open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Соборна црква „Св. Никола“ - Мурска Собота

**Соборната црква [[Свети Никола]]** (слов. *Stolna cerkev sv. Nikolaja)* — римокатоличка катедрала во градот Мурска Собота, Словенија. Таа е епископско седиште на епархијата Мурска Собота се од создавањето на епархијата во 2006 година.

На локалитетот првично постоеле римски храмови. Првата црква од дрво овде била изградена во 1071 година, набргу откако Унгарците кои се населиле овде го прифатиле христијанството. Мурска Собота се развила како религиозен центар во средниот век.мини|Фотографија од соборниот храм |левоСредновековната втора соборна црква од 1350 година била заменета во 1912 година со сегашната неороманска зграда, која вклучува некои украсни елементи на Југендстил. Во изградбата се користел армиран бетон. 

Во новата камбанарија повторно биле обесени четирите ѕвона од старата катедрала. Во 1992 година била инсталирана нова оргула, кој со 37 регистри претставува една од најголемите во државата.

## Надворешни врски

* Веб-страница на катедралата 
Категорија:Мурска Собота
Категорија:Цркви во Словенија
Категорија:Никулци за цркви
Соборна црква „Св. Јован Крстител“ - Марибор

мини|Надворешноста на соборната црква
мини|Внатрешноста на соборната црква.
**Соборната црква [[Јован Крстител|Свети Јован Крстител]]** — римокатоличка соборна црква во градот Марибор, во североисточна Словенија. Црквата е седиште на Римокатоличката надбискупија Марибор и парохиската црква на парохијата Марибор-Св. Јован Крстител. Тоа е и почивалиштето на епископот Антон Мартин Сломшек, кој бил застапник на словенечката култура.

## Архитектура
Оригиналната романска зграда датира од крајот на 12 век. Во готскиот период е изграден ребрест свод, поголем црковен хор и два странични кораби, додека во барокниот период е изградена капелата Свети Францис Ксавиер и капелата на Светиот крст.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Цркви во Словенија
Категорија:Никулци за цркви
Категорија:Римокатолички соборни храмови во Словенија
Агенција за филм

**Агенцијата за филм** е основана со Законот за филмската дејност (сл. Весник бр.82/2013). Своето работење го почнува на 01.01.2014 година како правен наследник на Филмскиот Фонд на Република Македонија.

Основната цел на Агенцијата за филм е развој и унапредување на филмската дејност во Република Македонија. Преку континуираната поддршка на производството на филмови од национален интерес во филмската дејност, поддржување на реализација на меѓународни филмски копродукции, грижата за унапредување на стручните кадри, поттикнување на развој на домашни сценарија, промоцијата на домашното филмско творештво на врвни меѓународни фестивали и настани, како и промоција на Република Македонија како земја која располага со поволни услови за привлекување на странски продукциски компании за снимање на филмови, Агенцијата го трасира патот до остварувањето на својата цел. Средствата за работа на Агенцијата за филм се обезбедуваат од Буџетот на Република Македонија и од други извори утврдени со Законот за филмската дејност.

## Наводи

Категорија:Управување со Македонија
Црква „Св. Лазар“ - Марибор

**Црквата Свети Лазар** (слов. Spominska cerkev Lazarica или Cerkev sv. Lazarja*)* — црква во Марибор, град во североисточна Словенија, која била изградена во времето на Кралството Југославија на плоштадот Југославија, денес познато под името плоштад Генерал Мајстер. Посветена е на Свети Лазар, кнезот на Србија (1371–1389) кој по неговата смрт бил прогласен за светец.

## Историја

### Конструкција
Во 1930 година, градската општина Марибор дозволила изградба на српска православна соборна црква во паркот на плоштадот Југославија. Плановите за црквата ги нацртал српскиот архитект Момир Коруновиќ. Во 1934 година бил осветен камен-темелникот. Изградбата се одвивала од 1935 до 1939 година, но никогаш не била завршена, а внатрешноста останала несредена.

### Уривање
Црквата била урната во 1941 година како дел од планот на Хитлер да го претвори Марибор повторно да изгледа „германски“, како што изјавил во својот говор во анектираниот град. Освен по етничката дискриминација кон словенечката и српската заедница во Марибор, нацистите биле познати и по нивниот непријателски однос кон источната православна црква.

## Архитектура
Првиот план за црквата бил малку надолжен план на земјата со осмоаголно светилиште вклучено во центарот на црквата. Октагонот е древна архитектонска форма вообичаена во православните цркви кои датираат од времето на Источното Римско Царство и Неовизантиската архитектура.

Според првите планови за црквата, четирите куполи требало да бидат поставени дијагонално од главната купола. Сепак, ова било променето бидејќи тие биле фронтално поставени, обликувајќи квадрат околу главната купола. Октагонот, кој првично бил широк, бил направен потенок, повисок и поставен во квадратна форма. Така е постигната потенка форма на главната купола.

## Наводи

Категорија:Цркви во Словенија
Категорија:Историја на Марибор
Центар за управување со кризи

**Центарот за управување со кризи** (**ЦУК**) во Македонија е институција која се занимава со анализа, планирање и управување на кризи и ризици во земјата.

Врз основа на член 75 ставови 1 и 2 од Уставот на Република Македонија, претседателот на Република Македонија и претседателот на Собранието на Република Македонија во мај 2005 година до издадоа Указот за прогласување на Законот за управување со кризи. Претходно, законот го донесе Собранието на Република Македонија, на седницата одржана на 22 април 2005 година. Центарот за управување со кризи, како самостоен орган на државната управа, се формира на 5 октомври 2005 година.

## Наводи

Категорија:Управување со Македонија
Агенција за стоковни резерви

**Агенцијата за стоковни резерви** е самостоен орган на државната управа со својство на правно лице. Агенцијата ги врши управните, стручните и други работи во врска со стоковните резерви. Со работата на Агенцијата раководи директор кој го именува Владата на Република Северна Македонија. Агенцијата за својата работа одговара пред Владата на Република Северна Македонија.

Стоковните резерви се користат во случај на воена состојба, вонредна состојба, елементарни непогоди, еколошки катастрофи, како и при поголемо нарушување на пазарот. Формирање, чување, обновување и користење на стоковните резерви се врши врз основа на среднорочна и годишна програма. Собранието на Република Северна Македонија, на предлог на Владата на Република Северна Македонија, ја донесува среднорочната програма, за период од 5 години. Владата врз основа на среднорочната програма донесува годишна програма на предлог на Агенцијата за стоковни резерви.

