open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Јанула Ралева

**Јанула Ралева - Нули** (моминско **Џаџева**;  во  — ) — македонски партизан, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.

## Животопис

### Семејство
Во НОБ и во Граѓанската војна во Грција учествувала од 1943 година. Била член на Секретаријатот на НОФ за Костурско и комесар на ранетоносечка единица. Учесници во НОД биле ѝ нејзиниот татко како и нејзиниот помал брат. По капитулацијата на ДАГ, емигрирала во СССР (Ташкент), од каде со својот сопруг Тимио Ралев се вратила во Македонија во 1956 година.

## Костурчанки
Член на групата „Костурчанки”  е од нејзиното формирање вo 1970 година. Учествувала во сите активности на групата.

## Наводи

Категорија:Членови на ДАГ
Категорија:Членови на Костурчанки
Мита Мусманова

**Мита Мусманова** (моминско: **Маркова**;  во ) — македонски партизан, член на КПГ, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.

## Животопис

### Семејство
Била приврзаник на НОБ од 1941 година, а во Граѓанската војна во Грција учествувала со својот сопруг Насо од 1947 до 1949 година. Брат ѝ Ристо Марковски бил првоборец. Тој затинал во борбите на планината Вичо во 1949 година. По поразот на ДАГ, Мита емигрирала во Полска, од каде што со своите деца се вратила во Македонија во 1959 година.

## Костурчанки
Член на групата „Костурчанки” е од 1976 година. Ја прекинала активноста во групата поради здравствени причини. Мита била позната по својот глас уште во родното село. Најмногу тогаш пеела со Слободанка Шимбова (Бода) и Деспина Ангелкова (Цалева).

## Наводи

Категорија:Членови на ДАГ
Категорија:Членови на Костурчанки
Лена Стамкова

**Лена Стамкова** (родена **Вивкова**;  во ) — македонски партизан, член на КПГ, борец во грчката граѓанска војна и членка на групата Костурчанки.

## Животопис

### Семејство
Заедно со својот сопруг учествувала во НОБ на Егејска Македонија и вo Граѓанската војна во Грција од 1943 до 1949 година. Нејзиниот единствен брат загинал во 1948 година.

## Костурчанки
Член на групата „Костурчанки”  е од нејзиното формирање вo 1970 година. Поради здравствени причини се повлекла од групата во 1973 година.

## Наводи

Категорија:Членови на ДАГ
Категорија:Членови на Костурчанки
Ѓоше Бојаџиев

**Ѓоше Бојаџиев** ( во  ) — македонски писател.

## Животопис
Завршил основно образование во Ваташа и Кавадарци. Во Кавадарци завршил ѝ средно образование како електротехничар (петти степен). Објавувал колумни во неделникот "Старт" и дневникот "Шпиц". Првата книга "''Со вистината до победата''" ја објавил во 2000 година која што претставува збирка на неговите колумни. Во 2005 го објавил неговиот прв роман "*[[Балканска приказна (роман)|Балканска приказна]]*". "*[[Долг е патот до Б'ово]]*" е неговиот втор роман објавен 2009 година. Живее и работи во Кавадарци.

## Поврзано

* Ѓошо Бојаџиев

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Коле Велков

**Коле Велков** ( во   —  во , прилепско) — македонски партизан, учесник во Народноослободителната војска на Македонија.

## Животопис
Тој бил роден во селото Драгожел во 1921 година, а подоцна неговите родители се преселиле во Ваташа. По занимање бил земјоделец. Уште со почетокот на народноослободителното движење бил негов симпатизер и активен подржувач. Во летото 1944 година се вклучил во Десеттата македонска народноослободителна бригада. Загинал во борбите со Германците кај селото Плетвар, Прилепско на 12 октомври 1944 година.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Перо Видев

**Перо Видев** ( во   —  во ) — македонски партизан, учесник во Народноослободителната војска на Македонија. Едно од стреланите деца во Масакрот во Ваташа.

## Животопис
Бил речиси дете со само 15 години, кога под влијание на своите другари со голема жар и ентузијазам се вклучил во редовите на напредното движење во своето село. Перо Видев членувал во скоевската група која ја раководел Пане Џунов, а во која членувале уште Пане Мешков, Ристо Ѓондев, Ванчо Гурев, Ката Видева, Станка Коцева и Трајанка Андова. Иако бил најмлад по возраст без приговор ги извршувал сите поставени задачи од страна на скоевската организација.

## Масакрот на ваташките деца
мини|259x259пкс|Телата на младинците од Ваташа, после масакрот извршен од Бугарските фашистички сили.

На 16 јуни 1943 година (на 6-тиот роденденот на Симеон II - син на Царот Борис III) во раните утрински часови Перо Видев бил уапсен од страна на Бугарската полиција, која по ѕверското иследување во селската кафана на Васил Хаџи Јорданов, го застрелала него и неговите другари во месноста "Моклиште".
Податотека:Vataskite deca.jpg|Дел од стреланите Ваташки младинци, во младешките денови
Податотека:Vataskite mladinci.jpg|Дел од ѕверски убиените Ваташки младинци
Податотека:Vataskite deca igraat.jpg|Дел од стреланите Ваташки младинци, на игранка
Податотека:Lazar Mojsov - Bulgarian terror in Tikves region.jpg|Бугарскиот терор извршен во Тиквешијата - опишан од Лазар Мојсов, објавен во весникот Нова Македонија бр.28 од 3 јануари, 1945 година (среда)
Податотека:Младинците од Ваташа.jpg|12-те ваташки деца стрелани на 16 јуни 1943 година.


