open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ина Черњак

мини|десно|Ина Черњак
**Ина Черњак** (; родена 26 март 1988 во Запорожје)&nbsp;— Украински самба спортист и џудист, шампион на Летните параолимписки игри во Рио де Жанеиро и на Европските игри во Баку, сребрен медал на Летната универзијада во Казањ.

На 13-годишна возраст, заедно со нејзината сестра Марина, започнала да тренира џудо. На девојките потоа им беше понудено да вежбаат џудо од нивниот иден тренер Андриј Бондарчук. 
лево|мини|250x250пкс| Параолимписко финале со Бразилката Лусија Тејшеира
На 9 септември 2016 година, украинската џудистка Ина Черњак го освои златото на Параолимписките игри во конкуренција на луѓе со ограничен вид. Украинката на патот до финалето во категоријата до 57 килограми ги победи Флора Буранија од Унгарија и Хана Сео од Јужна Кореја. Во финалето, Украинката се соочи со својата противничка од Бразил, Лусија Да Силва Тејшеира Араужо. Натпреварот траел само 20 секунди, по што Черњак извојувал рана победа.

## Извори
* Українка Черняк стала чемпіонкою Європейських ігор з дзюдо 
* https://web.archive.org/web/20170117215240/http://sc.kr.ua/novini-ukra-ni/nna-cherniak-chempionka-svitu-sered-dziudo-stiv-paralimpiitciv
* http://korrespondent.net/sport/3532628-ynna-cherniak-prynosyt-ukrayne-zoloto-evropeiskykh-yhr 

## Врска

* Стала чемпіонкою попри все – зіркова історія Інни Черняк. Сюжет 1+1 

## Наводи

Категорија:Родени во 1988 година
Категорија:Родени на 26 март
Категорија:Џудисти
Категорија:Украински спортисти
Стадион Башкими 1947

**Стадион Башкими 1947**, порано познат како **Милано Арена** ― фудбалски стадион во Куманово, Македонија. Се користи за фудбалски натпревари и е домашен стадион на ФК Башкими 1947 и на поранешниот сопственик ФК Милано. Има сместивост од 3.000 гледачи.

## Историја
Стадионот бил домаќин на Европското првенство во фудбал за жени до 19 години 2010.

## Галерија

MilanoArena2.JPG|Главната јужна трибина за време на натпревар на Милано во 2008 година.
Стадион на ФК Башкими 1947 (01).jpg|Стадионот во 2022 година
Стадион на ФК Башкими 1947 (02).jpg|Главната јужна трибина во 2022 година
Стадион на ФК Башкими 1947 (04).jpg|Главната јужна трибина во 2022 година
Стадион на ФК Башкими 1947 (05).jpg|Теренот и северната недовршена трибина во 2022 година


## Наводи

Категорија:Спортски зданија во Куманово
Категорија:Фудбалски стадиони во Македонија
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:ФК Милано
Категорија:ФК Башкими 1947
Лејља Аџаметова

мини|десно|Лејља Аџаметова
**Лејља Аџаметова** (, ; родена 9 март 1994 година во Узбекистан)&nbsp;— Украински спортист со кримскотатарски потекло. Шампион и медалист на Летните параолимписки игри. Шампион на Украина. Кандидат за мајстор на спорт на Украина.

Таа е родена во Узбекистан. Во 1999 година, таа се преселила на Крим со своето семејство.

Со атлетика се занимава од 11-годишна возраст. Таа тренира во Харковскиот регионален центар за физичка култура и спорт за инвалиди „Инваспорт“.

## Извори
* Інформація на сайті Національного комітету спорту інвалідів України 
* Кримська татарка встановила світовий рекорд на Паралімпіаді-2016  

## Наводи

Категорија:Родени во 1994 година
Категорија:Родени на 9 март
Категорија:Украински спортисти
Категорија:Кримски Татари
Петруш Скоклески

**Петруш Лазаров Скоклески** (8 јули 1923 во Горенци, Охридско — 16 април 1945 во Горенци, Охридско) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Петруш Лазаров Скоклески е роден на 8 јули 1923 година во селото Горенци. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ пристапил на 10 декември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада се разболува. Од последиците на воени напори умира дома на 16 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1923 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Петре Аврамоски

**Петре Ламбев Аврамоски** (30 мај 1921 во Куратица, Охридско — 20 април 1945 во Славонска Пожега, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Петре Ламбев Аврамоски е роден на 30 мај 1921 година во селото Куратица. Кон НОБ пристапува во ноември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада, 2 чета, 1 баталјон, загинува кај Славонска Пожега, на 20 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1921 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Петре Николоски (Завој)

**Петре Крстанов Николоски** (15 јуни 1915 во Завој, Охридско — 15 октомври 1945 во Скопје) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Петре Крстанов Николоски е роден на 15 јуни 1915 година во селото Завој. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапил во декември 1944 година. Како борец на Единаесеттата македонска бригада, 2 чета, 2 баталјон тешко се разболува и на 15 октомври 1945 година умира во воената болница во Скопје.

## Наводи

Категорија:Родени во 1915 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Завој (село)
Петре Андроникоски

**Петре Ламбев Андроникоски** (7 ноември 1920 во Волино, Охридско — 18 април 1945 во Врпоље, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Петре Ламбев Андроникоски е роден на 7 ноември 1920 година во селото Волино. Се занимавал со земјоделие. Кон НОБ пристапил на 11 декември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада учествува на Сремскиот фронт. Загинува кај Врпоље на 18 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1920 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Петре Секулоски (Завој)

**Петре Ристов Секулоски** (16 јуни 1926 во Завој, Охридско — 7 ноември 1944 во Охрид) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Петре Ристов Секулоски е роден на 16 јуни 1926 година во селото Завој. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапил доброволно во почетокот на септември 1944 година. Загинува во борбите за ослободување на градот Охрид, како борец на Првата македонска ударна бригада, 2 чета, 2 баталјон, на 7 ноември 1944 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1926 година
Категорија:Починати во 1944 година
Категорија:Учесници во НОБ
Стојан Којоски

**Стојан Димов Којоски** (1920 во Климештани, Охридско — 16 април 1945 во Стризивојна, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Стојан Димов Којоски е роден во 1920 година во селото Климештани. Се занимавал со земјоделие. Кон НОБ стапува во декември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада, 1 чета, 2 баталјон, загинува на Сремскиот фронт кај Стризивојна, на 16 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1920 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Тоде Груески