## Наводи

Категорија:Управување со Македонија
Ристо Вешков

**Ристо Вешков** (р. 8 јануари 1949 во Кавадарци) — македонски композитор и текстописец на македонски новосоздадени песни, кој живее и работи во Њу Џерси, Соединетите Држави, веќе долги години. Најпозната негова песна е "*Цветанке моја*".

## Творештво

Во 2007 година, песната посветена на неговата сопруга "Цветанке моја" била изведена на фестивалот Филиграни, во изведба на Зоран Дамјанов, која добила прво место од публиката. Во 2009 година, ја компонирал песната "Убава Македонка", која била во изведба на Сузана Гавазова, Зоран Дамјанов група Луда Мара од Кавадарци на Филиграни кој освоиле трето место од публиката. Песната "Еј, судбино во езведба на Сузана Гавазова, била изведена на Филиграни која освоила прво место. во 2 Во 2014 година, компонира песна за Јасмина Мукаетова "Живеј живот свој". Во 2017 година, бил композитор на песната "Невернице" на Група Дрим Тим. Во 2024 година, е автор на песната "Денес се женам јас" во изведба на Ориентал Бенд.

## Надворешни врски

Категорија:Македонски музичари
Категорија:Македонски композитори
Категорија:Југословенски музичари
Категорија:Југословенски композитори
Категорија:Родени во 1949 година
Флуоресценција

[мини|303x303пкс|Флуоресценција на ураниумско стакло под влијание на [ултравиолетово зрачење]]
**Флуоресценција** — вид светлинско испуштање што се јавува кога супстанцијата впива светлина (или друго електромагнетно зрачење) и потоа повторно ја испушта како светлина со поголема бранова должина. Ова значи дека супстанцијата ја впива енергијата и потоа ја ослободува, но ослободената светлина обично има различна боја од светлината што првично ја впила. 

Процесот на флуоресценција се одвива во чекори. Прво, супстанцијата впива светлина, често ултравиолетова (УВ) светлина, која ги возбудува електроните во атомите или молекулите на материјалот. Потоа, возбудените електрони брзо се враќаат во нивната нормална состојба, ослободувајќи енергија во облик на видлива светлина. Оваа светлина е често светла и шарена, поради што се издвојуваат флуоресцентните материјали.  

Флуоресценцијата се користи во многу области, како што се флуоресцентни ламби, маркери, па дури и во научни истражувања за откривање на определени молекули. Исто така, најчесто се гледа во природата, како кај некои риби, медузи и минерали. Во секојдневниот живот, кога ќе видите нешто што свети под црна светлина (УВ-светлина), тоа обично се должи на флуоресценција. Овој сјај се случува затоа што материјалот впива УВ-светлина и потоа испушта видлива светлина. 

## Потекло на поимот
Поимот „флуоресценција“ потекнува од минералот флуорит, каде што за првпат е забележана појавата. Го сврзува името на минералот со латинскиот суфикс *-escent*, што значи „да се подложи на мало или слабо дејство“.

## Историја на проучувањето
Флуоресценцијата на кининските соединенија за првпат била забележана од физичарот Џорџ Стоукс во 1852 г.

## Наводи

## Надворешни врски

*Анализа на флуоресценција на Х-зраци
* Fluorophores.org, the database of fluorescent dyes
* FSU.edu, Basic Concepts in Fluorescence
* "A nano-history of fluorescence" lecture by David Jameson
* Excitation and emission spectra of various fluorescent dyes
* Database of fluorescent minerals with pictures, activators and spectra (fluomin.org)
* "Biofluorescent Night Dive – Dahab/Red Sea (Egypt), Masbat Bay/Mashraba, "Roman Rock"". YouTube. 9 October 2012.
* Steffen O. Beyer. "FluoPedia.org: Publications". fluopedia.org.
* Steffen O. Beyer. "FluoMedia.org: Science" . fluomedia.org.
* Courtney Whitcher. Finding Fluorescence 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Флуоресценција
Категорија:Вапсила
Категорија:Молекуларна биологија
Категорија:Радиохемија
ОУ „Александар Македонски“ - Аеродром

**Основно училиште „Александар Македонски“** (официјално: **Основно општинско училиште „Александар Македонски“ - Аеродром**; скратено: **ООУ „Александар Македонски“**) — централно основно училиште во скопската населба Реонски Центар, Општина Аеродром.

Училиштето е именувано по античко-македонскиот крал од династијата Аргеади, Александар Македонски.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Аеродром
Реонски
Категорија:Појавено во 2013 година во Македонија
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Абдил Фрашери“ - Арачиново

**Основно училиште „Абдил Фрашери“** (официјално: **Основно општинско училиште „Абдил Фрашери“ - Арачиново**; скратено: **ООУ „Абдил Фрашери“**) — централно основно училиште во скопското село Арачиново, Општина Арачиново.

Училиштето е именувано по истакнатиот албански дипломат и политичар, Абдил Фрашери.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Арачиново
Арачиново
Категорија:Арачиново
Категорија:Основни училишта во Македонија
Флуорит

**Флуорит** ( = „тече“) — минерал составен од калциум флуорид (CaF2). Познат е по својот светол, стаклен изглед и доаѓа во многу бои како виолетова, зелена, сина, жолта, па дури и проѕирна. Понекогаш, едно парче флуорит може да покаже повеќе бои, што го прави многу убаво и популарно во накитот и колекциите. Флуоритот не е само убав; има важна употреба. Тоа е главниот извор на флуорид, кој се додава во пастата за заби за да ги одржуваме забите цврсти. Се користи и за правење челик, алуминиум и посебни леќи за камери и микроскопи.

Флуоритот се образува во многу различни видови карпи, но најчесто се наоѓа во слоевите создадени од топла вода што тече низ пукнатините на Земјата. Релативно е мек во споредба со другите минерали, со цврстина од 4 по Мосовата скала, така што може лесно да се скрши.

