Неодамнешно африканско потекло на современите луѓе

[мини|исправено=1.5||Последователни преселби на<br /> ''[Homo erectus|Хомо еректус* во најголема мера (жолта),<br /> *Homo neanderthalensis* најголем степен (окер) и<br /> *Хомо сапиенс* (црвено).]]
[[Податотека:Expansion of early modern humans from Africa.jpg|мини|исправено=1.5|Распространувањето на раните современи луѓе од Африка преку [[Близок Исток|Блискиот Исток]]]]

*'Неодамнешно африканско потекло на современите луѓе** или **теоријата** „**Надвор од Африка**“ (НОА)  — теорија за географското потекло и раната преселба на анатомски современи луѓе (''[[Човек|Хомо сапиенс]]''). Таа ги следи раните распространувања на хоминините надвор од Африка, постигнати од ''[[Homo erectus|хомо еректус]]'' и потоа ''[[Неандерталец|хомо неандерталенсис]]''.

Моделот предлага „единствено потекло“ на ''[[Човек|хомо сапиенс]]'' во таксономска смисла, исклучувајќи ја [[Паралелна еволуција|паралелната еволуција]] во други региони на особини кои се сметаат за анатомски современи, но не исклучувајќи повеќекратно мешање помеѓу ''H. sapiens'' и архаичните луѓе во Европа и Азија.   ''H. sapiens'' најверојатно се развил во [[Африкански Рог|Африканскиот Рог]] помеѓу 300.000 и 200.000 години, иако алтернативна хипотеза тврди дека се појавиле различни морфолошки карактеристики на ''H. sapiens'' локално во различни делови на Африка и се зближиле поради [[Проток на гени|протокот на гените]] помеѓу различни популации во истиот период. Моделот за „неодамнешно африканско потекло“ предлага дека сите современи неафрикански популации се суштински потомци од популациите на ''H. sapiens'' кои ја напуштиле Африка после тоа време.

Постоеле барем неколку „''надвор од Африка''“ распрснувања на современи луѓе, кои веројатно започнале уште пред 270.000 години, вклучително и пред 215.000 години до барем Грција, и секако преку северна Африка и Арапскиот Полуостров пред околу 130.000 до 115.000 години. Постојат докази дека современите луѓе стигнале до Кина пред околу 80.000 години. Практично сите овие рани бранови се смета дека исчезнале или се повлекле назад, а денешните луѓе надвор од Африка потекнуваат главно од едно распространување пред околу 70.000-50.000 години,     преку таканаречената „Јужна рута“. Овие луѓе брзо се рашириле по должината на брегот на Азија и стигнале до Австралија пред околу 65.000-50.000 години,  (иако некои истражувачи ги преиспитуваат претходните австралиски датуми и го ставаат доаѓањето на луѓето таму најрано пред 50.000 години, додека други сугерираат дека овие први доселеници на Австралија може да претставуваат постар бран пред позначајната преселба надвор од Африка и затоа не мора да бидат предци на подоцнежните жители на регионот, додека Европа била населена со рана гранка која се населила на Блискиот Исток и Европа пред помалку од 55.000 години.

Во 2010-тите, иследувањата за [[популациона генетика]] откриле докази за вкрстување што се случило помеѓу ''H. sapiens'' и архаичните луѓе во Евроазија, Океанија и Африка, што укажува на тоа дека современите популациони групи, додека главно потекнуваат од раниот ''Хомо сапиенс'', во помала мера, исто така, потекнуваат од регионалните варијанти на архаични луѓе.

== Предложени бранови ==

[[Податотека:Ksar_Akil_Fossils.jpg|мини| Секвенца на слоеви во Ксар Акил во Левантинскиот коридор и откривање на два фосили на ''[[Човек|хомо сапиенс]]'', датирани од 40.800 до 39.200 години п.с. за „Егберт“, и 42.400–41.700 п.с. за „Етелруда“.]]
„Неодамнешно африканско потекло“, или ''надвор од Африка II'', се однесува на преселбта на анатомски современи луѓе ( ''[[Човек|Хомо сапиенс]]'') надвор од Африка по нивното појавување на пред 300.000 до 200.000 години, за разлика од „Надвор од Африка I“, што се однесува на преселбата на архаичните луѓе од Африка во Евроазија од пред 1,8 и до 0,5 милиони години. Омо-Кибиш I (Омо I) од јужна Етиопија е најстариот анатомски современ скелет на Хомо сапиенс во моментов познат (стар околу 233.000 години). Постојат дури и постари фосили ''на Хомо сапиенс'' од Џебел Ирхуд во Мароко, кои покажуваат мешавина на современи и архаични карактеристики стари околу 315.000 години.

