Економска историја на Грција

**Економската историја на Грција и грчкиот свет** опфаќа неколку милениуми и многу современи национални држави.

Бидејќи фокусната точка на центарот на грчкиот свет често се менувала, неопходно е да се прошират сите овие области како релевантни за времето. Економската историја на Грција се однесува на економската историја на грчката национална држава од 1829 година.

## Грчки цивилизации

### Кикладска цивилизација
Кикладската цивилизација е најраниот трговски центар на стоки. Била нашироко распространета низ регионот на Егејското Море.

### Минојска цивилизација
Минојската цивилизација се појавила на Крит околу времето на раното бронзено време. Таа имала широк опсег на економски интереси и била нешто како трговски центар, извезувајќи многу предмети во континентална Грција, како и во Египетското Царство од тој период. Минојците исто така биле иноватори, развивајќи систем преку кој биле олеснати економските трансакции. И покрај ова, минојската цивилизација во најголем дел се занимавала со земјоделство.

Свињите биле важен дел од минојската економија бидејќи произведувале многу добра кои биле ценети во трговијата, како и во самиот Крит. Линеарните Б табли често се однесуваат на мажи или на нивната работа, иако имало и жени занаетчии, кои главно работеле во текстилната индустрија. Исто така, од археолошките докази е познато дека минојските занаетчии практикувале голем број занаетчиски работи, вклучувајќи книжници, грнчари, металски работници, кожарски работници, уметници за стакло и фајанс, сликари, скулптори, гравери и златари. Поради единствено мал број докази за занимање, денеска не е познато дали некој работник можеби владеел неколку занаети или целосно бил специјализиран за една професија. Во секоја палата имало простор одвоен за занаетчиите и нивните работилници, а во град како Малија, тие имале и работилници во градот и во палатата.

Производството на нафта претставувала важна дејност во која се занимавале минојските занаетчии. Во уништените палати биле пронајдени голем број тегли со масло кои докажуваат за важноста на оваа индустрија насекаде во светот. Маслото било исклучително важен дел од индустријата за парфеми бидејќи се користело за чистење на нечистотијата од телото, слично како што тоа го прави сапунот денес. Парфеми се посипувале и на облеката, од естетски причини. Сигурно е дека парфемите биле луксузен предмет на минојската трговија.

Бронзените индустрии биле исто така важен аспект на минојската економија и уметноста на изработка на бронза била многу вообичаена, што укажува на фактот дека доказите за изработка на бронза биле откриени во многу градови, како што се Фаистос и Закро, но и како доказ во областа. од Малија покажуваат дека операциите за изработка на бронза цветале во многу палати. Се верува дека Минојците увезувале калај и бакар за да направат бронзени инготи за други луѓе. Доказите за ова се прикажани во египетските гробни слики каде Кефтив (луѓе за кои се верува дека се Минојците) му ги носат наведените инготи на египетскиот цар во размена на подароци (Египќаните и Минојците имале историја на културна размена). Други предмети кои биле направени од бронза биле пронајдени на Кносос, меѓу кои се бронзени огледала, лабрии, заветни фигури, ножеви, и мали бронзени алатки.

Индустријата за резбарење на камен произведувала многу вазни и светилки, чии примери биле пронајдени во палатите и вилите низ Минојски Крит. Друга индустрија која придонела за минојската економија била винската индустрија, која е спомната во Линеарната А, но малите количини наведени сугерираат дека е стока резервирана за побогатата класа.

### Микенска цивилизација
Микенската цивилизација се појавила за време на доцното бронзено време, заменувајќи ги Минојците како доминантна економска сила во областа. Самата микенска економија се засновала на земјоделството. Преку таблетите и од Пилос и од Кносос може да се докаже дека се произведувале две главни зрна од храна; пченица и јачмен.