## Боја
Флуоритот може да има многу бои бидејќи понекогаш содржи мали количини на други елементи што ја менуваат неговата боја. Затоа често се нарекува „најживописниот минерал во светот“. Флуоритот може да се најде во речиси секоја боја на виножитото, како и во бела, црна и проѕирна. Најчести бои се виолетова, сина, зелена, жолта и безбојна, додека розовата, црвената, белата, кафеавата и црната се поретки. Понекогаш, едно парче флуорит ќе покаже различни бои во ленти или зони. Бојата зависи од работи како нечистотии, изложеност на зрачење и промени во нејзината кристална структура.
Податотека:Fluorite-Galena-flu70a.jpg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fluorite-Galena-flu70a.jpg|Пастелно-зелен кристал флуорит на галенит
Податотека:Fluorite-132158.jpg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fluorite-132158.jpg|Златножолт флуорит со нијанси на виолетово
Податотека:Fluorite-cflo06x.jpg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fluorite-cflo06x.jpg|Виолетов флуорит
Податотека:Fluorite-189396.jpg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fluorite-189396.jpg|Светло до темно бордо флуорит
Податотека:Fluorite-158842.jpg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fluorite-158842.jpg|Проѕирен флуорит со виолетова боја
Податотека:Fluorite-233168.jpg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fluorite-233168.jpg|Тревозелени флуоритни октаедри групирани на матрица богата со кварц


## Наводи

## Надворешни врски

* Educational article about the different colors of fluorites crystals from Asturias, Spain 
* An educational tour of Weardale Fluorite
* Illinois State Geologic Survey
* Illinois state mineral
* Barber Cup and Crawford Cup, related Roman cups at British Museum

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Коцкести минерали
Категорија:Минерали на калциумот
Категорија:Халидни минерали
Категорија:Флуориди
Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Евапорит
Бугарски ослободителни братства

мини|Печат на Бугарското ослободително братство во градот Трново
**Бугарски ослободителни братства** (), скратеница **БОБ**, популарно **Тајни офицерски братства** () — конспиративна организација во Бугарската армија која дејствувала за помагање на македонско-одринското ослободително движење, слично на грчката Етники етерија која ја предизвикува Грчко-турската војна во 1897 година. Братствата со прекини постојат во периодот од 1897 до 1912 година.

Првото друштво е основано во јуни 1897 година во Трново, второто се појавува во Русе, а потоа се формираат и во Сливен, Разград, Враца, Добрич, Варна и други места. Организацијата со манифест ги повикува сите офицери родум од Македонија и Одринска Тракија да пристапат во нејзините редови. Братствата првично се раководат од централен комитет, а подоцна од друштвото во Софија, создадено во април 1898 година. Друштвата преку членарина собираат финансиски средства кои потоа се распределуваат за ослободителното движење во Македонија и Одринска Тракија, за потребите на Македонската организација предводена од Врховниот македонски комитет и на Тајната македонско-одринска револуционерна организација. Има случаи кога вооружување тајно се изнесува од касарна и се предава на дејци на ослободителните организации. БОБ ја помага бомболеарницата на ТМОРО во Сабљар, создадена и раководена од Гоце Делчев.

Основни покровители на дејноста на БОБ се задграничните претставници на ТМОРО во Софија Гоце Делчев и Ѓорче Петров, генералите Рачо Петров, Иван Цончев и други. Попознати дејци на братствата се Борис Сарафов, Александар Протогеров, Димитар Думбалаков, Христо Саракинов, Владислав Ковачев, Тодор Саев, Климент Бојаџиев, Стамат Икономов, Јордан Венедиков, Тома Давидов, Антон Бузуков, Петар Дрвингов, Анастас Јанков, Стефан Николов и други.

До 1900 година организацијата брои повеќе од 1.000 членови. Во ова време офицери застануваат на чело на Врховниот македонски комитет и друштвата неофицијално се претопуваат во оваа организација, учествувајќи во градењето на нејзините вооружени сили. БОБ има главна улога во формирањето на народните стрелачки друштва. Но, по судирот меѓу Сарафов и Цончев во 1901 година друштвата започнуваат да ја возбоновуваат својата дејност. Мнозина офицери, членови на Тајните офицерски братства, учествуваат во Илинденското востание во 1903 година. Врховниот комитет повторно ги возобновува друштвата по востанието. Во 1905 година Врховниот комитет е забранет од бугарските власти и дејноста на БОБ замрува. Последното повторно возобновување на дејноста на Тајните офицерски братства се случува во предвечерието на Балканските војни, кога офицери се обидуваат да повлијаат на владата да се започне војна со Османлиското Царство.

## Литература
* 

Категорија:Врховен македонско-одрински комитет
Малтретирање

мини|Малтретирање
**Малтретирање** (разговорно: *булинг*), **тормоз** или **насилничко однесување** — кога некој човек постојано повредува, се заканува или плаши друго лице намерно. Може да се случи на многу начини:

* **Физичко малтретирање**: удирање, туркање или оштетување на нечии работи. 
* **Вербално малтретирање**: кажување лоши работи, задевања или пцовки. 
* **Општествено малтретирање**: изоставување на некого, ширење гласови или засрамување (ставање во неудобна положба). 
* **[[Кибермалтретирање]]** или **семрежно малтретирање**: Користење на интернет или телефони за испраќање навредливи пораки или објави.

Малтретирањето може да се случи насекаде, како училишта, работни места или семрежно. Често ја прави жртвата да се чувствува тажна, исплашена или осамена. Луѓето малтретираат од многу причини, како во обид да се чувствуваат моќни или поради проблеми во сопствениот живот.

Запирање на малтретирањето вклучува разговарање, поддршка на жртвите и создавање безбедни средини. Многу училишта и заедници имаат правила и програми за спречување на тоа.

## Одлики
Тормозењето е повторливо, намерно однесување со цел да се повреди, понижи или контролира некој друг. Тоа често вклучува нерамнотежа на моќта, каде што лицето што тормози има поголема физичка сила, општествено влијание или други предности во однос на нивната цел. За разлика од нормалните судири или разногласија, малтретирањето е постојано и може да ја натера жртвата да се чувствува исплашена, беспомошна или осамена. Може да се појави во многу опкружувања, како што се училишта, работни места, домови или семрежно.

Примери за малтретирање:

* Група ученици што секојдневно задеваат соученик за неговиот изглед.
* Соработник што шири гласови за да му наштети на нечиј углед. 
* Некој постојано испраќа заканувачки пораки преку социјалните мрежи.

