open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Јане Коџабашија

**Јане Коџабашија** (Купа, Кукушко, ) — македонски музички деец, композитор и возобновувач на источното црковно пеење во Македонија. Создава популарна, детска, камерна, хорска и црковна музика.

## Животопис
Коџабашија е роден на 19 јули 1942 година во влашкото кукушко село Купа. Студирал теорија на музика на Музичката академија во Белград кај проф. Властимир Перичиќ, а соло пеење на Факултетот за музичка уметност кај проф. Коста Трпков. Постдипломски студии завршил на Музичката академија во Букурешт кај проф. д-р Себастиан Барбу Букур. Насловот на неговата докторска теза била *„Византиската музичка култура на територијата на Македонија во 19 век“*. 
Во текот на својот работен век, извршувал разни должности во Македонската радио-телевизија, работејќи како новинар и уредник на Музичко-говорната редакција, уредник на музичката Прва, а потоа и Втора програма на Македонското Радио, и одговорен уредник на Музичката и касетна продукција на Македонската радио-телевизија. Напоредно од 1983 година, тој извршувал и функција на директор на Македонија концерт – организација за презентирање на културните вредности на Македонија во странство, сè до 1990 година. Тој остварил и значаен број рецензии и критики за Радио Скопје и други весници и списанија.

Од почетокот на 21 век негова главна преокупација била црковното пеење од византиската традиција. По осамостојувањето на Македонија го истражувл источното црковно пеење и активно се ангажирал за неговото возобновување во македонските православни храмови. Црковно пеење предавал на Средното богословско училиште, а после бил и професор на Богословскиот факултет, каде ги држел постдипломските студии по предметиме „Историски аспекти на црковното пеење“ и „теорија и практика на црковното пеење од византиската традиција“. Објавил поголем број зборници на црковно пеење и теоретски трудови за изучување на источното црковно пеење.
Од 2017 година е претседател на Сојузот на композитори на Македонија (СОКОМ).

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Луѓе од Купа
Категорија:Македонски композитори
Категорија:Македонски музиколози
Категорија:Македонски новинари
Категорија:Македонски уредници
Категорија:Македонски Власи
Категорија:Југословенски композитори
Категорија:Југословенски музиколози
Категорија:Југословенски новинари
Категорија:Југословенски уредници
Категорија:Југословенски Власи
Категорија:Професори на УКИМ
Категорија:Членови на СОКОМ
Категорија:Претседатели на СОКОМ
Ausculta Fili

**Ausculta Fili** (латински: Слушај, сине мој ) – папска була од 5 декември 1301 година, од папата Бонифациј VIII до Филип IV Убавиот, кралот на Франција.

## Заднина
Филип бил во непријателски односи со папата. Тој агресивно ги проширил она што го сметал за кралски права: им давал погодности и ги назначувал бискупите, без оглед на папската власт. Ги бркал оние бискупи кои се спротивставувале на неговата волја и го поддржувале папата.

Во 1295 година, папата Бонифациј го создал седиштето во Памје од диецезата Тулуза со булата Romanus Pontifex и го направил „суфраган“ (подреден) на Нарбонската надбискупија. За бискуп го назначил Бернар Сесе. Меѓутоа, противењето на Иг Маскарон, бискупот од Тулуза, и конфликтот меѓу Сесе и Роже Бернар III, грофот од Фоа, го спречиле Сесе веднаш да ја преземе неговата диецеза. Како жесток окситански аристократ, Сесе не го криел фактот дека го презирал северниот „франкиски“ француски.

Во 1299 година Бонифациј VIII суспендирал два бискупа на југот на Франција. Кралот Филип потоа се обидел да го искористи Droit de régale и го барал правото да ги земе приходите од слободните бискупии. Папата се спротивставил на тоа аргументирајќи дека суспензијата не е исто што и отстранување од положба  и не ја прави диецезата слободна. Тој го испратил бискупот од Памје кај Филип како легат за да протестира .

Инципитот е моделиран според оној на Правилото на свети Бенедикт. Писмото е напишано во цврста, татковска смисла. Тоа укажува на злата што царот ги донел во неговото царство, во црквата и во државата; го повикува да се покори и да го поправи неговото однесување. Истото Филип не го почитувал, па било проследено со папската була Unam Sanctam.

## Наводи

Категорија:Папски були
Категорија:Папски були од 14 век
Категорија:Филип IV Убавиот
Категорија:Историја на папството
Audita tremendi

**Audita tremendi** (во превод од латински: Слушнавме страшна вест) – папска була на римскиот папа Григориј VIII, издадена во градот Ферара, Италија, на 29 октомври 1187 година, која ги повикува западните христијани во Трет крстоносен поход.

Како и сите папски були, Audita tremendi го добила своето име по првите зборови: "Audita tremendi severitate judicii, quod super terram Jerusalem divina manus exercuit ..., во превод:" Слушнавме за страшниот и суров суд, со кој раката Господова ја порази Ерусалимската Земја ... ". Причина за издавање на булата било известувањето што папата го добил за поразот кај Хатин на 4 јули 1187 година. На датумот на издавање на булата, Ерусалим веќе бил освоен од Саладин, но до Европа оваа вест сè уште не била стигната.

Булата ги поврзува поразите на крстоносците со недостојниот и грешен живот на западните христијани во Светата Земја. Овие гревови, според папата, треба да бидат откупени од сите христијани, и за спасението на Ерусалим е потребен нов крстоносен поход. Булата ветува индулгенции за сите учесници во походот, опростување на гревовите на сите загинати за време на походот, и заштита на имотот на крстоносците од страна на црквата.

Категорија:Папски були
Категорија:Папски були од 12 век
Категорија:Крстоносни војни
Електрична машина

Во електротехниката, **електричната машина** е општ термин за машини кои користат електромагнетни сили, како што се електричните мотори, електричните генератори и други. Тие се електромеханички претворачи на енергија: електричениот мотор ја претвора електричната енергија во механичка енергија, додека електричниот генератор ја претвора механичката енергија во електрична енергија. Подвижните делови во машината можат да ротираат (ротирачки машини) или линеарни (линеарни машини). Покрај моторите и генераторите, во третата категорија често се вклучени и трансформатори, кои иако немаат подвижни делови, исто така се енергетски претворачи, менувајќи го нивото на напонот на наизменична струја.

