Исламот во Казахстан

**[[Ислам]]от** е најголемата религија што се практикува во Казахстан. Се проценува дека околу 70,2% од населението во земјата се муслимани. Етничките Казахстанци се претежно сунитски муслимани на училиштето Ханафи. Исто така, има мал број шиити и малкумина Ахмади. Географски гледано, Казахстан е најсеверната земја со мнозинство муслимани во светот. Казахстанците сочинуваат над половина од вкупното население, а другите етнички групи со муслиманска припадност вклучуваат Узбекистанци, Ујгури и Татари. Исламот првпат пристигнал на јужните страни на регионот во 8 век од Арапите.

## Историја

Исламот бил доведен во областа на Казахстан во текот на 8 век кога Арапите пристигнале во Средна Азија. Исламот првично ги опфатил јужните делови на Туркестан и потоа постепено се проширил кон север. Исламот, исто така, се вкоренил заради ревносната потчинетост од саманидските владетели, особено во области околу Тараз каде значителен број домородни луѓе го прифатиле исламот. Покрај тоа, кон крајот на 14 век, Златната орда го пропагирала исламот меѓу Татарите и другите племиња во Средна Азија. Во текот на XVIII век, руското влијание брзо се зголемило кон регионот. Предводени од царицата Катерина, Русите првично покажале подготвеност да дозволат исламот да цвета, бидејќи муслиманските свештеници биле поканети во регионот да им проповедаат на Казахстанците, за кои Русите ги сметале за „*дивјаци*“, неуки на моралот и етиката.

Руската политика постепено се менувала кон слабеење на исламот со воведување пред-исламски елементи на колективната свест. Таквите обиди вклучувале методи за еулогизирање на предисламистичките историски личности и наметнување чувство на инфериорност со испраќање на Казахстанци во високо елитни руски воени институции. Како одговор на тоа, казахстанските верски водачи се обиделе да донесат религиозен жар со тоа што го поддржуваат пан Турцизмот, иако многумина биле прогонувани како резултат на тоа. За време на советската ера, муслиманските институции преживеале само во области каде Казахстанците значително ги надминуваат немуслиманите заради секојдневните муслимански практики. Во обид да се соберат Казахстанците во комунистичката идеологија, родовите односи и другите аспекти на казахстанската култура биле клучните цели на социјалните промени.

Во поново време, Казахстанците постепено вложувале големи напори за ревитализација на исламските верски институции по падот на Советскиот Сојуз. И покрај тоа што не се силно фундаменталистички, Казахстанците продолжуваат да се идентификуваат со својата исламска вера, па дури и повеќе во селата. Оние кои тврдат дека потекнуваат од оригиналните муслимански воини и мисионери од VIII век, имаат значително почитување во нивните заедници. Казахстанските политички фигури исто така ја истакнале потребата за спонзорирање на исламската свест. На пример, министерот за надворешни работи на Казахстан, Марат Тазин, неодамна истакнал дека Казахстан му придава важност на употребата на „*позитивен потенцијален ислам, учење на неговата историја, култура и наследство*“

Советските власти се обиделе да охрабрат контролирана форма на исламот под духовна администрација на муслиманите од Средна Азија и Казахстан како обединувачка сила во средноазиските општества, истовремено забранувајќи вистинска верска слобода. Од осамостојувањето, религиозната активност значително се зголемила. Изградбата на џамии и верски училишта се забрзило во 90-тите години, со финансиска помош од Турција, Египет и, пред се, Саудиска Арабија. Во 1991 година работеле 170 џамии, со повеќе од половина од нив новоизградени. Во тоа време, околу 230 муслимански заедници биле активни во Казахстан. Оттогаш, бројот на џамии се искачил на 2.320 од 2013 година. Во 2012 година, претседателот на Казахстан открил нова џамија „Хазрет султан“ во главниот град, и џамијата е најголемата муслиманска богослужба во Средна Азија.

## Исламот и државата

Во 1990 година, Нурсултан Назарбаев, тогашен прв секретар на Казахстанската комунистичка партија, создала државна основа за исламот со отстранување на Казахстан од авторитетот на муслиманскиот одбор на Средна Азија, советски одобрена и политички ориентирана верска администрација за цела Средна Азија. Наместо тоа, Назарбаев создал посебен муфтијат или религиозен авторитет за казахстанските муслимани.

Со поглед кон исламските влади на блискиот Иран и Авганистан, творците на уставот од 1993 година конкретно забраниле верски политички партии. Уставот во 1995 година забранува организации кои сакаат да стимулираат расна, политичка или верска расправија и наметнува строга владина контрола врз странски верски организации. Како и неговиот претходник, уставот во 1995 година предвидува дека Казахстан е секуларна држава; Така, Казахстан е единствената држава Средна Азија чиј устав не му доделува посебен статус на исламот. Сепак, Казахстан се приклучил на Организацијата на исламска соработка во истата година. Овој став се засновал врз надворешната политика на владата на Назарбаев, како и на домашните размислувања. Свесни за потенцијалот за инвестициите од муслиманските земји на Блискиот Исток, Назарбаев ги посетил Иран, Турција и Саудиска Арабија; во исто време, тој претпочитал да го фрли Казахстан како мост помеѓу муслиманскиот исток и христијанскиот запад. На пример, тој првично прифатил само статус на набљудувач во Организацијата за економска соработка (ЕКО), сите чии земји членки се претежно муслимани. Првото патување на претседателот во муслиманскиот свет град Мека, што се случило во 1994 година, било дел од маршрутата што исто така вклучувала посета на папата Јован Павле II во Ватикан.

## Галерија

|Хазрат Султан џамија
File:Nur Astana Mosque.jpg|Нур-Астана џамија
File:2-minaret mosque in Semey.jpg|Џамија во Семеј
|Машкур Јусуп џамија
|Централна џамија Алмати


## Поврзано
* Религија во Казахстан

## Литература
* Bigozhin, Ulan. (2018). "Local Politics and Patronage of a Sacred Lineage Shrine in Kazakhstan." *Central Asian Affairs* 5(3): 233–252. https://doi.org/10.1163/22142290-00503003
*Bigozhin, Ulan. (2019). "'Where is Our Honor?" Sports, Masculinity, and Authority in Kazakhstani Islamic Media." *Central Asian Affairs* 6(2-3): 189-205. https://doi.org/10.1163/22142290-00602006
*
*Privratsky, Bruce (2001). *Muslim Turkistan: Kazak Religion and Collective Memory*. London: Curzon.
*
## Наводи

* 

* 
*  
*Schwab, Wendell (2015). "Islam, Fun, and Social Capital in Kazakhstan." *Central Asian Affairs* 2(1): 51–70. https://doi.org/10.1163/22142290-00201004
*Schwab, Wendell (2016). "Visual Culture and Islam in Kazakhstan: The Case of Asyl Arna’s Social Media." *Central Asian Affairs* 3(4): 301–329. https://doi.org/10.1163/22142290-00304001
*Schwab, Wendell. (2019). *"*The Rhetoric of Islamic Debate in Kazakhstani Mass Media." *Central Asian Affairs* 6(2-3): 166-188). https://doi.org/10.1163/22142290-00602005