## Наводи

## Надворешни врски

* ВРСНИЧКОТО НАСИЛСТВО ВО ОСНОВНИТЕ УЧИЛИШТА ВО ГРАД СКОПЈЕ
* Citizens Advice in the UK 
* Bullying. No Way! (Australian Education Authorities)
* Bullying in schools (UK – schools)
* PBSKids.org "Great Books About Bullies" 
* Be Brave Against Bullying, a UFT project
* U.S. Department of Education's Education Resources Information Center (ERIC)
* Bully Online 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Малтретирање
Категорија:Злоставување
Категорија:Агресија
Категорија:Неправда
Категорија:Прогони
Категорија:Психолошко насилство
Завод за рехабилитација на деца со оштетен слух, говор и глас и други проблеми во развојот „Кочо Рацин”

**Завод за рехабилитација на деца со оштетен слух, говор и глас и други проблеми во развојот „Кочо Рацин”** (официјално: **Основно училиште со ресурсен центар „Кочо Рацин“ - Битола**; скратено: **ОУРЦ „Кочо Рацин“**) — основно училиште во Битола, Општина Битола. Заводот е единствена установа во Репиубликата од ваков вид. Истиот е основоположник на дефектолошката теорија и пракса во Македонија.

Училиштето е именувано по истакнатиот македонски поет Кочо Рацин.

## Местоположба

Заводот се наоѓа на северниот влез во градот Битола, од левата страна, во близина на градските гробишта и црквата „Св. Недела“.

## Историја

Зградата на училиштето била изградена во 1952 година, додека самото училиште било основано во 1963 година.

## Награди
* 2025 - награда „4 Ноември“ од областа на културата и образованието.

## Галерија


Податотека:Завод за рехабилитација на лица со оштетен слух,Основно Училиште со ресурсен центар Кочо Рацин,Битола. 02.jpg|
Податотека:Завод за рехабилитација на лица со оштетен слух,Основно Училиште со ресурсен центар Кочо Рацин,Битола. 03.jpg|
Податотека:Завод за рехабилитација на лица со оштетен слух,Основно Училиште со ресурсен центар Кочо Рацин,Битола. 04.jpg|
Податотека:Завод за рехабилитација на лица со оштетен слух,Основно Училиште со ресурсен центар Кочо Рацин,Битола. 05.jpg|
Податотека:Завод за рехабилитација на лица со оштетен слух,Основно Училиште со ресурсен центар Кочо Рацин,Битола. 06.jpg|


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Основни училишта во Општина Битола
Битола
Категорија:Основни училишта во Битола
Категорија:Основни училишта во Македонија
Категорија:Добитници на наградата „4 Ноември“
Чомлек сирење

мини

**Сирењето Чомлек** е типично занаетчиско сирење од Средна Анадолија, а името му значи „сирење во сад“.

## Извори

* 

Категорија:Турска кујна
Лаваш сирење

мини
**Сирењето Лаваш** е карактеристична сорта на сирење кое традиционално се произведува во Караџадаг, во околината на Дијарбекир во Турција. Генерално се прави од овчо млеко. 

## Наводи

Категорија:Овчи сирења
Категорија:Турска кујна
Кнемида

**Кнемида** или **Кнемис** (, *Книмис* или *Κνημίδα*, *Книмида*) — ниска планина во Фтиотида, Централна Грција. Претставува дел од планината Калидромо.

## Географија
Кнемида претставува долга и тесна планина, над јужниот брег на Малијакскиот Залив, и е дел од планината Калидромо. Најблискиот град е Ламија, сместен северозападно од планината. Други населени места на планината се Камена Вурла, Аспронери, Агиос Константинос, Лонгос, Като Мелидони, Аркица на северниот, Ливанате на источниот и Карија на средниот дел. Автопатот 1 (A1) (Солун - Катерина - Лариса - Ламија - Атина) поминува северно од планинатa.

Највисокиот врв Агија Параскеви се издига на 945 метри надморска височина. Други врвови на планината се Аерас (811 м), Гували (615 м), Граница (823 м), Дасос (790 м), Кукос (838 м), Ливади (788 м), Мавролонгос (924 м), Мецово (581 м), Профитис Илијас (740 м) и Спартијас (926 m).

Карпите се сочинети од варовници и офиолити. Низ планината минува тектонски расед во правец југоисток-северозапад, од што се предиспонирани термални извори во близина на селата Камена Вурла и Агиос Константинос.

Врвот се искачува од Карија (730 м) за околу час и половина.

## Поврзано

* Калидромо

## Наводи

Категорија:Планини во Грција
Категорија:Фтиотида
Ризе чај

**Ризе чај**  е црн чај што се користи за руски чај. Произведен во провинцијата Ризе во Турција, која има блага клима со високи врнежи и плодна почва, кога ќе се свари има боја на махагони.

Покрај тоа што се консумира во домовите, во турските кафулиња се служи и со *чајџи*, во мали специјални чаши за чај. Може да се пие како јак чај  или слаб светол, а традиционално се служи со коцки од шеќер  или само кристален шеќер, иако често се консумира и без шеќер, во зависност од личниот  избор.

## Историја
Покраината Ризе се наоѓа помеѓу Понтичките планини и Црното Море и се смета за „највлажниот“ агол на Турција. Оваа средина обезбедува специфичен екосистем за одгледување чај. Земјата содржи многу планински долини и е ценета поради нејзината биолошка разновидност.

Чајот експериментално се одгледувал во провинцијата Ризе, почнувајќи од 1912 година како иницијатива на шефот на земјоделската комора, Хулуси бег. Но, дури околу 1945 година, турските насади со чај во провинцијата Ризе произвеле значителни култури. Постојат и други региони за одгледување чај во Турција, а покраината Ризе е една од најголемите и поуспешните. До 1947 година била создадена и првата локална фабрика за чај, а до 1958 година бил создаден и првиот регионален институт за истражување на чај во провинцијата Ризе.

## Економија
Успехот на чајните култури во Ризе донел работа и подобар животен стандард во некогаш сиромашната област, како и голема промена на населението. Современата берба на посевите од чајот кој се одгледува во Ризе е направена од работници мигранти, особено луѓе од кавкаските земји Грузија и Азербејџан. Во 2021 година, плантажите за чај очекувале 40.000 странски работници за време на сезоната на жетва, но поради ограничувањата на патувањето со пандемијата КОВИД-19, африканските работници дошле во регионот да работат  од Гамбија, Сенегал, Судан и Замбија.
Податотека:Rize_Tea_Plantation_2005-jk.jpg|алт=Tea plantation in Rize| Плантажа со чај во Ризе
Податотека:Tea_plantation_in_Rize.jpg|алт=Tea plantation in Rize| Плантажи со чај во Ризе


## Наводи

Категорија:Црн чај
Категорија:Храна и пијалак во Турција
Курдско кафе

[мини| Пијалак налик на кафе направен од печен плод  на [смрдлика или „терпентин дрво“]]
**Курдско кафе**  или **кафе мененгич**, што значи **кафе од ф'стаци** или **кафе теребинт**, е традиционален топол пијалак во курдската и турската кујна. Направен е од мелен печен печен плод  на смрдлика(поврзано со ф'стак) како главна состојка и не содржи кофеин. Пијалакот е особено популарен во делови од Југоисточна Анадолија.

