Унбихексиум

**Унбихексиум**, познат и како **елемент 126** или **ека-плутониум** — хипотетички хемиски елемент; има атомски број 126 и симбол **Ubh**. *Унбихексиум* и *Ubh* е соодветно привремено систематско име и симбол на Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија, кој се користи додека елементот не биде откриен, потврден и не се одлучи за постојано име. Во периодниот систем, унбихексиумот се очекува да биде суперактиноид од g-блокот и осми елемент во осмата периода. Унбихексиумот го привлекол вниманието помеѓу јадрените физичари, особено во раните предвидувања насочени кон својствата на супертешките елементи, бидејќи 126 може да биде волшебен број на протони во близина на средината на островот на стабилност, што доведува до подолг полураспад, особено за 310Ubh или 354Ubh, кои исто така може да имаат волшебен број на неутрони.

Раниот интерес за можна зголемена стабилност довела до првиот обид за синтеза на унбихексиум во 1971 година и негово пребарување во природата во следните години. И покрај неколку пријавени набљудувања, поновите истражувања сметаат дека овие експерименти биле недоволно чувствителни; оттука, не е пронајден унибихексиум природно или вештачки. Предвидувањата за стабилноста на унбихексиумот варираат во голема мера меѓу различните модели; некои сметаат дека островот на стабилноста наместо тоа може да лежи се наоѓа помал атомски број, поблиску до копернициум и флеровиум.

Се предвидува дека унибихексиумот е хемиски активен суперактиноид, кој покажува различни состојби на оксидација од +1 до +8, а можеби и дека е потежок конгенер на плутониум. Се очекува и преклопување на енергетските нивоа на орбиталите 5g, 6f, 7d и 8p, што ги отежнува предвидувањата за хемиските својства на овој елемент.

## Вовед
### Синтеза на супертешки јадра
[алт=A graphic depiction of a nuclear fusion reaction|лево|мини| Графички приказ на реакција на [јадрено соединување. Две јадра се спојуваат во едно, испуштајќи неутрон. Реакциите што создаале нови елементи до овој момент биле слични, со единствената можна разлика што понекогаш биле ослободени неколку единечни неутрони, или воопшто немало такви.]]
Претешкото  атомско јадро се создава во јадрена реакција која комбинира две други јадра со нееднаква големина  во едно; колку понееднакви се двете јадра во однос на масата, толку е поголема можноста двете да реагираат. Материјалот направен од потешките јадра се прави цел, која потоа е бомбардирана од снопот на полесни јадра. Две јадра можат да се спојат во едно само доколку се приближат доволно блиску едно до друго; нормално, јадрата (сите позитивно наелектризирани) се одбиваат меѓусебно поради електростатско одбивање. Силното заемнодејство може да ја надмине оваа одбивност, но само на многу кратко растојание од јадрото; јадрата на зракот на тој начин се многу забрзани со цел таквото одбивање да биде незначително во споредба со брзината на јадрото на зракот. Енергијата што се применува на јадрата на зракот за да ги забрза може да предизвика тие да достигнат брзина до една десетина од брзината на светлината. Меѓутоа, доколку се примени премногу енергија, јадрото на зракот може да се распадне.

Самото приближување не е доволно за две јадра да се спојат: кога две јадра се приближуваат едно до друго, тие обично остануваат заедно околу 10&nbsp;секунди и потоа се разделуваат (не мора да бидат во истиот состав како пред реакцијата) наместо да формираат едно јадро. Ова се случува затоа што при обидот за формирање на едно јадро, електростатското одбивање го раскинува јадрото што се формира. Секој пар на цел и зрак се карактеризира со неговиот пресек - веројатноста дека ќе дојде до јадрено соединување доколку две јадра се приближат едно кон друго изразено во однос на попречната област што треба да ја погоди упадната честичка за да дојде до соединувањето.  Оваа соединување може да настане како резултат на квантниот ефект во кој јадрата можат да тунелираат преку електростатско одбивање. Доколку двете јадра можат да останат блиску покрај таа фаза, повеќекратните јадрени заемни дејства резултираат со прераспределба на енергијата и енергетска рамнотежа.

