open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мота Лава

**Мота Лава** или **Моталава** е остров од групата на Бенксови Острови во северот од Вануату . Островот сочинува единствен корален систем со малиот остров Ра .

Пописите од 2009 година  даваат население од 1.640 жители (Мота Лава и Ра ), што изнесува густина на населеност од 67 луѓе на км2 .

## Географија
Со површина од 24&nbsp;км2, Мота Лава е четвртиот по големина остров на Бенксовите Острови, по Гауа, Вануа Лава и Урепарапара . Тој е највисок, со воите 411 метри, од делот на источниот островски синџир, а воедно и најголемиот.

Ра, мал остров од 50 хектари се наоѓа на 270 метри во близина на јужниот брег на Мота Лава. 

Климата на Мота Лава е влажна тропска. Просечните годишни врнежи надминуваат 4000&nbsp;мм. Островот е подложен на чести земјотреси и циклони.

Островот го опслужува аеродромот Мота Лава .

### Геологија
Мота Лава е составена од најмалку пет базалтни стратовулкани. Два од конусите, Ветман и Тунтог, се добро сочувани. Ветман е пирокластичен конус во центарот на островот со пробиен кратер на врвот. На југозападниот дел на островот, Тунтог е композитен конус со кратер широк 500 метри .

Геохемиската анализа покажува дека лавата на островот има сличен состав со онаа од блиските Мота и Урепарапара, како и лавата од југот на земјата, но се разликува од материјалот што еруптирал во централниот дел на Вануату. 

## Јазик
Жителите на Мота Лава го нарекуваат островот **Мвотлап.**

Јазикот што го зборуваат жителите на Моталава се нарекува и мвотлапски . Тој е најзборуваниот јазик на островите Бенкс, со околу 2.100 говорници. 

## Историја
Како и остатокот од Вануату, Моталава првпат бил населен во околу 12 век п.н.е. од австронезиски морепловци кои припаѓаат на културата Лапита . Археолозите пронашле антички обсидијан во Мота Лава, Вануа Лава и Гауа, а на островот е пронајдена лапитска керамика.  

Островот првпат бил забележан од Европејците за време на шпанската експедиција на Педро Фернандез де Кирос, од 25 до 29 април 1606 година. Името на островот тогаш било наведено како *Lágrimas de San Pedro* („Солзите на Свети Петар“, на шпански ). 

### Наводи

### Извори

*  
* 
* 

### Надворешни врски

* Вовед во културата на Мота Лава и нејзината околина – со фотографии, мапи, пристап до лингвистички документи и традиционални приказни (страница на лингвистот Александре Франсоа )
**  Патување до Моталава ( *Шеталиште ethnolinguistique à Motalava* )

Категорија:Бенксови Острови
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Торба (покраина)
Опсада

[мини|260x260пкс|Приказ на [Опсада на Лисабон|Опсадата на Лисабон од 1147 г.]]
**Опсада** — воена операција што се состои од блокада на тврдина или град со цел да се заземе преку исцрпување и/или напад. Се користи кога напаѓачот ќе стигне до град или тврдина што не може лесно да се преземе со непосреден напад и одбива да се предаде. Опсадата вклучува опкружување на целта, блокирање на обидите за засилување и снабдување, како и за пробивање и повлекување на војски или бегство на војници од гарнизонот.

Обично се сврзува со дејствија за уништување на утврдувањата на опколеното место со користење на опсадни строеви, артилериски оган, минирање и избувнување. Се бара можност да се искористи предавство за да се надминат одбранбените градби. Ако овие дејствија не успеат, исходот од опсадата може да се реши преку глад, жед или болест, што може да влијае и на бранителот и на напаѓачот.

## Историја

### Неопходноста од градски ѕидини
Асирците користеле многу работници за изградба на дворци, храмови и одбранбени ѕидини. Некои населби во цивилизацијата на Долината на Инд исто така биле утврдени. До 3500 г. пр. н. е., многу мали земјоделски села постоеле покрај поречието на реката Инд, а некои имале ѕидови и планирани улици. 

Во Кот Диџи, куќите направени од камен и кал биле изградени зад големи бариери против поплави и одбранбени ѕидови, бидејќи блиските заедници често се бореле за обработливо земјиште. Мундигак (околу 2500 г. пр. н. е.) во денешен Авганистан исто така имал одбранбени ѕидови и квадратни кули направени од исушени тули. 

Ѕидовите и утврдувањата биле важни за заштита на древните градови на Блискиот Исток. Овие ѕидови биле направени од кал, камен, дрво или мешавина од материјали, во зависност од тоа што имало на располагање. Тие, исто така, ја покажале моќта на кралството. Градот Урук имал познати ѕидини долги 9,5 километри и високи до 12 метри. 

Подоцна, Вавилон имал силни ѕидини со кули, ровови и ендеци. Во Анадолија, Хетитите изградиле големи камени ѕидови околу нивните градови на врвот на ридот. Во Кина, династијата Шанг изградила огромни ѕидови на местото Ао во XV век пр. н. е., со бази широки 20 метри. Градот Хандан, основан во 386 г. пр. н. е., исто така имал цврсти и високи ѕидини. 

Долината на Инд и минојските цивилизации изградиле помалку одбрани, најверојатно потпирајќи се на нивните надворешни граници или морето за заштита. Спротивно на тоа, микенските Грци изградиле силни утврдувања заедно со користење на природни бариери како планини, како што се масивните киклопски ѕидини во Микена и други грчки градови од доцното бронзено време (ок. 1600 — 1100 г. пр. н. е.).

## Наводи

## Надворешни врски

* Secrets of Lost Empires: Medieval Siege

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Опсади
Категорија:Воена стратегија
Гранд Казино Липица

**Гранд Казино Липица** се наоѓа во Липица, Сежана Словенија, во сопственост и под управување од страна на Казино Порторож д.д. Казиното било отворено пред 35 години и било целосно реновирано во 2023 година.

