open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Орри (куќа)

мини| Летна колиба на Естреците во регионот Викдесос во департманот Арјеж (француски Пиринеи)
***Орри*** е вид куќа, живеалиште, кое традиционално се однесува на „затворена област за собирање овци“ во Источните Пиринеи. Кон крајот на дваесеттиот век, зборот го добил значењето на „колиба од сув камен“ во Арјеж .

### Во научните студии
Во повисокиот дел на  Викдесос, дел од францускиот *департман* Арјеж, зборот *орри* традиционално се однесувал на летно планинско живеалиште кое се состоело од затворена област за собирање овци и голем број камени колиби што се користеле како живеалишта или пак работилници за правење сирење.

Во 1960-тите, кога научниците повторно го откриле одамна напуштениот *орис* на Арјеж, нивното античко име погрешно се толкувало, како да се однесувало само на „камената колиба“ што се користело како сезонско живеалиште.  Оттогаш, новото значење на ова име преовладувало во туристичката литература.

### Во туристичката литература
*Орри* била вид мала камена колиба пронајдена во *департманот* Арјеж. *Орриите* биле колиби во форма на купола, без малтер, често со врв направен од чеша или дрво. Внатре тие содржеле само една ниска соба, до половина од подот зафатен од кревет направен од дрво или камен.

*Орриите* најчесто биле користени како ноќни засолништа од овчарите и стоката, откако овците и кравите биле преместени на повисоки места за пасење на лето и рана есен. Тие се разликувале во нивните аранжмани: некои биле изградени сами; други биле групирани во мали групи. 

Понекогаш, особено меѓу групираните *оррии*, тие се користеле за други цели, како што било складирањето на храна.

## Русилон ''Оррис''
Според францускиот научник Андре Пере, во регионот Русилон орри (*orri)* значело „ограден простор опкружен со ѕид од сув камен во кој се чуваат млади јагниња или такви видови животни“. 

Името на овчарската колиба била барака  (*barraca)* на каталонски. Архивските записи на француски од 18 век содржат спомнувања на орри (*orri)* и барака (*barraque)* (францифицирана форма на *barraca* ) како во „орри заедно со бараките што се изградени во него да служат како живеалиште на старателите“ („l'orri avec les barraques qui y sont construites pour la demeure des gardiens“).

## Поврзано

* Народна архитектура

## Наводи

Категорија:Народно градителство
Категорија:Живеалишта
Категорија:Куќи
Македонски приказни

**Македонски приказни** — македонска телевизиска серија, во режија на Венцислав Ристов и Никола Поповски која се снимаше во период од 2012 до 2017 година. Извршен продуцент бил Јани Бојаџи, серијата е во продукција на телевизија Канал 5. Серијата е снимена е на неколку локаци на Скопска Црна Гора, село Бањане и Чучер-Сандево.

## Глумци

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски телевизиски серии
Музики Метисес

Музик Метис е годишен француски музички фестивал кој се одржува на почетокот на летото. Фестивалот бил создаден во 1976 година од Кристијан Мусет во Ангулем, Франција. Во 2015 година, американскиот автор Еди Л. Харис ја превзел функцијата претседател на фестивалот.

## Историја
Музик Метис првично бил именуван како „Џез ен Франс“  и најпрво бил посветен на џезот, француската и европската импровизирана музика. Фестивалот брзо почнал да интегрира популарна и урбана музика од Африка, Латинска Америка, Карибите и Индискиот Океан. Тоа било првиот настан во Франција на кој биле истакнати уметници од колонијалните територии на земјата, чија публика дотогаш била ограничена на публиката на Прекуморска Франција.

Во 1985 година, фестивалот бил преименуван во „Музик Метис“. Фестивалот одиграл пионерска улога со прикажување на богатството и различноста на актуелната музика на југот и нејзината важност во „светскиот звук“. Многу меѓународно познати музичари го направиле своето настапување на француската сцена во Ангулем. Некои познати изведувачи биле: Салиф Кеита, Џони Клег,  Бонга, Џефри Ориема, Калед, Чеб Мами, Цезарија Евора,  Компај Сегундо, Селија Круз, Тито Пуенте , Даниел Варо, Рокиа Траоре, Каудсау Дија Роуз, Исмаел Ло, Фал Фрет, Елида Алмеида и многу други.

Целта на фестивалот бил да се прикаже и поддржи различноста и културниот спој. Фестивалот го олеснувало циркулирањето на уметниците, придонесувањата за збогатување на музичките бои преку промовирање размена, средба и креација и ги поддржувало и развивало кариерите на младите, новите изведувачи.

Во 1999 година, фестивалот се проширил за да вклучат литературните средби наречени „Литературен Метис“ за време на фестивалот. Книжевната програма ја водел Бернард Магние,  директор на збирката Африка во издавачката куќа Актес Суд.

Во 2015 година, Еди Л. Харис кој бил жител на Шарант,10 години, бил именуван за нов претседател на фестивалот.  Тој го превзел претседателството со намера да го спаси фестивалот од дефицит преку 9-годишен план за пресврт. 

## Наводи

Категорија:Музички фестивали во Европа
Трпимир I

**Трпимир I** бил кнез во Хрватска од околу 845 до неговата смрт во 864. Се смета за основач на династијата Трпимировиќ која со прекини владеела со Хрватска, од околу 845 до 1091. Иако формално бил вазал на франкискиот император Лотоар I, Трпимир ги користел франкско-византиските конфликти за да владее самостојно.

Категорија:Владетели на Хрватска
Славословие

**Славословие** или **доксологија** (старогрчки: , од зборовите  (*докса)* што значи „слава“ и  (*логија)* што значи „реч“, „слово“ или „наука“) ― вид кратка христијанска песна за пофалби кон Бога. Спаѓа меѓу најстарите видови христијански песни која потекнува од еврејската богослужбена традиција.