Електричните машини, во форма на генератори, ја произведуваат речиси сета електрична енергија на земјата, а во вид на електрични мотори трошат околу 60% од сета произведена електрична енергија. Електричните машини биле развиени почнувајќи од средината на 19 век и од тоа време се сеприсутната компонента на инфраструктурата. Развивањето поефикасна технологија на електрични машини е од клучно значење за секоја глобална конзервација, зелена енергија или стратегија за алтернативна енергија.

## Наводи

Категорија:Машини
Категорија:Електротехника
Категорија:Електромотори
Категорија:Електромашинско инженерство
Металообработка

мини|Вртење на метална лента на струг
**Металoобработка** — технолошки процес на работа со метали за создавање на поединечни делови, склопови, или големи структури. Терминот опфаќа широк спектар на работа од големи бродови и мостови до прецизни делови на мотори и нежен накит. Затоа, таа вклучува соодветен широк спектар на вештини, процеси и алатки.

Металугријата е наука, уметност, хоби, индустрија и трговија. Нејзините историски корени опфаќаат култури, цивилизации, и милениуми. Металообработувањето еволуирало од откривањето на топење разни руди, произведувајќи ковлив и обликлив метал корисен за алати и украси. Модерните процеси на обработка на метали, иако разновидни и специјализирани, може да се категоризираат како процеси на обликување, сечење или спојување. Производството на машини денес вклучува голем број на машински алати способни за создавање на прецизни и употребливи делови.

## Наводи

## Надворешни врски

* Schneider, George. "Chapter 1: Cutting Tool Materials," ''American Machinist'', October, 2009
* Schneider, George. "Cutting Tool Applications: Chapter 2 Metal Removal Methods," ''American Machinist'', November, 2009
* Videos about metalworking published by Institut für den Wissenschaftlichen Film. Available in the AV-Portal of the German National Library of Science and Technology.

Категорија:Металство
Категорија:Метална индустрија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Хемиско инженерство
Прозарт (награда)

**Прозарт** — книжевна награда за авторски придонес во развојот на книжевноста на Балканот. Наградата ја доделува издавачката куќа Икона од Скопје и се доделува на последниот ден на Меѓународниот литературен фестивал „Про-за Балкан“.

## Лауреати

## Наводи

Категорија:Македонски награди
Категорија:Книжевни награди
Категорија:Појавено во 2014 година во Македонија
Меѓународен аеродром Сабиха Ѓокчен

**Меѓународен аеродром Сабиха Ѓокчен**  е еден од двата меѓународни аеродроми кои го опслужуваат Истанбул, најголемиот град во Турција. Аеродромот е сместен  југоисточно од центарот на градот, во азискиот дел на Истанбул. Наречен е по Сабиха Ѓокчен, посвоената ќерка на Мустафа Кемал Ататурк и првата жена-воен пилот во светот.

## Наводи

Категорија:Аеродроми во Истанбул
Водеради

мини|десно|Црквата Св. Андреј
**Водеради** е село во округот Трнава, на Трнавскиот Крај, во југозападна Словачка. Населението му изнесува околу 1 420 жители (2013).

Се наоѓа на надморска височина од 137 m во Среднодунавската низина, на 11&nbsp;km јужно од центарот на градот Трнава и на 36&nbsp;km североисточно од главниот град Братислава.

## Демографија

## Наводи

Категорија:Села во Словачка
Блаже Илијоски

**Блаже Илијоски** наречен *Баже* ( година) — македонски фудбалски играч кој игра како напаѓач за македонскиот фудбалски клуб ФК Шкупи.

## Клупска кариера

### ФК Гифу
На 25 јули 2013, Илијоски потпиша за J2 Лига клуб ФК Гифу.

### Бангкок Глас
На 9 јули 2014 Илијоски постигна 2 гола за неговиот дерби со Бангкок Глас ФК во ТаиКом ФА Купот 1/8 круг над Бурирам Обединети

### Келантан ФА
На 13 февруари 2016 Илијоски го направи своето прво дерби како професионален играч во Малезија Супер Лигата против Перак ТБГ но резултатот на тој натпревар заврши со нерешено 0-0. Тој го постигна својот прв гол во 83 минута против УКМ Ф. К. во Малезија ФА Купот  на 20 февруари 2016 година. Тој го постигна својот прв гол во Малезија Супер Лигата против Sarawak ФА со кој се заврши во нерешено 2-2 со постигнати 2 негови гола, и беше прогласен играч на натпреварот на 26 февруари 2016 година.Тој се здоби со својот прв хет-трик во лигашки натпревар против Теренгану ФА што резултираше во 1-6 победа на гостинскиот тим *(Келантан ФА)* со него постигнувајќи 4 од нив ,а останатите 2 биле постигнати од страната на неговите соиграчи Талкаат Луис и Ван Зак Хаикаи.

## Малезија Супер Лига статистики

## Му оддава почест на

; Rabotnički

* Македонската Прва Лига: 2004-05, 2005-06, 2007-08, 2013-14
* Македонскиот Фудбалски Куп: 2007-08, 2008-09, 2013-14, 2014-15

; Металург Скопје

* Македонскиот Фудбалски Куп: 2010-11

; Бангкок Стакло F. C.

* Тајландски ФА Купот: 2014

; Пелистер

* Македонскиот Фудбалски Куп: 2016-17

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Профил на македонскиот Фудбал

Категорија:Родени во 1984 година
Категорија:Фудбалери на ФК Пелистер
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски фудбалери
Категорија:Фудбалери од Скопје
Clericis laicos

**Clericis laicos** – папска була на римскиот папа Бонифациј VIII издадена на 25 февруари 1296 година. Истата, под закана за изопштување, забранувала воведување на нови даноци за свештенството без овластување на папата. Оваа була е предизвикана од жестокиот судир меѓу Филип IV Убавиот и Бонифациј VIII. Во рамките на истиот конфликт, оваа була ќе биде проследена со второ сериозно предупредување, Ausculta Fili, во 1301 година, и последниот обид во 1302 година со булата Unam Sanctam. 

Категорија:Папски були
Категорија:Папски були од 13 век
Википедија на гански јазик

**Википедија на гански јазик**  е издание на Википедија на гански јазик.

## Надворешни врски

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Гански јазик
Википедија на грузиски јазик

**Википедија на грузиски јазик**  е издание на Википедија на грузиски јазик.

## Надворешни врски
*Georgian Language Wikipedia
*Georgian Wikipedia mobile version
*The embassy of the Georgian-language Wikipedia

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Грузиски јазик
Википедија на грчки јазик

**Википедија на грчки јазик**  е издание на Википедија на грчки јазик.

## Надворешни врски
* Greek Wikipedia
* Greek Wikipedia mobile version
* Statistics for Greek Wikipedia  by Erik Zachte
* Tell us about Greek Wikipedia
* Pontic Wikipedia
* Ancient Greek Wikipedia

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Грчки јазик
Макс Веб

**Макс Веб** (2 март, 1917 – 23 октомври, 2018) — инвеститор на недвижнини и филантроп од Лос Анџелес, Калифорнија. Макс Веб го преживеал Холокаустот, тој бил соосновач на една од најголемите компании за недвижнини во Јужна Калифорнија. Тој поддржувал хуманитарни цели во САД и Израел.

