Раде Силјан

**Раде Силјан** (, ) — македонски поет, есеист, критичар и преведувач.

## Животопис
Раде Силјан (родено презиме Павловски) е роден на 16 април 1950 година во селото Жван, Демирхисарско.

Ос­нов­но образование завршил во родното место, гимназија во Битола, а Филолошки факултет на Универзитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје. Работел како новинар во „*[[Студентски збор]]*“, „*[[Наш свет]]*“, „*Железничке новине*“ и Радио Скопје. Бил главен уредник на Третата програма на Македонското радио и генерален директор на „Македонска книга“. Исто така, тој е основач и директор на книгоиздателството „Матица македонска“ од Скопје.

Силјан е член на ДПМ од 1982. Во два мандати бил претседател на Друштвото на писателите на Македонија, како и претседател на Собранието на ДПМ.

Силјан е член на Сојузот на литературните преведувачи на Македонија и на Македонскиот ПЕН центар. Главен и одговорен уредник на едицијата „Македонски искушенија“ и член на редакцискиот одбор за подготовка на издавачкиот проект „135 тома македонска книжевност“. Почесен член е на Македонското друштво за наука и уметност во Битола. Член е и на меѓународната академија „Михај Еминеску“ во Крајова, Романија и на Славјанската академија во Варна, Бугарија.

Дваесет и четири негови книги се преведени на: англиски, руски, турски, грчки, италијански, бугарски, српски, украински, полски, латински, романски, црногорски, влашки, словенечки, бошњачки и албански јазик.

## Библиографија
Раде Силјан е автор на книгите:

**Поезија:** 
* Третиот лик на времето (Студентски збор, 1975) 
* Сенки на јавето (Култура, 1980) 
* Гласник (Мисла, 1989) 
* Заѕидување на сенката (Култура, 1990) ISBN 86 – 317 – 0074 – 6 
* Осамен поглед (Матица Македонска, 1996) ISBN 9989 - 48 - 020 - 6 
* Пресликано време (Матица Македонска, 1999) ISBN 9989 – 48 – 020 – 6 (ед.); ISBN 9989 – 48 –244 – 6 (кн.47) 
* Гласот на предците (Матица Македонска, 2001) ISBN 9989 – 48 –384 – 1 
* Провев во татковината (Матица Македонска, 2004) ISBN 9989 - 48 - 540 - 2 
* Горчлив вилает (Матица Македонска, 2006) ISBN 9989 – 48 – 645– X; ISBN 9989 – 48 – 650 – 6 
* Сенки на татковината (Матица Македонска, 2007)  ISBN 978 – 9989– 48 – 779 – 8 
* Врвови (Матица Македонска, 2008)  ISBN 978 – 9989 – 48 – 929 – 7 (13) 
* Кругови (Матица Македонска, 2009) ISBN 978 – 9989 – 48 – 999 – 0 (13)
* Завештанија (Матица Македонска, 2010)  ISBN 978 – 608 – 10 – 0057 – 3 (13) 
* На мегдан за татковината (Матица Македонска, 2010) ISBN 978 – 608 –10 – 0115 – 0
* Молитвење (Матица Македонска, 2011) ISBN 978 – 608 –10 – 0115 – 0 
* Блажена (Матица Македонска, 2012) ISBN 978 – 608 –10 – 0194 – 5
* Сенка на векот (Матица Македонска, 2013) ISBN 978-608-10-0305-; COBISS.MK-ID  94736906
* Огледало на вековите (2013)
* Молитви, блаженства, сенки (Матица Македонска, 2014). ISBN 978-608-10-0338-6; COBISS.MK-ID  96056842
* Отворена книга (Матица Македонска, 2014)  ISBN 978-608-10-0379-6; COBISS.MK-ID  97328650
* Молитва за Македонија (Матица Македонска, 2015) ISBN 987-608-10-0452-6
* Устата на јавето (Матица Македонска, 2017) 
* Триптих за Македонија (Матица Македонска, 2018) 
*Бакнежот на судбината (Матица Македонска, 2019)
*Што ќе речат нашите внуци (Матица Македонска, 2020) ISBN 609-10-0804-5 COBISS.MK-ID 51703045
*Туѓинец во својата земја (Матица Македонска, 2023) ISBN 609-10-0985-9 COBISS.MK-ID 60149765
*Лажно време (Дијалог, 2025) ISBN 9786084842545 COBISS.MK-ID 65344773 

