open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фабио Гштраин

мини|Гштраин во 2023 г.
**Фабио Гштраин** (роден на 14 јуни 1997г.) е австриски олимписки тркач и учесник во алпско скијање на Светскиот куп, специјализиран за слалом. Тој освоил сребрен медал во слалом на Зимските олимписките игри 2026 г.

## Биографија
Гштраин освоил сребрен медал во слалом на Светското првенство за јуниори во 2018г. одржано во Давос, Швајцарија, и ја претставувал Австрија на две Светски првенства.

Тој е далечен роднина на Бернхард Гштраин (роден 1965 година), поранешен алпски тркач на Светскиот куп.

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026
Категорија:Родени во 1997 година
Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026
Елија Барп

**Елија Барп** (роден на 19 декември 2002 година) е италијански спортист кој се натпреварува во скијачко трчање.  Тој ја претставувал Италија на Зимските олимписки игри 2026 година и освоил бронзен медал во штафетата 4 × 7,5 километри, како и во тимско скијачко трчање.

## Наводи

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026
Категорија:Родени во 2002 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026
Михо Такаги

**Михо Такаги** (родена на 22 Мај 1994) е јапонска брза лизгачка. Таа има освоено девет медали на Олимпијадата.

## Кариера
На 15-годишна возраст, Такаги ја претставувала Јапонија на Зимските олимписки игри во 2010 година, завршувајќи на 35-то место на 1000 метри за жени и 23-то место на 1500 метри. Во 2012 и 2013 година, го освоила Светското првенство во брзо лизгање за јуниори.

Откако учествувала на неколку светски купови и светски првенства, станала светска шампионка кога на Светското првенство во еднократна дисциплина во 2015 година го освоила златниот медал во екипно брзо лизгање, каде што учествувале заедно со нејзината сестра Нана Такаги и сонародничката Ајака Кикучи.

На натпреварот во Солт Лејк Сити на Светското првенство во брзо лизгање на ISU 2017–18, со Нана и Ајано Сато, таа победила во екипно брзо лизгање во женска конкуренција со светски рекорд од 2:50,87.

На Олимписките игри во 2018 година, Такаги го освоила сребрениот медал во брзо лизгање на 1500 метри за жени и бронзениот медал во брзо лизгање на 1000 метри за жени. Такаги била исто така дел од тимот „Нипон“ кој победил во брзо лизгање на Олимписките игри во 2018 година со време од 2:53,89, олимписки рекорд и најдобро време во светот.

Завршила втора на Светското првенство во брзо лизгање во 2019 година.

На Светското првенство 2017–18, тимот на Нипон, чиј дел била, ги освоил сите натпревари во екипно брзо лизгање за жени на Светското првенство и стана победник на Светскиот куп во 3 континуирани сезони во брзо лизгање, како и победник во трката на 1500 метри и повеќебој за жени.

Таа победила во женска конкуренција на Светското првенство во брзо лизгање во 2018 година.

Такаги поставила светски рекорд на 1500 метри за жени во 2019 година со време од 1:49,83 во Солт Лејк Сити, Јута.

На Зимските олимписки игри 2022, Такаги освоила три сребрени медали на 1500 метри, 500 метри и екипно брзо лизгање. Кога го освоила својот трет медал на игрите во 2022 година, нејзин шести вкупно, станала јапонска атлетичарка со најголем број освоени олимписки медали, надминувајќи три други атлетичарки, Мија Тачибана и Михо Такеда во синхронизирано пливање и Рјоко Тани во џудо. Такаги, исто така, го освоила своето второ олимписко злато, и прво во поединечна дисциплина, на 1000 метри со ново олимписко рекордно време од 1:13:19.

## Поврзано

* Список на светски рекорди во брзо лизгање
* Список на повеќекратни освојувачи на олимписки медали на исти игри

## Наводи

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026
Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2018
Категорија:Натпреварувачи во брзо лизгање на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1994 година
Категорија:Статии со текст на јапонски
Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026
Су Имин

**Су Имин** (18 февруари 2004 г.) е кинески сноубордер, олимписки шампион и поранешен детски актер. Со победата на Светското Првенство во сноуборд на ФИС во Биг Ер 2021–22 година во скијачкиот центар Стимбоут на 4 декември 2021 година,  тој станал првиот кинески сноубордер кој се искачил на подиумот на Светското Првенство.

Су е признат како првиот сноубордер кој успешно го завршил и спуштил воздушното вртење од 1980 степени. Љубител е и на сурфање.

## Личен живот
Су е роден на 18 февруари 2004 година, во градот Џилин, Џилин, Кина. По неговата победа на Олимписките Игри во 2022 година, се запишал на Универзитетот Цингхуа. 

Од 2023 година, бил во врска со кинеско-американската уметничка лизгачка Жу Ји, која ја запознал за време на Зимските олимписки игри во 2022 година. 

## Зимски Олимписки Игри 2022
Имин се натпреварувал на Зимските Олимписки Игри во 2022 година и бил единствениот натпреварувач кој постигнал воздушно вртење *од 1800 степени* во машката дисциплина слоупстајл, освојувајќи сребрен медал, што го прави втор кинески спортист по Лиу Џиају кој освоил олимписки медал во сноубординг. Сребрениот медал бил контроверзен, бидејќи збунетите фанови рекле дека Су бил „ограбен“ од ниските оценки на судиите и покрај неговите невидени настапи, а исто така и поради тоа што судиите пропуштиле очигледна грешка направена од освојувачот на златен медал Макс Парот од Канада, откако судиите не успеале да го видат како се фаќа за коленото, наместо за даската за време на финалето на машката дисциплина слоупстајл. Британскиот експерт Ед Ли напишал во Би-Би-Си: „Судиите толку многу го преценија извршувањето што нешто такво требаше да го чини два или три поени. Значи, златото тргна наопаку таму.... Мислам дека Су Имин всушност го однесе златото таму. Ова е грешка од страна на судиите“ Изток Суматик, главен судија на Олимписките Игри, признал дека судиите не ја забележале грешката на Парот во неговото второ трчање бидејќи не му биле дадени аглите на камерата на гледачите. Тој исто така ја споредил со судиската грешка на Диего Марадона „Божјата рака“.  Суматик исто така рекол дека по настанот добил повик од Су, кој рекол дека го почитува судењето и дека е задоволен од резултатот од натпреварот без оглед на тоа. Сепак, Парот ја признал грешката, но сметал дека имал најтехнички настап и дека го заслужувал својот златен медал. 