## Ран на животот
Веб е роден на 2 март 1917, во Лоѓ, Полска. Тој имал пет сестри и еден брат. Тој израснал во сиромашно семејство и престанал да оди на училиште на рана возраст.

За време на Втората светска војна, тој бил депортирани во Аушвиц концентрациониот камп во 1943 година. Таму се запознал со неговиот иден зет. Веб, исто така го преживеал „Смртоносниот март“ 1944, како и дванаесет работни логори и шест концентрационите логори. Сепак неговите родители и 4 сестри биле убиени од страна на нацистите. Веб бил ослободен на 8 мај 1945 година.

## Кариера
Кратко време по неговото ослободување, Веб се преселил во Минхберг со Натан Шапел, каде што тие основале бизнис за текстил. Во 1951 година, тој остана во Конеи Аиленд десет месеци за да добие виза за САД. Од 1952 година, тој се преселил во Лос Анџелес со сопругата и зетот, и ја започнал кариерата во недвижниот развој.

Веб основал компанија за недвижен имотен развој  заедно со неговите двајца зетови, Нејтан и Дејвид Шапел. Фирмата била првин позната како С&С Конструкција, подоцна Шапел Индустрии, проследено со Шапел & Веб. Во 1971 година, се преселиле во една канцеларија во аголот на Вилшир Булевар и Сан Висенте Булевар. По смртта на неговите зетови, тој ја задржал канцеларијата. Компанијата станала една од најголемите компании за недвижен развој  во Јужна Калифорнија.

## Филантропијата
Веб направи добротворни придонеси на Цедарс-Синај во Медицинскиот Центар во Лос Анџелес. Тој беше основен дарител
на сад Холокаустот Меморијалниот Музеј во Вашингтон. Тој даде надарен стол за Дејвид Волпе, Сениор Раби на Синај Храмот. Во декември 2007 година, тој купил парче земја на Пико Булевар за да подигне зграда на две еврејски организации во Лос Анџелес, ИКАР и Прогресивен Еврејски Сојуз (ПЈА).

Макс Веб и неговата втора жена Ана добиле почесни докторати од универзитетот во Тел Авив и Бар Илан Универзитетот.

Во 2013 година, Веб бил вклучен во видео за прибирање финансиски средства за Универзитетот во Тел Авив заедно со други истакнати Еврејски Филантрописти од Лос Анџелес Гилфорд Глазер, Јона Голдрич и Изак Парвиз Назариан.

## Личен живот
Веб бил во брак 2 пати. Тој првин се оженил со Сара Шапел во 1946 година. Тие имале две ќерки, Хелен и Роза. По нејзината смрт, тој се оженил со Ана Хитер во 1993 година.Таа по кариера била стопанственичка.

Веб беше член на Синај Храмот, Конзервативна синагога во Лос Анџелес.Тој присуствуваше на услуги на Заедницата Бет Израел на Беверли Булевар.

Веб починал во Цедарс-Синај во Медицинскиот Центар во Лос Анџелес, Калифорнија, на 23 октомври 2018, на возраст од 101 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* Американски пријатели на Универзитетотот во Тел Авив: „Донесувањето на факелот: Макс Веб“ на 3 јули 2013 г.

Категорија:Родени во 1917 година
Категорија:Луѓе од Лос Анџелес
Категорија:Полски Евреи
Категорија:Починати во 2018 година
Уругвај (река)

:*За други значења на поимот „Уругвај“, видете ја [[Уругвај (појаснување)|страницата за појаснување]].*

**Уругвај** (; ) е река во Јужна Америка. Реката Уругвај е една од главните реки во средишните и јужните предели на Јужна Америка и според неа е именувана државата Уругвај. Текот на реката е во правец север-југ и таа воедно претставува природна граница, на делови од границите, помеѓу Бразил, Аргентина и Уругвај. Реката извира во јужен Бразел и поминува низ сојузните држави Санта Катарина и Рио Гранде до Сул, потоа тече на границата на Бразил со Аргентина, а понатака и на границата помеѓу Аргентина и Уругвај.

## Потекло на поимот

Името на реката потекнува од шпанската интерпретација на гваранските фрази кои биле користени за именување на реката. Постојат повеќе интерпретации за значењето на зборот, меѓу кои „реката на уру“ (уру е ендемска птица во регионот) и „реката на уругуа“  (автохтом мекотел, полжав).

## Течение
Реката има должина на тек од околу 1838 километри. Уругвај извира во Сера ду Мар во Бразил, каде реките Каноас и Пелотас се спојуваат на надморска височина од 200 метри. Во понатамошниот тек реката тече низ нерамен терен, формирајќи падови и брзаци. Течението на реката во Рио Гранде до Сул не е пловно.

Интересна одлика на реката е подводниот кањон. Овој кањон бил создаден во доцното ледено доба, кога климата била посушна и реката била помала. Длабочината е до 100 метри под речниот канал. Овој кањон се гледа само на две места, од кои едниот е водопадот Мокона. Сепак. водопадите не се видливи 150 дена од година. За разлика од други водопади, овие водопади се паралелни со реката. Водопадите се од 10 до 12 метри високи, а широки од 1800 до 3000 метри.

Реката Уругвај се спојува со реката Парана и така се вливаа во Рио де ла Плата, односно Атлантскиот Океан. Главна притока на реката Уругвај е реката Рио Негро.

## Галерија


File:Mocona2.jpg|Водопадите Мокона, на местото каде реката поминува од Бразил во Аргентина.
File:Riodelaplatabasinmap.png|Карта на басенот на Рио де ла Плата со приказ на местото каде Уругвај се спојува со Парана.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Карта на реката Уругвај од 1784

Категорија:Уругвај (река)
Категорија:Погранични реки
Категорија:Меѓународни реки во Јужна Америка
Категорија:Аргентинско-бразилска граница
Рио Негро (Уругвај)

**Рио Негро** (шпански: Río Negro, „Црна Река“) е река во Јужна Америка и најзначајна притока на реката Уругвај. Воедно, реката Рио Негро е најважната река во Уругвај.

