaining single species forms the монотипниот род *[[Geranospiza]]*.

Во Македонија се застапени четири вида: блатната (*C. aeruginosus*), полската  (*C. cyaneus*), степската (*C. macrourus*) и ливадската еја (*C. pygargus*).

## Видови
* род **еја** (*Circus*)
** ливадска еја (*Circus pygargus*) 
** полска еја (*Circus cyaneus*) 
** блатна еја (*Circus aeruginosus*) 
** шарена блатна еја (*Circus spilonotus*)
*** папуанска еја (*Circus spilonotus spilothorax*)
** африканска еја (*Circus ranivorus*)
** еја мочварка (*Circus approximans*)
** мадагаскарска еја (*Circus macrosceles*) — порано во состав на *C. maillardi*
** реинионска еја (*Circus maillardi*)
** долгокрила еја (*Circus buffoni*)
** дамчеста еја (*Circus assimilis*)
** црна еја (*Circus maurus*)
** пепелава еја (*Circus cinereus*)
** степска еја (*Circus macrourus*) 
** пегава еја (*Circus melanoleucos*)
** Ејлсова еја (*Circus eylesi*) — праисториска
** шумска еја (*Circus dossenus*) — праисториска
* род ејојастреби (*Polyboroides*)
** мадагаскарски ејојастреб (*Polyboroides radiatus*)
** африкански ејојастреб (*Polyboroides typus*)
* род долгоноги еи (*Geranospiza*)
** долгонога еја (*Geranospiza caerulescens*)

## Наводи

*Ferguson-Lees, Christie, Franklin, Mead, and Burton. *Raptors of the World*. London: Christopher Helm, 1999. ISBN 0-7136-8026-1.

## Надворешни врски
* Видеоснимки од еи — „Семрежна збирка на птици“


Категорија:Јастреби
Категорија:Птици на Македонија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Луња

**Луња** () е род на средноголеми грабливи птици, дел од потсемејството на луњите (*Milvinae*). Нивната систематика е во фаза на преработка. Има 3-4 вида.

* црвена луња (*Milvus milvus*)
** зелено’ртска луња (*Milvus (milvus) fasciicauda*) — (изумрена во 2000 г.)
* црна луња (*Milvus migrans*)
** црноушеста луња (*Milvus (migrans) lineatus*)
** жолтоклуна луња (*Milvus (migrans) aegyptius*)

Во Македонија се присутни два вида: црвената и црната луња.

Во фосилните наоди од раниот плеистоцен (пред 1,8 млн до 780.000 години од Убајдија, Израел) сведочат за праисториска луња, наречена *Milvus pygmaeus*.

## Наводи

*Schreiber, Arnd; Stubbe, Michael & Stubbe, Annegret (2000): Red kite (*Milvus milvus*) and black kite (*M. migrans*): minute genetic interspecies distance of two raptors breeding in a mixed community (Falconiformes: Accipitridae). *Biological Journal of the Linnean Society|Biol. J. Linn. Soc.* **69**'(3): 351–365.  (HTML abstract)
*Johnson, Jeff A.; Rick T. Watson, and David P. Mindell  (7 July 2005). Prioritizing species conservation: does the Cape Verde kite exist?. Proc Biol Sci. (The Royal Society) 272 (7): 1365–1371. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1560339

Категорија:Луњи
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Луњи

[мини|десно|[Црна луња (*Milvus migrans*)]]
**Луња** е општ назив за разни птици од семејството јастреби (*Accipitridae*) од две потсемејства. Во потесна научна смисла, поимот се однесува на само потсемејствота **Milvinae**, а во поширока и поопшта смисла, го вклучува и потсемејството сиви луњи (*Elaninae*).

Во Македонија се застапени два вида, обата од родот луња (*Milvus*): црвена луња (*M. milvus*) и црна луња (*M. migrans*).

