Бездомни деца во Латинска Америка

Голем број **улични деца во Латинска Америка**, кои или живеат или работат на улиците на земјите во развој, се сиромашни. Иако повеќето сè уште се во контакт со своите семејства, речиси сите деца на улица поминуваат значителен дел од своите денови работејќи на улица за пари.  Како што растело населението на деца на улица во Латинска Америка, јавното мислење за децата на улица се намалило, што ги ставило на ризик од виктимизација и злоупотреба од странци и јавни службеници. Многу невладини организации започнале со програми за рехабилитација и теренски активности за лекување на растечката популација на децата на улица.

## Дефиниција
Уличните деца во Латинска Америка генерално спаѓаат во две категории: домашни и улични. Децата „на улица“ се дома; тие работат на улица преку ден, но имаат домови и семејства во кои се враќаат во текот на ноќта. Децата „од улицата“ се на улица; тие го поминуваат целото свое време на улица и немаат домови или контакт со нивните семејства. Во Латинска Америка, уличните деца претставуваат. Тие се улични продавачи, улични работници и улични забавувачи, како и питачи и крадци. Иако децата на улица може повремено да се проституираат, децата проститутки и жртви на трговија со луѓе генерално не се сметаат за улични деца. Не постои јасен консензус за тоа колку улични деца постојат во Латинска Америка, главно поради тешкотиите во идентификувањето и дефинирањето на децата. Некои иследувања тврдат дека дури 45% од децата во Латинска Америка се деца на улица, од кои 75-90% се домшни. Проценките на бројот на деца на улица во Латинска Америка се движат од 8 милиони до 40-50 милиони.

## Општи карактеристики
Овие деца обично се домородни мажи на возраст меѓу 10 и 15 години. Бидејќи девојките обично помагаат во домашните работи, тие се со помала веројатност да работат на улица. Поголемиот дел од децата на улица растат без значителна семејна поддршка и мало или без никакво образование.

Скоро сите улични деца работат. Некои од нив се самовработени: тие нудат услуги како што се чистење на автомобили, чување автомобили, туристички водичи и чистење на чевли. Некои од нив се вработени од пазарџии за да продаваат стоки како што се овошје, бонбони и весници. Други бараат предмети и храна за продажба, употреба или јадење. Поголемиот дел од женските улични деца и некои машки улични деца работат на улица со своите родители или браќа и сестри, продавајќи храна и бонбони. Децата на имаат поголема веројатност да се вклучат во нелегални активности како што се крадење продавници и продажба на дрога. Уличните деца од дома може да одат на училиште во текот на денот и да работат на улица попладне и навечер, или можеби не одат на училиште и поголемиот дел од денот го поминуваат или на улица или помагајќи во домашните задачи. Уличните деца имаат помала веројатност да посетуваат училиште отколку домашните.

## Причини
Основната причина за овие деца што излегле на улица е сиромаштијата. Речиси сите улични деца од Латинска Америка работат на улица, или за да се издржуваат или за да ги издржуваат своите семејства. Додека децата на улица во Соединетите Држави често се од запоставени или насилни семејства, уличните деца во Латинска Америка често се од сиромашни семејства кои не можат да си дозволат да ги издржуваат. Тие се принудени на улица поради економски потреби.

### Процес
Уличните деца од „дома“ може да се појават кога семејствата во очајни економски ситуации ги испраќаат своите деца да бараат работа на улица. Децата може најпрвин да ги придружуваат своите родители или постарите браќа и сестри на нивните улични работни места, а потоа да преминат на своите работни места. Како што децата поминуваат сè повеќе време на улица, ангажирајќи се во улична работа и активности, тие стануваат понезависни и сè помалку ги гледаат своите семејства. На крајот тие можат целосно да се отуѓат од своите семејства, со што стануваат улични деца. Во други случаи, префрлањето на улично дете се случува понагло: некои деца се исфрлени на улица, губејќи целосен контакт со своите семејства, поради семејни проблеми како што е смртта на родител. Како улични деца на „улица“, овие млади мора да ги обезбедат сопствените основни потреби како што се храна, вода, облека и засолниште. Голем дел од овие деца на улица се исто така мигранти. Со или без нивните семејства, тие патуваат од руралните средини во урбаните градови во потрага по работа. Некои деца ги напуштаат своите домови со намера да пристигнат до САД. Сепак, кога ќе пристигнат во градовите, откриваат дека нивните можности се ограничени на работа на улица. Во последниве години, природните катастрофи како ураганот Мич и земјотресот на Хаити драматично го зголемиле населението на семејства во сиромаштија, а со тоа и бројот на семејства и деца мигранти.