## Особености
Рио Негро извира во најјужните предели на Бразил, источно од Баге. Реката тече во западен правец низ целата територија на државата Уругвај. На границата помеѓу Уругвај и Аргентина реката се влева во реката Уругвај. Практично, Рио Негро ја дели државата на северен и јужен дел. Главните притоки на Рио Негро се реките Ји и Такуарембо.

## Наводи

## Поврзано
* Река Уругвај
* Уругвај

## Надворешни врски
* 

Категорија:Реки во Уругвај
Категорија:Реки во Бразил
Категорија:Притоки на реката Уругвај
Ренато Сулиќ

**Ренато Сулиќ** (Риека, 12 октомври 1979 година) е хрватски ракометар.
## Клуска кариера
Кариерата ја започнал во РК Трсат каде за брзо покажал голема способност за играње ракомет.Потоа се преселил во РК Замет каде што му помогнал на тимот да се врати во Првата А Лига во сезона 1995-96.Истата година бил дел и од победничкиот тим на Замет во првенството за играчи до 19 години.

После 4 години во клубот станал незадоволен со неговиот статус и заминал во РК Метковиќ.Во клубот останал само 1 година и го освоил своето прво Европско натпреварување ЕХФ Купот и завршил како второ пласиран во лигата.

Сулиќ се вратил една сезона во РК Замет пред да отиде за игра за РК Загреб.За време на неговиот престој во Загреб освоил 3 лигашки титули и 2 куп титули.После Загреб имал кратки престои во Веспрем,Медвечак пред да помине три години во Цеље.

Во 2009 Сулиќ се вратил во Веспрем каде го освоил секој домашен куп и лига од 2009 и СЕХА Лига од 2014.

## Интернационална Кариера
Ренато го забележал првиот настап за Хрватска во 2001 година на Светското Првенство.Истата година го освоил првиот медал на Медитеранските Игри на кои Хрватска го освоила првото место.

Во 2003 Сулиќ играл клучна улога за Хрватска во освојувањето на Светското Првенство.

По Европското првенство во 2004 година каде Хрватска го обезбедила 4то место, Сулиќ бил повреден во сообраќајна несреќа.тој имал операција на левото колено и ги пропуштил Летните олимписки игри во 2004 година.

Во 2006 година играл на Светското првенство во Шведска каде Хрватска го освоила првото место. Во 2008 година освои сребрен медал со Хрватска на ЕП 2008 во Норвешка.Истата година ја претставувал својата земја на Летните олимписки игри 2008 во Пекинг, Кина.Хрватска загубила во полуфиналето и завршила на четвртото место.

Откако не бил избран цели 7 години, Жељко Бабиќ го повикал Сулиќ да игра за репрезентацијата, но Сулиќ одбил и рекол дека неговите репрезентативни денови се завршена приказна.

## Личен Живот
Сулиќ е во брак со поранешната натпреварувачка за Мис Универзум Маја Цециќ-Видош од 2003 година.Ренато и Маја имаат четири деца, три ќерки и еден син.

Извесно време Сулиќ и неговата сопруга поседувале локален бар во Риека по име Маат Бар.

Во 2016 година Сулиќ доби унгарско државјанство.

Категорија:Родени во 1979 година
Категорија:Хрватски ракометари
Категорија:Живи луѓе
Парагвај (појаснување)

**[[Парагвај]]** е држава во Јужна Америка.

**Парагвај** исто така може да се однесува на:

*Парагвај, Куба
*Парагвај, река во Јужна Америка
Список на реки во Парагвај

Ова е  **список на реки во [[Парагвај]]**.

## Реки
Подолниот список на реки во Парагвај е според речен слив и подредени според соодветен сооднот на притоки.

;Лаплатски речен слив

* Парана
** Парагвај
*** Тебикуари
*** Пилкомајо
*** Саладо
*** Пирибебуј
*** Конфусо
*** Мандувира
*** Џеџуј
**** Јагуј
*** Агварај-Гвазу
*** Рио Негро
**** Агварај-Гвазу
*** Џеџуј Гвазу
**** Куругвати
*** Монте Линдо
*** Ипане
*** Акидабан
*** Рио Верде
*** Апа
*** Мело
*** Тимане
*** Бамбурал 
** Мандеј
** Акарај
*** Игуазу
** Итамбеј
** Карапа

## Поврзано
*Парагвај
* Географија на Парагвај

## Наводи
*Rand McNally, The New International Atlas, 1993.
* GEOnet Names Server
Царски омлет

мини|Подготовка
мини|Царски омлет со џем
мини|Царски омлет со јаболка
**Царски омлет** е еден вид на слатко јадење која основата е од тесто на палачинки и е нјапознато јадење од австриската кујна.

## Припрема
Од брашното, млекото, јајцата, шеќерот и солта се замесува тесто и се ства во тава подмачкана со зејтин и се подпечува.Потоа со вртење се подпечува и другата страна од омлетот. Царскиот омлет може да се служи на различни начини на пример може да се посипе прав од шеќер, да се додадат бадеми, и слично.

## Легендата за потеклото
Една од многуте легенди за потеклото на Царскиот омлет е дека императорот Франц Јосиф I (1830-1916) сакал палачинки, па ако готвачот му донел обични палачинки ќе било срамота и затоа ги нарекле палачинките Царски омлет.

За време на Австроунгарската монархија овие слатки се шириле надолу низ Унгарија.

## Наводи

Категорија:Австриска кујна
Витамин Д

**Витамин Д** се состои од група на секостероииди растворливи во масти. Двете најважни форми се витамин Д2 (или ergocalciferol) и витамин Д3 (или cholecalciferol). Витамин Д, кој се синтетизира во телото, е резултат на изложување на сонце, или воведен преку храна и витамински додатоци, тоа е биолошки инертен и да се активира во телото по одредени хемиски реакции.

Витаминот Д е многу важен за метаболизмот на калциум и фосфор, што ја промовира ресорпција на овие минерали од цревата и овозможува нивно складирање во коските. Потребен е за правилен раст на коските и забите и за доброто на мускулите и нервните ткива. Витамин Д се формира во кожата за време на сончање, додека потребата за дополнителни количини на витамин Д се добива од храната. Добри извори се: црн дроб, масло, риба, путер, јајца (жолчка).

Витамин Д предизвикува демирилизација на коските, во која кај децата се манифестира како рахитис, и кај возрасните, како остеомалација. За третман на рахитисот се користити масло од витамин Д, кој се прима орално или интрамускулатурно.

