open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Милан Мариќ

**Милан Мариќ** (роден на 31 јули 1990 година) — српски актер, најпознат по улогата во *[[Довлатов (филм)|Довлатов]]*.

## Биографија
Милан Мариќ бил роден во 1990 г. во Белград, Србија (тогашна СФРЈ). На сцената се појавил како тинејџер во младинскиот театар ДАДОВ.  Студирал на Факултетот за драмски уметности, на Белградскиот универзитет.

Неговото деби било во краткиот филм *Четврток* (2010), дипломска работа на режисерот Никола Љуца. Потоа се појавил телевизискиот филм *Нова шанса* и во улогата на Коки во серијата *Мирис на дождот на Балканот* (2011). Остварил уште една соработка со Никола Љуца, во неговиот краток филм *Наредник* (2012).

Во 2014 година, Милан се појавил во драмата *„Од просјаци до принцови“* за распадот на Југославија и новите херои на општеството.

Паралелно со филмската кариера, тој дебитирал и во театар, во претставите *Зад решетките* (театар Крушевац, 2011), *Работници кои умираат пеејќи* (театар Битеф, 2011), *Сомнително лице* (Југословенски драмски театар, 2012) и во контроверзното дело на Зоран Ѓинѓиќ (Ателје 212, 2013). По дипломирањето во класата на Билјана Машиќ во 2013 година, станал постојан член на Југословенскиот драмски театар.

На стогодишнината од Првата светска војна во 2014 година, Мариќ учествувал во три претстави за Млада Босна и атентатот во Сараево: го играл Гаврило Принцип во претставата *„Мал е мојот гроб“* од Билјана Србљановиќ, потоа Данило Илиќ во претставата *„Змајеубица“* од Милена Марковиќ и во филмот *„Човекот што го бранеше Гаврило Принцип“*. Следната година, глумел во споредни улоги во филмовите *„Влажност“*, *[[Добра жена|„Добра жена“]]* и *„Санта Марија дела Салуте“*, каде што го играл кралот Милан Обреновиќ.

Во 2018 година, Мариќ го отелотворил младиот Вукан Немањиќ во телевизиската серија *„Семејство Немањиќ - Раѓањето на кралството“* . За потребите на снимањето, тој научил да јава и да се бори со меч. Истата година, премиерно се прикажал рускиот филм *[[Довлатов (филм)|„Довлатов“]]*, биографски филм за животот на рускиот писател Сергеј Довлатов, во кој ја играл главната улога. Мариќ бил препорачан од глумицата Данијела Стојановиќ за улогата, која работела со режисерот Алексеј Герман помладиот на неговиот претходен филм. По неколку круга кастинг, тој ја добил улогата. Мариќ научил руски за три месеци. Филмот премиерно бил прикажан во главната натпреварувачка програма на Берлинскиот меѓународен филмски фестивал во 2019 година, а Мариќ ја добил наградата „Шутинг старс“ заедно со уште 3 млади надежни актери.

Глумел и во сериите „Војна академија“, „Утрото ќе промени се“, „Беса“ и „Криенка“. Моментално е популарен по главната улога во серијата „Државен службеник“, каде што го игра Лазар Станојевиќ, агент на Безбедносно-информативната агенција.

Забележителен успех постигнал во 2021 година играјќи ја главната улога во филмот „Тома“.

## Избрана филмографија

* *[[Довлатов (филм)|Довлатов]]* (2018)
* *[[Беса]]* (2019)
* *Државен службеник* (2019-2025)
* *[[Тома (филм)|Тома]]* (2021)
* *[[Сенки над Балканот]]* (2026)

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Родени во 1990 година
Категорија:Српски глумци
Милош Жутиќ

**Милош Жутиќ** ( – ) — српски глумец.  Се појавил во повеќе од сто филмови од 1960 до 1992 година.

## Избрана филмографија

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Починати во 1993 година
Категорија:Родени во 1939 година
Категорија:Српски глумци
Душан Пекиќ

**Душан Пекиќ** (Земун,  — Краљево, ) — српски глумец. Неговата единствена улога била во филмот *„[[Рани (филм)|Рани]]“*, во кој ја играл улогата на Пинки, момче кое расте во Белград за време на војните и санкциите. Планирал да се запише на Факултетот за драмски уметности во Белград, по завршувањето на воената служба.

Тој ја добил улогата на Пинки затоа што претпријатието „Кобра филм“ го забележала во Земун и го поканила на аудиција. 

Починал на 26 март 2000 година, во Краљево, за време на воената служба, починал од задушување, поради повраќање. Погребан бил на гробиштата во Нова Бежанија.

Музичарот Лестра снимил песна во чест на Пинки, наречена „Приказната на Пинки“.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Преминуо млади глумац из филма Срђана Драгојевића „Ране” („Глас јавности”, 28. март 2000)
* Прича о Пинкију из култног филма „Ране” (Б92, 27. децембар 2015) 
Категорија:Родени во 1980 година
Категорија:Починати во 2000 година
Категорија:Српски глумци
Категорија:Луѓе од Земун
Виктор Понрепо

**Виктор Понрепо** (вистинско име *Дисмас Шламбор*, 16 јуни 1858 Прага – декември 1926 Прага) бил чешки магионичар и пионер на киното. Тој го основал првото трајно кино во Прага на *Карлова улица*.

Неговото уметничко презиме е изведено од замокот *Бон Репос* во близина на Стара Лиса.

Киното на Чешкиот национален филмски архив во Прага, *Кино Понрепо*, е именувано по него.

## Библиографија

* Бартошек, Лубош. Понрепо. Од магичен театар до кино.. Прага: Орбис, 1957. 80 с.
* Бартошек, Лубош. *Нашиот филм. Kapitoly z dějin (1896 – 1945)* . Прага: Млад фронт, 1985. 424 с.
* Група автори. Чешки игран филм I. 1898 – 1930. Прага: Национален филмски архив,1995. 285 с.

## Наводи

## Надворешни врски

* ВИКТОР ПОНРЕПО - основач на првото трајно кино во Прага на радио Прага
* Биографија  

Категорија:Чехословаци
Категорија:Австроунгарци
Категорија:Починати во 1926 година
Категорија:Родени во 1858 година
Григор Тотев

**Григор (Глигор) Иванов Тотев** (познат како **Григор** **Тотето**) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.