Една недела по натпреварот во слоупстајл, Су го освоил златниот медал во натпреварот Биг Ер со резултат од 182,50, победувајќи го Монс Рејсланд, кој освоил сребро, додека Макс Парот го освоил бронзениот медал. Со тоа, 17-годишниот Су станал првиот кинески спортист кој освоил златен медал во оваа дисциплина, четири дена пред неговиот 18-ти роденден.

## Наводи

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026
Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2022
Категорија:Родени во 2004 година
Категорија:Статии со текст на кинески

Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026
Озге Јагиз

**Озге Јагиз** (родена 26 септември 1997 година) — турска глумица.

## Ран живот
Озге Јагиз била родена на 26 септември 1997 година во Истанбул. Студирала на Академијата за комуникациски науки на Башкентовиот универзитет.

## Кариера
Таа ја започнала својата актерска кариера во 2018 година, со мала улога во третата сезона од серијата *Ти го именуваш тоа* која се емитувало на Стар ТВ и ја играла улогата на Зелиха.

Во февруари 2019 година, таа се појавила во телевизиската серија *Ветување* на Канал 7, како Рејхан .Тоа било нејзината 1 главна улога ,која ѝ отворило врати во поголемите серии.

Подоцна во 2020 година, таа глумела во *Мојата лева страна* како Сера.

Во 2021 година, таа започнала да работи на *Еден од нас,* во кој ја играла улогата на Хава, ќерка во турско муслиманско семејство.

Во 2022 година, таа се појавила во телевизиската серија *Баба*. Таа ја играла улогата на Бушра Саруханли, единствената ќерка на Емин ,во текот на 2 сезони од по 30 епизоди.

Во 2023 година, таа глумела во 2 филма. Во *Друг вид љубов* таа ја играла главната улога. Таа исто така глумела во *Бела техника*. Во 2023 год, таа глумела во Сафир*,* каде што ја играла главната улога на Фераје.

Во 2026 година глумела во *Нејзините очи се како Црното Море* каде што ја играла улогата Ѓунеш Ајдинај. Нејзина колешка во оваа серија е Халит Озгур Сари во улогата на Азил Јилмаз.

## Личен живот
Озге има постара сестра. Езги Јагиз.

Актерката била во романтична врска со Гокберк Демирџи, кого го запознала во телевизиската серија *Ветување* во 2019 година. Парот се свршил, но ја завршиле врската во 2022 година. Кон крајот на 2023 година, Озга започнала врска со нејзиниот колега од ''Сафир'', Бурак Беркај Акѓул, со кого се појавила во главната улога, а врската завршила во ноември 2025 година.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1997 година
Категорија:Турски глумци
Ортлерски Алпи

**Ортлерски Алпи** (; ; ) — планински венец од планинската група Јужни варовнички Алпи во Централноисточните Алпи, во Италија и Швајцарија.

## Географија
Ортлерските Алпи се одвоени од:

# Сесвенските Алпи на север преку превојот Офен и Вал Мистер
# Ливињо Алпите на југозапад покрај Пасо ди Фраеле и долината Ада (Валтелина)
# Алпите Адамело-Презанела на југ, покрај превојот Тонале
# Ецталските Алпи на североисток покрај горната долина Адиге (Виншгау)

Делот западно од превојот Гавија се нарекува и **група Собрета-Гавија**.

Ортлерските Алпи се исцедени од реките Ада, Ољо, Адиџе и нејзината притока Ноче.

## Врвови
Главните врвови на Ортлерските Алпи се:

## Планински превои
Главните планински превои на Ортлерските Алпи се:

## Историја
мини|260x260пкс|Највисокиот ров во историјата во близина на врвот Ортлер, 1917 година
Ортлерските Алпи биле дел од италијанскиот фронт за време на Првата светска војна . Во оваа област, Австроунгарците и Италијанците се закопале за време на рововската војна што се водела на надморска височина над 3.000 метри.&nbsp;м (10.000&nbsp;стапки) за поголемиот дел од војната. Некои ровови се видливи и денес, а воените реликвии продолжуваат да се наоѓаат во областа.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Планински венци во Швајцарија
Категорија:Планински венци во Италија
Категорија:Јужни Варовнички Алпи
Категорија:Планински венци на Алпите
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Статии со текст на реторомански
Категорија:Статии со текст на германски
Категорија:Статии со текст на италијански
Хеуландит

**Хеуландит** — име на серија тектосиликатни минерали од групата зеолити. Пред 1997 година, хеуландитот бил признат како минерален вид, но рекласификацијата во 1997 година од страна на Меѓународното минералошко здружение го смени во сериско име, при што минералниот вид бил именуван:

* Хеуландит-Ка
* Хеуландит-На
* Хеуландит-К
* Хеуландит-Ср
* Хеуландит-Ba (опишан во 2002 година).

Хеуландитот-Ca, најчестиот од нив, е воден калциум и алуминиум силикат со формула . Мали количини на натриум и калиум обично се присутни и заменуваат дел од калциумот. Стронциумот го заменува калциумот во варијантата хеуландит-Sr. Соодветното име на видот зависи од доминантниот елемент. Видот е визуелно ист, а сериското име хеуландит сè уште се користи секогаш кога не е извршено тестирање.

## Кристалографија и својства
Кристалите се моноклинични. Тие можат да имаат карактеристична форма на ковчег, но можат да формираат и едноставни ромбни призми. Честопати, ќе се формира кора од фини кристали со видливи само краевите на ромбите, што ги прави кристалите да изгледаат како клинови. Тие имаат совршено расцепување паралелно со рамнината на симетрија, на која сјајот е значително бисерен; на другите површини сјајот е од стаклест тип. Минералот е обично безбоен или бел, но може да биде портокалов, кафеав, жолт, цигла-црвен или зелен поради примесите од целадонитот. Варира од транспарентен до проѕирен. Изоморфен со хеуландит е стронциумскиот и бариумскиот зеолит брустерит.

Неговата тврдост според Мосовата скала е 3-4, а специфичната тежина му е 2,2. Хеуландитот е сличен на стилбитот. Сепак, двата минерали можат лесно да се разликуваат бидејќи кај хеуландитот острата позитивна бисектрикса на оптичките оски излегува нормално на расцепот.

## Откривање и појава
Холандитот првпат бил одвоен од стилбитот од Август Брајтаупт во 1818 година и тој го нарекол „еузеолит“ (што значи прекрасен зеолит); независно, во 1822 година, Х. Ј. Брук дошол до истиот резултат, давајќи го името хеуландит, по колекционерот на минерали, Џон Хенри Хеуланд (1778–1856).