## Класификација
* **потсемејство луњи (''Milvinae'')**
** род двозаби луњи (*Harpagus*)
*** двозаба луња (*Harpagus bidentatus*)
*** лисестонога луња (*Harpagus diodon*)
** род луњи-штурчарки (*Ictinia*)
*** мисисипска луња (*Ictinia mississippiensis*)
*** калајна луња (*Ictinia plumbea*)
** род луњи-полжаварки (*Rostrhamus*)
*** луња-полжаварка (*Rostrhamus sociabilis*)
** род тенкоклуни луњи (*Helicolestes*)
*** тенкоклуна луња (*Helicolestes hamatus*) — порано во *Rostrhamus*
** род пискави луњи (*Haliastur*)
*** пискава луња (*Haliastur sphenurus*)
*** браминска луња (*Haliastur indus*)
** род луња (*Milvus*)
*** црвена луња (*Milvus milvus*)
**** зелено’ртска луња (*Milvus (milvus) fasciicauda*) — изумрена во 2000 г.
*** црна луња (*Milvus migrans*)
*** црноушеста луња (*Milvus (migrans) lineatus*)
*** жолтоклуна луња (*Milvus (migrans) aegyptius*)
** род квадратноопашни луњи (*Lophoictinia*)
*** квадратноопашна луња (*Lophoictinia isura*)
** род црногради луњи (*Hamirostra*)
*** црноград осојад, црнограда луња (*Hamirostra melanosternon*)

[мини|десно|[Црноплеќа луња (*Elanus axillaris*)]]
*  **потсемејство [[сиви луњи]] (Elaninae)**
** род сиви луњи (*Elanus*)
*** црнокрила луња (*Elanus caeruleus*)
*** црноплеќа луња (*Elanus axillaris*)
*** белоопашна луња (*Elanus leucurus*)
*** ноќна луња (*Elanus scriptus*)
** род луњи-ножичарки (*Chelictinia*)
*** луња-ножичарка (*Chelictinia riocourii*)
** род луњи-лилјачарки (*Machaerhamphus*)
*** јастреб-лилјачар, луња лилјачарка (*Machaerhamphus alcinus*)
** род бисерни луњи (*Gampsonyx*)
*** бисерна луња (*Gampsonyx swainsonii*)
** род ластовичини луњи (*Elanoides*)
*** ластовичина луња (*Elanoides forficatus*)

## Во митологијата
Во староегипетската митологија, божицата Изида во разни прилики се претвора во луња за да ги воскресне мртвите.

## Наводи

## Надворешни врски
*Видеоснимки од луњи  — „Интернет-збирка на птици“



Категорија:Грабливи птици
Петар

**Петар** — машко христијанско име од грчко потекло. Потекнува од грчко име „Петрос“ и значи карпа, камен, поради тоа се смета за симбол за непристрасност, одлучност и постојаност. Името Петар е име на еден од дванаесетте Христови апостоли. Римокатолиците свети Петар го сметаат за првиот папа и сметаат дека сите останати папи се негови наследници.

## Потекло
Исус Христос зборувал на арамејски јазик, и според Библијата, на својот нов ученик, на рибарот Симон му го дал името Кифа (Кефа), што на грчки е преведено како Петрос. Ова значи дека свети Петар под тоа име не постоел, туку тоа име подоцна е дадено во грчкиот превод. Самиот назив Петар како камен, стена, темел се однесува на патер, татко, оној кој се прашувал за сè во патријархалните општества. Таткото бил камен-темелник на семејството.

## Именден
Во Македонија именден се слави на 12 јули (според јулијанскиот календар).

Во Бугарија и останатите православни цркви кои го прифатиле грегоријанскиот календар именден се слави на 29 јуни.

## Популарност
Во сите варијанти ова календарско име е популарно во сите јазици во христијанскиот свет од минатото па сè до ден денес. За популарноста на нашите пошироки простори најголем придонес имаат црквите со името на свети Петар кои биле основани во разни делови на Балканскиот Полуостров. Името доста често во Македонија, Србија, Хрватска и Бугарија. Во 2009 година оваа име во Македонија беше на деветто, а во 2012 година на седмото место по популарност.

## Слични имиња
Од ова име во македонскиот јазик се изведени имињата: Петре, Пејо, Пецо, Петра, Петранка, Перо, Пера и др.

