Бадеријана

**Бадеријана** (понекогаш спомнувано и како **Бадаријана**; лат. *Baderiana*) — древен антички и средновековен (римски и византиски) град - тврдина чиишто остатоци и рушевини од ѕидините се наоѓаат во наоѓалиштето **Дрма**, во непосредната близина на селото Бадар,  на 25 (до 28) километри оддалеченост југоисточно од градот Скопје. Овој древен град е претпоставеното родно место на византискиот цар Јустин I вујко и претходник на познатиот византиски цар Јустинијан I (483 - 565).

## Местоположба

мини|лево|300п|Нацрт на план на Бадеријана - каструм од римско време

Во месноста Дрма на 1,5 километри северно од селото Бадар и на 1 километар источно од Блаце, на висока речна тераса крај десниот брег на реката Пчиња, пред нејзиното навлегување во Бадерската (Прнарска) клисура, на површина од 200 × 280&nbsp;м. се среќаваат остатоци од каструм (тврдина) со подградие и некропола од римското и доцноантичкото време (Бадеријана). Остатоците од ископините се сметени веднаш на самото подножје каде завршува зарамнетото земјиште и започнува стрмната ридска падина над кое е сместено Блаце на десниот брег на Пчиња. До самите ископини се стигнува по кратко исклучување од земјен пат во должина од 200&nbsp;метри од левата страна на патот од Бадар за викенд-населбата Тотинци кај Катланово и Блаце. Од самото село Бадер во северен правец кон ископините на Бадеријана води доброасфалтиран пат, чиј асфалт завршува на околу 200&nbsp;метри од исклучувањето за наоѓалиштето или вкупно 400&nbsp;метри од самите ископини. Она што е занимливо е фактот што ископините на наоѓалиштето Дрма кај Бадар се наоѓаат на околу 5 (7,7) километри југозападно од ископините на древниот град Тауресиум на наоѓалиштето Градиште над Таор, со што се поврзува со нивното споменување и блиска поврзаност во записите за родното место на царот Јустинијан I од византискиот историчар Прокопиј Кесариски од VI век. Двете наоѓалишта се наоѓаат на стратешки многуважна местоположба, на падините и во подножјето на истиот ридест масив и предел (Црни Врв 460&nbsp;м.-Вршник 457&nbsp;м.- Преслоп 514&nbsp;м. - Мечкин Рид 417&nbsp;м.) кој го исполнува просторот помеѓу Вардар и Пчиња односно нивните теченија низ Таорската и Бадерската (Прнарска) клисура сè до нивниот состав, низ кој од минатото па сè до денес водат многу важни сообраќајни правци.

## Историски записи

Во пишаните историски документи тврдината Бадеријана се среќава во раниот среден век во византиско време. Како утврден град под името Бадеријана постоел уште во раниот среден век во римско и византиско време, за што како потврда постојат два записа. Утврдената населба *Бедеријана* се споменува како родно место на византискиот цар Јустин I кој бил роднина - вујко на познатиот цар Јустинијан I и владеел непосредно пред него од 518 до 527 година. Следното споменување од тоа време е од записот на познатиот византиски историчар Прокопиј Кесариски од VI век кој во својот ракопис за биографијата на Јустинијан I запишал дека тој се родил во местото Тауресиум во близина на кастелот наречен *Бадеријана* (*Βεδεριανα*).. Просторната близина на Таурсесиум и Бадеријана спомената во овој пишан историски документ се надополнува и поткрепува со историскиот факт дека таа е родно место на царот Јустин I кој е во директна роднинска врска (вујко) со Јустинијан I, чиишто периоди на владеење се последователни еден по друг од 518 преку 527 па сè до 565 година. Ваквите историски факти и поврзаност даваат појдовна основа за претпоставките за лоцирање на местоположбата на древните градови Бадеријана и Тауресиум во ископините на наоѓалиштата кои се наоѓаат во непосредната близина на современите села Бадар и Таор, во кои покрај сличноста во имињата се зачувани и народните преданија за постењето на овие древни (антички) градови - тврдини.