Добиеното спојување претставува возбудена состојба  - наречена сложено јадро - и затоа е многу нестабилно. За да се постигне постабилна состојба, привременото спојување може да се расцепи без да се формира постабилно јадро. Алтернативно, сложеното јадро може да исфрли неколку неутрони, кои би ја однеле енергијата на возбудувањето; доколку второто не е доволно за исфрлање на неутрони, спојувањето би создало гама-зрак. Ова се случува околу 10&nbsp;секунди по првичниот јадрен судир и резултира со создавање на постабилно јадро. Дефиницијата на Заедничката работна група на МСЧПХ и МСЧПФ вели дека хемискиот елемент може да се препознае како откриен само доколку неговото јадро не се распадне во рок од 10 секунди. Оваа вредност била избрана како проценка за тоа колку време му е потребно на јадрото да стекне електрони и на тој начин да ги прикаже неговите хемиски својства. 

### Распаѓање и откривање
Зракот поминува низ целта и стигнува до следната комора, сепараторот; доколку се произведе ново јадро, тоа се носи со овој зрак. Во сепараторот, новопроизведеното јадро е одвоено од другите нуклиди (оној на оригиналниот зрак и сите други продукти на реакцијата){{Efn|Ова раздвојување се заснова на тоа што добиените јадра се движат покрај целта побавно отколку јадрата на нереагираните зраци. Сепараторот содржи електрични и магнетни полиња чии ефекти врз подвижната честичка се поништуваат за одредена брзина на честичка. Таквото раздвојување може да биде потпомогнато и со мерење на време на летот и мерење на енергијата на повратен удар; комбинација од двете може да овозможи да се процени масата на јадрото. и се пренесува во детектор со површинска бариера, кој го запира јадрото. Означена е точната местоположба на претстојното влијание врз детекторот; означени се и неговата енергија и времето на пристигнување. Преносот трае околу 10 секунди; за да биде откриено, јадрото мора да преживее толку долго. Јадрото повторно се забележува откако ќе се регистрира неговото распаѓање и се мерат местоположбата, енергијата и времето на распаѓање.

Стабилноста на јадрото е обезбедена од силното заемно дејство. Сепак, неговиот опсег е многу краток; како што јадрата стануваат поголеми, неговото влијание врз најоддалечените нуклеони (протони и неутрони) слабее. Во исто време, јадрото е растргнато со електростатско одбивање помеѓу протоните, а неговиот опсег не е ограничен. Вкупната врзувачка енергија обезбедено од големото заемно дејство се зголемува линеарно со бројот на нуклеоните, додека електростатското одбивање се зголемува со квадратот на атомскиот број, односно вториот расте побрзо и станува сè поважен за тешките и супертешките јадра. Така, супертешките јадра се теоретски предвидени и досега е забележано дека претежно се распаѓаат преку начини на распаѓање кои се предизвикани од таквото одбивање: алфа-распад и спонтано цепење. Речиси сите алфа емитери имаат над 210 нуклеони, и најлесниот нуклид кој примарно е подложен на спонтано цепење има 238. Во двата режима на распаѓање, јадрата се спречени да се распаѓаат со соодветните енергетски бариери за секој режим, но тие можат да бидат тунелирани.

Алфа честичките најчесто се произведуваат во радиоактивни распаѓања бидејќи масата на алфа честичка по нуклеон е доволно мала за да остави малку енергија за алфа честичката да се употреби како кинетичка енергија за да го напушти јадрото.  Спонтаното цепење е предизвикано од електростатско одбивање што го раскинува јадрото и создава различни јадра во различни случаи на идентични јадра. Како што се зголемува атомскиот број, спонтаното цепење брзо станува поважно: делумниот полураспад на спонтаното цепење се намалува за 23&nbsp;редови на големина од ураниум (елемент&nbsp;92) до нобелиум (елемент&nbsp;102), и до 30&nbsp;редови на големина од ториум (елемент&nbsp;90) до фермиум (елемент&nbsp;100). Така, претходниот „модел на течни капки“ сугерирал дека спонтаното цепење ќе се случи скоро веднаш поради исчезнувањето на бариерата за цепење за јадра со околу 280&nbsp;нуклеони. Подоцнежниот јадрен слоест модел сугерира дека јадрата со околу 300&nbsp;нуклеоните би формирале остров на стабилност во кој јадрата ќе бидат поотпорни на спонтаното цепење и првенствено ќе претрпат алфа распаѓање со подолг полураспад. Последователните откритија сугерирале дека предвидениот остров може да биде подалеку од првично предвиденото; тие, исто така, покажале дека јадрата меѓу долговечните актиноиди и предвидениот остров се деформирани и добиваат дополнителна стабилност од ефектите на обвивката. Експериментите на полесни супертешки јадра,  како и оние поблиску до очекуваниот остров, покажале поголема стабилност од претходно очекуваната против спонтаното цепење, покажувајќи ја важноста на ефектите на обвивката врз јадрата. 