## Поврзано

* Масакрот во Ваташа
* Бугарска офанзива во Тиквешијата
* Ката Видева

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна
Категорија:Масакри врз Македонци
Категорија:Масакри во Македонија
Железниот Човек

**Железниот Човек** (), вистинско име: **Ентони Едвард „Тони“ Старк** (англ. *Anthony Edward "Tony" Stark*) — измислен суперхерој на Marvel Comics. Неговите творци се Стен Ли, Џек Кирби, Лари Либен и Дон Хек. За првпат се појавил во *Tales of Suspence* во март 1963 г. Главниот лик во серијата е богат милијардер по име Тони Старк. Додека спроведува еден од неговите експерименти во пустината, тој е одвлечен од група терористи. Макар што не ги одобрува пеколните планови, брзо смислува план за бегство. Измислува железен оклоп со способност за летање и на тој начин успева да им побегне. Додека е во заробеништво, создава реактор што претставува срце. Во суштина, мора да создаде ракети за терористите. Наместо тоа, Тони го прави оклопот на Железниот Човек за да се извлече. Неговиот најголем непријател е Мандарин.

Во 2008 г., според серијата бил снимен игран филм, во кој глуми Роберт Дауни Помладиот. Во 2010 г. бил снимен вториот дел од филмот. Во 2013 г. излегол третиот дел од филмот. Во првиот дел, Тони Старк го измислил оклопот додека бил заробен од терористите наречени „Десет прстени“, кои биле негови верни клиенти. Тој одлучува да ја запре продажбата на оружја.

## Младост
Тони Старк, измислен лик, е син на Марија Колинс Карбонел и Хауард Ентони Старк, сопственик на моќната компанија „Старк индустрии“. Уште како момче се интересирал за градење и ракување со машини, па на 19 години веќе дипломирал на престижниот институт МИТ со две магистри, електротехника и физика. По дипломирањето, иако се занимавал со семејниот бизнис, повеќе сакал да се препушти на блескавиот живот на плејбој наместо да ги развива своите вештини и дарби. На 21 година ги загубил двајцата родители, кои настрадале во сообраќајка, која, како што подоцна дознавме, била организирана од соперничка компанија. Неподготвен и незаинтересиран за административното управување на компанијата, Тони ја назначил својата секретарка, Вирџинија „Пепер“ Потс за извршен директор. Самиот продолжил да се изложува ексцентрично во јавноста, уживајќи во екстравагантни изведби и парадирање, или се повлекувал во самотија во сопствената работилница, каде што ќе ужива во конструирањето и развивањето опрема што може да ја управува. Секако, под влијание на смртта на неговите родители, тој се препуштал на изливи на хедонизам или развратно пиење, но покажувал и тврдоглавост, цинизам и повремено аутистичко повлекување во себе.

## Наводи

## Надворешни врски

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Marvel Comics
Категорија:Суперхерои
Александар Николоски

**Александар Николоски** (р.  во Охрид) — македонски политичар и тековен министер за транспорт и врски од редовите на ВМРО-ДПМНЕ, тој исто така е потпретседател на истата партија.

## Животопис
Александар Николоски е истакнат македонски политичар и дипломиран политиколог. Тој е роден на 24 март 1984 година.

Николоски заврпшува високо образование на Правниот факултет „Јустинијан Први“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, каде што се стекнува со титулата дипломиран политиколог. Потоа го продолжува своето образование на истиот факултет, каде што е кандидат за магистер по политички науки и меѓународни односи.

Неговата професионална кариера започнува во 2000 година, кога станува претседател на Средношколската унија на Македонија, позиција која ја врши до 2002 година. Од 2002 до 2004 година, Николоски е секретар на ФРЕСТА - програмата за невладини организации и меѓуетнички дијалог на југоисточна Европа, поддржана од Министерството за надворешни работи на Кралство Данска.

Во 2006 година, Николоски е избран за пратеник во Собранието на Република Македонија, каде што остранува сé до 2016 година, а потоа повторно е избран во 2020 година каде останува до 2024 година. Во Собранието тој е член и претседател на бројни комисии, вклучувајќи ги Комисијата за деловнички и мандатно-имунитетни прашања, Комисијата за надворешна политика, Комисијата за уставни прашања, и Комисијата за политички систем и односи меѓу заедниците. Николоски исто така активно учествува во Парламентарното собрание на Советот на Европа, каде што беше потпретседател од 2015 до 2017 година. Тој е и прв потпретседател на Комитетот за политички работи и демократија и прв потпретседател на Комитетот за спроведување на обврските и заложбите на земјите членки на Советот на Европа (Мониторинг комитет).

Во својата кариера, Николоски има добиено бројни признанија и награди. Тој е избран за Европски млад лидер 40 под 40 највлијателни личности во Европа за 2022 година од страна на организацијата „Пријатели на Европа“, официјален избор на Европската Унија.

Александар Николоски течно говори англиски и француски јазик

## Наводи

Категорија:Политичари од Охрид
Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ
Категорија:Министри за транспорт и врски на Република Македонија
Зборник за народни умотворенија, наука и книжнина

**Зборник за народни умотворенија, наука и книжнина** () (СбНУНК) е бугарско периодично научно списание.

Голем придонес во афирмирањето на македонската народна култура има и излегувањето на оваа публикација во 1889 г. во Софија, издавана од Министерството за народна просвета на Бугарија. Имено, во ова периодично списание, покрај стручни публикации на бугарските и другите учени од европските земји, се публикувале и разни фолклорни и етнографски материјали од сите краеви на Бугарија, но и од разни предели на Македонија и Одринско (источните делови на Тракија), односно од териториите кои по Берлинскиот конгрес останаа во рамките на Османлиската (Турска) Империја. Нормално, целата оваа работа околу публикувањето на материјали со фолклорна и етнолошка содржина си има и своја политичка заднина, со оглед на фактот што стратешка цел на бугарската држава и црква (Егзархијата) била да го присоединат православното словенско население и териториите на коишто тоа живее, повикувајќи се на наводното историско право на владеење на териториите што некогаш ѝ припаѓале на средновековната бугарска држава.

## Надворешни врски
* Книга XIV (1897)
* Книга XX (1904)

Категорија:Бугарски списанија
Ритуалите на преминот

**„Ритуалите на преминот“** (англиски: *Rites of Passage*) — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1980 година.