## Историја
Пијалакот се произведува во области како Дијарбакир, Адијаман, Мардин и Батман повеќе од сто години. Печените мелени бобинки се извезуваат во Европа и низ целиот свет од почетокот на 20 век. Се смета и за традиционален специјалитет на Газиантеп.

Во последните години, преработените бобинки во форма на паста се појавуваат како брендиран производ во лименки или тегли.

## Наводи

Категорија:Топли напитоци
Категорија:Турска кујна
Категорија:Курдска кујна
Кисир

**Кисир** е салата на база на булгур што се наоѓа во турската кујна. Главните состојки на салатата се ситно мелен булгур, магдонос и  паста од домати. Вообичаени дополнителни состојки вклучуваат кромид, лук (во некои региони), меласи од кисела калинка, маслиново масло и сок од лимон, краставица, корнишони и зачини. Може да се сервира во комбинација со листови зелена салата. Има црвеникава боја поради примеси на доматна паста. Се служи на собна температура како прилог или мезе.  

## Поврзано

* Список на салати
* Етч
* Табуле
* Турска ладна супа од булгур
* Ќофтиња од леќа

## Наводи

## Надворешни врски

* Рецепт
* Друг рецепт
Категорија:Турска кујна
Категорија:Турски салати
Етч

мини| Ерменскиот ''еч'' служи како прилог во ресторан во Ереван
**Етч** инаку познат и како **еч**, **ич**, **меч** или една од неколкуте други варијации е традиционален ерменски прилог, салата или намаз, слично на табуле. Етч може да се јаде или на собна температура или на топло.

Неговата типична црвена боја е добиена од мелени или пасирани домати. Вообичаени дополнителни состојки вклучуваат кромид, магдонос, маслиново масло, лимон, пиперка и бабура пиперка.

Еч е колоквијално познат како лажна кјма поради неговите карактеристики како вегетаријанска форма на мелено месо.

## Поврзано

* Кисир

## Наводи

## Надворешни врски

* Eч, ерменски прилог

* Кујната на Ерменија. Соња Увезјан, (2001)
* *Ерменскиот готвач*
* *Кујна на Ерменија* ; Соња Увезјан
* *Комплетна готвачка за Ерменија* ; Везџијан;
Категорија:Ерменска кујна
Категорија:Турска кујна
Турска ладна супа од булгур

**Турска ладна супа од булгур** е традиционален оброк во кујната на жителите во *Амасја, Токат и Сивас*. Тој е главен производ на турската кујна во гореспоменатите области, а по подготовка наликува на кофтиња од леќа.

## Регионални стилови на Бат

* Токат Бат

## Поврзано

* Кисир

## Наводи

Категорија:Турска кујна
Фил (појаснување)

**Фил** може да се однесува на:

* Фил — материјал со кој се полни нешто, обично се однесува за храна, за колачи и торти, но и за јадења како полнети пиперки и сл.
* Фил (животно) — архаизам за слон.
Дандадан

***Дандадан*** (, ) — манга напишана и илустрирана од Јукинобу Тацу. Објавена е на цифрената манга-услуга на Shueisha, *Shonen Jump+* од април 2021 г. и е објавена во седумнаесет тома танкобон од ноември 2024 г. Студиото Science Saru ја адаптирало мангата во аниме-серија, чија премиера била во октомври 2024 г.

## Содржина
Момо Ајасе, бодра средношколка, е цврста во верувањето во призраци, но ја отфрла идејата за вонземјани. Нејзиниот соученик, Кен Такакура — познат како Окарун — го има спротивното убедување, жестоко верува во вонземјани додека се потсмева на постоењето на призраци. Нивниот судир на верувања предизвикува жива дебата што го достигнува врвот со смел облог: за да докажат кој е во право, тие се согласуваат да го истражат необичното.

Ајасе тргнува кон место познато по вонземјански дејности, додека Окарун се впушта кон место за кое се претпоставува дека има средби со призраци. Меѓутоа, нивната потрага по вистината добива неочекуван пресврт. Додека се соочуваат со непознатото, и Ајасе и Окарун откриваат неверојатна стварност — и двајцата биле во право. Излегува дека светот е многу почуден отколку што си замислувале двајцата, каде вонземјаните и призраците сосуштествуваат на начини на кои никогаш не ни мечтаеле дека е можно.

## Ликови
**Момо Ајасе** (јап. *綾瀬 桃*) — средношколка што верува во призраци и натприродното. Откако е одвлечена од вонземјани од планетата Серпо, таа открива дека има психокинетички способности, што ѝ овозможува да ги види аурите на луѓе и предмети, како и да ја визуелизира својата моќ во облик на гигантски раце способни да ги фатат и управуваат аурите. Таа е жесток обожавател на глумецот Кен Такакура и излегува со секое машко слично на него. Поради ова, таа одбива да го вика Окарун по име, бидејќи тој не личи на него. Подоцна, таа почнува да развива чувства кон Окарун.

**Кен Такакура** (јап. *高倉 健*) — срамежлив и осамен средношколец, Кен Такакура се бори да се поврзе со другите сѐ додека не открие заедничко восхитување во натприродното со неговата соученичка, Момо Ајасе. Впечатена од неговите чудни интереси, но развеселена од неговото сериозно поведение, Ајасе му го дава игривиот прекар „Окарун“ (*オカルン*) — од зборот „окултизам“ (*オカルト*). Случајно, неговото вистинско име се совпаѓа со она на Кен Такакура, познат глумец на кој Ајасе му се восхитува.