Холандитот се јавува со стилбит и други зеолити во амигдалоидните шуплини на базалтните вулкански карпи, а повремено и во гнајс и хидротермални вени. Се формира на температури под околу 100 °C (212 °F), па затоа неговото присуство во седиментните карпи укажува дека тие доживеале плитка дијагенеза.

Добри примероци се пронајдени во базалтите на Беруфјордур, во близина на Џупивогур, во Исланд, Фарските Острови и Деканските трапи на планините Сахиадри во Махараштра во близина на Мумбаи. Кристали со цигла-црвена боја се од Кемпси Фелс во Стирлингшир и долината Фаса во Трентино. Разновидност позната како бомонтит се јавува како мали жолти кристали на сиенитски шкрилец во близина на Балтимор, Мериленд.

## Наводи

## Извори
* Минерални галерии
* [IMA: класификација на зеолити](http://www.minsocam.org/MSA/IMA/ima98(13).pdf)
*

## Надворешни врски

*Structure type HEU

Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Минерали на алуминиумот
Категорија:Минерали на калциумот
Категорија:Минерали на натриумот
Зузана Мадерова

**Зузана Мадерова** (родена на 20 септември 2003 година) — чешка скијачка на даска која специјализира во паралелен слалом и паралелен велеслалом. Таа ја претставувала Чешка на Зимските олимписки игри во 2022 и 2026 година.

## Кариера
За време на МСФ Јуниорското светско првенство во скијање на даска во 2023 година, таа освоила бронзен медал во паралелен слалом и мешани екипни дисциплини.

За време на МСФ Светското првенство во скијање на мраз во сезоната 2023–24, таа го освоила својот прв подиум на Светското првенство во кариерата на 27 јануари 2024 година, завршувајќи на второто место. За време на последната трка од МСФ Светското првенство во скијање на даска во сезоната 2024–25, таа го освоила својот прв подиум на Светското првенство во таа сезона, завршувајќи на третото место.

Во јануари 2026 година, таа била избрана да ја претставува Чешка на Зимските олимписки игри во 2026 година. За време на квалификациите за паралелен велеслалом, таа завршила на второто место со време од 1:31,48 и се пласирала во финалето. На 8 февруари 2026 година, таа ја победила Сабин Пајер во големото финале и освоила златен медал.

## Наводи

## Надворешни врски

* Зузана Мадерова на МСФ
* Зузана Мадерова на матичната страница за Олимписките игри

Категорија:Освојувачи на медали на Зимските олимписки игри 2026
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 2003 година
Категорија:Натпреварувачи на Зимските олимписки игри 2026
Категорија:Чешки спортисти
Лагуна Бланка (Боливија)

**Лагуна Бланка** е солено езеро во ендореичен басен, во покраината Сур Липез во департманот Потоси, Боливија. Се наоѓа во близина на вулканот Ликанкабур.

## Географија
лево|мини|220x220пкс|Лагуна Бланка, во позадина со Серо Лагуна Верде.
Надморската височина на езерото изнесува 4350 метри и се наоѓа на висорамнината Алтиплано. Зафаќа површина од 10,9км2. Езерото е долго 5,6 километри и широко 3,5 километри. 

Карактеристично е по белата боја на водата, по која езерото го добило и своето име. Оваа карактеристична боја е предизвикана од минералите кои ги има во голема количина.

Лагуна Бланка, од помалата Лагуна Верде е одделена со тесен коридор. И двете се наоѓаат во *Националниот резерват за фауна на Андите Едуардо Авароа*. Во минатото, Лагуна Бланка била значително поголема во споредба со денешната површина која ја зафаќа - била 45 метри повисока од денес и се протегала далеку на исток до нејзиниот сегашен брег. Пред 13.240 години, таа го достигнала својот врв во нивото на водата, по што била споена со Лагуна Бланка.

## Поврзано

* Лагуна Верде — солено езеро, исто така во Националниот резерват за андска фауна Едуардо Аваро
* Лагуна Колорада — блиско солено езеро познато по својата црвена боја
* Алтиплано

## Наводи

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Езера во Јужна Америка
Релја Башиќ

Relja Bašić (1930–2017) бил хрватски театарски, филмски и телевизиски актер, еден од најпознатите актери во поранешна Југославија.

### Кратка биографија:

* Роден на 14 февруари 1930 година во Загреб.
* Студирал на Академијата за драмска уметност во Загреб.
* Остварил богата кариера во театарот, филмот и телевизијата.
* Починал на 7 април 2017 година.

### Познати улоги:
Најпознат е по улогата на господинот Фуљир во култниот филм

Tko pjeva zlo ne misli (1970).

Башиќ бил препознатлив по својот елегантен настап, специфичен глас и комичен талент. Освен актерството, се занимавал и со педагошка работа и оставил значаен белег во хрватската култура.
Бајлдонит

**Бајлдонит** — редок секундарен минерал со хемиска формула PbCu3(AsO4)2(OH)2. Неговото потекло се припишува на рудникот Пенберти Крофт, Корнвол, Англија, Обединето Кралство, но нема поткрепувачки докази за ова и тој му е припишан на Корнвол само од страна на Черч (1865). Исто така, во трудот на Черч (Черч, 1865) јасно се наведува „ *Јас сум должен на г-дин Талинг и за овој минерален вид“,* па затоа оригиналниот материјал го обезбедил трговецот со минерали Ричард Талинг, а не го открил Бејлдон. Бајлдон е именуван по драгиот пријател и колега на Черч во Кралскиот земјоделски колеџ (RAC), Сајренсестер, Глостершир, Џон Бејлдон, доктор по медицина (1837 – 1872). Примери се наоѓаат и во Цумеб, Намибија и Аризона, САД. Понекогаш се користи како скапоцен камен.

## Етимологија и историја
Бајлдонит првпат е откриен во 1865 година од страна на британскиот физичар Џон Бејлдон на неговата локација, рудникот Пенберти Крофт во близина на Сент Хилари во Корнвол, Англија. Подетално е опишан од Артур Херберт Черч, кој го именувал по неговиот откривач.

## Класификација
Во системот за класификација на Струнц, бајлдонит е класифициран како фосфат, арсенат или ванадат. Се смета за фосфат, арсенат или ванадат со дополнителни анјони, но без вода од кристализација. Додека во осмото издание формира своја група, во деветтото издание, бајлдонит, лениградит и везињеит се групирани заедно како подгрупа на фосфати, арсенати и ванадати со средно големи и претежно големи катјони (OH, итн.) и сооднос анјон-RO₄ од 1:1.

