Јирген Хабермас

**Јирген Хабермас** (; 18 јуни 1929 — 14 март 2026) — германски филозоф и социолог во традицијата на критичката теорија и прагматизам. Тој е можеби најпознат по неговите теории за комуникативната рационалност и јавната сфера. Во 2014 година, читателите на *„Проспект"* го избрале Хабермас како еден од нивните омилени меѓу „водечките светски мислители".

Поврзан со Франкфуртската школа, работата на Хабермас се фокусира на темелите на епистемологијата и општествената теорија, анализата на напредниот капитализам и демократија, владеењето на правото во критичен социјално-еволутивен контекст и современата политика, особено германската политика. Теоретскиот систем на Хабермас е посветен на откривање на можноста за разум, еманципација и рационално-критичка комуникација латентна во модерните институции и во човечкиот капацитет да размислуваат и да ги следат рационалните интереси. Хабермас е познат по својата работа на концептот на модерноста, особено во однос на дискусиите за рационализација првично изнесени од Макс Вебер . Тој бил под влијание на американскиот прагматизам, акционата теорија и постструктурализмот.

## Животопис
Хабермас е роден во Диселдорф, Рајнска Покраина, во 1929 година. Тој е роден со расцеп на непцето и имал корективна хирургија двапати во текот на детството. Хабермас тврди дека неговото нарушување на говорот го натерало да размислува поинаку за важноста на длабоката зависност и комуникацијата.

Како тинејџер, тој бил длабоко погоден од Втората светска војна. До дипломирањето од гимназија, Хабермас живеел во Гуммерсбах, во близина на Келн. Неговиот татко, Ернст Хабермас, бил извршен директор на Комонската комора за индустрија и трговија, и бил опишан од страна на Хабермас како нацистички симпатизер. Бил воспитан во стабилно протестантско милје, а неговиот дедо бил директор на богословијата во Гуммерсбах. Студирал на универзитетите во Гетинген (1949/50), Цирих (1950/51) и Бон (1951-54) и докторирал по филозофија од Бон во 1954 година со дисертација напишана за конфликтот помеѓу апсолутот и историјата во Мислата на Шелинг, насловена како *Апсолутот и приказната* *на двосмисленоста во размислувањето на Шелинг.* Во комитетот за дисертација биле Ерих Роткер и Оскар Бекер.

### Социјалистички дијалог
Хабермас застанал на страната на другите коментатори на 20 век за Маркс, како што е Хана Арент, кои укажале на загриженост со ограничувањата на тоталитарните перспективи, кои често се поврзуваат со очигледна преоценка на Марксовиот еманципаторски потенцијал на силите на производство. Арент го презентирала ова во нејзината книга *"Потеклото на тоталитаризмот",* а Хабермас ја проширува оваа критика во неговите дела за функционален редукционизам во животот на светот во неговиот "*Животен свет и систем: критика на функционалистичкиот разум".*

## Награди

* 1974: Награда Хегел .
* 1976: Награда на Сигмунд Фројд .
* 1980: Награда Теодор В. Адорно . 
* 1985: Гешвистер-Шол-Прајс Награда за *Новата конфузија*
* 1986: Награда Готфрид Вилхелм Лајбниц .
* 1987: Наградата Sonning доделена на секои две години за исклучителни придонеси за европската култура 
* 1995: Награда Карл Јасперс .
* 1999: Награда Теодор Хеус .
* 2001: Награда за мир на германската книжевна трговија .
* 2003: Фондацијата Принцот на Астурија во општествените науки. 
* 2004: Киотска награда за уметност и филозофија (50 милиони јени). 
* 2005: Меморијална награда Холберг на меморијалниот фонд на норвешкиот Лудвиг Холберг (520.000 евра). 
* 2006: Бруно Крејски награда 
* 2008: Европска награда за политичка култура (Фондација Ханс Рингер) на Филмскиот фестивал Локарно (50.000 евра). 
* 2010: Улис медал, Универзитетскиот колеџ во Даблин. 
* 2011: Виктор Френк награда  
* 2012: Георг-Август-Зин-награда  
* 2012: Награда Хајнрих Хајн
* 2012: Награда за култура во Минхен 
* 2013: Еразмус награда . 
* 2015: Награда Клеге

## Големи дела

* *Структурната трансформација на јавната сфера* (1962) 
* *Теорија и практика* (1963) 
* *За логиката на општествените науки* (1967) 
* *Кон рационално општество* (1967) 
* *Технологија и наука како идеологија* (1968) 
* *Знаење и човечки интереси* (1971, германски 1968) 
* *Легитимна криза* (1975) 
* *Комуникација и еволуција на општеството* (1976) 
* *За прагматиката на социјалната интеракција* (1976) 
* *Теорија на комуникациска акција* (1981) 
* *Морална свест и комуникативна акција* (1983) 
* *Филозофско-политички профили* (1983) 
* *Филозофскиот дискурс на современоста* (1985) 
* *Новиот конзервативизам* (1985) 
* *Новата нејасност: Кризата на државата на благосостојба* (1986) 
* *Постметафизичко размислување* (1988) 
* *Оправдување и примена* (1991) 
* *Помеѓу факти и норми: придонеси за дискурс теорија на правото и демократијата* (1992) 
* *За прагматиката на комуникацијата* (1992) 
* *Вклучувањето на другиот* (1996) 
* *Берлинска република* (1997, колекција на интервјуа со Хабермас) 
* *Постнационалната констелација* (1998) 
* *Рационалност и религија* (1998) 
* *Вистината и оправданоста* (1998) 
* *Иднината на човечката природа* (2003)      
* *Стара Европа, Нова Европа, Јадро Европа* (2005)      
* *Разделниот Запад* (2006) 
* *Дијалектиката на секуларизацијата* (2007, Џозеф Рацингер ) 
* *Помеѓу натурализмот и религијата: филозофски есеи* (2008) 
* *Европа.* *Проектот за фалсификување* (2009) 
* *Кризата на Европската унија* (2012)

