Померанија

мини|Современи административни единици со ''Померанија'' во името, не претставуваат точен историски регион
**Померанија** (*Поморје*) — историски регион на јужниот брег на Балтичкото Море во Средна Европа, поделен помеѓу Германија и Полска.

Името потекнува од западнословенскиот збор „по морже“ што значи област која е поморска, т.е. приморска. Померанија се протега од реките Требел и Рекниц на запад до Висла на исток.

Најголемите острови на Померија се Риген, Уземан/Узнам и Волин. Најголемиот град на Померанија е Гдањск или, кога се користи потесна дефиниција на регионот — Шчеќин. Померанија се одликува со обработливо земјиште, преполно е со езера, шуми и градови. Регионот бил силно погоден од војните, Првата и Втората светска војна, при што поголемиот дел од нејзините предвоени жители заминале или биле протерани по 1945 година.

## Географија
мини|Историска Померанија

### Граници
Померанија е областа долж Померскиот Залив на Балтичкото Море меѓу реките Рекниц и Требел на запад и Висла на исток. Таа порано достигнала можеби на југ како реката Номче, но од 13 век нејзината јужна граница е поставена понатаму на север.  

### Пејзаж
Поголемиот дел од регионот е крајбрежната низина, која е дел од Средноевропската Низина, но нејзините јужни, ридски делови припаѓаат на Балтичкиот Срт, појас на конечни мореини образувани за време на плеистоценот . Во рамките на овој гребен, еден синџир на езера што го чинат моренот го сочинува Померанскиот езерски округ. Почвата е генерално прилично лоша, понекогаш песочна или мочурлива.

Западното крајбрежје е изградено, со многу полуострови (како што се Дарс &ndash; Зингст) и островите (вклучувајќи ги и Риген, Узедом и Волин) кои опфаќаат бројни заливи (Боден) и лагуни (најголемата е лагуната на Шчечќин).

Источниот крајбрежје е мазно. Лебско и неколку други езера биле поранешни заливи, но биле отсечени од морето. На источниот крајбрежје по должината на заливот Гдањск (со заливот Пук) и Висла лагуната, има полуостров Хел и полуостровот Висла, излегувајќи во Балтикот.

### Подрегиони
Померанскиот регион ги има следниве административни поделби:

* Западна Померанија (*Vorpommern*) во североисточна Германија. Овој регион е дел од сојузната држава Мекленбург-Западна Померанија. Најјужниот дел на историската Западна Померанија (областа Гарц) сега е во Бранденбург, додека нејзините историски источни делови (устието на Одра) сега се во Полска. 
* Западнопоморско Војводство (*Zachodniopomorskie*) во Полска, кое се протега од линијата Одра-Нејсе до реката Виепца, опфаќајќи поголем дел од историската Померанија во тесна смисла (како и северната половина на Нејмарк).
* Поморско Војводство, со слични граници на Помелелија, се протега од реката Виепца до делтата Висла во близина на Гдањск.
* На северната половина е Кујавско-поморско Војводство.

Делови од Померанија и околните региони од 1995 година сочинуваат еврорегион. Еврорегионот Померанија ја сочинуваат Западна Померанија и Укермарк во Германија, Западна Померанија во Полска и Сканија во Шведска. 
Податотека:Niechorze Widok z latarni 3 (Piotr Kuczynski).jpg|Типична поморска плажа (Западнопоморско Војводство)
Податотека:Małe regaty na jeziorze Wdzydze.jpg|Езеро Вѕиѕе (Поморско Војводство)
Податотека:Poland Turkusowe Lake.jpg|Национален парк Волин (Западнопоморско Војводство)
Податотека:2 SPN 01.jpg|Национален парк Словински (Поморско Војводство)
Податотека:Usedomer Strand.jpg|Западна Померанија
Податотека:Kap Arkona2.jpg|'Рт Аркона (Западна Померанија)


## Потекло на поимот
"Померанија" и неговите сознанија на други јазици потекнуваат од старословенски *по*, што значи "до / до / по должината", а *морзе*, што значи "море", со што "Померанија" буквално значи "крајбрежје" или "копно крај морето", што се однесува на неговата близина до Балтичкото Море.