Во класификацијата на минерали на Дана, тој формира подгрупа на безводни фосфати итн. со хидроксилни или халогени јони и состав (A B)2(XO4)Zq.

## Формирање и локации
Бајлдонитот се формира како секундарен минерал во оксидативната зона на олово-бакарните наслаги. Поврзан е со миметит, беудантит, дуфтит, фармакосидерит, гетит, сегнитит и миксит.

Како релативно редок минерал, бајлдонитот може да биде изобилен на некои локации, но генерално не е многу распространет. Од 2011 година, познати се приближно 160 локации.

Во Европа, бајлдонитот се наоѓа првенствено во Германија (Шварцвалд) и Франција, покрај неколку локации во Англија (Корнвол, Камбрија). Изолирани наоди се познати и од други европски земји. Надвор од Европа, бајлдонитот е познат од САД, Австралија и Казахстан, меѓу другите места. Поголеми кристали се наоѓаат главно во Цумеб, Намибија.

## Кристална структура
Балидонитот кристализира во моноклиничниот кристален систем во просторната група C2/c (просторна група бр. 15), со параметри на решетката a = 10,15 Å, b = 5,89 Å, c = 14,08 Å и β = 106,1° и четири формулни единици по единична ќелија.

## Наводи

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Скапоцени камења
Категорија:Минерали на бакарот
Игуаке

**Игуаке** — езеро кое се наоѓа во Департман Бојакa, во Колумбија. Езерото и околниот простор биле прогласени за светилиште на флората и фауната во 1977 година.

## Географија и клима
Игуаке се наоѓа североисточно од Вила де Лејва. Доминантниот екосистем е алпска тундра на Андите, со присуство на растението фраилејон, папрати, лишаи и пуји. Просечната температура изнесува 12 °C. Пристапната рута до природниот резерват е: Богота – Тунха (147 км)/Тунха– Вила де Лејва (39 км).

## Културна вредност
Игуаке се сметало за свето место за народот Муиска. Според легендата, човештвото потекнува од езерото Игуаке, кога божицата Бачуе излегла од езерото држејќи во рацете едно момче. Кога момчето пораснало, таа се омажила за него и нивните деца го населиле светот. Тие се сметаат за предци на човечкиот род. На крајот, Бачуе и нејзиниот сопруг исчезнале во езерото, претворајќи се во змии.

## Биологија
Видот пчела *Neocorynura muiscae*, опишан во 2006 година, бил пронајден во светилиштето во близина наИгуаке, односно во *Засолништето за флора и фауна Игуаке*, и бил именуван по народот Муиска.

## Поврзано

* Муиска религија

* Тота (езеро)

Категорија:Езера во Колумбија
Категорија:Координати на Википодатоците
Бајлејт

**Бајлејт** — минерал од ураниум карбонат со хемиска формула: Mg2(UO2)(CO3)3·18(H2O). Тоа е секундарен минерал кој содржи магнезиум, ураниум и јаглерод. Има светло жолта боја. Неговата кристална структура е ацикуларна, но почесто се среќава како кора на руди што содржат ураниум. Има Мосова тврдост од околу 2–2,5. 

## Појава
Првпат е опишан во 1948 година за појава во рудникот Хилсајд, северно од Багдад, округ Јавапаи, Аризона и именуван по минералогот Вилијам Ширли Бејли (1861–1943) од Универзитетот во Илиноис. Се јавува како ефлоресценција или облога врз други секундарни минерали и често се таложи на ѕидовите и работните површини на рудникот. Се јавува со шрокингерит, андерсонит, сварцит и гипс во рудникот Хилсајд; со шрокингерит и гипс во рудникот Хидаут во Јута; и со тјујамунит, уранофан, либигит и карнотит во басенот на реката Паудер во Вајоминг. 

## Карактеристики
Бајлејит е карбонат со хемиска формула Mg₂(UO₂)(CO₃)₃(H₂O)₁₂·6H₂O. Кристализира во моноклиничниот систем. Кога минералот се зема како примерок и се складира во посува атмосфера, тој завршува како жолт прав. Растворлив е во вода.

## Формирање и наслаги
Минералот генерално се наоѓа во форма на кора или ефлоресценции што покриваат гипс или микеозни шкрилци; генерално се формира како ѕидна покривка по експлоатацијата на рудникот. Бајлејит обично се поврзува со сварцит, шрекингерит, гипс и андерсонит. Опишан е на сите континенти освен во Азија и Океанија. Во Каталонија е опишан во рудникот Еурека, во општината Торе де Капдела (Паларс Жуса), во контекст на импрегнации на бакар и ураниум во пермско-тријаски конгломерати и песочници (Бундзандштајн); Рудникот моментално е напуштен.

## Наводи

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Карбонатни минерали
Карниски Алпи

**Карниски Алпи** (; ; ; ) — масив на Јужните Варовнички Алпи во Австрија и Североисточна Италија. Тие се наоѓаат во рамките на австрискиот Источен Тирол и Корушка, и италијанскиот Фурланија (покраина Удине) и маргинално во Венето.

## Потекло на името
Карниските Алпи го добиле името по римската провинција Карнија, која веројатно има келтско потекло.

## Географија
Карниските Алпи се протегаат од исток кон запад околу 100 километри помеѓу реката Гајл, притока на Драва и Таљаменто, која ја образува границата помеѓу Австрија и Италија.

### Поделба

Во Карниските Алпи се наоѓа најјужниот ледник во Австрија, Ајскар, кој се наоѓа во масивот Келерванд.