## Поврзано

* Дебата Фуко-Хабермас
* Спорот за позитивизам

## Наводи

## Дополнителна литература

* Грег Даниел Милер, *Мимезис и Причина: Политичка филозофија на Хабермас* . SUNY Press, 2011.

: 

* *Јирген Хабермас: филозофско-политички профил* на Марвин Ринтала, перспективи за политички науки, 2002-01-01 
* *Јирген Хабермас* од Мартин Матуштік (2001)      
* Постнационален идентитет: критичка теорија и егзистенцијална филозофија во Хабермас, Кјеркегор и Хавел од Мартин Матуштік (1993)      
* Томас МекКарти, *Критичка теорија на Јирген Хабермас*, МИТ Прес, 1978.

: 

: 

* JG Finlayson, *Habermas: многу краток вовед*, Oxford University Press, 2004.

: 

* Јане Братен, ''критичка теорија на општеството на Хабермас'' https://books.google.com/print?id=rxlg75uJrCMC, Државен Универзитет во Њујорк Прес, 1991.   ISBN &nbsp;  
* Андреас Доршел: 'Handlungstypen und Kriterien. Zu Habermas " *Theorie des kommunikativen Handelns"*, во: *Zeitschrift für philosophische Forschung* 44 (1990), nr. 2, стр. 220-252. Критична дискусија за видовите на активности во Хабермас. На германски јазик. 
* Ерик Оддвар Ериксен и Џарл Вајгард, *Разбирање на Хабермас: Комуникативната акција и делиберативна демократија*, Continuum International Publishing, 2004 (      ).

: 

* Детлеф Хорстер. *Хабермас: Вовед* . Пенбриџ, 1992 (      ) 
* Мартин Џеј, *марксизам и тоталитет: Авантурите на концептот од Лукаци до Хабермас* (Поглавје 9), Универзитетот во Калифорнија Прес, 1986. (      ) 
* Ернст Пајпер (ед.) *"Историски настроения": Документирање на контроверзност за уставноста на националсоцијалистичката судија*, Минхен: Пајпер, 1987, преведен на англиски јазик од Џејмс Ноултон и Трајет Кејтс како *засекогаш во сенка на Хитлер ?: Оригинални документи од историскиот, Контроверзноста во врска со сингуларноста на Холокаустот*, Атлантик Хајлендс, Њу Џерси: хуманистички печат, 1993 (      )  
* Едгар, Ендру. *Философијата на Хабермас* . Монтреал, UP на Мекгил-Краина, 2005 година. 
* Адамс, Николас. *Хабермас и теологија* . Кембриџ, Cambridge University Press, 2006. 
* Мајк Сандбот, *Хабермас, прагматизам и медиуми*, онлајн публикација: sandbothe.net 2008; Германски оригинал во: Über Habermas. Gespräche mit Zeitgenossen, ed. од Мајкл Функен, Дармштат: Примус, 2008. 
* Милер-Доом, Стефан. *Јирген Хабермас* . Франкфурт, Суркемп, 2008 (Suhrkamp BasisBiographie, 38). 
* *Модерна религија?* *Теологијата и религиозните философски реакции на Јирген Хабермас* . Hrsg. v. Кнут Вензел и Томас М. Шмит. Фрајбург, Хердер, 2009. 
* Лука Корчија, *[https://books.google.com/books?id=-T14AQAAQBAJ&hl=it&source=gbs_navlinks_s Јирген Хабермас.]* *[https://books.google.com/books?id=-T14AQAAQBAJ&hl=it&source=gbs_navlinks_s Библиографија: дела и студии (1952-2013): Со Вовед од Стефан Милер-Доом]*, Арнус Едизиони - Ил Кампано, Пиза, 2013. 
*        . 
*        . 
* Питер Колер, Кристијан Хиебаум, *Јирген Хабермас: Фактизитит и Гелунг*, Волтер де Грујтер 2016.

Категорија:Родени во 1929 година
Категорија:Починати во 2026 година
Категорија:Апсолвенти на Гетингенскиот универзитет
Категорија:Општествена филозофија
Категорија:Реторичари
Категорија:Политички филозофи
Категорија:Филозофи на науката
Категорија:Филозофи на јазикот
Категорија:Луѓе од Диселдорф
Категорија:Онтолози
Категорија:Метафизичари
Категорија:Академици на САНУ
Категорија:Германски социолози
Категорија:Германски политиколози
Категорија:Германски филозофи
Категорија:Германски атеисти
Категорија:Франкфуртска школа
Категорија:Членови на Британската академија
Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките
Категорија:Епистемолози
Категорија:Атеистички филозофи
Категорија:Филозофи од 21 век
Категорија:Странски членови на Руската академија на науките
Категорија:Членови на Унгарската академија на науките
Категорија:Странски членови на Српската академија на науките и уметностите
Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)