## Содржина
Дејствието на романот се случува за време на Наполеоновите војни. На патот за Австралија, еден англиски брод го минува екваторот, но наместо вообичаената веселба, ритуалот на преминот се одбележува со хомосексуално насилство чија жртва е привидно невиниот свештеник Коли, кој упорно сака да одржи миса за членовите на екипажот и за сиромашните иселеници. По ритуалот, засрамениот свештеник се затвора во кабината и за него нема да се дознае ништо повеќе. Приказната ја раскажува младиот и амбициозен Талбот, кој е уште едно лажно невино суштество. Меѓутоа, читателот не дознава за неговите намери, зашто тој ненадејно ја прекинува својата приказна.

## За делото
За ова дело, Голдинг ја добил највисоката британска книжевна награда „Букер“.

## Наводи

Категорија:Дела на Вилијам Голдинг
Категорија:Книги од 1980 година
Категорија:Англиски романи
Категорија:Романи на англиски јазик
Кула (роман)

**„Кула“** (англиски: *The Spire*) — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1964 година.

## Содржина
Романот претставува студија за мегаломанското лудило на ѓаконот Џослин, кој сака да изгради џиновска кула на својата црква. Тој останува непоколеблив во својата намера наспроти тоа што верниците и градителите се уверени дека градбата на кулата е осудена на пропаст. Така, кулата прераснува во современ Вавилон кој ќе го уништи Џослин. Тој се бори со дилемата дали проектот е дело на верата или на суетата.

## Наводи

Категорија:Дела на Вилијам Голдинг
Категорија:Книги од 1964 година
Категорија:Англиски романи
Категорија:Романи на англиски јазик
Слободно паѓање (роман)

**„Слободно паѓање“** (англиски: *Free Fall*) — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1959 година.

## Содржина
Романот претставува продолжение и кулминација во творештвото на Голдинг. Во него се опишува кошмарот на еден уметник кој се наоѓа во самица во еден нацистички концентрационен логор. Затворен, тој го преиспитува својот живот, обидувајќи се да ја одреди точката на своето паѓање, мигот на тоа решение, донесено слободно, поради кое ја загубил слободата. На тој начин, романот е теза за гревот на прародителот и за страдањата што потекнуваат од првобитниот грев.

## Наводи

Категорија:Дела на Вилијам Голдинг
Категорија:Книги од 1959 година
Категорија:Англиски романи
Категорија:Романи на англиски јазик
Наследници (роман)

**„Наследници“** (англиски: *The Inheritors*) — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1955 година.

## Содржина
Инспирацијата за романот Голдинг ја црпи од идејата за прогресивноста и еволуцијата на науката. Притоа, од „Кратката историја на светот“ на Х. Џ. Велс го презел епитафот во кој неандерталецот е опишан како дивјак и инфериорен во споредба со хомо сапиенсот. Меѓутоа, во романот на Голдинг, хуманоста и невиноста исчезнуваат заедно со неандерталецот кој е победен од човекот. За ова дело, Голдинг изјавил дека го напишал зашто сметал дека дарвинизмот на Велс е премногу реакционерен, истакнувајќи дека не верува во бајките за еволуцијата, туку дека повеќе ја сака археологијата и да мечтае за невиноста на предадамското суштество. Романот се занимава со деструктивноста на стравот и ужасот од незнаењето, кои заедно ја уништуваат невиноста. Книгата добила блескави оцени од критиката, била прогласена за роман на годината и била споредена со „земјотрес во скаменетите шуми на англискиот роман“. 

## Наводи

Категорија:Дела на Вилијам Голдинг
Категорија:Книги од 1955 година
Категорија:Англиски романи
Категорија:Романи на англиски јазик
Пинчер Мартин

**„Пинчер Мартин“** (англиски: *Pincher Martin*) — роман на британскиот писател Вилијам Голдинг од 1956 година. Романот бил прогласен за книга на годината, а во САД, романот бил објавен со насловот „Двете смрти на Кристофер Мартин“ (*The two deaths of Christopher Martin*).

## Содржина
Дејствието на овој роман се одвива во време од неколку секунди додека трае давењето на Мартин, кој се наоѓа сам на една карпа во средината на Атлантскиот Океан. Во таа претсмртна борба, Мартин е соочен со изборот меѓу уништувањето и опстанокот, од една страна, и спасот и проклетството, од друга страна.Но, во борбата за преживување, разумот и умот не се доволни. На коментарите во врска со ова дело, Голдинг одговорил кратко: „Пинчер Мартин е просто во пеколот.“

## Наводи

Категорија:Дела на Вилијам Голдинг
Категорија:Книги од 1956 година
Категорија:Англиски романи
Категорија:Романи на англиски јазик
Темната страна на Сонцето

***Темната страна на Сонцето*** () — филм за млад човек чија болест не му дозволила да се појави во светот без заштитна темна облека. Режисерот Божидар Николиќ го избрал Бред Пит од 400 кандидати за главната улога. Бред Пит бил многу среќен за изборот и бил платен само 1.523 долари за седум недели снимање главно во Котор, Црна Гора (тогаш Југославија) ​​во 1988 г. Поради распадот на Југославија, филмот бил објавен дури во 1997 г.

## Содржина
Рик Клејтон е погоден од неизлечива болест. Како што тој самиот го нарекува: ретка болест на кожата — краен вид на пигментна ксеродерма. Неговата кожа не поднесува светлина. Затоа, тој мора да се појавува на улица во заштитна кожна облека. Таквата неопходност го лишува од пријатели меѓу луѓето. Целото негово општење се сведува на разговори со татко му, функционално општење со домашната помошничка и набљудување на неговата душевно болна мајка. Единствената забава на младичот е возење мотор.

Еден ден присуствува на претстава на една театарска група и се заљубува во глумицата од тој театар. За да општи со неа, тој решава да ја фрли темната облека. За три среќни дена исполнети со сончева светлина и љубов, тој ги плаќа со сопствениот живот.

## Улоги

## Наводи

## Надворешни врски

* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови
Ката Видева

**Ката Видева Брајковска - Ружа** ( во   —  ) — македонски партизан, активист, учесник во Народноослободителната војска на Македонија. Повоен учител и носител на Партизанска споменица 1941 година.

