open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сив ушест лилјак

мини|Сив лилјак со долги уши во Kaтакомбите од Одеса
**Сивиот лилјак со долги уши** е прилично голем европски лилјак. Има карактеристични уши, долги и со карактеристичен набор. Лови над шумите, често дење, а најмногу молци. Во заробеништво, забележано е и јадење мали гуштери. Исклучително е сличен на почестиот кафеав долгошпан лилјак и се разликувал само во 1960-тите, но има поблед стомак.

## Биологија и екологија
Неговите главни живеалишта за потрага по храна се низинските ливади и мочуриштата. Го лоцира својот плен од инсекти преку ехолокација . Честотите што ги користат овој вид лилјаци за ехолокација се помеѓу 18–45&nbsp;kHz, имаат најмногу енергија на 28&nbsp;kHz и имаат просечно времетраење од 5,8 ms.

## Распространетост
Дистрибуиран низ цела Европа, освен на Скандинавскиот Полуостров.

## Конзервација
Во моментов е наведен како речиси загрозен од IUCN . Има голем географски опсег и се смета за релативно честа појава. Во повеќето земји каде што е пронајден, тој е заштитен од намерно оштетување со законодавство. Иако дистрибуцијата на континентална Европа не е загрозен. Студија од 2013 година покажа дека овој вид е блиску до истребување во Обединетото Кралство.

Една од можните причини за нејзиниот пад во ОК е губењето на живеалиштата за потрага по храна. Моментално е фокус во рамките на проектот за зачувување на „ Назад од работ “, кој има за цел да го зголеми живеалиштето за потрага по храна околу познатите места за живеалишта. Овој вид може да биде загрозен и од климатските промени во Јужна Европа .

Еден истражувач забележал, „долготрајните, бавно репродуцирани видови со помала популација веројатно нема да бидат способни да се прилагодат на идните климатски промени доволно брзо преку ширење на нови мутации што се појавуваат кај популацијата“. Во иднина, можеби ќе биде неопходно луѓето да ги преместат лилјаците во соодветни области поради климатските промени.

## Наводи

Категорија:Речиси загрозени видови според МСЗП
Воиславски манастир „Успение на Пресвета Богородица“

**Манастир „Успение на Пресвета Богородица“** — манастир во југоисточниот дел на Македонија, на падините на планината Смрдеш, во близина на селото Воиславци.

## Историја
Од споменикот во дворот на манастирот се забележува дека во 1928 година биле откриени остатоци од стара црква. Денешниот манастир бил основан со изградбата на манастирската црква којашто започнала во 1968 година, а била осветена во 1980 година.

## Градби
Во склоп на манастирот влегуваат две цркви, конак, трпезарии, споменик и помошни објекти.

### Црква „Успение на Пресвета Богородица“ (стара)

Градбата на црквата има мали димензии и е со правоаголна основа, а влезот се наоѓа на западната страна до којашто е доградена мала отворена припрата.

### Црква „Успение на Пресвета Богородица“ (нова)

Градбата на црквата е со правоаголна основа, полукружна апсида на источната страна и отворена припрата доградена на западната страна.

## Галерија

Податотека:Воиславски манастир „Успение на Пресвета Богородица“ 4.jpg|Влезната порта од дворот на манастирот
Податотека:Воиславски манастир „Успение на Пресвета Богородица“.jpg|Конакот
Податотека:Воиславски манастир „Успение на Пресвета Богородица“ 3.jpg|Трпезариите
Податотека:Воиславски манастир „Успение на Пресвета Богородица“ 5.jpg|Споменикот
Податотека:Воиславски манастир „Успение на Пресвета Богородица“ 2.jpg|Помошниот објект
Податотека:Стара црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Воиславци 3.jpg|Старата манастирска црква
Податотека:Нова црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Воиславци 3.jpg|Новата манастирска црква


## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Воиславци
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Брегалничката епархија
Никола Обровец

**Никола Обровец** (роден на 18 јуни 1998 година) бил хрватски пливач. Тој се натпреварувал во дисциплината 50 метри градно за мажи на Светското првенство во водени спортови 2017 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1998 година
Категорија:Пливачи
Страчка на бесилка

***Сврачка на бесилка*** (германски: **''Die Elster auf dem Galgen**)* — слика [[Маслено сликарство|масло]] на [[Таблосликарство|дрво]] од 1568 година на [[Холандско и фламанско ренесансно сликарство|холандскиот ренесансен]] уметник [[Питер Бројгел Постариот]]. Денес се наоѓа во [[Музеј Хесишес|музејот Хесишес]] во [[Дармштат]].

== Опис ==
Сликата прикажува [[светски пејзаж]], во преден план шумска чистина со тројца селани кои танцуваат на [[гајда]], покрај [[Бесилки|бесилка]] на која е застаната [[страчка]]. Бесилката стои во центарот на сликата, делејќи ја сликата на два дела, [[манизирам|маниристичка]] композиција чија десна страна е „поотворена“, а левата „позатворена“, со страчка блиску до точниот центар на сликата. Се чини дека бесилката формира „[[Невозможен предмет|невозможен објект]]“, сличен на [[Пенроузов триаголник]], со основите на столбовите навидум засадени една до друга, но со десната страна на попречниот член што се повлекува во далечина и противречно осветлување.

Друга страчка седи на карпа во основата на бесилката, близу череп на животно. Единствените луѓе го заземаат левиот преден план: маж врши [[Дефекација|нужда]] во сенките лево, додека други ги гледаат тројцата танчери. Десно стои крст со [[воденица]] зад себе. Позадината се отвора кон поглед на долината на реката, со град лево и замок на карпа горе, и кула на карпата десно, и далечни ридови и небото позади. Зад танчерите се издигаат две испреплетени дрвја, мотив што го користел Бројгел во претходниот цртеж на мечки кои си играат во шумата. Впечаток на длабочина дава прогресијата од густи кафени тонови кои доминираат на предниот план, преку зелени средни тонови на средно растојание, до светло сини и сиви за позадината.