## Наводи


Категорија:Витамини
Гулаш

**Гулашот** — вид на јадење, по потекло од Унгарија, кое најчесто се подготвува од говедско месо, кромид и пиперки. Црниот пипер е главен зачин во гулашот, а може да се користат и други зачини, како што се: ловоров лист, ким, и слично. 

Гулашот се служи со тестенини, варен компир, пире и слично.

## Потекло на поимот
Зборот „гулаш“ доаѓа од унгарскиот збор, што значи сточар, а самиото јадење се нарекува сочно месо. Денес зборот се однесува на два поима.

## Подготовка
Најпрво се сече кромидот и се динста во свинска маст. Кога кромидот е омекнат, во тавата може да се стават веќе исечканите пиперки во кромидот потоа се става црн пипер. Откако се добие пријатна арома се додава исечканото говедско месо и се динста и откако ќе добие боја се става вода или месен фонд.Откако ќе се зоврие се става тенка запршка со брашно и црвен пипер за да згусти. 

Суштинско значење за ова јадење е затоа што тоа е токму она што ја прави разликата помеѓу добар и совршен гулаш. Печење пиперки во масти, по на најефикасен начин за отстранување на етерични масла од црн пипер. Целата процедура трае некое време, но мора да се врши со претпазливост, како и поради високата концентрација на шеќери во пиперки лесно да се изгори, што на крајот резултира со горчлив вкус.

## Наводи

* Говедско месо чорба, Almazan кујна на youtube 
* Кратка историја на гулаш (англиски)
* Рецепт за чорба на Виена метод (англиски)
* Стив Holzinger: Чорба, розата од кое било друго име... (англиски)
* Кои се стави на бибер во чорба, унгарски и други приказни за јадења (јазик: англиски)
* Фото-рецепт за чорба (англиски)

Категорија:Оброци
Категорија:Унгарска кујна
Милка (чоколада)

**Милка** — позната марка на чоколадо и трговска марка на корпорацијата Монделиз интернационал, а потекнува од 1901 година.

Швајцарскиот готвач Филип Сишар во 1825 година ја основал фабриката на кондиторските производи во Нешателу Карл Рус-Сушар. Во 1901 година започнал со производството на чоколадото наречено *Милка*. Името Милка е кратенка од германскиот јазик за „млеко и какао“ - **Mil**ch und **Ka**kao.

Компанијата во 1970-те години се споила со Тоблероне во *Интерфуд* која во 1982 година заедно со кафе производителот *Јакобс* ја основала компанијата Јакобс*-Сишар*, чиј голем дел беше откупен од страна на американската *Крафт фудс*, кој 2012 година се преименувал во *Монделез интернешнел*.

Годишно се произведуваат околу 110.000 тони на различни видови на Милка чоколада, од кои голем дел на растението во Лераху (Германија).

Милка чоколадото е произведено во осум Европски градови, имено:

* Блудез (Австрија),
* Своге (Бугарија),
* Белград (Србија),
* Братислава (Словачка),
* Лерах (Германија),
* Брашов (Романија),
* Јанковице (Полска),
* Покров (Русија, на Владимир регион)

## Наводи

## Надворешни врски

* "На официјалното мрежно место Milki" 

Категорија:Десерти
Категорија:Храна
Категорија:Чоколадо
Категорија:Нешател (кантон)
Лопесов дворец

**Лопесов дворец** (шпански: *Palacio de López*)  е дворец во Асунсион, Парагвај. Дворецот е службена резиденција на претседателот на Парагвај, како и седиште на владата на Парагвај.

## Историја
Дворецот се наоѓа во центарот на Асунсион, со поглед кон заливот на реката. Дворецот бил изграден по наредба на Карлос Антонио Лопес, и првичната замисла била да биде резиденција на негиовиот син - Генерал Франсиско Солано Лопес.  Градежните работи започнале во 1857 година под раководство на англискиот архитект Алонсо Тејлор.

Материјалите за изградба на дворецот потекнуваат од различни места од државата, така на пример камењата се од каменоломите во Ембоскада и Алтос, дрвата од Њемуку и Јагуарон, циглите од Такумбу, а металните делови од Ибикуи. Декорациите во зградата биле изработени од различни европски уметници.

Во 1867 година, за време на Парагвајската војна, зградата била скоро завршена, само недостасувале ситни елементи. Статуите биле изработени од бронза, а мебелот бил увезен од Париз.

## Надворешни врски
* Претседател на Парагвај
Парагвајски гварани

**Гварани** (шпански: *Guaraní*, знак: ₲; код: PYG) е официјалната валута на Парагвај. Гвараните теоретски се поделени на центи, но поради инфлација истите не се во употреба.

## Историја
Поради инфлација на парагвајското пезо, законот за воведување на парагвајските гварани бил донесен на 5 октомври 1943 година. Замената на пезото со гвараните било 1 гварани = 100 пезоси. Гвараните за првпат биле издадени во 1944 година. Помеѓу 1960 и 1985 година, гвараните биле врзани со американскиот долар, во соодност 1 долар со 126 гварани.

## Монети

 

## Банкноти

## Наводи

* 

## Надворешни врски
* Парагвајски гварани

Категорија:Економија на Парагвај
Категорија:Јужноамерикански валути
Категорија:Валути во оптек
Витинген

**Витинген** () — град во округот Гифхорн, во сојузната покраина Долна Саксонија, Германија. Се наоѓа околу 30 километри североисточно од Гифхорн и 30 километри југоисточно од Илцен.

## Географија
### Местоположба

Витинген се наоѓа во североисточниот дел на округот Гифхорн на сојузната граница со Саксонија-Анхалт. Градот се наоѓа помеѓу Линебуршкото Поле и Алтмарк. Подрачјето на градот и селата кои припаѓаат на него се протегаат на површина од 225,09 км2, од кои 7,8% се станбени и сообраќајни површини. Блиски градови се Гифхорн (25&nbsp;км), Волфсбург (30&nbsp;км), Илцен (30&nbsp;км), Целе (50&nbsp;км) и Залцведел (35&nbsp;км). Низ градот поминува реката Оре; местото Ордорф е наречено по нејзе.

### Градски единици

Градот Витинген се состои од 26 места:

## Историја

Најрано документирано спомнување на Витинген е во документ од 781 година, кој ги одредувал територијалните граници на Хилдесхајмската епископија. Друг документирано спомнување е од 803 година во текот на владеењето на Карло Велики, кога се одредувале границите на новосоздадената Халберштатска епископија. Меѓутоа, во ниту еден од документите не е даден датумот на основањето на градот.