## Историја

### Позадина
Главната атракција на Липица е коњушницата, каде што се одгледуваат светски познатите липицански коњи. Коњушницата била основана од надвојводата Чарлс во 1580 година.

Категорија:Казина
28 години подоцна

***28 години подоцна*** () — постапокалиптичен филм на ужасите во режија на Дени Бојл од сценарио напишано од Алекс Гарланд, продолжение на *[[28 дена подоцна]]* (2002) и *[[28 недели подоцна]]* (2007). Во САД бил објавен на 20 јуни 2025 г., а во Македонија на 19 јуни истата година.

## Содржина
Поминале веќе три децении откако вирусот на бесот избегал од лабораторија за биолошко оружје и сега, уште во безмилосно спроведуван карантин, некои нашле начин да битисуваат меѓу заразените. Една таква група преживеаници од вирусот на бесот живее на островче. Кога еден од групата го напушта островот со задача во мрачното средиште на копното, тој открива тајни, чуда и ужаси што ги мутирале не само заразените, туку и другите преживеаници.

## Улоги

|-
|Џоди Комер
|Исла
|-
|Арон Тејлор-Џонсон
|Џејми
|-
|Рејф Фајнс
|д-р Келсон
|-
|Џек О'Конел
|сер Џими Кристал
|-
|Ерин Келиман
|Џими Инк
|-
|Алфи Вилијамс
|Спајк
|-
|Едвин Ридинг
|Е. Сундквист
|}

## Наводи

## Надворешни врски

* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Британски филмови
Категорија:Филмови од 2025 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски постапокалиптични филмови
Категорија:Американски хорор-филмови
Категорија:Американски филмови
Категорија:Американски филмови за зомбија
Јоже Дежман

**Јоже Дежман** (роден на 26 септември 1955 година) е словенечки историчар, музејски кустос, филозоф и уредник. Тој работел како директор на Националниот музеј за современа историја во Љубљана.  Од март 2012 година тој е директор на Архивот на Словенија, каде што го заменил Драган Матиќ. Матиќ ја карактеризирал замената како политички мотивирана и посочил дека Дежман не е архивар. 

Дежман е роден во горењскиот град Леше. Тој студирал историја и филозофија во Универзитетот во Љубљана и ги завршил своите студиите во 1997 година. Дваесет години активно учествува во Сојузот на комунисти на Словенија и други комунистички политички организации.. Во 1990-тите, бил активен член на либералната партија Либерална демократија на Словенија (ЛДС). Подоцна се свртел кон поконзервативни позиции. Од средината на 2000-тите, се залагашл за вклучување на антикомунистичките перспективи во словенечката историографија.

Дежман ги опишал фундаменталните карактеристики на злосторствата по Втората светска војна на следниов начин:  

:„Убиството на цивили и воени заробеници по Втората светска војна е најголемиот масакр на невооружени луѓе на сите времиња на територијата на Словенија. Во споредба со Европа, југословенските комунистички масакри по Втората светска војна веројатно се веднаш по сталинистичките чистки и Големиот глад во Украина. Бројот на убиените во Словенија во пролетта 1945 година сега може да се процени на повеќе од 100.000, во Словенија се случиле најмногу убиства по војната во Европа. Мешавина од настани, кога во Словенија имало германски единици кои се повлекуваат, единици соработници, единици на независна држава Хрватска, четници и балкански цивили; биле убиени и повеќе од 15.000 словенечки жители. Поради својата кроткост, бројот на жртви, начинот на извршување и масовноста, тоа е настан кој може да се спореди со најголемите злосторства на комунизмот и националсоцијализмот.“

Дежман бил првиот претседател на Комисијата за скриени масовни гробници во Словенија. Тој придонел на европската јавна расправа за „Злосторства извршени од тоталитарните режими“ организирана од словенечкото претседателство со Советот на Европската Унија (јануари–јуни 2008 година) и Европската комисија, пишувајќи го поглавјето „Комунистичка репресија и транзициска правда во Словенија“ за извештајот. 
## Наводи

Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1955 година
Категорија:Словенечки историчари
Панонски мешани шуми

**Панонските мешани шуми** се екорегион со умерени широколисни и мешани шуми во Европа. Зафаќа површина од 307.720 км 2 во цела Унгарија, поголемиот дел од Словачка, околу половина од Хрватска и Словенија, околу една третина од Босна и Херцеговина, Романија и Србија и помали делови од Австрија, Чешка и Украина.

## Флора
Растителните заедници вклучуваат мешани дабово-габерови шуми, азоална поплавна вегетација и низински до планински тревни степи.

Мешаните дабово-габерови шуми се мешани шуми од дабови педункуларни и горун и габер. Субмедитеранските термофилни шуми од горчлив даб растат во потоплите области. Во овие шуми доминираат *[[Благун|Quercus pubescens]]*, *[[Цер|Quercus cerris]]* и *[[Сладун|Quercus frainetto]]* измешани со други дрвја, главно *[[Црн јасен|Fraxinus ornus]]* и *[[Carpinus orientalis]]*. Во областите на повисоките места доминираат европската бука и бела бреза, брезата, јасика, а понекогаш и четинарите *[[Обична елка|елка]]*, европска смрча, *[[бел бор]]*, *[[црн бор]]*.

Поплавна шума и азонска поплавна вегетација се јавува покрај реките и езерата. Во него доминираат *[[Црна топола|Populus nigra]]*, *[[Populus alba]]*, *[[Бела врба|Salix alba]]*, *[[Alnus glutinosa]]*, *[[Fraxinus oxycarpa]]*, *[[Ulmus minor]]* и *[[Quercus robur]]* . *[[Трска|Phragmites australis]]* е доминантен во повеќето мочуришта.

Низинските до планинските тревно-степски заедници доминираат на големи површини на екорегионот. Доминантни видови се *[[Stipa zalesskii]]*, *[[Bromus riparius]]* и грмушките *[[Prunus fruticosa]]* и *[[Трнинка|Prunus spinosa]]*.