## Велико славословие
Меѓу христијанските традиции, доксологијата најчесто е израз на пофалба што се пее на Света Троица: Отецот, Синот и Светиот Дух. Најпознато славословие е „*Слава на Отецот и Синот и Светиот Дух, и сега и секогаш и во вечни векови. Амин“* и се нарекува мало славословие. Латинското име на оваа доксологија е  *Gloria Patri* и се користи како доксологија во многу христијански традиции, вклучувајќи ги: римокатолиците, старокатолиците, независните католици, православните, лутераните, англиканците, презвитеријанците, методистите, учениците на Христос и реформираните баптисти.** 

Со време, ова славословие се проширувало и ја добило формата на Велико Славословие, кое се пее во недела и на големи празници пред самиот почеток на Светата литургија. Великото славословие на староловенски е познато како „*Слава в вишних Богу*“ а на латински „*Gloria in excelsis Deo“.*

## Славословие како богослужба
Доксологија, исто така, е посебен вид богослужба која се пее како благодарност кон Бога на народни празници и при големи настани како помазување на цар, враќање на војска од победа и слично. Името го добила затоа што Великото славословие зазема централно место во богослужбата. Службата доксологија потекнува од Византиското Царство.

Во Македонија традицијата за оваа богослужба до неодамна била  изгубена, но праксата била повторно востановена најпрво за празникот Илинден. Чинот на богослужба се извршувал според книгата *Светогорски типик,* при што биле променети некои тропари, а за превод на молитвите бил користен *Диптих со укази за Типикот* од Атинската Архиепископија.

## Наводи

## Надворешни врски

* Велико Славословие 
Категорија:Христијански поими
Категорија:Грцизми
Категорија:Христијански песни
Луча микрокозма

**„Луча микрокозма“** или **„Зрак од микрокосмосот“** — религиозно-филозофска поема на црногорскиот поет Петар Петровиќ Његош од 1845 година. Делото е напишано во пролетта 1845 година, а првото издание се појавило во Белград истата година. На 6 јули 1845 година, Његош му испратил писмо на Сима Милутиновиќ Сарајлија известувајќи го дека му го испраќа „малото дело Луча микрокозма, составено од мене во текот на првите четири недели на чесниот и големиот пост“.

## Осврт кон делото
Поемата е одраз на склоноста на Његош кон рефлексија и на неговиот стремеж кон вселенските простори. Обземен од прашањето за смислата на човековото постоење на овој свет и сакајќи да ја одгатне човековата несреќа, а измачуван од тешкотиите на црногорската стварност, решението на големите мисли кои го измачувале Његош го побарал во „дванаесеттото небо“. Преку борбата меѓу Бога и Сатаната, меѓу умот и хаосот, меѓу творечкото и деструктивното, меѓу единството и безредието, Његош се обидел да ја одгатне човековата тајна, а истовремено и да осветли некои свои владетелски стремежи. Страшната борба завршува со пораз на сатаната, но последиците од тој пораз мора да ги почувствува и Адам бидејќи стапил во сојуз со сатаната, па за казна е испратен да се мачи на земјата и да копнее по изгубената среќа. Иако во епот Његош застапува и некои ставови кои се разликуваат од утврдените религиозни догми, сепак делото има религиозно-идеалистичка основа. Како и во другите рефлексивни поетски творби, и овде тој го дели духот од материјата при што господ го претставува духот, т.е. умот и хармонијата, додека сатаната е симбол на материјата, безредието и хаосот. Меѓутоа, надвор од оваа религиозно-мистична рамка, во епот се одразуваат и некои делови од црногорската стварност, како и од личната драма на авторот. Така, според В. Павиќевиќ, и во ова дело како основна идеја провејува осудата на предавството и борбата за единство. Оттука, ако од епот се одделат матните апстракции, во него може да се согледа вистинска и убава поезија која говоир за големата поетска дарба на авторот.
## Наводи

Категорија:Дела на Петар Петровиќ - Његош
Категорија:Книги од 1845 година
Категорија:Црногорска поезија
Категорија:Српска поезија
Шоџо

мини|268x268пкс|Полици со собрани томови на шоџо-манга издадени од Margaret Comics во книжарница во Токио во 2004 г.
**Шоџо** ( = „девојка“) — аниме и манга, наменети за посебна целна публика — девојки на возраст од 12 до 18 години. Во центарот на заплетот, по правило, има девојче или девојка и прашањето за нејзиниот развој како личност, често се присутни љубовни врски со различен степен на блискост, многу внимание се посветува на развојот на образот на ликот, машките ликови се многу убави, благородни, смели и несебични („бишонен“). Карактеристична црта на визуелниот опсег на шоџото е често големата условност на цртежот — или гротескно-хумористична или истанчано-романтична.

Обожавателите на аниме и манга понекогаш го определуваат „шоџото“ како секое дело што има конкретни особини на шоџо-дело, како романтично аниме или оние што прикажуваат женски ликови во центарот на заплетот (како во сеинен-серијата *Azumanga Daioh*). Истражувачот Мет Торн ја расправа оваа тема во својата статија „Што се и не се шоџо-манги“ (англ. *What Shōjo Manga Are and Are Not*), каде што појаснува дека вистинските шоџо-манги се оние објавени во списанијата за шоџо, како што ги определуваат самите издавачи.

## Етимологија
Јапонскиот израз „шоџо“ се преведува како „дева“, „девица“ или „девојка“. Позајмен е од кинескиот јазик во VII век, потекнува од изразот шао ну (кин*. 少女*), кој го има истото значење. На кинески, тоа се однесува на жени на возраст од 17 до 29 години, додека на јапонски, првенствено означува девојчиња помеѓу 7 и 18 години. Службено, „шоџото“ сега ги опфаќа сите млади жени под 20 години. Во секојдневниот јазик, тој се однесува на различни гледишта од животот на девојчињата на училишна возраст, вклучително и шоџо-манга, шоџо-култура, шоџо-романи, шоџо-мода итн.

## Наводи

## Надворешни врски

* Анимеа и филмови во жанрот шоџо

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Поими во аниме и манга
Лажниот цар Шќепан Мали

**„Лажниот цар Шќепан Мали“** (српски: *Лажни цар Шћепан Мали*) — стихувана драма во пет чина на црногорскиот поет Петар Петровиќ Његош од 1851 година.