Во текот на средновековниот период, Витинген не бил на самата граница, туку сообраќајна станица до и од Алтмарк. Градот бил трговска точка и ноќевалиште за бројни трговски патници. Неговото значење се зголемило во деветтиот век кога Халберштатската епископија ја изградила црквата „Св. Стефан“. Со почетокот на  век, Витинген ги добил градските права и бил делумен сопственик на Линебуршката ковачница. Во  век имало политичка нестабилност, а во 1340 година сопственоста на Витинген била пренесена на велфската династија од Целе. Подоцна, со избивањето на борбата со Хилдесхајмската епископија, градот бил целосно уништен во 1519 година. Кратко потоа, започнала изградбата на градските бедеми.

## Политика
### Градоначалници

* 1974-1985: Роберт Лајпелт
* 1985-1989: Паул Дегенхарт
* 1990-1991: Вилфрид Волтер
* 1991-1996: Лотар Шос
* 1996-2001: Гинтер Шулце
* 2001-2002: Ханс-Јирген Шиндлер

Градоначалник на Витинген од 2002 година е Карл Ридер, кој бил повторно избран во 2011 година.

### Збратимени градови

Витинген е збратимен со следниве градови:

*  Бизмарк, Германија
*  Кокнесе, Латвија
*  Санкт Маргаретен на Раб, Австрија
*  Визен, Австрија

## Инфраструктура
### Здравствена

Витинген има една болница, четири аптеки и шест стоматолози.

### Сообраќајна

Витинген се наоѓа на железничката линија Брауншвајг-Илцен, на која има редовни возови до Брауншвајг.

## Познати луѓе

* Филип Шпита (1801-1859) — лутерански теолог и поет
* Фридрих Шпита (1852-1924) — теолог
* Бернд Фикс (р. 1962) — компјутерски специјалист
* Ларс Ниберг (р. 1963) — јавач на коњи

## Галерија


Податотека:Baudenkmal Haus Kreyenberg von 1640 in der Altstadt von Wittingen IMG 9257.jpg|Куќата Крајенберг од 1640 година
Податотека:Ortsblick Wittingen IMG 9217.jpg|Поглед на Витинген
Податотека:Skulptur Braumeister (1998 von Georg Arfmann) in Wittingen IMG 9229.jpg|Скулптура на пивар (1998 г.)


## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница 

Категорија:Гифхорн (округ)
Махетскиот Ансамбл

На **Махетскиот Ансамбл** беше латино џез бенд чија 21-година организација заврши со нејзиниот последен концерт на 12 ноември, 2006 година, со завршниот концерт во 2006 година, Сан Франциско Џез Фестивал. KQED Вестите, истакнаа дека "се чинеше дека секој кој некогаш беше дел од Латинска џез сцена во Сан Франциско беше при рака да понуди адиос на Махетскиот ансамбл на Џон Сантос."

Дел од главниот персонал на Сан Франциско Беј Ареа музичари беа Јован Сантос,директор,конги,ударни инструменти,композитор;Орестес Вилато,тимбалес,бонго;Јован Каловеј, флејта,композитор/аранжер
 Вејн Валас,тромбон,композитор/аранжер;Мелецио Магдалуио
,саксофон,кларинет,флејта;Рон Сталлингс,саксофон,кларинет;Дејвид Белове,бас;Пол Ван Вагенинген,комплет тапани
Мареј Ниска,сопијано;Орландо Торриенте,вокали,ударни инструменти.

## Наводи

Категорија:Џез
Категорија:Музика
Категорија:Музички групи основани во 1985 година
Авион од хартија

десно|мини|300px|Анимација на изработка на традиционален авион од хартија
десно|мини|300px|Упатстава за изработка на традиционален хартиен авион

**Авион од хартија** или **хартиен авион ** – играчка во облик на авион направена од хартија или друг соодветен материјал, која благодарение на своите аеродинамички својства може да лета на многу кратки оддалечености како едрилица. Вештината за изработка на хартиени воздухоплови понекогаш се нарекува *аерогами* (јапонски: *kamihikōki*), спрема оригами, јапонската вештина за изработка на разни предмети од хартија.

Моделот "Скај кинг " (Sky King) моментално е најдобриот хартиен авион на светот. Автор на дизајнот е Такуо Тода и со овој модел го држи моменталниот светски рекорд – авионот летал рекордни 27,9 секунди 

## Поврзано
*Оригами

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Paper Airplane Links
* Paper Flight (James Zongker)

Категорија:Играчки
Категорија:Летала
Анхел Кабрера

**Анхел Кабрера** (;  - ) — шпански зоолог.

Кабрера е роден во Мадрид и студирал на градскиот универзитет. Работел во Националниот природонаучен музеј од 1902 година, одејќи на неколку експедиции во Мароко.

Во 1925 година Кабрера отишол во Аргентина и таму го провел остатокот од животот. Бил шеф на Одделот наРбетници Палеонтологија во Мусео де ла Плата, и организираше патувања во Патагонија и Катамарка.

Меѓу неговите дела се вбројува и книгата *Цицачи на Јужна Америка* (1940).

## Наводи

## Надворешни врски
* Биографија на Анхел Кабрера 

Категорија:Луѓе од Мадрид
Категорија:Шпански зоолози
Макфест 2018

**Макфест 2018** - 33-то издание на фестивалот Макфест. Фестивалот се одржал на 4, 5 и 6 октомври во Штип.

Фестивалот се состоел од две полуфинални вечери - првата на 4 октомври, а втората на 5 октомври - и една финална вечер на која се одржала на 6 октомври на која бил прогласен победникот. Бодовите (од 1-12, без 9 и 11 како на Евровизија) натпреварувачите можеле да ги добијат од три сегменти медиско жири, стручно жири и публиката во сала.

Победник на Макфест 2018 била Антониа Гиговска со песната *Никогаш не вели никогаш* за која музиката и аранжманот ги напишал Лазар Цветкоски, а текстот Магдалена Цветкоска.