Од почетокот на 21 век, сликата за „''неодамнешните преселби од едно потекло''“ станала значително посложена, поради откривањето на современото-архаично мешање и зголемените докази дека се случила „''неодамнешната преселба надвор од Африка''“. Почнувајќи од 2010 година, постоеле два главни прифатени правци за растурање за преселбата надвор од Африка на раните анатомски современи луѓе, „Северната рута“ (преку долината на Нил и Синај) и „Јужна рута“ преку [[Баб ел-Мандеб|Баб-ел-Мандеб]] теснец. 

* Пост и соработниците (2017) укажуваат на тоа дека раниот ''хомо сапиенс'', или „''друг вид во Африка тесно поврзан со нас''“, можеби првпат мигрирал надвор од Африка пред околу 270.000 години врз основа на поблискиот афинитет во [[Митохондриска ДНК|митохондриските геноми]] на неандерталците со ''хомо сапиенсот'' отколку со Денисовците.
* Фосилните докази укажуваат и на рана преселба ''на Хомо сапиенс'' со најстариот познат фосил кој доаѓа од пештерата Апидима во Грција и датира од пред 210.000 години. Наодите во пештерата Мислија, кои вклучуваат делумна вилица со осум заби, се датирани од пред околу 185.000 години. Слоевите кои датираат од пред помеѓу 250.000 и 140.000 години во истата пештера содржеле алатки од типот Левалоа, кои би можеле да го стават датумот на првата преселба уште порано, доколку алатките може да се поврзат со современите наоди на човечка вилица.
* Распрснувањето кон исток од североисточна Африка до Арабија пред 150.000-130.000 години се заснова на пронајдените камени алатки во Џебел Фаја, датирани од пред 127.000 години (откриени во 2011 година), иако фосилните докази во областа се значително подоцна, пред 85.000 години. Најверојатно поврзани со овој бран се наодите од пештерата Жирендонг, Јужна Кина, датирани од пред повеќе од 100.000 години. Други докази за современото човечко присуство во Кина се датирани пред 80.000 години.
* Најзначајното распространување надвор од Африка се случило пред околу 50.000-70.000 години преку таканаречениот Јужен пат, било пред  или по   настанот во Тоба, кој се случил помеѓу 69.000 и 77.000 години.  Ова распространување го следел јужниот брег на Азија и стигнало до Австралија пред околу 65.000–50.000 години или според некои истражувања, најрано пред 50.000 години.  Западна Азија била „''повторно окупирана''“ со различна раздвоеност од овој бран пред околу 50.000 години, а Европа била населена од Западна Азија почнувајќи од пред околу 43.000 години. 
* Велс (2003) опишува дополнителен бран на преселба по јужниот крајбрежен пат, северна преселба во Европа пред околу 45.000 години. Оваа можност е исклучена од Меколи и соработниците (2005) и Пост и соработниците (2016), кои спорат за единствено распространување на крајбрежјето, со ран огранок во Европа.

== Движење по северната рута ==
 [[Податотека:Anatomically_Modern_Humans_archaeological_remains,_Europe_and_Africa,_directly_dated,_calibrated_carbon_dates_as_of_2013.jpg|мини|338x338пкс| Анатомски современите луѓе познати археолошки остатоци во Европа и Африка, директно датирани, калибрирани датуми на јаглерод од 2013 година]]
Почнувајќи од пред 135.000 години, тропска Африка доживеала мегасуши кои ги протерале луѓето од копното и кон морските брегови и ги принудиле да преминат на други континенти. 

Фосили од раните ''хомо сапиенси'' се пронајдени во пештерите Кафзе и Ес-Схул во Израел и се датирани од пред 80.000 до 120.000 години. Се смета дека овие луѓе или исчезнале или се повлекле назад во Африка пред 70.000 до 80.000 години, веројатно заменети со неандерталци кои се движеле кон југ кои избегале од постудените региони на Европа во ледено доба.  Хуа Лиу и неговите соработници анализирале автосомни микросателитски маркери кои датираат од пред околу 56.000 години. Тие го толкуваат [[Палеонтологија|палеонтолошкиот]] фосил како изолиран ран огранок кој се повлекол назад во Африка. 

Откривањето на камени алатки во [[Обединети Арапски Емирати|Обединетите Арапски Емирати]] во 2011 година на местото Фаја-1 во Млејха, Шарџа, укажало на присуството на современи луѓе пред најмалку 125.000 години, што довело до повторно оживување на „долго запоставениот“ Северен Африкански пат.
 Ова ново разбирање за улогата на арапското растурање почнало да се менува по резултатите од археолошките и генетските студии кои ја нагласуваат важноста на јужна Арабија како коридор за човечкото ширење надвор од Африка.