## Фауна

### Цицачи

### Рептили и водоземци

### Птици

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Екорегиони на Словенија
Букурешки мировен договор (1886)

мини|300x300пкс| Потписници на Букурешкиот мир
**Букурешки мировен договор** — договор потпишан меѓу Србија и Бугарија на 3 март 1886 година во Букурешт (главниот град на Романија) што го означил крајот на Српско-бугарската војна. Договорот содржел само еден член во кој се наведува дека мирот меѓу завојуваните страни е обновен. Мирот го отворил патот за политичкиот императив дека само бугарски принц може да биде управител на Источна Румелија.

Букурешкиот мир бил склучен по тримесечна војна, а непосредна причина за војната била припојувањето на Источна Румелија кон Бугарија, која штотуку била ослободена од турската власт. Кралот Милан го сметал овој чин како нарушување на рамнотежата воспоставена со Берлинскиот конгрес. Српската војска била слабо опремена и немотивирана за војна и доживеала пораз кај Сливница, по што Бугарите го зазеле Пирот. Војната не донела никакви територијални промени бидејќи Австроунгарија застанала на страната на Србија. Оваа војна дополнително ја ослабнала позицијата на кралот Милан Обреновиќ.

## Поврзано
* Тофански акт

## Наводи

## Литература
* 

Категорија:1886
Категорија:Мировни договори
Категорија:Српско-бугарска војна
Категорија:Историја на Букурешт
Euphorbia canariensis

мини|490x490пкс|Euphorbia canariensis
***Euphorbia canariensis***, попозната како **канарска еуфорбија**, **Херкулов боздоган**  или на шпански ***кардон***, е сукулентен член на родот *[[Млечки (род)|Euphorbia]]* и фамилијата Euphorbiaceae  ендемична на Канарските Острови. Таа е растителен симбол на островот Гран Канарија.

## Опис
Канарска еуфорбија е сукулентна грмушка, која расте меѓу 3-4 метри височина. Се состои од месести четириаголни или петоаголни стебла кои личат на кактуси. Нема лисја, наместо тоа носи боцки 5-14 мм долги. Создава црвено-зелени цветови. Отпорена е на температура до .

Латексот, кој содржи дитерпени  е отровен.
Податотека:Euphorbia_canariensis5_ies.jpg|алт=Spines on a young shoot| Боцки на млад изданок
Податотека:Euphorbia_canariensis_(Puntagorda)_01.jpg|алт=Flowers| Цветови
Податотека:Xrcx.jpg|алт=Fruit| Плодови

## Распространетост
Видот се среќава на тесниот крајбрежен појас, од нивото на морето до 1100 метри надморска височина на Канарските Острови.

## Поврзано

* Список на животински и растителни симболи на Канарските Острови

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Млечка
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Флора на Канарските Острови
Neoregelia johannis

лево|мини|433x433пкс|Neoregelia johannis
***Neoregelia johannis*** е вид на цветно растение од родот *Neoregelia*. Овој вид е ендемичен за Бразил.

## Наводи

* 
* BSI Cultivar Registry Retrieved 11 October 2009
Категорија:Флора на Бразил
Категорија:Bromeliaceae
Тодор Гечев

**Тодор Глигоров Гечев - Пекарев** познат и како **Тодораќо Гечев** ( во  —  во ) — македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Потекнувал од чесна и вредна фамилија, во која уште како мал работел по туѓи лозја, по туѓи афиони и по туѓи житја за да заработат за леб и гола живеачка. Иако бил надарен за учење, неговите родители не можеле да го пратат на понатамошно школување од основното училиште. Тодораќо подоцна се обидел да учи занает кај Ќиро Фурнаџијата, но од продавање ѓевреци не можело многу да се спечали. 
На негова тринаесетгодишна возраст починал неговиот татко, па така тој продолжил да работи како аргат, за да ги прехрани својата мајка си и помалата сестра. Кога потпораснал во почетокот на формирањето на КПЈ во Неготино, во 1940 година, Тодораќо е еден од шесте членови на првата партиска ќелија, а во почетокот на 1941 година се наоѓа меѓу шестемина членови на Првиот Местен комитет на КПЈ во Неготино. Неговата куќа, иако мала, секогаш била отворена за илегални состаноци. Во неа секретарот на ПК на КП за Македонија, Лазар Колишевски одржал состанок со воената комисија, формирана од Месниот Комитет. 
лево|мини|290x290пкс|Биста на Тодораќо Гечев-Пекарев.
На 10 мај 1943 година, кога неговата другарка е бремена, Тодораќо заминува со првите партизани, во првиот строј на партизанскиот одред „Добри Даскалов“, Тодораќо го добива партизанското име “Пекарев“ и бил поставен за интендант на одредот. Во најтешките моменти на одредот, во мај-јуни 1943 година, Пекарев го снабдувал одредот со леб, а со пушката одел и во извидница и чувал стража. Во септември 1943 година, додека е Пекарев во баталјонот „Страшо Пинџур“, му се родила ќерка. 
Учествувал во сите непроспиени ноќи, блокади, и заседи на партизанскиот одред „Добри Даскалов“ во Тиквешко. Сите борби и акции на првиот тиквешки баталјон „Страшо Пинџур“ и целиот борбен пат на Втората бригада се и негови борбени патишта. Во нив Пекарев е политички раководител, а на формирањето на Единаесетта македонска ударна бригада тој е партиски раководител и заменик на политички комесар на бригадата. 

Во септември 1944 година неговата бригада го ослободува Кавадарци и завзема позиција кон Неготино. Во тие денови порачал да му ја донесат ќерката. Набргу го донеле неговото едногодишно дете, а тој долго го гледа и го кревал високо. На 28 октомври 1944 година, бригадата на Пекарев завземала позиција на реонот на Крстец пред Плетвар и во зорите на 29 октомври 1944 година, врши силен јуриш на германските колони oд пешадија и борни коли, кои се движат на патот кон Градско. Одненадеж други германски едници што доаѓале од Прилеп, извршиле гранатирање на позициите на бригадата. Во непосредна близина на Пекарев паднала граната и парче од неа го погодила во вратот. На самото место починал Пекарев, три дена пред да дојде слободата во тој крај.