**Тоде Тренев Груески** (13 февруари 1924 во Опеница, Охридско — 4 мај 1945 во С. Бојана) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Тоде Тренев Груески е роден на 13 февруари 1924 година во селото Опеница. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ се приклучил доброволно на 15 август 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада учествува на Сремскиот фронт и на позицијата кај с. Бојана загинува на 4 мај 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1924 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Петре Ризманоски

**Петре Стефанов Ризманоски** (28 мај 1922 во Велестово, Охридско — 31 септември 1944 во Костурино, Струмичко) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Петре Стефанов Ризманоски е роден на 28 мај 1922 година во селото Велестово. Се занимавал со земјоделство. По капитулацијата на бугарската фашистичка армија, каде што го служи кадровскиот рок, се приклучува кон единиците на НОБ и загинува како борец на 1 чета, 1 баталјон на Четвртата македонска ударна бригада, на 31 септември 1944 година кај селото Костурино.

## Наводи

Категорија:Родени во 1922 година
Категорија:Починати во 1944 година
Категорија:Учесници во НОБ
Петре Грозданоски

**Петре Митрев Грозданоски** (28 мај 1920 во Опеница, Охридско — 16 март 1945 во Земун, Србија) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Петре Митрев Грозданоски е роден на 28 мај 1920 година во селото Опеница. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапува на 15 ноември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада се разболува и умира во болницата во Земун, на 16 март 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1920 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Борукански јазик

**Борукански јазик** (на борукански: брункајк, познат и како **Борука**, **Бронка**, **Бронка, Брунка**) ― мајчин јазик на Боруканците од Костарика. Боруканскиот припаѓа на истмската гранка на чибчанските јазици. Иако точните бројки на говорниците се неизвесни, Атласот на светските јазици во опасност на УНЕСКО го навел боруканскиот како „критично загрозен“. Течно го зборувале само пет жени во 1986 година, додека 30 до 35 други го зборувале нетечно. Останатите 1.000 членови на племето зборуваат шпански.

Боруканскиот е изучуван како втор јазик во месното основно училиште „Дорис З. Стоун“. Може да се слушнат борукански зборови и фрази измешани во разговори на шпански, но исклучително ретко се слушаат долги размени на борукански.

## Граматика
 
Личните заменки на борукански (в претставува глотален прекин) 

Броевите („n̈“, „n“ со дијареза (¨) на врвот може да бидат недостапни во некои фонтови, тој претставува малку поинаков звук од нормалниот n или ñ).

## Поздравување
**¿Ишојкре рабан?** = Што има?

**Морен, морен.** = Добро, во ред.

## Поврзано

* Борукански знаковен јазик

## Надворешни врски

* Карта на Боруканскиот јазик

## Наводи

Категорија:Јазици во Костарика
Категорија:Загрозени чибчански јазици
Категорија:Јазични статии кои го цитираат Етнолог 18
Категорија:Страници кои содржат врски до содржина само со претплата
Орехонски јазик

**Орехонски јазик**, познат и како орехон (орегон), исто така **кото** или **маихики**, ― изумирачки тукански јазик во Перу.

## Систем на пишување

Буквите    може да бидат напишани и како   во Националниот регистар на идентитет и граѓански статус на Перу.

Назалните самогласки имаат подвлечен удар и тоновите се означени со помош на дијакритици:

* самогласки со низок тон со грависен нагласок    ;
* самогласки со висок тон со остар нагласок    ;
* назални самогласки со низок тон со макрон долу и грависен нагласок    ;
* назални самогласки со висок тон со макрон долу и остар нагласок    .

## Наводи

Категорија:Јазици во Перу
Категорија:Тукански јазици
Црква „Св. Петка“ - Куманово

**Црква „Св. Петка“** ― македонска православна црква во средишниот дел на Бедиње, Куманово.

## Историја
Црквата била изградена на 29 јуни 1926 година.

## Галерија

Црква „Св. Петка“ - Бедиње (01).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (02).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (03).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (04).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (05).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (06).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (07).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (08).jpg
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (10).jpg|Внатрешноста на крстилницата
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (11).jpg|Внатрешноста на крстилницата
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (12).jpg|Надворешноста на крстилницата
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (13).jpg|Апсидата
Црква „Св. Петка“ - Бедиње (14).jpg|Апсидата


## Наводи

## Надворешни врски
* Службена страница на Кумановско-осоговската епархија
Тања Ковачев

**Тања Ковачев ** (р.  во )— македонска пратеничка во Собранието на Македонија од страна на СДСМ во пратеничкиот состав 2016-2020.
## Животопис
Дипломирала економија на Универзитетот „Св.Климент Охридски“. 

Член е на СДСМ.

## Наводи
Категорија:Македонски пратеници
Иван Шаптески

**Иван Ристов Шаптески** (20 јули 1925 во Велестово, Охридско —12 април 1945 во Товарник, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Иван Ристов Шаптески е роден на 20 јули 1925 година во селото Велестово. По занимање бил земјоделец. Кон НОБ доброволно пристапил на 3 септември 1944 година. Како борец во составот на Првата македонска ударна бригада, 1 чета. 2 баталјон, учествува на Сремскиот фронт и загинува храбро во борбите што ги води бригадата со германските и усташките сили кај Товарник, на 12 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1925 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Илија Смически

**Илија Јончев Смически** (23 јули 1926 во Лескоец, Охридско — 16 ноември 1944 во Кичевско) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Илија Јончев Смически е роден на 23 јули 1926 година во селото Лескоец. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапува во септември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада учествува во завршните операции за ослободување на Македонија и загинува на 16 ноември 1944 година, кај месноста Арап Куле во Кичевско.