## Животопис
Основно образование завршила во Ваташа, а нижа гимназија во Кавадарци. Уште од младешки години се вклучила во редовите на младинското револуционерно движење, а член на СКОЈ станала во 1941 година. Работела како монополски работник во Кавадарци и е еден од учесниците во штрајкот на работниците на Тутуновиот монопол, поради што била отпуштена од работа на 3 јуни 1941 година. Во текот на 1942 и 1943 година заедно со ваташките младинци е вклучена во собирање на оружје и воен материјал и учествува во подготовките за исфрлање на партизански одред. Нивната куќа е една од најактивните илегални куќи во Ваташа. 

### Борец во НОБ
десно|мини|200x200пкс|Ката Видева е носител на Партизанската споменица 1941.
Убиствата кои биле извршени во Ваташа, како и апсењата и теророт што го спровеле бугарските фашисти во Тиквешијата, а кои својата кулминација ја имале на 16 јуни со свирепото и ѕверско убиство на дванаесеттемина младинци од Ваташа, не само што не го поколебале населението од овој крај, туку напротив го сплотиле, револтирале и охрабриле. Наместо да се исплашат од крвавиот злочин, по убиството на младинците уште петмина ваташани стапиле во редовите на тиквешкиот партизански одред „Добри Даскалов“ и тоа: Ката Видикова-Ружа, Блажо Чекоров-Ѓуро, Методи Џунов-Џико, Блаже Џунов-Млаѓо, Гичо Еленов и други.

Во јули 1943 година станала борец во одредот „Добри Даскалов” и го добива псевдонимот „*Ружа”*.  Таа е борец во баталјонот „Страшо Пинџур” и во Втората македонска ударна бригада, каде е член на единицата за извршување на специјални задачи. Со формирањето на Деветата македонска бригада, била назначена за заменик политички комесар на оваа партизанска единица и со неа учествувала во ослободувањето на Ваташа и Кавадарци на 7 Септември 1944 година. По војната работела како учителка во Тетово и Скопје. Во Скопје била учителка во училиштето „Вера Циривири”. Исто така била член на Претседателството на Конференцијата за општествена активност на жените на Македонија. 

Ката Видикова за своите заслуги во НОВ е носител на Партизанска споменица 1941 година.

## Поврзано

* Перо Видев

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941
Категорија:Македонски учители
Лазо В'чков

**Лазо В'чков** ( во   —  во , СФРЈ) — македонски партизан, учесник во Народноослободителната војска на Македонија. Помошник Министер за трговија на Македонија.

## Животопис
Основно образование завршил во Ваташа, а нижа гимназија во Кавадарци. Потоа се запишал на трговската академија во Битола, а по нејзиното завршување студирал во Загреб на Високата комерцијална школа. 

На Универзитетот во Загреб, тие развиле жива активноет меѓу македонските студенти. Биле формирани групи по факултетите. Така била формирана група од студенти на ЕКВШ и Фармацевтскиот факултет во која влегувале: Лазар Соколов, Борис Канчевски, Лазо В'чков, Стево Кузманов, Апостол Шатев, Шукаров Боро, Самарџиев Борис, Благоja Димитров, Бано Шкартов и други.

Во ноември 1934 година бил уапсен од полицијата под обвинение дека ширел комунистички идеи и осуден на 2 години затвор. Затворот го издржал во Сремска Митровица, каде робија одлежале познати револуционери како: Моша Пијаде, Јован Веселинов, Јосип Ѓерѓа, Отокар Кершовани, Коста Рацин и други. Во затворот завршил политички курс за комунисти, а добро го совладал рускиот јазик. Во јануари 1941 година како опасен елемент заедно со 20-сетина кавадарчани бил интерниран во логор во Ивањица.

Во Белград соработувал со Страшо Пинџур, Мирче Ацев, Кузман Јосифовски и други, а учествувал во сите акции на студентското движење. Во септември 1941 година бил назначен за командант на партизанскиот одред формиран во „Раштани”, кој поради низа околности не бил ставен во функција. По загинувањето на неговиот брат Миле, во средината на 1943 година бил интерниран во Бугарија. По бегството од логорот се вклучил во Малешевскиот партизански одред со кого учествувал во многу борби за ослободување на Источна Македонија.

## По ослободувањето
По ослободувањето работел како директор на Народна банка во Кавадарци. Бил помошник министер за трговија на Македонија, а подоцна главен директор на секторната дирекција за машиноrрадба на ФНРЈ. Едно време бил и шеф на кабинетот на Сојузниот секретар за финансии. Починал во Белград 1990 година.

## Наводи


Категорија:Учесници во НОБ
Црква „Св. Петар и Павле“ - Либаново

**Свети Петар и Павле** () — доцносредновековна црква во селото Либаново, Берско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Китроско-катеринско-платамонската епархија на Цариградската патријаршија. Храмот датира од XIV век.

Фрагментите од фреските се од 1485 г., дело на водечкото ателје на Костурската школа од тој период, меѓу чии дела се вбројуваат живописите во „Св. Никола Еврпаксиин“ во Костур (1485/86), во манастирската црква „Св. Преображение“ во Метеора (1483), дел од фреските во „Успение на Пресв. Богородица“ на манастирот Трескавец (1483/84) и во „Св. Никита“ во Горњанскиот манастир (1483/84), како и оние од урнатата црква „Св. Спиридон“ во Костур (крај на XV век).

Во 1967 г. храмот е прогласен за заштитен споменик на културата.

## Поврзано
* Китроско-катеринско-платамонска епархија

## Наводи

## Надворешни врски

Петар и Павле, Либаново
Петар и Павле, Либаново
Категорија:Споменици на културата во Пидна-Колиндар
Црква „Св. Атанасиј“ - Либаново

**Свети Атанасиј** () — доцносредновековна црква во селото Либаново, Берско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Китроско-катеринско-платамонската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата се наоѓа во Каваклиското Маало (*Καβακλιωτών*). Датира од XV век. Храмот има сложено архитектонско устројство. Во нејзиниот денешен облик претставува двокорабна базилика со дрвен покрив, издигната женска црква на југ и припрата на запад. Апсидата на исток однадвор е тристрана. Во внатрешноста има фрески од крајот на XVI век.

