Azadirachta indica

мини|''Azadirachta indica''
***Azadirachta indica***, обично позната како ним, маргоза, ним дрво или индиски јоргован, е дрво од фамилијата махагони Meliaceae.  Тоа е едно од двата вида во родот *Azadirachta*. Потекнува од Индискиот потконтинент и делови од Југоисточна Азија, но е натурализирано и се одгледува низ целиот свет во тропски и суптропски области. Неговите плодови и семиња се извор на ним масло. Ним е хиндустанска именка изведена од санскритскиот збор нимба (निंब).

## Опис
Маргозата е брзорастечко дрво кое може да достигне висина од 15-20 метри, а ретко 35-40 метри.  Зимзелено е, иако губи многу од своите лисја во текот на сувите зимски месеци. Гранките се широки и разгранети. Прилично густата круна е кружна и може да достигне дијаметар од 20-25 метри. Спротивните, пердувести лисја се долги 20-40 см, со 20 до 30 средно до темно зелени ливчиња долги околу 3-8 см. Терминалното ливче често пати недостасува. Лисните дршки се кратки.

Бели и миризливи цветови се распоредени во повеќе или помалку виснати пазувни метлички кои се долги до 25 см.  Соцветијата, кои се разгрануваат до трет степен, носат од 250 до 300 цветови. Еден поединечен цвет е долг 5-6 мм и широк 8-11 мм.  На истото дрво постојат протоандрични, двополови цветови и машки цветови.

Плодот е мазна (гола), маслинеста костелка која варира во форма од издолжена овална до скоро тркалезна, а кога е зрела е со димензии 14-28 мм на 10-15 мм. Кожичката на плодот (егзокарп) е тенка, а горчливо-слатката пулпа (мезокарп) е жолтеникаво-бела и многу влакнеста. Мезокарпот е дебел 3-5 мм. Белата, тврда внатрешна обвивка (ендокарп) на плодот затвора едно, ретко две или три, издолжени семиња кои имаат кафеава обвивка.
мини|Поленови зрна
Дрвото маргоза  е слично по изгледот на неговиот роднина, чинабери или бакаин, *[[Melia azedarach]]*, со кое може да се помеша. *Melia azedarach,* има исто така запчести ливчиња и слични на изглед плодови. Една разлика е што листовите на маргозата се пердувести, но листовите на кинеската мелија се двојно и тројно пердувести.

## Таксономијата
Името *Azadirachta indica* за прв пат било објавено од Адриен-Анри де Јусие во 1830 година. Во 1753 година, Карл Линеј опишал два вида, *Melia azedarach* и *Melia azadirachta*. Де Јусие сметал дека *Melia azadirachta* е доволно различна од *Melia azedarach* за да може да биде сместена во нов род. И двата негови вида, Линеј ги именувал со името „азедарах“, кое потекнува од францускиот „azédarac“, кој пак е изведен од персискиот „āzād dirakht“ (ازادرخت), што значи „слободно или благородно дрво“. Персиското име на дрвото, *azad darakhat-e-hind*, што значи „слободното дрво на Индија*, имплицира дека тоа е ослободено од болести и проблеми со инсектите.*

## Распространетост
Се смета дека *Azadirachta indica* е автохтоно во Индискиот регион и Бангладеш како и во Камбоџа, Лаос, Мјанмар, Тајланд и Виетнам во Индокина. Дрвото е пренесено и на многу други места во тропските и суптропските региони, од Јужна Америка до Индонезија.

## Екологија
Дрвото ним (маргоза) е познато по својата отпорност на суша. Нормално, вирее во области со полусуви до полувлажни услови, со годишни врнежи од 400-1200 мм. Може да расте во региони со годишни врнежи под 400 мм, но во такви случаи во голема мера зависи од нивото на подземните води. Ним може да расте на многу различни типови на почва, но најдобро вирее на добро исцедени, длабоки и песочни почви. Тоа е типично тропско до суптропско дрво и опстојува при просечни годишни температури од 21-32&nbsp;°C. Може да толерира високи до многу високи температури, но не толерира температури под 5&nbsp;°C. Ним е едно од ретките дрвја што даваат сенка и виреат во области склони кон суша, како што се сувите крајбрежни, јужни области на Индија и Пакистан. Дрвјата воопшто не се чувствителни на квалитетот на водата и виреат и со најмала количина вода, без оглед на квалитетот. Во Индија и тропските земји каде што стигнала индиската дијаспора, многу е вообичаено да се видат дрвја ним што се користат за сенка по улиците, околу храмови, училишта и други јавни згради или во дворовите на повеќето луѓе. Во многу суви области, дрвјата се садат на големи површини земја.