## Наводи

Категорија:Родени во 1926 година
Категорија:Починати во 1944 година
Категорија:Учесници во НОБ
Јонче Чулески

**Јонче Ѓоргиев Чулески** (15 јануари 1924 во Скребатно, Охридско — 20 април 1945 во Славонска Пожега, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Јонче Ѓоргиев Чулески е роден на 15 јануари 1924 година во селото Скребатно. Кон НОБ пристапува доброволно на 10 септември 1944 година. Загинува на Сремскиот фронт како борец на 3 чета, 2 баталјон, Прва македонска ударна бригада, во борбите кај Славонска Пожега на 20 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1924 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Јонче Цветкоски

**Јонче Митрев Цветкоски** (6 јануари 1920 во Долно Лакочереј, Охридско — 12 април 1945 во Товарник, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Јонче Митрев Цветкоски е роден на 6 јануари 1920 година во селото Долно Лакочереј. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапил доброволно во октомври 1944 година. Како борец на Третата македонска ударна бригада, 2 чета, 3 баталјон, загинува на Сремскиот фронт кај Товарник, на 12 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1920 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Ѓорги Карамешиноски

**Ѓорги Спасев Карамешиноски** (1923 во Мешеишта, Охридско — 28 април 1945 во Кајгана) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Ѓорги Спасев Карамешиноски е роден во 1923 година во селото Мешеишта. Се занимавал со земјоделство. Организирано работел во СКОЈ за движењето од 1943 година. Во НОБ стапува на 24 декември 1944 година. Како борец на 2 чета, 2 баталјон во Втората македонска ударна бригада, загинува на Сремскиот фронт кај Кајгана, на 28 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1923 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Емилија Стојменова Дух

**Емилија Стојменова Дух** (родена на 25 декември 1985) - македонско-словенечки електроинженер и политичар.

Таа е актуелна министерка без ресор, одговорна за дигитална трансформација на Република Словенија.

## Младите и образованието
Родена е во Виница, Македонија, а во Марибор се преселила во 2002, кога добила стипендија од агенцијата *Ад Футура* за школување како дел од Меѓународна матура, која ја спроведува II. гимназија во Марибор. Студиите ги завршила на Факултетот за електротехника, компјутерски науки и информатика. Докторските студии ги завршила во 2013 година.

## Кариера
По дипломирањето, се вработила како млад истражувач во Искрател. По завршувањето на докторските студии, се вработила на Електротехничкиот факултет во Љубљана, каде моментално била вонреден професор на Катедра за информатички и комуникациски технологии. Таму таа го водела и дигиталниот спој 4PDIH, партнерство меѓу Електротехнички факултет и Заедница на општини на Словенија, што ја подигнувало свеста за важноста на дигитализацијата.

Помеѓу 2014 и 2016, таа била шеф на *Демол Словенија*, дел од меѓународна мрежа *Демол*. Од февруари 2018 до октомври 2019, таа била извршен директор на Дигитален Иновациски Спој на Словенија. Била член на одборот на директори на Агенцијата за јавни истражувања на Република Словенија, а моментално е член на стручниот совет на Агенцијата за вработување на Република Словенија.

Таа била финалистка во изборот за инженер на годината за 2018 и била номинирана за Словенка на годината за 2021.

## Политика

### Совет за стратегија за дигитализација
На 10 април 2021 беше назначена за член на новото консултативно тело на премиерот, поточно Стратешкиот совет за дигитализација, предводен од Марк Борис Андријанич. Таа подоцна поднела оставка од советот на 7 јуни 2021, наведувајќи ги *залудно потрошените можности за финансирање развојни проекти*.

### Кандидатура на изборите за национално собрание во 2022 година
Стојменова Дух се кандидирала и на изборите за Национално собрание во 2022, таа се појави на листата на социјалдемократите, поточно во Марибор во 7-та ИЕ. Бидејќи не беше избрана за претставник, таа премина во партијата Движење на слободата на 10 мај 2022.

### Министер за дигитална трансформација
Од 1 јуни 2022, во 15-та словенечка влада под водство на Роберт Голоб, таа е министер за дигитална трансформација.

## Наводи


Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1985 година
Категорија:Македонци во Словенија
Француски франк

мини|250x250пкс| Пет франци - 1945 година.
**Француски франк**, ISO 4217 : **FRF** — поранешно официјално платежно средство во Франција. Се означувал со симболот **FF** или **F** и бил поделен на 100 сантими.
[мини|250x250пкс| Пет [Сребро|сребрени франци - 1821 година, Луј XVIII.]]
Историјата на францускиот франк досега до раздобјето од 1360 до 1641 година, кога златниците наречени *франци* првпат биле воведени во Франција. Франкот бил повторно воведен во 1795 година кога ја заменил француската ливра, а бил заменет со евро во 2002 година по стапка од 1 евро = 6,55957 франци.

Во оптек имало монети од 5, 10, 20 сантими и од ½, 1, 2, 5, 10, 20 франци и банкноти од 20, 50, 100, 200 и 500 франци.

## Надворешни врски

* EZB – Банкноти од франци

Категорија:Економија на Франција
Категорија:Европски валути
Категорија:Историски валути
Категорија:Валути заменети со евро
Категорија:Валути заменети со еврото
Категорија:Поранешни валути
Владо Велјаноски

**Владо Велјанов Велјаноски** (4 јануари 1922 во Рамне, Охридско — 2 април 1945 во Винковци, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Владо Велјанов Велјаноски е роден на 4 јануари 1922 година во селото Рамне. По занимање бил општ работник. Доброволно стапил во НОБ на 3 септември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада загинува на Сремскиот фронт кај Винковци, на 2 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1922 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Димко Ивчески

Димко Василев Ивчески (1920 во Коњско, Охридско — мај 1944 во Подвис, Кичевско) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Димко Василев Ивчески е роден во 1920 година во селото Коњско. Се занимавал со земјоделство. Доброволно стапил во Првата македонска ударна бригада во мај 1944 година. Загинува во борбите што ги води бригадата со германските и балистичките сили кај селото Подвис во крајот на мај 1944 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1920 година
Категорија:Починати во 1944 година
Категорија:Учесници во НОБ
Драган Вретоски

**Драган Костов Вретоски** (24 јануари 1923 во Велгошти, Охридско — 15 април 1945 во Врпоље, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Драган Костов Вретоски е роден на 24 јануари 1923 година во селото Велгошти. Се занимавал со земјоделство. Кон НОБ пристапил доброволно на 16 август 1944 година. Во составот на Првата македонска ударна бригада загинува на Сремскиот фронт кај Врпоље, на 15 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1923 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Ѓорги Петкоски