Земјоделството било високо организирано и тоа стаало очигледно преку писмените записи за испорака на земјишни производи, даноци во натура поради палатата, зајак издвоен за боговите и така натаму. Земјиштето што се користело за земјоделство во основа било од два вида, претставено со термините *ко-то-на* (ктоина) *ки-ти-ме-на* и *ко-то-на ке-ке-ме-на*. Првото се однесува на земјиштето во приватна сопственост, а второто на државна сопственост. Житариците се користеле како основа на системот на оброци и во Кносос и во Пилос. На пример, во Кносос, оброците се цитирани за работна група составена од 18 мажи и 8 момчиња како 97,5 единици јачмен.

Освен житарки, Микенците произведувале и вино, маслиново масло, масло од разни зачини и смокви. Што се однесува до виното, тоа не фигурира во обичните списоци за оброци и можеби било нешто како луксуз или можеби било употребувано за извоз. Микенската трговија била многу напредна и дури постојат докази за трговија со килибар од Британија.

Металите биле исто така многу важен дел од микенската економија, за време на микенскиот период биле користени пет метали: злато, сребро, бакар, калај и олово. Железото не било непознато, но било многу ретко. Затоа, бронзата била главниот метал за изработка на алат и оружје. Иако бронзата била најважниот метал за Микенците, таа била релативно оскудна и скапа. Денешното познавање за микенската бронзена индустрија потекнува целосно од Пилос каде што постојат некои информации за ковачите. Повеќето од плочите за бронза покажуваат многу строга контрола на металната индустрија од страна на палатата.

## Стара Грција и појавата на „полиси“

### Грчки „мрачен век“
Грчкиот мрачен век претставува период на економска стагнација за Грците по уништувањето на сложениот микенски економски систем, губењето на широко распространетата пишана скрипта Линеар Б значело дека развојот бил ефективно запрен и животниот стандард се влошил. Сепак, основните модели на тргување останале во употреба.

### Град-држави
Појавата на „полиси“ како модел за идеално владеење по крајот на грчкиот мрачен век силно влијаело на економијата на Грците во тоа време. Овој период, односно историјата од 8 век п.н.е. до 4 век п.н.е. се нарекува „Стара Грција“. Главните прашања во врска со античката грчка економија се поврзани со организацијата на домаќинството, градското законодавство и првите економски институции, пронаоѓањето на монетите и степенот на монетизација на грчката економија, трговијата и нејзината клучна улога во карактеризација на економијата (модернизам наспроти примитивизам), изум на банкарството и улогата на ропството во производството.

#### Атина
Атина се појавила како доминантна економска сила во Грција околу доцниот 6 век п.н.е. Тие овозможиле ефикасен трговски систем со другите грчки градови-држави. Повторно, садови и другите облици на прибор за готвење се смета дека биле квантитативно најтргуваниот производ (над 80.000 амфори и други такви работи биле пронајдени од околината на Атина во археолошките ископувања). Мермер и бронзени уметнички дела, исто така, се смета дека биле тргувани (иако тоа било во голема мера луксузен производ, а оваа трговија навистина експлодирала само по подемот на Римската Република, бидејќи грчката уметност извршила огромно влијание врз римската култура на сите нивоа). Сепак, Атина почнала да увезува жито поради лошите почвени услови.

Земјоделските услови кои ја натерале Атина да увезува жито почнало да создаваат политички превирања околу 600 п.н.е. Се верува дека земјоделците-закупци плаќале кирија еднаква на една шестина од своето производство, па оттука тие биле познати како „шести делници“. Оние кои не можеле да ја платат киријата, сопственикот би можел да ги продаде во ропство. Во 594 година Солон (еден од големите реформатори на Атина) наредил да се отповика долгот и да се ослободат оние што биле продадени во ропство, проглас познат како *„Сеиахтеја“.* Иако прогласувањето на Солон претставувало храбар потег, тој навистина не успеал да го реши проблемот со скудното земјоделско производство и конкуренцијата меѓу работниците за работа. Долговите и ропството, иако сами по себе проблеми, биле исто така симптоматични за основните земјоделски проблеми.