Покрај нискиот економски статус, иследувањата и проучувањата покажале дека поголеми популации на улични деца се појавуваат кога нема доволно домување, несоодветна владина поддршка и помош за оние кои се во сиромаштија, висока стапка на наталитет и висока инциденца на миграција од село во град. Ова е особено застапено во Хондурас, каде што сиромаштијата ги тера сиромашните семејства да бараат работа во градовите. Кога ќе влезат во градовите, истите овие семејства чувствуваат притисок да имаат повеќе деца за да го зголемат својот труд поради големата популација на улични деца. Некои посетители известиле дека Тегусигалпа, главниот град на Хондурас, е преполн со улични деца. Слично на тоа, во Бразил, урбаните улични деца се генерално мажи кои потекнуваат од рурални, економски загрозени семејства кои работат во земјоделство. Сепак, иако главната причина за многу улични деца во Латинска Америка е сиромаштијата, различни региони имаат и различни фактори на ранливост. Во Ла Пас, Боливија, едно иследување кое опфатило 124 деца „*од улица*“ објавило пет основни причини за напуштање на домот: 40% изјавиле физичко малтретирање, 18% изјавиле смрт на родител, 16% рекле дека биле напуштени, 13% рекле поради ментална злоупотреба, а 7% се изјасниле поради сиромаштија. Студиите во Мексико исто така покажале дека родителското запоставување, физичкото малтретирање и напуштањето ја зголемиле ранливоста на децата. Животот во мексиканските урбани сиромашни квартови, наречени colonias marginales, исто така ги става овие деца во ризик да станат улични деца бидејќи често им недостасува економска стабилност, образовни можности, јавни услуги, социјална инфраструктура.

## Ранливости
Штом децата се префрлаат во улични деца, нивната ранливост започнува да се зголемува. Тие имаат намален пристап до домување, образование, поддршка и заштита од родители или возрасни. Во Сиудад Хуарес, Мексико, каде што програмите за заштита на децата сериозно недостасуваат, уличните деца, наводно, немаат аспирации бидејќи нивните можности повторно да влезат во нивните заедници како членови на општествата кои придонесуваат, не постојат. Уличните деца во Латинска Америка имаат поголема веројатност да имаат проблеми поврзани со здравјето поради употреба на дрога и алкохол, живеат во загадени средини, тепачки со други деца на улица и полиција и незаштитен сексуален однос. Уличните деца се особено ранливи и стануваат жртви на сексуална експлоатација. Поголемиот дел од овие деца го поминуваат своето време во преполни, нехигиенски области што го зголемува нивниот ризик од инфекции и болести. Многумина се изложени на опасни работни услови кои ја зголемуваат нивната веројатност да бидат нападнати, ограбени и сексуално малтретирани. Во Хондурас, едно иследување открило дека 59% од децата на улица јадат три оброци на ден, 33% јадат два оброка, 8% јадат еден оброк. За уличните деца , 6% јадат три оброци на ден. Истата студија утврдила дека водечките причини за смрт кај децата на улица се поврзани со здравјето; Респираторните инфекции, кожните заболувања, физичката траума и проблемите со забите се меѓу најчестите здравствени проблеми што резултираат со смрт кога не се лекуваат. Иако овие состојби и болести се лекуваат, многу немаат пристап до медицинска нега. 

## Прашања околу уличните деца

### Групи
Голем број на улични деца формираат групи за поддршка од врсници (наречени турмас во Бразил) за физичка заштита од напади и за емоционална поддршка. Групите обично се составени од самите улични деца; Децата од „дома“ без родителски надзор на улица може да имаат пријатели кои ги штитат, но тие обично не се дел од одредена група за поддршка од врсници. Иако технички не се „банди“ со хиерархии и водачи, овие групи често имаат строги правила, казни и церемонии. Следствено, врсничките групи често влијаат врз членовите да се вклучат во нелегална употреба на дрога, дилање дрога и кражба.

Групите врсници им обезбедуваат на уличните деца чувство за идентитет. И покрај тоа што групите вообичаено се формираат прво за физичка заштита, нивната секундарна функција на обезбедување другарство и љубов често е исто толку значајна за менталното здравје и стабилноста на децата на улица. Овие врснички групи се исто така места за сексуално однесување; сексуалните односи со пријателите во рамките на врсничките групи ги зацврстуваат врските меѓу членовите на групата, но сексот и силувањето може да се користат и како казна за прекршувачите на правилата. Поголемиот дел од овие сексуални дејствија се незаштитени, со што се зголемува ризикот и ширењето на СПБ како ХИВ кај децата на улица.

