Добротворна продавница

**Добротворна продавница** — малопродажен објект управуван од добротворна организација за собирање пари. Добротворните продавници се еден вид социјално претпријатие. Тие продаваат главно употребувани стоки како што се облека, книги, музички албуми, обувки, играчки и мебел донирани од јавноста, а често вработуваат волонтери. Бидејќи предметите за продажба се добиени бесплатно, а деловните трошоци се ниски, предметите можат да се продаваат по конкурентни цени. Откако ќе се платат трошоците, целиот преостанат приход од продажбата се користи во согласност со наведената добротворна цел на организацијата. Трошоците вклучуваат купување и/или амортизација на арматура (полици за облека, полици за книги, шанкови итн.), оперативни трошоци (одржување, такси за општински услуги, електрична енергија, греење, телефон, ограничено рекламирање) и закуп на зградата или хипотека.

## Терминологија
Добротворните продавници може да се нарекуваат и продавници за половна стока, вклучувајќи ги и продавниците со профит како што се *Savers* во Соединетите Американски Држави и Канада, продавници за грижа, продавници за препродажба (термин кој во Соединетите Американски Држави ги опфаќа и продавниците за консигнација), продавници за можности и продавници за половна стока (втора рака) во Русија.

## Историја
Една од најраните познати продавници за добротворни цели во Обединетото Кралство била основана од страна на Здружението за слепи лица во Вулверхемптон (денес наречено Центар за слепи лица „*Бикон*“) во 1899 година за продажба на стоки направени од слепи лица со цел собирање пари за Здружението. За време на Првата светска војна, се случиле разни активности за собирање средства, како што е добротворниот базар во *Шеферд Маркет*, Лондон, кој заработил 50.000 фунти за Црвениот крст.

Сепак, за време на Втората светска војна, добротворната продавница станала широко распространета. Единбургската универзитетска населба ја отворила својата „*Продавница за сите*“ во Единбург во 1937 година,Црвениот крст ја отворил својата прва добротворна продавница на улицата *Олд Бонд* број 17, Лондон во 1941 година. За време на војната, биле отворени над двесте „*постојани*“ продавници за подароци на Црвениот крст и околу 150 привремени продавници на Црвениот крст. Услов за лиценцата за продавница издадена од Одборот за трговија бил сите стоки што се нудат за продажба да бидат подароци. Купувањето за препродажба било забрането. Целиот приход од продажбата морал да биде предаден на Црвениот крст на војводата од Глостер или на Фондот „*Св. Јован*“. Повеќето простории биле изнајмени без кирија, а во некои случаи сопствениците ги покривале и трошоците за греење и осветлување.

Првата добротворна продавница на „*Оксфам*“ во Обединетото Кралство ја основал Сесил Џексон-Кол на Брод Стрит, Оксфорд, и започнала со работа во декември 1947 година.

## Популарност

На почетокот на 2010-тите, купувањето во добротворни продавници станало доволно популарно за да добие име во Соединетите Американски Држави: *купување половно*. Еколозите можеби претпочитаат купување половна стока бидејќи тоа користи помалку природни ресурси и обично би направило помала штета на животната средина отколку купувањето нова стока, делумно затоа што стоката обично се собира локално. Покрај тоа, повторната употреба на половни предмети е форма на рециклирање и со тоа ја намалува количината на отпад што оди на депониите. Луѓето кои се спротивставуваат на продавниците за експлоатација често купуваат половна облека како алтернатива на поддршката на компаниите за облека со сомнителни етички практики. Луѓето кои сакаат автентична облека обично купуваат во добротворни продавници бидејќи поголемиот дел од облеката што се донира е стара и/или не е во нормална мода (често од неодамна починато лице кое долго време не ја обновило својата облека). Многу YouTube канали прават видеа за купување половно во кои се прикажуваат современи и необични наоди.

Половните предмети се сметаат за доста безбедни. Директоратот за јавно здравје на Јужна Австралија изјавил дека здравствениот ризик од купување половна облека е многу низок. Објаснува дека миењето на купените предмети во топла вода е само еден од неколкуте начини за елиминирање на ризикот од заразување со заразни болести.

Добротворните продавници, исто така, имаат тенденција да бидат релативно ефтини, што довело до зголемување на нивната популарност за време на кризата со трошоците за живот во Обединетото Кралство. Друга причина за популарноста на добротворните продавници е можноста повремено да се најдат ретки или колекционерски предмети во овие продавници.