## Петар на други јазици
* англиски - Питер, Пит
* бугарски - Петр, Камен
* германски - Петер
* италијански - Пјетро, Пјеро (забелешка: зборот за камен на италијански е „пјетра“)
* руски - Пјотр
* српски, хрватски - Петар
* словенечки - Петер
* француски - Пјер (забелешка: зборот за камен на француски е исто така „пјер“)
* шпански - Педро

## Наводи

#Think Baby Names:http://www.thinkbabynames.com/meaning/1/Petar

Категорија:Лични имиња
Категорија:Христијански имиња
Категорија:Машки имиња
Пламенофрлач

[мини|Американски војник кој користи пламенофрлач за време на [Виетнамска војна|Виетнамската војна]]
**Пламенофрлач** — механичка запалива направа дизајнирана да исфрла долг контролиран сноп од оган. За првпат била користена во Првата светска војна, а во широка употреба влегува за време на Втората светска војна.

Категорија:Запаливо оружје
Категорија:Извори на светлина
Александар Лепавцов

**Александар Методиев Лепавцов** (роден во  година во Прилеп - починал на  година во ) — македонски публицист и политичар.

## Животопис

Александар Лепавцов своето средно образование го завршил во Софија, студирал на Градежните факултети во Скопје и Љубљана, дипломирал во Скопје во 1962 година, каде и магистрирал како прв градежен инженер на Економскиот факултет. Докторирал на Градежниот факултет во Ниш, специјализирал од областа на инфраструктурата во Минхен, бил научен советник во Заводот за водостопанство - Скопје. Лепавцов има објавено преку 100 студии, научни и стручни статии во истакнати списанија од областа на градежништвото, транспортот, екологијата.

Лепавцов бил прв доктор на науки од областа на патиштата на Македонија и прв доктор на науки од областа на одржувањето на прани мрежи во СФРЈ. Бил меѓу пионерите на бетонската префабрикација во Македонија и СФРЈ, за кое сведочи и книгата „Инженерски статии “. Добитник е на бројни признанија како заслужен и почесен член на Сојузи на инженерски асоцијации во бившата СФРЈ и СРМ.

Бил претседател на бројни комисии н државно ниво (СФРЈ и СРМ). Како оперативец и проектант реализатор е на големи објекти од областа на инфраструктурата, супструктурата, градежништво, урбанизам, сообраќај и екологија во првата влада на Република Македонија на бројни меѓународни протоколи и тоа во 1991/1992 година со уставното име на Република Македонија.
Во кариерата бил проектант, главен инженер, технички директор и директор Учесник е набројни светски и регионални меѓународни конгреси и советувања со и без свои трудови. Со одобрение на Управниот одбор на Фондот за води на РМ, учествува во издавањето на бројни книги од областа на инженерската градежна техника од признати македонски експерти.

Во текот на својот плоден работен век заговара и поставува инструкции за начелата за водење на политиката за водење на водните ресурси, транспортнта политика на РМ, усовршување на политиката на станбената изградба и политиката во областа на екологијата.

## Наводи

Категорија:Министри за транспорт и врски на Република Македонија
Категорија:Политичари од Прилеп
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 1991
Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ
Категорија:Бугарофили
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
Symphony of Destruction

„**Symphony of Destruction**“ е песна од хеви метал бендот Мегадет, издадена како сингл од нивниот студиски албум *[[Countdown to Extinction]]*. Тектот е политички обоен, а во него се зборува за држава која е водена од страна на невидлива и марионетска влада. Песната е напишана и компонирана од вокалот и гитарист на бендот, Дејв Мастејн. Од нејзиното објавување па до денес, композицијата уживала значајна радио и ТВ промоција, што придонело да стане една од најпознатите песни на Мегадет.

Музичката критика позитивно ја оценила нумерата, а бил снимен и видео запис под режисерската палка на Вејн Ишам. Спотот бил доста емитуван на англиската МТВ, но поради контроверзниот текст и насилната содржина на филмскиот запис спотот постепено бил испуштан од списокот на песни за емитување. На спотот секој член свири поединечно, додека во останатиот дел на црно-бела слика е прикажано убиството на политички кандидат, што подоцна предизвикало масовни протести и безредија. Со текот на времето, песната била активно присутна во медиумите, а била и преработена од повеќе рок состави.