**Ѓорги Борисов Петкоски** (3 април 1923 во Куратица, Охридско — 28 април 1945 во Кајгана, Сремски фронт) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Ѓорги Борисов Петкоски е роден на 3 април 1923 година во селото Куратица. Се занимавал со земјоделство. Доброволно пристапил кон НОБ во април 1944 година. Како борец на Првата македонска бригада, 1 чета, 1 баталјон, загинува на Сремскиот фронт кај Кајгана, на 28 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1923 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Ѓорги Климоски

**Ѓорги Миланов Климоски** (16 октомври 1924 во Велестово, Охридско — 21 април 1945 во Славонска Пожега, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Ѓорги Миланов Климоски е роден на 16 октомври 1924 година во селото Велестово. Се занимавал со земјоделство. Ја напушта бугарската окупаторска војска на 9 септември 1944 година и стапува во Втората македонска ударна бригада. Загинува како борец на Сремскиот фронт во борбите што ги води бригадата со германските и усташките сили на позицијата кај Славонска Пожега, на 21 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1924 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Франк

десно|300x300пкс| 1 француски франк од 1960 година
десно|300x300пкс| 1 швајцарски франк од 1980 година
**Франк** — историско име на парична единица на неколку земји. Се смета дека зборот франк потекнува од латинскиот натпис *francorum rex* („крал на Франките“) кој бил втиснат на првите француски парички. Исто така, постои мислење дека зборот франк потекнува од францускиот збор *franc*, што значи „слободен“.

Франкот се користел во Франција, Белгија, Монако и Луксембург до воведувањето на еврото на 1 јануари 2002 година. Франкот сè уште е монетарната единица во Швајцарија. Освен во Швајцарија, франкот сè уште е парична единица во поранешните француски колонии во Африка (т.н. Franc CFA ) и Полинезија (т.н франк CFP ).

## Валути во оптек
* Бурундиски франк
* Франк CFA (централноафрикански и западноафрикански франк)
* Франк CFP (франк од француските тихоокеански територии)
* Џибутски франк
* Гвинејски франк
* Коморски франк
* Конгоански франк
* Руандски франк
* Швајцарски франк

## Историски валути
* Алжирски франк
* Белгиски франк
* Француски франк
* Франк од Француска Екваторијална Африка
* Луксембуршки франк
* Малиски франк
* Малгашки франк
* Моначки франк
* Туниски франк

## Наводи

Категорија:Валути
Фемтометар

**Фемтометар** (симб. **фм** или **fm**) — единица за должина во Меѓународниот систем на мерни единици (SI) еднаква на 10−15 метри. Ова растојание понекогаш се нарекува **ферми** во чест на италијанско-американскиот физичар Енрико Ферми. Се користи како должинска мерка во јадрената физика.

## Дефиниција и еквиваленти
1000000&nbsp;зептометри = 1&nbsp;**фемтометар** = 1&nbsp;**ферми** = 0,000001&nbsp;нанометри = 

1 000 000 000 000 фемтометри = 1 милиметар.

На пример, набојниот полупречник на еден протон изнесува околу 0,841 фемтометри а 
полупречникот на атомското јадро на златото изнесува приближно 8,45 фемтометри.

1&nbsp;барн = 100&nbsp;фм2

## Историја
Фемтометарот е усвоен на XI Генерална конференција за тегови и мерки и додаден во SI во 1964 г. Наречен е по данскиот збор ** со значење „патнаесет“ (бидејќи има величина на петнаесетти степен) и поради сличноста со зборот *ферми*.

Ферми е наречен по италијанскиот физичар  Енрико Ферми (1901–1954), еден од основоположниците на јадрената физика. Зборот го вовел Роберт Хофштатер во стручен напис објавен во 1956&nbsp;г. Денес нашироко се користи од јадрените и честичните физичари.

## Наводи

Категорија:Метар
Ѓорги Ѓоргијоски

**Ѓорги Тренев Ѓорѓиоски** (1926 во Мешеишта, Охридско — 26 септември 1944 во Србица, Кичевско) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Ѓорги Тренев Ѓорѓиоски е роден во 1926 година во селото Мешеишта. По занимање бил земјоделец. Организирано работи во СКОЈ, работи во движењето на отпорот од 1943 година. Доброволно стапува во НОБ, на 3 август 1944 година. Како борец на 2 чета, 2 баталјон во Шестата македонска ударна бригада, загинува во борбите кај селото Србица, на 26 септември 1944 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1926 година
Категорија:Починати во 1944 година
Категорија:Учесници во НОБ
Рејнов синдром

мини|десно|Рака на пациент со Рејнов синдром.

**Рејнов синдром**, исто така познат како **Рејнов феномен**, наречен по лекарот Огист Габриел Морис Рејно, кој прв го опишал во својата докторска теза во 1862, претставува медицинска состојба при која спазам на малите артерии предизвикува намален проток на крв во помалите артериоли. Вообичаено зафатени се прстите на рацете, а поретко прстите на нозете. Ретко се зафатени носот, ушите, или усните. Епизодите класично резултираат со тоа што зафатениот дел станува бел, а потоа син. Често се јавува вкочанетост или болка.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Синдроми
Реквием (филм од 1970)

**„Реквием“** (српски: *Реквијем*) — филм на режисерот Часлав Дамјановиќ од 1970 година. Главните улоги ги играат: Тај Хардин, Џорџија Мол и Абдурахман Шаља.

## Синопсис
Во планините над Ускопље, пред крајот на Втората светска војна, една партизанска бригада е опколена. Германската војска очекува засилување, но тоа може да дојде само по жечезничката пруга. Стариот диверзант Махорот, заедно со група партизани, се пробива низ планината ос намера да ја уништи германската колона.

## Наводи

Категорија:Партизански филмови
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1970 година
Категорија:Филмови на Часлав Дамјановиќ
Категорија:Филмови со Абдурахман Шаља
Категорија:Филмови со Џорџија Мол
Категорија:Филмови со Тај Хардин
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Далмација
Категорија:Филмови со Данило Бата Стојковиќ
Категорија:Филмови со Дејл Камингс	
Категорија:Филмови со Милтон Рајд
Категорија:Филмови со Фарук Беголи
Категорија:Филмови со Душан Јаниќијевиќ
Категорија:Филмови со Јанез Врховец
Лопата

мини| Лопата
**Лопата** — алатка која се користи во домаќинствата. Се состои од рачка и сечило. Рачката обично е направена од дрво или појачан фиберглас. Сечилото мора да биде изработено од цврст материјал, обично некој метал како лим челичен лим или тврда пластика. Широко се користи во земјоделството, градежништвото и градинарството.