Од економска перспектива, лошата почва претставувала само еден проблем со кој Атина морала да се справи. Постојат индикации дека невработеноста била суштински и тековен проблем за поголемиот дел од историјата на Атина. Солоновите реформи ја поттикнале економската разновидност и трговијата. Доколку повеќе луѓе започнале да го напуштаат земјоделството, постојат индикации дека Атина имала проблеми да ги задржи вработените. Дури и да нашле работа, постојат индикации дека многумина немале целосна корист од економијата на Атина.

#### Родос
Економијата на Родос во текот на античкиот период во голема мера се засновала на превозот (поради неговата географска положба во близина на Мала Азија), тој го имал едно од најдобрите пристаништа на Средоземно Море и изградило растечка економија заснована на трговија низ оваа област, дури и во римско време, сè додека Римјаните не го зазеле наградниот посед на Родос (Делос) и го претвориле во слободно пристаниште, со што го преземале најголемиот дел од нивната трговија - од овој момент па наваму, економијата на Родос се намалила. Меѓутоа, во својот врв, Родос, поради својот статус на наградно пристаниште, бил честа цел на пиратерија и поради оваа причина тогашната влада на Родос формирала брза и ефикасна флота од брзи пиратски бродови кои бркале за да се борат против пиратите.

## Хеленистички период
Хеленистичкиот период претставува голема пресвртница и во грчката економска историја и во римската економска историја, бидејќи го отворил патот за трговија со Истокот, биле развиени нови земјоделски техники и започнало ширењето на релативна униформирана валута низ Блискиот Исток.

### Македонија
Античката Македонија се наоѓала на копнениот дел во времето на владеењето на Филип II.

### Александар и наследниците
Александар Велики, надевајќи се дека ќе и се одмазди на Персија за нивните минати напади во Грција, тргнал кон исток низ Персија, на крајот поразувајќи ја и отворајќи го патот за трговија со Индија, Кина и други цивилизации. Ова било придружено со огромно проширување на поморската трговија, овие трговски патишта со Далечниот Исток подоцна биле зацврстени од Римското Царство. Еден од исходите бил трошењето на шипки што два века го трупале наследниците на Кир Велики во напорите за освојување дополнителни територии, создавање граѓански основи и проширување на владините служби; Лион Спраг де Камп тврди дека ова создало период на значителна инфлација што влијаело на источниот Медитеран и Блискиот Исток неколку децении.

Економијата на хеленистичкиот свет, сепак, продолжила да биде претежно земјоделска. Колонијалната населба била градска по карактер во Селевкидска Азија, но претежно рурална во Птоломејски Египет. Традиционалните обрасци на владеење на земјиштето преовладувале во Азија, каде што големи делови од кралската земја биле обработувани од селани поврзани за неа. Голем дел од оваа земја им бил доделен на угледни поединци, на имоти на храмови или на градови. Економијата на многубројните селевкидски градови, сепак, го следела грчкиот модел, со земјиште во сопственост на граѓани кои го работеле со помош на ропска работа. Во Египет, урбаните населби биле ретки. Надвор од трите града Наукратис, Птолемаида и Александрија, целата земја била теоретски во сопственост на царот, поделена на области (номи) и управувана од традиционалните граѓански службеници - номархи, кралски писар, комарх - и од новосоздадените финансиски службеници — диоикетите во престолнината. Покрај тоа, воените функционери - стратези, хипархоси и хегемони - ги надгледувале имињата. Царската земја била доделувана и на поединци, на имоти на храмови, а особено на војници со мали поседи (клероучои, подоцна наречени катоикои) кои првично ја држеле земјата во замена за воена служба, но чиј мандат на крајот станал постојан и наследен. Се смета дека целата земја ја работеле домородните селани поврзани со неа, а ропството во Птоломејското Царство било  релативно ретко. Политиката на Птоломеј била да го зголеми земјоделското производство, а иновациите во земјоделството главно биле резултат на кралското покровителство. Особено добро за ова денеска постојат информации од архивата на Зенон од средината на третиот век за мелиорацијата во големи размери во Фајум, каде што биле воведени нови култури и техники. Но, повеќето иновации, и во Египет и во Азија, биле насочени кон луксузни предмети и, со исклучок на новите видови пченица, имале мал ефект врз традиционалното земјоделство. Во Селевкидска Азија, главниот предизвик за земјоделството било да се прехранат многубројните нови градови, во Египет да се нахрани метрополата Александрија и да се снабдува со жито што се користело во птоломејската дипломатија. Во Грција продолжиле воспоставените облици на земјоделство. Во повеќето области, слободните граѓани се занимавале со земјоделство со помош на еден или двајца робови, додека други традиционални облици на зависна работа исто така опстојувале - хелоти во Спарта, кметови на Крит. Во овој период се случиле промени во моделот на поседување земјиште, при што земјиштето се акумулирало од богатите на сметка на маргиналните земјоделци.