## Животопис
Тотев е роден на 10 мај 1868 г. во селото Сехово, Гевгелиско, тогаш во Отоманското Царство, денешна Грција. Во 1892 г. завршил I клас во Солунската машка гимназија. Во 1894 г. стапил во ВМОРО, привлечен од Гоце Делчев и Атанас Мурџев. Работел како книжар кај Петар Сарафов. Потоа работел како учител во Долна Џумаја (1895), Горна Џумаја (1896/1897), Бајалци, Мачуково (1898–1900) и Шљопинци (1901).
[лево|мини|[Крсто Б’лгаријата, Милан Делчев, Григор Тотев, Александар Хаџи Илиев од Порој, Аргир Манасиев и Атанас Николов од Мачуково]]
мини|Григор Тотев во својата младост
Гевгелискиот раководител на ВМОРО, Илија Докторов запишал:

По Солунската и Бајалската афера кои се случиле во почетокот на 1901 г., Тотев бил баран од властите и во февруари е принуден да премине во илегалност заедно со Аргир Манасиев и Ташко Мицев од Шљопинци. Тотев станал секретар на четата на Крсто Б’лгаријата. Од август 1901 г. бил самостоен војвода во Кукушко. Во октомври истата година, Тотев казнил предавник на четата на Андон Ќосето од Калиново. Во 1902 г. негови четници се Туше Георгиев – Големиот гајда, Христо Мицов и Дино Крундурски, кој во јуни го убил падарот на с. Смол, Лани Ислам, а потоа е убиен од шверцери.

Во март 1903 г., Тотето тешко се разболел и заминал на лекување во италијанска болница во Солун, по што се преселил во Бугарија преку Пиреј. Во 1915 г. бил опериран и му бил изваден едниот бубрег. Подоцна работел како архивар-регистратор и домаќин во Македонската кооперативна банка. Членувал во Гевгелиското братство и во Илинденската организација.

Автор е на кратки спомени кои биле публикувани во 1939 г. во списанието „Илустрација Илинден“. Починал на 11 јули 1934 г. во Софија. Бил оженет со Ефросина Иванова, учителка и револуционерка од Струга.

## Наводи

Категорија:Македонски револуционери
Категорија:Македонски просветители
Категорија:Македонски општественици
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Дејци на Илинденската организација
Категорија:Македонски преселници во Софија
Категорија:Дејци на Македонските братства
Бранко Ѓуриќ Ѓуро

**Бранко Ѓуриќ Ѓуро** (Сараево, 28 мај 1962) — српски и босанско-херцеговски актер, режисер, гитарист и пејач на рок групата Бомбај штампа.

## Биографија
Ѓуриќ е роден во семејство од татко Србин и мајка Муслиманка. Тој ја стекнал славата во поранешна Југославија со серијата  *„Топ листа надреалиста“*. Тој е исто така и водечки пејач на сараевската рок-група „Бомбај штампа“ .

За време на распадот на СФРЈ, Ѓуриќ се преселил во Словенија, каде што сèуште живее и ја води продуцентската куќа „Тијатер 55“. Тој е оженет со словенечката глумица Тања Рибич, со која глумел во филмот *[[Кајмак и мармалад]]*. Ѓуриќ има син, Филип и две ќерки, Зала и Ела.

Тој работел и во Хрватска, каде што имал своја емисија *„Пет минути слава“* на Нова ТВ, како и во комедијата *„Наша мала клиника“* .

Од февруари 2007 година, Ѓуриќ глумел во емисијата *„Ѓурини жолти минути“* на телевизијата Б92.

Бил член на жирито во втората и четвртата сезона на емисијата *„Твоето лице звучи познато*“ во 2014 и 2017 година на телевизијата Прва, а во 2017 година бил член на жирито во шоуто *„Супер* луѓе“ на телевизијата Прва и РТЛ .

## Филмографија

|-  style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 1980-е
|-
| 1984. || Топ листа надреалиста (серија) || Разни ликови(1984—1991)
|-
| 1985. || Аудиција || Соломон Биќакќиќ
|-
| 1986. || Ова малку душа || Ибрахим Халиловиќ
|-
| 1988. || Дом за бесење || 
|-
| 1989. || Кудуз || Алија Горо
|-
| 1989. || Како пропадна рокенролот || Ѓура Веселиновиќ
|-  style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 1990-е
|-
| 1991. || Видел ела, зелен бор (ТВ) || Поштар Сима
|-
| 1993. || Нуркач || Љубинко
|-
| 1998. || Блуз за Саро || 
|-  style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 2000-е
|-
| 2001. || Покер || 
|-
| 2001. || Ода за Прешерн || Еднан
|-
| 2001. || Ничија земја || Чики
|-
| 2003. || Папа буоно, Ил || 
|-
| 2003. || Кајмак и мармалад || Божо
|-
| 2003. || Мал свет || Осумњичени
|-
| 2004. || Ривоглио и миеи фигли (ТВ) || Аркаду
|-
| 2004. || Наша мала клиника (серија) || Недим 
|-
| 2005. || Бал-кан-кан || Шефкет Рамадани
|-
| 2005. || Аматеми || Дражен
|-
| 2008. || Трактор, љубезен ин Рок'н'Рол || Бреза
|-
| 2009. || Триаж || Др Талзани
|-  style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 2010-е
|-
| 2011. || Во земјата на крв и мед || Александар
|-
| 2014. || Монтевидео, се гледаме! || Миљенко Паковиќ „Пако”
|-
| 2014. || Монтевидео, се гледаме! (ТВ серија) || Миљенко Паковиќ „Пако”
|-  style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 2020-е
|-
| 2021. || Десет на пола || Енес
|}

## Наводи

## Надворешни врски
* Матична страница

Категорија:Босански пејачи
Категорија:Словенечки глумци
Категорија:Југословенски глумци
Категорија:Родени во 1962 година
Роберт Сахакјанц

мини|235x235пкс|Снимка од цртаниот филм ''„''Книга на лисицата''“'' од Сахакјанц од 1975 година на ерменска поштенска марка од 2004 година

**Роберт Аршавирович Сахакјанц** (, , 30 август 1950 – 24 септември 2009) — ерменски аниматор и режисер на анимирани филмови од поранешниот Советски Сојуз и Ерменија. Сахакјанц е роден во Баку, во Советски Азербејџан, на 30 август 1950 година. Во 1964 година, со семејството се преселил во Ереван, Советска Ерменија.

Од 1970 година, Сахакјанц, работи во филмското студио „Арменфилм“ како аниматор, а од 1972 година се јавува и како режисер на анимирани филмови. Во 1987 година ја добил титулата „Заслужен уметнички работник на Ерменската ССР“. Истата година, неговиот анимиран филм „*Лекцијата*“ бил прикажан на „Филмскиот фестивал во Советскиот Сојуз“, каде што освоил награда. Во 2008 година, Сахакјанц, ја добил титулата „Заслужен уметник на Ерменија“. Неговите филмови освоиле бројни награди на меѓународните филмски фестивали во Италија, Шпанија, Франција, Германија, Јапонија, Украина и други земји.