## Осврт кон делото
Последното дело на Његош далеку заостанува зад квалитетот и ја нема силата, длабочината и животноста на неговата најпозната творба, „Горски венец“. Исто така, и темата во ова дело го нема она значење што го има главниот настан во „Горски венец“. Затоа, „Шќепан Мали“ не ги содржи и другите силни моменти и големи мисли што го красат „Горкси венец“. По надворешната, формална страна, ова „историско збитие“ има повеќе драмски изглед отколку „Горски венец“, зашто делото е поделено на пет чина. И во однос на другите драмски елементи се забележува поголема усилба настаните и ликовите да се поврзат во драмска акција, да се изведе одреден драмски судир, појасно да се истакнат некои ликови итн. Сепак, во најголема мера, тоа е само обид, далеку од вистинско драмско студирање, а ликовите покажуваат повеќе општи особини отколку свои, лични карактерни одлики. Оттука, делото повеќе остава впечаток со своите епски и лирски елементи, отколку со драмските особини. Исто така, во него има и слики од црногорската стварност, од народниот живот, како и доста тогашни актуелни моменти. Покрај другото, во делото Његош ја искажува својата идеја дека на Црна Гора ѝ е потребен световен, а не верски владетел: „Зашто среќа во тој народ нема / што го раководи капа црна.“ Најпосле, како и во другите негови дела, и овде Његош ги искажува мислите за народното единство и го осудува предавството, а ги слави црногорската чест, јунаштво и борбеност.

## Наводи

Категорија:Дела на Петар Петровиќ - Његош
Категорија:Книги од 1851 година
Категорија:Црногорска поезија
Категорија:Црногорски драми
Категорија:Српска поезија
Категорија:Српски драми
Уривање на настрешницата на железничката станица Нови Сад

**Уривање на настрешницата на железничката станица Нови Сад** — несреќа што се случила на 1 ноември 2024 година околу 11:50 часот на железничката станица Нови Сад. Во несреќата загинале 15 лица, вклучувајќи едно шестгодишно дете, а 2 лица биле повредени. Тројца млади луѓе биле тешко повредени и се нашле во животна опасност. Од идентификуваните жртви, осуммина се државјани на Србија, а едно лице од Македонија.

## Позадина

Во 2021 година биле објавени планови за реновирање и проширување на станицата како дел од напорите на Владата на Србија да ја ревитализира и модернизира железничката инфраструктура во земјата, со воведување на брзи возови. Реконструкцијата вклучувала обновување на шините, изградба на нова платформа и целосна реконструкција на главната зграда со дополнителни лифтови за лица со инвалидитет. Работите започнале во септември 2021 година.

Услов за реконструкцијата беше демонтажата на Мостот на Бошко Перошевиќ и реконструкцијата на Железничкиот мост Жежељ, според проектот на Александар Бојовиќ, изграден од меѓународен конзорциум JV Azvi - Taddei – Horta Coslada International. Реконструкцијата на железничката станица била изведена од кинеските компании - {China Railway International} - и China Communications Construction Company (CCCC) како дел од проектот пруга Будимпешта—Белград, кој била дел од поширокиот план за меѓународна железничка мрежа.

Реновираната зграда на станицата била отворена на 19 март 2022 година, со модернизирана пруга за брзина до  помеѓу Белград и Нови Сад.

## Несреќата

На 1 ноември 2024 година, околу 11:50 часот, се урнала настрешницата над главниот влез на железничката станица во Нови Сад. Во несреќата загинале 15 лица, вклучувајќи едно шестгодишно дете, а 3 лица биле повредени.

Градежниот инженер Даниел Дашиќ изјавил дека настрешницата се урнала поради дополнителните челични конструкции со стакло, кои биле поставени за време на реконструкцијата.

## Реакции

Владата на Србија го прогласила 2 ноември 2024 година за ден на жалост, додека во Нови Сад била прогласена тридневна жалост. Во Република Српска исто така бил прогласен ден на жалост.

Претседателот на Унгарија Виктор Орбан изразил сочувство до Србија и семејствата на настраданите.

Претседателот на Србија Александар Вучиќ побарал и политичка и кривична одговорност за несреќата. Кинескиот конзорциум кој ги изведуваше работите за реконструкцијата изјави дека настрешницата не била дел од реконструкцијата.

## Наводи

Категорија:Катастрофи во Србија
Категорија:Катастрофи во 2024 година
Категорија:Историја на Нови Сад
Дједматесанк

**Дједматесанк** била египетска жена од Теба (денешен Луксор), која живеела во IX век п.н.е.. Нејзиното тело е зачувано како мумиија во украсен саркофаг, кој денес е изложен во Кралскиот музеј на Онтарио. Преку истражувања и детални компјутерски томографии (CT) на нејзините останки, научниците откриле важни информации за нејзиното здравје, можната причина за смртта и некои аспекти од нејзиниот семеен живот. Скeновите покажуваат дека можеби била неплодна, што е необично за жена на нејзина возраст од тоа време, бидејќи коските на карлицата ѝ останале недопрени.

Таа исто така била и музичарка

## Живот
Нејзиниот саркофаг го наведува името на нејзиниот сопруг како Паанкентеф, што во превод значи „Животот му припаѓа нему (или неговиот). Египтологот Гејл Гибсон и Стефани Холовка, техничар во болницата за болни деца во Торонто, презентирале докази за поддршка на теоријата дека Паанкемамун, мумија изложена во Институтот за уметност во Чикаго, е сопруг на Дједматесанк. Гибсон цитира дека двата ковчези се многу слични и дека Паанкентеф би бил прифатлива кратка форма на Паанкенамун, Холовка истакнал дека скенирањата што ги извршил покажале дека има „особини во процесот на мумификација што ги споделувале и мумиите„.

## Смрт
Дополнителните испитувања откриле дека тешка забна инфекција веројатно била причина за нејзината смрт преку предизвикување на крвна инфекција. Деталните скеновите на нејзината мумиија откриле и многу за практиките на мумифицирање во древен Египет, покажувајќи дека нејзините внатрешни органи веројатно биле извадени и завиткани во ленени пакети поставени во телесната празнина, со долниот дел торзото е наполнето со ткаенина.

## Наводи

Категорија:Мумии
Категорија:Музичари
УННВ

**УННВ** е андерграунд рап група на руски јазик од Белорусија. Членовите на групата ги кријат нивните вистински имиња, изгледот и возраста.

