Хаплогрупа I-M253

**Хаплогрупата I-M253**, позната и како **I1** — хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом. Генетските маркери потврдени како идентификување на I-M253 се SNPs M253, M307.2/P203.2, M450/S109, P30, P40, L64, L75, L80, L81, L118, L121/S62, L14/S6, L1, L125/S65, L157.1, L186 и L187. Тоа е примарна гранка на хаплогрупата I-M170 (I*).

Се верува дека хаплогрупата I1 била присутна меѓу европските ловци-собирачи од доцниот палеолит како мала лоза, но поради нејзиното речиси целосно отсуство во примероците на ДНК од преднеолитот, таа не можела да биде многу распространета. Примероците од неолитот I1 се исто така многу ретки, што укажува на брзо расејување поврзано со ефектот на основачот во нордиското бронзено време. Денес ја достигнува својата врвна честота во Шведска (52 проценти од мажите во округот Вестра Готаланд) и западна Финска (повеќе од 50 проценти во провинцијата Сатакунта). Во однос на националните просеци, I-M253 се наоѓа кај 38-39% од шведските мажи,  37% од норвешките мажи, 34,8% од данските мажи, 34,5% од исландските мажи, и околу 28% од финските мажи. Брајан Сајкс, во својата книга *„Крвта на островите“* од 2006 година, на членовите – и на националниот патријарх основач на I1 им го дава името „Один“.

Сите познати живи членови потекнуваат од заеднички предок кој бил шест пати помлад од заедничкиот предок со I2.

Пред рекласификација во 2008 година, групата била позната како *I1a*, име кое оттогаш е преназначено на примарна гранка, хаплогрупата I-DF29. Другите примарни гранки на I1 (M253) се I1b (S249/Z131) и I1c (Y18119/Z17925).

Повеќе од 99% од живите мажи со I1 припаѓаат на гранката DF29 која се проценува дека се појавила во 2400 година п.н.е. Сите мажи кои поседуваат DF29 имаат заеднички предок роден помеѓу 2500 и 2400 п.н.е. Најстариот древен поединец со I1-DF29 кој пронајден е Oll009, човек од Шведска од раното бронзено време.

## Потекло
[мини| Карта на раното нордиско бронзено време, каде I1 првпат станала истакната. Нордиското бронзено време често се смета за предци на [Германи|германските народи.]]
Додека хаплогрупата I1 најверојатно се оддалечила од I* уште пред 27.000 години во Граветијан, до денес ДНК иследувањата успеале да ја лоцираат единствено кај тројца палеолитски и мезолитски ловци-собирачи. Од ноември 2022 година, само 6 примероци од древна ДНК од човечки остатоци кои датираат од порано од нордиското бронзено доба се доделени на хаплогрупата I1:

* Ловец-собирач од Азилијан во Шпанија во 11.466 п.н.е., класифициран како изумрена гранка на I-Z2699.
* SF11: 7500 п.с. - Првиот е примерок од ДНК од скандинавски ловец-собирач со ознака SF11 пронајден на Стора Карлсо на Готланд. Откриено е дека SF11 носи 9 од 312 SNP кои ја дефинираат хаплогрупата I1. SF11 била класифицирана како I1-Z2699*. SF11 не бил доделен на одредена археолошка култура поради пронајдениот скелет во пештерата.
* BAB5: 7300-5900 п.с. - Вториот е поединечен примерок од Балатонземес-Багодомб, означен како BAB5, од неолитска Унгарија. Откриено е дека BAB5 носи 1 од 312 SNP кои ја дефинираат хаплогрупата I1. BAB5 може да се класифицира и како I1-Z2699*. BAB5 имал генетски афинитет со другите современи неолитски земјоделци од Централна Европа.
* RISE179: 4010-3776 БП - Дополнително, третиот древен примерок I1 е од поединец кој датира од доцниот неолитски период во Скандинавија означен како RISE179. Гробот се наоѓа во близина на Абекас на јужниот брег на Скане 
* oll009: 3930-3750 п.н.е. - Четвртиот древен примерок I1 што му претходи на нордиското бронзено време (1700–500 п.н.е.) е означен oll009 и е секвенциониран во студијата насловена како „*Геномското потекло на скандинавските битки, прераскажувајќи ја културата на секирата и поширокиот хоризонт на линеарната керамичка култура*". Oll009 датира од скандинавскиот доцен неолит и е пронајден во погреб во Шведска во близина на Олсјо на источниот брег на Скане. Слично на RISE179, тој носел висок процент на потекло од Западна Степа-Хердер и имал генетски афинитет со населението на културата Axe и другите населенија. oll009 има Y11204, но се смета дека нема Y164553 или Y11205.