**Критики и есеи:**
* Пронајден облик (Македонска книга, 1986)
* Дијалог со времето (Македонска книга, 1988) 
* Магијата на зборот (Студентски збор, 1991), 
* Литературни координати (Матица Македонска, 1999) 
* Македонски писатели и дела кн. 1 (Матица Македонска, 2006) ISBN 9989 – 48 – 701 – 4 
* Македонски писатели и дела кн. 2 (Матица Македонска, 2008) ISBN 978 – 9989 – 49 – 912 – 8 (13) 
* Огледи за македонската проза (Матица Македонска, 2010) ISBN 978 – 608 – 10 – 0074 – 0 (13) 
* Огледи за македонската поезија (Матица Македонска, 2010) ISBN 978 – 608 – 10 – 0074 – 0 (13)
* Текови на македонската книжевност (Матица Македонска, 2011) ISBN 978 – 608 – 10 – 0185 – 3
* Нова и современа македонска поезија (Матица Македонска, 2012)
* Совршен облик (Матица Македонска, 2014) ISBN 978-608-10-0368-6
* Автентични гласови (Матица Македонска, 2015) ISBN 978-608-10-0402-1; COBISS.MK-ID 97998346
* Предизвици - автори, дела, настани (Матица Македонска, 2020)

**Антологии:**
* Македонска поезија XIX век (Македонска книга, 1989)
* Македонска драма XIX и XX век (Македонска книга, 1990) ISBN 86 – 369 –0117 – 0
* Македонска поезија во XIX и XX век (Македонска книга, 1990)
* Сто години македонска драма (Матица Македонска, 1992)
* Нова и современа македонска поезија (Матица Македонска, 1996) ISBN 9989 – 48 – 084 – 2 (кн.)
* Модерна македонска поезија (Матица Македонска,1997)
* Забранета одаја - Антологија на македонскиот расказ (Матица Македонска, 2004)
* Македонија пее (Матица Македонска, 2008) ISBN 978-9989-48-859-7
* Македонската литературна критика (Матица Македонска, 2008) ISBN 978 – 9989 – 55 – 117 – 8 (13)
* Македонски раскази (Микена, 2008)   ISBN 978 – 9989 – 55 – 110 – 9 (13)
* Антологија на балканскиот расказ (Матица Македонска, 2014) ISBN 608-10-0331-0; COBISS.МК- 95841546
* Светиот пат - поезија од балканските народи (Матица Македонска, 2015) ISBN 978-608-10-0420-5; COBISS.MK-ID 98565130
* Сончево огледало - Антологија на македонската поезија за деца (Матица Македонска, 2016) ISBN 987-608-10-0485-4; COBISS.MK-ID 100905994
* Македонски писатели за деца - поезија (Силсонс, 2017) ISBN 987-608-219-100-3 COBISS.MK 101559818
* Македонски писатели за деца - раскази (Силсонс, 2017) ISBN 987-608-219-101-0 COBISS.MK 101559562
*Современа македонска поезија - избор (Матица Македонска, 2018) ISBN 987-608-10-0627-8 COBISS.MK 107301386

**Хрестоматија:**
* Прилози за наставата по литература: Стара книжевност, филозофија, средновековна македонска книжевност, народно творештво, собирачи, просветители, преродбеници, хуманизам и ренесанса, барок,класика - Кн. 1 (Матица Македонска, 2001)  
* Прилози за наставата по литература: Светска класика - Кн. 2 (Матица Македонска, 2001) ISBN 9989 – 48 – 376 – 0
* Прилози за наставата по литература: Македонска поезија - Кн. 3 (Матица Македонска, 2001) ISBN 9989 – 48 – 378 – 7
* Прилози за наставата по литература: Македонски драмски писатели - Кн. 4 (Матица Македонска, 2001) ISBN 9989 – 48 – 379 – 5
* Прилози за наставата по литература: Странски автори и дела - Кн. 5 (Матица Македонска, 2001) ISBN 9989 – 48 – 377 – 9
* Прилози за наставата по литература: Романтизам - Кн. 6 (Матица Македонска, 2004) ISBN 9989 – 48 – 528 – 3