## Историја на групата
Во 2010 година, јавната страница на УННВ била основана на Вконтакте. Неколку недели подоцна, таму се појавил деби албумот на групата под име: „Моб“  .

Во 2011 година, групата била во топ 5 најслушаните рап изведувачи од Белорусија.

Во 2012 година бил објавен албумот „О'дно“ , во 2015 година објавен е албумот  „Воњучије рифми“ (македонски: Смрдливи рими) .

Во 2019 година, битмејкерот Артјом Арти, кој соработувал со групата од самиот почеток, ја напуштил групата. Истата година бил издаден албумот „Чорнаја касета“ (македонски: Црна касета), последен што ги користел ритамите на Артјом.

Во 2020-тите, групата добила нов круг на популарност на Тикток.

## Стил
На концертите, групата носи маски, очила, капи и така натаму за да го скрие својот идентитет.

Стилскиот звук на групата останува непроменет: рап од старата школа со темни семплови од тапани. Главната тема на групата е суровата реалност на животот, различните зависности, дрогите и последиците од нивната употреба. Главната работа на групата е текстот, особено истакнувајќи го Марик за неговата ритмичка испорака и незаборавните стихови.

## Критика
Рускиот музички новинар Николај Редкин ја нарекол релевантноста на звукот на бендот „грешка на преживеаниот“

Раперот Лизер го нарекол албумот „Чорнаја касета“ еден од неговите омилени албуми на руски јазик  .

## Соединение

### Тековни членови

* МарикМаракеш  (од 2010 година) - неофицијален водач на групата, рапер .
* Краш (од 2010 година) - рапер  .
* Анк (од 2010 година) - рапер  .

### Поранешни членови

* Артјом Арти () (2010-2019) - битмејкер  .

## Дискографија

### "УННВ"

### Краш

## Видео снимка

Категорија:Рап групи
Плејбој Карти

Плејбој Карти, вистинско име Џордан Картер (роден 13 септември 1995 или 1996), е американски рапер и пејач познат по уникатниот музички стил и мистериозниот имиџ. Тој ја започна кариерата во 2015 година, привлекувајќи внимание со минималистичкиот стил и специфичен звук кој комбинира експериментален хип-хоп со панк елементи. Неговите албуми како *Die Lit* (2018) и *Whole Lotta Red* (2020) се комерцијално успешни, при што вториот дебитира на првото место на Billboard 200, носејќи му широка популарност и голем број на нови фанови.

Плејбој Карти исто така се истакнува со својот уникатен имиџ и модна сцена, основајќи ја музичката и модна платформа „Опиум“ каде промовира нови артисти како Кен Карсон и Дестрој Лонли. Има влијание не само врз музиката, туку и врз модата и културата на младите, со што стана икона на новата генерација​.

Плејбој Карти продолжува да биде влијателен во хип-хоп и музичката сцена со уникатен пристап и создавање на атмосфера која го отсликува неговиот специфичен стил. Неговите настапи во живо се познати по енергичната и панк инспирирана естетика, која ги обединува неговите фанови во една културна заедница. Албумот *[[Whole Lotta Red]]* е особено значаен бидејќи истакнува промени во неговиот стил и прифаќање на поагресивни звуци, инспирирани од панк и рок влијанија. Иако често останува мистериозен и ретко дава интервјуа, тој успева да привлече внимание со својот нестандарден пристап кон музиката и имиџот.

Со своите уникатни вокали и експериментален пристап, Карти изгради специфична субкултура околу себе и е еден од клучните претставници на „новиот панк“ во хип-хопот, влијаејќи на новиот бран артисти и модни тенденции.

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1990-тите
Категорија:Статии со hCards
Категорија:Статии со краток опис
Кен Карсон

**Кенјата Ли Фрејжер** познат како **Кен Карсон** (роден 11 април 2000) - млад американски рапер и музичар од Атланта, дел од продуцентската куќа Опиум на Плејбој Карти . Неговата музика се одликува со енергична електронска продукција, инспирирана од неговиот ментор Плејбој Карти и слични артисти. Во 2021 година го издаде својот прв албум *Project X*, кој доби мешани критики, а потоа во 2022 година го издаде и вториот албум *X*. Во 2023 година го објави *A Great Chaos*, со кој привлече уште повеќе внимание и продолжи да го развива својот специфичен стил.

Карсон е познат по соработките со Дестрој Лонли, а одржа и повеќе турнеи, како "The X Man Tour" во 2022 и "Chaos Tour" во 2024 година. Неговите песни опфаќаат динамични ритмови и специфични текстови што ги привлекуваат обожавателите на хип-хоп сцената и електронскиот звук.

Кен Карсон продолжува да ја гради својата кариера со уникатен пристап, прифаќајќи минималистички ритмови и агресивни текстови кои резонираат со младата публика. Неговата музика е инспирирана од „мош-пит“ културата, со фокус на создавање енергични и динамични песни кои се идеални за настапи во живо. Како дел од колективот Opium на Плејбој Карти, Карсон има значајно влијание врз новата генерација на рапери кои создаваат музика со иновативни звучни текстури и електронски елементи. 

Во својата кариера, Карсон има соработувано со влијателни имиња од сцената, како Дестрој Лонли, кој исто така е дел од Опиум, и заедно со него придонесува кон дефинирање на новиот звук на поджанрот на хип-хопот. Со изданието на албумот *A Great Chaos*, тој привлече поширока публика и се етаблира како значајна фигура на сцената, носејќи свежина и интензитет во музиката. Со планови за понатамошни изданија и турнеи, Карсон останува еден од најперспективните млади артисти во хип-хопот.

Категорија:Родени во 2000 година
Категорија:Американски хип-хоп пејачи
Категорија:Живи луѓе
Лејла Рос-Шиер

**Лејла Елберта Рос-Шиер** (родена во **Мектагарт,**  -  година) — музичарка, наставничка и композиторка од Кајманските Острови. Рос-Шиер ја напишала државната химна на Кајманските Острови, „Возљубен остров Кајман“.