И покрај високата честота на хаплогрупата I1 кај денешните Скандинавци, I1 е целосно отсутна меѓу раните земјоделски примероци на ДНК од неолитската Скандинавија  (што е случај и со другите хаплогрупи низ Европа). Освен еден примерок од ДНК (SF11), го нема и кај мезолитските ловци-собирачи во Скандинавија. I1 првпат започнува да се појавува во Скандинавија во забележителна застапеност за време на доцниот неолит во врска со влезот на групите што го носат потеклото на западните степски сточари во Скандинавија, но не се зголемува значително во честотата до почетокот на нордиското бронзено доба.

Поради многу малиот број на примероци од древна ДНК кои се доделени на I1 кои датираат од порано од нордиското бронзено доба, денес не е познато дали I1 била присутна како ретка хаплогрупа меѓу скандинавските култури за хранење, како што е културата на јамска опрема пред да се асимилира од културата на бојна секира, или ако била донесена во Скандинавија од дојдовни групи кои можеби асимилирале од други култури во Централна Европа; или самата степа. Идните истражувања најверојатно ќе можат да утврдат кое од овие две можни потекла ќе биде случај.

Примероците SF11 и BAB5 се за разлика од другите древни примероци на ДНК доделени на I1 во смисла дека и двата се чини дека претставуваат денес изумрени гранки на I1 кои сè уште не биле целосно развиени во I-M253. Затоа, веројатно нема да биле предци на денешните носители на I1, кои сите имаат заеднички предок кој живеел околу 2600 п.н.е.

Според едно истражување кое било објавено во 2010 година, I-M253 настанал помеѓу 3.170 и 5.000 години, во калколитска Европа. Една нова студија во 2015 година го проценила потеклото помеѓу 3.470 и 5.070 години или помеѓу 3.180 и 3.760 години, користејќи две различни техники.

Во 2007 година, било предложено дека првично се распрснала од областа која денес се наоѓа Данска.  Меѓутоа, проф. д-р Кенет Нордтвед, Државниот универзитет во Монтана, во врска со MRCA, во 2009 година во лична порака напишал: „*Не знаеме каде постоел тој човек, но поголемиот слив на долниот дел* *на [[Елба]] изгледа како срцето на I1*“.

Најновите резултати (јануари 2022) објавени од Y-Full сугерираат дека I1 (I-M253) бил образуван 27.500 п.с. (95 CI: 29,800 п.с. – 25,200 п.с.) со TMRCA 4,600 п.с. (95 ИД: 5,200 п.с. – 4,000 п.с.): Бидејќи најсовремената пресметана проценка на TMRCA на I1 се смета дека е околу 2600 п.н.е., ова веројатно го става предокот на сите живи I1 мажи некаде во Северна Европа околу тоа време. Филогенијата на I1 го покажува потписот на брза експанзија слична на ѕвезда. Ова сугерира дека I1 од редок маркер станало прилично вообичаен со брз излив.

## Структура
**I-M253** (M253, M307.2/P203.2, M450/S109, P30, P40, L64, L75, L80, L81, L118, L121/S62, L123, L124/S64, L1215/S71, L186, и L187) или **I1**&nbsp;