Во Оман, Биен Џовен во 2011 година открил локалитет што содржи повеќе од 100 површински распрснувања од камени алатки кои припаѓаат на доцниот Нубиски комплекс, познат претходно единствено од археолошките ископувања во [[Судан]]. Две оптички стимулирани проценки за староста на луминисценцијата го поставиле Арапскиот Нубиски комплекс на околу 106.000 години. Ова дава доказ за посебен технокомплекс од [[Камено време|камено доба]] во јужна Арабија, околу претходниот дел од фазата на морски изотоп 5.

Според Кулвилм и неговите соработници, [[Неандерталец|неандерталците]] генетски придонеле за современите луѓе кои тогаш живееле надвор од Африка пред околу 100.000 години: луѓето кои веќе биле одвоени од останатите современи луѓе пред околу 200.000 години, и овој ран бран на современи луѓе надвор од Африка, исто така. генетски придонел за неандерталците од Алтајските Планини. Тие откриле дека „''предците на неандерталците од [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]] и раните современи луѓе се сретнале и вкрстувале, веројатно на Блискиот Исток, многу илјадници години порано отколку што се сметало''“.  Според коавторот Илан Гронау, „''Ова всушност ги надополнува археолошките докази за присуството на раните современи луѓе надвор од Африка околу и пред 100.000 години, обезбедувајќи ги првите генетски докази за такви популации''“.  Слични настани на генетски мешавини биле забележани и во други региони.

== Движење по јужната рута ==

=== Крајбрежен пат ===
[[Податотека:Red_Sea2.png|мини| Премин [[Црвено Море|на Црвеното Море]]]]
Пред околу 50-70.000 години, подгрупа на носители на митохондриската хаплогрупа L3 мигрирале од [[Источна Африка]] на [[Близок Исток|Блискиот Исток]]. Се проценува дека од популација од 2.000 до 5.000 индивидуи во Африка, само мала група, веројатно од 150 до 1.000 луѓе, го преминале Црвеното Море. Групата што го преминала Црвеното Море патувала по крајбрежната рута околу [[Арапски Полуостров|Арабија]] и [[Иранска Висорамнина|Иранската Висорамнина]] до Индија, што се смета дека била првата голема точка на населување. Велс (2003)) споменува за рутата по должината на јужниот брег на Азија, преку околу 250 километри. стигнувајќи до Австралија пред околу 50.000 години.

[[Податотека:Migration_routes_of_modern_humans_(2023).png|мини|Патеки за преселба на современите луѓе, прикажувајќи ја северната рута која ја населува Западна Евроазија и јужната/крајбрежната рута што ја населува Источна Евроазија.]]
Денес, во [[Баб ел-Мандеб|теснецот Баб-ел-Мандеб]], [[Црвено Море|Црвеното Море]] е околу 20 километри широко, но пред 50.000 години нивото на морето било 70 метри пониско (поради глацијацијата) и водениот канал бил многу потесен. Иако теснецот никогаш не бил целосно затворен, тие биле доволно тесни за да овозможат премин со едноставни сплавови, а можеби имало острови помеѓу.   Во [[Еритреја]] пронајдени се школки стари 125.000 години, што покажува дека исхраната на раните луѓе вклучувала морска храна.

Датирањето на Јужното патување е прашање на спор.  Можеби се случило или пред или после настанот Тоба, катастрофална вулканска ерупција што се случила пред 69.000 и 77.000 години на местото на денешното [[Тоба (езеро)|езеро Тоба]]. Камените алатки кои биле откриени под слоевите пепел депонирани во Индија може да укажуваат на патување пред Тоба, но изворот на алатите е оспорен.  Индикација за пост-Тоба е хапло-групата L3, која настанала пред растурањето на луѓето надвор од Африка и може да се датира од пред 60.000–70.000 години, „''сугерирајќи дека човештвото ја напуштило Африка неколку илјади години по Тоба''“.  Некои истражувања кои покажуваат побавни од очекуваните генетски мутации во човечката ДНК биле објавени во 2012 година, што укажува на ревидирана дата за преселбата помеѓу 90.000 и 130.000 години. Некои понови истражувања укажуваат на преселба надвор од Африка од пред околу 50.000-65.000 години на предците на современите неафрикански популации, слично на повеќето претходни проценки.