Животот на Окарун добива остар пресврт кога е проколнат од одмаздливиот дух Турбо Баба. Проклетството му дава запрепастувачка моќ: способност да се преобразува во ѓаволски, наполнет облик. Иако оваа новооткриена способност е огромна, таа го втурнува подлабоко во светот на чудното и натприродното, усложнувајќи го неговото веќе необично патешествие со Ајасе.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Манги
Категорија:Аниме-серии
Категорија:Манга од 2021 година
Тас-ќебап

**Тас-ќебап** (персиски: تاس کباب, турски: tas kebap или tas kebabı) — чорба со месо што се користи на Блискиот Исток. Се користи и на Балканот, со различен начин на готвење.

Ова јадење е мошне вкyсно и е присутно во традиционалните кујни на многу земји од Блискиот Исток.

Тас на персиски значи  „дно”, а ќебап значи јадење од печени или пржени парчиње месо, што асоцира на редоследот на редење на состојките во садот за готвење, во превод: Месо на газерот.,

## Наводи

Категорија:Турска кујна
Категорија:Иранска кујна
Категорија:Турски чорби
Категорија:Ирански чорби
Вечер (портал)

**Вечер** е првиот македонски информативен портал основан во 2004 година, од новинарот и уредник Драган Павловиќ Латас.

## Историја
Порталот Вечер.мк почна да работи во 2004 година, како онлајн-издание на дневниот весник Вечер. Весникот и порталот функционираа заедно се до 2017 година, кога уредничката Ивона Талевска, заедно со помала екипа на новинари се одвои во посебен медиум. Сопственик на порталот "Вечер прв дознава" е Максмедиа на Драган Павловиќ Латас. Порталот е дел од групацијата Медианет, заедно со порталите Весник.ком и Време.мк. Вечер.мк е најчитаниот портал во Македонија, веќе неколку години.

## Редакција
Информативен портал со дневни информации е во Топ 10 македонски информативни портали уште од 2004 година до денес.

**Главен и одговорен уредник**:
Ивона Талевска

**Уредници**:
Александра Тимковска,
Александар Трајановски,
Сара Максимовска,
Ивана Павловска

**Менаџер на проектот**:
Драган Павловиќ Латас

## Надворешни врски
* vecer.mk
* vesnik.com
* vreme.mk
* Список на македонски портали

Категорија:Македонски медиуми
Категорија:Телевизии во Скопје
Категорија:Телевизиски канали во Македонија
Сајмон Пег

**Сајмон Пег** (; р. 14 февруари 1970) — британски глумец, комичар, сценарист и филмски продуцент.

Тој е најпознат по неговите улоги во филмовите за трилогијата на Корнето — *Шон на живите мртовци*, *Полицајци во акција* и *Крајот на светот*, кои ги напишал заедно со Едгар Рајт.

Тој исто така се појави како Скоти во *Ѕвездени патеки* на Џеј-Џеј Абрамс, како и во продолженијата *Star Trek: Into Darkness* и *Star Trek: Beyond*.

Тој го позајмил својот глас за неколку филмови и видеоигри, вклучувајќи го и „Авантурите на Тинтин: Тајната на еднорогот“, каде еден од сценаристите беше Едгар Рајт. Пег има и епизодна улога во дел од филмот Гриндхаус, кој го режирал Рајт.

Покрај Рајт, Пег често соработува со Ник Фрост, Џесика Хајнц и Дилан Морено на нејзините проекти.

Категорија:Родени во 1970 година
Категорија:Британски глумци
Категорија:Британски филмски глумци
The Plant List

**The Plant List** (во прев. „Список на растенија“) — список на ботанички називи на растенија создаден од Кралските ботанички градини во Кју и Ботаничката градина на Мисури и пуштен во 2010&nbsp;г. Бил предвиден како сеопфатна евиденција на сите познати називи на растителните видови во историјата, во склоп на Глобалната стратегија за заштита на растенијата. Базата не е подновена од 2013&nbsp;г. бидејќи проектот е заменет од World Flora Online.

## World Flora Online
Во октомври 2012 г. е пуштен проектот World Flora Online како замена за постоечкиот, со цел да објави податоци за сите растенија до 2020&nbsp;г. Ова е проект на Ковенцијата за биоразновидноста на ОН, со цел да се запре загубата на растителни видови до таа година. Разработен е во соработка на група установи од светот за да ги опфати сите видови растенија до 2020&nbsp;г.

Постои и придружниот проект Меѓународен индекс на растителни имиња (IPNI), во кој е исто така вклучена ботаничката градина во Кју. IPNI има задача да даде подробни информации за трудовите кои ги опишуваат растенијата, а не да одреди кои се прифатени видовни имиња. Новообјавените имиња автоматски се префрлаат од IPNI во Светскиот контролен список на избрани растителни семејства (*World Checklist of Selected Plant Families*), базата на која работел Plant List.

## Содржина
The Plant List има 1.064.035 научни имиња на растенија на ниво на видови, од кои 350.699 се прифатени видовни имиња од 642 растителни семејства и 17.020 растителни родови.
На списокот се прифатени 350.699 поединечни видови со 470.624 нивни синоними, што значи дека многу видови имаат повеќе од едно име. Во 2014&nbsp;г. The Plant List имал уште 243.000 „неразрешени“ имиња, што значи дека ботаничарите дотогаш не успеале да одредат дали се работи за одделен вид или дуплирање на поединечните видови.

## Поврзано
* Меѓународен индекс на растителни имиња
* Plants of the World Online
* Викивидови

## Наводи

## Надворешни врски

*  
* World Flora Online — флора од сите познати видови на светот 
* State of the World's Plants  

Категорија:Ботаничка номенклатура
Категорија:Бази на биолошки податоци
Категорија:Таксономија на растенијата
Кјотова награда

**Кјотовата награда** — највисоката јапонска приватна награда за животно дело во областите на уметноста и науката. Таа им се доделува не само на оние кои се врвни претставници на нивните области, туку и на оние кои значително придонеле за научното, културното и духовното подобрување на човештвото. Кјотовата награда е создадена во соработка со Нобеловата фондација и многумина ја сметаат како јапонска верзија на Нобеловата награда, што претставува една од најпрестижните награди достапни во области кои традиционално не се почестени со Нобеловата награда.

Наградите се во вредност до 100 милиони јени (околу 700.000 УСД) по категорија и се доделуваат годишно од 1985 година од страна на Инамориската фондација, основана од Казуо Инамори. Лауреатите се објавуваат секој јуни, церемонијата на доделување на наградата и слични настани се одржуваат во Кјото, Јапонија, секој ноември.