## Резултати
**Извор:** makfest.mk

### Прва полуфинална вечер

### Втора полуфинална вечер

### Финална вечер

## Победник и награди
#### Победник

#### Награди
***1–ва награда на Макфест 2018 – Антониа Гиговска – ,,Никогаш не вели никогаш”  (музика и аранжман: Лазар Цветкоски, текст: Магдалена Цветкоска)**
***2–ра награда на Макфест 2018 - Роберт Билбилов – ,,Чудни места” (музика и аранжман: Р. Билбилов, текст: Робин Зимбаков)**
***3–та награда на Макфест 2018 – Дани Димитровска – ,,Време” (музика и текст: Весна Малинова, аранжман: Кирил Бабамов)**
***Награда за најдобар дебитант – Мина Блажев – ,,Во други души”**
***Награда за аранжаман – Роберт Билбилов – ,,Чудни места”**
***Награда за сценски настап – Пепа – ,,Доцна е”**
***Награда за најдобра интерпретација – Наташа Малинкова – ,,Милион Причини”**

## Наводи

## Надворешни врски
*Официјално мрежно место на фестивалот

2018
Макфест
Борис Чичерин

мини|Портрет од страна на Леонид Пастернак
**Борис Николаевич **Чичерин () (Мај 26, 1828 – 3 февруари 1904 година) е руски империјален правник и политички филозоф, кој работел на теоријата дека Русија и е потребно силна, авторитетна влада за да се издржат либералните реформи.За време на Октомвриската револуција, Чичерин е веројатно најпопуларниот правен филозоф и историчар во Русија.

## Животопис
Чичерин е роден во Тамбов, каде неговите благородни предци престојувале многу векови. Во 1849, тој матурираше од правниот оддел на Московскиот Универзитет..На инсистирање од д-р  Тимофеј Грановски, тој продолжи да работи во универзитетот како професор на рускиот закон. Заедно со неговиот пријател Константин Кавели напишаа сеопфатна програма за руски лиферализам,која беше објавена од страна на Александар Херзен во Лондон.

Чичерин беше голем шампион на Александар II's реформи во 1860, нарекувајки ги нив како "најдобар споменик на руското законодавство
". Тој ја објави *Регионалната Администрација на 17 век Русија* во 1856, проследено со расправа за популарното претставување 10 години подоцна.Зрели дела на Чичерин,
со Хегел's мисла како што беа, се залагаше на уставна монархија како идеална форма на владата за Русија.

Во 1868, Чичерин поднесе оставка од неговата позиција на универзитетот како протест против владините репресии и се сместил во неговиот имот во близина на Тамбов.Тоа беше тука каде тој напиша неколку тома од неговата обемна *Историја на Политичките Теории*.Неговиот величествен литературен стил беше прифатен од страна на таквите мајстори како Иван Тургенев и Лео Толстои.

Подоцна, Чичерин се врати во Москва, каде што тој беше избран за градоначалник во 1882 година. Во тој период, тој ги поддржуваше Александаровите остри мерки во Полска и борбата на царот против радикалните револуционери. Неговиот говор кај Александар III на неговото крунисување
во Кремљ беше протолкувано како премногу либерално, сепак, и тој бил принуден да поднесе оставка. Тој ги помина своите последни години пишувајќи 4 тома мемоари и некои книги за хемија, зоологија, и геометрија.Мемоарите биле препечатени од Ориентален Истражување Партнери  во 1974 година со новО воведување на Чичериновиот живот од страна на Проф. D. Чекан, Универзитетот Во Индијана.

## Поврзано

* Список на руската правни историчари

## Наводи

* Хамбург, G. M. *Борис Chicherin и Почетокот на руската Либерализмот, 1828-1866* (Stanford: Стенфорд Univ. Притиснете, 1992). 0-8047-2053-3

## Надворешни врски

* (руски) 
Голема влез во Brockhaus-Efron Енциклопедија

Категорија:Статии со надворешни врски на руски
Категорија:Родени во 1828 година
Категорија:Починати во 1904 година
Категорија:Почесни членови на Петербуршката академија на науките
Категорија:Историчари на правото
Политички партии во Парагвај

**Политичките партии во [[Парагвај]]** се организираните здруженија на граѓани регистрирани за политичко делување во државата. Низ текот на својата историја, полтичкиот живот на Парагвај претежно бил под доминација на една партија, партијата Колорадо. Доминацијата на партијата била најголема до 2008 година, кога опозициската Патриотска алијанса за промена ги добила претседателските избори.

## Политички партии

### Парламентарни партии
*Автентична радикална либерална партија (*Partido Liberal Radical Auténtico, PLRA*)
*Партија за држава на солидарноста (*Partido País Solidario, PPS*)
*Напредна демократска партија (*Partido Democrático Progesista, PDP*)
*Национален републикански сојуз (*Asociación Nacional Republicana/Partido Colorado, ANR*)
*Сакана татковина (*Partido Patria Querida, PPQ*)
*Национален сојуз на етнички граѓани (*Unión Nacional de Ciudadanos Éticos, UNACE*)

### Коалиции

*Напред државата (*Avanza Pais, AP*)

### Други партии
*Парагвајска комунистичка партија (*Partido Comunista Paraguayo*)
*Револуционерна социјалистичка партија (*Partido Socialista Revolucionario*)
*Работничка партија (*Partido de los Trabajadores*)
*Револуционерна фебреристичка партија

## Поранешно партии
Парагвајската Либерална партија се борела со партијата Колорадо за доминација врз Парагвај во првата половина на 20 век. Со крајот на режимот на Алфредо Стреснер, Либералната партија престанала да постои, но нејзин политички наследник била Автентичната радикална либерална партија.

## Поврзано
* Парагвај
* Политика на Парагвај

*
Википедија на египетски арапски јазик

**Википедија на египетски арапски јазик**  е издание на Википедија на египетски арапски јазик.

## Надворешни врски
* Egyptian Arabic Wikipedia
* Egyptian Arabic Wikipedia mobile version
* 
* Proposal for Egyptian Arabic Wikipedia at Meta
* [//incubator.wikimedia.org/wiki/Wt/arz/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D9%8A%D9%87 The Incubation of the Egyptian Arabic Wiktionary]

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Египетски арапски јазик
Википедија на едноставен англиски јазик

**Википедија на едноставен англиски јазик**  е издание на Википедија на едноставен англиски јазик.

## Надворешни врски
*Simple English Wikipedia main page
*Simple English Wikipedia mobile version

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Едноставен англиски јазик
Википедија на западнопенџапски јазик

**Википедија на западнопенџапски јазик**  е издание на Википедија на западнопенџапски јазик.

## Надворешни врски
*Eastern Punjabi Wikipedia
*Western Punjabi Wikipedia

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Западнопенџапски јазик
Википедија на ерменски јазик

**Википедија на ерменски јазик**  е издание на Википедија на ерменски јазик.

## Надворешни врски
* Armenian Wikipedia

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Ерменски јазик
Википедија на западнофризиски јазик