### Дрога
Некои од распространетите дроги кај уличните деца се секојдневни инхаланти (т.е. боја, лепак), марихуана, сируп за кашлица, супституирани амфетамини, кокаин и халуциногени чаеви. Во Бразил, Колумбија, Боливија, Венецуела, Еквадор и Перу, пастата од кока претставува популарна дрога за продажба и употреба кај улични деца. Иако пастата од кока е претходник на кокаинот направен од листовите на кока, проучувањата покажале дека е поопасна, бидејќи содржи токсични хемикалии за обработка како керозин, сулфурна киселина и метанол, кои се отстрануваат од кокаинот. Лепакот е уште еден често користен и опасен лек. Во Хондурас и Гватемала, децата шмркаат ресистол, лепак на база на толуен. Иако толуенот произведува пожелно високо ниво, тој е исто така невротоксин. Долготрајната изложеност доведува до неповратно оштетување на нервите, влошување на мускулите, губење на функцијата на мозокот, нефункционални бубрези и црн дроб и намалена способност за гледање и слушање. И покрај јавниот негодување и притисокот да се промени, компанијата што го произведува ресистолот, HB Fuller, генерално ја негирала својата улога во овозможувањето на деструктивното однесување на уличните деца. Тие го замениле толуенот со циклохексен, друг невротоксин кој произведува исто толку високо ниво и ги има истите несакани ефекти.

Поголемиот дел од уличните деца користат дрога отколку „домашните деца“, а многу деца од улица се зависни од дрога. Децата земаат дроги од различни причини: да го смират гладот; да се справат со осаменоста, стравот и очајот; да се чувствуваат потопло на студот; и да се справат со проституција и кражби. Иако многу социолози известуваат за ментално стабилни улични деца, други сугерираат дека дрогата може да влијае на когнитивните функции и перцепциите на уличните деца. Дрогата може да ги зголеми и нивните насилни и сексуални склоности.

### Виктимизација и апсење
Голем дел од уличните деца биле во суд за малолетници или затвор поради кражба. Некои деца на улица ја пријавуваат полицијата - не гладот или осаменоста - како нивен најголем страв. Во Бразил, помеѓу 1988 и 1990 година, биле евидентирани 4.611 улични деца убиени од полицијата. Голем број на убиства од страна на полицијата биле пријавени и во Гватемала и Колумбија. Непријателството и насилството кон уличните деца може да потекнуваат од нивното домородно потекло, назначено со нивната потемна кожа или од нивната непослушност кон личностите на авторитетот. Децата на улица најчесто се гледаат како закани за општеството, како крадци и криминалци. Според законите за детски труд, дури и легалната работа е незаконска, па затоа уличните деца често се легални цели за полициско малтретирање и затворање, дури и доколку не продаваат дрога, крадат или се занимаваат со други незаконски активности. Децата со векови работеле на улиците на Латинска Америка, но дури неодамна преовладувачката јавна перцепција за нив е негативна. Луѓето ги групираат со криминалци и оние кои го напуштаат училиштето, како ментално нестабилни и емоционално неразвиени поединци кои не се способни да придонесат со ништо за општеството.

Уличните деца, исто така, се плашат едни од други: уличните деца често се напаѓаат едни со други со ножеви и тупаници за да ги заштитат своите работни места или имот. Постарите улични деца честопати им ги крадат скапоцените работи на помладите. Помладите девојки се најчесто жртви на физички напад и сексуално вознемирување и од постарите момчиња и од возрасните.

### Ментално здравје
Менталната состојба и здравјето на овие деца претставува контроверзна тема. Некои проучувања тврдат дека постојаната неухранетост, употребата на дрога, сексуалната активност, злоупотребата и вознемирувањето од кои страдаат и се вклучени децата на улица резултира со намалено ментално и емоционално здравје. Тие откриле дека уличните деца често имаат ниска самодоверба и се склонети кон анксиозност и депресија. Други проучувања сугерираат дека уличните деца се ментално постабилни отколку што јавноста ги перцепира и медиумите ги прикажуваат дека се. Иследувањето спроведено во Богота покажало дека децата на улица се независни, креативни и добро поддржани од нивните врсници. Во Бразил, анкетираните улични деца изјавиле дека се оптимисти за иднината: тие сакаат да ги напуштат улиците и се стремат да се занимаваат со кариера како што се производители, уметници, наставници и возачи. Многу малку изјавиле дека не сакаат да работат. Сепак, многу студии за менталната состојба на децата на улица се неубедливи поради непознатите ефекти на дрогата и различните искуства и ситуации на децата на улица. 

