Аваскуларна некроза

**Аваскуларна некроза** е уништување на коскеното ткиво поради недостаток на крвоснабдување. Позната и под терминот остеонекроза, аваскуларната некроза може да доведе до ситни пукнатини во коската, при што коската колабира и се јавува фрактура. 
Крвниот проток во коскеното ткиво може да биде прекинат ако коската е фрактурирана (скршена) или постои дислокација на зглобот. Аваскуларната некроза, исто така, е асоцирана со долготрајна употреба на стероидни медикаменти и прекумерна консумација на алкохол.
Најчесто афектиран зглоб е колкот. Аваскуларната некроза се влошува со тек на време, што го отежнува нејзиното комплетно излекување.

## Симптоми

Аваскуларната некроза типично предизвикува болка во афектираниот зглоб и ги ограничува неговите движења. 
Најчестите зглобови кои може да развијат аваскуларна некроза се:

* **Колк**. Освен болката во самиот зглоб, таа може да се прошири кон слабината или да се спушти во натколеницата, па дури и во коленото.
* **Колено**. Аваскуларната некроза на овој зглоб се одликува со интраартикуларна (внатре во зглобот) болка, која што се влошува при активност на зглобот.
* **Рамо**. Иако повеќе коски доаѓаат во контакт во овој зглоб, надлакотната коска е најчесто погодена од аваскуларна некроза.

Кај некои луѓе, аваскуларната некроза се јавува билатерално, односно на двете страни – на пример на двата колка или двете колена. Знаците и симптомите може да се појават ненадејно доколку е предизвикана од повреда. 
Од останатие зглобови кои може да развијат аваскуларна некроза ќе се споменат:
* лакт ,
* стапало ,
* дланки ,
* вилица ,
* ‘рбетен столб .

## Причини

Аваскуларната некроза се појавува кога крвотокот во коската е прекинат или намален, а тоа се случува при:

* **Повреда на зглоб**. Ударот, кој резултира со скршена коска или дислоциран зглоб, може да ги оштети локалните крвни садови. Без нормален крвоток, коскените клетки умираат.
* **Стеснети крвни садови**. Крвотокот во коската може да биде намален ако луменот на крвниот сад се намали или зачепи, најчесто поради ситни засироци на крв или масни чепови.
* **Притисок во коската**. Одредени медицински состојби, како што се Пертесовата болест или Гошеровата болест, може да го зголемат интраосеалниот притисок.

## Ризични фактори

Двата најчести фактори кои го зголемуваат ризикот за појава на аваскуларна некроза се:

* **Кортикостероиди**. Луѓето што земаат високи дози на кортикостероиди, како што е преднизон, долг временски период – на пример, лицата со хронични заболувања, како што е ревматоидниот артритис или лупус – почесто развиваат аваскуларна некроза.
* **Алкохолизам**. Лицата што прекумерно консумираат алкохол, може да создадат масни депозити во крвните садови. Ова може да го намали луменот на крвните садови, и да го прекине крвотокот во одредени регии во телото, вклучително и коските.

Лицата што внесуваат бифосфонати – вид на медикамент што се користи за зајакнување на ослабените коски поради остеопороза – понекогаш развиваат остеонекроза на вилицата.

Неколку видови на медицински процедури може да го ослабат коскеното ткиво, што од своја страна го зголемува ризикот од развој на аваскуларна некроза, а тука спаѓаат:

* хемотерапија и радиотерпија ,
* хемодијализа ,
* пресадување на бубрези и други органи .
Состојбите кои се поврзуваат со оштетување на коскеното ткиво вклучуваат:

* Дијабетес ,
* Гошерова болест ,
* ХИВ ,
* Лупус .

## Дијагноза

Многу медицински состојби може да предизвикаат зглобна болка. Визуелизационите тестови може да помогнат при донесувањето на правилна и точна дијагноза. 
Тука спаѓаат:

* **РТГ снимање**. Во раните стадиуми на аваскуларната некроза, РТГ снимките не покажуваат некои промени. РТГ снимањето е корисно во понапреднатиот стадиум на остеонекроза.
* **Магентна резонанца**. Со оваа визуелизациона техника може да се докажат раните промени на коските.
* **Скен на коски**. Оваа метода се состои од инјектирање на радиоактивна супстанца во вена. Радиотрасерот (радиоактивната материја) ќе патува до променетото коскено ткиво, со што ќе овозможи визуелизација на аваскуларната некроза.

## Лекување

Целта на лекувањето на аваскуларната некроза е да се спречи понатамошното губење на коскена маса. Кој вид на третман ќе се примени, зависи од тоа колкаво е оштетувањето коската.

## Медикаменти

* **Нестероидни анти-инфламаторни лекови (НСАИЛ)**. НСАИЛ, како што се аспирин и ибупрофен, може да ја намалат болката и воспалението асоцирани со аваскуларната некроза.
* **Бифосфонати**. Некои студии индицираат дека лековите за остеопороза, како што е алендронатот, може да ја забават прогресијата на аваскуларната некроза.

## Терапија

* **Одмор**. Намалувањето на тежината и стресот на афектираната коска може да го забави оштетувањето на аваскуларната некроза.
* **Вежбање**. Одредени вежби може да помогнат во одржување и подобрување на движењата во зафатениот зглоб.
* **Електрична стимулација**. Електричните струи може да го поттикнат телото да создава нова коска во оштетената регија.

## Хируршки третман

* Декомпензација на коскено ткиво ,
* Коскено пресадување (калемење) ,
* Остеотомија ,
* Вештачки зглоб .

## Надворешни врски

http://zazdravje.com.mk/%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%81%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B0