Денес во слободно Неготино, во негова чест, улица во центарот на градот го носи неговото партизанско име - Пекарев

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Пано Калајџиев

**Пано Заров Калајџиев** ( во  —  во ) — македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
лево|мини|250x250пкс|Биста на Пано Калајџиев во Неготино.
Роден за време на настаните што го означиле почетокот на Првата светска војна, своето детството го поминал аргатски, заедно со својот постар брат Лазо. По смртта на татко им тие се принудени сами да го заработуваат лебот. 

Во предвечерјето на Втората светска војна, веќе бил идеолошки и политички зрел и се наоѓал во редовите на напредните младинци со антиексплоататорска борбена животна ориентација. Со тоа што бил примен за член на КП во 1941 година, го сфаќа како признавање на неговиот дотогашен скромен придонес во ширењето на напредни идеи, но и како обврска за идниот негов борбен животен пат. 

Во септември 1941 година го обезбедува состанокот на МК во Неготино на кој присуствува секретарот на ПК на КПЈ за Македонија, Лазар Колишевски. Во историскиот период за овој крај во месец мај 1943 година, тој бил активно вклучен во подготовките за испраќање на првите партизани од Неготино. На крајот на јули 1944 година е во редовите на Втората македонска народно-ослободителна бригада, а при формирањето на 41-та македонска дивизија тој е назначен за политички комесар на четата во IX бригада. 

## Смртта на Пано Калајџиев
По успешните борби во реонот на Гевгелија, Кавадарци и Прилепско, неговата бригада вечерта на 7 септември 1944 година триумфално влегла во Неготино, каде што е пречекана со невидено воодеушевување и гостопримство од храбрите негови неготинчани. Истата ноќ по полноќ, IX бригада извршила силен напад на германските позиции и блиндирани возови на поголем простор во реонот на железничката станица во Неготино. Четата на Пано нападнала од десната страна кон манастирот, а кога четата го поминувала патот, паднале и првите жртви. Одненадеж од насока на Демир Капија, пристигнала германска моторетка и се втурнала во борбениот распоред на бригадата. Моторетката всушност била претходница на поголема моторизирана Германска единица. Пано тоа го забележува, а забележува и дека борбите на другото крило ослабнуваат. Тогаш наредува веднаш повлекување на борците, но Германците веќе се креваат од своите окопи и тргнуваат на патот кон Неготино, каде во еден момент од многуте рафали насочени кон Пановата чета го погодува и Пано. Така згаснал животот на Пано Заров Калајџиев бранејќи ја слободата на својот роден град Неготино на 8 септември 1944 година. 

## Поврзано

* Лазар Калајџиски

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Димка Божинова

**Димка Георгиева Божинова** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во НОД од февруари 1942 година. Собирала храна за политичките затвореници и ја носела во Скопскиот затвор. Учествувала во сите акции што ги организирала Партијата во градот. Во март 1944 станала борец во Третата македонска ударна бригада.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Драга Божинова (Конско)

**Драга Божинова** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во НОД од летото 1943 година во селото. Собирала народна помош и била на услуга на НОД во заднината. Иако била
малолетна, била изложена на терор од бугарскиот окупатор. Во декември 1943 година била уапсена, а вo јануари 1944 година
била интернирана во село Богородица, каде бида под постојано набљудување на бугарската полиција.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Санда Божинова

**Санда Божинова** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Во октомври 1944 била избрана за член на Извршниот одбор на Околискиот одбор на АФЖ за Валандовската околија. Како познавач на турскиот јазик била ангажирана во спроведувањето на сите задачи по селата во кои живеело турското национално малцинство. Перела облека на Дванаесеттата македонска ударна бригада, која престојувала во Валандово.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Вера Божиновска

**Вера Божиновска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Нејзиниот брат, Доне Божиновски, кој загинал како политички комесар на II кумановски партизански одред ѝ оставил во завет на Вера да ја продолжи борбата против окупаторот.
Како член на младинска воспитна група разнесувала илегален материјал во градот и собирала народна помош. Есента 1944 година стапила во единиците на Третата македонска ударна бригада.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Дана Божиновска

**Дана Божиновска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Од летото 1943 година соработувала со илегалниот народно-ослободителен одбор во селото, во пружање помош за борците. Во февруари 1944 година била избрана за член на НОО и се грижела за собирање на народна помош, обезбедување зaсолништа на борците во НОВ и ПОМ, чувала воен материјал и оружје и нејзиниот дом го претворила во складиште за воена опрема. Била ангажирана и во формирањето на АФЖ во селото.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Дунавка Божиновска

**Дунавка Божиновска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Од летото 1943 година учествувала вo НОД во село Турје. Се грижела за борците што престојувале во селото. Во 1944 година била изложена на терор oд контрачетниците и балистите.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Велика Божиновска

**Велика Ѓ. Божиновска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Во ceптeмври 1944 година стапила во единиците на НОВ - Дванаесетта македонска ударна бригада, I баталјон во која останала до ослободувањето на Скопје. Потоа била префрлена во Команда места - Скопје, каде се истакнала
во работата со младината, пренесување пошта, водач на борци, бидејќи добро го познавала теренот.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Ѓурѓа Божиновска

**Ѓурѓа Здравева Божиновска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во НОД, особено активно од октомври 1942 година со работа во партизанската печатница „Гоце Делчев“. До септември 1943 година, работела на разнесување на печатениот материјал од
печатницата во Дебар, Гостивар, Лопушник и други села. Во печатницата носела хартија и дpyг материјал потребен за пишување и печатење, како и храна за оние кои работеле во неа. Од есента 1943 година чувала илегалци и повремено извршувала курирски работи.