Померанија првпат била спомената во царски документ од 1046 година, кој се однесувал на Земузил, Војводата на Померанија. Померанија се споменува постојано во хрониките на Адам од Бремен (околу 1070) и Галус анонимен (околу 1113).

### Терминологија
Терминот "Западна Померанија" е двосмислен, бидејќи може да се однесува или на Западна Померанија во историска  и на германска употреба или на Западнопоморското Војводство (во заедничка полска употреба).

Терминот "Источна Померанија" исто така може да носи различни значења, Померанија во историска и германска употреба, или на Помелелија или Поморско Војводство во полска употреба. 
## Историја

### Среден век (околу 400 година - 1400 година)
Населбата во областа наречена Померанија во последните 1000 години започнува до крајот на Вислалната ледничка сцена, пред околу 13.000 години. Пронајдени се археолошки траги од различни култури за време на каменото и бронзеното доба, балтичките народи, германските народи и Венети за време на железното време и во средниот век, словенските племиња и Викинзите. Почнувајќи од 10 век, раните полски војводи во неколку наврати ги потиснале делови од регионот од југоисток, додека Светото Римско Царство и Данска ја зголемиле својата територија од запад и север.

### Ренесанса (околу 1400 - 1700)
Во 12 век, тесната Померанија станала христијанка под светиот Ото од Бамберг (*апостол на Померанија*); во исто време Померија станала дел од епархијата на Влоцлавек. Оттогаш, Грифинското војводство Померанија останало со Светото Римско Царство и Кнежевството Риген со Данска, додека Помелелија, според пресудата на Самборидес, била дел од Полска. Померанија, за време на сојузот во Светото Римско Царство, ги делела границите со словенската држава Олденбург, како и Полска и Бранденбург. Тевтонските витези успеале да ја интегрираат Померија во нивната монашка состојба во почетокот на 14 век. Во меѓувреме, Остијдлунг почнал да ја претвора словенската тесна Померанија во повеќе германско подрачје; останатите Вендови и Полски луѓе, честопати познати како Кашуби, продолжиле да се населуваат во Помелелија. Во 1325 година изумреле линијата на кнезовите Риген, а кнежевството го наследиле Грифините. Во 1466 година, со поразот на Тевтонскиот ред, Померија повторно станала предмет на полската круна како дел од Кралска Прусија. Додека германското население во Војводството Померанија ја усвоило протестантската реформација во 1534, полската (заедно со кашубиската) популација останала со Римокатоличката црква. Триесетгодишната војна сериозно опустошила и депопулирала делови од Померанија; неколку години подоцна ова истото се случи и со Померија. Со истребувањето на куќата Грифин во истиот период, Војводството Померанија било поделено меѓу шведската империја и Бранденбург-Прусија во 1648 година, по т.н. Вестфалски мир, додека Помелелија остана со полската круна. 
Податотека:Stralsunder Rathaus mit Schaufassade, dahinter die Nikolaikirche-2630.jpg|Штралзунд, еден од неколкуте ханзеатски градови изградени во типичен готски стил.
Податотека:Wik 21 klasztor Police - Jasienica.jpg|Урнатините на моштите на Августинците во Јасиница.
Податотека:Poland Gniew - castle.jpg|Тевтонски витешки замоци во Гниев, Померија .


