Муриел Спарк

**Дама Муриел Сара Спарк** (; родена на 1 февруари 1918 – починала на 13 април 2006) — шкотски романописец, писател на кратки раскази, поет и есеист.

## Живот
Муриел Камберг е родена во областа Брантсфилд во Единбург, како ќерка на Бернард Камберг, инженер, и Сара Елизабет Мод (родена Узел).   Нејзиниот татко бил Евреин, роден во Единбург од родители на литвански имигранти, а нејзината мајка англичанка била воспитана како англиканка. Се школувала во женското училиште „Џејмс Гилеспи“ (1923–35), каде што добила извесно образование во презвитеријанската вера.  Во 1934–35 година таа посетувала курс по „*трговска кореспонденција и прецизно пишување*“ на колеџот Хериот-Ват. Кратко време предавала англиски јазик, а потоа работела како секретарка во продавница.

Во 1937 година таа се свршила со Сидни Освалд Спарк, 13 години постар од неа, кого го запознала во Единбург. Во август истата година, таа го следела во Јужна Родезија (денесЗимбабве), и се венчале на 3 септември 1937 година во Солсбери.  Нивниот син Самјуел Робин е роден во јули 1938 година. За неколку месеци таа открила дека нејзиниот сопруг е манично депресивен и склонен кон насилни испади. Во 1940 година, Муриел го напуштила Сидни и привремено го сместила Робин во манастирско училиште, бидејќи на децата не им било дозволено да патуваат за време на војната. Спарк се вратила во Британија на почетокот на 1944 година, сместувајќи се во клубот Хелена во Лондон.  Таа работела во разузнавањето до крајот на Втората светска војна. Таа обезбедувала пари во редовни интервали за да го издржува својот син. Спарк тврдела дека нејзина намера била нејзиното семејство да основа дом во Англија, но Робин подоцна се вратил во Британија со својот татко за да го одгледаат неговите баба и дедо по мајка во Шкотска.     

Помеѓу 1955 и 1965 година, таа живеела на адреса Болдвин Кресент број 13, Камбервел, југоисточен Лондон.  Откако живеела во Њујорк неколку години, се преселила во Рим, каде што во 1968 година ја запознала уметницата и скулпторка Пенелопе Жардин. На почетокот на 1970-тите, тие се населиле во Тоскана, во селото Оливето, во близина на Чивитела во Вал ди Кјана, каде што во 2005 година Спарк била прогласена за почесен граѓанин. Таа била предмет на чести гласини за лезбејски врски  од нејзиното време во Њујорк па наваму, иако Спарк и нејзините пријатели ја негирале нивната валидност. Таа целиот свој имот ѝ го оставила на Жардин, преземајќи мерки за да се осигури дека нејзиниот син нема да добие ништо. 

Спарк починала во 2006 година и била погребана на гробиштата Сант'Андреа Апостоло во Оливето. 

## Книжевна кариера
Спарк започнала сериозно да пишува, под нејзиното венчано презиме, по Втората светска војна, почнувајќи со поезија и книжевна критика. Во 1947 година станала уредничка на „*Poetry Review*“. Оваа положба ја направила Спарк една од ретките жени уреднички во тоа време.  Спарк го напуштила списанието во 1948 година.  Во 1953 година, Муриел Спарк била крстена во Англиканската црква, но во 1954 година одлучила да се приклучи на Римокатоличката црква, што го сметала за клучно во нејзиниот развој кон тоа да стане романописец. Таа формално била поучена од Амброз Агиј, бенедиктински монах од Илинговиот приорат кого го познавала од деновите на нејзиното Поетско друштво, и била примена во Римокатоличката црква на 1 мај 1954 година од Дом Амброз. Пенелопе Фицџералд, колешка романописец и современик на Спарк, напишала дека Спарк „*истакнала дека дури откако станала римокатолик... не можела да го види човечкото постоење како целина, како што треба да прави еден романописец*“.  Во интервју за Џон Туса на BBC Radio 4, таа рекла за своето преобраќање и нејзиниот ефект врз нејзиното пишување дека „*била само малку загрижена, несигурна. Дали би било правилно, дали не би било правилно? Може ли да напишам роман за тоа - дали би било глупаво, нели? И некако со мојата религија - дали едното има некаква врска со другото, не знам - но се чини дека е така, што само стекнав самодоверба*“. Грејам Грин, Габриел Филдинг и Ивелин Во ја поддржале во нејзината одлука.