== Анализа ==
Сликата на Бројгел била создадена годината откако Фернандо Алварез де Толедо, третиот војвода од Алба, пристигнал во Холандија, испратен од шпанскиот крал [[Филип II (Шпанија)|Филип II]] за да го сузбие [[Холанска буна|Холандскиот бунт]]. Бесилката може да претставува закана од погубување на оние кои ја проповедаат новата [[Протестантство|протестантска]] доктрина, а сликата може да алудира на неколку холандски поговорки. Има директна алузија на холандските поговорки за танцување на бесилка или серење на бесилка, што значи [[навреда|исмејување]] на државата. Исто така, алудира на верувањето дека страчките се [[Озборувања|озборувачи]] и дека озборувањето води до бесење. И дека патот до бесилка води низ пријатни ливади.

Не е познато зошто и за кого е насликана сликата. Нејзиниот датум од 1568 година ја прави оваа слика едно од последните дела на Бројгел пред неговата смрт во 1569 година;  можеби неговото последно дело. Бројгел ја замолил сопругата да запали некои од неговите слики при неговата смрт, но ѝ рекол да ја задржи „Страчката на бесилка“ за себе.

== Поврзано ==
* *Холандски поговорки''

## Наводи

## Литература
*  (fig. 7)

## Надворешни врски

Категорија:Уметнички слики од 1560-тите
Категорија:Слики од Питер Бројгел Постариот
Музеј на холокаустот (Солун)

**Музеј на холокаустот на Грција** (), официјално **Меморијален музеј на Холокаустот и Едукативен центар на Грција за човекови права** — музеј во изградба на Холокаустот во Солун, Грција. Неговата изградба била предложена во 2016 година и делумно е финансирана од Сојузна Република Германија ( ), со поддршка од општина Солун и градоначалникот Јанис Бутарис. Вкупните трошоци за изградба се проценуваат на 25 милиони евра  Камен- темелникот бил поставен на 30 јануари 2018 година 

Солун бил избран пред Атина поради степенот до кој страдал за време на Втората светска војна. Солун од почетокот бил под германска окупација, наспроти поголемиот дел од Грција кој бил окупиран од Италија или Бугарија. Адолф Хитлер планирал да го вклучи градот во Третиот Рајх како одмазда за неговото учество во Првата светска војна (Солунски фронт).

Во 1942 година, германските сили започнале со спроведување на Нирнбершките закони во градот и им наредиле на машките Евреи да се регистрираат на плоштадот Елефтерија, каде што биле јавно мачени и понижувани пред да бидат принудени на труд. Во близина на железничката станица било формирано еврејско гето. Во 1943 година, 56.000 Евреи од градот биле депортирани, со употреба на 19 возови на Холокаустот, во концентрационите логори Аушвиц и Берген-Белзен, каде што 43.00049.000 од нив биле убиени. Патувањето со воз од Солун до концентрационите логори било најдолго од сите возови на Холокаустот, а Евреите морале да си купат билет.

Помеѓу 15 и почетокот на 20 век, Солун бил единствениот град во Европа каде Евреите биле мнозинство од населението. Меѓутоа, само 2.000 Евреи се вратиле по војната, а помалку од 1.000 останале денес. Севкупно, 80.000 грчки Евреи, или 85% од вкупното еврејско население, биле убиени во Холокаустот.

## Наводи

Категорија:Музеи во Солун
Категорија:Евреите и јудаизмот во Грција
Категорија:Холокаустот во Грција
Смртна казна во Грција

Смртна казна во современа Грција се спроведувала со употреба на гилотина (до 1913 година) или со стрелање. Последен пат била применета во 1972 година за време на воената хунта, а смртната казна била укината во фази помеѓу 1975 и 2005 година.

## Историја
Погубувањата за време на Грчката војна за независност биле извршени преку стрелање, иако кога монархијата го вовела Кривичниот законик во 1834 година, обезглавувањето со гилотина станало единствениот начин на погубување. Во 1847 година, тешкотиите при ставањето на гилотина на располагање за секое погубување  ја натерало владата да воспостави стрелачки одред како алтернативен начин на извршување. И двата начини се користиле сè додека стрелањето не станало единствено средство за погубување во 1929 година (последното погубување на гилотина се случило во 1913 година). Над 3.000 погубувања биле извршени помеѓу 1946 и 1949 година за време на Граѓанската војна во Грција. Последното погубување било извршено на 25 август 1972 година, кога 27-годишниот Василис Лимберис бил застрелан за убиството на неговата сопруга, свекрвата и двете деца (ги запалил живи во нивната куќа) на островот Крит.

Смртна казна била укината за мирнодопски злосторства освен велепредавство за време на војната со член 7 од Уставот од 1975 година. Претходно, тројца офицери биле осудени на смрт за време на процесите на грчката хунта, но овие казни биле заменети со доживотен затвор од владата на Караманлис.

Во 1997 година Грција го ратификувала Вториот факултативен протокол кон Меѓународниот пакт за граѓански и политички права, со цел укинување на смртната казна; сепак, била направена резерва со која се дозволува употреба на смртна казна за најтешките злосторства, т.е. велепредавство, извршено за време на војна. Протоколот бр. 6 на Европската конвенција за човекови права (ЕКЧП), кој предвидува укинување на смртната казна во мирнодопски услови, бил ратификуван во 1998 година.

Грција ја укинала смртната казна за сите злосторства во 2004 година  Во 2005 година, Грција го ратификувала Протоколот бр. 13 кон ЕКЧП, кој се однесува на укинувањето на смртната казна под сите околности.

Партијата Златна зора повикала во 2013 година да се врати смртната казна за имигрантите осудени за насилни злосторства.

## Наводи

## Надворешни врски
* Втор факултативен протокол кон МПГПП; Протокол бр. 6  и Протокол бр. 13  кон ЕКЧП - текст на договорите, датуми на потпишување и ратификација
* Аболицирани и ретенционистички земји  - извештај на Амнести интернешенел

Категорија:Кршење на човековите права во Грција
Грција
Категорија:Смрт во Грција
Елена Филиповска

**Елена Филиповска** (позната и како **Елена Филиповска-Божиновска**) — македонски филолог, професорка по италијански јазик и македонски јазик за странци и писателка.