### Поново време
мини|Пруската покраина Померанија во Прусија и Германското Царство околу 1871 година.
Прусија ги добила јужните делови на Шведска Померанија во 1720 година,  ја нападнала и припоила Помелелија од Полска во 1772 година и го добила остатокот од Шведска Померанија во 1815 година, по Наполеоновите војни.  Поранешната Бранденбург-пруска Померанија и поранешните шведски делови биле реорганизирани во пруската покраина Померанија,  додека Помелелија била дел од провинцијата Западна Прусија. Со Прусија, двете провинции се приклучиле кон новоформираното Германско Царство во 1871 година. Под германското владеење, полското малцинство претрпело дискриминација и угнетувачки мерки насочени кон искоренување на својата култура. По поразот на империјата во Првата светска војна, Померелија била вратена во обновената полска држава како дел од таканаречениот полски коридор, додека германското мнозинство од Гдањск / Данциг било трансформирано во независен слободен град Данциг. Покраината Померанија во Германија се проширила во 1938 година за да ги вклучи северните делови на поранешната провинција Посен-Западна Прусија, а кон крајот на 1939 година анексираниот Поморски Гдањски, полскиот коридор, станал дел од Рајхсгау Данциг-Западна Прусија во времето на Третиот рајх. Нацистите ги депортирале померанските Евреи во близина на Лублин во Помелелија. Полското население многу страдало за време на Втората светска војна, повеќе од 40.000 загинале во погубувања, логори на смртта, затвори и принудна работа, првенствено оние кои биле наставници, стопанственици, свештеници, политичари, поранешни офицери на армијата и државни службеници. Илјадници Полјаци и Кашуби претрпеле депортација, нивните домови биле преземени од страна на германската војска и државните службеници, како и некои балтички Германци преселени таму помеѓу 1940-1943 година.

По поразот на Третиот Рајх во Втората светска војна, германско-полската граница била префрлена на запад кон линијата Одер-Нејс, а цела Померанија била под советска воена контрола.    Германските државјани на поранешните источни територии на Германија и Полјаците од германската етничка заедница од Померија биле протерани, а областа била населена првенствено со Полјаци од полска етничка група, и некои Полјаци од украинската етничка група, како и неколку полски Евреи.   Поголемиот дел од Кит или Западна Померанија останале во Германија, и првично околу 500.000 избегале или биле протерани. Денес германската Западна Померанија го формира источниот дел на државата Мекленбург-Западна Померанија, додека полскиот дел е поделен меѓу западнопоморските и поморските војводи, со нивните главни градови во Шчеќин и Гдањск. Во текот на 1980-ти години, движењата Солидарност и Промена го соборија комунистичкиот режим реализиран за време на повоената ера. Оттогаш, Померанија е демократски управувана.

Померанија сè уште живее во колонија во Бразил, каде што сè уште се зборува јазикот. Пристигнувањето на имигрантите на Померанија со Германците и Италијанците помогнало во формирањето на Еспирито Санто од почетокот на 1930-ти години, од Густаво Барето. Нивната важност и почит се еден од културните потписи на областа. Бразилскиот град Помероде (држава ОС Санта Катарина) е основан од поморски Германци во 1861 година и се смета за најтипично германски од сите германски градови во јужен Бразил.

## Демографија
[десно|мини| [Кашубијка во регионален фустан ]]
Западна Померанија е населена од германски Померани. Во источните делови, Полјаците се доминантна етничка група од територијалните промени на Полска по Втората светска војна, и како резултат на Полонизацијата. Кашубите, потомци на средновековните словенски Поморци, се бројни во рурална Померанија.

### Западна Померанија
Во 2012 година, германскиот град Померанија имал население од околу 470.000 (во окрузите Западна Померанија-Риген и Западна Померанија-Грајфсвалд), додека полските окрузи во регионот имале население од околу 520.000 во 2012 година (градови Шчеќин, Швинојце и округот Полиција) . Значи, генерално, околу 1 милион луѓе живеат во историскиот регион на Задна Померанија денес, додека метрополиската област Шчеќин достигнува уште повеќе.