Нејзиниот прв роман, *„Утешителите“*, бил објавен со големо критичко признание во 1957 година. Во него се содржани неколку наводи за католицизмот и преобраќањето во католицизам, иако главната тема се врти околу млада жена која станува свесна дека е лик во роман.

*„Премиерот на госпоѓица Џин Броди“* (1961)  била уште поуспешна. Спарк покажала оригиналност на темата и тонот, користејќи екстензивно флешфоркверд и замислени разговори. Јасно е дека средното училиште на Џејмс Гилеспи претставувало моделот за училиштето Марша Блејн во романот.   Нејзиниот престој во клубот Хелена бил инспирација за фиктивниот клуб „*May of Teck*“ во *„Девојките со скромни средства“* објавен во 1963 година.
мини|Гробот на Муриел Спарк

## Архива и биографија
Во 1940-тите, Спарк започнала да води евиденција за своите професионални и лични активности, што се развило во сеопфатна лична архива која содржела дневници, сметки и чековни книшки и десетици илјади писма. Спарк ја употребила својата архива за да ја напише својата автобиографија, *Curriculum Vitae*, а по нејзиното објавување во 1992 година, голем дел од материјалот бил депониран во Националната библиотека на Шкотска. 

Спарк одбила дозвола за објавување на нејзината биографија од Мартин Станард. Пенелопе Жардин ги има правата за одобрување на објавувањето, а книгата била постхумно објавена во јули 2009 година. На 27 јули 2009 година, Станард бил интервјуирана во „*Front Row*“, уметничката програма на BBC Radio 4. Според А. С. Бајат, „*таа [Жардин] беше многу вознемирена од книгата и мораше да помине многу време читајќи ја, ред по ред, за да се обиде да ја направи малку пофер*“. 

## Почести и признанија
Спарк ја добила наградата „Џејмс Тејт Блек“ во 1965 година за *„Манделбаумската порта“*, наградата Т.С. Елиот на Фондацијата Ингерсол за креативно пишување во 1992 година и наградата Дејвид Коен во 1997 година. Таа станала Офицер на Редот на Британската Империја во 1967 година и Дама Командант на Редот на Британската Империја во 1993 година за заслуги во книжевноста. Двапати била номинирана за Букеровата награда, во 1969 година за *„Јавниот лик“* и во 1981 година за *„Смислено одложување“*.  Во 1998 година, таа била наградена со наградата Златен ПЕН од Англискиот ПЕН за „Доживотна истакната служба во книжевноста“. 

Спарк добила осум почесни докторати, вклучувајќи ја и титулата Доктор на универзитет (*Honoris causa*) од нејзиниот алма матер, Универзитетот Хериот-Ват во 1995 година;  доктор по хуманистички науки (*Honoris causa*) од Американскиот универзитет во Париз во 2005 година; и почесни докторати по книжевност од универзитетите во Абердин, Единбург, Лондон, Оксфорд, Сент Ендрус и Стратклајд. 

Во 2008 година, *[[Тајмс|„Тајмс“]]* ја рангирала Спарк на 8-мо место на својот список на „50-те најголеми британски писатели од 1945 година“.  Во 2010 година, Спарк постхумно била номинирана за наградата „Изгубениот човек Букерова награда“ во 1970 година за *„Возачкото седиште“*.

Во јули 1978 година, Џон Лидон од „Секс Пистолс“ официјално го именувал својот следен бенд „Паблик Имиџ“ („Ltd“ било додадено кога компанијата била основана во јули 1978 година), по *„Паблик Имиџ“* на Мјуриел Спарк. 

## Односот со нејзиниот син
Спарк и нејзиниот син Самјуел Робин Спарк понекогаш имале затегнати односи. Тие се скарале кога ортодоксниот јудаизам на Робин го натерало да поднесе барање неговата покојна прабаба да биде признаена како Еврејка. (Дедото и бабата на Спарк по мајка, Аделаида Хајамс и Том Узел, се венчале во црква. Том бил англиканец. Таткото на Аделаида бил Евреин, но нејзината мајка не била; Аделаида се нарекувала себеси „еврејска нееврејка“.) Спарк реагирала обвинувајќи го дека бара публицитет за да ја унапреди својата кариера како уметник.  Братот на Муриел, Филип, кој самиот станал активен Евреин, се согласил со нејзината верзија за историјата на семејството. За време на едно од нејзините последни потпишувања книги во Единбург, таа му изјавила на новинар кој ја прашал дали повторно ќе го види својот син: „*Мислам дека знам како најдобро да го избегнам*“.   