## Пронајдоци

На површина од 200 × 280&nbsp;метри се среќаваат фрагменти од керамички садови, покривни ќерамиди, мермерни столбови и множество градежен материјал, а се гледаат и темели од објекти. Северно од каструмот (утврдувањето) лежело подградието, а јужно била античката некропола.. Остатоци од артефакти и старини, како добро обработени и делкани парчиња и делови од камени плочи со резбани релјефи се среќаваат расфрлани по земјата, тревата и грмушките во околината на ископините на оддалеченост и до 300&nbsp;метри. Претпоставката дека северно од каструмот лежело подградието, може да се потврди и преку јасна видливост и забележителност на самото место, со тоа што на единствениот остаток од темели и ѕидини од градба на ископините во наоѓалиштето Дрма, влезот (вратата) е поставен кон север. Ваквата поставеност на подградието поткрепена со поставеноста на влезот на објектите кон север, може да даде основа за претпоставка за утврдувањето Бадеријана и неговата просторна (и патна) поврзаност со Тауресиум на север, за чијашто просторна близина сведочат и историските записи од византиско време. Имајќи предвид дека на овој простор во рамничарскиот дел крај Пчиња, северно од денешното село Бадар и источно од Блаце во минатото во доцниот среден век за време на отоманското владеење постоело селото *Румја Лака* во турските дефтери забележано и под второто име *Бехадир Ќој* (кое укажува некаква поврзаност со Бедеријана и Бадер), може да се претпоставува и дека пронајдоците и ископините на ѕидини и темели од градби во месноста Дрма се остатоци од ова некогашно доцно-средновековно село. Сепак пронајдоците како камениот столб со латински натпис кој се чува во црквата Свети Ѓорѓи Победоносец во Блаце која се наоѓа на падината веднаш над самите ископините на околу 900&nbsp;метри во права линија, како и остатоците од обработени и делкани камени плочи (налик на тие од Тауресиум), грнчарија (тенка керамика) и основа - постамент или капител на столб помеѓу самите ѕидини, даваат основа за претпоставка дека ископините датираат од постаро римско и византиско време, односно дека тоа може да се остатоците од древниот град Бадеријана. При најновите истражувања и ископувања на наоѓалиштето извршени летото 2016 година од 1 јули до 20 август, се пронајдени голем број на значајни предмети од античко и римско време, која поткерпуваат претпоставката дека остатоците се од (доцно)антички римски град, најверојатно споменуваната Бадеријана. Во рамки на овие истражувања биле откриени и значајни наоди како римски монети, предмети од метал и стакло, при што се издвојува откритието на една оловна икона со претстава на „*Култ на Дунавски коњаник*“, како и големо количество градежен материјал и фрагменти од керамички садови.

## Галерија

;Остатоци од градби и ѕидини на наоѓалиштето

Податотека:Бадеријана (ископини 02).JPG|Поглед на ископините на Бадеријана од исток
Податотека:Бадеријана Ископини 3.jpg|Глетка од ископините на Бадеријана од запад
Податотека:Бадеријана Ископини 2.jpg|Ископини од Бадеријана
Податотека:Бадеријана Ископини 1.jpg|Ископини од Бадеријана
File:Бадaријана 06.jpg|Ископини на Бадаријана
Податотека:Бадеријана 03.JPG|Ископини од Бадеријана
Податотека:Бадеријана 04.JPG|Остатоци од ѕидини со артефакти
File:Бадaријана 05.jpg|Остатоци од полукружен ѕид
File:Бадaријана 04.jpg|Остатоци од полукружен ѕид
Податотека:Бадеријана 07.JPG|Поглед на наоѓалиштето од далечина


;Артефакти од наоѓалиштето

File:Питоси во Бадaријана 07.jpg|Остатоци од питоси  
File:Питоси во Бадaријана 08.jpg|Остатоци од питоси
File:Бадaријана 12.jpg|Обработена камена (мермерна) плоча
File:Бадaријана 11.jpg|Обработена камена (мермерна) плоча
Податотека:Артефакт во Бадеријана 1.jpg|Артефакт - остаток од постамент (основа или капител) на столб
Податотека:Артефакт во Бадеријана 2.jpg|Остатоци од грнчарија
Податотека:Артефакт во Бадеријана 3.jpg|Остатоци од грнчарија
Податотека:Бадеријана 05.JPG|Артефакт - остаток од обработена камена плоча
File:Остатоци од артефакти во Бадеријана.JPG|Артефакти - остатоци од обработени камени плочи меѓу ѕидините на самото наоѓалиште
Податотека:Бадеријана 06.JPG|Артефакти - остатоци од грнчарија меѓу ѕидините на самото наоѓалиште


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Македонија
Категорија:Бадар