## Биографија
Лејла Рос-Шиер била родена на 16 ноември 1886 година во Голем Кајман. Работела како наставничка, библиотекарка и била официјална матичарка на родени и починати. Таа ги охрабрувала сите средношколци да читаат, без разлика на бојата на нивната кожа, и покрај нормата на сегрегација во тоа време. 

Рос-Шиер ја напишала химната „Возљубен остров Кајман“ во 1930 година. Пишувала и химни и балади, а исто така  организирала и концерти, а била и црковна органистка.

Рос-Шиер била една од потписниците на петицијата што довела до доделување право на глас на жените на Кајманските Острови во 1959 година. 

Рос-Шиер починала на 26 септември 1968 година во Голем Кајман. 

## Наводи

Категорија:Починати во 1968 година
Категорија:Родени во 1886 година
Категорија:Библиотекари
Категорија:Луѓе од Голем Кајман
Малатестијанска библиотека

**Малатестијанска библиотека** (), позната и како **библиотека Малатеста Новело** — јавна библиотека во градот Чезена во Северна Италија. Наменски изградена од 1447 до 1452 година, отворена во 1454 година, и именувана по месниот аристократ Малатеста Новело, е значајна по тоа што е првата граѓанска библиотека во Европа, односно припаѓа на комуната, а не на црквата или на благородничкото семејство и е отворена за пошироката јавност. Библиотеката била запишана во Списокот на сеќавањето на светот на УНЕСКО во 2005 година.

## Историја и влијание
Изградбата и создавањето на библиотеката биле нарачани од владетелот на Чезена, Малатеста Новело. Изградбата била изведувана под раководство на Матео Нути од Фано (ученик на Леон Батиста Алберти) и траела од 1447 до 1452 година. По наредба на Новело, книгите биле сопственост на комуната Чезена, а не на манастирот или семејството. Поради оваа владејачка структура, збирката не била дисперзирана како многу монашки библиотеки.

Во 2005 година УНЕСКО ја вклучил библиотеката во списокот на Сеќавање на светот.

## Објект
десно|мини| Влез во аулата (''Аула дел Нути'').
Малатестијанската библиотека е една од ретките библиотеки (друга е Либрије во Цутфен, Холандија) во светот од таканаречениот хуманистичко-конвентуален вид, која ги спојува хуманистичките начела со архитектурата инаку резервирана за верски објекти и ја зачувала својата структура од неговото отворање пред повеќе од 550 години. Главната врата била дело на скулпторот Агостино ди Дучио (1418–1481). Оревовата врата во дрворез на главниот влез датира од 1454 година и била изработена од уметникот Кристофоро од Сан Џовани ин Персичето.

Внатре, библиотеката има геометриски дизајн, типичен за раниот италијански ренесансен стил. Аулата има распоред на базилика (што ја одразува важноста на библиотеката како „храм на културата“), со три кораби поделени со десет реда бели столбови изработени од местен камен; има единаесет дорати во секоја патека, кои се засводени со стап. Средишниот кораб е засводен со буре и завршува со роза под која се наоѓа надгробната плоча на Малатеста Новело.

Библиотекта има 58 маси, со грб од страните. Светлината доаѓа преку 44 прозорци во венецијански стил, кои биле наменети да обезбедат идеално осветлување за читање.

## Книги
десно|мини| Средновековен ракопис
Библиотеката има над 400.000 книги, вклучувајќи над 340 кодекси кои покриваат различни области како што се религијата, грчките и латинските класици, науките и медицината и околу 3.200 ракописи од 16 век. Најстариот ракопис во библиотеката е копија на Исидоровиот *Etymologiae*.

## Наводи

## Надворешни врски
*  

Категорија:Сеќавање на светот
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Библиотеки во Италија
Алберт Гудмундсон (фудбалер 1997)

**Алберт Гудмундсон** (роден на 15 јуни 1997, во Рејкјавик) е исаландски фудбалер, играч од средниот ред или напаѓач на Фјорентина и на исландската репрезентација.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Исландски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен
Категорија:Фудбалери на ФК Аз Алкмар
Категорија:Фудбалери на ФК Џенова
Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина
Категорија:Фудбалери во Серија А
Категорија:Родени во 1997 година
Сардакс

**Сардакс** е псевдоним за англиски фетиш уметник од Лондон, специјализиран за фантастична уметност од женска доминација. Тој е опишан како „голем мајстор на фемдом/фетиш цртанскиот свет“, „доајен на фемдом уметноста“ и „мајстор на фемдом уметноста“.

Тој ја започнал својата фетиш уметничка кариера кога една доминантна жена побарала да направи илустрација за неа. Покрај тоа што неговата уметност обично прикажувала жени кои доминираат со мажите, тој исто така цртал слики на покорни (субмисивни) жени. Во неговата работа често се појавуваат чевли со високи потпетици, кои ги носат и мажи и жени. Тој изјави дека бил под влијание на Обри Бердсли и движењето Арт Нову.

Неговата работа, исто така, постојано се појавувала во бројни публикации, вклучувајќи ги *[[Лег шоу|Leg Show]]* и списанието *[[Кожа два|Skin Two]]*. Тој, исто така, има илустрирано корици и внатрешни страници за други книги. Тој е познат и по неговите бројни портрети на професионални доминатри.

Покрај неговата работа со списанија и приватните нарачки, Сардакс има објавено две книги, *Уметноста на Сардакс*, објавена во 2007 година, и неговиот превод на англиски јазик на *[[Венера во крзно]]* на Леополд фон Захер-Масох. Има соработувано и со дизајнерката на облека Афира.

Иако е посветен на илустрацијата на фантазии за женска доминација, тој има изјавено дека реалната женската доминација не е дел од неговиот животен стил.