## Римски период
Континентална Грција им го отстапила местото на Западна Мала Азија и Александрија како економски и културни центри на широка слава поради библиотеката и нејзиното значење во однос на самиот Александар Велики.

Пергам бил уште еден познат град во римската провинција Азија (денешна Западна Мала Азија) и станал еден од најпросперитетните и најпознатите градови во Мала Азија, познат по своите архитектонски споменици, неговата убава библиотека и училиштата. И Ефес, уште еден голем грчки град во истата географска област, станал главен извор на трговија и се натпреварувал со другата метропола во регионот за титулата „*Прв град на Азија*“.

## Византиски период
Византиската економија била економија на Византиското Царство која траела од основањето на Константин Велики на Нов Рим (Цариград) како главен град на елинизираното, грчко-римско царство во 330 до 1453 година. Во текот на својата историја вработувала огромен број луѓе во огромни индустрии, особено во главниот град и Солун (вториот град по големина), во сите видови занаети, како што е индустријата за свила.

### Ран период
Раната византиска економија ја опишува економијата на Римското Царство по промената на неговиот главен град од Рим во новооснованиот град Константинопол (или *Нова Рома*) од страна на царот Константин I. Тоа во суштина било продолжение на старата римска економија, но со промена на трговскиот тек кон новорастечкиот грчки град на Босфорот, а не кон самиот Рим.

### Среден период
Во текот на 12 и 13 век, Византијците биле принудени да направат неколку трговски отстапки на нивните трговски ривали, Венецијанците. Обидите на Јован Комнен да ги врати овие трговски договори довеле до венецијанска поморска акција и Византијците биле принудени да ги вратат трговските договори кои биле поволни за Венецијанците.

### Доцен период
Откако Цариград бил ограбен во 1204 година, градот продолжил да носи трговија, иако со помалку придобивки за Византија. Неволјата што ја имале Византијците била тоа што им била потребна италијанската флота за да им помогне во војните и поради тоа што Византија имала малку војници и бродови. Византијците се обиделе да ги спречат Венецијанците да постигнат целосна економска надмоќ помагајќи им на нивните противници во Милано и Џенова.

## Отоманси период
За време на периодот на османлиското владеење, Грците и на западниот брег на Мала Азија, како и на самата Грција имало голема улога во трговијата, особено поморската (за која Османлиите имале мало искуство). Трговските центри ги вклучувале Константинопол, Солун како и Смирна. Отоманското Царство одржувало трговски патишта со Далечниот Исток преку стариот пат на свилата како и низ Медитеранот. Грците биле активни и во други области на економијата, како што се сопственици на кафулиња и други бизниси во Цариград. Сепак, по Грчката војна за независност, Османлиите ги сметале Грците за недоверливи и нивниот привилегиран економски статус на крајот бил заменет со оној на Ерменците. Сепак, на почетокот на 20 век Грците поседувале 45% од капиталот во Отоманското Царство и покрај тоа што биле малцинство. Сепак, развојот на земјоделството останало закочено до реформите што следеле по Грчката војна за независност.

## Современ период
Современа Грција ја започнала својата историја како национална држава во 1829 година и во голема мера била неразвиена економска област главно базирана на земјоделството. Оттогаш таа се развила во модернизирана, развиена нација.