## Поврзано

* Партизанска печатница „Гоце Делчев“
* Зорка Божиноска - Николоска

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Мариго Божиновска

**Мариго Илиева Божиновска** (во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во НОД во селото од март 1942 година и работела на идеолошкото подигање на жените и младината, изнаоѓала станови за илегалци, собирала санитетски материјал. Најактивна била на теренот Јанкоец и била раководител на женското движење од овој крај. Нејзината активност се проширила и на другите села од Ресенската околија, иако била малтретирана од бугарската окупаторска власт. Во септември 1944 година cтaпилa во единиците на НОВ. Била член е на Околискиот комитет на АФЖ за Ресенската околија.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Никиски мир

**Никискиот мир** бил мировен договор потпишан меѓу старогрчките градови-држави Атина и Спарта во март 421 година п.н.е., со кој завршила првата половина на Пелопонеската војна.

Во 425 година п.н.е., Спартанците ги загубиле битките кај Пилос и Сфактерија, тежок пораз што резултирал со тоа што Атињаните држеле 292 затвореници. Најмалку 120 биле Спартијати, кои се опоравиле до 424 година п.н.е., кога спартанскиот генерал Брасидас го зазел Амфипол. Истата година, Атињаните претрпеле голем пораз во Беотија во Битката кај Делиум, а во 422 година п.н.е., повторно биле поразени во Битката кај Амфипол во обидот да го вратат тој град. И Брасидас, водечкиот спартански генерал, и Клеон, водечкиот атински политичар, биле убиени во Амфипол. Дотогаш и двете страни биле исцрпени и подготвени за мир.

Преговорите ги започнале Плеистоанакс, кралот на Спарта и Никија, атински генерал. Најпријателски предлог беше да се врати сè во предвоената состојба, освен Нисаја и Платеја. Атина требало да ја задржи контролата над Нисаја, а Теба ќе ја задржала контролата над Платеја. Амфиполис би бил вратен во Атина, а Пилос би бил вратен во Спарта. Атињаните ќе ги ослободат спартанските затвореници земени во Сфактерија, а Спарта заедно со Теба ќе ги врати атинските затвореници. Храмовите низ Грција би биле отворени за верниците од сите градови, а пророштвото во Делфи би ја вратило својата автономија. Атина ќе продолжела да собира данок од државите од кои го добивала уште од времето на Аристид, но Атина не можела да ги натера да станат сојузници. И Атина се согласила да и помогне на Спарта доколку хелотите се побунат. Неколку од сојузниците на Спарта се согласиле да го потпишат договорот. Беотија, Коринт, Елис, Мегара и Амфипол се спротивставиле на договорот.

Седумнаесет претставници од секоја страна се заколнале дека ќе го одржат договорот, кој требаше да трае педесет години. Спартанските претставници биле кралевите Плеистоанакс и Агис II, Плестола, Дамагет, Хионис, Метаген, Акант, Даитус, Исхагора, Филохарид, Зеуксидас, Антиф, Телис, Алкинда, Емпедија, Менас и Лафил. Атинските претставници биле Лампон, Истмоник, Никија, Лахес, Ефтидем, Прокле, Питодор, Хагнон, Миртил, Трасикли, Теаген, Аристократ, Јолкиј, Тимократ, Леон, Ламах и Демостен. Меѓутоа, главната цел на Атина, обновувањето на Амфипол, била одбиена кога Клеаридас добил од Спартанците клаузула во договорот со која се негирал трансферот. Договорот бил прекинат од самиот почеток и, по уште неколку неуспеси, бил формално напуштен во 414 година п.н.е. Пелопонеската војна продолжила во втората фаза.

## Наводи

## Надворешни врски

* Текст на Никискиот мир

Категорија:Меѓународни договори од 5 век п.н.е.
Категорија:Пелопонеска војна
Категорија:Мировни договори
Трајанка Божиновска

**Трајанка Каранфиловска Божиновска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941.

## Животопис
десно|мини|200x200пкс|Партизанската споменица 1941, чиј носител е Трајанка Божиновска.
Била општа аботничка. Со почетокот на вооруженото востание учествувала во заднината на НОД во градот. Во јуни истата година била примена за член на СКОЈ. Собирала народна помош, растурала илегален материјал, пронаоѓала илегални станови за престој на илегалци и за одржување на состаноци, работела на организирањето на младината за учество во НОВ. Во април 1942 година била уапсена и од страна на Воениот Полев Суд (ВПС) била осудена на 8 години строг затвор. Затворот гo издржувала во Скопје и Битола. Учествувала во партиската работа на политичките затворенички. На 6 септември 1944 била ослободена од затворот и продолжила активно да работи во заднината на НОД. Носител е на Партизанска споменица 1941.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941
Луба Божиновска

**Луба Божиновска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во НОД од мај 1943 година. Носела храна за партизанскиот одред „Даме Груев“. Чувала илегалци во нејзиниот дом и во други куќи од селото и одржувала врска меѓу нив. Во јуни 1944 година била откриена, поради што е затворена и малтретирана од бугарската полиција.

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Драганка Божиноска

**Драганка Божиноска** ( во  — ) — учесник во НОВ на Македонија.

## Животопис
Учествувала во НОД како работник во заднината од летото 1943 година. Била во групата жени определени од НОО за приготвување храна за партизаните. Повремено била испраќана во битолските села како курир. Во овој период чувала илегалци. Од есента 1944 година била избрана во раководството на АФЖ во селото .

## Поврзано

* Цветан Божиноски

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жени во НОБ
Феникиски договор

**Феникискиот договор**, познат и како **Феникиски мир**, бил договор со кој завршила Првата македонска војна. Тој бил составен во Феникија во 205 година п.н.е.

Политичката рамнотежа помеѓу Македонија под Филип V и Етолската лига била нарушена од војната помеѓу Рим и Картагина. Филип, сакајќи да ја подобри својата позиција, подигнал флота и испратил емисари кај Ханибал, кој тогаш окупирал дел од Италија. Плашејќи се дека Филип би можел да понуди и отворена воена помош, Рим се надевал дека ќе ги ограничи Македонците на исток од римската провинција Илирија. Помеѓу 214 и 212 год. п.н.е., Филип направил два неуспешни обиди да ја нападне Илирија по морски пат и да го запре напредокот по земја, и на крајот успеал да го освои пристаништето Лисус и да ја добие капитулацијата на покраината.