Починал на 24 септември 2009 година во Ереван, Ерменија. Во негова чест, во овој град бил подигнат споменик во 2013 година.

## Избрана филмографија

* *Кикос* (1979)
* *Лекцијата* (1987)

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Профил на Animator.ru

Категорија:Починати во 2009 година
Категорија:Родени во 1950 година
Категорија:Советски аниматори
Категорија:Ерменски аниматори
Категорија:Ерменски филмски режисери
Медијана (Ниш)

**Медијана** е градска општина во градот Ниш, Нишавски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 83.113 жители. Поред делот од град Ниш општина опфаќа и населено место Брзи Брод.

Во Медијана се наоѓа археолошко наоѓалиште Медијана и историски споменик Ќеле-Кула.

мини|центар|250п|Медијана во карта на градот Ниш

## Поврзано
* Медијана (археолошко наоѓалиште)
* Ниш
* Нишавски Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи


Категорија:Општини во Ниш
Михаела Павлатова

**Михаела Павлатова** (родена на 27 февруари 1961 година) — чешка аниматорка, филмска режисерка и наставничка. Таа била номинирана за Оскар за најдобар краткометражен анимиран филм за филмот *„Зборови, зборови, зборови“* (1991) и ја освоила наградата „Златна мечка“ за краткометражен филм за филмот *„Повтори“* (1995). Како феминистичка експериментална аниматорка, работата на Михаела ги истражува темите за пол, род, филозофија и релационалност. Покрај нејзината самостојна работа, таа работела како уметнички директор за „Вајлдбрејн Инк“. Таа моментално предава анимации на Академијата за сценски уметности, филмска и ТВ школа во Прага. Михаела предавала и на Академијата за уметност, архитектура и дизајн во Прага, на Колеџот за уметности на Академијата, на Институтот за компјутерски уметности во Сан Франциско и на Универзитетот Харвард во Прага.

## Образование
Михаела студирала на Академијата за уметност, архитектура и дизајн во Прага.

## Признанија
*Зборови, Зборови, Зборови* во 1992 година бил номиниран за Оскар за најдобар краткометражен анимиран филм.

Нејзините награди за краткометражениот анимиран филм *„Повтори“* вклучуваат Златна мечка, Специјална награда од жирито во Анси и Големата награда на Меѓународниот фестивал за анимација во Хирошима. Таа ја освои наградата „Кристал Анси“ во 2012 година за нејзиниот краткометражен филм *„Трамвај“*, кој исто така бил номиниран за Оскар.

Нејзиниот филм *„Мојата сончева Маад“* од 2021 година бил номиниран за наградата „Златен глобус“ за најдобар долгометражен анимиран филм.

## Избрана филмографија

### Анимирани филмови

* *Зборови, зборови, зборови* (1991)
* *Повтори* (1995)
* *Ова би можел да бидам јас* (1996)
* *Карневал на животни* (2006)
* *Трамвај* (2012)
* *Марио и магионичарот* (2014)
* *Мојата сончева Маад* (2021)

### Играни филмови

* *Приказни од Прага* (1999) - режисер и сценарист
* *Неверни игри* (2003) - Режисер
* *Ноќни бувови* (2008) - режисер и сценарист

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Родени во 1961 година
Категорија:Чешки режисери
Чешки сон

мини|Луѓе се движат кон лажниот хипермаркет
***Чешки сон*** (чешки: *Český sen*) — документарен филм од 2004 година, режиран од двајца чешки филмски режисери, Вит Клушак и Филип Ремунда. Филмот е документарен филм од големи размери, извршен од Клушак и Ремунда врз чешката јавност, што кулминирал со отворањето на лажен хипермаркет во населбата Летнони во Прага. Филмот бил нивен дипломски проект за филмска школа.

## Концепт
Ремунда и Клушак го измислиле хипермаркетот *„Чешки сен“* („Чешки сон“) и создале масовна рекламна кампања околу него. Претставувајќи се како бизнисмени, двајцата студенти по филм успеале да убедат рекламна агенција и агенција за односи со јавноста да создадат кампања за нив. На чешките автопати се појавиле билборди, а во Прага биле дистрибуирани 200.000 памфлети. Бил снимен џингл и имало серија телевизиски реклами. Слоганите на рекламната кампања биле „не доаѓајте“ и „не трошете“ итн.

Сепак, режисерите успеале да привлечат повеќе од 3000 купувачи во празна рамнина за нивното „големо отворање“ на 31 мај 2003 година. Она што од далечина изгледало како огромна зграда, всушност било само платнена фасада поткрепена со скелиња.

Кога „клиентите“ конечно сфатиле дека биле измамени, реагирале на различни начини. Некои ја разбрале пораката на филмските режисери, некои се обиделе да ја сфатат оптимистички („Барем имавме свеж воздух“), но повеќето биле лути, а многумина решиле да ја обвинат владата. Сепак, немало насилство врз авторите.

## Награди
Филмот освоил награди на фестивалите во Краков, Јихлава, Љубљана, Архус и Плзен.

## Наводи

## Надворешни врски

* ''Чешки сон'' : официјална страница на филмот на англиски јазик 
* ''Чешки сон'' : официјална страница на филмот на чешки јазик  
* Статија на Economist.com
* Статија ''на Чешкото радио''
* Статија ''во Прага Пост''
* CzechFolks.com  
Категорија:Филмови од 2004 година
Категорија:Чешки филмови
Јан Сверак

**Јан Сверак** (роден на 6 февруари 1965) — чешки филмски режисер и сценарист. Тој е син на сценаристот и актер Здењек Сверак, со кого соработувал на своите најуспешни филмови. Тој е меѓу најпрепознатливите чешки филмски режисери. Негови најпознати филмови се добитникот на Оскар *[[Коља (филм)|Коља]]* и номинираниот за Оскар *Основното училиште* .

## Живот
Јан Сверак е роден на 6 февруари 1965 година во Жатец, во семејство на педагози. Околу една година по неговото раѓање, семејството се преселило во Прага, а неговиот татко Здењек Сверак станал сценарист и актер. Своите први аматерски обиди за снимање филмови ги направил на дванаесетгодишна возраст. Како тинејџер, заработил дополнителни пари работејќи во студијата Барандов . Првично сакал да биде снимател, но дипломирал на документарно снимање на Филмското и ТВ училиште на Академијата за сценски уметности во Прага (1983–1988).