## Список на песни
#„Symphony of Destruction“ - 4:02
#„Peace Sells“ (во живо) (снимено за време на турнејата *Clash of the Titans*, на стадионот Вембли, октомври 1990)

## Пласман на табелите

## Музички персонал
* Дејв Мастејн - вокал и ритам гитара
* Марти Фридмен - водечка гитара
* Дејвид Елефсон - бас гитара
* Ник Менза - тапани

## Наводи

## Надворешни врски
* Текстот на песната
* Спотот за „Symphony of Destruction“ на YouTube

## Поврзано
* Мегадет
* *[[Countdown to Extinction]]*

Категорија:Песни на Megadeth
Урал (појаснување)

**Урал** може да се однесува на:

## Географија
*Урал — планински венец во Русија, граница помеѓу Европа и Азија
*Урал — река во Русија и Казахстан
*Уралски федерален округ — административна единица во Руската Федерација
*Уралски економски регион — еден од 12-те економски региони во Русија

## Техника
*„Урал“ — соетски средишни сметачи
*„УралАЗ“ — руски производител на товарни возила
*„ИМЗ-Урал“ — руски производител на мотоцикли

## Поврзано
*Уралск — неколку места во Русија
Тобол

мини|десно|Сливот на реката Тобол
**Тобол** ( ; ) е река во Курганската и Тјумењската област во Русија и Казахстан, лева притока на Иртиш. Долга е 1591&nbsp;км. Сливното подрачје зафаќа површина од 426.000 км2. Просечниот истек во устието изнесува 805 м3/с. Долното течение замрзнува кон крајот октомври и ноември, а горното течение во ноември. Мразот се топи во втората половина на април и почетокот на мај. Пловна е во должина од 437 км од устието.

## Историја
Тобол е една од четирите значајни реки во Сибирскиот ханат. Во 1428 г. се одиграла Битката на Тобол, во која ханот загинал борејќи се против војската на Абулајр Хан

## Населени места на Тобол
* Тобољск
* Лисаковск
* Рудни
* Костанај
* Курган
* Јалуторовск

## Поважни притоки
* Уј
* Исет
* Тура
* Тавда
* Убаган

## Наводи

 

Категорија:Реки во Казахстан
Категорија:Реки во Курганската област
Категорија:Реки во Тјумењската област
Иртиш

**Иртиш** (; ; , пинјин: *É'ěrqísī hé*; ; ; ) — река во Сибир и Казахстан, главна притока на Об. Реката има мошне големо и значајно сливно подрачје во Азија, опфаќајќи го Западен Сибир и Алтајските Планини.

## Географија
[мини|Иртиш кај [Павлодар, Казахстан]]
[мини|Пристаништето на Иртиш во [Ханти-Мансијск, Русија]]
Реката извира како во монголски Алтај (Сјинџанг, Кина), каде е наречена Кара Иртиш (Црн Иртиш), па тече на северозапад преку Зајсанското Езеро во Казахстан. Потоа во неа се влеваат реките Ишим и Тобол, за на крај самата река да се влее во Об кај Ханти-Мансијск во западен Сибир, Русија. Течението има должина од вкупно 4.248&nbsp;км.

## Стопанско значење
По реката половат, танкери, товарни и патнички бродови од април до октомври, кога не е замрзната. Најголемо пристаниште на реката во русија е градот Омск. Во Казахстан по течението има 3 големи хидроцентрали: Бухтарминската, Уст-Каменогорската и Шулбинската. Кај Уст-Каменогорск се наоѓа најдлабоката бродска преводнца во светот, со спуст од 42 м.

## Историја
По течението на реката, со векови живееле разни монголски и туркиски народи. Во XV и XVI век долното и средното течение на Иртиш влегувало во состав на татарскиот Сибирски ханат, кој Русија го освоила во 1580-тите. Во XVII век, Џунгарскиот ханат (царството на Ојратите) станало јужен сосед на Русија и завладеало со горното течение на реката. Во поречјето, Русија потоа основала  повеќе градови: Омск (1716) Семипалатинск (1718) Уст-Каменогорск (1720) и  Пењтропавловск (1752).

Во 1750-тите години Кина ја освоила џунгарската држава. Границата помеѓу Русија и тогашна Кина (денес граница на Русија со Казахстан на север и меѓу Монголија и Кина на југ) е исцртана на почетокот на XIX век.