### 19 век
Грција влегла во својот период на новоосвоена независност во нешто поинаква држава од Србија, која споделувала многу од економските проблеми по независноста, како што се земјишните реформи. Во 1833 година, Грците ја презеле контролата врз селата опустошена од војната, населена на места и попречена од примитивното земјоделство и маргиналните почви. Исто како и во Србија, која во исто време ја обезбедила својата автономија од Османлиите, комуникациите биле лоши, што претставувало пречка за секоја поширока надворешна трговија. Дури и до крајот на 19 век развојот на земјоделството не напредувало толку значајно како што било замислено. Вилијам Мофет, американскиот конзул во Атина, го објаснил ова:

Грција имала значителна богата комерцијална класа на рурални славни и островски бродари и пристап до 9,000,000 акри земјиште експроприрано од муслиманските сопственици кои биле протерани за време на Војната за независност.

#### Земјишна реформа
Земјината реформа го претставувала првиот вистински тест за новото грчко кралство. Новата грчка влада намерно усвоила земјишни реформи наменети за создавање класа на слободни селани. *„Законот за донирање на грчките семејства“* од 1835 година му доделило кредит од 2.000 драхми на секое семејство, што требало да се искористи за купување на   фарма на аукција според план за заем со ниска цена. Земјата била полна со раселени бегалци и празни турски имоти. Со серија земјишни реформи во текот на неколку децении, владата ја распределила оваа конфискувана земја меѓу ветераните и сиромашните, така што до 1870 година повеќето грчки селски семејства поседувале околу . Овие фарми биле премали за просперитет, но земјишната реформа ја сигнализирала целта на општеството во кое Грците биле рамноправни и можеле да се издржуваат себеси, наместо да работат за изнајмување на имотите на богатите. Класната основа на ривалството меѓу грчките фракции со тоа била намалена.

### 20 век

#### Индустрија
Во текот на 19 век, полека развојната индустриска активност (вклучувајќи ја и тешката индустрија како бродоградба) била главно концентрирана во Ермуполис и Пиреја.

Серијата војни помеѓу 1912 и 1922 година обезбедила катализатор за грчката индустрија, со голем број индустрии како што е текстилот; муниција и правење чизми се појавиле за снабдување на војската. По војните, повеќето од овие индустрии биле претворени во цивилна употреба. Грчките бегалци од Мала Азија, од кои најпознат е Аристотел Оназис, кој потекнува од Смирна (современ Измир), исто така имале огромно влијание врз еволуцијата на грчката индустрија и банкарството. Грците имале 45% од главниот град во Отоманското Царство пред 1914 година, и многу од бегалците протерани од Турција имале средства и вештини кои брзо ги користеле во Грција.

Овие бегалци од Мала Азија, исто така, довеле до брз раст на урбаните области во Грција, бидејќи огромното мнозинство од нив се населиле во урбаните центри како Атина и Солун. Пописот од 1920 година објавил дека 36,3% од Грците живееле во урбани или полуградски области, додека пописот од 1928 година објавил дека 45,6% од Грците живееле во урбани или полуградски области. Голем броој на грчки економисти тврдат дека овие бегалци ја одржувале грчката индустрија конкурентна во текот на 1920-тите, бидејќи вишокот на работна сила ги одржувал реалните плати на многу ниско ниво. Иако оваа теза има економска смисла, тоа претставува чиста шпекулација бидејќи нема сигурни податоци за платите и цените во Грција во овој период.

Грчката индустрија во овој период забележила благ пад пред земјата да влезе во ЕК и овој тренд продолжил. Иако продуктивноста на работниците значително се зголемила во Грција, трошоците за работна сила се зголемиле премногу брзо за грчката преработувачка индустрија да остане конкурентна во Европа. Исто така, имала многу мала модернизација во грчките индустрии поради недостаток на финансии.