Алфа-распадите се регистрирани од емитираните алфа честички, а распадните производи лесно се одредуваат пред вистинското распаѓање; доколку таквото распаѓање или низа последователни распаѓања произведе познато јадро, оригиналниот производ на реакцијата може лесно да се одреди.  (Дека сите распаѓања во ланецот на распаѓање навистина биле поврзани едни со други, се утврдува од местоположбата на овие распаѓања, кои мора да бидат на истото место.) Познатото јадро може да се препознае по специфичните карактеристики на распаѓањето што го претрпува, како што е енергијата на распаѓање (или поконкретно, кинетичката енергија на емитираната честичка).  Спонтаното цепење, сепак, произведува различни јадра како производи, така што оригиналниот нуклид не може да се одреди од неговите ќерки.

Според тоа, информациите достапни за физичарите кои имаат за цел да вештачки да создадат супертежок елемент се информациите собрани во детекторите: местоположбата, енергија и времето на пристигнување на честичката до детекторот и оние на неговото распаѓање. Физичарите ги анализираат овие податоци и се обидуваат да заклучат дека тие навистина биле предизвикани од нов елемент и дека не можел да биде предизвикан од различен нуклид од оној што се тврди. Честопати, обезбедените податоци се недоволни за заклучок дека дефинитивно е создаден нов елемент и нема друго објаснување за набљудуваните ефекти; биле направени грешки при толкувањето на податоците. 

## Историја

### Обиди за синтеза
Првиот и единствен обид да се синтетизира унбихексиумот, кој бил неуспешен, бил изведен во 1971 година во ЦЕРН (Европска организација за јадрени истражувања) од Рене Бимбот и Џон М. Александар користејќи ја реакцијата на топло соединување:

:  +  → * → без атоми

Високо-енергетски (13-15 MeV ) алфа честички биле забележани и земени како можен доказ за синтезата на унбихексиумот. Последователните неуспешни експерименти со поголема чувствителност сугерираат дека чувствителноста од 10 mb на овој експеримент била премногу ниска; оттука, формирањето на унбихексиумски јадра во оваа реакција се сметало за многу неверојатно. 

### Можна природна појава
Иследувањето во 1976 година од група американски истражувачи од неколку универзитети предложила дека првобитните супертешки елементи, главно ливермориум, унбиквадиум, унбихексиум и унбисептиум, со полураспад над 500 милиони години  би можеле да бидат причина за необјаснето оштетување од зрачење (особено радиохалоси ).  Ова поттикнало многу истражувачи да ги бараат во природата од 1976 до 1983 година. Група предводена од Том Кејхил, професор на Универзитетот во Калифорнија во Дејвис, во 1976 година тврдел дека откриле алфа честички и рендгенски зраци со соодветните енергии за да ја предизвикаат забележаната реакција, што го поддржува присуството на овие елементи, особено на унбихексиумот. Други тврделе дека ништо не било откриено и ги довеле во прашање предложените карактеристики на првобитните супертешки јадра.  Конкретно, тие навеле дека волшебниот број *N* = 228 неопходен за подобрена стабилност ќе создаде јадро со прекумерни неутрони во унбихексиум што можеби не се бета-стабилни, иако неколку пресметки сугерираат дека 354Ubh навистина може да биде стабилен против бета-распад. Оваа активност, исто така, било предложено да биде предизвикана од јадрени трансмутации во природниот цериум, што предизвикува дополнителна двосмисленост за ова тврдено набљудување на супертешки елементи. 