=== Западна Азија ===
По фосилите кои датираат од пред 80.000 до 120.000 години од пештерите Кафзе и Ес-Схул во Израел, нема фосили на ''H. sapiens'' во [[Левант]] до фосилот Манот 1 од пештерата Манот во Израел, датиран пред 54.700 години, Недостатокот на фосили и индустрии за камени алатки кои можат безбедно да се поврзат со современите луѓе во Левант се смета за сугерирање дека современите луѓе биле надминати од неандерталците до пред околу 55.000 години, кои би поставиле бариера за современото човечко патување надвор од Африка. преку северната рута.  Климатските реконструкции, исто така, поддржуваат распрснување на современите луѓе на Јужниот пат бидејќи теснецот [[Баб ел-Мандеб|Баб-ел-Мандеб]] доживеал клима поповолна за преселба на луѓето отколку северниот мост кон Левант за време на големото човечко растурање надвор од Африка.

=== Океанија ===
Се смета дека Австралија била населена пред околу 65.000-50.000 години. Од 2017 година, најраните докази за луѓе во Австралија се стари најмалку 65.000 години, додека Мекчезни изјавил дека:



Фосилите од езерото Мунго, Австралија, кога биле откриени, биле датирани од пред околу 42.000 години. Други фосили од локалитетот наречен Маџедбебе биле датирани пред најмалку 65.000 години, иако некои истражувачи се сомневаат во оваа рана проценка и ги датираат фосилите на Маџедбебе најстари пред околу 50.000 години.

Филогенетските податоци кажуваат дека раното источноевроазиско (источно неафриканско) мета-популација се трифурцирало некаде во [[Јужна Азија|источна Јужна Азија]], и ги родило Австрало-Папуанците, Античките предци Јужни Индијци (AASI), како и источните/југоисточните Азијци. иако Папуанците можеби примиле одреден генски тек од претходна група (xOoA), околу 2%, веднаш до дополнителната архаична мешавина во регионот Сахул.

Според едно проучување, Папуанците можеле или да се формираат од мешавина помеѓу источноевроазиската лоза и лозата базална до западна и источна Азија, или како сестринска лоза на источноазијци со или без помал базален придонес OoA или xOoA.

Било утврдено дека примерокот од ловец-собирач од холоценот (Leang_Panninge) од Јужен Сулавеси е генетски помеѓу источноевроазијците и австрало-папуанците. Примерокот може да се моделира како ~ 50% поврзан со Папуа и ~ 50% поврзан со Базал-Источна Азија (андамански Онги или Тијанјуан). Авторите заклучиле дека потеклото на базалско-источна Азија било многу пораспространето и дека населението во островската Југоисточна Азија и Океанија било покомплексно отколку што претходно се очекувало.
[[Податотека:PCA_calculated_on_present-day_individuals_from_eastern_Eurasia_and_Near_Oceania.png|мини|Анализа на главна компонента пресметана на денешни и антички поединци од источна Евроазија и Океанија. PC1 (23,8%) ги разликува источно-евроазијците и австрало-меланезијците, додека PC2 (6,3%) ги разликува источно-евроазијците по должината на северниот кон југ.]]
[[Податотека:Principal_component_analysis_of_ancient_and_present-day_individuals_from_worldwide_populations.png|мини|Анализа на главна компонента (PCA) на антички и современи поединци од светската популација. Океанците (Абориџините Австралијци и Папуанците) најмногу се разликуваат и од источноевроазијците и од западноевроазијците.]]

=== Источна и Југоисточна Азија ===
Во Кина, човекот Лиуцијанг е меѓу најраните современи луѓе кои биле пронајдени во [[Источна Азија]]. Датумот што најчесто им се припишува на остатоците е пред 67.000 години. Високите стапки на варијабилност добиени од различни техники за датирање спроведени од различни истражувачи го ставаат најшироко прифатениот опсег на датуми со минимум 67.000 пред сегашноста, но не ги исклучуваат датумите постари од 159.000 п.с..  тврдат дека современите човечки заби се пронајдени во Кина кои датираат од пред најмалку 80.000 години.

Човекот Тианјуан од Кина има веројатен опсег на датуми помеѓу 38.000 и 42.000 години, додека човекот Лиуцијанг од истиот регион има веројатен опсег на датуми помеѓу 67.000 и 159.000 години. Според ДНК-тестовите од 2013 година, човекот Тијанјуан е поврзан „''со многу денешни Азијци и [[Американски староседелци|Индијанци]]''“. Тијанјуан е сличен во [[Морфологија (биологија)|морфологијата]] на човекот Лиуцијанг и некои современи луѓе од периодот на Џомон пронајдени во Јапонија, како и современи источни и југоисточни Азијци.

