Маркгрофовија Баден

**Маркгрофовија Баден** (германски: *Markgrafschaft Baden*) — историска територија на Светото Римско Царство. Распространета долж источната страна на реката Горна Рајна во југозападна Германија, била именувана за маркгрофовија во 1112 година и постоела до 1535 година, кога била поделена на двете маркгрофии Баден-Дурлах и Баден-Баден. Двата дела биле повторно обединети во 1771 година за време на маркгрофот Карл Фредерик, иако трите дела на државата ги задржале своите посебни места во Рајхстагот. Во 1803 година, обновената Маркгрофовија на Баден била издигната на статус на изборно кнежевство. Во 1806 година, електоратот на Баден, добивајќи територијални додатоци, станал Големото Војводство Баден. Владетелите на Баден, познати како Дом на Баден, биле кадетска лоза на швапската куќа Захринген.

## Историја
Во текот на 11 век, Војводството Швабија немало моќна централна власт и било под контрола на различни комитални династии, од кои најсилни биле Домот на Хоенштауфен, Домот на Велф, Хабсбурговците и Домот на Захринген. Царот Хенри III му го ветил војводскиот престол на захрингескиот потомок Бертолд, меѓутоа, по смртта на Хенри во 1056 година, неговата вдовица Агнес од Поату го назначил Рудолф од Рајнфелден за војвода од Швабија. Бертолд се откажал од своите права и добил компензација со Војводството Корушка и Маршот на Верона во Италија. Не можејќи да се етаблира, тој конечно ги изгубил двете територии, кога бил соборен од германскиот крал Хенри IV за време на борбата за инвеститура во 1077 година. Бертолд се повлекол на својата родна територија на Швабија, каде што починал следната година. Веронеската маргравијална титула сепак ја задржал неговиот најстар син Херман I

Херман II, син на Херман I и внук на Бертолд II, склучил договор со ривалската династија Хоенштауфен, а околу 1098 година му била одземена обврската на непосредна територија од царот Хенри IV. Како и неговиот татко, Херман II инсистирал на својата маргравијална титула. Тој избрал да живее во Германија, бидејќи таму бил роден и израснат. Тој одбрал да владее со Баден (денешен Баден-Баден), каде што неговиот татко го стекнал правото да владее со тоа што се оженил со наследничката Јудит фон Бакнанг-Суличгау, грофицата од Еберштајн-Калв. Во Баден, Херман II го изградил замокот Хоенбаден. Изградбата започнала околу 1100 година, а кога била завршена во 1112 година, тој ја одбележал приликата со усвојување на титулата Маркгроф од Баден.

### Раст
Бидејќи Баден бил главен град, новата Маркгрофовија била позната и како Баден. Херман II ќе продолжи да биде Маркгроф до неговата смрт во 1130 година. Неговиот син и внук, Херман III (владеел 1130–1160) и Херман IV (владеел од 1160–1190), додале на нивните територии. Околу 1200 година, овие земји биле поделени за прв пат. Основани биле две линии, Баден-Баден и Баден-Хохберг. Вториот бил поделен околу сто години подоцна за да се создаде третата линија - Баден-Заузенберг.

Во 12-тиот и 13-тиот век Баден бил лојален и непоколеблив поддржувач на Домот на Хоенштауфен, дури и против своите роднини од Захринген-Швабија. За возврат за своите услуги, му било дозволено да го шири своето владеење низ југозападна Германија, на запад преку реката Рајна во Алзас, на исток до рабовите на Шварцвалд, на север до реката Мург и на југ до Брејсгау. Четвртиот маркгроф од Баден-Баден, Херман V, Маркгроф од Баден-Баден (владеел 1190-1243), ги основал градовите Баднанг, Дурлах, Штутгарт, Етлинген и Пфорцхајм и неколку манастири, вклучувајќи ја и опатија Лихтентал, која станала гробница на неговите потомци. Во 1219 година тој го преселил своето седиште на власт во Пфорцхајм. Тој морал да ги напушти своите претензии кон Захринген и Брауншвајг, но ја добил титулата *Граф* (гроф) фон Ортенау и Брајсгау, именувани по двете долини во јужен Баден. Неговиот син и внук, Херман VI, Маркгроф од Баден (владеел 1243–1250) и Фридрих I, Маркгроф од Баден (владеел 1250–1268), ги добиле титулите војводи од Австрија и Штаерска. Австријците ги отфрлиле бидејќи не сакале да бидат управувани од аутсајдери.

### Консолидација
мини|199x199пкс| ''Кристофер I од Баден'', од Ханс Балдунг Гриен, 1515 година
Бернард I, Маркгроф од Баден-Баден (владеел 1391–1431) ги обединил сите аквизиции во 1391 година. Војник со одредено славно име, Бернард ја продолжил мисијата на неговите претходници и добил уште неколку области, вклучувајќи ги Баден-Пфорцхајм и Баден-Хохберг. Од 1291 година, Баден-Пфорцхајм имал свој Маркгравијат, но во 1361 година останал без наследници, па се вратил кон Домот на Баден-Баден. Баден-Хохберг поминал малку подобро. Основан во 1190 година, траел до 1418 година, кога и тој останал без машки наследници. Бернард, како најблизок наследник, го добил Баден-Хохберг. Баден-Саузенберг го продолжил своето Маркгрофство до 1503 година, кога недостатокот на свои наследници го вратил назад во Домот на Баден-Баден.

Консолидацијата на Маркгрофијата дошла во 1442 година. Во таа година, половина од владенијата Лар и Малберг биле донесени во преградата, создавајќи врска помеѓу двете главни области, Брајсгау на југ и Баден-Баден на север. Во текот на доцниот среден век, Баден ја зголемил својата администрација, финансии и војски сè додека не станал една од најголемите и најсилните држави на Светото Римско Царство во југозападна Германија, особено откако ги добило хабсбуршките поседи во остатокот од Ортенау и Брејсгау.