### Статус на плевел
Ним (маргоза) се смета за плевел во многу области, вклучувајќи некои делови од Блискиот Исток, поголемиот дел од Субсахарска Африка, вклучувајќи ја Западна Африка и државите на Индискиот Океан, како и некои делови од Австралија. Еколошки, добро опстојува во слични средини како и неговите нативни средини, но неговиот потенцијал како плевел не е целосно проценет.

## Фитохемикалии
Плодовите, семето, лисјата, стеблата и кората на ним (маргоза) содржат разновидни фитохемикалии, од кои некои првично беа откриени во екстракти од семе од азадирахта, како што е азадирахтин, утврден во 1960-тите како средство за одбивање на инсекти, нарушувач на раст и инсектицид. Од 2 кг семиња се добива околу 5 гр азадирахтин.

Покрај азадирахтинот и сродните лимоноиди, маслото од семето содржи глицериди, различни полифеноли, нимболид, тритерпени и бета-ситостерол . Жолтото, горчливо масло има мирис на лук и содржи околу 2% лимоноидни соединенија. Листовите содржат кверцетин, катехини, каротени и витамин Ц.

## Употреба
мини|Фарма на дрвото ним (маргоза) во јужна Индија
мини|Големо дрво
мини|Лисја
мини|Кора
мини|Семиња од ним (маргоза)
Листовите ним (маргоза) се сушат во Индија и се ставаат во шкафови за да се спречат инсектите да јадат облека, и во контејнери во кои се чуваат оризот и пченицата . Цветовите се користат и на многу индиски фестивали како Угади.

### Кулинарство
Младите ластари и цветови на дрвото ним (маргоза) се јадат како зеленчук во Индија. Во Тамил Наду се подготвува јадење слично на супа наречено *vēppam pū cāṟu* (வேப்பம் பூ சாறு) на тамилски (преведено како „расам од цвет од ним“) направено од цветот на ним. Во Бенгал, младите листови од ним се пржат во масло со ситни парчиња модар патлиџан. Јадењето се нарекува *nim bēgun bhājā* (নিম বেগুন ভাজা) и е првото јадење за време на бенгалскиот оброк, кое делува како предјадење. Се јаде со ориз.

Ним (маргоза) се користи во делови од континентална Југоисточна Азија, особено во Камбоџа, Лаос (каде што се нарекува *kadao* [ກະເດົາ]), Тајланд (каде што е познат како *sadao* [สะเดา [sàʔ daw]] или *satao* สะเตา sàʔ taw), Мјанмар (каде што е познат како *ta.ma* [တမာ]) и Виетнам (каде што е познат како *sầu đâu* и се користи за готвење на салатата *gỏi sầu đâu*). Дури и ако е лесно зготвен, вкусот е доста горчлив и храната не се консумира од сите жители на овие нации. Во Мјанмар, младите листови и цветни пупки од ним се варат со плод од тамаринд за да се ублажи горчината и се јадат како зеленчук. Кисели листови од ним исто така се јадат со сос од домати и рибна паста во Мјанмар.

### Традиционална медицина
Производите направени од дрвјата маргоза се користеле во традиционалната медицина на Индија со векови, за лекување на кожни проблеми и ревматизам, но нема доволно клинички докази за да се укаже на какви било придобивки од користењето на маргоза за медицински цели. Кај возрасните, не се утврдени специфични дози, а краткорочната употреба на маргоза се чини дека е безбедна, додека долготрајната употреба може да им наштети на бубрезите или црниот дроб; кај малите деца, маслото од маргоза е токсично и може да доведе до смрт. Маргоза, исто така, може да предизвика спонтани абортуси, неплодност и низок крвен шеќер.

Во Јужна Индија и Блискиот Исток, гранчињата од ним често се користат како гранчиња за чистење на забите.

### Контрола на штетници и болести
Ним (маргоза) е клучна состојка во не-пестицидното управување (NPM), обезбедувајќи природна алтернатива на синтетичките пестициди. Семето од ним се меле во прав кој се кисне преку ноќ во вода и со него се прска врз посевот. За да биде ефикасно, мора да се нанесува постојано, најмалку на секои десет дена. Ним не ги убива директно инсектите туку е средство за одбивање на инсекти, нарушувач на раст, инсектицид и средство за одвраќање од положување јајца и на тој начин го штити посевот од оштетување. Инсектите гладуваат и умираат во рок од неколку дена. Ним исто така го потиснува последователното изведување на нивните јајца. Ѓубрива на база на ним биле ефикасни против молецот *[[Spodoptera eridania]]*. Грутки од ним може да се користи како ѓубриво.