## Биографија

Елена завршила два вида на додипломски студии. Едните од областа на лингвистиката на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, а другите од областа на историјата и цивилизацијата при Конзорциумот ИКОН. Исто така, завршила последипломски студии на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ со тема на магистерскиот труд „*Интеркултурноста во наставата по странски јазици*“. Се интересирала за врската помеѓу јазикот и културата, како и за осмислување нови методи во наставата по странски јазици. Вршела истражување на Калифорнискиот универзитет Беркли и работела на повеќе проекти за унапредување на наставата по странски јазици.

Филиповска работи како наставник и истражувач од 2001 година. Како наставник по италијански јазик и македонски јазик за странци, предавала во повеќе приватни и државни образовни центри, меѓу кои училиштето „Лингва Линк“, гимназијата „Јосип Броз-Тито“ во Скопје и Филолошкиот факултет „Блаже Конески“. Од 2014 година, се посветила само на македонскиот јазик, основајќи ја „Сказалка“ - училиште за македонски јазик за странци.

Во 2021 година ја издала авторската граматика на македонскиот јазик за странци наречена „*Macedonian Learner’s Grammar*“. Покрај граматиката, има издадено и повеќе текстови и статии од областа на методиката на настава.

## Книжевно творештво

Филиповска го издала своето прво прозно дело во 2020 година, дистопискиот роман „*[[Идол на ѕидот]]*“.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница на „Сказалка“

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во непозната година
Категорија:Македонски филолози
Категорија:Македонски романописци
Категорија:Апсолвенти на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ - Скопје
Категорија:Магистри на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ - Скопје
Шен прстен

[мини| Птица со глава на овен ја претставува ''ба'' на Ра со шен прстени во неговата рака. [Лувр|(Музеј Лувр)]]
Во древниот Египет, **шен прстен** бил круг со линија што го допира, претставена во хиероглифи како стилизирана јамка на јаже. Самиот збор шен значи, на антички египетски, заокружување, додека прстенот шен претставува вечна заштита.

Во Гардинеровиот список на знаци, тој е знакот V9.

## Употреба на шен прстен во иконографијата
мини| Ком Омбо, стап на божицата Нехбет со шен прстен
Прстенот шен најчесто се гледа како го носи богот на соколот Хор, но го носела и божицата на мршојадците Нехбет. Се користел уште во Третата династија, каде што може да се види на релјефите од комплексот пирамиди на Џосер.

Симболот може да се зголеми за да содржи и други знаци. Во својата издолжена форма, шен прстенот станал картуш, кој го заштитува кралското име.

* Божицата Хекет („Жаба“), често седи на *шен.*
* За вечноста, *стебленцето* од папирус обично се наоѓа на врвот на *прстенот шен.* Видете го египетскиот бог Хух. 
* Шен прстенот е често прикачен на разни видови стапови, стап на авторитет или моќ, симболизирајќи ја *вечната* власт на таа моќ.
* Божицата Изида и божицата Нехбет често се прикажани клекнати, со рацете потпрени на *шен.*
* Јастребот (Хор) и мршојадецот (божицата Мут) го имаат *шен* во канџите, со раширени крилја, над прикажаната сцена. „Хор со раширени крилја“, *шен* во канџите, е пример од Лувр на пекторален брош, веројатно за кралско семејство.

Надвор од Египет, археолошкиот локалитет Канчо Роано во јужна Шпанија, има жртвеник во облик на прстен.

## Поврзано

* Картуш
* Хух (бог)

## Наводи

## Литература
* 

Категорија:Египетска митологија
Книги на дишењето

мини|Дел од Книгата на дишењето, хиератички папирус. Од Египет, веројатно од Теба. Птоломејски период, 323–30 п.н.е. Музеј Ној, Берлин
**Книгите на дишењето** () се неколку доцноантички египетски погребни текстови, наменети да им овозможат на починатите луѓе да продолжат да постојат во задгробниот живот. Најраната позната копија датира од околу 350 п.н.е. Други копии потекнуваат од Птоломејскиот и римскиот период на египетската историја, дури во вториот век од нашата ера. Тоа е поедноставена форма на Книгата на мртвите.

Книгите првично биле наречени ***Писмо на дишење кое Изида го направила за нејзиниот брат Озирис***, ***Првото писмо на дишење*** и ***Второто писмо на дишење***. Тие се појавуваат во многу различни копии, а научниците често ги мешаат една со друга. Нивните наслови го користат зборот „дишење“ како метафоричен термин за сите аспекти од животот што покојникот се надевал дека ќе ги доживее повторно во задгробниот живот. Текстовите ги поттикнуваат различните египетски богови да го прифатат покојникот во своето друштво.

Некои од папирусите што Џозеф Смит рекол дека ги користи за да ја преведе Книгата на Авраам се делови од Книгите на дишење.

## Поврзано
* Книга на мртвите

## Наводи

## Литература
* 
* 

Категорија:Староегипетски погребни списи
Црква „Вознесение Христово“ - Чеган

**Вознесение Христово** () — црква во селото Чеган, Воденско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е гробишен храм, сместен во северниот дел на селото. Изградена е во 1700 г. Претставува трикорабна базилика со дрвен покрив и полукружна апсида, нартекс, женска црква, трем на југ и камбанарија на југозапад. Внатре е зачуван резбан и насликан владички престол во стилот рококо, амвон и иконостас од 1833 г. Зачувани се и некои фрески од XIX век во средишниот кораб. Во парохиската црква на Нов Чеган се чувааат икони од оваа црква од XVIII и XIX век, како и евангелие од 1737 г.

Храмот е прогласен за историски споменик на 23 октомври 1995 г.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Вознесение Христово, Чеган
Вознесение Христово, Чеган
Категорија:Споменици на културата во Воден (општина)
Категорија:Појавено во 1700 година
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Острово

**Успение на Пресвета Богородица** () — црква во гратчето Острово, Воденско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е гробишен храм сместен на јужниот крај на гратчето. Изградена е во XVIII век. Има вредни фрески и насликан иконостас.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Богородица, Остроово
Богородица, Остроово
Црква „Св. Троица“ - Острово

**Света Троица** () — црква во гратчето Острово, Воденско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија. Претставува трикорабна базилика со женска црква својствена на своето време. Изградена е околу 1850 г.