## Градови по течението
Поважни населени места по течението на Иртиш (низводно) се:

*  околии Фујин и Бурчин
* : Öskemen (Уст-Каменогорск), Семеј (Семипалатинск), Pavlodar
* : Омск, Тара, Тобољск, Ханти-Мансијск

## Во книжевноста
Епилогот на  романот „Злосторство и казна“ (1866) од Фјодор Достоевски се случува кај реката Иртиш.

## Наводи
* „Голема советска енциклопедија“

## Поврзано

* Об
* Тобол

Категорија:Реки во Кина
Категорија:Реки во Казахстан
Категорија:Реки во Русија
Категорија:Алтај
Категорија:Ханти-мансиски автономен округ
Категорија:Реки во Омската област
Категорија:Реки во Тјумењската област
Категорија:Реки во Азија
Категорија:Иртишки слив
Категорија:Реки во Ханти-мансискиот автономен округ
Категорија:Меѓународни реки во Азија
Годвинов закон

мини|Мајк Годвин во 2010 г.
**Годвинов закон** () — тврдење на американскиот правник Мајк Годвин изнесено во 1990 година кое гласи: „Како што се заострува дискусијата водена по електронски пат, веројатноста за правење споредба со Хитлер или Нацистите се доближува до 1.“ Или протолкувано со други зборови, ако дискусијата е жестока, без разлика на темата, по одредено време еден од дискутантите би направил споредба со Хитлер или некој друг познат диктатор од историјата.

Иако во првичната негова форма тој важел исклучиво за форумите на семрежјето, тој денес важи за секаков облик на дебата водена на социјалните мрежи или по блоговите.

Научникот Годвин тврди дека го изнел законот во 1990 како експеримент од полето на меметиката. Вели дека неговата цел како меметичка алатка е да ги намали таквите непристојни споредби, или со други зборови целта на овој закон е од педагошка и реторичка природа.

Во 2012 г. Годвиновиот закон бил внесен во третото издание на „Оксфордски речник на англискиот јазик“.

## Наводи

Категорија:Адолф Хитлер
Категорија:Семрежна култура
Категорија:Семрежни поими
Категорија:Емпириски закони
Обичен тажник

**Обичен тажник** или само **тажник** () — повеќегодишна билка од семејството на розите (*Rosaceae*). Вирее на суви пасишта ширум најголемиот дел од Европа, како и Средна и Северна Азија. Присутно е и во Македонија.

## Раст
Има ситни зраковидни ливчиња налик на папрат и исправено стебленце со висина од 20-50&nbsp;см. и проретчено соцветие на крајот. Овие минијатурни цветчиња се распоредени во густи китки и излегуваат доцна напролет и траат до средината на летото. Кога ќе се смачкаат, листовите и корењата оддаваат мирис многу сличен на масло од зимзелен (*Gaultheria procumbens*).

Растението претпочита целосна изложеност на сонце. Трпи сушни услови подобро од другите членови на родот.

## Одгледување
Растението никнува од семе, а потоа може да се размножи од ползечките корења.

## Поврзано
* Мочуриштен тажник

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Рози (потсемејство)
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Флора на Европа
Категорија:Флора на Азија
Категорија:Лековити растенија
Шише

мини|150px|Празно шише

**Шише** или **флаша** (разговорно) — стаклен или пластичен сад со стеснет врат за чување течности. Обликот му е таков да има проширено тело, стеснето грло и отвор на врвот од грлото. Шишето е наменет  првенствено за држење течност. Шишето може да биде направено и од пластика или метал, додека слични садови од други материјали во македонскиот јазик ретко се именуваат како шише. Содржината што се чува во шишето претежно е течна или полутечна, како што се вода, млеко, {{алкохолни пијалаци|алкохолни]] или безалкохолни пијалаци, зејтин, лекови, мастило и слично. Други материјали не е практично да се држат во шише заради неговиот облик и стеснетото грло. За таква намена служат некои други садови слични на шишето, но со проширено грло или без грло, како што е теглата.

## Шишето како мотив во популарната култура
* „Шишиња со долго грло“ (англиски: *Long Neck Bottles*) - песна на американската рок-група *Captain Beefheart And The Magic Band* од 1972 година.
* „Порака во шише“ (*Message In A Bottle*) - песна на британската рок-група „Полис“ (*The Police*) од 1979 година.

## Наводи

Категорија:Шишиња
Категорија:Амбалажа
Категорија:Турцизми
Запалка

мини|250п|десно|Разни видови запалки
**Запалка** или **чакмак** - мала џебна направа што служи, вообичаено, за палење цигари. За разлика од кибритот, запалката може да се користи повеќепати, бидејќи не се троши запалката туку само запаливиот флуид кој служи како гориво. Како флуид може да се користи течен гас за запалки, бензин за запалки и сл. За првично палење на флуидот се користи или кремен или електрична искра.