### Градови и градови со повеќе од 50.000 жители
Градови во историскиот регион Померанија (со податоци за населението за 2012 година):

* Шчеќин (Ззападнопоморско Војводство, 408.913, до 763.321 во метрополитенска област)
* Штралзунд - Грајфсвалд високо урбан центар на Мекленбург-Западна Померанија (население 113.128), вклучувајќи: 
**Штралзунд (57.357)
** Грајфсвалд (долногермански: Griepswohld) (55,771)
* Козалин (Западнопоморско Војводство, 109.343)
* Слупск (Поморско Војводство, 94.849)
* Старгард (Ззападнопоморско Војводство, 69.724)

Податотека:Zamek Ksiazat Pomorskich w Szczecinie (widok z wiezy).jpg|Шчеќин
Податотека:Stralsund, Blick von der Marienkirche (2013-07-07-), by Klugschnacker in Wikipedia (7).JPG|Штралзунд
 Други градови во Померанија и Кујавско-Померанските војводства:

* Тројство метрополитенска област (Поморско Војводство ) (население во 2012 година: најмалку 1.035.000, површина 1.332,51&nbsp; км2), вклучувајќи: 
**Гдањск (460.427)
** Гдиња (248,726) 
** Вејхерово (50.375)
* Торуњ (Кујавско-поморско Војводство, 205.934)
* Груждонц (Кујавско-поморско Војводство, 96.042)
* Тчев (Поморско Војводство, 60.279)

Податотека:Gdańsk żuraw (3).jpg|Гдањск


## Култура

### Јазици и дијалекти
десно|мини| Раздел на детална карта од ''ракописот на Мејерс Клејнер'' објавен од страна на Јулиј Мејер во Лајпциг и Виена во 1892 година.
Во германскиот дел на Померанија, се зборуваат стандардни германски и источно-ниски германски Мекленбуршки-Вормперш и централно-померански дијалекти, иако доминира стандардно германско. Полскиот е доминантниот јазик во полскиот дел; Кашубиските дијалекти се зборуваат и од кашубите во Помелелија .

Источнопомеранскиот, источнодолногерманскиот дијалект на Далеку Померанија и западниот Помелелија, нискиот пруски, источно-долногерманскиот дијалект на источна Помелелија и стандардниот германски доминираа во Померанија источно од линијата Одер-Неисе, пред повеќето нејзини звучници да бидат избркани по Светот Војна II . Словинчанецот беше зборуван на пограничната померанска Померанија, но сега е исчезнат.

Кашубиски и источно ниски германски се зборуваат и од потомците на емигрантите, особено во Америка (на пр. Аргентина, Бразил, Чиле и Канада ).

### Кујна
*За типичната храна и пијалаци во регионот, видете ја [[Поморска кујна|поморската кујна]].*

### Музеи
[десно|мини| Национален музеј во [Шчеќин  ]]
Померанскиот државен музеј во Грајфсвалд, посветен на историјата на Померанија, има различни археолошки наоди и артефакти од различните периоди опфатени во оваа статија. Најмалку 50 музеи во Полска ги покриваат историјата на Померанија, најважниот од нив Националниот музеј во Гдањск, Музејот на Централна Померанија во Спупск, Музејот Дарлово, Музејот Козалин, Националниот музеј во Шчеќин.

## Економија
Земјоделството главно се состои од одгледување добиток, шумарство, рибарство и одгледување на житни култури, шеќерна репка и компири. Индустриската преработка на храна е сè повеќе релевантна во регионот. Од крајот на 19 век, туризмот станал важен сектор на економијата, првенствено во бројните одморалишта крај брегот. Клучните индустрии се бродоградилишта, капацитети за машинско инженерство (обновливи енергетски компоненти), рафинерии за шеќер, хартија и дрво. Сервисните индустрии денес се важен економски фактор во Померанија, особено со логистиката, информатичката технологија, науките за животот биотехнологијата и здравствената заштита, и другите високотехнолошки гранки кои често се групираат околу истражувачките капацитети на померанските универзитети.

## Наводи

Категорија:Поделени региони
Категорија:Померанија
Категорија:Историски области
Категорија:Историски области во Полска
Категорија:Историски области во Германија
Категорија:Страници со застарена синтакса за слики