Унбихексиумот добил особено внимание во овие истражувања, бидејќи неговата можна местоположба на островот на стабилноста може да го зголеми неговото изобилство во однос на другите супертешки елементи. Секој природен унбихексиум се предвидува дека е хемиски сличен на плутониумот и може да постои со првобитниот Pu во минералот бастнесит од ретки земји. Конкретно, се предвидува дека плутониумот и унбихексиумот имаат слични валентни конфигурации, што доведува до постоење на унбихексиум во +4 оксидациона состојба. Затоа, доколку унбихексиумот се појави природно, би можело да се извлече со помош на слични техники за акумулација на цериум и плутониум. Исто така, унбихексиумот може да постои и во моназит со други лантаниди и актиниди кои би биле хемиски слични.  Неодамнешното сомневање за постоењето на примордијалниот 244Pu фрла несигурност на овие предвидувања, сепак, бидејќи непостоењето (или минималното постоење) на плутониум во бастназитот ќе ја инхибира можната идентификација на унбихексиумот како негов потежок конгенер.

Можниот обем на исконски супертешки елементи на Земјата денес не е познат. Дури и доколку се потврди дека ја предизвикале штетата од радијација одамна, тие до денес можеби се распаднале до траги, па дури и можеби целосно исчезнале. Исто така, неизвесно е дали таквите супертешки јадра воопшто можат да се создадат природно, бидејќи се очекува спонтаното цепење да го прекине r-процесот одговорен за формирање на тешки елементи помеѓу масата број 270 и 290, многу пред да се формираат елементи како што е унбихексиумот.

Една неодамнешна хипотеза се обидува да го објасни спектарот на Ѕвездата на Пжибилски со природно настанатиот флеровиум, унбинилиум и унбихексиум.

### Именување
Користејќи ги препораките на Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија од 1979 година, елементот треба привремено да се нарекува *unbiheksium* (симбол *Ubh*) додека не се открие, откритието не се потврди и не се избере трајно име. Иако широко се користат во хемиската заедница на сите нивоа, од училници по хемија до напредни учебници, препораките главно се игнорираат меѓу научниците кои теоретски или експериментално работат на супертешки елементи, кои го нарекуваат „елемент 126“, со симболот *E126*, *(126)* или *126* . Некои истражувачи, исто така, го навеle унбихексиумот како *ека-плутониум*, име кое произлегува од системот што Дмитриj Менделеев го употребувал за предвидување непознати елементи, иако таквата екстраполација можеби нема да работи за елементите на g-блокот без познати конгенери, а *ека-плутониум* наместо тоа би се однесувал на елементот 146  или 148 директно под плутониумот.

## Идни синтези
Секој елемент од менделевиумот наваму бил произведен во реакции на цепање-испарување, што кулминирало со откривањето на најтешкиот познат елемент, оганесон, во 2002 година и неодамна тенесин во 2010 година. Овие реакции се приближиле до границата на денешната технологија; на пример, за синтеза на тенесин потребни се 22 милиграми 249Bk и интензивен зрак од 48Ca за шест месеци. Интензитетот на зраците во истражувањето на супертешките елементи не може да надмине 1012 проектили во секунда без да се оштетат целта и детекторот, а производството на поголеми количини на сè поретки и нестабилни цели на актиноид е непрактично.
Следствено, идните експерименти мора да се прават во објекти како што е фабриката за супертешки елементи (СТЕ-фабрика) во во Заедничкиот институт за јадрени истражувања (ЗИЈИ) или РИКЕН, што ќе им овозможи на експериментите да траат подолги временски периоди со зголемени способности за откривање и ќе овозможат инаку недостапни реакции. И покрај тоа, веројатно ќе биде голем предизвик да се синтетизираат елементи надвор од унбинилиум (120) или унбиуниум (121), со оглед на нивниот краток предвиден полураспад и ниските предвидени пресеци

