Кристален систем

[мини|Кристалната структура на дијамантот припаѓа на [Коцкест кристален систем|коцкестата решетка со центар на лицето, со повторувачки модел од два атоми.]]
Во кристалографијата, **кристален систем** — збир од точковни групи (група од геометриски симетрии со најмалку една фиксна точка). **Решеткаст систем** е збир од Бравеови решетки (бесконечен низ од дискретни точки). Просторните групи (симетрични групи на конфигурација во просторот) се класифицираат во кристални системи според нивните точковни групи и во решеткасти системи според нивните Бравеови решетки. Кристалните системи кои имаат просторни групи доделени на заеднички решеткаст систем се комбинираат во **кристално семејство**.

Седумте кристални системи се ''триклински'', ''моноклински'', ''орторомпски'', ''четириаголен'', ''тригонален'', ''шестаголен'' и ''коцкест''. Неформално, два кристала се во истиот кристален систем доколку имаат слични симетрии (иако постојат многу исклучоци).

## Класификации
Кристалите можат да се класифицираат на три начина: решеткасти системи, кристални системи и кристални семејства. Различните класификации често се мешаат: особено  тригоналниот кристален систем често се меша со ромбоедарскиот решеткаст систем, а терминот „кристален систем“ понекогаш се употребува со значење „решеткаст систем“ или „кристално семејство“.

### Решеткаст систем
Решеткаст систем претставува група решетки со ист сет на групи на точки на решетка. 14-те Бравеови решетки се групирани во седум решеткасти системи: триклински, моноклински, орторомски, четириаголни, ромбоедарски, шестаголни и коцкести.

### Кристален систем
Кристален систем претставува збир од точкести групи во кои самите точкести групи и нивните соодветни просторни групи се доделени на решеткаст систем. Од 32 кристалографски точкести групи кои постојат во три димензии, повеќето се доделени само на еден решеткаст систем, во кој случај и кристалниот и решетката има исто име. Сепак, пет точкести групи се доделени на два решеткасти системи, ромбоедарски и шестоаголен, бидејќи и двата покажуваат тројна вртежна симетрија. Овие точкести групи се доделени на тригоналниот кристален систем.

### Кристално семејство
Кристалното семејство е определено од решетки и точкести групи. Се формира со комбинирање на кристални системи кои имаат просторни групи доделени на заеднички решеткаст систем. Во три димензии, шестоаголните и тригоналните кристални системи се комбинирани во едно шестоаголно кристално семејство. 
мини|Шестоаголен ханкитен кристал, со трикратна симетрија на ''c'' -оската

### Споредба
Пет од кристалните системи се во суштина исти како пет од решетките. Шестоаголните и тригоналните кристални системи се разликуваат од шестоаголните и ромбоедарските решеткасти системи. Тие се комбинирани во семејството на шестоаголни кристали.

Односот помеѓу тридимензионалните кристални семејства, кристалните системи и решеткастите системи е прикажан во следната табела:

: *Забелешка: не постои „тригонален“ систем на решетки. За да се избегне забуна во терминологијата, терминот „тригонална решетка“ не се употребува.*

## Кристални класи
7-те кристални системи се состојат од 32 кристални класи (што одговараат на 32 кристалографски групи на точки) како што е прикажано во следната табела подолу:

Симетријата на точките на структурата може понатаму да се опише на следниов начин. Разгледајте ги точките кои ја сочинуваат структурата и одразете ги сите низ една точка, така што (*x*, *y*, *z*) станува (− *x*,− *y*,− *z*). Ова е „инвертирана структура“. Доколку оригиналната структура и инвертираната структура се исти, тогаш структурата е *центросиметрична*. Во спротивно, таа е *нецентросиметрична*. Сепак, дури и во нецентросиметричниот случај, инвертираната структура во некои случаи може да се врти за да се усогласи со оригиналната структура. Ова е нецентросиметрична *ахирална* структура. Доколку инвертираната структура не може да се врти за да се усогласи со оригиналната структура, тогаш структурата е *хирална* или *енантиоморфна*, а нејзината симетрична група е *енантиоморфна* . 

Насоката (кое значи линија без стрелка) се нарекува *поларна* доколку нејзините двонасочни сетила се геометриски или физички различни. Насоката на симетријата на кристал кој е поларен се нарекува *поларна оска*.  Групите кои содржат поларна оска се нарекуваат *поларни*. Поларниот кристал поседува единствена поларна оска (поточно, сите поларни оски се паралелни). Некои геометриски или физички својства се различни на двата краја на оваа оска: на пример, може да се развие диелектрична поларизација како кај пироелектричните кристали. Поларна оска може да се појави единствено во нецентросиметрични структури. Не може да има огледална рамнина или двојна оска нормална на поларната оска, бидејќи тие би ги направиле двете насоки на оската еквивалентни.