## Библиографија

### Романи

* *Утешителите* (1957)
* *Робинсон* (1958)
* *Мементо Мори* (1959)
* *Баладата за Пекам Рај* (1960)
* *Ергените* (1960)
* *Премиерот на госпоѓица Џин Броди* (1961)
* *Девојките со скромни средства*(1963)
* *Манделбаумската порта* (1965)
* *Јавниот лик* (1968) – номиниран за наградата Букер
* *„Возачкото седиште“* (1970) – во потесен избор за наградата Букер
* *Да не се вознемирува* (1971)
* *Стаклената градина покрај Ист Ривер* (1973)
* *Игуменијата од Кру* (1974)
* *Преземањето* (1976)
* *Територијални права* (1979)
* *„Смислено одложување“* (1981) – во потесен избор за Букерова награда
* *Единствениот проблем* (1984)
* *Далеку од Кенсингтон* (1988)
* *Симпозиум* (1990)
* *Реалност и соништа* (1996)
* *Помагање и поттикнување* (2000)
* *Завршното училиште* (2004)

### Збирки кратки раскази

* *Птицата што заминува и други приказни* (1958)
* *Гласови во игра* (кратки раскази и драми, 1961)
* *Собрани раскази I* (1967)
* *Банг-банг, Мртов си* (1982)
* *Приказните на Муриел Спарк* (1985)
* *Отворено за јавноста: Нови и собрани раскази* (1996)
* *Целосни кратки раскази* (2001)
* *Приказни за духови* (2003) - претходно собрани приказни
* *Снобовите* (2005) - претходно собрани приказни

### Поезија

* *Фанфарло и други стихови* (1952)
* *Собрани песни I* (1967)
* *Одење на аукција на Сотби и други песни* (1982)
* *Сите песни* (2004)

### Други дела

* *Почит кон Вордсворт* (изменето со Дерек Стенфорд, 1950)
* *Дете на светлината* (студија на Мери Шели) (1951)
* *Избрани песни од Емили Бронте* (1952)
* *Џон Мејсфилд* (биографија, 1953)
* *Емили Бронте: Нејзиниот живот и дело* (со Дерек Стенфорд; 1953)
* *Мојата најдобра Мери* (избор од писма од Мери Шели, уредено со Дерек Стенфорд, 1953)
* *Писмата на Бронте* (1954)
* *Писма од Џон Хенри Њуман* (изменето со Дерек Стенфорд, 1957)
* *Доктори по филозофија* (драма, 1963)
* *Многу убавиот часовник* (детска книга, илустрации од Едвард Гори, 1968)
* *Мери Шели* (целосна ревизија на *Дете на светлината*, 1987)
* *Биографија* (автобиографија, 1992)
* *Францускиот прозорец и малиот телефон* (ограничено издание, 1993)
* *Информираниот воздух: Есеи* (2014)

### Критички студии и осврти за делото на Спарк
* 

## Белешки

## Наводи

## Дополнително читање
* 
* 

## Надворешни врски

*"Official website of Dame Muriel Spark" (last Internet Archive capture of defunct website – 5 March 2016)
*
* Muriel Spark Collection at the Harry Ransom Center
*
*"Muriel Spark Papers", Washington University in St. Louis
*"Muriel Spark fonds", University of Victoria, Special Collections
*"''In their own words''", BBC interview, 3 December 1971 (video, 30 minutes)
*Chrysalis' (1951)": poem by Muriel Spark, introduced by Mick Imlah, *[[The Times Literary Supplement]]*, 17 January 2008
* "Fellows Remembered: Dame Muriel Spark" by Peter Kemp, Royal Society of Literature

Категорија:Членови на Кралското книжевно друштво
Категорија:Дами-заповеднички на Редот на Британската Империја
Категорија:Починати во 2006 година
Категорија:Родени во 1918 година
Категорија:Римокатолички христијани од Шкотска
Категорија:Шкотски римокатолици
Категорија:Шкотски романописци
Категорија:Шкотски поети