## Намена
Поради големата површина на сечилото, најпогодна е за пренесување на голема количина растресит материјал како песок, јаглен, снег и слично, иако може да се користи и за собирање растресит материјал. За различни потреби, лопатите можат да бидат со различен облик и големини. Најчесто користената лопата се состои од дрвена рачка и широк метално сечило и се користи за градежни цели, како и во земјоделството. Во градините може да се користат лопати со помали димензии, додека за чистење се користат пластични лопатки и како такви може да се најдат под името ѓубралник.

## Историја
Постојат докази дека уште во раниот неолит се користеле лопатки од животни како орудија за работа. Подоцна биле правени од дрво. Тие првенствено се користеле во рудниците, каде што биле основна алатка до индустриската ера. За време на втората индустриска револуција на крајот на 19 вековните тешки машини и булдожери конечно ги заменија лопатите. Оттогаш, лопатите се користат првенствено во домаќинствата, како и во градежништвото, а многу малку во индустријата и повеќе како помошна алатка.

## Галерија

Податотека:Schneewanne01.jpg|Специјална лопата за снег
Податотека:Aa shovel01.jpg|Лопата


## Наводи

Категорија:Градинарски алатки
Категорија:Предмети
Категорија:Алати
Оксана Муха

мини|десно|Оксана Муха во Торонто
**Оксана Муха** (; 16 јуни 1981 година, Лавов)&nbsp;- Украинска пејачка и виолинист. Почесен уметник на Украина, лауреат на Гран при на првиот меѓународен натпревар за украинска романса именуван по Квитки Цисик, победник на талент шоуто „Гласот на земјата“ (9-та сезона, 2019 година).

## Извори

* 
* 
* 
* http://www.resheto.com/uk/news/wz-110603.html  [Архівовано 1 лютого 2016 у Wayback Machine.]
* Інтерв'ю &nbsp;на сайті «Opinion»  [Архівовано 29 листопада 2020 у Wayback Machine.]&nbsp;— *https://opinionua.com* [Архівовано 3 квітня 2019 у Wayback Machine.] - про «Голос країни», плани, зміни та українську культуру (24.05.19)
* Оксана Муха про експансію українського і його м'яку силу [Архівовано 14 жовтня 2021 у Wayback Machine.], 13 жовтня 2021.

## Наводи

Категорија:Родени во 1981 година
Категорија:Родени на 16 јуни
Категорија:Луѓе од Лавов
Категорија:Пејачки
Категорија:Украински музичари
Расеан елемент

__NOTOC__
**Расеан елемент** (**елемент во траги**, **микроелемент** или **олигоелемент**) — хемиски елемент чија концентрација e многу ниска. Се делат на две групи: суштински и несуштински. Суштинските расеани елементи се неопходни за физиолошките и биохемиските процеси во растенијата и животните. Покрај нивната улога во биолошките процеси, овие елементи служат како катализатори за оксидација и редукција.

Точната дефиниција на расеаните елементи зависи од научното поле:

* Во аналитичката хемија, расеан е оној елемент чија просечна концентрација е помала од една илјадинка според бројот н аатоми или под 100 микрограми на грам.
* Во биохемијата, суштинскиот расеан елемент (микроелемент) е прехранбен елемент кој е потребен во крајно мали количества за правилен раст, развој и физиологија на организмот, од суштинско значење за матаболичките функции на организмот.. Примери за суштински микроелементи кај животните се Fe (хемоглобин), Cu (дишни пигменти), Co (витамин Б12), Mn и Zn (ензими). Некои примери за човековото тело се кобалтот, бакарот, флуорот, јодот, железото, манганот и цинкот.  Иако се суштински, истите стануваат токсични во големи количини. Елементите како Ag, As, Cd, Cr, Hg, Pb и Sn немаат биолошка фунција, а токсични се дури и во мали количества.
* Во геохемијата, расеан елемент е оној чија концентрација е помала од 0,1&nbsp;% од составот на карпата. Поимот наоѓа примена главно во петрологијата на магматските карпи. Расеаните елементи се складни со течна или со цврста состојба. Ако се складни со минерал, елементот ќе биде придружен во цврста состојба (на пр. складноста на никелот со оливинот). Ако е нескладен со ниедна постоечка минерална состојба, тој ќе остане во течната магматска состоба. Овој сооднос се изразува со коефициент на поделба. Расеаните елементи можат да се ги заменат вмрежувачките јони во минералните структури. Оние кои не се суштински за составот на определенот минерал нема да се јават во хемиската формула на тој минерал.

## Поврзано
* Прехранбен минерал

## Наводи

## Надворешни врски
* Расеан елемент — Енциклопедија Британика 
* Расеани елементи  — Голема руска енциклопедија 

Категорија:Аналитичка хемија
Категорија:Биохемија
Категорија:Геохемија
Категорија:Исхрана
Категорија:Физиологија
Ѓубралник

мини|Ѓубралник
**Ѓубралник** или **ѓубрарник** — алатка која се користи при чистење, најчесто се користи во комбинација со метла или четка. Ѓубралникот најчесто се изработува од пластика или метал, на него од задната страна се наоѓа рачка од истиот материјал или од дрво. Постои ѓубралник со мала рачка која најчесто се користи за домашна употреба, додека ѓубралник со долга рачка сличен на лопата се користи во индустриски и комерцијални претпријатија, така што корисникот не мора постојано да се наведнува. Ѓубралникот бил патентиран од американскиот пронаоѓач Лојд Рај на 9 август 1817 година.

## Слики

畚斗.jpg|Ѓубралник со долга рачка
Stofferenblik.jpg|Ѓубралник со четка
Chinese broom and sweeping tool.jpg|Ѓубралник и метла


## Наводи

Категорија:Чистење
Категорија:Хигиена
Категорија:Алати
Категорија:Турцизми
Белгиски франк

**Белгиски франк**, ISO 4217: **BEF** — поранешно службено средство за плаќање во Белгија. Бил означуван со симболот **fr.**, и бил поделен на 100 сантими.

Белгискиот франк бил воведен во 1832 година, а бил заменет со еврото во 2002 година по стапка од 1 евро = 40,3399 франци.