Во 1983 г. храмот е прогласен за заштитен споменик на културата.

## Поврзано
* Китроско-катеринско-платамонска епархија

## Наводи

Атанасиј, Либаново
Атанасиј, Либаново
Категорија:Споменици на културата во Пидна-Колиндар
Андон Грков

**Андон Грков**, познат и како **Даскал Андон** ( во , Костурско —  во ) — македонски просветен работник и учител, доселен во Ваташа.

## Животопис
мини|Училиштето во Ваташа во кое предавал Андон Грков (Даскал Андон).
Неговиот татко Мишо заедно со целото семејство поради теророт на познатиот албански насилник Али Паша Јанински се преселиле во Ваташа. Своите први чекори во образованието Андон ги направил во Ваташа, а негов прв учител бил Даскал Камче. Набргу и самиот станал учител во Ваташа, Кавадарци и Неготино каде учителствувал бил познат како Даскал Андон. 

По заминување во Битола на синот на Даскал Камче, Димитар Поп Ангелов, учителот Андон повторно се вратил во Ваташа, каде како учител работи скоро 45 години. За време на неговото учителствување е заслужен за изградба на големото ваташко училиште, бездруго најголемата училишна зграда во тој период во Македонија. Како учител се служел со старите училишни методи, а дисциплината ја спроведувал со помош на „фалагата“ и останатите строги дисциплински санкции спрема учениците. Во ова училиште учителствувале во тоа време најдобрите македонски учители, како Арсени Костенце, Андон Грков, Алексие Поп Стефанов, Јордан Хаџи Константинов-Џинот, Туше Дели Иванов, Ѓорѓи Милетич и други.

Во 1864 година учителот Андон бил заменет од страна на учителот Андон Костенцев од Штип. Андон умрел во Ваташа во 1878 година, како еден од првите и најпочитувани ваташки учители.

## Наводи


Категорија:Македонски учители
Црква „Св. Димитриј“ - Кронцелево

**Свети Димитриј** () — црква во селото Кронцелево, Воденско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е гробиштен храм сместен на сретселото. Изградена е во 1800 г. Претставува голема трикорабна камена базилика со полукружна апсида на исток. Апсидата има свој покрив и е украсаена со шест псевдолаци обликувани со жолти камења.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Димитриј, Кронцелево
Димитриј, Кронцелево
Категорија:Појавено во 1800 година
Ваташкото училиште „Даскал Камче“

мини|288x288пкс|Училиштето во Ваташа.
**Ваташкото училиште „Даскал Камче“** — едно од првите читалишта на село во Македонија, отворено на 19 септември, 1869 година.

## Изградба и дејност
мини|229x229пкс|Гоце Делчев, одржал говор во училиштето во 1901 година, при неговиот престој во Ваташа.
Јордан Хаџи Константинов-Џинот пишувал за постоењето и функционирањето на читалиштето со напис во весникот „Право”. Просториите во кои било сместено читалиштето се наоѓале во училиштето кое го носело името на првиот македонски печатникар и преродбеник Даскал Камче Поп Ангелов. Училиштето имало приземје и спрат, а било долго 22, а широко 12 метри. Имало две големи училници, помошни простории, како и соба за учителот. Училиштето започнало да се гради во 1860 година кога главен учител во Ваташа бил Андон Грков. Селото Ваташа, било едно од првите од таков вид читалишта на село во Македонија. Било снабдено со весници, списанија и книги. На годишнината од формирањето на читалиштето, на 3 јуни 1870 година, жителите од Ваташа по завршувањето на богослужбата во црквата „Св. Богородица“ заминале во читалиштето и поголем дел од нив подариле пари за купување нови книги. Меѓу дарителите биле: Хаџи Ѓорѓи Китанов – 20 гроша, Димитар Стојанов – 30 гроша, Алекси Поп Стефанов, учител - 21 грош, Даскал Тодор – 90 гроша, Христо Златев – 21 грош, Стојко Усков – 40 гроша, Стојан Станоев – 35 гроша, а од преостанатите присутни донатори биле собрани уште 112 гроша.
лево|мини|246x246пкс|Училиштето (народното читалиште) во Ваташа
Како факт кој кажува дека селаните ја сакале книгата и имале почит спрема неа, се гледа преку списокот на претплатници за книгата „Служение еврејско”, од кои 312 македонски,  38 биле од Тиквешијата, а од нив, 13 биле од Ваташа. Меѓу нив биле и: Даскал Камче Колев Поп Ангелов, поп Ангеле, поп Крсте, поп Михаил, Јанаки Темелко Пинџуров, Апостол Темелков, Христо Јорданов, Томе Коџобашијата и Кимо Ќурчиев.

Во него голем народен собир во септември 1901 година одржал Гоце Делчев, кој притоа рекол: „Чувајте го ова убаво училиште како очите во главата, затоа што куќа може полесно да се изгради, но не и вака големо и убаво училиште“. Денес училиштето не постои, а се наоѓало спроти црквата Св. Богородица.

## Наводи


Категорија:Училишта
Категорија:Ваташа
Категорија:Македонски учители
Црква „Св. Петка“ - Воден

**Света Петка** () — параклис во градот Воден, Егејска Македонија. Храмот се наоѓа во старата населба Варош, во соседство на катедралата „Покров на пресв. Богородица“ и остатоците од воденскиот акропол.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Надворешни врски

## Наводи

Петка
Петка, Воден
Црква „Св. Атанасиј“ - Стихази

**Свети Атанасиј** () — црква во селото Стихази, Гребенско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гребенската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е подигната во 1904 г. Градбата претставува голем камен храм, еден од најголемите во областа. Во внатрешноста има резбан иконостас.

## Поврзано

* Гребенска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Гребен (општина)
Категорија:Цркви во Гребенската епархија
Црква „Св. Атанасиј“ - Дуско

**Свети Атанасиј** () — црква во селото Дуско, Гребенско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гребенската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е сместена во североисточниот дел на селото. Според натписот над горниот праг на влезот, таа е подигната во 1865 г. од мајстори од Керасово и месните жители. Градбата претставува голема камена трикорабна базилика со припрата и отворен трем со сводови од јужната страна. Покривот првично бил од камени плочи.

