Биби (ромски култ)

десно|мини|348x348пкс| Циганско семејство од Србија (1905)
**Биби** или **Тетка Биби** е верски празник што го слават православните Роми кои живеат во Србија, но и православните Роми ширум светот. Оваа прослава е позната како *Бибијако Џиве*. Ромите од муслиманска вера, исто така, го слават во Црна Гора. Биби се слави како исцелител и заштитник на семејството, а пред сè како заштитник на здравјето на децата. Секое место или град има свој посебен датум за славење, што го објаснува легендата за тетка Биби, која дошла на различни места и извршувала лекување на различни датуми. Датумите на овој ромски верски празник главно се поврзани со деновите на велигденскиот пост и затоа се поместливи. Присуството на свештеник е задолжително, иако тетка Биби е не-канонизирана светица.

Во различните опкружување тетка Биби се нарекува и *Исцелител Биби* или *Бибијаку*. На ромски, *„биби“* значи тетка или баба, а деминутив на тој збор е *„бибиори“* . Празникот на тетка Биби е наведен во Националниот регистар за *нематеријално културно наследство на Србија* во 2019 година.

Биби е единствената вистинска ромска Слава што ја имаат во Србија. Покрај тетка Биби, секое ромско семејство што ја го слави својата Слава (како Свети Никола или Ден на Свети Ѓорѓи), како и други верски празници, како Велигден и Божиќ.

## Обичаи за време на прославата во Србија
Тетка Биби се слави собирно, со тоа што сите Роми се собираат на свето место - обично кај дрво или крст, носат славеничка торта и храна, а на некои места и подароци за Бибија (чешел, огледало и облека за деца) висат на свето дрво. На денот на славењето, по службата во Православната црква, Ромите одат на поворка, носејќи ја тортата и свеќите и викајќи: „На здравјето на Биби!“ (ромски : *Bibiako sostipe!* (Бибијако состипе!)) Секој што слави носи торта и брзи јадења за да им служи на гостите под родното дрво, обично круша или ореово дрво. Под дрвото, се определува домаќинот на следната слава и се предава славјената торта. Се слави со песни и танц, а децата добиваат пакувања полни со слатки.

## Одбележување на Биби во муслиманските заедници
Тетка Биби е добро позната меѓу ромските заедници во Црна Гора, како и во поширокиот регион. Номадите во Црна Гора се информирани за тоа, но немаат никакви обредни активности поврзани со Библијата, додека ромските муслимани го слават за нивниот празник *Џисатедими*.

Етнографската литература не дава веродостојни информации за тоа дали муслиманските Роми го слават Бибијако Џиве. Според етнографот Александар Петровиќ, муслиманските Роми во Крушевац (Србија) го присвоиле празникот *Бибијако Џиве* од христијанските Роми, и тие го слават истиот ден, но ноќе. Водејќи го светиот ден, тие постат неколку дена, а прославата започнува во зајдисонце. Драгоjуб Акковиќ, автор на две монографии за „Биби“ (2004; 2010), исто така, известува дека етнографската литература не содржи информации за прославата на *Бибијако Џиве* од страна на муслиманските Роми. Како и да е, во монографијата во Ацковиќ во 2010 година се споменува информација собрана меѓу муслиманските Роми од Призрен, Урошевац (Косово) и Белград (главниот град на Србија) што укажува на тоа дека овие муслимански ромски заедници го славеле *Бибијако Џиве* за да ги заштитат своите деца од болести, но дека славењето на култот Биби трае цел месец, од 31 јануари до 1 март.

## Наводи

## Дополнителна литература

* 

Категорија:Христијански празници
Категорија:Верски празници
Категорија:Ромска култура