Во оптек биле монети од 50 сантими, 1, 5, 10, 20, 50 франци и банкноти од 100, 200, 500, 1000, 2000 и 10.000 франци.

## Банкноти

## Монети

## Белешки

## Надворешни врски

Категорија:Европски валути
Категорија:Валути заменети со евро
Категорија:Историски валути
Категорија:Стопанство на Белгија
Категорија:Валути заменети со еврото
Категорија:Поранешни валути
Aromobates duranti

***Aromobates duranti***  ― вид жаба од семејство Aromobatidae. Таа е ендемична за Венецуела, каде што е познат во близина на Ла Кулата во Кордиљера де Мерида. Нејзините природни живеалишта се јасни, брзотечни потоци во облачната шума на Андите и подпарамските грмушки. Мажјакот ги заштитува јајцата кои се снесени на копно. По испилувањето, мажјакот ги носи полноглавците на грб во вода каде што понатаму се развиваат.

*Aromobates duranti* е загрозен од губење на живеалиштата предизвикани од сточарството. На полноглавците им претходи инвазивна пастрмка.

## Наводи

Категорија:Критично загрозени видови според МСЗП
Категорија:Водоземци опишани во 1985 година
Категорија:Ендемска фауна на Венецуела
Категорија:Водоземци во Венецуела
Категорија:Aromobates
Вила (полска)

мини|237x237пкс| Градинарска вила
**Вила** — повеќенаменска земјоделска и хортикултурна алатка. Се користи во градина, на нива, в поле. Тие се користат за копање на земјата, собирање мали остатоци при чистење на градината или се користат на терен кога се работи со сено. Во средниот век, вилите биле користени како оружје во селските востанија. Тие се состојат од рачка долга околу 150 см, на која е закачен продолжеток со неколку запци. Рачката најчесто е од буково или даово дрво, додека бројот на запците зависи од видот на вилата.

## Полска вила
лево|мини|160x160пкс| Вила за уредување на градина
мини|160x160пкс| Дрвена и метална вила за сено
Вилите што се користат за работа в поле или за чистење во градина имаат подолга рачка и помало растојание помеѓу заоблените заби, кои обично се 3 (вили за сено), 4 или 5 (вили за чистење на градината или расфрлање гној) или дури 10-12 (вили за утовар накомпири или на јаглен). Помалото растојание овозможува собирање помали остатоци.

Вилите за сено обично имаат три запци и нивната структура треба да овозможи подигање што е можно повеќе сено при собирање или при хранење на добитокот во штала. При работа со сено, често се користат вили со дрвен продолжеток, каде што средното продолжување (рог), го држи сеното бидејќи не е во иста рамнина со другите две.

Во поново време, употребата на вили в поле и на нива е намалена поради зголемената употреба на приклучоци за трактор, кои се користат за извршување на задачите многу побрзо.

## Вили во митологијата и симболиката
Грчкиот бог на морето, Посејдон, е претставен со рибарски трозабец во рацете. Поради сличноста меѓу трозабецот и вилите во христијанската митологија, ѓаволот често е претставен со вила, со кои ги мачи грешниците во пеколот. Затоа, виљушката била прогласена за орудие на ѓаволот од страна на Римокатоличката црква.

Вилите се чест симбол на селските здруженија и политички партии, како и чест мотив на уметнички дела.

## Поврзано
* Виљушка
* Трозабец
* Гребло

## Наводи

Категорија:Градинарски алатки
Категорија:Земјоделски алатки
Категорија:Рачни алатки
Aromobates leopardalis

***Aromobates leopardalis*** ― вид жаба од семејството Aromobatidae. Ендемична е во Мерида во западна Венецуела, со една население во националниот парк Сјера Невада. Нејзините природни живеалишта се парамски пасишта и подпарамски грмушести средини и облачна шума. Обично се наоѓа во тревите и растенијата од родот *Espeletia* spp., обично покрај и во потоците.

Овој вид не е забележан најмалку една деценија. Потенцијални закани за него се доведената пастрмка и евентуално болест (хитридиомикоза); го дели своето живеалиште со *Atelopus mucubajiensis*, друга жаба која значително е намалена по бројност.

## Наводи

Категорија:Критично загрозени видови според МСЗП
Категорија:Водоземци опишани во 1978 година
Категорија:Таксони именувани од Хуан Артуро Риверо
Категорија:Парамска фауна
Категорија:Ендемска фауна на Венецуела
Категорија:Водоземци во Венецуела
Категорија:Водоземци на Андите
Категорија:Aromobates
Aromobates mayorgai

***Aromobates mayorgai***  ― вид жаба од семејството Aromobatidae. Таа е ендемична за сојузната држава Мерида во западна Венецуела. Нејзиното природно живеалиште е облачна шума каде што се јавува покрај планинските потоци. Мажјакот ги заштитува јајцата кои се снесени на копно. По испилувањето, мажјакот ги носи полноглавците на грб во вода каде што понатаму се развиваат.

На овој вид му се заканува губење на живеалиштата. Закана е и инвазивната крупна жаба *Lithobates catesbeianus*.

## Наводи

Категорија:Загрозени видови според МСЗП
Категорија:Водоземци опишани во 1980 година
Категорија:Ендемска фауна на Венецуела
Категорија:Водоземци во Венецуела
Категорија:Aromobates
Моначки франк

мини|1 моначки франк
**Моначки франк**, ISO 4217: **MCF** — поранешна официјална валута во Монако. Бил врзан за францускиот франк, означен со симболот **fr.** или **Ф.**, и бил поделен на 100 сантими.

Моначкиот франк бил заменет со еврото во 2002 година по стапка од 1 евро = 6,55957 франци.

Во оптек биле монети од 10, 20, 50 сантими и 1, 2, 5, 10, 20 франци.

мини|лево|5 centimes 1837, Honore V. Прва година на ковање.

Категорија:Монако
Категорија:Европски валути
Категорија:Валути заменети со евро
Категорија:Историски валути
Категорија:Валути заменети со еврото
Категорија:Поранешни валути
Aromobates orostoma

***Aromobates orostoma*** ― вид жаба од семејство Aromobatidae. Таа е ендемична за Венецуела, каде што е познат само во близина на неговиот типско наоѓалиште, Бока де Монте во сојузната држава Тачира. Нејзините природни живеалишта се планински потоци во облачните шуми. Мажјакот ги заштитува јајцата кои се снесени на копно. По испилувањето, мажјакот ги носи полноглавците на грб во вода каде што понатаму се развиваат.