## Претходници на запалката
Во минатото за палење оган, во Македонија, како и во пошироката околина се користело:

* кремен (вид камен што пушта искри при удар)
* секало (вид орудие за секање)
* трат (вид габа која расте на кора на дрва и која посебно се обработува пред да се применува за палење оган)
Со удар на секалото во кременот, тратот би се запалил.

## Кибрит
Паралелно со развојот на запалката се појавил и кибритот

## Први запалки
Првите запалки се состоеле од:
* куќиште
* фитил
* материјал сличен на вата на кој се турал бензин
* кремен
* назабено тркалце кое со „гребење“ на кременот фрлал искра

Потрошен материјал бил:
* кременот кој се менувал
* фитилот кој горел, па исто така се менувал
* специјален бензин кој се доливал

## Модерни запалки
Модерните запалки се изменети во следната смисла:
* наместо кремен се користи пиезоелектричен елемент кој кога се стисне фрла искра
* како гориво се користи специјален гас за запалки.

Постојат запалки кои се надополнуваат со гас и на кои може да се менува кременот, но најпопуларни се запалките кои едноставно се фрлаат кога ќе се потроши горивото.

## Галерија

Податотека:100 Yen lighter.JPG|Генеричка запалка за еднократна употреба
Податотека:LighterIgnition.jpg|Палење за еднократна употреба
Податотека:Zippo-Slim-1968-Lit.jpg|Стандарден зипо


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Потпал
Категорија:Апарати за домаќинството
Категорија:Германски пронајдоци
Охридски пливачки маратон

**Охридски пливачки маратон** — меѓународно натпреварување во пливање на отворени води. Се одржува еднаш годишно во водите на Охридското Езеро во Македонија. Патеката „Климе Савин“ за препливување е долга 30 км — од манастирот „Свети Наум“ до Градското пристаниште во Охрид. Маратонот претставува дел од Гран при серијата на Меѓународната пливачка федерација (ФИНА).

## Историја

Првата маратонска трка на релацијата „Горица – Охрид“, во должина од 2,5 км, е одржана во 1954 г. Учествувале осмина пливачи, а победил Нико Нестор. Следните се одржани во 1956 и 1957 година, победници Дики Бојаџи и Ѓоко Чудов. Се натпреварувале и жени, а најдобри биле Снеже Групчева и Соња Думбалоска. Првиот вистински маратон се одржал во 1962 година на патеката Пештани - Струга - Охрид во должина од 36 км и победил Абу Хеиф од Египет, втор бил Вилјам де Вренг од Холандија, а трет Дики Бојаџи од Македонија. Во женска конкуренција победила Атина Бојаџи од Македонија, инаку сестра на Дики Бојаџи. Маратонот продолжил да се одржува до 1966 г. (со исклучок на 1963 г. поради Скопскиот земјотрес), a од 1992 г. се одржува секоја година на патеката „Климе Савин“. Од 1998 г. натпреварувањето е дел од програмата на Меѓународната пливачка федерација (ФИНА). Во 2008 г. маратонот е одбележан со голема прослава.

Натпреварувачот со најмногу победи кај мажите (11 од 20 учества) е бугарскиот пливач Петар Стојчев, а кај жените 4-кратната победничка од кои 3 последователни победи - Едит ван Дајк од Холандија.

По традиција наградите на победниците им ги доделува претседателот на Република Македонија, кој воедно е и покровител на маратонот.

## Табела на победниците

## Наводи

## Надворешни врски
* FINA Open Water Swimming Grand Prix 2012 - Ohrid Lake (MKD) , http://www.fina.org

Категорија:Спортот во Охрид
Категорија:Пливање во Македонија
Нијемци

**Нијемци** е село и општини на источниот дел на Хрватска близу до границата со Србија.  Хрватите се мнозинство во Нијемци.

Категорија:Села во Хрватска
Категорија:Срем
Долно Ново Село (Хрватска)

**Долно Ново Село** () е село на источниот дел на Хрватска (Вуковарско-сремска жупанија) близу до границата со Србија.  Хрватите се мнозинство во Доње Ново Село.

Категорија:Села во Хрватска
Категорија:Срем