**Преведени дела на други јазици:**
* GLASNIK (Sarajevo: TED Izdavaсko društvo, 1990) ISBN 86-81533-10-8
* DUVARLAR içine açlinmiştir (Istanbul: Yalçin Yayinlari, 1990) ISBN 975 – 488 –024 – 7
* WALLING – UP the shadow (Struga: Struga poetry evenings, 1991)
* ZIDIREA umbrei (Bucureşti: Academia Internatională Orient - Ocicdent, 1993) ISBN 973 – 95179– 7 – 8
* ЗАЗИДАНИ сенки: стихове (София: Македонски книжевник, 1996) ISBN 954 – 8218– 09 – 7
* ВЕСТНИК (Москва: Ключ, 1997) ISBN 5 – 89569 –002 – 5
* MACEDONIAN writers (Скопје: Универзитетска печатница „Св. Кирил и Методиј“, 2001) ISBN 9989 – 855– 01 – 3
* AMARUL vilaet (Bucureşti: Academia Internatională Orient – Ocicdent, 2007) ISBN 978 – 973 –8430 – 46 – 4  
* ЗАЗИЂИВАЊЕ сенке (Смедерево: „Радојковић“, 2007) 
* POETRY (Скопје: Матица Македонска, 2007) ISBN 978 – 9989– 48 – 782 – 8
* VÂRFURILE (Bucureşti : Grai şi Suflet – Cultura Naţională, 2009) ISBN 978 – 973 7692 – 34 – 4
* ŚLADY czasu: (Tраги на времето) (Polska,Torun: Adam Marzsałek, 2010) ISBN 978 – 83 – 7611– 764 – 5
* Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ (Грција, 2010)
* WALLING – UP the shadow (Struga: Struga poetry evenings, 2010) ISBN 978 – 9989 – 193 – 46 – 0 (13)
* LIBRO aperto (Trieste, Franco Puzzo Editore, 2010) ISBN 978-88-88475-35-6
* MACEDONIAN literary criticism (Skopje: St. Clement of Ohrid, National and university library, 2011) ISBN 978 – 608 –232 – 031 – 1
* MACEDONIAN short stories / selection, introduction, editing Rade Siljan (Skopje: St. Clement of Ohrid, National and university library, 2011) ISBN 978 – 608 –232 – 074 – 8
* HIJET e adheut: (poezi) (Tiranë: Onufri, 2011) ISBN 978 – 99956– 87 – 37 – 3
* OGLINDA veacurilor (Cluj – Napoca: Grinta, 2012) ISBN 978 – 973 –126 – 338 – 0
* ÉVSZÁZADOK TÜKRE (ART Könyvkiadó, 2012) ISBN 978 – 80 – 8087 – 120 – 8
* UTVARNO DOBA / Rade Siljan; prevјeo i prepjevao Sreten Perović, (Društvo Crno­gor­sko – Makedonskog Prijateljstva, Podgorica,2012) ISBN 978 – 9940– 9164 – 3 – 5
* MIRROR OF THE CENTURIES  / Rade Siljan; Translated by Dragi Mihajlovski and Graham W. Reid; (St. Clement of Ohrid, National and University Library - Skopje, 2013)
* ЗЛО ВРЕМЕ (София: БОГИАННА, 2014) ISBN 978-954-676-125-5
* UMBRELE CLIPELOR (Chisinau, 2014) ISBN 978-9975-4148-7-6
* Огледало на вековите (на македонски и српски јазик, поезија, 2015)
*Triptych for Macedonia (Translated by Dragi Mihajlovski, Матица, 2018) ISBN 978-608-10-0604-5
*Целувката на съдбата (на бугарски јазик, Издателство „Пропелер“, 2019)

Силјан е соавтор на петтомната едиција „Македонската книжевност во книжевната критика (1973/74)“. Во 2010 година, книгоиздателството „Матица Македонска“ објавила избрани дела од творештвото на Раде Силјан, во шест тома.

## Награди
*Студентски збор - 1975
*Кочо Рацин - 1986
*Награда за најдобра критика - 1987
*Браќа Миладиновци - 1990
*Арџесис, Букурешт - 1993
*Ацо Шопов - 1999
*Димитар Митрев - 2001
*Гоцева повелба - 2001
*Вејла кутија - 2008
*Кочиќево перо, Бања Лука - 2008
*Златна фортуна, Киев - 2008
*Давидиас, Загреб (За издавачка дејност) - 2009
*Un poeta per la pace, Трст - 2010
*„11 Октомври“, државна награда за животно дело - 2010
*Михај Еминеску, Крајова - 2011
*Геза Гардоњи, Будимпешта - 2013
*Grand Prix ”Grigore Vieru” Кишинев - 2014
*Амбасадор на пријателството, Софија - 2014.
*Самовилско коњче, Софија - 2014
*Награда за најдобра поетска книга на списанието „Литература и уметност“, Кишинев, Молдавија - 2014
*Златен прстен - 2015
*„30 Септември“ - Награда на Сојузот на литературни преведувачи на Македонија - 2015
*„Свети Климент Охридски“ - државна награда за животно дело - 2015
*Награда „Арка“, Србија - за најдобра поетска книга од странски автор „Огледало векова“ (Огледало на вековите) - 2015
*Златен крст за заслуги - одлукување од страна на Претседателот на Р. Унгарија
*Меѓународна награда „Поетски мелнички вечери“ - 2019
*Награда за животно дело на Општина Демир Хисар - 2021

## Наводи

## Надворешни врски
* Раде Силјан

Категорија:Луѓе од Жван
Категорија:Македонски книжевни критичари
Категорија:Македонски поети
Категорија:Македонски есеисти
Категорија:Македонски преведувачи
Категорија:Македонски новинари
Категорија:Македонски уредници
Категорија:Југословенски книжевни критичари
Категорија:Југословенски поети
Категорија:Југословенски есеисти
Категорија:Југословенски преведувачи
Категорија:Југословенски новинари
Категорија:Членови на ДПМ
Категорија:Претседатели на ДПМ
Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“
Категорија:Добитници на наградата „Браќа Миладиновци“
Категорија:Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“