Во храмот се зачувани многу икони на мајстори на Самаринската школа. Две икони од 1867 г. — на Исус Христос, потпишана „διά χειρός Μιχαήλ και Ιωάννου Αντωνίου σαμαριναίων“ и една друга икона се дела на мајсторите Јован Антониу и Михаил од Самарина.

Во 1987 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.

## Поврзано

* Гребенска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Гребен (општина)
Категорија:Цркви во Гребенската епархија
Катедрала Свети Тит

мини|Катедралата Свети Тит
**Катедралата Свети Тит** — катедрала на Ираклионската архиепископија на Критската православна црква во градот Ираклион на островот Крит во Грција.

Катедралата била осветена во чест на заштитникот на Крит - апостол Тит, кој го проповедал христијанството на островот во 1 век.

## Историја
По доминацијата на островот од страна на Сарацените од 824 до 960 година, Крит бил ослободен од Византијците, кои го оставиле Ираклион како главен град. Идниот император Никифор II Фока наредил да се изгради првата црква во градот, која била посветена во чест на Свети Тит за да ја замени античката која била уништена во Гортина. Подигната катедрала станала катедрална црква на православниот архиепископ Критски.

Во периодот на венецијанското владеење, катедралата Свети Тит била претворена во катедрална црква за католичкиот архиепископ.

По опсадата и заземањето на градот од страна на Турците, зградата на храмот била претворена во џамија. Во 1923 година, кога турското малцинство го напуштило Крит, катедралата повторно била осветена како православна црква, а минарето било претворено во камбанарија.

Во 1966 година, од Венеција на Крит е вратено светилиштето во кое се наоѓале моштите на св. Апостол Тит, однесен во Италија од генералот Морозини непосредно пред освојувањето на градот од Турците. Во моментов, моштите на апостол Тит се чуваат во катедралата лево од влезот.

## Галерија

Податотека:Iraklion_Agios_Titos_R01.jpg|врска=Файл:Iraklion_Agios_Titos_R01.jpg
Податотека:Interior_de_sant_Tit_a_Herakelion.jpg|врска=Файл:Interior_de_sant_Tit_a_Herakelion.jpg
Податотека:Crete_Iraklio6_tango7174.jpg|врска=Файл:Crete_Iraklio6_tango7174.jpg


Категорија:Катедрали на Крит
Категорија:Цркви во Грција
Категорија:Храм на Свети Тит
Црвена црква

мини|300x300пкс| Црвена црква
**Црвената црква** — средновековна црква која се наоѓа во близина на селото Вулгарели, Грција, 56 километри североисточно од Арта, на јужната падина на планината Џумерка.

Црквата архитектонски е идентична со Богородица Перивлепта во Охрид, што индиректно укажува на тоа дека ги изградиле исти мајстори.

## Поврзано

* Црна црква

## Наводи

Категорија:Византиска архитектура
Категорија:Цркви во Грција
Категорија:Епирско Деспотство
Категорија:Џумерка
Црква „Св. Атанасиј“ - Авдела

**Свети Атанасиј** () — црква во селото Авдела, Гребенско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гребенската епархија на Цариградската патријаршија.
Црквата е гробишен храм, сместен во северозападниот дел на селото. Изградена е во 1710 г. Градбата претставува трикорабна базилика со дрвен покрив, двокатна женска црква и припрата на западниот дел. Североисточно од црквата е сместена камбанаријата. Во внатрешноста е зачуван вреден резбан иконостас, проскинитар и икони. Живописана е од самарински мајстори. Таванот е даскен и во центарот е претставен Христос Седржител. Трите кораби се разделени со сводови. Светилиштето има три ниши, но само тој на апсидата е видлив одвнатре.

## Поврзано

* Гребенска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Гребен (општина)
Категорија:Цркви во Гребенската епархија
Категорија:Дела на Самаринската школа
Црква „Пресвета Богородица Гаваљотица“

**Пресвета Богородица Гаваљотица** () — средновековен манастир изграден меѓу 1360 и 1366/67 г. од деспотот Тома Прељубовиќ. Манастирот денес не постои, и на негово место се наоѓа црквичката „Св. Преображение“ (*Μεταμορφώσεως του Σωτήρος*).

## Местоположба
мини|лево|250п|Апсидата на црквата
Манастирот се наоѓал кај градот Воден, во шумовитата месност Гаваљотица (Гавалиотиса) недалеку од Црковјани, крај патот за С’ботско. Тука во XIX век македонското население традиционално го чествувало празникот на Св. Кирил и Методиј.

Крај црквата е изграден амфитеатар со сместивост од 2.400 гледачи во кој се приредуваат многу настани.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Богородица Гаваљотица
Богородица Гаваљотица
Богородица Гаваљотица, Воден
Богородица Гаваљотица, Воден
Катедрала Света Троица (Атина)

**Катедралата Света Троица** () наречена и **грчко-католичка катедрала на Атина** — грчка византиска католичка катедрала во Атина, Грција.

Функционира како седиште на Грчката католичка апостолска егзархија на Грција (*Exarchatus Apostolicus Graeciae*) која била создадена на 11 јуни 1932 година од тогашниот папа Пиј XI и го следи византискиот обред.

Тоа е под пасторална одговорност на епископот Мануел Нин.

## Поврзано

* Грчка византиска католичка црква
* Римокатолицизмот во Грција
* Свето Тројство

## Наводи


Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Катедрали во Грција
Категорија:Христијанството во Грција
Категорија:Католицизмот во Грција
Категорија:Византиски цркви во Атина
Категорија:Згради и градби во Атина
Црква „Св. Спиридон“ - Родос

**Свети Спиридон** () — средновековна црква во градот Родос на истоимениот остров во Додеканезите, Грција. Влегува во состав на Родоската епархија на Цариградската патријаршија.