*Aromobates duranti* е загрозен од загубата на живеалиштата предизвикана од земјоделството, вклучувајќи ги и земјоделските култури и добитокот, и земјоделското загадување.

## Наводи

Категорија:Критично загрозени видови според МСЗП
Категорија:Водоземци опишани во 1978 година
Категорија:Ендемска фауна на Венецуела
Категорија:Водоземци во Венецуела
Категорија:Aromobates
Aromobates saltuensis

***Aromobates saltuensis*** ― вид жаба од семејството Aromobatidae. Ендемична е на влажната долна планинска шума на сојузната држава Тачира во западна Венецуела. Нејзиното природно живеалиште се влажните долни планински шуми на Андите. Мажјакот ги заштитува јајцата кои се снесени на копно. По испилувањето, мажјакот ги носи полноглавците на грб во вода каде што понатаму се развиваат.

*Aromobates saltuensis* е загрозен од загубата на живеалиштата предизвикана од земјоделството, вклучувајќи ги и земјоделските култури и добитокот, како и сечата, загадувањето на водата и развојот на инфраструктурата. Појавата на неговата распространетост подлежи на силен антропоген притисок, а ниту една од населението на жабите не е познато дека се јавува во заштитени подрачја.

## Наводи

Категорија:Загрозени видови според МСЗП
Категорија:Водоземци опишани во 1980 година
Категорија:Ендемска фауна на Венецуела
Категорија:Водоземци во Венецуела
Категорија:Aromobates
Aromobates

***Aromobates***, понекогаш познати како **творски жаби**, ― род на жаба од Андите во Венецуела и Колумбија. Првично монотипичен род составен од творската жаба, само *Aromobates nocturnus*, родот подоцна бил проширен за да ги вклучи членовите од родот *Nephelobates*. Овие жаби тешко се разликуваат од родот*Allobates* без користење на молекуларни маркери.

## Етимологија
Генеричкото име потекнува од латински збор арома, што значи „сладок мирис“. Мирисот на типскиот вид, *Aromobates nocturnus*, потсетува на твор.

## Опис
*Aromabates* се мали до средни жаби кои имаат криптична боја. Тие имаат робустен облик на телото и базална до широка мрежа на прстите. На пример, релативно малите *[[Aromobates meridensis]]* и *[[Aromobates walterarpi]]* се околу 3 цм во должина и имаат само базална млазница, додека релативно големите *Aromobates nocturnus* (до 62 мм кај женките) имаат ципести стапала.

## Видови
Постојат 18 видови, многу од нив се загрозени:

* *[[Aromobates alboguttatus]]* (Буленџер, 1903 година) (можеби изумрен)
* *[[Aromobates cannatellai]]* (Барио-Аморос и Сантос, 2012 година)
* *[[Aromobates capurinensis]]* (Пефор, 1993 година)
* *[[Aromobates duranti]]* (Пефор, 1985 година) (критички загрозен)
* *[[Aromobates ericksonae]]* (Барио-Аморос и Сантос, 2012 година)
* *[[Aromobates haydeeae]]* (Риверо, 1978 година) (можеби изумрен)
* *[[Aromobates leopardalis]]* (Риверо, 1978 година) (можеби исчезнат)
* *[[Aromobates mayorgai]]* (Риверо, 1980 година) (загрозен)
* *[[Aromobates meridensis]]* (Дол и Дурант, 1972 година) (критично загрозен)
* *[[Aromobates molinarii]]* (Ла Марка, 1985 година) (Критично загрозени)
* *[[Aromobates nocturnus]]* (Мајерс, Паолило-О., и Дали, 1991 година) (критично загрозен)
* *[[Aromobates ornatissimus]]* (Барио-Аморос, Риверо и Сантос, 2011 година)
* *[[Aromobates orostoma]]* (Риверо, 1978 година) (критично загрозен)
* *[[Aromobates saltuensis]]* (Риверо, 1980 година) (загрозен)
* *[[Aromobates serranus]]* (Пефор, 1985 година) (можеби изумрен)
* *[[Aromobates tokuko]]* (Рохас-Рунхаик, Инфанте-Риверо и Барио-Аморос, 2011 година)
* *[[Aromobates walterarpi]]* (Ла Марка и Отеро-Лопес, 2012 година)
* *[[Aromobates zippeli]]* (Барио-Аморос и Сантос, 2012 година)

## Наводи

Категорија:Статии со таксокутија за разновидност
Категорија:Родови на водоземци
Категорија:Водоземци во Јужна Америка
Категорија:Aromobatidae
Категорија:Aromobates
Aromobatidae

**Aromobatidae** ― семејство жаби со потекло од Средна и Јужна Америка. Тие се сестрински таксон на Dendrobatidae, отровните жаби, но не се толку токсични како што се повеќето дендробатиди.

## Таксономија
Aromobatidae биле одвоени од Dendrobatidae дури во 2006 година,  и некои извори продолжуваат да ги третираат овие жаби како дел од Dendrobatidae. Сепак, нивната положба како сестрински таксони е добро поддржана, а прашањето првенствено е дали тие треба да се рангираат како семејство или потсемејство.

Валидноста на потсемејствата во рамките на Aromobatidae е исто така нерешена. Некои докази укажуваат на парафилија на барем потсемејството Anomaloglossinae и родот *Allobates*, најмногу поради неизвесното поставување на *Allobates olfersioides*.

За некои видови е пријавено дека имаат мирис сличен на твор. Овој силен мирис се лачи преку кожата, но овие жаби не се токсични. Овој силен мирис е користен како одбранбен механизам против грабливци.

## Размножување
Многу аромобатиди испуштаат мала бројка јајца во копнените гнезда. По испулувањето, еден од родителите ги пренесува полноглавците во мало водно тело, каде што го завршуваат својот развој до метаморфоза.

*Anomaloglossus stepheni*, *Anomaloglossus degranvillei*, *Allobates chalcopis* и *Allobates nidicola* се четири аромобатидни видови кои имаат полноглавци кои не се хранети од родителите.