Црквата е прогласена за историски споменик на 9 јуни 1987 г.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Троица, Остроово
Троица, Остроово
Категорија:Споменици на културата во Воден (општина)
Категорија:Појавено во 1850 година
Знаме на Каракалпакстан

**Знаме на Каракалпакстан** (Каракалпачки: *Qaraqalpaqstan Respublikasının' ma'mleketlik bayrag'i/Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик байрағи*; Uzbek: *Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat bayrogʻi/Қорақалпоғистон Республикасининг давлат байроғи*) — еден од официјалните симболи (заедно со амблемот и химната) на Каракалпакстан, автономна република во Узбекистан. Знамето е дизајнирано од скица на Каракалпачкиот уметник, Жолибаи Изентаев. Знамето е засновано на знамето на Узбекистан.

## Опис
Државното знаме на Република Каракалпакстан е тробојка составена од три хоризонтални ленти во сина, златна (или жолта) и зелена боја. Златната лента е одделена со бели и црвени рабови.
Должината на знамето е 250 см, а ширината е 125 см. Ширината на сините и зелените ленти е еднаква и е 42 см. Ширината на златната лента сместена во средината на знамето е 34 см. Ширината на белите граници е 1 см, а на црвените 2,5 см.

На горниот десен раб на сината лента е прикажана бела полумесечина (конвексна страна до столбот на знамето), а десно од неа пет бели sвезди со пет краци. Полумесечината е формирана со пресек на два круга, чии пречници се 22 и 19 см. Центрите на овие кругови лежат на права линија што ја дели сината лента на два еднакви делови. Растојанието помеѓу центарот на помалиот и поголемиот круг е 4 см. Растојанието од работ на знамето до полумесечината е 20 см. Ѕвездите се вклопуваат во правоаголник со димензии 30 см на 15 см. Растојанието од работ на знамето до правоаголникот е 42 см . Ѕвездите се распоредени во два реда на следниов начин: горниот ред се состои од две, долниот - од три sвезди; секоја sвезди е впишана во круг со пречник од 10 см.

## Симболизам
Сината боја на знамето е симбол на водата и пролетта. Жолтата боја покажува дека поголемиот дел од Каракалпакстан се наоѓа во пустински предел. Зелената боја е знак за обновување на природата, духовноста и сонцето. Полумесечината е свето олицетворение на муслиманите, а петте sвезди се симбол на животот во петте најстари градови на Каракалпакстан. Државното знаме на Република Каракалпакстан ја претставува Република Каракалпакстан на меѓународна сцена: за време на посетите на официјални делегации на Република Каракалпакстан на странски земји, во меѓународни организации, на конференции, светски изложби, на спортски натпревари.

Граѓаните на Република Каракалпакстан, како и другите жители што живеат тука, мора да го почитуваат државното знаме на Република Каракалпакстан.

Категорија:Знамиња
Категорија:Знамиња на Узбекистан
Категорија:Каракалпакстан
Црква „Св. Димитриј“ - Русилово

**Свети Димитриј** () — црква во селото Русилово, Воденско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е гробишен храм сместен на северниот крај на Русилово. Изградена е во 1884 г. врз постар храм, за што сведочи иконата на Свети Димитрија Солунски од 1796 г. До храмот има и забележителна камена камбанарија.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Димитриј, Русилово
Димитриј, Русилово
Црква „Св. Димитриј“ - Владово

**Свети Димитриј** () — црква во селото Владово, Воденско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквае е гробишен храм сместен во североисточниот дел на селото. Изградена е во 1818 г. Во дворот, североисточно од црквата, има остатоци од скриена црква, подоцна користена како костурница во османлиско време.

Храмот е трикорабна базилика со женска црква и припрата. Обновен е во 1949 г., запазувајќи го оригиналниот план.

Царските икони и другите икони на иконостасот се од средината на XIX век, дело на месни зографи. Во храмот се собрани вредни икони од црквите во тој дел на Воденско, од кои најстарата е од 1609 г. Три преносливи икони се од XVII век, две од XVIII и 41 од XIX век.

Трите најстари икони — „Христос Седржител“, „Света Недела“ и Света Петка“ и „Свети Атанас“, а книгите се земени од денес пропаднатата црква „Св. Дионисиј Олмписки“, чии урнатини стојат во месноста Селиште. Тој храм е основан околу 1600 г. и напуштен во 1820 – 1830 г. Трите икони се дело на месни мајстори со јасно видливо западномакедонско влијание. Двете икони од XVIII век се на Свети Ѓорѓи и на Свети Димитрија и имаат впечатливи народни украси.

Црквата „Св. Димитриј“ е прогласена за историски споменик на 23 февруари 1995 г.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Димитриј, Владово
Димитриј, Владово
Димитриј, Владово
Категорија:Појавено во 1818 година
Црква „Св. Дионисиј Олимписки“ - Владово

**Свети Дионисиј Олимписки** () — црква во селото Владово, Воденско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Урнатините на црквата се наоѓаат југозападно од Владово, во месноста Селиште, каде од 1600 до 1820-1830 г. се наоѓало старото село. Иконите и црковните книги од XVII - XVIII век од оваа црква денес се чуваат во црквата „Св. Димитриј“ во самото Владово. Три икони од овој храм – „Христос Седржител“, „Света Недела и Света Петка“ и „Свети Атанас“, се од XVII век. Тие се дело на месни мајстори и имаат јасно видливо западномакедонско влијание.

Во 1995 г. остатоците од црквата се прогласени за споменик на културата.

## Поврзано
* Селиште (Владово)
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Дионисиј Олимписки, Владово
Дионисиј Олимписки, Владово
Дионисиј Олимписки, Владово
Мајчин јазик (албум)

**Мајчин јазик** е петти соло албум на македонскиот гитарист Влатко Стефановски. Содржи 10 песни, од кои повеќето се дела на македонската традиционална музика, како и аранжмани на песни *Бистра вода* од албумот Калабалак и *Успаванка за Радмила М.* од истоимениот албум Биело дугме. Албумот бил издаден во октомври 2017 година од Кроација рекордс.

## За албумот
Насловната страна на албумот содржи фотографија од неговата мајка Нада во улогата на Маша во драмата на Толстој „*Жив труп*“ од доцните 1940-ти. Во бонус песната гостин е Раде Шербеџија.