Јан Сверак е оженет и има три деца, синовите Франтишек и Ондрешеј, и ќерката Катерина. Франтишек станал филмски монтажер и соработувал со својот татко на филмот *Витлеемска ноќ* (2022).

## Работа
Сверак се смета за еден од најталентираните и најуспешните чешки филмски режисери, поради тоа понекогаш го нарекуваат „Чешкиот Спилберг“. Неговиот мокументарен деби *Ослободувачи* (1988) ја освоил студентската награда за најдобар студентски филм. Неговите значајни дела ги вклучуваат филмовите *[[Коља (филм)|Коља]]* (1996), кој ја освоил наградата Оскар за најдобар филм на неанглиско говорно подрачје и *Основното училиште* (1991), номиниран за наградата Оскар . Успехот на овие филмови го натерало да добие понуди од Холивуд да ги режира *[[Животот нема правила]]* (1999) и *[[Чоколада (филм)|Чоколада]]* (2000), но тој одбил. Друг негов успешен филм е бајковитиот филм *Три браќа* , кој бил најпосетениот филм во чешките кина во 2014 година.

Севјрак се појавил во камео улоги во неколку филмови, вклучувајќи ги *Неизвесна сезона* (1987), *Двосмислен извештај за крајот на светот* (1997), *Бунтов* (2001), *Роман за жена* (2005), *Чувар бр. 47* (2008) и *Бос* (2017).

## Филмографија

## Литературно и театарско творештво
По снимањето на филмот Бос (2017), Јан Сверак изразил желба да се повлече во осаменост, подалеку од популарноста. Тој почнал да ги пишува мемоарите *Светски убавини*, кои биле објавени во 2023 година. Неговите други книги се детската книга *Кукавиците се враќаат* (2010), заснована на неговиот истоимен филм и *Бохемија* (роман објавен во 2019 година).

Во 2024 година, дебитирал со неговата прва театарска претстава, *Добро утро со Финда*.

## Наводи


## Надворешни врски

* 

Категорија:Родени во 1965 година
Категорија:Чешки режисери
Категорија:Добитници на Златен глобус
Драган Петровиќ

**Драган Петровиќ** (роден на 17 декември 1961 година) — српски глумец. Тој се појавил во повеќе од седумдесет филмови од 1978 година. Предава на Универзитетот за уметности во Белград.

## Избрана филмографија

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1961 година
Категорија:Српски глумци
Категорија:Професори на Белградскиот универзитет
Монархиски двор

мини|262x262пкс|Слика од Катерина II насликана од Беноа.
**Монархиски двор** — првично круг на лица што го опслужувале монархот и неговото семејство во нивниот личен живот и во неговото лично живеалиште (палатата). Кадарот на лица што служеле на монархискиот двор се нарекуваат дворјани.

На почетокот, дворјаните биле поделени според улогите што ги вршеле, кои имале многу заедничко меѓу различните дворови. На пример, во секој двор имало лице одговорно за кралските коњушници: во Русија се нарекувало коњушиј, во Франција — конетабл, во Англија — констабл, во Австрија — шталмајстер и така натаму. Речиси во секој двор имало коморник, на кого владетелот му го доверил клучот од вратата на неговите лични одаи.

Со усложнувањето на структурата на дворот, ваквите положби (чинови) се зацврстиле во рацете на највисокото благородништво и аристократија, кои вршеле не само дворски, туку и државни функции. Во стварноста, монархот продолжил да го опслужува служител од пониските класи — измеќари, лични слуги, кочијаши и сл.

Во сталешката, а особено во апсолутната монархија, суверенот добил сосема исклучителна положба, а неговиот двор се претворил во средиште на целиот политички систем. Секој двор имал темелно развиен сопствен дворски церемонијал (бонтон), а дворјаните биле распоредени по чинови и рангови.

## Литература

*  On the sociology of the court, првично завршен во 1939 г.
* 

## Наводи

## Надворешни врски

* 
*  Division between Hall and Chamber in late medieval noble and royal households.
* 
*  Bibliography on court history.

Категорија:Монархија
Категорија:Благородништво
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Богатство во Малта

***Богатство во Малта*** — авантуристички филм и телевизиска серија од 1963 година, продуцирана од „Анвил Филмс“, британска филмска компанија. Финансирана била од Фондација за детски филм. Детските глумци биле Марио Дебоно, Ајдан Момпалао Депиро и Мери Лу Рипард во главните улоги. Гвидо Салиба, малтешки академик и зет на малтешкиот претседател Гвидо де Марко, го игра главниот антагонист. Првично, телевизиска серија од шест дела била направена за да се прикажува на Би-Би-Си. Подоцна тие биле скратени за да се направи еден долгометражен филм прикажан во британските кина, како и во САД, а во 1966 година и во Германија. На телевизија, секоја епизода имала наслов. Тие биле:

# Киднапиран
# Од Џимини
# Карневал
# Бегство во Гозо
# Во Вила Раса
# Гробницата на Калипсо

Насловите биле отстранети за пократката филмска верзија.

„Богатство во Малта“ била емитувана и како верзија од 5 дела во 1984 година (повторено во 1986 година), како дел од попладневната детска програма на Би-Би-Си.

Сценариото било адаптирано од Ен Барет и Мери Кечкарт Борер од романот „Од Џимини Ахој“, напишан од Дејвид Скот Даниел и објавен од Ходер и Стоутон во 1962 година. Режисер бил Дерек Вилијамс, а продуценти биле Вилијам Фримен и Ралф Меј.

## Заплет
Две деца со нетрпение очекуваат да поминат возбудлив одмор на Малта со нивниот татко, англиски археолог. Но, кога татко им не се појавува на аеродромот, тие се спријателуваат со продавач на кикирики по име Џимини. Тој успева да им најде такси до куќата на нивниот татко, но токму тоа утро, таткото е киднапиран од банда разбојници кои знаат дека тој бара вредно богатство.

## Наводи

Категорија:Филмови од 1963 година
Категорија:Британски филмови
Сенад Башиќ

**Сенад Башиќ** (Требиње, 26 август 1962) е босански и херцеговски глумец.

## Биографија
Завршил средно училиште во Сараево (1981) и дипломирал глума на Академијата за сценски уметности (1987), каде што бил избран за асистент (во 1992), виш асистент (во 1997), доцент (во 2004), вонреден професор (во 2007) и редовен професор (во2013).  

Дебитирал во 1983 година на Летниот фестивал во Дубровник, играјќи ја улогата на Хамлет во претставата „Хамлет“ од Луис Буњел. Бил член на Камерниот театар 55 (1987-2004). Има остварено повеќе од 80 театарски, филмски и телевизиски улоги. Добитник е на наградите: „Најдобар млад актер“ на Фестивалот на професионален театар во Јајце (1989), „Мала лиска“ (2004) и „Велика лиска“ (2016), како дел од Фестивалот на комедија во Босна и Херцеговина „Мостарска лиска“ и „Д-р Разија Лагумџија“ за педагошка и уметничка работа во учебната 2011/12 година.  