Се покажа дека маслото од маргоза го спречува нападот на термитите како еколошки и економичен агенс.

### Други употреби

* Дрво: Дрвото ним е од големо значење поради своите својства против дезертификација и веројатно како добар резервоар на јаглерод диоксид. Исто така, се користи за одржување на плодноста на почвата. 
* Ѓубриво: екстрактот од ним се додава во ѓубривата (уреа) како инхибитор на нитрификација.
* Храна за животни: листовите од маргоза може повремено да се користат како сточна храна за преживари и зајаци.
* Чистење заби: маргоза традиционално се користи во облик на гранче за чистење на забите.

### Токсичност
Според Американскиот журнал за неврорадиологија, маслото од маргоза има способност да предизвика некои форми на токсична енцефалопатија и офталмопатија доколку се консумира во количини поголеми од 150 ml.

## Геном и транскриптоми
Секвенционирани се геномот на маргоза и транскриптомите од различни органи. Изразените ознаки за секвенца биле идентификувани со генерирање библиотеки за субтрактивна хибридизација на плодови, лист, мезокарп и ендокарп на плод.

## Културно и социјално влијание
мини|Неем дрво во Сант Ненурам Ашрам, Пакистан
Името Нимаи („роден под дрво ним“), на светецот Ваишнава на движењето Бхакти и Чаитања Махапрабху (се верува дека е инкарнација на Рада Кришна во Гаудија Вајшнавизмот и ISKCON) се должи на неговото раѓање под дрво ним.

Во 1995 година, Европската канцеларија за патенти (ЕПО) одобри патент за антигабичен производ добиен од маргоза на Министерството за земјоделство на Соединетите Држави и WR Grace and Company. Индиската влада го оспори патентот кога тој беше доделен, тврдејќи дека процесот за кој бил одобрен патентот бил во употреба во Индија повеќе од 2.000 години. Во 2000 година, ЕПО пресуди во корист на Индија, но WR Грејс поднесе жалба, тврдејќи дека претходната вештина за добивање на производот никогаш не била објавена. На 8 март 2005 година, таа жалба била отфрлена и ЕПО го укина патентот Neem.

## Биотехнологија
Биопестицидот произведен со екстракција од семето на дрвото содржи лимоноидни тритерпени. Во моментов, процесот на екстракција има недостатоци како што се контаминација со габи и хетерогеност во содржината на лимоноиди поради генетски, климатски и географски варијации. За да се надминат овие проблеми, проучено е производство на лимоноиди од суспензија на растителни клетки и култури на влакнести корени во биореакторите, вклучувајќи го и развојот на двостепен процес на биореактор кој го подобрува растот и производството на лимоноиди со култури на суспензија на клетки на *A. indica* .

## Галерија

Податотека:Neem_(Azadirachta_indica)_in_Hyderabad_W_IMG_7006.jpg|алт=Flowers| Цветови
Податотека:Unripe_Neem_fruits.jpg|алт=Unripe fruit| Незрели плодови
Податотека:Neem-Tree.jpg|алт=Neem tree in a banana farm in India| Ним дрво во фарма со банани во Индија
Податотека:Ineem_farm_in_virudhunagar.jpg|алт=Neem tree farm| Фарма на дрво ним
Податотека:Neem_Twig_sellers.JPG|алт=Twigs for sale| Гранчиња
Податотека:Ineem_Fruit_Drying_process_for_cold_pressed_extraction.jpg|алт=Fruit drying for oil extraction| Сушење на плодови за екстракција на масло
Податотека:Jagnath_Ineem_Toothstick_in_tamilnadu.jpg|алт=Cleaning teeth by chewing stick| Чистење на забите со џвакање гранче
Податотека:Hareli_Festival.jpg|алт=Native of Chhattisgarh with Neem branches and leaves for Hareli Festival| Жител на Чатисгар со гранки на ним упатен на фестивалот Харели
Податотека:Azadirachta_indica_0001.jpg|алт=A tree in Gambia| Дрво во Гамбија
Податотека:Neem_tree.JPG|алт=A tree in Bangladesh| Дрво во Бангладеш
Податотека:Neem_(Azadirachta_indica)_in_Hyderabad_W_IMG_6976.jpg|алт=Leaves and flowers| Лисја и цветови


## Наводи

## Надворешни врски

*  PDF Copy
* Invasiveness information from Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER)
* Neem information from the Hawaiian Ecosystems at Risk project (HEAR)
*  Contains a detailed monograph on *Azadirachta indica* (Neem; Nimba) as well as a discussion of health benefits and usage in clinical practice.

Категорија:Флора на Индија
Категорија:Дрва на Азија