Албански јазик

**Албански јазик** (ендоним:  ) е јазик што го говорат приближно околу 6 милиони луѓе, првенствено во Албанија, Косово, Србија, Црна Гора, Македонија, но исто така и во некои други балкански држави, како и од емигрантски групи во Калабрија, Италија. Јазикот е еден, посебен огранок на Индоевропското јазично семејство. Во минатото за овој јазик во македонската терминологија се користел терминот *арнаутски јазик*. Во речниците на Ѓорѓија Пулевски, јазикот се нарекува *арбански*.

Денешниот албански јазик како стандардна форма го има дијалектот на Тоските, наспроти дијалектот на Гегите кој и покрај стандардизацијата сѐ уште масовно го користат во Косово и делови од Македонија. Впрочем, сѐ уште постои несогласување околу стандардизацијата на албанскиот јазик, а некои бараат повторна стандардизација во која би биле вклучени повеќе елементи од гегскиот дијалект. Постои и залагање во Косово да се земе како стандардна форма гегскиот дијалект со што албанскиот јазик би станал еден јазик со два официјални дијалекти. Инаку, лексичкиот фонд е главно латински, италијански, романски, грчки, македонски, српски и турски.

## Историја
[мини|лево|''[Мешари (Мисал)* од 1555 е најстарата книга на албански јазик]]
За точното потекло на албанскиот јазик сè уште се расправа, но тој често се поврзува со античкиот [[илирски јазик]] поради географски и историски причини. Најстариот сочуван писмен запис на албански јазик - [[Formula e pagëzimit|Словото за крштевање]] (*Formula e pagëzimit*) датира од 15 век. Тоа е една реченица во едно писмо на латински јазик од католичкиот надбискуп Павел Ангел од 1462 год. Дополнително, најстарата книга на албански јазик е еден католички молитвеник [[Мешари]] (*Мисал''), издадена од Ѓон Бузуку во 1555 година. Оваа книга е значајна пресвртница во албанската литература и дава вредни сознанија за јазикот и неговата употреба во тој период. Сепак, самиот јазик е многу постар, со корени од раните индоевропски миграции на Балканот.

Во 1908 година, Битолскиот конгрес одиграл клучна улога во стандардизирањето на албанската азбука, усвојувајќи изменета верзија на латинското писмо.

## Дијалекти
лево|250px|thumb|Карта на албанските дијалекти
Постојат два диференцијални дијалекти на албанскиот: тоскански дијалект и гегски дијалект. Спорот со дијалектите и нивниот службен стгатус и денес не е разрешен во албанската научна и општествена јавност. Имено, денес службено и официјално се тврди дека албанскиот јазик е синтеза на двата дијалекти, што е насилно наметната теза од Енвер Хоџа и неговата политика. Денешниот албански јазик се заснова на тосканскиот дијалект и не е прифатливо за населението што користат гегски дијалект. Гегите и денес пишуваат и творат на гегски дијалект, но поради тоа и денес се прогонувани и казнувани таквите активисти. Поради тоа едонство за албанскиот јазик речиси и не постои, раздорот е голем. Во 1965 година од печат излезе книгата „Предавство“ напишана на гегски дијалект и албанците од северна Албанија побараа таа верзија на албанскиот јазик и тој дијалект да бидат официјализирани и албанскиот јазик да се заснова на тој дијалект .

Разликите помеѓу двата дијалекти со огромни, дури и поголеми отколку некои словенски јазици како на пример словенечки јазик и српски јазик. Од вкупното албанско население на Балканот, околу две третини или мнозинство од албанците зборуваат на гегски дијалект. Тој дијалект е лексички побогат, почист и има поголеми изразни можности благодарејќи на влијанието на соседните македонски јазик и српски јазик.

## Граматика
### Именки
;Член

Членот во албанскиот јазик е постпозитивен, односно се става на крајот од именката, исто како во македонскиот јазик. Албанскиот има само определен член и се користат следниве наставки:
* -u за именки од машки род кои завршуваат на k, g и h, а за сите други -i.
::mal - mali (планина - планината), ujk - ujku (волк - волкот)
* -а или -ja за именки од женски род. Ако именката завршува на o или e, тогаш се користи членот -ja.
::verturë - vetura (автомобил - автомобилот), pallto - palltoja (палто - палтото)
* за именките од среден род (малку на број) се користи членот -t.

За разлика од македонскиот, албанскиот има само еден член и членот се користи и за лични имиња и топоними (Shkup - Shkupi, итн).

### Броеви

## Фонетика

## Примери

* да- po
* не- jo
* здраво- tungjatjeta
* Јас зборувам...- Unë flas...
::македонски- maqedonisht
::албански- shqip
* Јас не разбирам...- Unë nuk kuptoj...
* и- dhe
* но- apo

## Поврзано
* Албанска азбука

## Наводи


Категорија:Јазици во Италија
Категорија:Јазици во Албанија
Категорија:Јазици во Грција
Категорија:Јазици во Србија
Категорија:Јазици на Косово
Категорија:Јазици во Романија
Категорија:Јазици во Турција
Категорија:Јазици во Луксембург
Категорија:Јазици во Црна Гора