## Тешкотии во проучувањето
Иако некои истражувачи сметаат дека има доволно доверливи истражувања за уличните деца во Латинска Америка што укажува на можни политики и решенија, многу други не се согласуваат со тоа. Уличните деца во Латинска Америка претставуваат тешки теми за проучување бидејќи истражувачите се соочуваат со различни предизвици во методологијата на нивното истражување со кои другите области можеби нема да се сретнат. На пример, некои деца се плашат да разговараат за нивните животи и ситуации, а оние кои се подготвени, честопати се несигурни извори на информации - тие се склонети да лажат за нивната возраст, активности и за своето семејно потекло. Недостигот на евиденција и информации од јавен карактер за уличните деца ја отежнува проверката на информациите. Јавната перцепција за уличните деца е често негативна и влијае на истражувачите да се фокусираат на непосредни решенија наместо прво да ги разберат проблемите. Некои истражувања, финансирани од невладини организации, исто така се обидуваат да соберат информации од најпроблематичните и најсложените улични деца со цел да се подигне угледот на нивната организација. Со оглед на тоа што уличните деца претставуваат ранлива популација, многу истражувачи, исто така, сметаат дека се сочувствителни и пристрасни кон нивните субјекти, неспособни да пишуваат објективни истражувачки статии, што ја ослабува валидноста на истражувањето околу децата на улица.

Голем број на информации за уличните деца во Латинска Америка исто така се необјавени или не се објавени академски. Во Бразил, терминот „*деца на улица*“ е исто така релативно нов; единствено во последните 20 години поимот станал дел од секојдневниот јазик. Постои недостаток на кохезија во заедницата на истражувачи заинтересирани за латиноамериканските истражувања. Телото на истражувања и знаења за уличните деца во Латинска Америка не е рационализирано или спроведено и анализирано на систематски начин. Истражувачите, особено оние кои се фокусираат на различни земји, работат независно еден од друг и немаат ефективни платформи за расправа и подлабоко разбирање на прашањата.

## Решенија, политики и програми

### Институционализација
Во минатото, постоеле напори за институционализирање на уличните деца, односно за нивно „превоспитување“ и „коригирање“. Во Бразил, повеќе од половина милион улични деца биле институционализирани во 1985 година. Сепак, овој пристап се покажал како неефикасен и скап: ги третирал сите улични деца како криминалци, кога мнозинството не биле, и се фокусирал на „*поправно образование*“ наместо да ја обезбеди потребната поддршка и грижа што им била потребна и им недостасувала на уличните деца додека се на улица.

### Рехабилитација
Други организации како што се местните цркви и волонтерски организации пристапиле кон проблемот преку рехабилитација. Овој пристап го зема скоро спротивното од институционализацијата: се грижи за децата, обезбедувајќи им засолниште, храна, образование, облека, медицинска нега и безбедна средина.Системот исто така успешно ги обезбедува децата и им помага да преживеат, но честопати не ги мотивира ефективно децата да бараат легитимно вработување или да побегнат од улица. Како и институционализацијата, рехабилитацијата е скапа. Понатаму, повеќето програми за рехабилитација се долгорочни обврски што уличните деца не се подготвени да ги преземат.

### Достапност
Врз основа на овие минати обиди да се опорават уличните деца, поголемиот број на организации денес го преземаат пристапот на терен. Наместо да се фокусираат на обезбедување на уличните деца и на перцепциите на општеството за, пристапот на терен ги гледа уличните деца како резултат на сиромаштијата и работи на нивно зајакнување преку учење на вештини за решавање проблеми и третирање на нивните прашања на основа од заедница до заедница. Многу програми засновани на теренски активности испраќаат улични наставници да ги едуцираат децата на нивната домашна трева (паркови, тротоари, паркинзи) за применливи прашања.

Помагајќи им на уличните деца во нивните секојдневни тешкотии, овие организации им помагаат на децата да се грижат за себе. На пример, уличните воспитувачи низ Латинска Америка им помогнале на уличните деца да воспостават работни односи со пазарџиите - наместо да фрлаат и дополнително да го оштетат несаканото овошје, пазарџиите им даваат малку оштетено и презреано овошје на децата од улица за да го јадат или продаваат. Во Асунсион, Парагвај, теренските работници идентификувале дека многу од уличните деца се задушуваат кога подигнаат пожари во цистерни, а потоа се заробуваат во просторот. Теренските организации ги едуцирале уличните деца за тоа како безбедно да се справуваат со пожари, а исто така биле застапници за децата на улица кои загинале обидувајќи се да преживеат. Некои ги критикуваат теренските програми бидејќи тие, како програмите за рехабилитација, не го решаваат проблемот со децата на улица. Поддржувачите на теренските програми тврдат дека нивните практики се изградени врз идеологијата дека уличните деца се несреќни ефекти на општествените недостатоци, и затоа единствениот начин ефективно да им се помогне на децата на улица е преку нивно зацврстување и применлива помош.