## Наводи



## Библиографија

* *Уметноста на Сардакс*, Друштво за еротско печатење, април 2007 година, 155 стр.ISBN&nbsp;
* *Венера во крзна*, Dilston Press, 2013, 138 стр.ISBN&nbsp;

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1950-тите
Категорија:Англиски уметници
Пешачење во трговски центар

мини|Група пешаци во трговскиот центар во Продавниците во Ајверсон во Мериленд, во 2011 година
**Пешачењето во трговски центар** е форма на вежбање каде што луѓето одат или џогираат низ вообичаено долгите ходници на трговските центри како замена за патека за трчање или друго место за пешачење. Голем број трговски центри се отвораат рано за луѓето да можат да шетаат низ нив; продавниците и слични такви бизниси генерално не се отвораат толку рано, иако се достапни автоматите и нивните производи. Многумина избираат да шетаат во трговски центар бидејќи внатрешната клима е пријатна и имаат пристап до удобности, како што се клупи, тоалети, Wi-Fi за следење фитнес статистики и пристап до медиумите, и фонтани за вода. Други пак се привлечени од шетањето во трговскиот центар поради можноста да ги гледаат останатите посетители на трговскиот центар. Освен тоа, чистите и рамни површини обезбедуваат безбедно опкружување за пешачење.

Пешачењето во трговскиот центар може да е поединечно, во групи или како дел од организирана програма за одење во трговски центар. Шетањето по трговски центри во САД е особено популарно меѓу постарите граѓани. Многумина пешаци во трговски центри го наведуваат другарството на одење во групи.

## Во популарната култура
Шетањето во трговскиот центар било прикажано во телевизиското шоу *„Подобро да го повикате Саул“* (Better Call Saul) во епизодата 9 од 3-та сезона, наречена „Есен“. Често се шетале во нормални панталони.

## Наводи

## Надворешни врски

* „Уметноста на одење во трговски центар“, Ени Бакстер, Јавно радио на Минесота
Категорија:Спортови на затворено
Категорија:Пешачење
Категорија:Вежбање
Катарина Џи (мобилна библиотека)

мини| Мобилна библиотека Катарина Џи
**Мобилната библиотека Катарина Џи** — автобус во сопственост на централната библиотека во Талин или подвижна библиотека кој работи во Талин, Естонија, првата и моментално единствена подвижна библиотека која што работи во Естонија. Името на автобусот Катарина Џи се однесува на лик од романот *Томас Нипернаади* на естонскиот автор Август Гаилит.

Библиотеката е модифициран автобус на Волво, прилагоден во Финска од Китокори ОЈ, кои произведуваат такви возила од 1965 година. Внатрешниот и надворешниот дизајн на автобусот е дело на уметникот Керту Силасте од централната библиотека во Талин.

Мобилната библиотека Катарина Џи работи од понеделник до четврток во Ласнамае, Хаберсти, Ниме и Пирита на 26 получасовни закажани постојки. Во петок автобусот посетува училишта, градинки, младински и дневни центри и други јавни настани.

Мобилната библиотека Катарина Џи распполага и носи 8000 наслови што може да се најдат на онлајн каталогот ESTER, има избор на книги и списанија на естонски, руски, англиски и аудио книги на естонски. За да се користат услугите потребна е валидна картичка од централната библиотека на Талин за да се позајмат материјали од автобусот, материјалите може да се вратат во одделенијата или во која било филијала на Централната библиотека во Талин.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјален сајт  
* Мобилна библиотека Катарина Џи Фејсбук
* Медиумска покриеност (естонски) 
Категорија:Естонска култура
Категорија:Библиотеки во Естонија
Категорија:Подвижни библиотеки
Ирена Јовева

**Ирена Јовева** (родена 26 февруари 1989 година) е словенечка политичарка и поранешна известувачка за вести. Таа била избрана за пратеник во Европскиот парламент и е дел од словенечката политичка партија Движење за слобода, поврзана со политичката група „Обнови Европа“ на европското ниво. Таа претходно работела во домашниот политички уреднички тим на Словенечката агенција за печат (СТА) и како новинарка во информативната програма 24УР на ПОП ТВ.

## Ран живот и образование
Таа пораснала во работничко семејство во Јесенице. Нејзините родители се преселиле во Словенија повеќе од една деценија пред нејзиното раѓање како економски мигранти од сегашната Македонија, пред тоа Југославија. По завршувањето на средното економско училиште во Радовљица, таа ги продолжила студиите на Факултетот за општествени науки во Љубљана. Дипломирала на меѓународни односи и магистрирала по светски студии во 2017 година, фокусирајќи се на пристапот на Европската унија кон македонското национално прашање.

## Новинарството
Била вработена во домашната политичка уредничка екипа на Словенечката агенција за печат, покривајќи вести кои ја вклучувале домашната политика и јавниот сектор. Во 2014 година ја добила наградата Watchdog од Словенечкото здружение на новинари како дебитант на годината. Од 2015 година до 2019 година, таа работела како новинарка во дневните вести „24УР“ на ПОП ТВ. Нејзиното известување се фокусирало на домашната политика, надворешните афери, европските теми, миграцијата, арбитражата и протестите низ Европа.

## Политичка кариера
На 4 март 2019 година, Лист на Марјан Шарец (ЛМШ) објавил дека Јовева ќе го предводи билетот на листата на изборите за Европскиот парламент. Таа била избрана со втор најголем број преференцијални гласови (42.190 гласови) и станала пратеничка во Европскиот парламент. Покрај неа, од партијата ЛМШ бил избран и Клемен Грошељ за пратеник. По нејзиниот избор, меѓу другото, ветила транспарентно работење, вклучувајќи јавно обелоденување на средбите со лобисти и користењето на средствата на нејзината канцеларија.

Како пратеничка, таа е член на Комисијата за култура и образование (CULT/КУЛТ) и на Комисијата за вработување и социјални прашања (EMPL/ЕМПЛ). Дополнително, таа е заменски член во Комитетот за животна средина, јавно здравје и безбедност на храна (ENVI/ЕНВИ), каде што ја извршува и функцијата заменик-претседател во Поткомитетот за јавно здравје (SANT/САНТ) од март 2023 година. Исто така, била вклучена во Специјалниот комитет за покорување на ракот (BECA/БЕСА), кој подготвил европска стратегија против болеста рак.

Покрај комисиската работа, таа учествува и во делегации одговорни за меѓупарламентарните односи, како член на делегациите за Северна Македонија, Палестина, Централна Азија, Африка, Карибите и Пацифичките земји.

Таа е исто така член и на Европските Парламентарни групи: Интергрупа за климатски промени, Биодиверзитет и одржлив развој, Европската парламентарна интергрупа за мориња, реки, острови и приморски места како и МЕП-ови против рак (MEPs Against Cancer).