## Наводи

Категорија:Влатко Стефановски
Категорија:Албуми од 2010-тите
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Пазар

**Успение на Пресвета Богородица** или **Света Богородица** () — преродбеничка парохиска црква во градот Пазар (Ениџе Вардар), Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

## Историја
Во првата половина на XIX век во Пазар немало црква и православното население одело во „Св. Атанасиј“ во с.&nbsp;Пилорик. Султанскиот ферман за изградба на црквата е добиен со тешкотии во 1858 г. бидејќи Пазар бил поклонички град за муслиманите. Со трудот на жителите, храмот е завршен во 1860 г.

Во периодот од 1924 до 1932 г. црквата била катедрала на тогашната Пазарско-гуменџиска епархија.

Црквата е прогласена за историски споменик на 2 јуни 1987 г.

## Опис
Храмот претставува трикорабна базилика со поголем средиштен кораб и димензии 32 × 24 × 10&nbsp;м. Има и голема женска црква. На запад, север и југ има отворен трем со лакови на квадратни столбови 0,6 × 0,6&nbsp;м, а на исток храмот завршува со петстрана апсида. Ѕидовите се дебели 0,85&nbsp;м, а во источниот дел е вграден антички релјеф. Има три влеза — од север, запад и југ, а прозорците се мали и правоаголни. Покривот има косини на запад и исток, а покриен е со ќерамиди. Првобитниот под бил од керамички плочки, кои денес се зачувани само во тремот, а остатоот од храмот има мозаични плочки. Таванот е дрвен и таблиран.

Живописот во црквата е нов, но во неа се чуваат икони од XIX и почетокот на XX век. Тие се следниве: „Распетие Христово“ (3 март 1865), „Свети Антониј“ (3 септември 1860), „Свети Харалампиј“ (5 мај 1863), „Воведение на Пресвета Богородица“ (11 март 1865), „Тројца Светители“ (24 мај 1870), „Рождество на Јован Претеча“ (1869), „Педесетница“ (9 март 1869), „Сите Светители“ (1865), „Свети Атанасиј“, „Влегувањето во Ерусалим“, „Томиното Неверство“, „Свети Григориј Палама“, „Свети Четириесет маченици“, „Свети Константин и Елена“, „Свети Ѓорѓи“, „Воздвижение на Чесниот Крст“, „Рождество Христово“ и „Свети Никола“. На црквата работел зографот Божин Стаменитов (Емануил Стаматијадис).

Подоцна е додадена куловидна камбанарија на југоисточниот агол на храмот, која во 1880 г. добила камбана излеана во Одеса.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Богородица
Богородица, Пазар
Категорија:Споменици на културата во Пазар
†Богородица, Пазар
Категорија:Појавено во 1860 година
Еша Лигорио

**Еша Лигорио Ѓуровиќ** (Дубровник, 15 април 1933 - Белград, 2 април 2014) била југословенски пливач, повеќекратен национален шампион во пливање во слободен стил и грбно и првиот натпреварувач што и донел медал на Југославија во меѓународниот пливачки натпревар, освојувајќи бронзен медал, во 1954 година на Европското првенство во Торино.

## Биографија
Еша Лигорио е родена на 15 април 1933 година во Дубровник. Почнала да тренира пливање во пливачкиот клуб Југ од Дубровник, за кој подоцна се натпреварувала. Таа беше долгогодишен повеќекратен државен шампион и рекордер во пливање во слободен стил и грбно.

Најголемиот успех во кариерата го постигнаla во 1954 година на Европското првенство во Торино, каде што освоилa бронза на 400 метри слободно, со што станала  првата личност што и донела медал на Југославија на меѓународен пливачки натпревар. Во трката на 100 метри грбно, таа го освила  четвртото место со само шест стотинки зад третопласираната Пет Симонс од Велика Британија. Таа година ја доби наградата за спортист на годината по избор на списанието *Спортске новости*, тогаш најважната спортска награда во Југославија.

Набргу потоа Лигорио се омажила за Радивоје Ѓуровиќ, стопанственик од Белград и еден од менаџерите на „Генекс“, со кој добила  две ќерки и ставила крај на спортската кариера. Семејството некое време живеело во Западна Германија, а подоцна трајно се преселило во Белград.

Еша Лигорио починала  на 2 април 2014 година  во Белград. Веста за нејзината смрт ја пренесоа медиумите од целиот регион.

## Признанија

* Спортистка  на годината  била избрана според *Sports News* 1954

## Извори

## Надворешни врски

* Еша Лигорио на страната

Категорија:Луѓе од Дубровник
Категорија:Југословенски пливачи
Категорија:Починати во 2014 година
Категорија:Родени во 1933 година
Категорија:Хрватски пливачи
Алисон Шмит

200px|мини|Алисон Шмит во 2016 година
Алисон Роџерс Шмит, родена во  Питсбург, на 7 јуни 1990 година, е американски пливач, специјалист за пливање во слободен стил, повеќекратни олимписки, светски, панамерикански и американски шампиони.

Шмит е трикратна олимпијка, а медалите ги освоила на сите три олимпијади на кои учествувала. Најголемиот успех го постигнала на Летните Олимписки игри 2012 година  во Лондон, каде освоила 5 медали, од кои 3 биле златни.

## Поврзано

* Пливање на Летните олимписки игри 2012 година
* Пливање на Летните олимписки игри 2016 година

## Надворешни врски

* профил на Fine Site  Архивирано 
* Профил на Американската пливачка федерација  Архивирано  
* Профил на веб-страницата на Американскиот олимписки комитет
Категорија:Американски пливачи
Категорија:Родени во 1990 година
Категорија:Светски прваци во пливање
Категорија:Олимписки прваци во пливање
Категорија:Освојуачи на бронзени олимписки медаљи за САД
Аманда Вир

200px|мини|Аманда Вир во 2011 година
Аманда Џо Веир (родена на 11 март 1986 година) мажена како  Аманда Дејвис; таа е американска пливачка која е специјализирана за пливање во слободен стил. Таа е повеќекратна освојувачка на олимписки и светски медали како член на американската штафетна трка во 4 × 100 метри слободно и 4 × 100 метри мешана трка.

Таа е трикратен учесник на Олимписките игри и четирикратен освојувач на олимписки медали. Таа беше дел од олимпискиот тим на Соединетите Држави на Летните олимписки игри 2004 во Атина, Игрите во Лондон 2012 и Игрите 2016 година. во Рио де Жанеиро.