## Подсемејства и видови
До крајот на 2019 година, опишани се 126 видови во три потсемејства и пет родови:

* **Allobatinae** (Грант, Фрост, Колдвел, Гаљардо, Хадад, Кок, Минс, Нунан, Шаргел и Вилер, 2006 година) (55 spp)
** *Allobates* Zimmermann и Zimmermann, 1988 (55 spp. )
* **Anomaloglossinae** (Грант, Фрост, Колдвел, Гаљардо, Хадад, Кок, Минс, Нунан, Шаргел и Вилер, 2006 година) (32 spp)
** *Anomaloglossus* (Грант, Фрост, Колдвел, Гаљардо, Хадад, Кок, Минс, Нунан, Шаргел и Вилер, 2006 година) (30 spp.)
** *Rheobates* (Грант, Фрост, Колдвел, Гаљардо, Хадад, Кок, Минс, Нунан, Шаргел и Вилер, 2006 година) (2 spp.)
* **Aromobatinae** (Грант, Фрост, Колдвел, Гаљардо, Хадад, Кок, Минс, Нунан, Шаргел и Вилер, 2006 година) (38 spp.)
** *[[Aromobates]]* (Мајерс, Паолило-О. и Дели, 1991 година) (18 spp. )
** *Mannophryne* (Ла Марка, 1992 година) (20 spp.)

Дополнително, во ова семејство е сместен *"Prostherapis" dunni* (Риверо, 1961 година), но не се знае неговото попрецизно поставување; тоа може да биде *Aromabates*.

## Наводи

Категорија:Таксони именувани од Џанали Пејџ Колдвел
Категорија:Таксони именувани од Доналд Брус Минс
Категорија:Таксони именувани од Филип Џ. Р. Кок
Категорија:Таксони именувани од Таран Грант
Категорија:Таксони именувани од Дарел Фрост
Категорија:Таксони именувани од Волтер Шаргел
Категорија:Семејства на водоземци
Категорија:Dendrobatoidea
Категорија:Aromobatidae
Надворешни жабри

**Надворешни жабри** ― жабри на животно, најчесто водоземец, кои се изложени на околината, наместо да се поставени внатре во голтникот и покриени со жабрени процепи, како што се кај повеќето риби. Наместо тоа, органите за дишење се поставени на брановидни стебленца што штрчат од страните на главата на животното.
[десно|мини|200x200пкс| [Аксолотлот има три пара надворешни жабри.]]
Овој вид жабри најчесто се забележува на водната ларва на повеќето видови опашкари, дводишалки и многуперки (кои имаат само еден голем пар), а се задржуваат кај неотинските возрасни опашкари и некои видови возрасни дводишалки. Тие се присутни кај видовите опашкари кои не се преобразуваат, како што се повеќето членови на семејството Proteidae (човечка рипка и *Necturus*) и семејството Sirenidae, кои природно никогаш не се метаморфозираат во форма што дише воздух. Ембрионите на жабите и цецилијаните, исто така, развиваат надворешни жабри во одреден момент од нивниот развој, иако тие или се собираат пред или исчезнуваат набргу по испилувањето. Фосилите на далечните роднини на современите водоземци, како што се *Branchiosaurus* и *Apateon*, исто така покажуваат докази за надворешни жабри.

Надворешните жабри вообичаено се состојат од едно стебленце кое излегува од жабрениот лак зад главата на животното, над поврзаниот жабрен отвор. Стебленцето обично содржи мускулно ткиво и животното може да го помести како слободен додаток, со цел да ја промеша застоената вода. Стебленцето е обложено со многу тенкоѕидни филаменти (фимбрии), кои содржат поголемиот дел од крвните садови кои се користат за размена на гасови. Животните обично имаат една надворешна жабра која потекнува од секој жабрен лак (освен хиоидот), што доведува до тоа да има три пара надворешни жабри кај опашкарите и четири во жабрените ларви на дводишалките.

## Наводи

Категорија:Дишен систем
Категорија:Анатомија на животните
Ќе се сретнеме вечерва

**„Ќе се сретнеме вечерва“** (српскохрватски: *Срешћемо се вечерас*) — филм на режисерот Франтишек Чап од 1962 година. Главните улоги ги играат: Јанез Чук, Метка Оцвирк и Борис Бузанчиќ.

## Синопсис
Јоца (го игра Чук) е студент по музика кој учествува на еден музички фестивал со песната „Ќе се сретнеме вечерва“. Него во хотелот случајно го заменуваат за еден познат диригент, а тој без размислување ја прифаќа таа улога. Се разбира, тој веднаш запаѓа во неприлики.

## Наводи

Категорија:Музички филмови
Категорија:Црно-бели филмови
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1962 година
Категорија:Филмови на Франтишек Чап
Категорија:Филмови со Борис Бузанчиќ
Категорија:Филмови со Јанез Чук
Категорија:Филмови со Метка Оцвирк
Категорија:Филмови со Ирена Просен
Категорија:Филмови со Мија Алексиќ
Категорија:Филмови со Руса Бојц	
Категорија:Филмови со Златко Мадуниќ	
Категорија:Филмови со Драго Макуц	
Категорија:Филмови со Антун Налис	
Категорија:Филмови со Борис Краљ
Категорија:Филмови на Босна филм
Спасе Петрески

**Спасе Иљов Петрески** (1923 во Свиништа, Охридско — август 1945 во Свиништа, Охридско) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Спасе Иљов Петрески е роден во селото Свиништа. По занимање бил земјоделец. Во НОБ стапува доброволно на 8 август 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада, 2 чета, 3 баталјон, од тешките воени напори се разболува. Ослободен од ЈНА умира дома, во август 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1923 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ
Секуле Арнаудоски

**Секуле Ѓоргиев Арнаудоски** (16 април 1924 во Велгошти, Охридско — 21 април 1945 во Пожега, Хрватска) македонски партизан, учесник во НОБ.

## Животопис
Секуле Ѓоргиев Арнаудоски е роден на 16 април 1924 година во селото Велгошти. Се занимавал со земјоделие. Доброволно стапува кон НОБ во септември 1944 година. Како борец на Првата македонска ударна бригада, 2 чета, 3 баталјон, загинува на Сремскиот фронт кај Славонска Пожега, на 21 април 1945 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 1924 година
Категорија:Починати во 1945 година
Категорија:Учесници во НОБ