Храмот е подигнат во XIII век врз темелите на постара градба од хеленистичко време, но го добил својот денешен облик во XVI век. Со османлиското заземање на Родос во 1522 г. храмот бил претворен во џамија. Црквата останала џамија во текот на целото османлиско владеење под името **Кавакли-џамија** (Тополова џамија). По потпаѓањето на Родос под грчка власт во 1947 г. храмот бил вратен како црква.

Градбата има средиштен кораб со купола. Во турско време било доградено минаре, кое сѐ уште е зачувано. Во внатрешноста на црквата се зачувани забележителни фрески од првата половина на XVI век на Богородица и Св. Јован Крстител. Исто така е зачувана фреската на која се претставени ктиторите Андреас и Георгиос. Нивните гробови се сместени до северниот ѕид на црквата.

## Поврзано

* Родоска епархија

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Цркви во Родос
Категорија:Цркви во Родоската епархија
Категорија:Градби претворени во џамии
Категорија:Градби претворени во цркви
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Црнешево

**Успение на Пресвета Богородица** или **Света Богородица** () — црква во селото Црнешево, Мегленско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е гробиштен храм, сместен во Горното Маало на Црнешево. Изградена е во 1810-1811 г.

Градбата е трикорабна базилика со дрвен покрив, типична за своето време. Во апсидата има вредни фрески од XIX век. Наосот не е живописан.

Храмот има оригинална кулоовидна камнена камбанарија сместен западно од него.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

## Надворешни врски

Богородица, Црнешево
Богородица, Црнешево
Катедрала Свети Григориј Просветител (Атина)

**Катедралата Свети Григориј Просветител** () наречена и **Ерменска црква Свети Григориј Просветител** — ерменска католичка катедрала лоцирана на 2 Рене Пио, Неос Космос во Атина, Грција.

Функционира како седиште на Ерменскиот католички ординаријат на Грција, јурисдикција создадена за католиците од ерменскиот обред, основана во 1925 година од папата Пие XI и директно под управа на Светата столица.

Моментално ординаријатот е празен, така што нема одговорен владика. Апостолски администратор е отецот Ховсеп Безазиан.

## Поврзано

* Римокатолицизмот во Грција
* Свети Григориј Просветител

## Наводи

Категорија:Згради и градби во Атина
Категорија:Христијанството во Грција
Категорија:Катедрали во Грција
Категорија:Католицизмот во Грција
Категорија:Католички катедрали
Црква „Св. Никола“ - Вич

**Свети Никола** () — црква во селото Вич, Гребенско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гребенската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е подгината во XVIII век. Во ктиторскиот натпис од 2 јуни 1742 г. се спомнува митрополитот Партениј Гребенски.

Во внатрешноста има вреден фрескоживопис од XVIII век.

## Поврзано

* Гребенска епархија

## Наводи

Категорија:Цркви во Гребен (општина)
Категорија:Цркви во Гребенската епархија
Црква „Св. Атанасиј“ - Тороник

**Свети Атанасиј** () — црква во селото Тороник, Гребенско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гребенската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е сместена североисточно од селото. Изградена е во 1532 г. Таа е единствена преостана зграда од старото село Палеотурко. Се смета за едно од најважните цркви од XVI век во Западна Македонија. Градбата претставува мала еднокорабна базилика со дрвен покрив (5,90 x 4,52 м), изграден од необработен камен со различни размери споени со малтер. Храмот има двокатен покрив со керамиди. Единствениот влез е од запад.

Внатрешноста на храмот е целосно живописан, кои според мал натпис над влезната врата потекнуваат од 1632 г.

## Поврзано

* Гребенска епархија

## Наводи

Категорија:Цркви во Гребен (општина)
Категорија:Цркви во Гребенската епархија
La Isla Bonita

**La Isla Bonita** е песна во изведба на американската пејачка Мадона. Тоа беше петтиот и последен сингл од нејзиниот трет студиски албум *[[True Blue (албум)|True Blue]]*, објавен на 25 февруари 1987 година од Sire Records. „La Isla Bonita“ беше првата песна на Мадона која вклучуваше шпански влијанија како кубански тапани, шпански гитари и кастанети. Текстот зборува за „убав остров“, како почит на луѓето со латинска крв, според Мадона.

„La Isla Bonita“ постигна меѓународен успех, достигнувајќи го првото место во Обединетото Кралство, Германија, Франција и Белгија, достигнувајќи го четвртото место на Билборд Хот 100. Песната е една од најчесто изведуваните песни на Мадона, која е вклучена во пет од неговите осум турнеи, вклучувајќи го и *[[Drown World]]* (2001), како и хуманитарниот концерт Live Earth (2008). Песната е обработена од неколку пејачи, вклучувајќи ја и француската уметничка Ализе за нејзиниот албум *[[Psychédélices]]* од 2007 година.

## Табели и позиции
### Табела

## Наводи

Категорија:Синглови од 1980-тите
Забрдски манастир

**Забрдски манастир „Св. Никанор“** или „**Преображение Христово“** (наречен и само **Забрдо**; ) — манастир кај селото Тороник, Гребенско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гребенската епархија на Цариградската патријаршија.

## Географија
Манастирот се наоѓа во клисурата на реката Бистрица, на нејзината лева (северена) страна, на 3 км источно од блиското село Тороник, на територијата на општината Дескати. Сместен е околу 45 км југоисточно од градот Гребен и околу 50 км јужно од Кожани.

## Историја
[лево|мини|Фрески од посницата „[Црква „Св. Никанор“ - Забрдо|Св. Никанор“]]
Манастирот е подигнат од јеромонахот Никанор (1491 - 1549) во првата половина на XVI век. Тој ја обновил и црквата „Св. Ѓорѓи“, која денес го носи неговото име. Поминал неколку години во аскетска самотија, по што околу 1534 година, во близина на тогашното село Забрдо го основал манастирот „Преображение на Христос Спасителот“.
лево|мини|Фреска од католиконот
Манастирот, како и светогорските, е центриран околу внатрешен двор поплочен со сиви речни камења. Католиконот „Св. Преображение“ бил изграден во 1543 година, во кој се зачувани фрески од XIX век. Градбата претставува крстокуполна базилика во византиски стил. Фрескоживописот од 1547 г. е дело на зографот Франкос Кателанос. Продолжената припрата е живописана на источниот ѕид од Ѓорѓи Мануил од Селица во 1835 г. со фрески на животот на Св. Никанор и други светци почитувани од Охридската архиепископија. Куполата е живописана во 1869 година од мајсторот Мануил Георгиу. На јужната страна на католиконот, во кој порано се наоѓал параклисот „Св. Јован“ е сместен гробот на Свети Никанор. Камбанаријата била доградена во 1873 година, за што сведочи нејзиниот натпис.

