Зејгарник ефект

**Зејгарник ефектот** е именуван по литванско-советскиот психолог Блума Зејгарник. Во психологијата, овој ефект се јавува кога полесно се потсеќа човек на една активност која била прекината. Според овој ефект, луѓето подобро ги паметат недовршените или прекинатите задачи отколку завршените задачи. Во гешталт психологијата, ефектот Зејгарник се користел за да се демонстрира општото присуство на гешталт феномените: не само што се појавуваат како перцептивни ефекти, туку и се присутни во когницијата.

Ефектот Зејгарник не треба да се меша со ефектот Овсијанкина. Марија Овсијанкина, колешка на Зејгарник, го истражувала ефектот на прекинот на задачата врз тенденцијата да се продолжи со задачата во следната прилика, а не само сеќавањето на задачата.

## Преглед
Психологот Зејгарник првпат го проучувала феноменот откако нејзиниот професор, гешталт психологот Курт Левин, забележал дека келнерот подобро се сеќава на сè уште неплатените нарачки. Меѓутоа, по завршувањето на задачата – откако сите платиле – тој не можел веќе да ги запомни повеќето детали од нарачките. Потоа Зејгарник дизајнирала серија експерименти за да ги открие процесите во овој феномен. Нејзиниот истражувачки извештај беше објавен во 1927 година, во списанието *[[Психолошки истражувања|Psychologische Forschung]].*

Предноста на сеќавањето може да се објасни со теоријата на теренот на Левин: една задача што е веќе започната воспоставува тензија за задачата, што ја зголемува когнитивната пристапност до релевантните содржини. Напнатоста или тензијата се намалува по завршувањето на задачата, но продолжува ако се прекине задачата. Преку континуирана напнатост, содржината е полесно достапна и лесно може да се запомни.

Зејгарник ефектот сугерира дека студентите кои го прекинуваат своето учење за да извршат неповрзани активности (како што е изучувањето на различен предмет или играњето на игра), ќе го запомнат материјалот подобро од студентите кои ги завршуваат студиските сесии без пауза (МекКини 1935; Зејгарник 1927).

## Харден правилото
Спортскиот писател Мет Мур сугерирал дека ефектот Зејгарник може да го објасни критицизмот против Националната кошаркарска асоцијација затоа што дозволувала слободни фрлања за играч „кој ќе го крене секогаш кога некој ќе им се приближи“. Со секој фаул прекината е играта. Кога постојано се прави ова, се смета дека се гради когнитивна пристрасност против овој потег. Критиката предизвикала промена на правилата. Со оваа промена се казнува оваа активност, позната како Харден правилото, именувана по нејзиниот најистакнат корисник, Џејмс Харден.

## Критика
Веродостојноста на ефектот е контроверзна.

Неколку истражувања, подоцна извршени во други земји, обидувајќи се да го реплицираат Зејгарниковиот експеримент, не успеаја да најдат било какви значајни разлики помеѓу сеќавањето на „завршени“ и сеќавањето на „незавршени“ (прекинати) задачи (на пр. Ван Берген, (1968).

## Употреба

### Софтвер
Зејгарник ефектот се користи во некои Софтвер како сервисни системи за побрзо и ефикасно вклучувањето на корисниците (user onboarding).

Зејгарник ефектот го нагласува „Аха! моментот“ како незавршена задача.

Вообичаено, Зејгарник ефектот е имплементиран во процесот на игрификација на интеракциите на корисниците. Примери за имплементацијата на овој ефект вклучуваат:

* Следење на напредок кои ги информираат корисниците колку се блиску до завршување на задачата. На пример, кога корисниците ќе видат порака како „Вашиот профил е 64% завршен“, поверојатно е да потрошат неколку минути за да ги обезбедат сите детали што недостасуваат.
* Списоци за проверка за да се обезбеди јасен тек чекор-по-чекор при качувањето.

## Поврзано

* Cliffhanger
* Затворање (психологија)
* Прокрастинација (одложување)
* Листа на когнитивни пристраности

## Наводи


## Дополнителна литература

### Зејгарник

*  pp.&nbsp;300–314 in 

### Други

* Бурк WW, „Перспектива на полето на развој и промена на организацијата: ефектот на Зеигарник“, *Списание за применета бихејвиорална наука*, том.47, бр.2, (јуни 2011 година), стр.143-167.
* Данска, Флоренс Л. (2010). „Ефект на Зејгарник“. Во Вајнер, Ирвинг Б.; Крегхед, В. Едвард (уред.). Енциклопедија за психологија Корсини (4-то издание). Џон Вајли и синови. стр. 1873–1874. doi:10.1002/9780470479216.corpsy0924. ISBN 9780470170236.  
* Мазур, Елена, „Ефектот на Зејгарник и концептот на недовршена работа во гешталт терапијата“, *Британски гешталт журнал*, том.5, бр.1, (1996), стр.18-23.
* Ојама, Јошинори, Манало, Емануел и Накатан, Јошихиде (2018), „Ефектот на Хемингвеј: Како неуспехот да се заврши задачата може да има позитивен ефект врз мотивацијата“, *Вештини за размислување и креативност* . 
* Савицки, К., Медвец, В.Х. и Гилович, Т., „Сеќавање и жалење: ефектот на Зеигарник и когнитивната достапност на зажалени дејствија и недејства“, Билтен за *личноста и социјалната психологија*, том.23, бр.3, (март 1997 г. ), стр.248-257. 
* ''Сирек'', Си. 22, бр.2, (април 2017), стр.225-238.
* Ван Берген, Ени, ''Прекинување на задачите'', Северна Холандија, (Амстердам), 1968 година.
* Weiner, B., Johnson, PB & Mehrabian, A., "Achievement Motivation and the Recall of Incomplete and Completed Exam Questions", ''Journal of Educational Psychology'', Vol.59, No.3, (June 1968), pp.181- 185.&#x5B; *[[Википедија:Мртви врски|<span title="Dead link tagged June 2021">мртов линк</span>]]* &#x5D;

## Надворешни врски

* Совети за проучување
* Маркетинг употреба

Категорија:Учење
Категорија:Педагошка психологија
Категорија:Помнење