## Филмографија

|-
|1985 || Аудиција (филм)|Аудиција || Марко Краљевиќ
|-
|1985 || И тоа ќе помине || Филип 
|-
|1986. || Знак (ТВ серија)|Знак (ТВ серија) || 
|-
|1986. || Мак и Жак (ТВ серија) || 
|-
|1987 || Златно јаболко и девет пауници || среден принц
|-
|1988 || Византија (ТВ филм)|Византија ||
|-
|1988 || Забавен вторник 
|-
|1988|| Загубен говор  (ТВ серија) 
|-
|1988 || Азра (филм)|Азра || Зијо
|-
|1989 || Ајде да се сакаме 2 || Ватрогасац
|-
|1990 || Последниот валцер во Сараево|Belle epoque || Богдан Жерајиќ 
|-
|1991 || Мојот брат Алекса || Освалд
|-
|1991 || Празник во Сараево || Детектив
|-
|1991 || Делидба || Суљо Сејдиќ
|-
|1994 || Руско примирје || 
|-
|1997 || Совршен круг || Стражар 
|-
|1997 || Добре дојдовте во Сараево || Шверцер 
|-
|2003 || Лето во златната долина || Испијени 
|-
|2003 || Гори оган || Велија 
|-
|2006 || Нафака || 
|-
|2006 || Воено дете || Самир 
|-
|2007 || Тешко е да бидеш фин || Бато 
|-
|2007 || Армин (филм)|Армин || Комшија 
|-
|2007 || Кај амиџа Идриз || Фуке
|-
|2007—2016|| Луд, збунет, нормален || Фарук Фазлиновиќ 
|-
|2008 || Турнеја || Генерал 
|-
|2018 || Глумим дека сум || Директор 
|-
|2020 || Летна роса (2020) || Саша 
|-
|2022 || Празник на празнина (филм)|Празник на празнина || Садo
|-
|2023 || Босански лонец (филм) |Босански лонец || Фарук 
|}

## Надворешни врски

* 
## Наводи

Категорија:Југословенски глумци
Категорија:Луѓе од Требиње
Категорија:Родени во 1962 година
Анџело Мускат

**Анџело Мускат** ( – ) — британски глумец роден во Малта. Тој бил првенствено запаметен по неговата улога како немиот батлер во телевизиската серија *[[Затвореникот]]* од 1967 година.

## Живот и кариера
Мускат бил роден на 24 септември 1930 година во Малта, од татко полицаец. Тој бил значително ситен со височина од само 130 сантиметри, иако и неговите родители и неговите тројца браќа биле над 180 сантиметри високи. Мускат првично нашол работа како помошник во кујна, а потоа како столар во базата на Кралските воздухопловни сили на Малта. По смртта на неговите родители и останувајќи во голема мера сам, се преселил во Англија каде што работел во фабрика за патенти.

Во 1961 година, Мускат се приклучил на продукцијата на *[[Снежана (бајка)|Снежана и седумте џуџиња]]* која требало да има турнеја низ Обединетото Кралство. Преминувајќи на телевизија, тој глумел робот Чамбли во серијата *[[Галаксија 4]]* (1965) на *[[Доктор Ху]]*, глумел улога на кловн во серијата *[[Итна помош – Одделение 10]]* и се појавил како слуга на кралицата во телевизиската адаптација на *[[Алиса во земјата на чудата]]* (1966) на Би-би-си. 

Мускат се појавил во телевизиската серија *[[Затвореникот]]* (1967–1968) со Патрик Мекгуан, појавувајќи се во 14 од 17 епизоди како нем батлер. Тој играл Умпа-Лумпа во *[[Вили Вонка и фабриката за чоколадо]]* (1971). Истотака се појавил и во *[[Магичната мистериозна турнеја]]* на Битлси (1967).

Во подоцнежните години од животот, Мускат живеел сам и практично без пари во стан во подрум во Северен Лондон. Му било тешко да најде глумечка работа, а за да го надополни својот приход, рачно изработувал украсни кафези за птици.

## Смрт
Мускат починал од пневмонија на 10 октомври 1977 година, на 47-годишна возраст во болницата Свети Вартоломеј во Лондон.

## Наследство
Секоја година, на 10 октомври, мала група ентузијасти наречени Пријатели на Анџело Мускат (FOAM) го слават неговиот живот.

## ТВ и филмографија

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Анџело Мускат на мрежната страница 'Who's Who of Short People'

Категорија:Починати во 1977 година
Категорија:Родени во 1930 година
Категорија:Малтешки глумци
Лузу (филм)

***Лузу*** е малтешки драмски филм од 2021 година, напишан и режиран од Алекс Камилери. Во филмот глумат Џесмарк Скиклуна, Микела Фаруџиа и Дејвид Скиклуна.

*Лузу* ја имал својата светска премиера на Филмскиот фестивал Санденс 2021 на 29 јануари 2021 година. Бил избран за малтешки кандидат за најдобар меѓународен филм на 94-тото доделување на наградите „Оскар“.

## Заплет
За да ги издржува сопругата и детето, еден малтешки рибар влегува во светот на риболовот на црниот пазар.

## Улоги
Улогите ги толуваат:

* Џесмарк Скиклуна како Џесмарк
* Микела Фаруџиа како Денис
* Дејвид Скиклуна
* Фрида Каучи
* Удеј Меклин
* Стефен Бухагиар

## Објавување
*Лузу* ја имал својата светска премиера на Филмскиот фестивал Санденс 2021 на 29 јануари 2021 година во натпреварувачката секција за драма на светскиот филм. Следниот месец, Кино Лорбер ги стекнал правата за дистрибуција на филмот во САД, додека Пекадило Пикчерс ги стекнал правата за дистрибуција во Велика Британија.

## Прием
На  интернет страницата за агрегација на рецензии Rotten Tomatoes, филмот има оцена на одобрување од 98% врз основа на рецензии од 60 критичари, со просечна оцена од 7,8/10. Консензусот на веб-страницата гласи: „Прекрасно снимен и емоционално влијателен, *Лузу* ја користи приказната на еден човек за да ги долови борбите на еден регион на културна раскрсница“.  На Metacritic, филмот има пондериран просечен резултат од 78 од 100 врз основа на 16 критички рецензии, што укажува на „генерално поволни рецензии“. 