Проучувањето од 2021 година за историјата на населението на Источна Евроазија, заклучило дека карактеристичното базално-источно-азиско (источно-евроазиско) потекло потекнува од [[Индокина|континентална Југоисточна Азија]] на ~ 50.000 п.н.е. од посебна јужна хималајска рута и се проширила низ повеќе преселбени бранови на југ и на север, соодветно.

Генетските иследувања заклучиле дека [[Американски староседелци|домородните Американци]] потекнуваат од едно основачко население кое првично се разделило од базалско-источно-азиско потекло во континентална Југоисточна Азија пред околу 36.000 години, во исто време кога вистинскиот народ Џомон се разделил од Базално-источно-азијците, или заедно со домородните Американци на предците или за време на посебен бран на распространување. Истражувањата исто така покажуваат дека базалните северни и јужни домородни американски гранки, на кои припаѓаат сите други домородни народи, се разделиле пред околу 16.000 години. Домороден американски примерок од 16.000 п.н.е. во [[Ајдахо]], кој е краниометриски сличен на современите Индијанци, како и на палеозибериите, било откриено дека има главно источно-евроазиско потекло и покажал висок афинитет со современите источноазијци, како и со примероците од Јапонија од периодот на Џомон. потврдувајќи дека домородните Американци се одвоиле од источноевроазиско потекло во Источен Сибир.

=== Европа ===
Според , рана гранка од јужната дисперзија со хаплогрупата N го следела Нил од Источна Африка, упатувајќи кон север и преминувајќи во Азија преку [[Синајски Полуостров|Синајскиот Полуостров]]. Оваа група потоа се разгранила, некои се преселиле во Европа, а други на исток во Азија.  Оваа хипотеза е поткрепена со релативно доцниот датум на доаѓањето на современите луѓе во Европа, како и со археолошки и ДНК докази.  Врз основа на анализа на 55 човечки митохондриски геноми (мтДНК) на ловци-собирачи,  тврдат за „''брзо единечно растурање на сите не-Африканци пред помалку од 55.000 години''“.

== Генетска реконструкција ==

=== Митохондриски хаплогрупи ===

==== Во рамките на Африка ====
[[Податотека:African_Mitochondrial_descent.PNG|мини| Карта на рана диверзификација на современите луѓе според генетиката [[Митохондриска ДНК|на митохондријалната]] [[Популациона генетика|популација]] ''(види: [[Макро-хаплогрупа Л|Хаплогрупа L]])''.]]
Првата лоза што се разгранила од [[Митохондриска Ева|Митохондриската Ева]] била [[Хаплогрупа L0|L0]]. Оваа хаплогрупа се наоѓа во високи пропорции меѓу Бушмани од Јужна Африка и Сандаве од Источна Африка. Го има и кај народот Мбути. Овие групи се разграниле на почетокот на човечката историја и оттогаш останале релативно генетски изолирани. [[Хаплогрупа L1|Хаплогрупите L1]], L2 и L3 се потомци на L1-L6 и во голема мера се ограничени на Африка. Макро хаплогрупите M и [[Хаплогрупа N (mtДНК)|N]], кои се лоза на остатокот од светот надвор од Африка, потекнуваат од L3. L3 е стар околу 70.000 години, додека хаплогрупите M и N се стари околу 65-55.000 години. Врската помеѓу таквите генски дрвја и демографската историја сè уште се дебатира кога се применува на дисперзиите. 

Од сите лози кои се присутни во Африка, женските потомци на само една лоза, мтДНКхаплогрупата L3, се наоѓаат надвор од Африка. Доколку постоело неколку преселби, би се очекувало да се најдат потомци од повеќе од една лоза. Женските потомци на L3, лозата на хаплогрупата M и [[Хаплогрупа N (mtДНК)|N]], се наоѓаат на многу ниски фреквенции во Африка (иако популациите на хаплогрупата М1 се многу древни и разновидни во [[Северна Африка|Северна]] и [[Африкански Рог|североисточна Африка]]) и се смета дека се поновите пристигнувања. Можно објаснување е дека овие мутации се случиле во Источна Африка непосредно пред егзодусот и станале доминантни хаплогрупи потоа со помош на ефектот на основачот. Алтернативно, мутациите можеби се појавиле набргу потоа.