Било сугерирано дека соединување-испарување нема да биде изводливо да достигне унбихексиум. Бидејќи 48Ca не може да се употреби за синтеза на елементи надвор од атомскиот број 118 или можеби 119, единствените алтернативи се зголемување на атомскиот број на проектилот или проучување симетрични или речиси симетрични реакции. Една пресметка смета дека пресекот за производство на унбихексиум од 249Cf and 64Ni може да биде дури девет реда по големина помал од границата за откривање; такви резултати се сугерирани и од ненабљудувањето на унбинилиум и унбибиум во реакции со потешки проектили и експериментални граници на пресек. Доколку Z = 126 претставува затворена протонска обвивка, сложените јадра може да имаат поголема веројатност за преживување и употребата на 64Ni може да биде поизводлива за производство на јадра со 122 354Ubh.]]
десно|мини| Овој дијаграм ги прикажува празнините на обвивката во моделот на јадрената обвивка . Празнините на обвивката се создаваат кога е потребна повеќе енергија за да се достигне обвивка на следното повисоко ниво на енергија, што резултира со особено стабилна конфигурација. За протоните, јазот на обвивката кај ''Z''&nbsp;=&nbsp;82 одговара на врвот на стабилноста кај олово, и додека постои несогласување за број на ''Z''&nbsp;=&nbsp;114 и ''Z''&nbsp;=&nbsp;120, се појавува празнина кај ''Z''&nbsp;=&nbsp;126, со што се сугерира дека може да има затворање на протонска обвивка на унбихексиум.
Екстензии на јадрениот модел предвидувале дека следните волшебни броеви по *Z*&nbsp;=&nbsp;82 и *N*&nbsp;=&nbsp;126 (што одговара на <sup>208</sup>Pb, најтешкото стабилно јадро) биле *Z*&nbsp;=&nbsp;126 и *N*&nbsp;=&nbsp;184, со што 310Ubh е следниот кандидат за двојно волшебно јадро. Овие расправи доввеле до интерес за стабилноста на унбихексиум уште во 1957 година; Гертруда Шарф Голдхабер била една од првите физичари која предвидела регион на зголемена стабилност во близина, а можеби и центриран на, унбихексиум. Овој поим за „ островот на стабилноста“ кој опфаќа подолговечни супертешки јадра бил популаризиран од професорот на Универзитетот во Калифорнија, Глен Сиборг во 1960-тите.

Во овој регион од периодниот систем, N = 184 и N = 228 се предложени како затворени неутронски обвивки, и разни атомски броеви, вклучувајќи го и Z = 126, се предложени како затворени протонски обвивки. Степенот на стабилизирачки ефекти во регионот на унбихексиумот е неизвесен, сепак, поради предвидувањата за поместување или слабеење на затворањето на протонската обвивка и можно губење на двојниот волшебен број. Поновите истражувања предвидуваат дека островот на стабилност наместо да биде центриран на бета-стабилните изотопи на копернициум (291Cn и293Cn) или флеровиум (*Z*&nbsp;=&nbsp;114), which ќе го постави унбихексиумот многу над островот и ќе резултира со краток полураспад без оглед на ефектите од обвивката.

Претходните модели сугерирале постоење на долготрајни јадрени изомери отпорни на спонтано цепење во регионот во близина на 310Ubh, со полураспад од редот на милиони или милијарди години. Сепак, поригорозните пресметки уште во 1970-тите дале контрадикторни резултати; денес се верува дека островот на стабилност не е центриран на 310Ubh, и на тој начин нема да ја подобри стабилноста на овој нуклид. Наместо тоа, 310Ubh се смета дека има многу дефицит на неутрони и е подложно на алфа распаѓање и спонтано цепење за помалку од една микросекунда, а може дури и да лежи на или надвор од линијата за капнување на протонот. Пресметка од 2016 година за својствата на распаѓање на288–339Ubh ги поддржува овие предвидувања; изотопите полесни од 313Ubh (вклучувајќи 310 Ubh) навистина може да лежат подалеку од линијата за капнување и да се распаѓаат со емисија на протон, 313-327 Ubh ќе се распаднат алфа, веројатно достигнувајќи ги изотопите на флориум и ливермориум, и потешките изотопи на распаѓање. Оваа студија и моделот на квантно тунелирање предвидуваат полураспад на алфа-распад под микросекунда за изотопи полесни од 318 Ubh, што го прави невозможно да се идентификуваат експериментално. Оттука, изотопите318–327Ubh може да се синтетизира и открие, па дури и може да претставува регион на зголемена стабилност против фисија околу N ~ 198 со полураспад до неколку секунди, иако таков регион на зголемена стабилност е целосно отсутен во другите модели.