Кристалните структури на хиралните биолошки молекули (како што се протеинските структури) можат да се појават само во 65-те енантиоморфни просторни групи (биолошките молекули се обично хирални).

## Бравеови решетки
Постојат седум различни видови на решеткасти системи, и секој вид решеткаст систем има четири различни видови ориентирања (примитивно, кое се наоѓа на основата, кое се наоѓа на телото, кое се наоѓа на лицето). Сепак, не сите комбинации се единствени; некои од комбинациите се еквивалентни, додека други комбинации не се можни поради симетрични причини. Ова го намалува бројот на единствени решетки на 14 Бравеови решетки.

Распределбата на 14-те решетки во 7 решеткасти системи е дадена во следната табела.

Во геометријата и кристалографијата, **Бравеовата решетка** е категорија на транслативни симетрични групи (исто така познати како решетки) во три насоки.

Ваквите групи на симетрија се состојат од транслации со вектори од обликот

: **R** = *n* 1 **a** 1 + *n* 2 **a** 2 + *n* 3 **a** 3 ,

каде што *n*1, *n*2, и *n*3 се цели броеви , а  **a**1, **a**2, и **a**3  се три некопланарни вектори, наречени *примитивни вектори*.

Овие решетки се класифицирани според просторната група на самата решетка, гледано како збир на точки; постојат 14 Бравеови решетки во три димензии; секоја припаѓа единствено на еден систем на решетки. Тие  претставуваат максимална симетрија која може да ја има структура со дадената транслациска симетрија.

Сите кристални материјали (единствено безквазикристалите) мора, по дефиниција, да се вклопат во еден од овие аранжмани.

За погодност, Бравеовата решетка е претставена преку единична ќелија која е за фактор 1, 2, 3 или 4 поголема од примитивната ќелија. Во зависност од симетријата на кристалот или друг модел, фундаменталниот домен е повторно помал, до фактор 48.

Бравеовите решетки биле проучувани од Мориц Лудвиг Франкенхајм во 1842 година, кој открил дека постојат 15 Бравеови решетки. Ова било променето на 14 од Огист Браве во 1848 година.

## Во други димензии

### Дводимензионален простор
Во дводимензионален простор, постојат четири кристални системи (косо, правоаголно, квадратно, шестоаголно), четири кристални семејства (косо, правоаголно, квадратно, шестоаголно) и четири решеткасти системи (косо, правоаголно, квадратно и шестоаголно).  

### Четиридимензионален простор
Четиридимензионалната единична ќелија е претставена со четири должини на рабовите (*a*, *b*, *c*, *d*) и шест меѓуоскини агли (*α*, *β*, *γ*, *δ*, *ε*, *ζ* ). Следните услови за параметрите на решетката прикажуваат 23 кристални семејства

Имињата овде се дадени според Витекер.  Тие се речиси исти како кај Браун и неговите соработници,  со исклучок на имињата на кристалните семејства 9, 13 и 22. Имињата за овие три семејства според Браун и неговите соработници се дадени во загради.

Односот помеѓу четиридимензионалните кристални семејства, кристалните системи и решеткастите системи е прикажан во следната табела. Енантиоморфните системи се означени со ѕвездичка. Бројот на енантиоморфни парови е даден во загради. Овде терминот „енантиоморфен“ има различно значење отколку во табелата за тридимензионални кристални класи. Вториот означува дека енантиоморфните точкести групи опишуваат хирални (енантиоморфни) структури. Во тековната табела, „енантиоморфен“ значи дека самата група (сметана како геометриски објект) е енантиоморфна, како енантиоморфните парови на тридимензионални просторни групи P31 и P32, P4122 и P4322. Почнувајќи од четиридимензионален простор, точкестите групи исто така можат да бидат енантиоморфни во оваа смисла.

## Наводи

## Надворешни врски

*
*Overview of the 32 groups
*Mineral galleries – Symmetry
*all cubic crystal classes, forms, and stereographic projections (interactive java applet)
*Crystal system at the Online Dictionary of Crystallography
*Crystal family at the Online Dictionary of Crystallography
*Lattice system at the Online Dictionary of Crystallography
*Conversion Primitive to Standard Conventional for VASP input files 
*Learning Crystallography

Категорија:Кристални системи
Категорија:Минералогија
Категорија:Геоморфологија
Категорија:Кристалографија
Категорија:Евклидова геометрија
Категорија:Симетрија