==== Јужна рута и хаплогрупите М и Н ====
Резултатите од мтДНК собрани од абориџините Малезијци наречени Оранг Асли покажале дека хаплогрупите М и N споделуваат карактеристики со оригиналните африкански групи од пред приближно 85.000 години и споделуваат карактеристики со под-хаплогрупите пронајдени во крајбрежните југоисточни азиски региони, како што е Австралија, Индискиот Потконтинент и низ цела континентална Азија, кои се распрснале и се одвоиле од нивниот африкански родоначалник пред приближно 65.000 години. Ова распрснување на јужниот брег би се случило пред распрснувањето низ Левант пред приближно 45.000 години.  Оваа хипотеза се обидува да објасни зошто хаплогрупата N е доминантна во Европа и зошто хаплогрупата М е отсутна во Европа. Се смета дека доказите за крајбрежната преселба биле уништени со порастот на нивото на морето за време на [[холоцен]]скиот период. Алтернативно, мала европска популација основач која на почетокот ги изразила хаплогрупата М и N, можела да ја изгуби хаплогрупата М преку случајно [[генетско поместување]] што произлегува од тесно грло (т.е. ефект на основачот).

Групата што го преминала Црвеното Море патувала по крајбрежната рута околу [[Арапски Полуостров|Арабија]] и [[Иранска Висорамнина|Персија]] додека не пристигнала до Индија.  Хаплогрупата М се наоѓа на високи фреквенции по должината на јужните крајбрежни региони на Пакистан и Индија и има најголема разновидност во Индија, што покажува дека токму таму можеби се случила мутацијата.  60% проценти од индиското население припаѓа на Хаплогрупата М. Домородните луѓе на [[Андамански Острови|Андаманските Острови]] исто така припаѓаат на лозата М. Се смета дека Андаманците се гранки на некои од најраните жители во Азија поради нивната долга изолација од копното. Тие се доказ за крајбрежната рута на раните доселеници што се протега од Индија до [[Тајланд]] и Индонезија сè до источна [[Нова Гвинеја]]. Бидејќи М се наоѓа на високи фреквенции кај планините од Нова Гвинеја, а Андаманците и Нова Гвинеја имаат темна кожа и коса со афро-текстура, некои научници сметаат дека сите тие се дел од истиот бран мигранти кои заминале преку Црвеното Море пред ~ 60.000 години. во Големата крајбрежна преселба. Процентот на хаплогрупата М се зголемува на исток од [[Арапски Полуостров|Арабија]] до Индија; во источна Индија, M е поголем од N за сооднос 3:1. Премин во Југоисточна Азија, хаплогрупата N (најчесто во форма на деривати на нејзиниот потклад R) повторно се појавува како доминантна лоза М е доминантна во Источна Азија, но меѓу домородните Австралијци, N е почеста лоза. Оваа случајна распространетост на Хаплогрупата N од Европа до Австралија може да се објасни со ефектите на основачот и тесните грла на населението.
[[Податотека:Simplifed_Y_tree_is_shown_as_reference_for_colours.png|мини|300x300пкс| Најраните разгранети неафрикански татковски лози (C, D, F) по настанот надвор од Африка (а) и нивната најдлабока раздвоеност меѓу современа Источна или Југоисточна Азија (б), што укажува на брзи крајбрежни распространувања. Поедноставеното стебло на Y-хромозомот е прикажано како референца за боите.]]

=== Автосомна ДНК ===

=== ДНК на патогенот ===
Друг ветувачки пат кон реконструкција на човечката генетска генеалогија е преку вирусот JC (JCV), тип на хуман полиом вирус кој го носат 70-90 проценти од луѓето и кој обично се пренесува вертикално, од родители до потомци, што укажува на кораздвојување со човечката популација. Поради оваа причина, JCV се користи како генетски маркер за човековата еволуција и преселба. Овој метод се смета дека не е сигурен за преселба надвор од Африка; за разлика од човечката генетика, видовите JCV поврзани со африканските популации не се базални. Од ова,  заклучиле дека или базален африкански вид на JCV исчезнал или дека оригиналната инфекција со JCV ја датира по преселбата од Африка.

=== Мешавина на архаични и современи луѓе ===
Доказите за архаични човечки видови (кои потекнуваат од ''Homo heidelbergensis'') кои се вкрстувале со современите луѓе надвор од Африка, биле откриени во 2010-тите. Ова се однесува првенствено на [[Неандерталец|неандерталската]] примеса кај сите современи популации, освен кај [[Потсахарска Африка|Потсахарските Африканци,]] но исто така биле презентирани докази за примеси на хоминин Денисовец во [[Австралазија|Австралија]] (т.е. кај [[Меланезијци]]те, Абориџините Австралијци и некои Негритоси). Стапката на мешање на неандерталците со европските и азиските популации од 2017 година се проценува на околу 2-3%.