#### Дихотомизација на драхмата
Буџетските проблеми ја натерале грчката влада да ја дихотомизира драхмата. Не можејќи да обезбеди повеќе заеми од странство за финансирање на војната со Турција, во 1922 година министерот за финансии Петрос Протопападакис изјавил дека секоја драхма во суштина треба да се преполови. Половина од вредноста на драхмата би ја задржал сопственикот, а другата половина ќе ја предаде владата во замена за 20-годишен заем од 6,5%. Втората светска војна довела до тоа овие заеми да не се вратат, но дури и да не се случела војната, сомнително е дека грчката влада би можела да отплати толку огромни долгови кон сопственото население. Оваа стратегија довела до големи приходи за грчката држава, а ефектите од инфлацијата останала минимални. неспособноста на владата да ги врати заемите направени од деценијата на војната и преселувањето на бегалците. Дефлација се случила по оваа дихотомизација на драхмата, како и пораст на каматните стапки. Овие политики имале ефект да предизвикаат голем дел од населението да ја изгуби вербата во нивната влада, а инвестициите се намалиле бидејќи луѓето почнале да престануваат да ги чуваат своите средства во готовина кои станале нестабилни и почнале да чуваат вистински добра.

#### Голема депресија
Како што одекнувањата на Големата депресија ја погодиле Грција во 1932 година, Банката на Грција се обидела да усвои дефлаторни политики за да ги спречи кризите што се случувале во другите земји, но тие во голема мера не успеале. За краток период, драхмата била врзана за американскиот долар, но тоа било неодржливо со оглед на големиот трговски дефицит на земјата и единствените долгорочни ефекти од тоа биле девизните резерви на Грција кои биле речиси целосно избришани во 1932 година. Дознаките од странство нагло се намалиле и вредноста на драхмата почнала да опаѓа од 77 драхми за долар во март 1931 година на 111 драхми за долар во април 1931 година. Ова било особено штетно за Грција бидејќи земјата се потпирала на увоз од Обединетото Кралство, Франција и Блискиот Исток за многу потреби. Грција го напуштила златниот стандард во април 1932 година и прогласила мораториум на сите плаќања на камати. Земјата, исто така, усвоила протекционистички политики како што се увозни квоти, што го направиле голем број европски земји во тој временски период.

Протекционистичките политики заедно со слабата драхма, задушувањето на увозот, дозволиле грчката индустрија да се прошири за време на Големата депресија. Во 1939 година, грчкото индустриско производство било 179% од она од 1928 година. Овие индустрии во најголем дел биле „*изградени на песок*“, како што се вели во еден извештај на Банката на Грција, бидејќи без огромна заштита тие немало да можат да опстанат. И покрај глобалната депресија, Грција успеала да страда релативно малку, со просечна стапка на раст од 3,5% од 1932-1939 година. Диктаторскиот режим на Јоанис Метаксас ја презела грчката влада во 1936 година, а економскиот раст бил силен во годините пред Втората светска војна.

#### Бродоградба
Една индустрија во која Грција имала голем успех била бродската индустрија. Географијата на Грција ја направило земјата главен играч во поморските работи од антиката, а Грција има силна современа традиција која датира од Ќучуккајнарџискиот договор во 1774 година, кој им овозможил на грчките бродови да ја избегнат отоманската доминација со регистрација и пловење под руско знаме. Договорот поттикнал голем број грчки трговски куќи да бидат основани преку Медитеранот и Црното Море, а по независноста, грчката бродска индустрија станала една од ретките светли точки во современата грчка економија во текот на 19 век. По двете светски војни, грчката бродска индустрија била тешко погодена од падот на светската трговија, но и двата пати таа брзо заживеала. Грчката влада го помогнала заживувањето на грчката бродска индустрија со ветувања за осигурување по Втората светска војна. Тајкуните како Аристотел Оназис, исто така, помогнале во зајакнувањето на грчката трговска флота, а поморството останало еден од ретките сектори во кои Грција сè уште се истакнува. Денес, грчката трговска морнарица е трета на глобално ниво и по бројот на бродови во сопственост и по тонажа, а на моменти во 90-тите Грција била прва. Грција е петта по регистрација, причината за тоа е голем број грчки капетани кои ги регистрираат своите бродови под кипарско знаме, што е лесно поради јазичното и културното заедништво, а значително таму каде што има помали даноци. Во однос на регистрацијата, Кипар ја има третата по големина трговска флота, а поголемиот дел од овие бродови се всушност во сопственост на Грци, но пловат под кипарско знаме за даночни цели.