„Морето на нестабилноста“ дефинирано со многу ниски бариери на цепење (предизвикани од значително зголемување на Кулоновата одбивност кај супертешките елементи) и последователно полураспад од редот од 10−18 секунди се предвидува низ различни модели. Иако точната граница на стабилност за полураспад над една микросекунда варира, стабилноста против цепење е силно зависна од *N*&nbsp;=&nbsp;184 и *N*&nbsp;=&nbsp;228 обвивката се затвора и брзо паѓа веднаш надвор од влијанието на затворањето на обвивката. Меѓутоа, таквиот ефект може да се намали ако јадрената деформација во средните изотопи може да доведе до промена на волшебните броеви; сличен феномен е забележан во деформираното двојно магично јадро 270Hs. Ова поместување тогаш може да доведе до подолг полураспад, можеби по редослед на денови, за изотопи како 342Ubh кои исто така би лежат на линијата за бета-стабилност.  Втор остров на стабилност за сферични јадра може да постои во унбихексиумските изотопи со многу повеќе неутрони, центрирани на 354Ubh и даваат дополнителна стабилност во *N*&nbsp;=&nbsp;228 изотони во близина на линијата за бета-стабилност.  Првично, краток полураспад од 39 милисекунди бил предвиден за 354Ubh кон спонтано цепење, иако делумно алфа-полураспад за овој изотоп било предвидено да биде 18 години. Поновата анализа сугерира дека овој изотоп може да има полураспад од редот на 100 години доколку затворените обвивки имаат силни стабилизирачки ефекти, ставајќи го на врвот на островот на стабилност. Исто така, можно е 354Ubh да не е двојно волшебен број, како што е обвивката на *Z*&nbsp;=&nbsp;126 кој се предвидува да биде релативно слаба, или во некои пресметки, целосно непостоечка. Ова сугерира дека секоја релативна стабилност во изотопите на унбихексиум би се должи само на затворањето на неутронската обвивка што може или нема да има стабилизирачки ефект на *Z*&nbsp;=&nbsp;126.

### Хемиски својства
Унбихексиумот се очекува да биде шестиот член од серијата суперактиниди. Може да има сличности со плутониумот, бидејќи и двата елементи имаат осум валентни електрони над благороден гас. Во серијата суперактиниди, принципот на Клечковски се очекува да се распадне поради релативистички ефекти и се очекува преклопување на енергетските нивоа на орбиталите 7d, 8p и особено 5g и 6f, што ги отежнува предвидувањата за хемиските и атомските својства на овие елементи. Така, се предвидува дека конфигурацијата на електронската основна состојба на унбихексиумот е &#x5B;Og&#x5D; 5g2 6f2 7d1 8s2 8p1  или 5g1 6f4 8s2 8p1, за разлика од  &#x5B;Og&#x5D; 5g6 8s2.

Како и со другите рани суперактиниди, се предвидува дека унбихексиумот ќе може да ги изгуби сите осум валентни електрони во хемиските реакции, со што се можни различни состојби на оксидација до +8. Оксидационата состојба +4 се предвидува да биде најчеста, покрај +2 и +6. Унбихексиумот треба да биде способен да формира тетрооксид UbhO4 и хексахалиди UbhF6 и UbhCl6, вториот со прилично силна енергија на дисоцијација на врската од 2,68 eV. Пресметките сугерираат дека двоатомската молекула UbhF ќе има врска помеѓу орбиталата од 5 g во унбихексиум и орбиталата 2p во флуорот, со што го карактеризира унбихексиумот како елемент чии електрони од 5g треба активно да учествуваат во поврзувањето.  Исто така, се предвидува дека јоните Ubh6+ (особено, во UbhF6) и Ubh7+ ќе имаат конфигурации на електрони &#x5B;Og &#x5D; 5g2 и &#x5B;Og&#x5D; 5g1, соодветно, за разлика од &#x5B;Og&#x5D; 6f1 конфигурацијата што се гледа во Ubt4+ и Ubq5+ што има поголема сличност со нивните актинидни хомолоgи. Активноста на електроните од 5g може да влијае на хемијата на суперактинoидите како што е унбихексиумот на нови начини што е тешко да се предвидат, бидејќи ниту еден познат елемент нема електрони во *g*-орбиталата во основната состојба.

## Белешки

## Наводи

## Библиографија
* pp. 030001-1–030001-17, pp. 030001-18–030001-138, Table I. The NUBASE2016 table of nuclear and decay properties
* 
* 
* 
* 

Категорија:Неоткриени хемиски елементи