Во 2011 година била откриена архаична мешавина во некои групи на ловци-собирачи на потсахарска африканска популација ( Бијака пигмеи и Сани), добиени од архаични хоминини кои се одвоиле од современата човечка лоза пред околу 700.000 години. Стапката на мешање била проценета на 2%. Мешавина од архаични хоминини од уште поранешните времиња на дивергенција, проценета на 1,2 до 1,3 милиони години, била пронајдена во Пигмеите, Хаџите и пет Сандаве во 2012 година.

Од анализата на Муцин 7, високо раздвоен хаплотип кој има проценето време на спојување со други варијанти околу 4,5 милиони години пред сегашноста и е специфичен за африканските популации, се заклучува дека е изведен од вкрстување помеѓу африканските современи и архаични луѓе.

Илседувањето објавено во 2020 година покажало дека популациите на [[Јоруба]] и Менде во Западна Африка потекнуваат помеѓу 2% и 19% од нивниот геном од сè уште неидентификувана архаична популација на хоминин која веројатно се разделила пред поделбата на современите луѓе и предците на неандерталците и денисованите.

=== Камени алатки ===
Покрај генетската анализа, Петраглија и неговите соработници ги испитувале и малите камени алатки (микролитски материјали) од индискиот потконтинент и го објаснува ширењето на населението врз основа на реконструкција на палеосредина. Тој предложил камените алатки да бидат датирани до 35 ка во Јужна Азија, а новата технологија може да биде под влијание на промените во животната средина и притисокот на населението.

== Историја на теоријата ==

=== Класична палеоантропологија ===
[[Податотека:Huxley_-_Mans_Place_in_Nature.jpg|мини|Предлог на Хакслиевите ''докази како за човечкото место во природата'' (1863): сликата го споредува скелетот на човекот со други мајмуни.]]
Кладистичкиот однос на луѓето со африканските [[Човеколики мајмуни|мајмуни]] го предложил [[Чарлс Дарвин]] по проучувањето на однесувањето на африканските [[Човеколики мајмуни|мајмуни]], од кои еден бил изложен во Зоолошката градина во Лондон. Анатомот [[Томас Хаксли]], исто така, ја поддржал хипотезата и сугерирал дека африканските мајмуни имаат близок еволутивен однос со луѓето. На овие ставови се спротивставил германскиот биолог Ернст Хекел, кој бил поборник на [[Out of Asia theory|теоријата „Надвор од Азија“]]. Хекел тврдел дека луѓето се потесно поврзани со приматите од Југоисточна Азија и ја отфрлил Дарвиновата африканска хипотеза.

Во ''Потеклото на човекот'', Дарвин шпекулирал дека луѓето потекнуваат од мајмуните, кои сè уште имале мал мозок, но оделе исправено, ослободувајќи ги рацете за употреба што ја фаворизирала интелигенцијата; сметал дека таквите мајмуни се африкански:

Во 1871 година, речиси и да немало достапни човечки фосили на антички хоминини. Речиси педесет години подоцна, шпекулациите на Дарвин биле поддржани кога антрополозите почнале да пронаоѓаат фосили на древни хоминини со мал мозок во неколку области на Африка. Хипотезата за ''неодамнешното'' (наспроти архаичното) африканско потекло се развило во 20 век. „''Неодамнешното африканско потекло''“ на современите луѓе значи „''едно потекло''“ (моногенизам) и се користи во различни контексти како антоним на полигенизмот. Дебатата во антропологијата замавна во корист на моногенизмот до средината на 20 век. Изолираните поборници на полигенизмот се појавиле во средината на 20 век, како што е Карлтон Кун, кој дури во 1962 година сметал дека ''H. sapiens'' се појавил од ''H. erectus'' на пет места.
[[Податотека:Asian_origin_thesis_for_L3.jpg|мини| Можноста за потекло на L3 во Азија била предложена од Кабрера и сор. (2018).<br />**а:** Излез на претходникот L3 во Евроазија. **б:*' Враќање во Африка и проширување во Азија на базалните L3 лози со последователна диференцијација на двата континента.]]