Во тој момент, Рим успеал да ги поттикне Етолците во сојуз против Филип. Две години сојузниците војувале со Македонија, постигнувајќи помали воени победи и политички добивајќи повеќе сојузници од грчките градови-држави. Кога Римјаните се повлекле од теренот, силите на Филип напредувале против Етолците, превртувајќи ја среќата на војната. На крајот, Македонците во голема мера ја повратиле својата првобитна положба, а Римјаните и Етолците биле подготвени да склучат мир.

Договорот формално ја признал поволната положба на Македонија, вклучувајќи го и заземањето на Илирија, но Филип практично го отфрлил сојузот со Ханибал. Условите дозволувале Рим да ги контролира Партинците, Дималум, Баргулум и Евгениј, а Македонија, во очекување на одобрување од Римскиот сенат, ќе ја контролирала Атинтанија. Други страни на договорот биле Прусијас од Витинија, Ахајците, Беотците, Тесалијците, Акарнанците и Епиротите, на страната на Филип, и Илијците, Атал, Плеврат, Набис од Лакедемонците, Елеите, Месенците и Атињаните на страната на Атињаните.

## Наводи

### Извори

* Ливи, *Историја*, xxix.12

Категорија:Прва македонско-римска војна
Категорија:Меѓународни договори од 3 век п.н.е.
Категорија:Мировни договори
Акилисенски мир

десно|мини|250x250пкс| Поделбата на Ерменија по Акилисенскиот мир.
**Акилисенскиот мир** бил договор меѓу Источното Римско Царство под Теодосиј I и Сасанидското Царство под Шапур III, кој бил потпишан во 384 и повторно во 387 година.

## Услови
Договорот, потпишан во 384, а подоцна и во 387 година, го поделил Ерменското Кралство помеѓу Источното Римско Царство и Сасанидското Царство. Сасанидите добиле поголем дел наречен Персарменија, додека Римјаните ја задржале Софина и помал дел од Ерменија (наречен Мала Ерменија). Ова, исто така, создаде нова гранична линија меѓу двете империи, од Ерзурум до Муш.

Преку овој договор, Источното Римско Царство ја признало загубата на Кралството Иберија. Во текот на овој период, влијанието на Сасанидското Царство повторно се зголемило во источна Грузија, а зороастризмот се проширил до Тбилиси, станувајќи „нешто како втора воспоставена религија на Иберија“ до средината на петтиот век.

## Поврзано

* Римска Ерменија

## Наводи

## Извори

* 
* 
* 
* 
Категорија:387
Категорија:Грузија во стариот век
Категорија:380-ти
Категорија:Меѓународни договори од 4 век
Категорија:Мировни договори
Категорија:Поделби на земји
Николсбуршки мир

**Мирот од Николсбург** или **Микуловскиот мир**, потпишан на 31 декември 1621 година во Николсбург, Моравија (денешен Микулов во Чешка), бил договор со кој завршила војната помеѓу принцот Габриел Бетлен од Трансилванија и императорот Фердинанд II од Светото Римско Царство. Главните преговарачи на договорот биле Максимилијан фон унд цу Траутмансдорф и Николаус Естерхази де Галанта.

## Историја
За да ја искористи преокупацијата на Фердинанд со Боемскиот бунт на почетокот на Триесетгодишната војна, Бетлен го нападнал Кралството Унгарија контролирано од Хабсбурговците во 1618 година и целосно го освоил нејзиниот северен дел до 1620 година. Иако мирот бил постигнат во јануари 1620 година, давајќи му на Бетлен 13 окрузи во источна Кралска Унгарија, принцот ја продолжил војната во септември. Поразот на Фердинанд од Боемите во Битката кај Белата Планина во ноември му овозможил да ги фокусира своите сили на Бетлен, а императорот успеал повторно да го освои поголемиот дел од Кралска Унгарија до 1621 година. Бидејќи Бетлен не им го поделил одземениот имот на католичките благородници на своите протестантски благородници како што им ветил, тие ја откажале нивната поддршка. Овие неуспеси, како и недостатокот на поддршка на Бетлен од Отоманската Империја, ги навеле Бетлен и Фердинанд да бараат услови во Николсбург.

Во замена за откажувањето на Бетлен од какви било претензии за тронот на Кралството Унгарија, Фердинанд се согласил да ги почитува условите од Виенскиот договор од 1606 година, кој им дал целосна слобода на богослужба на протестантите во Трансилванија и се согласил за повикување на општ состанок во рок од шест месеци. Покрај тоа, Бетлен ја обезбедил (чисто формалната) титула „Царски принц“ (на Трансилванија), седум окрузи околу реката Горна Тиса (во денешна Словачка, Украина, Унгарија и Романија), тврдините Токај, Мункач и Ексед и војводство во Шлеска. Договорот му дал на Фердинанд мир на исток и му дозволил да ги насочи своите сили кон потчинување на Ринскиот Пфалц.

Николсбуршкиот мир бил потврден со Виенскиот договор во 1624 година и Третиот пресбуршки мир во 1626 година.

## Поврзано

* Триесетгодишна војна
* Трансилванија

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Европа во 1621 година
Категорија:Хабсбуршка Словачка
Категорија:Мировни договори
Росточки мировен договор

**Росточкиот мировен договор** () бил договор, или *Landfriede*, склучен на 13 јуни 1283 година во Росток со цел да се обезбеди мир на копно и на море, како и заштита на даноците и другите слободи. Страните во договорот се согласиле дека десет години ќе избегнуваат употреба на сила во остварувањето на нивните права. Овој договор бил основа за економскиот раст на Висмар и другите средновековни пристаништа на Балтичкото Море.

Потписници на договорот биле ханзатските градови Либек, Росток, Висмар, Штралзунд, Грајфсвалд, Шчеќин, Демин и Анклам, како и војводите од Саксонија и Померанија, принцот од Риген, господарите на Шверин и Даненберг, како и на Ленстонеберг.

