Атила Јожеф

[мини|десно|Статуата на Атила Јожеф близу Универзитетот во [Сегед]]
**Атила Јожеф** (унг. *József Attila*,  - ) — еден од најголемите унгарски поети на XX век.

## Животопис

Син е на Арон Јожеф, полуромански работник во фабрика за сапуни и унгарската селанка Барбара Пошче и роден е во населбата Ференцварош во Будимпешта. Има две постари сестри: Ета и Јолан. Неговиот татко го напушта семејството кога Јожеф има само три години. Живеат во огромна сиромаштија: мајка му одвај може да ги издржува трите деца и да плати ќирија за малиот стан. така Јожеф е посовоен од семејство во Очгод, каде работи на фарма. Условите на фармата биле толку лоши, што Атила избегал и се вратил кај својата мајка во Будимпешта.

Мајка му умира во 1919 г., на возраст од само 43 години. По ова, за него се грижи Одон Макај, неговиот зет, кој е доста богат и може да му го плати школувањето во сосема солидно средно училиште. Атила аплицира и на Универзитетот во Сегед - сонот му е да стане професор во средно училиште - но набрзо е исфрлен оттаму поради една своја провокативна поема.

Од овој момент понатаму, се обидува да се издржува со малкуте пари кои ги заработува преку издавањето на своите песни. Почнува да покажува и знаци на шизофренија, поради што мора да оди и на психијатар. Никогаш не се венча и има неколку кратки врски, а најчесто се заљубува во жените кои му помагаат.

На 3 декември 1937 г., додека престојува на куќата на неговиот зет и неговата сестра, се фрла под тркалата на еден товарен воз. Умира на возраст од 32 години. Постои споменик посветен на него недалеку од местото каде се самоубива.

## Поезија

Атила Јожеф е меѓународно најпознатиот модерен унгарски поет. Неговите песни се преведени на многу јазици, а неговиот живот и дело се изучуваат во многу земји. Сметан од комунистичката власт во Унгарија за "голем пролетерски поет", неговиот тажен живот и незаборавните љубовни стихови (дел од кои се посветени на неговата мајка) ќе изградат култ од неговата личност.

Својата прва стихозбирка *A szépség koldusa* (*Питачот на убавината*) ја објавува во 1922 г.; тогаш Атила има 17 години и сѐ уште оди на училиште. Јожеф учи приватно една година, а потоа и во Сегед, каде студира унгарска и француска литература. Со помошта на својот мецена, Лајош Хатвани, се здобива со солидно образование во Австрија (1925) и Париз (1926-27), каде ја открива поезијата на Франсоа Вијон, познатиот поет-боем од петнаесеттиот век.

Во 1925 г. Јожеф ја издава својата втора стихозбирка, *Nem én kiáltok* (*Не сум јас тој што вриска*). Избркан е од факултетот поради својата револуционерна песна, *Tiszta szívvel*. Со своите ракописи патува во Виена, каде преживува продавајќи весници и чистејќи хотелски соби, а потоа во Париз, каде студира на Сорбона. Во овој период ги чита Хегел и Карл Маркс, чиј револуционерен повик особено ќе го привлече.

Во 1927 г. неколку француски списанија ги објавуваат песните на Јожеф.

Неговата трета збирка поезија, *Nincsen apám se anyám* (1929), го покажува влијанието на француските надреалисти, како и на големите унгарски поети Ендре Ади, Ѓула Јухас и Лајош Кашак. Следната година Јожеф станува дел од илегалната унгарска комунистичка партија.

*Külvárosi éj*, неговата следна стихозбирка излегува од печат во 1932 г. Неговата најпозната љубовна поема, *Óda* (*[[Ода (песна на Атила Јожеф)|Ода]]*), која потекнува од 1933 г., го зема читателот на патувањето околу и низ телото на неговата љубена. Последните две книги на Јожеф се *Medvetánc* (1934) и *Nagyon fáj* (1936). Тука, Атила Јожеф достигнува една од врвните точки на својата поезија: поетската игра е совршена, мелодијата му служи само на текстот, малку се споредбите, атрибутите и сликите. Со овие книги тој привлекува големо внимание меѓу светските литературни критичари.

Посмртно, од страна на неколку француски поети (Елијар, Арагон и други), кандидиран е за Нобеловата награда.

### Изданија
мини|десно|Споменик во чест на Атила Јожеф во Балатонсарсо
#### Оригинални стихозбирки

* *A szépség koldusa*, 1922 
* *Nem én kiáltok*, 1925
* *Nincsen apám se anyám*, 1929
* *Döntsd a tőkét, ne siránkozz*, 1931
* *Külvárosi éj*, 1932
* *Medvetánc*, 1934 
* *Nagyon fáj*, 1936

#### Посмртно издадени

* Собрани стихови и записи, 1938
* Собрани стихови и преводи, 1940
* Собрани дела, 1958
* Собрани дела, 1967
* Јожеф Атила: Собрани песни и текстови, 1973

## Наводи

## Надворешни врски

* Запознајте го Атила Јожеф
* Вовед кон Атила Јожеф 
* Избрани песни на англиски (1) 
* Избрани песни на англиски (2) 
* Пет песни на Атила Јожеф 
* Песни на англиски
* Атила Јожеф на Find-A-Grave

Категорија:Унгарски поети
Категорија:Унгарски писатели
Категорија:Луѓе од Будимпешта