## Значајни врвови
мини|Хохе Варте и Келерспицен, поглед од југ (Монте Арвенис)
Меѓу најважните планини на масивот се:

* Кољанс (2.782 м)
* Келершпицен (2.774 м)
* Монте Пералба / Хохвајсштајн (2.694 м.)
* Монте Кавалино / Гросе Кинигат (2.689&nbsp;м)
* Роскопф (2.603 м)
* Монте Терца Гранде (2.586 м)
* Монте Бивера (2.474 м)
* Крета Фората (2.462 м)
* Хелм (2.434 м)
* *[[Креста ди Енге]]* (2.414 м)
* *[[Монте Феро]]* (2.348 м)
* Гајлталер Полиник (2.332 м)
* Трогкофел (2.280 м)
* Монте Сернио (2.187 м)

## Планински превои
мини|Ветерна турбина на австриската страна од превојот Плекен
Главните превои на Карниските Алпи се:

* Превој Плекен (Толмецо до Кетшах-Маутен), пат (1.360 м)
* Превој Насфелд (од Понтеба до Хермагор-Пресегер Езеро), пат (1.552 м)
* Офнерјох (од Форни Аволтри до Санкт Лоренцен во Лесахтал), пешачка патека (2.301 м)
* Превој Волајер (исто како Кетшах-Маутен), пешачка патека (1.922 м)

## Поврзано
* Јужни Карниски Алпи
* Варовнички Алпи

## Наводи

## Надворешни врски
* Carnic Alps on SummitPost
* Carnic Alps on Hike.uno
* Portal and interactive key to the flora of the S Carnic Alps

Категорија:Удине (покраина)
Категорија:Планински венци во Италија
Категорија:Јужни Варовнички Алпи
Категорија:Планински венци на Алпите
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Статии со текст на словенечки
Категорија:Статии со текст на италијански
Категорија:Статии со текст на германски
Категорија:Статии со текст на фурлански
Марко Делчевско-каменички

**Марко (**световно **Горан Кимев**; Штип, 25. ноември 1977)  — епископ на Делчевско-каменичката епархија на МПЦ-ОА. Претходно бил епископ брегалнички (2006-2023), како и викарен епископ дремвитски (2003-2006), како дел од поранешната Православна Охридска Архиепископија, автономна црква во состав на Српската православна Црква.

## Животопис
Роден е во Штип на 25 ноември 1977 година. Основно образование завршил во родниот град по што се запишал на средно богословско училиште во Скопје. По завршувањето на Македонската Православна Богословија ,,Св. Климент Охридски’’ во Скопје и воениот рок се запишал на Богословскиот факултет во Скопје, а истовремено работи и во администрацијата на Повардарската Митрополија.

Замонашен е на 20 јули 2002 година во Манастирот „Св. вмч. Георгиј” кај Неготино, од страна на митрополитот Јован  кој му го даде името Марко. За викарен епископ дремвитски е избран со одлука на Светиот Архиерејски Собор на Српската Православна Црква одржан на 10/23 мај 2003 година, на предлог на тогашниот велешки и повардарски митрополит на Српската православна црква Јован.

Хиротонијата е извршена  во манастирот Свети Прохор Пчињски на 24 ноември/7 декември 2003 година, а со одлука на Светиот архиерејски синод на Српската православна црква бил назначен за местобљустител битолски. На 16/29 јуни 2006 година, со одлука на Светиот архиерејски синод на Православната охридска архиепископија, бил назначен за надлежен архијереј на Брегалничката епархија на ПОА, со титула епископ брегалнички и местобљустител битолски.

## Интеграција на ПОА со МПЦ-ОА
По решавањето на повеќедеценискиот раскол помеѓу Македонската Православна Црква – Охридска Архиепископија и Српската Православна Црква, се воспостави единство помеѓу двете помесни сестрински цркви. На 20 мај 2023 година архијереите на поранешната ПОА добија канонски отпуст од страна на Соборот на Српската православна црква и нивно интегрирање во Македонската православна црква. Како плод на воспоставената братољубива заедница помеѓу двете сестрински Цркви, САС на МПЦ – ОА донесе одлука за формирање на нова Делчевско – каменичка епархија. Со оваа одлука, новиот епископ ја доби титулата Делчевско – каменички, со седиште на епархијата во градот Делчево. Интронизацијата на Преосвештениот епископ г. Марко се изврши на 17. 09. 2023 год.  во црквата „Успение на Пресвета Богородица’’ во градот Делчево. 

## Поврзано

* Православна Охридска Архиепископија

## Наводи
Јоаким Дељадровско-илинденски

**Јоаким (**роден како Јаким Јовчевски, с. Луково, Струга; 7. ноември 1949) — епископ на Дељадровско-илинденската епархија на МПЦ-ОА. 

Претходно е епископ полошко-кумановски (2004-2023) и викарен епископ Велички (2003-2004) во рамките на поранешната Православна Охридска Архиепископија (ПОА) во составот на Српската православна Црква.

## Животопис
Роден е на 7 ноември 1949 година во селото Луково, Струга. Завршил средно градежно училиште. Студирал и на Градежниот факултет во Скопје а дипломирал на Богословскиот факултет „Свети Климент Охридски“ во март 1992 година. Се замонашил во Цетињскиот манастир на 9 февруари 1996 година. На 12 јули истата година, митрополитот црногорско-приморски Амфилохиј го ракоположил за јероѓакон, а на 31 октомври истата година го ракоположил за јеромонах. На 7 февруари 1997 година е избран за професор на Цетињската богословија. На 19 декември 2002 година е ракоположен во чин игумен од страна на митрополитот црногорско-приморски Амфилохиј.

Со одлука на Светиот Архиерејски Собор на Српската Православна Црква, одржан на 23 мај 2003 година, на предлог на тогашниот Митрополит велешки и повардарски Јован е избран за викарен епископ, со титула епископ Велички и местобљустител полошко-кумановски. Хиротонијата е извршена 30 ноември 2003 година во Соборната црква „Свети Архангел Михаил“ во Белград. Со одлука на Светиот Архиерејски Синод на поранешната Православна Охридска Архиепископија од 16 август 2004 година, е избран за надлежен архијереј на полошко-кумановската епархија на ПОА.

## Интеграција на ПОА со МПЦ-ОА
По решавањето на повеќедеценискиот раскол помеѓу Македонската Православна Црква – Охридска Архиепископија и Српската Православна Црква, се воспостави единство помеѓу двете помесни сестрински цркви. На 20 мај 2023 година архијереите на поранешната ПОА добија канонски отпуст од страна на Соборот на Српската православна црква и нивно интегрирање во Македонската православна црква. Како плод на воспоставената братољубива заедница помеѓу двете сестрински Цркви, САС на МПЦ – ОА донесе одлука за формирање на нова Дељадровско – илинденска епархија. Со оваа одлука, новиот епископ ја доби титулата Дељадровско – илинденски, со седиште на епархијата во Дељадровскиот манастир . Интронизацијата на Преосвештениот епископ г. Јоаким се изврши на 05.11.2023 год. во новоизградениот храм  „Св. Константин и Елена’’ во Илинден.

## Поврзано

* Православна Охридска Архиепископија

## Наводи
Анатолиј Зографски

**Анатолиј Зографски** е роден околу 1772 година во Мијачкиот крај (Могорче или Лазарополе), во сиромашно семејство. Бил посвоен и школуван во манастирите Свети Јован Бигорски и Пречиста во Кичевско, каде се замонашил.