Малколм Шери-Феранте, пишувајќи за „*Тајмс оф Малта“*, ја пофалил приказната, кинематографијата, музиката и дизајнот на звукот на филмот, како и изведбата на Скиклуна: „Понекогаш режисерот треба да постигне успех и обично е потребна малку среќа. Џесмарк Скиклуна бил успехот на Камилери.“  Тој додал: „Камилери успеал да создаде приказна што резонира или е лесно замислива. Додавањето на рибарската индустрија во позадина бил паметен потег бидејќи нема доволно филмови што го откриваат светот на традиционалните рибари. [...] "Сметам дека снимањето успешен филм е за постигнување на две цели. Дали филмот ми кажува нешто што не сум го знаел и дали филмот ми го допира срцето? *Лузу* лесно успеа да ги направи и двете.“

Наталија Винкелман од *[[The New York Times|Њујорк тајмс]]* ја пофалила режијата на Камилери, пишувајќи дека тој „покажува софистицирано разбирање за тоа како малите моменти можат да изградат чувство за место: сандали на солениот под на рибник; метална стругалка што лупи боја од трупот; свештеник што благословува бродови за безбеден премин. Глетките на Малта се привлечни, но сликите што ги избрал Камилери никогаш не би се нашле во туристичка брошура. Во својот суптилен пристап, тој доловил нешто посебно - не кризата на еден човек, туку културата на една заедница“. Карлос Агилар од „*Лос Анџелес тајмс“* го нарекол филмот „одлично деби“, пофалувајќи ја изведбата на Скиклуна, како и кинематографијата и музиката. Тој заклучил дека филмот е „направен живописно привлечен во рацете на нов раскажувач со класично изострени сензибилитети“. 

## Наводи

## Надворешни врски

* 
Категорија:Филмови од 2021 година
Категорија:Малтешки филмови
Чокот

**Чокот** е населено место во градска општината Палилула во градот Ниш, Нишавски Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 1.367 жители. 

## Поврзано
* Палилула (Ниш)
* Нишавски Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Палилула (Ниш)
Категорија:Населени места во Ниш
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Златен франк

**Златниот франк** (валутен код: XFO) — пресметковна единица за Банката за меѓународни порамнувања од 1930 година до 1 април 2003 година. Бил заменет со специјално право на влечење (композитна валута). Првично се базирал на франкот жерминал и останал на вредноста што била фиксирана за франкот (0,290322 г чисто злато) откако земјите од Латинската монетарна унија се откажале од златниот стандард.
[мини|„Златен франк“ на [Ахмед Зогу|кралот Зогу на Албанците (не е направен од злато)]]
## Наводи

## Надворешни врски
* Здружение на златни франци - координирање на напорите за воведување на златниот франк како дополнителна валута во Швајцарија.

Категорија:Златници
Перпер

[десно|мини|250x250пкс|''Перпер'' на царот [Мануил I Комнин (владеел 1143–1180 г.), во неговата типична скифатна (чашкаста) форма.]]
***Перпер*** (, *номисма хиперпирон* ) — византиска монета во употреба во доцниот среден век, заменувајќи го *[[Солид|солидот]]* како стандардна златна монета на Византиската империја во 11 век.  Бил воведен од царот Алексиј I Комнин.

## Историја
Традиционалната златна валута на Византиската империја била *[[Солид|солидус]]* или *номисма*, чија содржина на злато останала стабилна на 24 карати седум века и следствено била високо ценета. Сепак, почнувајќи од 1030-тите години, монетата сè повеќе се обезвреднувала, сè додека во 1080-тите години, по воените катастрофи и граѓанските војни од претходната деценија, нејзината содржина на злато не се намалила на речиси нула. Следствено, во 1092 година, царот Алексиј I Комнин ( 1081–1118) презел драстична ревизија на византискиот систем на монетите и вовел нова златна монета, *хиперпирон* (што значи „супер-рафинирана“). Оваа монета била со иста стандардна тежина (4,45 грама) како и *солидусот*, но со само 20,5 каратна чистота (0,854 финост) наместо стандардните 24 карати, што резултирало со намалена содржина на злато од само 4,1 грам наместо 4,8 грама. Пониската чистота се должела на топењето и вклучувањето на претходни обезвреднети монети.

*Перперот* останал стандардна златна монета сè додека Византијците не престанале да коваат златни монети во средината на 14 век. Сепак, и тој бил подложен на постепено опаѓање: под Никејското Царство (1204–1261), неговата содржина на злато постепено паднала на 18 карати, под Михаил VIII Палеолог ( 1259–1282) на 15 и под неговиот син и наследник Андроник II Палеолог ( 1282–1328) на 12 карати. Во исто време, квалитетот на монетите исто така се намалил, а во 14 век, нивната тежина била далеку од униформна. Последниот *перпер*, а со тоа и последните византиски златни монети, биле ковани од царот Јован VI Кантакузин ( 1347–1352). Името потоа останало во употреба исклучиво како пресметковна парична единица, поделена на 24 карати.

Името било усвоено во различни форми од страна на Западноевропејците (, ) и словенските земји на Балканот (*перпер*, *иперперо*, итн.) означувајќи разни монети, обично сребрени, како и пресметковни пари. Почесто на Запад, *перперот* се нарекувал *безант*, особено кај италијанските трговци.

Во раниот Комненски период, *перперот* бил еквивалент на три електрум *трахеи*, 48 билиони *трахеи* или 864 бакарни тетартерии, иако со деградацијата на *трахеата* на крајот станал еквивалент на 12 електрум *трахеи* и 288 до 384 билиони *трахеи*. Во 14 век, *перперот* бил еквивалентен на 12 од новите сребрени *базилики*, 96 турнезии, 384 бакарни *трахеи* и 768 бакарни *асарии*.

## Поврзано

* Црногорски перпер
* Дубровнички перпер
* Српски перпер

## Наводи

## Општи и цитирани извори

* 
* 

## За понатамошно читање

* 
* 
* 

## Надворешни врски

* 
Категорија:Византиски монети
Категорија:Златници
Минстрел

мини|365x365пкс|Англиски минстрели. Литографија од гравура од 1480 г.
**Минстрел** или **менестрел** — забавувач, првично во Средновековна Европа. Поимот првично опишувал секаков вид забавувач, како што се музичар, жонглер, акробат, пејач или дворски шут; подоцна, од шеснаесеттиот век, почнал да означува специјализиран забавувач што пеел песни и свирел на музички инструменти.

## Опис
Минстрелите изведувале песни што раскажувале приказни за далечни места или за постоечки или измислени историски настани. Иако минстрелите создавале свои приказни, честопати ги помнеле и ги разубавувале делата на другите. Честопати биле ангажирани од кралското семејство и од високото општество.