## Категории и области
Наградата Кјото се состои од три различни категории, секоја со 4 области. Областите ротираат секоја година за да се создаде разновидна група на лауреати. Категориите и областите се:

* Кјотова награда за напредна технологија
** Со областите: електроника, биотехнологија и медицинска технологија, наука и инженерство за материјали и информатички науки.
* Кјотова награда за основни науки
** Со областите: математички науки, биолошки науки, науки за земјата и планетата (астрономија и астрофизика) и животни науки (Со петтото подобласт на когнитивни науки со еден лауреат, Ноам Чомски во 1988 година).
* Кјотова награда за уметност и филозофија
** Со областите: музика, уметност, театар (кино) и мисла и етика

## Лауреати
Со Кјотовите лауреати за 2015 година, почестени биле 99 поединци и една фондација (Нобелова фондација). Поединечните лауреати се движат од научници, инженери и истражувачи до филозофи, сликари, архитекти, скулптори, музичари и филмски режисери. Соединетите држави имаат најмногу лауреати (44), потоа Јапонија (19), Обединетото Кралство (12), Франција (8) и Унгарија, Русија, Индија (3).

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Inamori Foundation
* Kyoto Prize at Oxford
* Kyoto Prize Symposium

Категорија:Статии со текст на јапонски
Категорија:Меѓународни академски награди
Африканска награда за инженерски иновации

**Африканската награда за инженерска иновација** — награда за извонредност во инженерството во Супсахарска Африка. Се издвојуваат осум месеци за помош на натпреварувачите. На победникот му се доделуваат 25.000 фунти, а вториот, третиот и четвртиот пласиран на натпреварот по 10.000 фунти.

## Историја
Наградата била воведена во јануари 2014 година од Кралската академија за инженерство во Обединетото Кралство. Конкурентните инженери мора да бидат од Супсахарска Африка.

Во 2024 година Естер Кимани била добитничка на наградата и, бидејќи на наградата и била десетгодишнина, таа била наградена со 50.000 фунти. Таа била втора добитничка од Кенија. Кимани развила метод за идентификација на болести кај земјоделските култури користејќи анализа на слики.

## Придобивки
Се избираат 16 натпреварувачи и им се дава каква било поддршка за сѐ што им е потребно за време на натпреварот и пошироко за да ги испорачаат своите проекти. Овие натпреварувачи добиваат обука и поддршка и добиваат можност да го подобрат своето вмрежување. Победникот добива 25.000 фунти, а второто, третото и четвртото место по 10.000 фунти.

## Добитници на награди

* 2015 д-р Асквар Хилонга и тим од Танзанија
* 2016 Артур Занг од Камерун
* 2017 Годвин Бенсон од Нигерија
* 2018 Брајан Гита и неговиот тим од Уганда
* 2019 Нео Хутири од Јужна Африка 
* 2020 Шарлет Н'Гесан од Гана
* 2021 Ноел Н'Гесан од Брегот на Слоновата Коска
* 2022 Нора Магеро од Кенија
* 2023 Анатоли Киригвајџо од Уганда
* 2023 Едмунд Веселс од Јужна Африка
* 2024 Естер Кимани, Кенија

## Наводи

Категорија:Меѓународни награди
Волфова награда за земјоделство

**Волфовата награда за земјоделство** се доделува секоја година од 1978 година од непрофитната Фондацијата Волф во Израел. Таа е една од шесте Волф награди, заедно со оние за хемија, математика, медицина, физика и уметност. Понекогаш неофицијално се нарекува Нобелова награда за земјоделство.

## Лауреати

### По земја
Подолу е табела на сите лауреати по земја (ажурирана до 2024 година). Некои со повеќе државјанства се бројат по неколку пати.

## Поврзано

* Список на награди за земјоделство

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* Wolf Prizes 2015
* Wolf Prizes 2016
* Wolf Prizes 2018
* Wolf Prizes 2019

Категорија:Волфова награда
Македонско-кинески односи

**Македонско-кинеските односи** вклучуваат билатерални односи меѓу Кина и Северна Македонија во различни области.

Првите дипломатски контакти меѓу Македонија и Кина датираат во далечна 1978 година, од посетата на тогашниот кинески премиер Хуа Гуофенг, на главниот град на Македонија - Скопје. На 12.10.1993 година, Р. Македонија и Н.Р. Кина формално ќе воспостават целосни дипломатски односи. Со тоа Н.Р. Кина ќе стане десетата земја во светот која ќе ја признае Р. Македонија, а тоа признавање ќе биде не било какво, туку под уставно име на нашата татковина.

На ваквиот принципиелен став во врска со името на Р. Македонија, Н.Р. Кина останува и до ден денес, за што премиерот на Р. Македонија Никола Груевски при последната средба со премиерот на Н.Р. Кина Вен Џиабао (15.05.2012) изрази благодарност.

## Транспорт

Не постојат директни авиолинии помеѓу Македонија и Кина. Најблиски врски се преку белградскиот и атинскиот аеродром до Пекинг, како и од аеродромот во Истанбул до Пекинг, Шангај, Гуангџоу и Хонгконг.

Категорија:Билатерални односи на Македонија
Другарот

**Другарот** — македонски краткометражен игран филм од 2020 година, по режија и сценарио на Димитар Оровчанец. Главната улога ја играл Петре Арсовски.

## Содржина
„*Другарот*“ е приказна за гневен старец, веројатно последниот првоборец на кого сеќавањата на годинити поминати како висок функционер на бивша Југославија му се единствениот допир со поматената стварност, додека сè уште живее според старите правила и по рутината создадена низ децении на служење на еден систем кој веќе одамна не постои.

## Улоги

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски филмови од 2020-тите
Категорија:Филмови со Петар Арсовски
Категорија:Појавено во 2020 година во Македонија
Види ја ти неа

**Види ја ти неа** ― македонски краткометажен игран филм од 2017 година, по сценарио и режија на Горан Столевски. Главната улога во филмот ја играла Сара Климоска.

## Улоги

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски филмови од 2010-тите
Категорија:Филмови со Милица Стојанова
Категорија:Појавено во 2017 година во Македонија
Ќе дојдат децата

**„''Ќе дојдат децата''“** — македонски краткометражен филм од 2017 година, во режија на Ана Јакимска, и по сценарио на Бранко Костески. Главните улоги во филмот ги играле Шенка Колозова и Наташа Петровиќ.