=== Мултирегионална хипотеза за потекло ===

=== Митохондриски анализи ===
[[Митохондриска Ева|Во]] 1980-тите Алан Вилсон заедно со Ребека Л. Кан и Марк Стоункинг работеле на генетско датирање на матрилинеалниот најнов заеднички предок на современата човечка популација (наречена „Митохондриска Ева“). За да ги идентификува информативните генетски маркери за следење на човечката еволутивна историја, Вилсон се концентрирал на [[Митохондриска ДНК|митохондриската ДНК]] (мтДНК), пренесена од мајка на дете. Овој ДНК материјал брзо мутира, што го олеснува исцртувањето на промените во релативно кратко време. Со своето откритие дека човечката мтДНК е генетски многу помалку разновидна од мтДНК на шимпанзото, Вилсон заклучил дека современата човечка популација неодамна се разделила од една популација додека постарите човечки видови како [[Неандерталец|неандерталците]] и *хомо еректус* исчезнале. Со доаѓањето на [[археогенетика]]та во 1990-тите, датирањето на митохондриските и [[Хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом|Y-хромозомските хаплогрупи]] станало можно со одредена сигурност. До 1999 година, проценките се движеле околу 150.000 години за [[Митохондриска Ева|Mt-MRCA]] и 60.000 до 70.000 години за преселбата надвор од Африка.

Од 2000 до 2003 година, постоеле контроверзии за мтДНК на „Mungo Man 3“ (LM3) и нејзиното можно влијание врз мултирегионалната хипотеза. Било откриено дека LM3 има повеќе од очекуваниот број на разлики во низата во споредба со современата човечка ДНК ([[Референтна секвенца на Кембриџ|CRS]]). Споредбата на мтДНК со онаа на античките и современите Абориџини, довеле до заклучок дека Човекот Мунго паднал надвор од опсегот на генетска варијација забележана кај Абориџините Австралијци и се користела за поддршка на хипотезата за мултирегионално потекло. Повторната анализа на LM3 и други антички примероци од областа, објавена во 2016 година, покажала дека е слична на современите австралиски секвенци на Абориџините, што не е во согласност со резултатите од претходната студија.

=== Анализи на Y-хромозомот ===
[[Податотека:World_Map_of_Y-DNA_Haplogroups.png|мини|Карта на хаплогрупите на Y-хромозомот – Доминантни хаплогрупи во предколонијалните популации со предложени рути за преселба]]
Со оглед на тоа што тековните проценки за машкиот најнов заеднички предок („[[Y-хромозомски Адам]]“ или Y-MRCA) се спојуваат со проценките за возраста на анатомски современи луѓе и добро претходат на преселбата надвор од Африка, хипотезите за географското потекло продолжуваат да се ограничени на [[Африка|африканскиот континент]].

Најмногу базални лози биле откриени во [[Западна Африка|Западна]], [[Магреб|Северозападна]] и [[Централна Африка]], што укажува на веродостојност за Y-MRCA што живее во општиот регион на „Централно-Северозападна Африка“.

Друго иследување наоѓа веродостојна поставеност во „северозападниот квадрант на африканскиот континент“ за појавата на хаплогрупата A1b. Извештајот од 2013 година за [[Хаплогрупа А (Y-ДНК)|хаплогрупата А00]] пронајден меѓу народот Мбо од западен денешен [[Камерун]] е исто така компатибилен со оваа слика.

Ревизијата на Y-хромозомската филогенија од 2011 година влијаела на проценките за веројатното географско потекло на Y-MRCA, (Најновиот заеднички предок) како и на проценките за временската длабочина. Со истото размислување, идното откривање на моментално непознати архаични хаплогрупи кај живите луѓе повторно ќе доведе до такви ревизии. Конкретно, можното присуство на помеѓу 1% и 4% ДНК добиена од неандерталецот во евроазиските геноми имплицира дека (неверојатниот) настан на откривање на еден жив евроазиски мажјак кој покажува патрилинеална линија на неандерталецот веднаш ќе го отфрли T-НЗП (“ време до MRCA") до најмалку двапати од нејзината сегашна проценка. Сепак, откривањето на неандерталскиот Y-хромозом од Мендез и неговите соработници била ублажена со студија од 2016 година која сугерира изумирање на патрилонските родови на неандерталците, бидејќи лозата заклучена од неандерталската секвенца е надвор од опсегот на современите човечки генетски варијации. Прашањата за географско потекло ќе станат дел од дебатата за еволуцијата на неандерталците од *хомо еректус*.

== Белешки ==


== Наводи ==


== Надворешни врски ==
* Encyclopædia Britannica, *Human Evolution''
* Human Timeline (Interactive) – Smithsonian, National Museum of Natural History (август 2016).
* Age constraints for the Trachilos footprints from Crete Nature (October 2021).

Категорија:Еволуција на човекот
Категорија:Праисториски преселби
Категорија:Палеоантропологија
Категорија:Човечка генетска историја