### Неволји
Во 1462 година, спорот околу изборот на новиот надбискуп на Мајнц го испратил Карл I (владеел 1453–1475) да се бори против Фридрих I, грофот Палатин од Рајна. Познато како „Кривот на архиепископите на Мајнц“, тоа било кратка војна, траела само неколку месеци, но последиците биле погубни за губитникот - Карл. Тој морал да предаде неколку од неговите територии на Пфалц и неговите сојузници. Овие територии биле обновени од неговиот син и наследник, Кристоф I (владеел 1475–1515). Тој се обидел да ги задржи обединети под еден од неговите синови, Филип, но неговите напори биле спречени од кралот на Франција, Луј XII. Во 1479 година, седиштето на Маркгрофијата Баден било преместено од замокот Хоенбаден во Новиот замок (*Neues Schloss*) во Баден-Баден, изграден од Кристоф I. Во 1503 година, Баден-Заузенберг останал без машки наследници и сите земји на Баденер биле обединети од самиот Кристоф. Пред неговата смрт, Кристоф ја поделил Маркгрофијата меѓу неговите три сина. Филип го наследил во 1515 година, но умрел без деца во 1533 година, а неговиот дел отишол на неговите браќа, Бернард и Ернест. Во 1535 година, тие направиле нова поделба на нивното наследство. Тоа ќе биде првата од неколкуте прегради, со што ќе се воспостават двете главни линии на Домот на Баден - Баден-Баден и Баден-Дурлах (Баден-Пфорцхајм до 1565 година) - што ќе трае до 1771 година. Но, односите меѓу двете линии не биле мирни и постојаната расцепканост не помогнала.

За време на реформацијата, неколку ограноци, предводени од Баден-Баден, останале на страната на католиците, а другите се приклучиле со Баден-Дурлах на протестантската страна. Триесетгодишната војна ги влошила работите за сите гранки. Многу од нив биле протерани во други земји. Вестфалскиот договор од 1648 година ги вратил ограноците и нивните цркви во нивните сопствени земји. Постепено ривалството стивнало. За време на војните на Луј XIV, „*кралот на сонцето*“ на Франција, двете маркгрофовии биле опустошени од француските трупи. Силите на Светото Римско Царство, предводени од Маркгрофот од Баден-Баден, „*Турскиот Луј*“ Вилијам (владеел 1677–1707) се бореле против Франција.

### Обединување
Во 1771 година, Август Ѓорѓи станал последниот маркгроф од Баден-Баден кога умрел без наследници. Сите негови територии му биле предадени на неговиот шести братучед двапати отстранет и најблизок наследник - маркгрофот од Баден-Дурлах, Карл Фридрих (владеел 1738–1811). По трет и последен пат, сите земји на Баден се обединиле под еден владетел.

Иако Баден конечно бил обединет, неговите домени биле фрагментирани и широко распространети на двете страни на реката Рајна, со вкупна површина од 3.500 км2. Кога Карл Фридрих станал Маркгроф во 1738 година, тој направил своја лична мисија да ги пополни празнините на неговите територии. Неговата прва можност се појавила во 1792 година, кога избувнала војната меѓу Франција и Австрија. Баден се борел за Австрија, оставајќи го Баден уништен кога загубиле. Карл Фридрих морал да плати обештетување и да и ги отстапи своите територии на левиот брег на Рајна на Франција. Тој ја имал својата втора шанса неколку години подоцна, како непријател на Наполеон, на страната на Александар I, рускиот цар. Во 1803 година, поради напорите на царот, Маркгрофот ја добил епископијата во Констанца, делови од Рајнскиот Пфалц и неколку други помали области, со што се здобил со достоинство на принц избирач.
Податотека:Schloss Hohenbaden 001 (cropped).jpg|Урнатини на замокот Хоенбаден во Баден-Баден
Податотека:Neues Schloss Baden-Baden IMGP1164.JPG|Новиот замок Баден-Баден
Податотека:Rastatt Schloß DSCN0247.JPG|Шлос Раштат, од 1705 година, резиденцијата на Маркгрофовите од Баден-Баден
Податотека:Karlsburg durlach.jpg|Замокот Карлсбург во Дурлах, од резиденцијата на Маркгрофовите од Баден-Дурлах од 1565 година
Податотека:Karlsruhe asv2022-10 img07 Schloss Karlsruhe.jpg|Палатата Карлсруе, од 1718 година, резиденција на Маркгрофовите од Баден-Дурлах, од 1806 година на Големото Војводство Баден
Податотека:Signal-2021-12-12-165043 001.jpg|1772 Граничен камен помеѓу Базел и современиот Баден-Виртемберг


## Наводи

## Библиографија

* Анет Борчард-Вензел: *Кратка историја на Баден.* Пусте, Регенсбург 2011. .
* Армин Конле : *Кратка историја на Маркгравијата во Баден.* Браун, Карлсруе 2007 година, .
* Хансмартин Шварцмаер : *Баден.* Во: Мејнрад Шааб , Хансмартин Шварцмаер (уред.) и други: *Прирачник за историјата на Баден-Виртемберг.* Том 2: *Териториите во старата империја.* Објавено во име на Комисијата за историски регионални студии во Баден-Виртемберг. Klett-Cotta, Stuttgart 1995,  , стр. 164–246.

Категорија:Поранешни монархии во Европа
Категорија:Швапски Сојуз
Категорија:Маркгрофовии во Светото Римско Царство
Категорија:Поранешни држави и територии во Баден-Виртемберг
Категорија:Историја на Баден
Категорија:Статии со текст на германски