## Користена литература

* Wolf-Dieter Mohrmann: *Der Landfriede im Ostseeraum während des späten Mittelalters*, 1972 година,
Категорија:Висмар
Категорија:Росток
Категорија:Историја на Либек
Категорија:Ханза
Категорија:Мировни договори
Категорија:Средновековно право
Париски мировни договори (1991)

Париските мировни договори (; ), официјално **Сеопфатниот камбоџански мировен договор**, бил потпишан на 23 октомври 1991 година и го означил официјалниот крај на Камбоџанско-Виетнамската војна и на Третата Индокинеска војна. Договорот довел до назначување на првата мировна мисија на ОН (Преодната управа на Обединетите нации во Камбоџа) од Студената војна и првата прилика во која Обединетите нации ја презеле функцијата влада на една држава. Договорот го потпишале деветнаесет земји.

Париските мировни договори биле составени од следните конвенции и договори:

* Завршен акт на Париската конференција за Камбоџа
* Договор за политичко решавање на конфликтот во Камбоџа
* Договор за суверенитет, територијален интегритет и неповредливост, неутралност и национално единство на Камбоџа
* Декларација за рехабилитација и реконструкција на Камбоџа

## Наводи

## Надворешни врски

* Информативен центар на Камбоџа, Париски мировен договор
* Американскиот институт за мир, Дигитална колекција на мировни договори 
* Веб-страница на UNTAC
* Париски мировни договори Камбоџа-1991 година,   
Категорија:Договори на САД
Категорија:Договори на Обединетото Кралство
Категорија:Договори на Советскиот Сојуз
Категорија:Договори на Јапонија
Категорија:Договори на Франција
Категорија:Мировни договори
Фердинандска декларација

алт=Men gather in a large room, seated on benches around an open center space. Two men read a document to another man seated on a throne.|мини| Претставниците од германските имоти разговараат за можноста за верски мир.

***Фердинандската декларација (Declaratio Ferdinandei)*** била клаузула во Аугсбуршкиот мировен договор, потпишан во 1555 година за ставање крај на конфликтите меѓу католиците и протестантите во рамките на Светото Римско Царство. Мирот го создал принципот *Cuius regio, eius religio* (латински за „*чие царство, негова религија*“), што значело дека религијата на владетелот била одлучувачка за религијата на жителите. *Declaratio Ferdinandei* ги изземала витезите и некои од градовите под јурисдикција на црковниот принц, доколку тие практикувале лутеранство некое време (лутеранството било единствената гранка на протестантството признаена под Мирот). Одредбата не била објавена како дел од договорот и била чувана во тајност речиси две децении.

По католичките победи на почетокот на Триесетгодишната војна, *Declaratio Ferdinandei* била поништена со Едиктот за реституција од 1629 година, кој бил дел од главниот план на Фердинанд II за реконвертирање  на Светото Римско Царство во католицизам. Поништувањето на *Declaratio Ferdinandei* и другите религиозни прогонства направиле повторно да се разгори Триесетгодишната војна, менувајќи ја од внатрешен конфликт во рамките на Светото Римско Царство во меѓународна верска војна.

## Наводи


Категорија:Мировни договори
Категорија:Латински изрази
Торуњски компромис

**Торуњскиот компромис** од 5 април 1521 година, бил мировен договор помеѓу Тевтонскиот ред и Кралството Полска. Тој бил директен одговор на Полско-тевтонската војна, расправија што се одвивала помеѓу двете земји околу две години.

## Позадина
Неколку децении пред компромисот, Кралството Полска и Тевтонскиот ред биле вклучени во Тринаесетгодишната војна, во која полскиот крал застанал на страната на пруските бунтовници против Тевтонците. По тевтонскиот пораз, Казимир IV Јагиелон ги принудил да се согласат со Вториот торуњски мир, кој ја намалил количината на моќ што ја имал Редот и ја припоил речиси цела западна Прусал (Прусија). Ова, исто така, ѝ ја даде на Полска контролата врз Малборк, поранешниот главен град на Тевтонскиот ред.

Педесет и три години подоцна, тензиите сè уште биле високи меѓу двете источноевропски сили. Околу јануари 1519 година, полските сили во близина на Коло ја нападнале Источна Прусија и ја започнале Полско-тевтонската војна. Двете земји биле речиси еднакви по воена моќ, што предизвикало војната главно да биде застој за време на нејзиното тригодишно траење.

При крајот на војната, тогашниот светоримски император Карло V ги повикал двете земји да ги прекинат борбите, бидејќи Отоманската Империја ја нападнала Унгарија.

## Последици
Дел од компромисот барал од двете земји да учествуваат во четиригодишно примирје давајќи им време на светиот римски император Чарлс V и полскиот крал Казимир IV Јагиелон да одлучат дали Албрехт, поранешен и последен водач на Тевтонските витези, ќе мора да му оддаде почит на Казимир. Иако не било постигнато решение за второто во тоа време, Албрехт продолжил да посегнува по сојузниците, особено Мартин Лутер, кој му рекол на Албрехт да ја напушти својата католичка вера и да ја претвори Прусија во војводство. Тој се согласил, се преобратил во лутеранство и се откажал од повеќето позиции кои биле поврзани со католицизмот. Стариот тевтонски ред го изгубил поголемиот дел од својата моќ во регионот, и на крајот Албрехт станал војвода на Војводството Прусија.

## Наводи

Категорија:Мировни договори
Зборот на полицаецот

**„Зборот на полицаецот“** (француски: *Parole de flic*) – филм на режисерот Хозе Пињеиро (José Pinheiro) од 1985 година. Автори на сценариото се Ален Делон (Alain Delon) и Фредерик Фажарди ( Frédéric Fajardie), а главните улоги ги играат: Ален Делон, Жар Перин (Jacques Perrin) и Фиона Желин (Fiona Gélin).