Подоцна заминал во Зографскиот манастир на Света Гора, каде напреднал до јеромонах и игумен, а во 1819 година бил испратен на долга мисија во Русија за да ги врати метосите на Зограф. Во Санкт Петербург станал близок со царското семејство на Николај I, бил духовник и воспитувач на престолонаследниците, па добил високи руски одликувања како „Св. Владимир“ и „Св. Ана“.

Автор е на првиот буквар на македонски народен јазик „*Началное учение со молитви утренија*“ (1838), како и на описи на атонските манастири, а поддржувал просвета и бил ментор на Партенија Зографски.

Починал во 1848 година во Зографскиот манастир на околу 76 години, оставајќи значаен придонес како просветител, дипломат и духовник во македонската преродба.

Категорија:Македонски монаси
Дејан Говедарица

**Дејан Говедарица** (роден на 26 септември 1969 година, во Зрењанин) — југословенски и српски фудбалски тренер и поранешен фудбалер, играч од средниот ред.

## Клупска каријера
Кариерата ја започнал во екипата Пролетер Зрењанин каде играл три сезони, пред да премине во Војводина во 1992 године, каде одиграл 102 натпревари и постигнал 16 гола. Во Војводинa играл се до почетокот на 1996 година, кога во зимскиот преоден рок заминал во странство каде потпишал за холандскиот клуб Волендам.

Во дресот на Волендам играл до летото 1997, забележувајќи 37 натпревари во холандското првенство на кои постигнал осум гола, а посебно впечатлив бил неговиот последен настап за клубот во кој постигнал хет-трик во победата со 5-2 над Утрехт на 25 мај 1997 година.

По испаѓањето на Волендам на крајот од сезоната 1996-1997, Говерарица ја напуштил Холандија за да се пресели во Италија, потпишувајќи за Лече, за 2 милијарди лири; таму тој играл со клубот во Серија А 1997-1998, постигнувајќи еден гол во текот на првенството, погодок кој ја отворил вратата кон историската победа на Лече со 1-2 на Сан Сиро против Милан на 19 октомври 1997. Сепак, и покрај тоа, тој имал неуспешна сезона, покажувајќи атлетски слабости кои го спречиле со успех да настапува во највисоката италијанска лига. Навивачите на Лече го нарекувале *„Cadaverica“* (предвод на мак. „мртовец“) поради неговите ограничувања.

По Светското првенство, тој го раскинал договорот со Лече, а потоа се вратил во Холандија, потпишувајќи со РКЦ Валвајк. Таму играл четири сезони пред да се пресели во НЕК од Најмеген, а потоа да се врати во својата татковина, повторно во Војводина, последниот клуб за кој играл пред да се пензионира во 2005 година.

## Репрезентативна кариера
Своето деби за СР Југославија го имал во 1994 година против Бразил во пријателски натпревар. Две години подоцна, тој го постигнал својот прв гол за југословенската репрезентација во пријателската победа со 3-2 против Аргентина.

Како член на репрезентацијата учествувал на Светското првенство 1998 (на кое играл, и тоа лошо, во само еден натпревар) и на Европското првенство 2000, за време на кое постигнал гол против Шпанија, но и автогол во четвртфиналето против Холандија. По континенталното натпреварување, тој повеќе не настапил за националниот тим, за кој одиграл вкупно 29 натпревари и постигнал 2 гола.

### Хронологија на репрезентативните настапи

## Наводи

## Надворешни врски

* Дејан Говедарица на transfermarkt
* Дејан Говедарица на whoscored

Категорија:Српски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Војводина
Категорија:Фудбалери на ФК Лече
Категорија:Фудбалери во Серија А
Категорија:Родени во 1972 година
Тото против црниот пират

**„Тото против црниот пират“** (италијански: *Totò contro il pirata nero*) – филм на режисерот Фернандо Черкио (Fernando Cerchio) од 1964 година. Черкио е автор и на сценариото, а главните улоги ги играат: Тото (Totò), Марио Петри (Mario Petri), Алдо Џуфре (Aldo GiuffréИ и Грација Марија Спина (Grazia Maria Spina).

## Синопсис
Хосе е ситен крадец кој, бегајќи по една кражба, се крие во буре со рум во пристаништето во Неапол. Меѓутоа, бурето завршува на еден пиратски брод, па тој мора да се соочи со пиратите...

## Наводи

Категорија:Италијански филмови
Категорија:Филмови на италијански јазик
Категорија:Филмови од 1964 година
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови со Тото
Категорија:Филмови на Фернандо Черкио
Категорија:Филмови со Грација Марија Спина
Категорија:Филмови со Алдо Џуфре
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Неапол
Ноќниот агент

***Ноќниот агент*** () — американски акционен трилер создаден од Шон Рајан, заснован на истоимениот роман на Метју Кверк. Со Гејбриел Басо во главната улога, серијата премиерно била прикажана на Netflix на 23 март 2023 г.

Серијата станала трета најгледана дебитантска серија на Netflix во првите четири дена од прикажувањето, а по само една недела била обновена за втора сезона. Во рок од еден месец, таа станала шестата најгледана серија на преносната платформа воопшто. Во октомври 2024 г., пред премиерата на втората сезона, серијата била обновена и за трета сезона. Втората сезона била објавена на 23 јануари 2025 г., додека третата сезона својата премиера ја имала на 19 февруари 2026 г.

## Содржина
Агент на ФИБ, чија задача е да дежура покрај линијата за итни случаи, добива повик што го вовлекува во заговор од огромни размери. За да ја спаси земјата, тој тргнува во лов на предавникот, истовремено штитејќи ја поранешната извршна директорка на технолошка компанија од луѓето што ги убиле нејзините тетка и тетин.

