Casus belli

****** — латински израз што буквално значи настан што предизвикува војна. **' претставува причина за објавување или водење [[војна]], повод за објавување војна, причина за влегување на државата во војна.

**' затоа, не го опишува збирот на околности што водат до војна, туку само конечната, одлучувачка причина што агресорот/државата што напаѓа ја користи како објаснување, причина за објавување на војна. ** во повеќето случаи е легитимно и всушност постои, додека од друга страна, понекогаш се споменуваат измислени причини за објавување војна. Пример за ова е Нацистичка Германија, која употребила лажен изговор за нападот на Полска, со што ја започнала Втората светска војна.

Изразот станал широко распространет во 17 и 18 век преку делата на Хуго Гроциј (1653), Корнелиј ван Бинкершок (1707) и Жан-Жак Бурламаки (1732), меѓу другите, и поради подемот на политичката доктрина или „теоријата за праведна војна“. Денес, изразот речиси го изгубил своето правно значење и сè повеќе се користи во политичка смисла.

## Причини за употреба
На државите им е потребно јавно оправдување за напад врз друга земја, како за да се поттикне домашната поддршка за војната, така и за да се добие поддршка од потенцијалните сојузници.

Во ерата по Втората светска војна, Повелбата на ОН им забранувала на земјите-членки да се вклучуваат во војна освен: 1) како средство за самоодбрана - или одбрана на сојузниците каде што тоа го бараат договорните обврски - од агресија; 2) освен ако ОН како тело претходно не ја одобрило операцијата. ОН, исто така, го задржува правото да побара од земјите-членки да интервенираат против земји кои не се членки, а кои воделе агресорски војни.

## Историски примери
Додека долготрајниот судир меѓу северните и јужните држави (главно поради економските разлики и моралните прашања предизвикани од ропството) бил причина за Американската граѓанска војна, конфедерацискиот нападот на Форт Самтер (12-14 април 1861 година) послужил како *cassus belli*  за започнување на најсмртоносната војна во американската историја.

### Американска граѓанска војна
Овој дел ги опишува попознатите и поконтроверзни случаи на *casus belli* што се случиле во поновата историја.

### Шпанско-американска војна
[мини|333x333пкс|Карикатура на воинствениот [Чичко Сем како ја предупредува Шпанија, околу 1898 година.]]
Иако уништувањето на *[[USS Maine (ACR-1)|Мејн]]* не резултирало со непосредно објавување војна на Шпанија, тоа создало атмосфера што го оневозможила мирното решавање. Шпанската истрага утврдила дека експлозијата била предизвикана од спонтано согорување на бункер со јаглен, но американскиот истражен одбор „Самсон“ одлучил дека експлозијата била предизвикана од надворешна експлозија од торпедо. Администрацијата на Мекинли не ја навела експлозијата како причина, но други веќе биле склони да влезат во војна со Шпанија поради воспримените злосторства и губењето на контролата врз Куба. Застапниците на војната го користеле слоганот „Запомнете го *Мејн* ! По ѓаволите со Шпанија!“

### Виетнамска војна
Многу историчари сугерираат дека Вториот инцидент во Тонкинскиот Залив бил измислен изговор за Виетнамската војна. Северновиетнамските поморски претставници јавно изјавиле дека за време на Вториот инцидент, северновиетнамските поморски сили никогаш не пукале врз бродот „УСС Мадокс“. Во документарецот *[[The Fog of War|„Маглата на војната“]]*, тогашниот американски министер за одбрана Роберт Мекнамара признава дека нападот за време на Вториот инцидент не се случил, иако тој и претседателот Џонсон верувале дека се случил во тоа време.

Првиот инцидент во Тонкинскиот Залив (2 август) не треба да се меша со вториот инцидент во Тонкинскиот Залив (4 август). Северновиетнамците тврделе дека на 2 август, американскиот разорувач „УСС *Мадокс“* бил погоден од едно торпедо и дека еден американски авион бил соборен во територијалните води на Северен Виетнам. Музејот PAVN во Ханој изложува „Дел од торпедниот брод... кој успешно го избркал „УСС Мадокс“ на 2 август 1964 година“.

### Кинеско-виетнамска војна
За време на Кинеско-виетнамската војна од 1979 година, кинескиот лидер Денг Сјаопинг им рекол на Соединетите Американски Држави дека нивниот план за борба против Виетнамците е одмазда за виетнамското соборување на режимот на Црвените Кмери во Камбоџа, кинески сојузник. Сепак, кинеските националисти тврделе дека вистинската причина е злоставувањето на етничкото кинеско население од страна на Виетнам, како и сомневањата дека Виетнам се обидува да ја консолидира Камбоџа со советска поддршка.

### Инвазија на Ирак во 2003
Кога Соединетите Американски Држави го нападнаа Ирак во 2003 година, тврделе дека Ирак не ги почитувал условите од договорот за прекин на огнот за време на Заливската војна (1990–1991), како и дека планирал обид за атентат врз поранешниот претседател Џорџ В. Буш во 1993 година и дека соборил коалициски авиони што спроведувале зони за забранети летови како свои.

Администрацијата на Џорџ В. Буш ја навела програмата на Садам Хусеин за оружје за масовно уништување. Администрацијата тврдела дека Ирак не ги исполнил своите обврски за разоружување според претходните резолуции на ОН и дека Садам Хусеин активно се стремел да стекне нуклеарно оружје, како и да го подобри својот постоечки арсенал од хемиско и биолошко оружје. Државниот секретар Колин Пауел се обратил на пленарната седница на Советот за безбедност на Обединетите нации на 5 февруари 2003 година, наведувајќи ги овие причини како оправдување за воена акција. Откако биле декласифицирани националните разузнавачки проценки, истите укажуваат дека секоја извесност можеби била преценета во оправдувањето на вооружената интервенција. Обемот, потеклото и намерата на овие претерани тврдења не можат конечно да се утврдат.

### Анексија на Крим
По анексијата на Крим од страна на Руската Федерација во 2014 година, рускиот претседател Владимир Путин изјавил дека Крим и другите региони „не се дел од Украина“ откако биле анексирани во 18 век. Етничкото руско население на Крим и Источна Украина се сметало за причина за анексијата на Русија. Министерството за надворешни работи тврдело дека Украина се обидела да ги заземе зградите на кримската влада, наведувајќи го ова како *cassus belli*.

## Поврзано
* *[[Статус кво]]*

## Наводи
 

## Литература
* 
* Vidal, Gore. *Imperial America: Reflections on the United States of Amnesia*. Hardcover ed. Avalon Group.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

## Надворешни врски
* Mombauer, Annika: July Crisis 1914, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War
* Mulligan, William: The Historiography of the Origins of the First World War, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War
* Williamson, Jr, Samuel R.: The Way to War, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War

Категорија:Меѓународно право на вооружените конфликти
Категорија:CS1-одржување: датумски формат
Категорија:Латински изрази