Кубевано

[мини|Орбитите на разни кубевана споредени со орбитата на [Нептун (сино) и Плутон (розово).]]

**Кубевано** (**класично тело од Кајперовиот Појас** или **класичен кајперовец**) — малкузанесено тело од Кајперовиот Појас кое кружи подалеку од Нептун и не е под раководство на орбитална резонанција со него. Ваквите тела имаат орбити со големи полуоски во опсег од 40 до 50&nbsp;ае и, за разлика од Плутон, не ја пресекуваат Нептуновата орбита. Ова значи дека имаат малкузанесени, а понекогаш и нисконаклонети орбити како класичните планети.

Називот „кубевано“ доаѓа од првиот заднептунец пронајден по Плутон и Харон — 15760 Албион, кој сè јануари 2018 г. немал име, туку ја носел привремената ознака  (*кју-би-уан* на англиски). Подоцна откриените тела од овој вид го носат истиот назив, иако поимот „класични тела“ е многу позастапен во научната литература.

Меѓу позначајните кубевана се вбројуваат:
* 15760 Албион (со ознака 1992 QB1, од која потекнува поимот „кубевано“)
* 136472 Макемаке — најголемото познато кубевано и џуџеста планета 
* 50000 Квавар и 20000 Варуна — важеле за најголемите заднептунци кога биле откриени 
* 19521 Хаос, 58534 Логос, 53311 Девкалион, 66652 Борасизи, 88611 Техаронхијавако
* , , , 
* 486958 Арокот

136108 Хаумеја првично е заведена како кубевано од Центарот за мали планети во 2006 г., но подоцна е утврдено дека таа е во резонантна орбита.

## Орбити: „врели“ и „студени“ населенија
[мини|350п|[Голема полуоска и наклон на кубеваната (сино) споредени со резонантните заднептунци (црвено).]]

Постојат две динамички класи на кубевана: оние во релативно нерастроени („студени“) орбити, и оние во значајно растроени („врели“) орбити.

Највеќето кубевана се среќаваат помеѓу орбиталната резонанција 2:3 со Нептун (населена од плутина) и резонанцијата 1:2. На пример, 50000 Квавар има речиси кружна орбита близу до еклиптиката. Плутината, од друга страна, имаат позанесени орбити, што значи некои доаѓаат поблиску до Сонцето отколку до Нептун.

Голем дел од кубеваната, таканареченото *студено население*, имаат мал наклон ( 40 ае и афел (Q) e  (изземајќи ги одвоените тела)
За разлика од другите начини на поделба, со оваа дефиниција се вклучени и телата со голема полуоска помала од 39,4 ае (резонанција 2:3) —наречени ***внатрешен класичен појас***, или преку 48,7 (резонанција 1:2) — наречени ***надворешен класичен појас***, а поимот ***главен класичен појас*** го задржува за орбитите помеѓу овие две резонанции.

## Семејства
Првото познато судирно семејство во класичниот Кајперов Појас (група тела останати од раздробувањето на поголемо тело) е Хаумеиното семејство. Во него спаѓа Хаумеја, нејзините месечини,  и седум помали тела. Телата не само што следат слични орбити, туку и делат слични физички особености. За разлика од многу други кајперовци, на нивните површини има големи количества мраз (H2O), а нема толини. Површинскиот состав е изведен од нивната неутрална (наспроти црвени) боја и длабоко впивање при 1,5 и 2 μм во инфрацрвениот спектар. Во класичниот Кајперов Појас може да има уште неколку судирни семејства.

## Истражување
мини|Траекторија на „Нови хоризонти“ и орбитите на Плутон и 486958 Арокот.

Засега само едно кубевано е разгледувано одблизу од вселенско летало. Двете летала на програмата „Војаџер“ минале низ подрачјето пред откривањето на Кајперовиот Појас. „Нови хоризонти“ е првата мисија која посетила кубевано. По успешното истражување на Плутоновиот систем во 2015 г. леталата на НАСА на 1&nbsp;јануари 2019 г. го посетиле малиот кајперовец 486958 Арокот на растојание од 3.500&nbsp;км.

## Список
Ова е список на некои избрани кубевана. Во октомври 2020 г. се знаело за 779&nbsp;тела со  и .

## Наводи

## Надворешни врски
* Страница за Кајперовиот Појас на Дејвид Џуит 
*  
* Список на заднептунци, 27 август 2010 г. 
* Страници за заднептунците во Џонстоновиот Архив 
* Исцрт на тековните положби на телата во надворешниот Сончев Систем — ЦМП