## Продажба на нови стоки
Некои добротворни продавници, како што е *PDSA* (Народна амбуланта за болни животни), исто така продаваат низа нови производи кои можат да бидат брендирани во име на добротворната организација или да имаат некаква врска со каузата што ја поддржува добротворната организација. Продавниците на *Oxfam*, на пример, продаваат храна и ракотворби од фер трговија. Добротворните продавници може да добијат вишок или застарена стока од локални профитни бизниси (на пр., електроника); профитните бизниси имаат корист со тоа што земаат даночен отпис и ги расчистуваат несаканите производи од нивната продавница наместо да ги фрлаат производите, што е скапо. Некои добротворни продавници кои обезбедуваат облека за бездомници кои имаат ваучери издадени од владата имаат неколку нови производи (долна облека и чорапи), бидејќи овие производи се помалку погодни за препродажба кога се користат.
## Продажба на нови стоки
### Австралија

Во Австралија, главните национални синџири на продавници за можности вклучуваат продавница за половна стока „Сент Винсент де Пол“ (која работи како „*Винис*“) која управува со 650 продавници низ цела Австралија,продавниците „*Англикаре*“, кои моментално работат на 19 локации низ Сиднеј и Илавара, како и на различни локации низ Австралија, Армијата на спасот (која работи како „*Салвос*“), Црвениот крст, „МС Рисрч Австралија“ и Братството на Свети Лоренс. Многу локални добротворни организации, и религиозни и секуларни, управуваат со продавници за можности. Меѓу нив се мисиите и засолништата за животни.
### Канада

Централниот комитет на менонитите управува со 85 продавници за половна стока во Канада и САД. Почнувајќи од 1972 година, првата продавница за половна стока на MCC се отворила во Алтона, Манитоба.

### Данска

Повеќето од добротворните продавници во Данска се управувани или од Данскиот Црвен крст или од христијански организации. Данскиот Црвен крст има 250 продавници во земјата и 10.000 волонтери кои работат во продавниците. DanChurchAid од 1972 година управува со добротворни продавници, а моментално управува со 114 продавници.Синиот крст, основан како христијанска организација, управува со 55 добротворни продавници во земјата и се фокусира главно на помагање на алкохоличари, зависници и други социјално маргинализирани групи.

Студија од 2019 година покажува дека Данците во просек потрошиле 5.475 крони на половни предмети во последните 12 месеци и дека 77% од Данците или купувале или продавале половни предмети, иако студијата не била ексклузивна за добротворните продавници.

### Нов Зеланд

Ширум Нов Зеланд постојат голем број на добротворни организации. Некои се секуларни, а некои припаѓаат на религиозни организации. Добротворните организации вклучуваат „Сент Винсент де Полс“ (Винис), над 60 продавници; „Армијата на спасот“ (Салис), над 112 продавници; „Црвениот крст“, 53 продавници; „Општина за животните“, 2 продавници; „SPCA“, 24 продавници; „Помош за сираци“, 7 продавници; и „Продавници за грижа“, над 125 продавници.

Терминот „оп-шоп“ често се користи за да се означи секоја продавница за половна стока, без оглед на нејзиниот добротворен статус.

### Обединето Кралство

Оксфам има најголем број продавници за добротворни цели во Велика Британија со над 600 продавници. Многу продавници на Оксфам продаваат и книги, а организацијата сега управува со над 70 специјализирани книжарници на Оксфам, што ги прави најголемиот продавач на книги од втора рака во Обединетото Кралство. Други филијали на Оксфам исто така имаат продавници, како што се Џерси, Германија, Ирска (45 продавници во Северна Ирска/Роиланд), Холандија и Хонгконг. Други добротворни организации со силно присуство на главните улици во Велика Британија се *The Children's Society, YMCA, British Heart Foundation, Barnardos, Cancer Research UK, Shelter, Roy Castle Lung Cancer Foundation, Age UK* (порано *Age Concern* и *Help the Aged*), *Marie Curie Cancer Care, Norwood, Save the Children, Scope, PDSA, Naomi House Children's Hospice и Sue Ryder Care*. Многу локални хосписи исто така управуваат со продавници за добротворни цели за собирање средства.