#### Туризам
Во текот на 60-тите и 70-тите години туризмот, кој денес сочинува 15% од БДП на Грција, започнал да станува главен заработувач на девизи. На ова првично се спротивставиле многумина во грчката влада, бидејќи се сметало за многу нестабилен извор на приход во случај на какви било политички шокови. На него се спротивставиле и многу конзервативци и Црквата како лоша за моралот на земјата. И покрај загриженоста, туризмот значително пораснал во Грција и бил охрабрен од последователните влади бидејќи бил многу лесен извор на многу потребни девизни приходи.

#### Земјоделство
Резолуцијата на Грчко-турската војна и Договорот од Лозана довеле до размена на население меѓу Грција и Турција, што исто така имало огромни последици врз земјоделскиот сектор во Грција. Чифлиците биле укинати, а на овие напуштени и поделени имоти се населиле грчки бегалци од Мала Азија. Во 1920 година, само 4% од земјиштето имало големина поголема од , а само 0,3% од нив биле во големи имоти од повеќе од . Овој модел на сопственост на фарми од мал обем продолжил до ден-денес, при што малиот број на поголеми фарми благо опаѓа.

Грција многу се разликувала од која било друга земја во Европската Заедница во времето на нејзиниот прием како земјоделство, иако во пад, било многу поголем сектор во економијата отколку во која било друга членка на ЕЗ. Во 1981 година грчкото земјоделство сочинувало 17% од БДП и 30% од вработеноста, во споредба со 5% од БДП и помалку од 10% од вработеноста во земјите на ЕЗ, со исклучок на Ирска и Италија. Грција успеала да ги спроведе реформите во согласност со Заедничката земјоделска политика (ЗЗП) пред предвиденото, при што цените генерално се зголемиле за да ги задоволат оние во остатокот од остатокот од ЕЗ. Претходно Грција во голема мера го субвенционирала земјоделството, а преминувањето кон ЗЗП значело дека Грција преминала од субвенции кон поддршка на цените, така што потрошувачот наместо даночниот обврзник ќе го сноси товарот за поддршка на земјоделците. Поради тоа што ЗЗП била формулирана имајќи ги предвид другите земји, субвенциите на ЗЗП имале ефект да го оддалечат производството од производите во кои Грција имала компаративна предност, што му наштетило на трговскиот биланс на земјата. Додека приходите на фармите благо се зголемиле по влезот на Грција во ЕЗ, тоа не го спречил општиот тренд на постојано намалување на земјоделскиот сектор кој е во согласност со другите европски земји.

#### По Втората светска војна
Грција претрпела релативно многу повеќе од повеќето западноевропски земји за време на Втората светска војна поради голем број фактори. Силниот отпор довел до огромни германски репресалии против цивилите. Грција, исто така, била зависна од увоз на храна, а британската поморска блокада заедно со трансферот на земјоделски производи во Германија довело до глад. Се проценува дека грчкото население се намалило за 7% за време на Втората светска војна. Грција доживеала хиперинфлација за време на војната. Во 1943 година, цените биле за 34.864% повисоки во споредба со оние од 1940 година; во 1944 година, цените биле за 163.910.000.000% повисоки во споредба со цените од 1940 година. Грчката хиперинфлација е петта најлоша во економската историја, по Втората светска војна во Унгарија, Зимбабве во доцните 2000-ти, Југославија во средината на 1990-тите и Германија по Првата светска војна. Ова било надополнето со катастрофалната граѓанска војна во земјата од 1944-1949 година.