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1989 година
Категорија:Македонци во Словенија
Категорија:Луѓе од Крањ
Библиотека Тианџјин Бинхаи

**Библиотека Тианџјин Бинхаи** (), со прекар „**Окото**“ — библиотека во Тианџјин, Кина. Таа е дел од културниот центар Бинхаи, и е една од неговите пет главни занимливости.

## Архитектура и опис
Библиотеката на пет нивоа има вкупен простор од 33.700 квадратни метри. Нејзина особеност се терасовидни полици за книги, од подот до таванот, во кои можат да се сместат 1,2 милиони книги, и голема, светлечка сфера во средиштето која служи како аудиториум со капацитет од 110 луѓе. Библиотеката го носи прекарот „Зло око“ бидејќи сферата, која изгледа како шареница, може да се види од паркот надвор преку отвор во облик на око.

Во првата недела по денот на отворањето, ја посетувале приближно 10.000 луѓе дневно, предизвикувајќи редици надвор.

Првиот и вториот кат содржат главно простори за одмор и читални. На горните катови има компјутерски простории, сали за состаноци и канцеларии. Има и два двора на покривот. Поради одлука за брзо завршување на библиотеката и судир со она што било официјално одобрено, главниот атриум не може да се користи за складирање книги. Просториите што обезбедуваат пристап до горните нивоа на полици не биле изградени и биле испечатени повези на задниот дел од просторот на полиците за фотографирање на денот на отворањето. 

## Конструкција
Библиотеката е проектирана од архитектонското претпријатие МВРДВ со седиште во Ротердам заедно со Институтот за урбанистичко планирање и проектирање на Тианџјин (TUPDI), група месни архитекти. Поради густиот распоред за изградба од страна на месната самоуправа, проектот од прелиминарни цртежи до отворање на вратите бил остварен во рок од три години. Библиотеката била отворена во октомври 2017 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* Official page  of the library at Binhai Cultural Center  
* Image gallery at CNN

Категорија:Статии со текст на упростен кинески
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Библиотеки во Кина
Категорија:Појавено во 2017 година во Кина
Категорија:Тианџјин
Славица Ставрева

**Славица Ставрева** (5 јануари 1971 г., Велес) — македонски музичар и диригент на хорот „Свети Пантелејмон“ во Велес, вработена е во ООМУ „Стефан Гајдов“ - Велес како професор.

## Кариера

Славица Ставрева дипломирала во 1993 година на Факултетот за музичка уметност при Универзитетот Св.Кирил и Методиј во Скопје музичка теорија и педагогија, и хорско диригирање, во класата на проф.Драган  Шуплевски. Ставрева од 1994 година е вработена како професор во основното музичко училиште „Стефан Гајдов“ во Велес. Како вработена во основното музичко училиште таа учествува со свои ученици на регионални и државни натпревари по предметот солфеж со елементарна теорија на музиката, при што учениците освојувале први, втори и трети места, како и специјална награда. 

Од 2004 година започнал со своја дејност Камерниот црковен хор Свети великомаченик Пантелејмон, во склоп на Повардарската Епархија, со кој раководи и диригира Славица Ставрева. Хорот зел учество на богослужби низ храмовите ширум Македонија и надвор од неа, како и на еминентни фестивали од меѓународен карактер на кои се здобиле со награди, меѓу кои: Балканскиот хорски фестивал, „Јанко Мустаков - Микис Теодоракис“ во Свиштов, Р.Бугарија, во 2006 година, гостување и концерт на духовна и световна музика во Виена, Австрија во 2011 година, учество на XIV Интернационален хорски натпревар „Антонио Вивалди“ во Карпениси, Грција, во 2016 година,; потоа настапи во Романија, Бугарија, Црна Гора и други.

Камерниот црковен хор зел учество и на многубројни манифестации, настани од значење за градот Велес, како Рацинови средби, Денот на ослободувањето на Велес, чествувањето на Св. Кирил и Методиј, разни настапи од хуманитарен карактер, и др.

## Галерија

Податотека:Славица Ставрева.jpg|Славица Ставрева 


## Наводи

## Надворешни врски
* На youtube.com
* Текс на povardarska-eparhija.org.mk

Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Диригенти по националност
Категорија:Македонски музичари
Македонска ракометна Супер лига (мажи) 2024/25

**Македонската ракометна Супер лига 2024/25** — 33. издание на Македонската Супер Лига.

Еурофарм Пелистер станал првак по деветти пат, одбранувајќи ја титулата освоена претходната сезона.

## Екипи

## Основен дел
### Табела

Извор: Ракометна Федерација на Македонија

 **Нат** - Одиграни натпревари; **Поб** - Победи; **Пор** - Порази; **ДадГол** - Дадени голови; **ПриГол** - Примени голови; **Раз** - Гол разлика; **Бод** - Бодови.

### Резултати

## Плеј-оф
### Табела

Извор: Ракометна Федерација на Македонија

 **Нат** - Одиграни натпревари; **Поб** - Победи; **Пор** - Порази; **ДадГол** - Дадени голови; **ПриГол** - Примени голови; **Раз** - Гол разлика; **Бод** - Бодови.



## Плеј-аут
### Табела

Извор: Ракометна Федерација на Македонија

 **Нат** - Одиграни натпревари; **Поб** - Победи; **Пор** - Порази; **ДадГол** - Дадени голови; **ПриГол** - Примени голови; **Раз** - Гол разлика; **Бод** - Бодови.



:1.&nbsp;: Фруитленд Борец бил исклучен од натпреварувањето по 6. коло поради прекршување на правилникот на натпреварување, бидејќи на натпревар од купот на Македонија пријавил девет наместо дванаесет играчи во записникот од натпреварот, а сите натпревари до крајот на сезоната биле регистирани со резултат 0–10 (-1 бод) за противничката екипа.

