Фортран

**Фортран** (или **ФОРТРАН**) — име на процедурален, императивен програмски јазик што бил развиен во текот на 1950-тите и се користи претежно за научни цели. Името FORTRAN е изведено од кратенката на англиската сложенка **For**mula **Tran**slation.

## Историја на развојот и верзии

### Историја на развојот
[мини|upright|[Џон Бакус (1924–2007) го предложил проектот ФОРТРАН во декември 1953, а Тјуринговата награда ја добил во 1977 година.]]
мини|upright|''Фортран автоматски коден систем за IBM 704'' (15 октомври 1956), првото програмерско упатство за Фортран
Првиот FORTRAN јазичен преведувач (или компајлер) бил развиен од IBM за компјутерот IBM 704 помеѓу 1954 и 1957 година. Групата за развој ја предводел Џон В. Бакус. Како јазичен преведувач, FORTRAN бил создаден во раните денови на компјутерството, кога основните можности на сметачите биле многу скромни (мала главна меморија, бавна централна обработувачка единица), па тимот за развој имал ограничен простор за развој и имплементација.

Џон В. Бакус бил и еден од главните инженери и дизајнери на сметачот IBM 704, сметачот на кој бил развиена првата верзија на FORTRAN. Заедно со Бакус, во групата за развој учествувале и следните програмери:

* Шелдон Ф. Бест
* Харлан Херик
* Питер Шеридан
* Рој Нат
* Роберт Нелсон
* Ирвинг Зилер
* Ричард Голдберг
* Лоис Хаибт
* Дејвид Сејр

Тимот за развој на FORTRAN не го развил начелото на програм-преведувач и преведувањето на сложен програмски јазик во објектен код, но тие биле првата група што развила успешен сложен програмски јазик.

### Верзии
* ФОРТРАН I (1954 – 1957)
* ФОРТРАН II (1958)
* ФОРТРАН III (1958)
* ФОРТРАН IV (1961)
* ФОРТРАН 66 (1966)
* ФОРТРАН 77 (1977) (АНСИ стандард)
* ФОРТРАН 90 (1990) (АНСИ стандард)
* ФОРТРАН 95 (1995) (АНСИ стандард)
* ФОРТРАН 2000 (2000)
* ФОРТРАН 2003 (2003)
* ФОРТРАН 2008 (2008)

## Програмски пример

```fortran
!      This program calculates the area of a tank,                      
!      excluding the bottom.                                            
!      The variables are assigned as follows:                           
!                                                                       
!          R  =  RADIUS                                                 
!          H  =  HEIGHT                                                 
!          PI =  3.14159                                                
!          A  =  AREA                                                   
!                                                                       
!      They are declared with the REAL statement below.                 
                                                                        
      REAL R, H, PI, A 
                                                                        
                                                                        
!      The OPEN command associates the data file, "PANDAT.DAT",         
!      in folder "DATA" with logical device 5.  If there is an          
!      error, statement 900 is executed.                                
                                                                        
      OPEN (5, FILE = 'C:\DATA\PANDAT.DAT', ACCESS = 'SEQUENTIAL',      &
      STATUS = 'OLD', ERR = 900)                                        
                                                                        
                                                                        
!      This following section accumulates the sum of                    
!      the input variables.                                             
!      The first command reads the data record and                      
!      stores it in memory.                                             
           
      DO	                                                                
         READ (5, FMT = 1, END = 99) R, H 
                                                                        
!      The next command describes the form and location                 
!      of the data to be read.                                          
                                                                        
    1 FORMAT    (F4.2,F4.2) 
                                                                        
!      The next statements assign values to the variables.              
                                                                        
         PI = 3.14159 
         A = PI * R**2 + 2 * PI * R * H 
                                                                        
!      The next section writes the sums to the screen.                  
!      The first command, PRINT, denotes which FORMAT                   
!      statement is to be used, and the variables to be printed.        
                                                                        
         PRINT 11, H, R, A 
                                                                        
!      The following FORMAT statement describes how the                 
!      data field is to be written. Notice the semicolon in column 6    
!      which is used to denote continuation of the previous line.       
                                                                        
   11 FORMAT    (1X,'RADIUS= ',F6.2,10X,'HEIGHT= ',F6.1,10X,'AREA= ',   &
     &           F8.1)                                                  
                                                                        
                                                                        
!      The following statement completes the loop.                      
                                                                        
      END DO 
                                                                        
!      The next section prints if the input data is invalid.            
                                                                        
  900 PRINT 21 
   21 FORMAT    (1X,'INVALID DATA') 
                                                                        
                                                                        
!      Now we close the file and end program execution.                 
                                                                        
   99 CLOSE (5) 
      STOP 
      END
```


## Наводи

## Надворешни врски
Историја на FORTRAN-от

Категорија:Програмски јазици
Категорија:ИБМ
Категорија:Американски пронајдоци
Категорија:Сметачки стандарди
Категорија:Објектно-ориентирани програмски јазици