**Википедија на западнофризиски јазик**  е издание на Википедија на западнофризиски јазик.

## Надворешни врски
*West Frisian Wikipedia
*West Frisian Wikipedia mobile version

Категорија:Википедии по јазик
Категорија:Западнофризиски јазик
Термохромизам

мини|Прстенот на расположението, покажува зелена промена на бојата низ кафената основа.
**Tермохромизам** е својство на супстанците да ја менуваат бојата, како резултат на промена на температурата. Прстенот на „расположението“ е одличен пример за оваа појава, но термохромизмот како појава има и други попрактични примени, како на пример шишенцата за бебиња кои ја менуваат бојата кога течноста во нив е доволно изладена за пиење, или бокалите кои ја менуваат бојата кога водата во нив е блиску до состојба на вриење. Термохромизмот е еден од неколкуте видови на хромизам.
мини|Демонстрација на феноменот на дисконтинуиран термохромизам. Во овој експеримент прикажани се четири термохромни супстанци кои имаат својство на дисконтинуиран термохромизам. Промената на бојата е реска и се одвива при точно определена температура.
Постојат два типа термохромизам: **континуиран термохромизам** (промената на бојата настанува континуирано додека се менува температурата) и **дисконтинуиран термохромизам** (промената на бојата настанува одеднаш при точно определна температура). Феноменот на континуиран термохромизам најчесто настанува како резултат на хемиски промени во системот, додека појавата на дисконтинуираниот термохромизам може да биде како резултат на структурни промени, што подразбираат промени во координациониот број на металот, полимеризација, или пак може да биде резултат на фазни премини од типот цврсто – цврсто. Најчеста причина за појавата на дисконтинуираниот термохромизам е токму фазен премин од типот цврсто – цврсто, каде постојат две модификации и тоа нискотемпературна и високотемпературна. Овие две модификации имаат различна боја.

Категорија:Хромизам
Категорија:Термохромизам
Колорадо (Парагвај)

:*За истоимената партија во [[Уругвај]], видете [[Колорадо (Уругвај)]]*

**Национален републикански сојуз – Партија Колорадо** (шпански: *Asociación Nacional Republicana – Partido Colorado*, *ANR-PC*) е десно ориентирана политичка партија во Парагвај. Партијата е основана од Бернардино Кабаљеро на 11 септември 1887 година во Асунсион. Оваа партија е најдоминатната партија во полтичката историја на Парагвај од независноста на државата. Партијата Колорадо после 61 година на власт за првпат ги изгубила парламентарните избори во 2008 година, но го зачувала претседателот на изборите во 2013 година.

## Историја
### 1887–1989
Првично партијата управувала со државата од 1887 до 1904 година. Во 1946 година Колорадо се приклучила во власта, заедно со Револуционерната фебреристичка партија, за време на претседателскиот мандат на Игинио Морињиго.

Од 1947 година па до 1962 година, Колорадо управувала со Парагвај ако еднопартиска држава. За време на тој период, сите други политички парти биле прогласени како нелегални. Сепак, во 1962 година сите национални партии биле номинално легално, а Комунистичката партија на Парагвај останала да биде прогласена за нелегална а нејзините членови доживеале прогон од властодршците. За време на управувањето на Алфредо Стреснер се донело закон со кој се обрзале сите армиски службеници и чиновници да  бидат членови на партијата Колорадо.

## Наводи

## Поврзано
* Парагвај
* Политички партии во Парагвај
* Политика на Патрагвај

## Надворешни врски

*Службено мрежно место

Категорија:Политички партии во Парагвај
Категорија:Конзервативни партии
Категорија:Парагвајски национализам
Коваријантност

Во теориската физика, **коваријантност**,позната и како **[[дифеоморфизам|дифеоморфистичка коваријантност]]** или **инваријантност**, го содржи непроменливиот *облик* на физичките закони кои подлежат на на диференцирање и координатни трансформации. Основната идеја е дека координатите не постојат   *a&nbsp;првенствено* во природата,туку се добиени вештачки и се користат за да ја опишат природата,и од оваа причина не треба да се користат во дефинирањето на основните физички закони.

## Преглед

Физички закон изразен на коваријантен начин ги користи истите математички форми во сите координатни системи, и честопати се изразени во однос на тензорско поле. Класичната (квантна механика) теорија за електродинамика е една теорија која содржи таква формулa.

Алберт Ајнштајн  го предложил овој принцип за неговата теорија на релативноста; но,таа теорија била лимитирана до (време-просторот) координатните системи поврзани меѓусебно преку инерцијалното движење.Ајнштајн препознал дека принципот на релативност исто така треба да биде применет кај забрзаните релативни движења, и тој го користел ново развиениот алат тензорски калкулус за да ја прошири специјалната Лоренцовата теорија за коваријантност(што се однесува на инерцијални рамки)до општата Лоренцова теорија за коваријантност (што се однесува на сите рамки), на крај добивајќи ја неговата теорија за релативноста.Локалната редукција на метричкиот тензор до Минковскиот метрички тензор одговара на слободното паѓачкото (геодезика) движење, во оваа теорија , со што се опфаќа појавата на гравитација.

Голем дел од работата на класичните унифицирани теории на поле се состоела од обиди понатамошно да ја развијат општата теорија за релативност со цел да можат да се толкуваат дополнителните физички појави, особено електромагнетството, во рамките на коваријантоста,и поконкретно како чистo, геометриски објекти во континуумот простор-време.

## Белешки

Врската помеѓу коваријатноста и релативноста може да биде сумирана преку цитирање на стандардна книга:

Помодерна интерпретација од содржината на оригиналниот принцип на конваријантност е тоа дека Лажна група GL*4*(**R**) претставува коренот на "надворешна" симетрија на светот. Други симетрии,меѓу кои и "внатрешната" симетрија е заснована на компактните групи, сега имаат голема улога во фундаменталните физички теории.

## Поврзано

* Координатни услови
* Безкординатно
* Коваријантни и контраковаријантни вектори
* Коваријантен израз
* Дифеоморфизам
* Псевдо сила
* Галилеева релативност
* Баждарен коваријантен извод
* Општи коваријантни трансформации
* Хармониски координатни услови
* Инерцијален појдовен систем
* Лоренцова коваријантност
* Принцип за коваријантност
* Специјална теорија за релативноста
* Симетрија

## Белешки

## Наводи
*  See *section 7.1*.

## Надворешни врски
* ("archive" version is re-typset, 460 kbytes)

Категорија:Општа релативност
Категорија:Диференцијална геометрија
Категорија:Дифеоморфизми