* ***I-DF29*** (DF29/S438); ***И1а***
** *I-CTS6364* (CTS6364/Z2336); *I1a1*
*** FGC20030; И1а1а~
**** S4767; I1a1a1~ 
******* I-M227; I1a1a1a1a
**** А394; I1a1a2~
**** Y11221; I1a1a3~
**** A5338; I1a1a4~
*** CTS10028; I1a1b
**** I-L22 (L22/S142); I1a1b1
***** CTS11651/Z2338; I1a1b1a~
****** I-P109; I1a1b1a1
******* I-Y3662; I1a1b1a1e~
******** I-S14887; I1a1b1a1e2~
********* I-Y11203; I1a1b1a1e2d~
********** I-Y29630; I1a1b1a1e2d2~
****** CTS6017; I1a1b1a2
****** I-L205 (L205.1/L939.1/S239.1); I1a1b1a3
****** CTS6868; I1a1b1a4
******* I-Z74; I1a1b1a4a
******** CTS2208; I1a1b1a4a1~
********* I-L287; I1a1b1a4a1a
********** I-L258 (L258/S335); I1a1b1a4a1a1
******** I-L813; I1a1b1a4a2
******** FGC12562; I1a1b1a4a3~
***** CTS11603/S4744; I1a1b1b~
****** I-FT40464
******* I-Y19934
******** I-L300 (L300/S241); I1a1b1b1a1
********* I-Y31032
********** I-Y32014
********* I-Y22918
********** I-Y21972
********* I-Y24013
********** I-Y24015
******** I-Y19933
********* I-Y19932
********** I-Y22015
*********** I-FT57000 
**** FGC10477/Y13056; I1a1b2
**** A8178, A8182, A8200, A8204; I1a1b3~
**** F13534.2/Y17263.2; I1a1b4~
** *I-Z58* (S244/Z58); *I1a2*
*** I-Z59 (S246/Z59); I1a2a
**** I-Z60 (S337/Z60, S439/Z61, Z62); I1a2a1
***** I-Z140 (Z140, Z141)
****** I-L338
****** I-F2642 (F2642)
***** I-Z73
****** I-L1302
***** I-L573
***** I-L803
**** I-Z382; I1a2a2
*** I-Z138 (S296/Z138, Z139); I1a2b
**** I-Z2541
**  (S243/Z63); 
*** I-BY151; I1a3a
**** I-L849.2; I1a3a1
**** I-BY351; I1a3a2
****** I-CTS10345
******* I-Y10994
****** I-Y7075
**** I-S2078
***** I-S2077
****** I-Y2245 (Y2245/PR683)
******* I-L1237
******** I-FGC9550
******* I-S10360
******** I-S15301
******* I-Y7234
**** I-BY62 (BY62); I1a3a3
* ***I-Z131*** (Z131/S249); ***I1b***
** *I-CTS6397* ; *I1b1*
* ***I-Z17943*** (Y18119/Z17925, S2304/Z17937); ***I1c***

## Историска експанзија
мини|Временска рамка на раните германски експанзии
Хаплогрупата I1, како и поткладовите на R1b како што се R1b-U106 и поткладовите на R1a како R1a-Z284, се силно поврзани со германските народи и се поврзани со прото-германските говорници од нордиската бронзена доба. Тековното истражување на ДНК покажува дека I1 бил речиси непостоечки во поголемиот дел од Европа надвор од Скандинавија и северна Германија пред Големата преселба на народите. Проширувањето на I1 е директно поврзано со она на германските племиња. Почнувајќи од околу 900 п.н.е., германските племиња започнале да се преселуваат од јужна Скандинавија и северна Германија во блиските земји помеѓу Елба и Одра. Помеѓу 600 и 300 п.н.е. друг бран Германци мигрирале преку Балтичкото Море и се населиле покрај Висла. Германската преселба во таа област резултирала со образување на Вилбарковата култура, која е поврзана со Готите.

I1-Z63 е проследена до гробницата Ковалевко во Полска, која датира од римското железно време. Во 2017 година, полските истражувачи успешно доделиле хаплогрупи на Y-ДНК на 16 лица кои биле закопани на местото. Од овие 16 лица, 8 припаѓале на I1. Во однос на поткладовите, три припаѓале на I-Z63, а особено на поткладот I-L1237.  Археолошкото наоѓалиште Ковалевко е поврзано со Вилбарковата култура. Затоа, поткладот I-L1237 од I-Z63 може да се гледа донекаде како генетски индикатор на готското племе од доцната антика. I1-Z63, исто така, е пронајден во гроб поврзан со остатоците од Готи и Ломбарди во Колењо, Италија. Гробиштата се датирани во доцниот 6-ти век и понатаму сугерира дека I1-Z63 и низводните поткладови се поврзани со раните средновековни готски преселби.

Во 2015 година, ДНК проучување ги тестирало хаплогрупите на Y-ДНК од 12 примероци датирани од 300-400 година од нашата ера од Саксонија-Анхалт во Германија. 8 од нив припаѓале на хаплогрупата I1. Овој ДНК доказ е во согласност со историските преселби на германските племиња од Скандинавија во централна Европа.

Дополнително, I1-Z63 била пронајдена во доцноантичкото наоѓалиште Крипта Балби во Рим, овој пат со поткладот I-Y7234. Материјалните наоди поврзани со Ломбардите биле ископани во Крипта Балби.

Вилата Пла де л'Хорта во близина на Жирона во Шпанија се наоѓа во непосредна близина на некропола со низа гробници поврзани со Визиготите. Гробните предмети и типологијата на гробниците укажуваат на визиготско потекло на поединците. Мал број поединци закопани на оваа место биле земени примероци за ДНК анализа во иследување од 2019 година. Еден од примероците припаѓал на хаплогрупата I1. Овој наод е во согласност со заедничкото потекло на предците на Визиготите и Остроготите.

Англосаксонската населба Британија го вовела I1 на Британските Острови.