## Улоги

|-
| Гејбриел Басо
| Питер Садерленд
|-
| Лусијан Бјуканан
| Роуз Ларкин
|-
| Фола Еванс-Акингбола
| Челси Арингтон
|-
| Сара Дежарден
| Меди Редфилд
|-
| Ив Харлоу
| Елен
|-
| Финикс Раеи
| Дејл
|-
| Енрике Мурсијано
| Бен Алмора
|-
| Ди-Би Вудсајд
| Ерик Манкс
|-
| Хонг Чау
| Дајана Фар
|-
| Ариен Манди
| Нур Тахери
|-
| Луис Хертум
| Џејкоб Монро
|-
| Берто Колон
| Соломон Вега
|-
| Кеон Александер
| Џавад
|-
| Мајкл Маларки
| Маркус Дарган
|-
| Аманда Ворен
| Кетрин Вивер
|-
|}

## Епизоди

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Американски телевизиски серии
Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик
Категорија:Американски телевизиски трилери
Категорија:Оригинални програми на Netflix
Светилник Нида

мини|Светилникот Нида,  Литванија
**Светилникот Нида** е крајбрежен светилник на Курскиот Провлак во селото Нида, кој се наоѓа приближно 900 метри од брегот на Балтичкото Море, на врвот на дината Урбас.
лево|мини|148x148пкс|Фотографија од стариот светилник Нида
Првиот светилник на ридот Урбас бил изграден откако Источна Прусија била анексирана од Германското Царство во 1874 година и започнал со работа на 24 октомври истата година. Кулата на светилникот имала шестоаголен план и била изградена од црвена тула. Висината на првиот светилник била 27 метри. Опсегот на видливост на овој светилник бил приближно 20 морски милји. 

На крајот од Втората светска војна, во 1944 година, светилникот Нида бил дигнат во воздух од страна на германските трупи кои се повлекувале, но во 1945 година бил повторно изграден и вратен во работна состојба. Во 1953 година, светилникот бил реконструиран и конечно обновен.

Сегашната 29-метарска кула на светилникот е направена од армиран бетон и обоена со хоризонтални црвени и бели ленти. Френовите леќи на светилникот се произведени во фабриката за инструменти „Изум“ во Харковската област. Опсегот на видливост на светилникот е 22 морски милји (приближно 41 км).

Светилникот Нида работи автоматски, без постојано одржување. Светлосните сигнали се испраќаат само во темнина, додека радио сигналите се пренесуваат 24/7. Светилникот е опремен со шест жарулки, но се користи само една. Другите се потребни во случај да откаже моменталната светилка. Светилникот има и независен извор на енергија, кој автоматски се вклучува ако се прекине електричната енергија од надворешната мрежа.
## Наводи

## Надворешни врски

* Урбо калнас, нидос витурис
* Урбо калнас, (Nidos švyturys)
* Нидос швитурис
Категорија:Светилници во Литванија
Категорија:Светилници
Сафирен ѓердан на Бизмарк

[десно|мини|Бизмаркскиот сафирен ѓердан изложен во Националниот музеј за природна историја во [Вашингтон]]
**Сафирен ѓердан на Бизмарк** — ѓердан од сафир дизајниран од конгломератот *Картие, Инк*. во 1935 година. Од 2010 година, ѓерданот бил изложен помеѓу Холскиот сафир и дијамантскиот ѓердан и Логановиот сафир во Салата за геологија, скапоцени камења и минерали „Џенет Аненберг Хукер“ во Националниот музеј за природна историја на институцијата Смитсонијан во Вашингтон, САД. Именуван бил по грофицата Мона фон Бизмарк, која го донирала делото на Смитсонијан во 1967 година. Самиот сафир бил ископан во Бурма (сега Мјанмар) и бил купен од грофицата во Шри Ланка во 1926 година за време на нејзиниот меден месец со Харисон Вилијамс.

Ѓерданот се состои од еден ланец од платински алки поврзани со парови тркалезни дијаманти со брилијантен крој. Бизмарскиот сафир е поставен во приврзок на предната страна од ѓерданот, опкружен со дијаманти со облик на багет и осум помали сафири со облик на квадрат поставени симетрично околу рабовите на ѓерданот.

## Наводи

Категорија:Сафири
Категорија:Скапоцени камења
Чистоземна ѕвезда

**Чистоземната ѕвезда** — природен сафир со виолетова ѕвезда кој бил откриен во Шри Ланка и јавно претставен во јануари 2026 година. Има тежина од 3.563 карати, тој е најголемиот документиран природен сафир со виолетова ѕвезда. Скапоцениот камен има шестзрачен астеризам (ѕвезден ефект) што се протега низ закривената површина на каменот.

## Опис
Чистоземна ѕвезда е природен корунд, класифициран како природен ѕвезден сафир. Тежи 3,536 карати (707.2 грама) и има димензии 66,46–67,87 милиметри × 71,17 милиметри. Каменот е тркалезен со двоен стил на сечење, полупроѕирен до непроѕирен и виолетова боја. Каменот покажува шестзрачен астеризам предизвикан од подредени рутилни вметнувања во кристалот и не покажува индикации за загревање. На површината се гледа портокалов стран материјал кој достигнува до пукнатини. Тоа е најголемиот познат природен виолетов ѕвезден сафир документиран досега.

## Откритие
Сафирот бил откриен во 2023 година во близина на Ратнапура, Шри Ланка, регион познат по сафирното рударство. Каменот останал необработен и бил јавно презентиран во Коломбо по неговото испитување.

## Проценка
Индустриските проценки го проценуваат скапоцениот камен во износ од стотици милиони американски долари. Од неговото откривање во јануари 2026 година, Чистоземната ѕвезда останува во сопственост на анонимни сопственици кои покажале подготвеност да го продадат.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална матична страница

Категорија:Сафири
Категорија:Скапоцени камења
Квинслендова црна ѕвезда

**Квинслендова црна ѕвезда,** позната и како **Квинследов бримстоун**, именувана по нејзината природа и место на потекло — 733 каратен (146.6 г) црн сафир, и бил најголемиот сафир со квалитет на скапоцен камен во светот сè додека не бил откриен сафирот Адамова ѕвезда.

Сафирот „Црна ѕвезда“ е скапоцен камен со овална форма. Центарот на ѕвездата е многу поголем и посветол од нормалните ѕвездени сафири. Светлата шестзрачна ѕвезда е поставена на целосно црна позадина. Убавината на каменот е дополнително нагласена со неговата обвивка од бело злато. Големиот црн камен е опкружен со ред од 35 помали бели дијаманти во облик на круша.

Како и кај сите ѕвездени сафири, ѕвездата се движи со променливи агли на осветлување и припаѓа на групата минерали позната како корунд, кристална форма на алуминиум оксид (Al2O3).

Ѕвездениот ефект кај ѕвездените сафири се предизвикува од микроскопски вметнувања, главно рутил, порамнети во троен образец во внатрешноста на каменот што ја рефлектира светлината што влегува во каменот низ неговата куполна површина во шестзрачен ѕвезден образец.