Како што дворовите станувале поистанчени, минстрелите на крајот биле заменети со трубадури, а многумина станале минстрели скитници, кои настапувале на улиците; опаѓање на нивната популарност започнало кон крајот на XV век. Традицијата на минстрелите се вклопила во подоцнежните традиции на патувачки забавувачи, која продолжила да биде умерено силна до почетокот на XX век и која има одредена непрекинатост во облик на денешните улични музичари или баскери.

## Наводи

## Надворешни врски

* ''Stella Fortuna: Medieval Minstrels (1370)'', from Ye Compaynye of Cheualrye Re-enactment Society. Photos and Audio Download.
* ''Essays on the Origin of Western Music''. Word Document Download.
* ''Edward II and Minstrels (31 Jan 2009)'', Edward II Blog.
* , Series 1, Episode 6.

Категорија:Музички занимања
Категорија:Жонглирање
Категорија:Пеење
Категорија:Шутови
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
С’лп (историско село)

**С'лп** или **Солп** — историско село во Кичевско, на територијата на Општина Кичево. Топонимот и денес опстојува на атарската граница помеѓу на селата Цер и Мало Црско. Во ова село во XII век Георги Граматик го напишал Битолскиот триод.

## Географија
Селото се наоѓало во областа Преку Турла, на истоимениот превој Турла на патот од Кичево за Цер. На југ од селото е С’лпското Поле, а на запад – С’лпската Корија.

## Историја
Во опширните османлиски дефтери селото е заведено како *Солб*. Во 1468 г. тука се попишани 20 семејства и 2 неженети лица, вкупно 102 жители. На пописот од 1481 г. *Солб* се води како населба со 29 христијански семејства со над 140 жители. Во 1545 г. заведени се 34 семејства и 3 неженети лица, преку 170 жители. Во 1569 г. бројот на семејствата паднал на 16 и исто толкав број поединци (неженети лица и вдовици). Така, во селото живееле около 100 лица или за околу 70 помалку од претходниот попис.

Според „Кичево во минатото и сега“ С’лп бил населен од Албанци дојдени од Полог во XVIII век.

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. во С’лп (*Сълпъ*) живееле 220 Албанци муслимани.

На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. *С'лп (Сатеска) * е прикажан како чисто албанско село во Кичевската Каза на Битолскиот Санџак со 60 куќи.

Во својот труд „Кичевија“, Томо Смилјаниќ - Брадина напишал:

Според Јован Трифуноски, по уништувањето на селото во 1913 г. 11 семејства се населиле во Кичево, а оттаму во Лисичани.

## Наводи

Категорија:Историски села во Македонија
†
†
Категорија:Цер (село)
Категорија:Мало Црско
Египетски златен статер

мини|Златен статер на Нектанебо II: реверс со хиероглифи ''nfr-nb''
**Златен [[статер]]** (египетски: *nfr-nb*, „ Nefer - nub “, што значи „чисто злато“) — првата монета искована во Стар Египет, околу 360 година пр. н. е. за време на владеењето на фараонот Теос од 30-тата династија.

## За време на Теос
Теос го вовел златниот статер за да им исплати плати на грчките платеници кои биле во негова служба.

* Златен статер со иста тежина како персискиот дарик (околу 8,42 грама), со був од левата страна, моделиран според атинскиот модел, и папирус од десната страна.
* Златен статер како тетрадрахма, со був лево и маслиново гранче десно, со демотски натпис „Теос... фараон“.

## За време на Нектанебо II
Наследникот на Теос, Нектанебо II, ја продолжил оваа практика, иако ковал свои лични златни статери.

* Златен статер како дарик (околу 8,42 грама, малку повеќе од 1/4 тројанска унца), аверсна страна со коњ што скока десно, реверсна страна со хиероглифи *nfr-nb* .
** *[[Нефер]]* прикажува срце и трахеа; тоа значи „совршено, целосно, добро“.
** *[[Злато (хиероглиф)|Нуб]]* прикажува златен ѓердан чии краеви се спуштаат од двете страни и шест бисерни приврзоци што висат од средината; тоа значи „злато“.
* Мал златен статер (околу 2,56 грама, 1/12 тројанска унца; пречник 14–15 мм, 0,6 инчи), со веројатна слика на газела што скока. Сепак, не е потврдено дека е од времето на Нектанебо II.

## Наводи

Категорија:Триесетта египетска династија
Категорија:Златници
Категорија:Економска историја на Египет
Категорија:Валути во Египет
Прв туркиски ханат

**Првиот турски хаганат**, познат и како **Ѓоктуркски каганат**, бил првата турска држава што го носела името „*Турк*“ во политичка смисла. Оваа империја, основана во 552 година од кланот Ашина, се протегала од Манџурија до Црното Море, покривајќи околу 6 милиони км² и имала население од приближно 3 милиони луѓе во 6 век. Со центар во Отукен, во денешна Монголија, каганатот бил клучен играч во Централна Азија, наследувајќи ја хегемонијата на Роуранскиот Каганат и контролирајќи го Патот на Свилата. Постоењето на каганатот траело до 603 година, кога се поделил на Источен и Западен Турски Каганат поради внатрешни конфликти и надворешни притисоци.

## Историја

### Потекло и основање (546–552)
Каганатот бил основан од Бумин Каган, лидер на кланот Ашина, кој потекнувал од турските племиња во Алтајските Планини. Во 546 година, Бумин предводел бунт против Роуранскиот Каганат, чиј владетел Јуџулу Анагуи го навредил, нарекувајќи го „*ковач роб*“, што укажува на можен вазален статус или специјализација во металургија. Бумин склучил сојуз со Западната Веи династија во Кина, оженувајќи се со принцезата Чангле. Во 552 година, тој го поразил Анагуи северно од Хуајхуанг и се прогласил за Илиг Каган во Отукен, но починал истата година. Неговиот син, Мукан Каган, и братот Истаеми (Јабгу на Западот) продолжиле да ја прошируваат империјата.

### Експанзија (552–581)
Мукан Каган ги консолидирал источните територии, поразувајќи ги преостанатите роурански сили и потчинил номадски племиња како Ујгурите и Тиеле.

Истаеми, како Јабгу на Западот, водел кампањи против Хефталитското Царство во сојуз со Сасанидска Персија. Во 557 година, оваа коалиција ги уништила Хефталитите, овозможувајќи им на Гоктурците да ја преземат контролата врз трговијата по Патот на Свилата. До 576 година, Гоктурците стигнале до Крим, преминувајќи го Керчкиот Проток и опколувајќи го византискиот град Херсонесус во 581 година. Нивните јужни граници се протегале до реката Аму Дарја, што довело до судири со Сасанидите, кои ги поразиле во 589 година.