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г., во селото Забрдо, чие име го носи манастирот, живееле 17 Грци-муслимани (Валахади).

Во XXI век, манастирски игумен е Тимотеј. Главните празнувања на манастирот се Преображение Христово (19 август) и Св. Никанор (20 август). Манастирот исто така располага со свои имоти што се обработуваат.

## Поврзано

* Гребенска епархија
* Црква „Св. Никанор“ — посница и скит на манастирот

## Наводи


Категорија:Манастири во Дескати (општина)
Категорија:Цркви во Дескати (општина)
Категорија:Манастири во Гребенската епархија
Категорија:Цркви во Гребенската епархија
Категорија:Појавено во 1534 година
Црква „Св. Теодор Стратилат“ - Мавронорес

**Свети Теодор Стратилат** () — црква во селото Мавронорес, Гребенско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Гребенската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата претставува парохиски и гробишен храм на селото. Подигната била во 1806 г. од Георгиос Зјакас. Храмот настрадал за време на окупацијата на Грција во Втората светска војна поради напад од германски сили.

Во 1969 г. црквата била прогласена за заштитен културен споменик.

## Поврзано

* Гребенска епархија

## Наводи

Категорија:Цркви во Гребен (општина)
Категорија:Цркви во Гребенската епархија
Категорија:Споменици на културата во Гребен (општина)
Железен крст

мини|Железниот крст од 1813 г.
**Железен крст** () — воено одликување на Германија, за првпат воспоставено од кралот Фридрих Вилхелм III од Прусија на 10 март 1813 г. Железниот крст се доделувал само за време на војна и во различни степени во зависност од чинот на военослужителот. Покрај Наполеоновите војни, Железниот крст бил доделен и за време на Француско-пруската војна, како и за време на Првата и Втората светска војна. Последен пат бил доделен во мај 1945 г.

Железниот крст најчесто се поврзува со одликувањата на Нацистичка Германија. Сепак, тој останува моќен воен симбол во германската култура, поради што бил повторно преземен од војската на поранешна Западна Германија (Бундесвер) во 1955 г.

## Витешки крст на Железниот крст
За време на Втората светска војна бил даден дополнителен вид орден на Железен крст. Тоа бил Витешкиот крст на Железниот крст и бил даден за дела на исклучителна храброст на бојното поле или успешно предводништво. Витешкиот крст бил поделен на пет степени:

# Витешки крст
# Витешки крст со дабови лисја 
# Витешки крст со дабови лисја и мечеви 
# Витешки крст со дабови лисја, мечеви и дијаманти 
# Витешки крст со златни дабови лисја, мечеви и дијаманти

## Наводи

## Надворешни врски

* German Ministry of Defence (BMVg) on the Iron Cross.
* Iron Cross 1914 (Eisernes Kreuz 1914)
* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Германски ордени и одликувања
Категорија:Ордени и одликувања на Третиот Рајх
Леано железо

мини|241x241пкс|Цевки од леано железо
**Леано железо** — легура на железо со јаглерод (и други елементи), во која содржината на јаглерод е најмалку 2,14 % (ограничувачката точка на растворливост на јаглеродот во аустенитот на дијаграмот на состојби), а легурите со содржина на јаглерод помала од 2,14 % се нарекуваат челик. Јаглеродот им дава цврстина на железните легури, намалувајќи ја пластичноста и јакоста. Јаглеродот во леаното железо може да се содржи во облик на цементит и графит. Во зависност од обликот на графитот и количината на цементит, се разликуваат бели, сиви, ковливи и високоцврсти леани железа. Леаните железа содржат трајни нечистотии (Si, Mn, S, P), а во некои случаи и легирани елементи (Cr, Ni, V, Al и други). Како по правило, леаното железо е кршливо. Има густина од 7,874 г/см³.

Леаното железо обично се топи во високи печки. Точката на топење на леаното железо е од 1150 до 1500 °C, односно околу 300 °C пониска од онаа на чистото железо.

## Историја
Историјата на леаното железо потекнува од Стара Кина, каде што за првпат се произведувало околу V век пр. н. е. Неговата употреба се проширила за време на Индустриската револуција во Европа, станувајќи неопходен за инфраструктурни и индустриски примени поради неговата цврстина и обликување.

### Градби
Столбовите од леано железо, првично користени во конструкциите на мелници, ја револуционизирале архитектурата со олеснување на изградбата на повеќекатните згради без неопходност од претерано дебели ѕидови својствени за ѕидани строежи. Оваа иновација не само што ја подобрила ефикасноста на подот во фабриките, туку и ги подобрила погледите во црквите и гледалиштата. До средината на XIX век, столбовите од леано железо станале широко распространети во магацините и индустриските згради, често споени со ковани греди или греди од леано железо, отворајќи го патот за можното издигнување на облакодери со челични рамки. Освен тоа, леаното железо нашло повремена употреба во украсни фасади, особено забележливо во Соединетите Држави, пример за бројни примери во областа Сохо во Њујорк. Било користено дури и за целосни монтажни структури, како што е историската Железна зграда во Вотервлит, Њујорк.

## Библиографија

* Harold T. Angus, *Cast Iron: Physical and Engineering Properties*, Butterworths, Лондон (1976)

* John Gloag and Derek Bridgwater, *A History of Cast Iron in Architecture*, Allen and Unwin, Лондон (1948)

## Наводи

## Надворешни врски

* Metallurgy of Cast Irons, Cambridge University
* Forensic engineering:the Tay Bridge disaster
* Spanish cast-iron bridges

Категорија:Металургија
Категорија:Железни легури