## Синопсис
Даниел Прат (го игра Делон) е пензиониран полицаец чија ќерка-тинејџерка е убиена од банда на маскирани разбојници. Прат започнува своја истрага со цел да им се одмазди на убијците и на оној кој ја издал наредбата.

## Наводи

Категорија:Француски филмови
Категорија:Криминалистички филмови
Категорија:Филмови на француски јазик
Категорија:Филмови од 1985 година
Категорија:Филмови на Хозе Пињеиро
Категорија:Филмови со Жар Перин
Категорија:Филмови со Ален Делон
Категорија:Филмови со Фиона Желин
Категорија:Филмови поврзани со убиства
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Франција
Договор за воспоставување мир низ целиот христијански свет

мини| Ѓорѓи Подјебрадски
***Tractatus pacis toti Christianitati fiendae***, или **Договор за воспоставување мир низ целиот христијански свет**, бил неуспешен проект за универзален мир инициран од кралот Џорџ од Бохемија во 15 век. За негова реализација се воделе сериозни дипломатски преговори меѓу европските држави во годините 1462–1464. Проектот ја напуштил средновековната идеја за универзална империја на чело со императорот Фридрих III и папата, заменувајќи ја со идејата за постојан сојуз на независни и еднакви европски држави.

Планот на кралот Ѓорѓи Подјебрадски бил предложен во форма на мултилатерален договор; ова се разликувало од конвенционалните меѓународни инструменти од средниот век, кои генерално останале билатерални. Проектот при утврдувањето на договорните услови на овој договор би ги обврзал страните во прашање со слични права и одговорности за постигнување на заеднички цели. Сето ова дава причина да се тврди дека Договорот за воспоставување мир во целиот христијански свет е првиот мултилатерален договор кој по дизајн бил најблизок до современите.

Овој проект смета за една од историските визии за европското единство кои и предводат на Европската унија, според Ентони Д. Смит, истакнат истражувач на национализмот.

## Наводи

## Библиографија

* *Договор за воспоставување мир низ целиот христијански свет*. Уредник. Kejř J., Превод. Дворжак I. Во VANĚČEK V., Универзалната мировна организација на кралот Ѓорѓи од Бохемија, план од петнаесеттиот век за светски мир 1462 / 1464 година. Прага: Издавачка куќа на Чехословачката академија на науките 1964, стр.&nbsp;81-90.
* Ентони Д. Смит. „Националниот идентитет и идејата за европско единство“ Меѓународни работи, кн. 68, бр. 1 (јан., 1992), стр.&nbsp;55-76
Категорија:Христијанството во 15 век
Категорија:Европа во 1462 година
Категорија:Мировни договори
Камбрески договор

[десно|мини| [Маргарита Австриска.]]
[десно|мини| [Луиза Савојска.]]
**Камбрескиот договор**, познат и како ***' или ***' („Мирот на дамите“), бил договор склучен на 3 август 1529 година со кој завршила француската вмешаност во војната на Коњачката лига помеѓу францускиот крал Франсоа I и шпанскиот хабсбуршки император Карло V. Договорот привремено ја потврдил шпанската (хабсбуршка) хегемонија во Миланското Војводство и во Јужна Италија.

Мирот бил договорен и потпишан во Камбре од две дами: Маргарита Австриска - застапувајќи го царот Карло и Луиза Савојска - застапувајќи го кралот Франсоа.

Договорот го обновил Мадридскиот договор (1526), освен што не барал предавање на Бургундија на Карло.

## Позадина
Камбрескиот мир му ставил крај на француското учество во војната на Коњачката лигата, која траела од 1526 година. Потпишан бил во градот Камбре, центарот на кнежевството-епископија во Холандија (денешниот француски департман Норд).

Овој договор се нарекувал и „Дамски мир" бидејќи жените одиграле важна улога во неговата подготовка: мајката на Франсоа I, Луиза Савојска, и тетката на императорот, Маргарита Австриска. Тие ги претставувале двата монарси во преговорите, а голема улога во ова достигнување имала и Маргарита Наварска.

## Услови
Според условите на мирот потпишан во Камбре, Франсоа се откажал од своите претензии за италијанските земји, Артоа и Фландрија, но ја задржал Бургундија, која Карло V ја напуштил. Договорот предвидувал враќање на Дофин Франсоа и принцот Хенри, идниот Хенри II, во Франција во замена за откуп од 2 милиони еку. Франсоа I ја потврдил својата согласност да се ожени со сестрата на Карло, Елеонора Австриска, со која и се оженил на 7 јули 1530 година.

## Ефекти
Камбрескиот договор заедно со Барселонскиот договор (помеѓу императорот и папата), кој бил склучен во јуни, значел распаѓање на Коњачката лига; само Фиренца продолжила да се бори против Карло, што завршило со опсада и предавање на Фиренца во 1530 година. Сепак, условите за мир не го задоволиле Франсоа кој во 1536 година започнал нов конфликт помеѓу Франција и Хабсбуршката империја.

## Наводи

## Библиографија

* Arfaioli, Maurizio. *The Black Bands of Giovanni: Infantry and Diplomacy During the Italian Wars (1526–1528).* Pisa: Pisa University Press, Edizioni Plus, 2005. .
* Baumgartner, Frederic J. *Louis XII.* New York: St. Martin's Press, 1994. .
* Black, Jeremy. "Dynasty Forged by Fire." *MHQ: The Quarterly Journal of Military History* 18, no. 3 (Spring 2006): 34–43. 
* Blockmans, Wim. *Emperor Charles V, 1500–1558.* Translated by Isola van den Hoven-Vardon. New York: Oxford University Press, 2002. 
* Guicciardini, Francesco. *The History of Italy.* Translated by Sydney Alexander. Princeton: Princeton University Press, 1984. .
* Hackett, Francis. *Francis the First.* Garden City, New York: Doubleday, Doran & Co., 1937.
* Taylor, Frederick Lewis. *The Art of War in Italy, 1494–1529.* Westport, Conn.: Greenwood Press, 1973. .

## Надворешни врски
* Камбрески мировен договор во Енциклопедија Британика
 
Категорија:Мировни договори