Таа е сопственик на американскиот национален рекорд во дисциплина на 100 метри слободно од 2006 година (тогаш испливала 53.58 секунди).

## Поврзано

* Пливање на Летните олимписки игри во 2016 година

## Надворешни врски

* Профил на веб-страницата на Американската пливачка федерација
* Олимписки профил на страницата
Категорија:Американски пливачи
Категорија:Родени во 1986 година
Макси Лонг

мини|Фотографија од Макси Лонг
**Макси Лонг,** роден во Масачусетс на 16ти октомври  1878 година  —  починал во Њујорк  на 4 март 1959 година. Тој бил поранешен американски спортист кој победил  на трката на 400 метри на Летните олимписки игри 1900 година во Париз.

Откако освои три шампионски титули од 1898 до 1900 година на 440 јарди (402 м) во 1899 година, 220 јарди (201 м) и 1900 во 100 јарди (91 м), Макси Лонг од Универзитетот Колумбија беше фаворит за освојување на олимписката титула  во Париз.

Во Париз, Лонг ја водеше трката од почеток до крај, победувајќи го својот сонародник Вилијам Холанд за 3 јарди (2,7 м), 49,4, што беше нов олимписки рекорд.

По Олимписките игри извесен период трчал за Обединетото Кралство, а на враќање дома по крајот на сезоната бил во исклучителна форма. По враќањето дома на 29 септември со оценка 47,8 станал  првиот светски рекордер во оваа дисциплина.

Неговиот рекорд останал сè до 1916 година, кога бил соборен од неговиот сонародник Едвин Мередит

## Надворешни врски

* Профилот на Максија Лонга на sports-reference.com 

Категорија:Американски атлетичари
Категорија:Починати во 1959 година
Категорија:Родени во 1878 година
Реј Јури

200px|мини|Реј Јури во 1908 година
Реј Јури (роден во  Лафајет, на 14 октомври 1873 година  - починал во Њујорк, на  29 септември 1937година) беше американски спортист, осумкратен олимписки победник.

Како дете бил врзан за инвалидска количка бидејќи боледувал од детска парализа. Од болеста се одвоил  со силна воља и постојано скокање за да ги зацврсти нозете. Тој станал најпознатиот скокач без трчање (без место): троскок скок во далечина и скок во височина. На Игрите освоил златни медали во сите три дисциплини и го добил прекарот „гумен човек“.

Во својата кариера, тој беше непобедлив на Олимписките игри во дисциплините скокање, кои подоцна беа отстранети од атлетската програма на Игрите. На Олимписките игри во 1900 година во Париз победил во сите три дисциплини скокање, кои за разлика од денешните се изведувале без залет (од место). Тој ја повторил својата тројна победа на Олимписките игри во 1904 година во Сент Луис. По тие игри, дисциплината тоскок  без трчање била укината, така што Јури ги бранел титулите во преостанатите две дисциплини на следните игри во 1908 година во Лондон. Тоа го зголемил неговиот вкупен резултат од 8 олимписки златни медали.

Скоковите без залет  беа отстранети од програмата по Олимпијадата во 1912 година во Стокхолм.

## Олимписки медали и резултати

* Париз 1900.
** злато скок у даљ без залета 3,30 м ОР
** злато троскок без залета 10,58 м ОР
** злато скок у вис без залета 1,65 м СР и ОР
* Сент Луис 1904. 
** злато скок у даљ баз залета 3,47 м ОР
** злато троскок без залета 10,54 м
** злато скок у вис без залета 1,60 м
* Лондон 1908.
** злато скок у даљ без залета 3,33 м ОР
** злато скок у вис без залета 1,57 м

Категорија:Американски атлетичари
Категорија:Починати во 1937 година
Категорија:Родени во 1873 година
Јуриј Рерих

**Јуриј Николаевич Рерих** () роден во  Окуловка, на 16 август 1902 година, а починал во  Москва, на 21 мај 1960 година  — руски и советски ориенталист, етнограф, патописец, лингвист, историчар на уметност, специјалист за истражување на јазикот и културата на тибетскиот народ. Бил доктор по филолошки науки, а работел и како професор по филозофија и историја на религијата на Катедрата за ориентални студии на Советската академија на науките и како директор на Институтот за хималајски студии Урусвати. Напишал  обемен англиско - руско - тибетски речник во 11 тома, а на руски и англиски го превел обемното дело „ *Сини анали* “ кое се занимава со духовните традиции на Тибет низ историјата.

Неговиот татко, Николај Рерих, бил познат руски сликар и истражувач, а неговата мајка Јелена студирала источна филозофија.

## Поврзано
* Ориентализам
* Николај Рерих

## Наводи

## Надворешни врски

*  (29 мин.)

Категорија:Истражувачи на Азија
Категорија:Руски јазичари
Категорија:Руски истражувачи
Категорија:Починати во 1960 година
Категорија:Родени во 1902 година
Категорија:Погребани на Новодевичките гробишта
Категорија:Починати во Москва
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Пазар

**Свети Ѓорѓи** () — црква во градот Пазар (Ениџе Вардар), Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

## Историја
Во 1914 г. во поранешното турско маало на Пазар се вселиле 400 грчки семејства доселени од источнотракиските гратчиња Странџа (Бинкилич) и Мадитос (Еџеабат). Во 1918 г. митрополитот Константиј Воденски им дал на тракиските доселеници место за иградба на црква во западниот дел на градскиот центар, каде тие ја подигнале. Посветена е на Свети Ѓорѓи, покровителот на Странџа. Во 1944 г. грамот е изгорен од германски единици. По војната, на 21 мај 1948 г. удрен камен-темелник на нова црква од митрополитот Пантелејмон Воденски, и храмот е свечено отворен на 24 март 1957 г.

## Опис
мини|лево|180п|Икона на Свети Ѓорѓи донесена од грчки доселеници од Странџа, Источна Тракија.
Архитект на црквата е Анастасиос Орландос. Има крстокуполен облик и целата е од камен, со исклучок на средишните столбови. Покривот е на четири води со ќерамиди. Има три влеза — од запад, север и југ. Има димензии од 32 (27)&nbsp;м во должина, 19&nbsp;м во ширина и 19&nbsp;м висина. На северозапад има куловидна камбанарија.