### Превенција
За да се надополни пристапот на терен, други организации како што е УНИЦЕФ имаат превентивен пристап кон ова прашање: тие обезбедуваат програми за зацврстување и вработување на сиромашните семејства, за да се обидат да ги подигнат од сиромаштија за децата да не бидат избркани на улица, а исто така работат со креаторите на политиките за да се решат основните прашања како што се невработеноста, миграцијата од село во град и недоволното домување. Во Парагвај биле направени напори да се зголемат часовите на училиште и образованието за децата да не излегуваат на улица. Други напори вклучувале поголема стручна обука за родителите, програми за благосостојба за семејства во сиромаштија и зголемена дневна грижа за децата по пристапна цена. Сепак, како и другите пристапи, превентивните напори се скапи. Повеќето влади на Латинска Америка се во премногу долгови за да имаат ефективни програми за социјална помош или образовни програми.

## Наводи

## Извори

* Scanlon TJ, Tomkins A, Lynch MA, Scanlon F (1998). "Street children in Latin America," *BMJ*, 316 (1596–1600).
*Oritz de Carrizosa, S. and Poertner, J (1992). "Latin American street children: problem, programmes and critique," *International Social Work*, 35 (405).
*Ennew, J (1986). "Children of the streets," *New Internationalist*, 164 (10–11).
*Rizzini, I (1996). "Street children: An excluded generation in Latin America," *Childhood: A Global Journal of Child Research*, 3 (215–233).
*Rizzini I and Lusk M (1995). "Children in the Streets: Latin America’s Lost Generation," *Children and Youth Services Review*, 17 (391–400).
*Aptekar, L (1994). "Street Children in the Developing World: A Review of Their Condition," *Cross-Cultural Research*, 28 (195–224)
*Tacon, P (1982). "Carlinhos: The hard gloss of city polish," *UNICEF News*, 111 (4–6).
*Lusk M, Peralta F and Vest G (1989). "Street children of Juarez: A Field Study," *International Social Work*, 32 (289)
*Campos R, et al. (1994). "Social Networks and Daily Activities of Street Youth in Belo Horizonte, Brazil," *Child Development*, 65 (319–330).
*Lalor, K (1999). "Street children: a comparative perspective," *Child abuse and neglect*, 23 (759–770).
*Raffaelli, M (1999). "Homeless and Working Street Youth in Latin America: A Developmental Review," *Interamerican Journal of Psychology*, 33 (7–28).
*De Oliveira W, Balzerman M, Pellet L (1992). "Street children in Brazil and their helpers: comparative views on aspirations and the future," *International Social Work*, 35 (163–176).
*Ennew, J (1994). “Parentless Friends: A Cross-Cultural Examination of Networks Among Street Children and Street Youth,” *Social Networks and Social Support in Child- hood and Adolescence*, 24 (409–410).
*Wright, James D (1993). "Street children in North and Latin America: Preliminary data from proyectos alternativos in Tegucigalpa and some comparisons with the U.S. case," *Studies in Comparative International Development*, 28 (81–92).
*Tyler F., Tyler S., Echeverry J. and Zea. M (1991). "Making it on the streets of Bogota: A psychosocial study of street youth," *Genetic, Social, and General Psychology Monographs*, 119 (395–417).
*Collymore, Yvette (2002). "Migrant street children on the rise in Central America," *Population Reference Bureau*
*Velasquez, Manuel (2011). "H. B. Fuller and the Street Children of Central America," *Business Ethics: Concepts and Cases*
*Ferguson, Kristin (2002). "Intra-Regional Assessment of the Structural Influences of the Street-Children Phenomenon in Latin America: The Case of Brazil and Mexico," *Social Development Issues*, 24 (23–32).
*Huang CC, Barreda P, Mendoza V, Guzman L, and Gilbert P (2004). "A comparative analysis of abandoned street children and formerly abandoned street children in La Paz, Bolivia," *Arch Dis Child*, 89 (821–826).
*Gustafsson-Wright E and Pyne H (2002). "Gender Dimensions of Child Labor and Street Children in Brazil," *World Bank Policy Research Working Paper No. 2897*

Категорија:Латинска Америка
Латинска Америка