За време на Викиншката ера, I-M253 забележал уште една експанзија. Маргарјан и неговите соработници во 2020 година анализирале 442 викиншки поединци од различни археолошки наоѓалишта во Европа. I-M253 била најчестата Y-хаплогрупа пронајдена во студијата. Норвешките и данските викинзи донеле повеќе I1 во Британија и Ирска, додека шведските викинзи ја вовеле во Русија и Украина и донеле повеќе од него во Финска и Естонија.

## Географска распространетост
I-M253 се наоѓа со најголема густина во Северна Европа и други земји кои доживеале голема преселба од Северна Европа, било во периодот на преселба, во ерата на Викинзите или во современо време. Го има на сите места нападнати од Нордијците.

Во текот на современиот период, значајни населенија на I-M253, исто така, се вкорениле во имигрантските нации и поранешните европски колонии како што се Соединетите Американски Држави, Австралија, Нов Зеланд и Канада.

[мини| Карта што ја прикажува распространетоста на Y хромозомите во транс-секција на Англија и Велс од трудот „ [https://web.archive.org/web/20051129123856/http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/19/7/1008 Доказ за хромозомот Y за англосаксонската масовна преселба] “. Авторите ги припишуваат разликите во честотите на хаплогрупата I1 на англосаксонската масовна преселба во Англија, но не и во Велс.](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:Weal.png)
Во 2002 година бил објавен труд од Мајкл Е. Вил и неговите колеги во кој биле прикажани генетски докази за разликите во населението помеѓу англиската и велшкото население, вклучително и значително повисоко ниво на Y-ДНК хаплогрупата I1 во Англија отколку во Велс. Тие ова го виделе ова како убедлив доказ за англосаксонската масовна инвазија на источна Велика Британија од северна Германија и Данска за време на периодот на преселба. Авторите претпоставувале дека населенијата со големи пропорции на хаплогрупата I1 потекнуваат од северна Германија или јужна Скандинавија, особено Данска, и дека нивните предци мигрирале преку Северното Море со англосаксонските преселби и данските викинзи. Главното тврдење на истражувачите билодека е потребен настан за англосаксонска ипреселба што влијае на 50-100% од централниот англиски машки генски базен во тоа време. Сепак, забележуваме дека нашите податоци не ни дозволуваат да разликуваме настан кој едноставно се дополнил на домородниот генетски базен на домородните централноанглиски машки од оној каде домородните мажи биле раселени на друго место или од оној каде домородните мажи биле намалени во број ... Оваа студија покажува дека границата на Велс била повеќе генетска бариера за протокот на гените на англосаксонскиот Y хромозом отколку Северното Море ... Овие резултати покажуваат дека политичката граница може да биде поважна од геофизичката во генетското структурирање на населението.
мини|Распространетост на хромозомот Y хаплогрупи од Капели и соработнците  (2003). Хаплогрупата I-M253 е присутна кај сите населенија, со повисоки честоти на исток и пониски честоти на запад. Се смета дека нема дискретна граница како што е забележано од Вал и соработниците (2002)
Во 2003 година бил објавен труд од Кристијан Капели и колегите кој ги поддржал, но ги изменил заклучоците на Вејл и колегите. Овој труд, во кој биле земени примероци од Велика Британија и Ирска, нашол помала разлика помеѓу примероците од Велс и англискиот јазик, со постепено намалување на честотата на хаплогрупата I1 која се движи кон запад во јужна Велика Британија. Резултатите им сугерирале на авторите дека норвешките викиншки напаѓачи силно влијаеле на северната област на Британските Острови, но дека и англиските и копнените шкотски примероци имаат германско/данско влијание.

## Истакнати членови на I-M253
Преку директно тестирање или тестирање на нивните потомци и генеалошки докази, се покажало дека следните значајни луѓе се I-M253:

* Александар Хамилтон, основач на Соединетите Држави.
* Варјазиецот Шимон, за кој се вели дека е основач на руското благородничко семејство Воронцови (вклучувајќи ги принцот Михаил Семјонович Воронцов и Иларион Иванович Воронцов-Дашков ) припаѓа на хаплогрупата I1-Y15024.
* Руриковиковиот принц Свјатополк Проколнатиот (син на Владимир Велики) припаѓал на I1-S2077.
* Биргер Јарл, војвода од Шведска од источниот геатски дом на Бјелбо, основач на Стокхолм; неговите останки биле ексхумирани и тестирани во 2002 година и било откриено дека се I-M253. Домот на Бјелбо, исто така, обезбеди три кралеви на Норвешка и еден крал на Данска во 14 век.
* Британскиот музичар Гордон Самнер, познат како Стинг 
* Вилијам Бредфорд, гувернер на колонијата Плимут 
* Вилијам Брустер, ран колонист кој емигрирал во Америка на Мејфлауер 
* Конфедералниот генерал Роберт Е. Ли. Други истакнати членови на семејството Ли од Вирџинија и Мериленд биле Ричард Ли I и Ричард Хенри Ли.
* Роберт Брус, кралот на Шкотска припаѓал на I1-Y17395.
* Куќата на Грималди припаѓа на скандинавскиот потклад на I1, низводно од I1-Y3549.
* Претседателот на САД, Ендрју Џексон.
* Рускиот писател Лав Толстој.
* Исландскиот историчар и поет Снори Стурлусон 
* Шведскиот научник и теолог Емануел Сведенборг 
* Синер ван Ренсбург, патриотска фигура и мистик на Бурите.
* Бјорн Валрос, фински бизнисмен и милионер.
* Финскиот математичар Ролф Неванлина .
* Американскиот пронаоѓач Семјуел Морс.
* Шведските фудбалери Себастијан Ларсон и неговиот татко Сванте Ларсон припаѓаат на I1-Y24470.
* Шведскиот You-Tuber Феликс Кјелберг (PewDiePie) припаѓа на I1-L22.
* Шведскиот актер Бјорн Андресен припаѓа на хаплогрупата I1-L22. Неговиот предок Јохан Андресен живеел на двете страни на шведско-норвешката граница.
* Американскиот актер Крис Пајн припаѓа на хаплогрупата I1-A13819.
* Шведскиот хокејар Борје Салминг.
* Американскиот колонист Едмунд Рајс
* Германскиот композитор Лудвиг ван Бетовен .

## Маркери
[мини| Пример [ДНК|за ДНК: 1 се разликува од 2 на место на еден базен пар (а C >> T полиморфизам).]]
Следниве се техничките спецификации за познатите мутации на I-M253 хаплогрупата SNP и STR.

Име: M253 

: Тип: SNP
: Извор: М (Питер Андерхил од Универзитетот Стенфорд )
: Позиција: ChrY:13532101.. 13532101 (+ прамен)
: Позиција (основен пар): 283
: Вкупна големина (основни парови): 400
: Должина: 1
: ISOGG HG: I1
: Прајмер F (напред 5'→ 3'): GCAACAATGAGGGTTTTTTTG
: Прајмер R (Обратна 5'→ 3'): CAGCTCCACCTCTATGCAGTTT
: МКЦ ХГ: I1
: Нуклеотидните алели се менуваат (мутација): C до T

Име: M307 

: Тип: SNP
: Извор: М (Питер Андерхил)
: Позиција: ChrY:21160339.. 21160339 (+ прамен)
: Должина: 1
: ISOGG HG: I1
: Прајмер F: TTATTGGCATTTCAGGAAGTG
: Прајмер R: GGGTGAGGCAGGAAAATAGC
: МКЦ ХГ: I1
: Нуклеотидните алели се менуваат (мутација): Г до А

Име: P30

: Тип: SNP
: Извор: PS ( Мајкл Хамер од Универзитетот во Аризона и Џејмс Ф. Вилсон, на Универзитетот во Единбург)
: Позиција: ChrY:13006761.. 13006761 (+ прамен)
: Должина: 1
: ISOGG HG: I1
: Прајмер F: GGTGGGCTGTTTGAAAAAGA
: Прајмер R: AGCCAAATACCAGTCGTCAC
: МКЦ ХГ: I1
: Нуклеотидните алели се менуваат (мутација): Г до А
: Регион: АРСДП

Име: P40

: Тип: SNP
: Извор: PS (Мајкл Хамер и Џејмс Ф. Вилсон)
: Позиција: ChrY:12994402.. 12994402 (+ прамен)
: Должина: 1
: ISOGG HG: I1
: Прајмер F: GGAGAAAAGGTGAGAAACC
: Прајмер R: GGACAAGGGGCAGATT
: МКЦ ХГ: I1
: Нуклеотидните алели се менуваат (мутација): C до T
: Регион: АРСДП

## Наводи

## Извори
* 
* 
* 
* 
* 
## Надворешни врски
;Бази на податоци од Хаплогрупа I
* Haplogroup I1 Project at FTDNA
* Danish Demes Regional DNA Project at FTDNA
* Haplogroup I-P109 Project
* British Isles DNA Project 

;Општи бази на податоци на Y-DNA
There are several public access databases featuring I-M253, including:
# http://www.ysearch.org/ 
# http://www.yhrd.org/
# http://www.yfull.com/tree/I1/

I-M253