Во 1965 г. со средства подарени од Странџа е направен нов насликан иконостас. Во 1983 г. започнало живописувањето на храмот од мајсторите Христофанис Вуцинас и Кацјолас во македонска техника. Интересно е тоа што црквата е воедно посветена и на Свети Никола.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Ѓорѓи
Ѓорѓи, Пазар
Категорија:Појавено во 1957 година
Мате Брничевиќ

**Мате Брничевиќ** (Крило Јесенице кај Омиш, роден во 1891 година во  Шкаљари, а починал во Бока Которска, на  11 февруари 1918 година) бил еден од водачите на востанието на австроунгарските морнари на 1 февруари 1918 година во Которскиот залив. Служел во базата на единиците за торпедо, на помошниот брод „Гаа“ како наредник од прва класа. Со учеството во подготовките и организирањето на морнарското востание, придонел бродот „Гаа“, заедно со оклопниот крстосувач „Сантк Георг“ (Св. Ѓорѓија) да стане центар на востанието. По задушувањето на востанието на 3 февруари, Брничевиќ бил затворен и осуден на смрт со стрелање. Неговите посмртни останки со големи почести беа пренесени во неговата татковина на 28 ноември 1923 година.

## Поврзано

* Антун Грабар
* Бунт на морнарите во Которскиот залив во 1918 година.

## Литература

* Текст Анѓелко Калпиќ, капетан на воениот брод ЈРМ, експертски секретар-уредник на Редакцискиот одбор на Енциклопедијата на Југославија за воена историја и НИР, Белград, за енциклопедијата на Југославија ЈЛЗ Загреб 1982 г.
Категорија:Морепловци
Категорија:Починати во 1918 година
Категорија:Родени во 1891 година
Црква „Св. Петка“ - Пазар

**Света Петка** () — црква во градот Пазар (Ениџе Вардар), Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

## Историја
Црквата е изградена во XV век како џамија, веројатно мавзолеј на некој од наследниците на Евренос-бег, опишан од Евлија Челебија како направен од големи камења. Во 1947-1948 г. архимандритот Никандар Папајоану, сопственик на плац и на градбата, ја претворил џамијата во црква. Во 1951 г. го подарил храмот, светиот кладенец и целата парцела на Воденско-постолската митрополија. Црквата работела како манастир околу четириесет години и има помошни градби и конаци. Од октомври 1995 г. храмот има улога на парохиска црква, а до него има гробишта.

До храмот е изградена нова поголема црква.

Црквата е прогласена за историски споменик на 13 јуни 1990 г.

## Историја
Првобитната градба е предниот дел на денешната црква — осумаголно здание типично за мавзолеите од XV век, со должина на ѕидот од 3,5&nbsp;м и висина на куполата од 7&nbsp;м . Подоцна таа служела како манастир. Направени се аркхитектонски измени и изградена е камбанарија на местото на урнатото минаре. Живописувањето е дело на зографите Карлас, Вирон и Аврамидис. Иконите се дело на монаси од манастирот „Св. Дух“ во Оропос, Источна Атика.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Петка
Петка, Пазар
Категорија:Џамии во Пазар
Категорија:Споменици на културата во Пазар
Петка, Пазар
Вестморленд (округ во Пенсилванија)

мини|279x279пкс|Позицијата на округот во државата Пенсилванија
мини|275x275пкс|Пенсилванија во Соединетите Американски Држави
мини|315x315пкс|Гринсбург-пенсилванија-судДржава                                       САДСојузна држава                  Пенсилванија Популација                                2010—број ст.                                   365.169ФИПС  код                                  42129
**Вестморленд** () е округ во американската држава Пенсилванија.

## Демографија
Според пописот од 2010 година, бројот на жители е 365.169, што е за 4.824 (-1,3%) жители помалку од 2000 година.

## Наводи

## Литература

## Поврзано
* Списоци на окрузи во САД

## Надворешни врски
*  


Категорија:Окрузи во Пенсилванија
Категорија:Населени места основани во 1773 година
Роберт Кинер

**Роберт Кинер** (15 март 1903 година во Париз &ndash; 27 февруари 1996 година во Лион ) бил француски миколог најпознат по прегледот на многу агарични родови.

Студирал на Сорбона, а потоа работел како професор во гимназијата во Лил. Од 1938 година бил поврзан со Факултетот за науки во Лион.

## Избрани дела

* *Придонес à l'étude des hyménomycètes et spécialement des agaricacés*, 1926 - Придонес кон проучувањето на Hymenomycetes и особено на Agaricales .
* *Жанр Галера (помфрит) Quélet*, 1935 - Родот Galera ( Fries ) Quélet .
* *Жанр Mycena (Fries) Étude cytologique et systématique des espèces d'Europe et d'Amérique du Nord*, 1938 - Родот Mycena (Fries), цитолошки и систематски студии на видови родени во Европа и Северна Америка.
* *Flore analytique des champignons supérieurs (агарици, шпицови, лустери)*, 1953 година - Анализа на главните печурки ( агарици, болетови, лустери).
* *Комплементи à la "Flore analytique*, 1954 - Дополнувања на "Flora analytique".
* *Agaricales de la zone alpine: Amanitacées*, 1972 - Agaricales на алпската зона : Amanitaceae.

## Наводи

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Починати во 1996 година
Категорија:Родени во 1903 година
Категорија:Членови на Француската академија на науките
Категорија:Француски миколози
Лефортово

**Реонот Лефортово** () е реон во Југоисточниот административен округ на федералниот град Москва, Русија.  Има површина од . Население:  

## Историја
Лефортовскиот реон го носи името на блискиот соработник на царот Петар Велики (), Франц Лефорт (1656-1699), чии трупи биле стационирани во близина на Германскиот кварт. Се смета дека е основан во 1699 година.

## Наводи

Категорија:Реони во Москва
Калуѓерички манастир

**Калуѓерички манастир** — манастир во југоисточниот дел на Македонија, на падините на планината Смрдеш, во селото Калуѓерица.

## Градби
Во склоп на манастирот влегуваат една црква, конак, трпезарија, летниковец и помошен објект.

### Црква „Свети Успение на Пресвета Богородица“

Градбата на црквата има мали димензии и е со правоаголна основа, а влезот се наоѓа на западната страна до којашто е доградена отворена припрата.