Скапоцениот камен за прв пат бил откриен во 1938 година од страна на 12 годишниот Рој Спенсер, кој го пронашол каменот на близок рид во Квинсленд, Австралија. Рој го однел каменот дома за да му го покаже на својот татко, Хари Спенсер, кој го сметал каменот за голем црн кристал и го користел како затворач за врата 10 години. Во 1947 година, јувелирот Хари Казанџијан, роден во Ерменија, кој живеел во Лос Анџелес, го посетил семејството Спенсер и се заинтересирал за каменот. Хари Спенсер се согласил да го продаде каменот на Казанџијан за 18.000 долари, со кои Спенсер изградил нова куќа за своето семејство. Казанџијан поминал два месеци проучувајќи го каменот пред да донесе одлука да го исече, жртвувајќи над 400 карати за да ја открие шестокраката ѕвезда.

## Наводи

Категорија:Сафири
Категорија:Скапоцени камења
Логанов сафир

алт=Large blue sapphire surrounded by twenty diamonds|десно|мини|Брошот „Логан сафир“, Национален музеј за природна историја, Вашингтон

**Логанов сафир** — 422.98 каратен (84.596 грама) сафир од Шри Ланка. Еден од најголемите сини сафири во светот, бил во сопственост на Виктор Сасун, а потоа го купил М. Роберт Гугенхајм како подарок за неговата сопруга, Ребека Полард Гугенхајм, која го донирала сафирот на институцијата Смитсонијан во 1960 година. Името на сафирот е изведено од нејзиното ново презиме откако се омажила за Џон А. Логан по смртта на Гугенхајм. Изложен е во Националната колекција на скапоцени камења на Националниот музеј за природна историја во Вашингтон, од 1971 година. Тоа е сафир, приближно со големина на големо кокошкино јајце, поставен во сребрен и златен брош опкружен со 20 тркалезни дијаманти.

## Опис

Логановиот сафир тежи  и е приближно со големина на големо јајце, со димензии 49,26 на 20,56 мм. Тоа е мешан сафир со перниче (со заоблена правоаголна форма) и е син со мали нијанси на виолетова. Кројот е дизајниран да ја истакне неговата боја, а не да ја подобри неговата брилијантност. Во 1997 година, Гемолошкиот институт на Америка утврди дека бојата на Логановиот сафир е природна и дека претходно не бил подложен на термичка обработка, техника што понекогаш се користи за подобрување на бојата или механичките својства на скапоцените камења. Флуоресцира црвеникаво-портокалова кога е изложен на ултравиолетово зрачење. Овој феномен, како и малите виолетови тонови, укажува на траги од елементот хром во структурата на сафирот.

Логановиот сафир е еден од најголемите сини сафири во светот. Рутилните инклузии, кои најчесто се наоѓаат во сафирите од Шри Ланка, се видливи во внатрешноста на скапоцениот камен. Поставен е во сребрен и златен брош и опкружен е со 20 тркалезни дијаманти. Вкупно, дијамантите тежат приближно  и веројатно биле земени од античка нараквица или ѓердан. Статија од 1958 година во *„Журнал за дома“* од Ребека Полард Гугенхајм, сопственичката во тоа време, сугерира дека брошот бил поставен некаде откако таа го стекнала неколку години претходно, но понатамошни детали за неговото поставување се непознати.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Сафири
Џамија (Франгово)

**Џамија (Франгово)** — главна и единствена џамија во селото Франгово, во Општина Струга, Македонија.

## Местоположба

Џамијата се наоѓа во средишниот дел на селото.

## Галерија


Податотека:Џамија во Франгово 2.jpg|Поглед на џамијата
Податотека:Џамија во Франгово 3.jpg|Фонтана во дворот
Податотека:Џамија во Франгово.jpg|Влезот


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Франгово
Категорија:Џамии во Општина Струга
Категорија:Џамии во Струшкото муфтиство
Стјуартов сафир

мини|Стјуартиовиот сафир, поставен во шестоаголен златен држач, бил на предната страна од круната на кралицата Викторија од 1838 до 1909 година, по што потоа бил преместен на задната страна.**Стјуартов сафир** — 104 каратен (21 грам) син сафир од Шри Ланка кој е дел од Британските крунски скапоцени камења.

## Историја
Раната историја на скапоцениот камен е доста нејасна, иако веројатно му припаѓал на Чарлс II, и дефинитивно било помеѓу скапоцените камења кои неговиот наследник Џејмс VII и II го земал со себе кога избегал во Франција по Славната револуција во декември 1688 година.

Оттаму го наследил неговиот син, Џејмс Стјуарт, кој му го оставил во наследство на својот син, Хенри Бенедикт, подоцна познат како кардинал Јорк, кој го носел во својата митра.

Како последен наследник на Џејмс VII и II, кардиналот го ставил сафирот, заедно со многу други мошти на Стјуарт, на продажба околу 1799 година. Околу 11 години подоцна Џорџ IV го стекнал и се вратил во Обединетото Кралство од Италија.

Во 1820 година, Џорџ го поставил сафирот на копчата на нова нараквица што содржувала 335 дијаманти, што бил подарок за неговата љубовница, Елизабета, Леди Конингам, која ја носела на крунисувањето на кралот следната година. По смртта на Џорџ во 1830 година, Леди Конингам му ја понудила нараквицата на неговиот наследник, Вилијам IV, но кралот ѝ дозволил да ја задржи бидејќи не се сметала за сопственост на круната.

Откако кралицата Викторија се искачила на тронот во 1837 година, сафирот го завзело чесното место на предната страна од нејзината нова круна, веднаш под рубинот на Црниот Принц. Се смета дека Леди Конингам ѝ го подарила на Викторија по совет на нејзиниот син, Франсис Конингам, господарот Чемберлен.

Во 1909 година, за време на владеењето на Едвард VII, бил преместен на задниот дел од круната за да се направи место за  дијамантот кулинан II од 317 карати (63.4 г). Сè уште ја зазема таа позиција на задната страна од Империјалната државна круна изработена во 1937 година (копија од Викторијановата) и користена од Чарлс III. 

Круната е јавно прикажана заедно со другите крунски скапоцености во куќата на скапоцености во Лондонската кула.

## Опис
Овалниот сафир тежи 104 карати (21 грама). Долго е 4.9 см и има една или две дамки, но било докажано дека Стјуартовите го сметале за многу вреден. Во еден момент на едниот крај била издупчена дупка, веројатно за да се воведе додаток преку кој каменот можел да се носи како приврзок. На задната страна има минијатурна плоча врежана со кратка историја на Империјалната државна круна. 

## Поврзано
* Светиедвардов сафир

## Наводи

Категорија:Чарлс II
Категорија:Сафири
Категорија:Скапоцени камења