### Граѓанска војна и поделба (581–603)
По смртта на Таспар Каган во 581 година, избувнала граѓанска војна поради спорови за наследство меѓу Апа Каган, Ишбара Каган и други претенденти. Оваа нестабилност била искористена од кинеската Суи династија, која поттикнувала внатрешни бунтови. Тарду, син на Истаеми, се обидел да ја обедини империјата, напаѓајќи го кинескиот град Чанг'ан околу 600 година. Сепак, бунт на тиеле племињата, поддржан од Суи дипломатијата, го соборил во 603 година. Ова довело до формална поделба на каганатот:

* Источен Турски Каганат: Со центар во Отукен, под силно влијание на Кина.
* Западен Турски Каганат: Фокусиран на западните територии, вклучувајќи го Согдијана и Бактрија.

## Наводи

Категорија:Ханати
Орхонски натписи

мини
**Орхонските натписи**, познати и како Орхонски рунски натписи, се едни од најзначајните споменици на старотурската писменост и култура. Тие се создадени во 8-ми век од Турците во денешна Монголија, во долината на реката Орхон, и се напишани на старотурски јазик со рунско писмо, познато како Орхонско писмо. Најпознати се натписите на Култегин, Билге хан и Тонјукук, дел од Вториот турски хаганат (682–744).

Категорија:Туркиски јазици
Методија Столески

**Методија Столески** (р.  година во Струга) — македонски фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

## Кариера
Методија Столески својата кариера ја започнал во 2018 година, настапувајќи на фестивалот Гоце Фест со песната „*Песно наша*“, каде тој настапил и следната година со песната "Мајка". Истата година тој настапил и на фестивалот "Филиграни" со "Кај што гази ногата" по текст на Огнен Неделковски, музика и аранжман на Цане Петров од Група Биоритам и "Лешочки Фолк Фест" со песната "Срце печалбарско". 

Во 2021 на фестивалот "Тумба Фест" во Куманово, настапил со песната "Зет како мед" по музика и текст на Цане Петров. 

Од 2022 до 2023 година беше член на групата "Алфа Бенд" - Скопје.

Тој е чест гостин во емисијата "Мерак меана" на Сител Телевизија, каде има испеано многу македонски патриотски и народни родољубиви песни.

Тој е често настапува на Гоце Фест, каде во 2022 година, настапил со песната "Крв македонска" и 2023 со неговиот хит "Од Илинден 120 лета". Истата година настапил и на "Тумба Фест" со "Заљуби се у попову ќерку".

Од 2023 година е член на групата "Седенка" каде заедно со Елена Андоновска настапуваат во Македонија и надвор од неа.

Во 2024 година, за прв пат настапува на Фолк Фест Валандово со песната "Земи се" по текст на Борче Нечовски, музика и аранжман на Александар Јовевски, каде и во 2025 настапил со песната "Тага за Ристана". Истата година, настапил и на "Гоце Фест" со "Руво зетовско".

Во 2025 година, ја има неговата прва турнеја во Австралија, заедно со Спасен Сиљаноски.

## Надворешни врски
* Официјален јутјуб канал на Методија Столески

Категорија:Македонски пејачи
Категорија:Македонски поп-фолк пејачи
Категорија:Македонски музичари
Категорија:Македонски фолк пејачи
МакеДокс

[мини|347x347пкс|[МакеДокс 16 - Куршумли ан]]
**МакеДокс** — македонски фестивал на креативен документарен филм. Се одржува секоја година во Скопје, почнувајќи од 2010 година. Главна фестивалска локација е историскиот објект Куршумли ан, а дел од програмата се реализира и на други јавни простори во градот, како Сули ан, Музеј на Македонија, МКЦ, Кинотека на Македонија, и др. Програмата на фестивалот вклучува проекции на документарни филмови од домашни и странски автори, работилници, дискусии („док-токс“), настапи во живо и музички содржини на отворено. Една од неговите специфики е создавање простор за средба меѓу авторите и публиката во неформална, креативна атмосфера – дискусии на отворено, „под смоквата во дворот“. Овој млад и авангарден фестивал претставува еден од најважните поттикнувачи за создавање филмска публика во Македонија.

## Награди на фестивалот
Во рамките на фестивалот чија инспирација и заштитен знак е кромидот, традиционално се доделуваат следните награди: 

Официјални награди на МакеДокс: 

* Кромид - за најдобар филм во меѓународната натпреварувачка програма;
* Млад кромид - за најдбар филм на нов автор (прв или втор филм);
* Сечкан кромид – за најдобар краток документарен филм; и
* Кокарче - за најдобар филм за деца и млади или најдобар студентски филм. 

Се доделува и специјална награда: 

* Награда за филм за најдобри етички идеи; и
* Награда за филм со најдобра презентација на човекови права (доделена во 2012 и 2013).

За наградите одлучуваат жири-комисии составени од меѓународни професионалци од областа на документарниот филм.

## Историја на фестивалот
Првата фестивалска година, МакеДокс се одржал од 5 до 12 јуни 2010 година. Во август, истата година, во рамките на фестивалот се родила и идејата за *Патувачко кино*, под мотото „Истражи ја Македонија“ со проекции на повеќе места: Берово, Богданци, Вевчани, Велестово, Витолиште, и др. Во втората фестивалска година, покрај главната програма, биле прикажани и 5 еколошки документарни филмови. Во 2012 година, под мотото „Започнува нов живот, слоевит!“, во програмата на фестивалот, МакеДокс +, бил одржан „Авторски циклус со Мастер клас“, каде, автор во фокусот бил режисерот Желимир Жилник. Во 2013 година, фестивалот се одржал под мотото „Детоксикација“ и во негови рамки биле направени работилниците: Звукот на музиката во документарнит филм, Мастер клас за музиката во филмот и Док-муабети под смоквата. Низ годините мотото постојано се менува: „Природно“, „Во ритам на животот“, „Сите сме приказна“, „Што сега?“, „Лупење идеи“ и „Кому му е гајле за реалноста“. Низ годините на фестивалот се создала и програмата „Земја во фокус“, во рамки на која се портретираат земји со богато документарно филмско творештво, како што се Германија, Холандија, Украина, Чешка, Данска, и други. Во 2024 година, преку програмата „Регион во фокус“, фестивалот се насочил кон балканските кинотеки и нивните архиви.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница на Фестивалот  

Категорија:Филмски фестивали во Македонија
Категорија:Појавено во 2010 година во Македонија