Грчката економија била во екстремно лоша состојба во 1950 година (по крајот на Граѓанската војна), при што нејзината релативна положба драматично била погодена. Во таа година Грција имала БДП по глава на жител од 1.951 американски долари, што било далеку под тој на земјите како Португалија (2.132 долари), Полска (2.480 американски долари), па дури и Мексико (2.085 долари). Грчкиот БДП по глава на жител бил споредлив со оној на земјите како Бугарија (1.651 $), Јапонија (1.873 $) или Мароко (1.611 $). БДП по глава на жител на Грција брзо пораснал. Растот на Грција во просек изнесувал 7% помеѓу 1950 и 1973 година, стапка на второ место по јапонскиот во истиот период. Во 1950 година Грција била рангирана на 28 место во светот по БДП по глава на жител, додека во 1970 година била рангирана на 20 место.

### 20 и почетокот на 21 век
Во текот на 80-тите, и покрај членството во Европската Заедница, Грција страдала од лоши макроекономски перформанси поради експанзивните фискални политики што довело до тројно зголемување на односот долг кон БДП, кој се зголемил од скромната бројка од 34,5% во 1981 година на троцифрена до 90-тите. Вториот нафтен шок по Иранската револуција и нанело штета на Грција, а 80-тите биле опфатени со висока инфлација додека политичарите воделе популистичка политика. Просечната стапка на инфлација во Грција во текот на 80-тите била 19%, што било три пати повеќе од просекот на ЕУ. Грчкиот буџетски дефицит, исто така, значително се зголемил во текот на 80-тите, достигнувајќи го својот врв на 9% во 1985 година. Во доцните 80-ти, Грција спровела програми за стабилизација, намалувајќи ја инфлацијата од 25% во 1985 година на 16% во 1987 година. Долгот акумулиран во 80-тите бил голем проблем за грчката влада, а до 1991 година каматите на јавниот долг достигнале речиси 12% од БДП. Кога бил потпишан Договорот од Мастрихт во 1991 година, Грција била многу далеку од исполнувањето на критериумите за конвергенција. На пример, стапката на инфлација на Грција била 19,8%, додека просекот на ЕУ бил 4,07%, а владиниот дефицит изнесувал 11,5% од БДП, додека просекот на ЕУ изнесувал 3,64%. Сепак, Грција била во можност драматично да ги подобри своите финансии во текот на 1990-тите, при што инфлацијата и буџетскиот дефицит паднале под 3% до 1999 година, а владата ги прикрила економските проблеми. Така, таа ги исполнила критериумите за влез во еврозоната (вклучувајќи го и критериумот за буџетски дефицит дури и по неговата неодамнешна ревизија пресметана со методот кој бил во сила во тоа време).

Грција доживеала финансиски бум од 1998 до 2007 година, бидејќи реалниот БДП по глава на жител пораснал за повеќе од 30%.

### Должничка криза (2010-2018)
мини|300x300пкс|Грчки обврзници
До април 2010 година, владата сфатила дека ќе и треба спасувачки пакет. Грција имала најголемо реструктуирање на државниот долг во историјата во 2012 година. Во април 2014 година, Грција се вратила на глобалниот пазар на обврзници бидејќи успешно продала петгодишни државни обврзници во вредност од 3 милијарди евра со принос од 4,95%. Грција имала реален раст на БДП од 0,7% во 2014 година по 5 години пад. По третиот спасувачки пакет во 2015 година (по изборот на левичарската партија СИРИЗА), спасувачките пакети за Грција завршиле успешно (како што било објавено) на 20 август 2018 година 

### Од 2019 година
Откако поминала четири и пол години во опозиција на владата на СИРИЗА, десничарската Нова демократија го вратила мнозинството во парламентот, враќајќи се на власт под Кирјакос Мицотакис по грчките избори во 2019 година.

Во март 2019 година, Грција продала 10-годишни обврзници за прв пат од пред спасувачката програма. Во март 2021 година, Грција ја продаде својата прва 30-годишна обврзница од финансиската криза во 2008 година.

## Наводи

Категорија:Економија на Стара Грција
Категорија:Економска историја на Грција