### Бараж за опстанок

## Поврзано
* Куп на Македонија 2025
* Суперкуп на Македонија 2024
* Прва македонска ракометна лига 2024/25

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место на Ракометната Федерација на Македонија

Категорија:Спортот во Македонија во 2024 година
Категорија:Спортот во Македонија во 2025 година
Категорија:Ракометот во 2024 година
Категорија:Ракометот во 2025 година
Категорија:Македонска ракометна супер лига (мажи)
Петар Богдан

**Петар Бакшиќ**, родено име **Петар Богдан Бакшиќ**, прекрстен заради политички причини во русофилската бугарска историографија како **Петар Бакшев** (, ; Чипровци, 1601 — Чипровци, 1674) — истакнат српски католички свештеник од Бугарија. Служел како архепископ во римската католичка црква во Бугарија. Истакнат деец во русофилската преродба во Бугарија. Најпознат како автор за првото дело на историјата во Бугарија, произведено во латински со насловот *„De antiquitate Paterni soli et de rebus Bulgaricis“.* Во денешната бугарска историографија заради нивните ксенофобиски статови кон нејзините малцинства тој го третираат како Бугарин.

## Животопис
Животописни податоци за Петар Бакшиќ се минимални, но според неколку истражувања потврдено е дека Бакшиќ е роден во 1601 година кај гратчето Чипровци, северозападна Бугарија, тогаш дел од Отоманското царство, тој исто така го добил своето име Богдан како патроним. Името Петар го добил српскиот католички свештеник по неговото влегување во редот на Свети Франциск во 1618 година. Веројатно го добил името по неговиот ментор и учител, а воедно и првиот софиски архиепископ Петар Солинат. Тој станал добро познат на научните и културните кругови во Бугарија дури во 1980-тите, иако неговиот живот и дело се совпаѓаат со оние на веќе познатите српски писатели и автори како Петар Парчевиќ, Филип Станиславов и Франческо Сојмировиќ .

Завршил училишно образование во манастирот *Свети Франциск* во италијанскиот град Анкона помеѓу 1620 и 1623 година. Петар Бакшиќ студирал подоцна во Ватикан од 1623 до 1630 година, каде покрај теологија студирал и граматика, филозофија, логика и црковна историја. Во 1642 година, папата Урбан II ја прогласил Софија за седиште на бугарската католичка архиепископија и го назначил Петар Бакшиќ за архиепископ. Единствената цел на неговата активност била ширењето на католичката пропаганда во Бугарија и пропагариње на вештачки бугарски идентитет. Повеќето историчари од русофилската бугарска историографија го сметаат за предок на русофилската преродба. Имал многу добро познавање на латинскиот јазик и ги извршува најголемите пишувачки активности. Петар Бакшиќ го користел латински, италијански, грчки, романски и турски јазик .

Заедно со српскиот политичар Петар Парчевиќ, и со српскиот дипломат Франческо Сојмировиќ, тие ги посетиле тогашниот австриски монарх Фердинанд II, кралот на полско-литванската државна заедница Сигизмунд III Васа, како и неговиот наследник, Владислав IV Валахијан, исто така и Матеи Басараб. Помеѓу 1641-1643 година, Богдан Бакшиќ вложил значителен труд во развојот на основното училиште во Чипровци основано во 1625 година. Бакшиќ не се плашел да ѝ напише на Конгрегацијата дека училиштето е корисно не само за религијата туку и за жителите во градот. Побарал учители и книги за теологија, како и за некои предмети кои не се свештенички: граматика, математика, филозофија и логика. Петар Богдан Бакшиќ зад себе остави богато книжевно наследство.

## Наводи


Категорија:Починати во 1674 година
Категорија:Родени во 1601 година
Категорија:Српски историчари
Категорија:Српски католици
Категорија:Српски филозофи
Категорија:Срби во Бугарија
Категорија:Бугарски преродбеници
Дуaп Кејн

**Доналд Џорџ Рафин** познат како **Дуaп Кејн** (роден на 21 февруари 2002 година) е американски рапер од Савана, Џорџија, познат по своите проекти како Андердог (анг: *Underdog)*, Афтер д Сторм (анг: *After the Storm),* и Фејт лајк Естер (анг: *Faith Like Esther)*. Се прославил на СаундКлауд (SoundCloud) сцената со песни како ЕјКеј47 (анг: *AK47)* и Пипхол (анг: *Peephole)*, како и песната Санта (анг: *Santa)*, која била продуцирана од Пјер Борн. Со текот на годините, Кејн станал еден од влијателните имиња на СаундКлауд (SoundCloud) рап сцената, со уникатен стил кој вклучува Автотјун и слоевити вокали.

Дуап има издадено повеќе албуми и микстапи, од кои некои од најпознатите вклучуваат Бед кид фром д 4 (анг: *Bad Kid from the 4)* и Афтер д Сторм (анг: *After the Storm).*

Покрај неговата активност на СаундКлауд (SoundCloud), Дуап Кејн продолжува да расте на сцената со својот специфичен стил, кој комбинира елементи на мелодичен трап и експериментален хип-хоп. Неговата музика често се фокусира на теми за борбата и растењето како млад уметник, а тој е инспириран од емоции и животни предизвици. Ова го прави популарен меѓу младите, особено меѓу обожавателите на алтернативниот и „лоу-фај“ звук на СаундКлауд.

Кејн често работи независно, задржувајќи креативна контрола врз својата музика и слика. Тој сè уште ги објавува своите песни на СаундКлауд (SoundCloud), заедно со други платформи, и е познат по својот активен ангажман со фановите преку социјалните мрежи. Неговата способност да ги комбинира мрачните, емоционални текстови со иновативни битови му помогна да ја изгради својата култна база на фанови во хип-хоп заедницата.

## Ран живот
Дуап е роден во Савана, Џорџија. Израснал покрај раперот Лил Кенди Пејнт.

Категорија:Родени во 2002 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Рап музичари
Свето име

мини|300x300пкс|Nomina sacra ΙϹ ΧϹ, од грчки ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ.
Во христијанската ракописна практика, **nomina sacra** (еднина: **nomen sacrum**, латински за „свето име“) е кратенка на неколку често појавувани божествени имиња или титули, особено во грчките ракописи на Библијата. Свето име се состои од две или повеќе букви од оригиналниот збор опфатени со титла.

Скратувањето на светите имиња е присутно во латинскиот, коптскиот, ерменскиот, готскиот, старонубијскиот, староирскиот и црковнословенскиот јазик.

Категорија:Кратенки
Категорија:Христијански поими
Категорија:Христијански симболи