## Улоги

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски филмови од 2010-тите
Категорија:Филмови со Шенка Колозова
Категорија:Појавено во 2017 година во Македонија
Глобална награда за наставници

**Глобална награда за наставници** — годишна награда од 1 милион американски долари од Фондацијата Варки за наставник кој има направено извонреден придонес во професијата.  Номинациите на наставници кои исполнуваат специфични критериуми се отворени за светската јавност, а наставниците од целиот свет можат да се номинираат и самите себе. Селекцијата ја врши Глобалната академија за награда за наставници, составена од наставници, експерти за образование, коментатори, новинари, јавни службеници, технолошки претприемачи, директори на компании и научници од целиот свет.

Годишната награда била лансирана на вториот годишен Глобален форум за образование и вештини во март 2014 година и добиле над 5.000 номинации од 127 земји.  

Глобалната награда за наставници, која новинарите ја нарекуваат Нобелова награда за настава,  ја истакнува и слави професијата притоа давајќи поголемо признание за работата на наставниците ширум светот. Шефот на Фондацијата Варки тврди дека, „Сакаме да ги промовираме наставниците како ѕвезди и да го поддржиме квалитетот на образованието за да се истакне огромното влијание на наставниците врз нашите животи“. „Наставата треба да биде најважната професија во светот и треба да им се даде должна почит“.

Од 2018 година, Португалија ја вовела „Глобалната награда за наставници Португалија“, што е годишна награда од 30.000 евра и од Фондацијата Варки, спонзорирана од Кафе Делта, во партнерство со Фондацијата Галп, Фудбалската федерација на Португалија и ревидирана од PWC.

## Историја
Првата годишна Глобална награда за наставници била доделена во март 2015 година на Ненси Атвел, иновативна и пионерска професорка по англиски јазик и обучувач на наставници во руралниот Мејн во Соединетите Американски Држави, која основала и води училиште каде учениците читаат во просек по 40 книги годишно, бираат кои книги ги читаат и пишуваат со успех. Атвел е автор на девет книги за настава, вклучително и една која е продадена во повеќе од половина милион примероци. Таа  ја донирала наградата која ја добила во вредност од 1 милион американски долари за одржување, развој и стипендии на нејзиното училиште, непрофитниот Центар за настава и учење, кој исто така е модел училиште за развивање и ширење на наставни методи.

## Наградени
:
## Наводи

Категорија:Глобална награда за наставници
Категорија:Меѓународни награди
Волфова награда за уметност

**Волфовата награда за уметност** се доделува секоја година од Фондацијата Волф во Израел. Таа е една од шесте Волф награди воспоставени од Фондацијата и се доделува од 1981 година; другите се земјоделство, хемија, математика, медицина и физика, кои се доделуваат од 1978 година. Наградата годишно ротира меѓу сликарството, музиката, архитектурата и вајарството.

## Лауреати
Извор: 

## Лауреати по земја
Подолу е даден графикон на сите лауреати по земја (ажуриран до лауреати од 2024 година). Некои лауреати се бројат повеќе од еднаш ако имаат повеќе државјанства.

## Наводи

## Надоврешни врски

* Волф награди 2015 година
* Волф награди 2016 година
* Волф награди 2018 година
* Волф награда 2020 година

Категорија:Волфова награда
Категорија:Награди за архитектура
Црти на кинеските знаци

Цртите () се најмали структурни единици за пишување на кинеските знаци.

## Насока
Сите црти имаат насока на пишување.  Тие се еднонасочни и пишувањето започнува од една точка. Како такви, не се пишуваат во спротивна насока од страна на родените говорители.  Еве неколку примери за насоката на пишување:
Податотека:丶-order.gif
Податотека:一-order.gif
Податотека:丨-order.gif
Податотека:丿-order.gif
Податотека:乛-order.gif
Податотека:乙-order.gif
Податотека:亅-order.gif
Податотека:乚-order.gif


## Основни црти

Категорија:Кинеско писмо
Голем

**Голем** (, *gōlem*) — митско суштество во еврејската митологија создадено целосно од нежива материја, обично глина или кал. Во псалмите и средновековните списи, зборот „голем“ се користел како поим за аморфен, безобличен материјал.

Една од најпознатите големски легенди се сосредоточува околу Јуда Лев бен Безалел, рабин од Прага кон крајот на XVI век. Начинот на кој големите се оживуваат и управуваат се разликува во различни приказни. Според списанието „Момент“, големот е силно приспособлив симбол, способен да претставува широк распон на значења. Може да се прикаже или како жртва или како злобник, маж или жена, или понекогаш и двете истовремено. Со текот на времето, образот на големот станал значаен дел од современата популарна култура, честопати појавувајќи се во чудовишните приказни на ужасите и во фантастичните дела како вид волшебен робот.

## Легенда
Големот е човекосличен лик направен од глина, создаден во еврејската легенда од праведниот рабин Лев за да го заштити еврејскиот народ. Со потекло од Прага, оваа распространета народна приказна раскажува за „голем“ направен од глина за извршување на важни задачи за еврејската заедница, вклучително и спречување на крвна клевета преку вмешување во критични мигови. Откако ќе ја заврши својата задача, големот се претвора во прав. 

Според легендата, создавањето на големот му се припишува на познатиот талмудист и кабалист, рабинот Јуда бен Безалел, познат и како Махарал од Прага. Се вели дека го оживеал големот ставајќи мистичен збор наречен „шем“ или тетраграматон во неговата уста. Се верува дека големот се прераѓа на секои 33 години. Оваа приказна потекнува од почетокот на XVII век. Постојат и други верзии на митот за големите, со различни рабини од различни традиции, наводно, создавајќи големи за различни намени. На пример, во „Клучот на Соломон“ од XVI век, има упатства за создавање „камен“ голем, образуван од глина, крв и други материјали и оживеан со изразот „нека има човек“. 

Во овие легенди, големот често се гледа како симбол на отпорот против општествената неправда, понекогаш оправдувајќи ги постапките на насилство во борбата против злото. Дејствата на големот честопати излегуваат надвор од управувањето на неговиот творец, отсликувајќи борба каде што вештачкото суштество му пркоси на својот создател и дејствува на начини што би биле неморални или незаконски за жива личност.

## Наводи

## Надворешни врски

* „Golem of Prague, Fact or Ficton?“ on Yutorah.org
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Средновековни легенди
Категорија:Историја на Прага
Категорија:Еврејски мистицизам
Категорија:Митски суштества