## Галерија

Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Калуѓерица.jpg|Манастирската црква
Податотека:Калуѓерички манастир.jpg|Конакот
Податотека:Калуѓерички манастир 2.jpg|Помошен објект
Податотека:Калуѓерички манастир 3.jpg|Летниковец
Податотека:Калуѓерички манастир 5.jpg|Базен за верски обреди


## Надворешни врски


Категорија:Калуѓерица
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Брегалничката епархија
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Калуѓерица

**Успение на Пресвета Богородица** — манастирска црква на Калуѓеричкиот манастир.

## Архитектура
Градбата на црквата има мали димензии и е со правоаголна основа, а влезот се наоѓа на западната страна до којашто е доградена отворена припрата. Над влезната врата има врамена слика на којашто е претставена Богородица со Исус. Објектот во целост е обоен во бела боја и е покриен со кров од ќерамиди. 

Камбанаријата на црквата е со квадратна основа и е покриена со пирамидален кров од ќерамиди. На секоја страна од камбанаријата има по еден полуккружен отвор и по една отворена монофора. Градена е од цикли, што се забележува во нејзината внатрешност, а од надворешната страна е целосно обоена во бела боја.

## Галерија

Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Калуѓерица 2.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Калуѓерица 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Калуѓерица 4.jpg|Камбанаријата


## Поврзано
* Калуѓерица
* Калуѓерички манастир
* Црква „Св. Ѓорѓи“
* Радовишко архијерејско намесништво
* Ораовичко-воиславска парохија

## Надворешни врски
* 

Категорија:Калуѓерица
Категорија:Калуѓерички манастир
Калуѓерица
Хари Стајлс

**Хари Едвард Стајлс** (роден на 1 февруари 1994 година) е англиски пејач, текстописец и глумец. Неговата музичка кариера започнала во 2010 година како соло натпреварувач во британската серија на музички натпревари *Икс Фактор*.

Стајлс го издаде својот истоименуван деби соло албум преку Колумбиа Рекордс во 2017 година. Дебитираше на првото место во Обединетото Кралство и САД и стана еден од првите десет најпродавани албуми во светот на годината, додека неговиот водечки сингл „Сигн оф дхе Тимес“ се најде на врвот на топ-листата за синглови во Велика Британија. Неговиот втор албум, *„Фине Лине"* (2019), дебитираше на врвот на американскиот ''Билборд'' 200 со најголема продажба во првата недела од англиски машки изведувач во историјата на топ листите и беше наведен меѓу „500-те најдобри албуми на сите времиња“ на *[[Ролинг Стоун]]* во 2020 година. Неговиот четврти сингл, „ Ватермелон Сугар “, се најде на врвот на американскиот Билборд Хот 100.

Во текот на неговата кариера, Стајлс освоил неколку признанија, вклучивајќи и две Брит награди, Греми награда, Ајвор Новело награда и Американска музичка награда. Покрај музиката и глумата, тој е познат по неговата раскошна мода; тој е првиот човек кој се појави на насловната страница на магазинот *[[Vogue|Вогуе]]*.

## Раниот живот

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Добитници на Греми
Категорија:Англиски рок-пејачи
Категорија:Англиски пејачи
Категорија:Родени во 1994 година
Категорија:Англиски поп-пејачи
Артемис 1

**Артемис 1** (официјално **Артемис I**) — пробен лет без екипаж, дел од програмата Артемис на НАСА. Тој е прв лет на носечката ракета Space Launch System (SLS) и прв лет на Orion MPCV. Ракетата е лансирана на 16 ноември 2022 г. во 06:47:44&nbsp;ч.&nbsp;UTC.

Порано позната како „Истражувачка мисија-1“ (*Exploration Mission-1*, *EM-1*), мисијата била преименувана по воведувањето на програмата „Артемис“. Била лансирана од вселенскиот центар Кенеди, од каде леталото „Орион“ било испратено на мисија во времетраење од 26 до 42 дена, од кои најмалку 6 на далечната повратна орбита околу Месечината. Мисијата била предвидена да ја потврди можноста за летови со екипаж на леталото „Орион“ и носечката ракета SLS, почнувајќи со вториот пробен лет, Артемис 2.

## Галерија

## Наводи

Категорија:Артемис (вселенска програма)
Категорија:Мисии до Месечината
Категорија:Космонаутиката во 2022 година
Правоаголен трапез

десно|мини|200x200пкс| Правоаголен трапез
десно|мини|200x200пкс| Пример за правоаголен тангентен трапез
**Правоаголен трапез** — трапез во кој има внатрешен прав агол (π / 2, 90 °). Поради дефиницијата за трапез (четириаголник со две паралелни страни), секако мора да има два внатрешни прави агли и два пара правоаголни страни, или еден крак *d* е нормален на двете основи *a*, *c*.

## Општи особини
* правоаголниот трапез нема осна симетрија.
* дијагоналите не се складни (подеднакво долги).
* дијагоналите не се сечат под прав агол, така што правоаголниот трапез не е ортодијагонален четириаголник.
* висината *v* е еднаква на правоаголната страна *d* на основата (*v* = *d*).

Правоаголен трапез не може да се ограничи со круг и така не е тетивен, но е двоцентричен четириаголник.

## Посебен случај
Некои правоаголни трапези можат да се вцрта кружница и се тангентни четириаголници или посебен пример на тангентен трапез - правоаголен тангентен трапез.

## Обем
Обемот на правоаголен трапез е вкупната должина на сите страни:

:  o = a + b + c + d \!\,.

## Плоштина
Плоштината на правоаголен трапез е еднаква на:

:  p = \frac{(a+c)d}{2} = m d\!\,, 

каде што *a* и *c* се основи, *d* е правоаголниот крак, *m*:

:  m = \frac{a+c}{2} \!\, 

е средната вредност (линијата што ги поврзува средиштата на краците *b* и *d* и паралелна со основите), средната вредност на страните *a* и *c*. На плоштината на правоаголен трапез може да се гледа како на производ на правоаголен крак и средните вредности на паралелните страни.

За плоштината на правоаголен трапез важи истата формула како за трапез, ако се познати само должините на страните.

## Надворешни врски
* 

Категорија:Четириаголници