Во Велика Британија и Република Ирска има над 9.000 продавници за добротворни цели. Нивните локации може да се најдат на мрежната страницата на Здружението за малопродажба на добротворни цели (CRA), заедно со информации за малопродажба на добротворни цели, што продавниците можат, а што не можат да прифатат итн. CRA е членка на добротворни организации кои управуваат со продавници. Британските продавници за добротворни цели главно се вработени од неплатени волонтери, со платен менаџер на продавница. Стоката за продажба е претежно од донации - 87% според официјалната проценка. Донациите треба да се однесат директно во продавница за добротворни цели во текот на работното време, бидејќи стоката оставена на улица може да биде украдена или оштетена од минувачи или лоши временски услови. Во скапите области, донациите вклучуваат дел од квалитетна дизајнерска облека, а продавниците за добротворни цели во овие области се бараат за мода со намалени цени. „Стандардните“ продавници за добротворни цели продаваат мешавина од облека, книги, играчки, видеа, ДВД-а, музика (како ЦД-а, касети и винил) и брик-а-брак (како прибор за јадење и украси). Некои продавници се специјализирани за одредени области, како што се винтиџ облека, мебел, електрични предмети или плочи.

Двете најголеми продавници за добротворни цели во Велика Британија се управувани од „*Емаус*“. Продавницата „Емаус Престон“, отворена во 2016 година, е на едно ниво и се простира на 47.000 квадратни метри, а „Емаус“ во Рокдејл управува со трикатна стоковна куќа од јануари 2019 година, што ѝ дава чувство на стоковна куќа на добротворната продавница. Овие продавници се управувани од „*Емаус Компанионс*“, а парите што ги генерираат директно им користат на луѓето што работат во нив. Двете продавници продаваат претежно мебел и бела техника, но вклучуваат и помали концесии на облека, бањи, книги и музика.

Речиси сите добротворни продавници го продаваат својот непродаден текстил (т.е. немодерен, извалкан или оштетен материјал) на текстилни преработувачи. Секоја добротворна продавница заштедува просечно 40 тони текстил секоја година, со продажба во продавницата или со предавање на овие трговци со текстил за рециклирање или повторна употреба. Ова изнесува околу 363.000 тони во сите добротворни продавници во Велика Британија; врз основа на вредноста на данокот за депонија од 2010 година од 48 фунти по тон, вредноста на текстилот што повторно се користи или е даден за рециклирање од добротворните продавници во однос на заштедите од данокот за депонија е 17.424.000 фунти годишно.*Gift Aid* е даночен стимул во Велика Британија за индивидуални донатори каде, под услов добротворната организација да поседува потпишана декларација, данокот на доход платен за донации може да го врати добротворната организација. Иако првично била наменета само за парични донации, моделот денес (од 2006 година) дозволува враќање на данокот на доход заработен од добротворните продавници што дејствуваат како агенти на донаторот.

Добротворните продавници во Велика Британија добиваат задолжително олеснување од 80% на деловните даноци во нивните простории, кое е финансирано од централната влада (а не од локалните даночни обврзници) и е еден пример за нивната поддршка за добротворниот сектор и улогата на добротворните продавници во собирањето средства за добротворните организации. Добротворните организации можат да аплицираат за дискреционо олеснување за преостанатите 20%, што е повремен извор на критики од трговците на мало кои мора да платат во целост.

#### Најголеми добротворни трговци на мало
Анкетата за добротворни продавници од 2017 година ги открила десетте најголеми добротворни трговци на мало во Велика Британија врз основа на годишниот приход и бројот на продавници.

### САД

Во Соединетите Американски Држави, големи национални оператори на продавници за половна стока се „*Гудвил Индастрис*“, „*Армија на спасот*“, „Сент Винсент де Пол“ и „РиСтор“(управувана од „Хабитат за хуманитарна стока“. „Валју Вилиџ/Сејверс“, иако изгледа како продавница за половна стока и продава донирана стока, всушност е приватна, профитна компанија. Регионалните оператори вклучуваат „*Дезерет Индастрис*“ во западниот дел на Соединетите Американски Држави и оние управувани од „*Ејбллајт*“ во горниот Среден Запад. Многу локални добротворни организации, и религиозни и секуларни, управуваат со продавници за половна стока. Меѓу нив се вообичаени мисии, домови за деца, засолништа за бездомници и засолништа за животни. Покрај тоа, некои продавници за половна стока ги управуваат цркви како места за собирање средства кои поддржуваат активности и мисионерска работа.

## Наводи

## Надворешни врски
* Charity Retail Association (UK)

Категорија:Добротворни продавници