Христијанството во Авганистан

Христијаните историски имале мала заедница во Авганистан. Во моментов нема сигурни проценки за вкупниот број на христијанско население. Исламската Република Авганистан не признава ниту еден авганистански државјанин како христијанин, освен многу иселеници (иако, Рула Гани, Првата дама на земјата од 2014 година, е маронист христијанин од Либан. ) На авганистанските граѓани законски не им е дозволено да преминуваат во христијанство. Иако не постојат експлицитни закони со кои се забранува преобраќање, многу власти и поголемиот дел од општеството сметаат дека неговата толеранција е спротивна на практиката на исламот. Во Авганистан има само една законски призната христијанска црковна зграда, католичката капела во Италијанската амбасада  која работи од 30-тите години на минатиот век.

## Сегашен статус
Уставот на Авганистан дозволува практикување на други религии освен исламот, сè додека е во правната рамка на исламските закони и не ја загрозува исламската религија. Сепак, муслиманите кои ја менуваат верата во христијанство се предмет на општествен и официјален притисок, што може да доведе до конфискација на нивниот имот, затвор или смрт. Неколкумина авганистански христијани биле уапсени затоа што ја практикувале својата вера, веројатно поради влијанието на тврдокорните во спротивност со уставните права. Иако ваквите случаи се ретки, забележано е дека случаите барале меѓународно учество за да бидат ослободени.

Постојат и христијански верски објекти во странските воени бази, како што е Источна православна црква во романската база во Кандахар.

И покрај законските ограничувања, многу извори тврдат дека постои тајна подземна црква на авганистански христијани кои живеат во Авганистан. Државниот оддел на САД изјавил дека проценките за големината на оваа група се движат од 500 до 8000 лица.  Проценките за големината на авганистанската христијанска заедница во Авганистан сепак не се сигурни.  Поради непријателското правно опкружување авганистанските христијани тајно ја практикуваат својата вера во приватни домови.  Комплетната Библија е достапна на Интернет на дари, а Новиот завет е на паштунски. Печатените верзии може да се купат и надвор од земјата.

Постојат голем број авганистански христијани надвор од земјата, вклучително и христијански заедници во Индија, САД, Велика Британија, Канада, Австрија, Финска, и Германија.

## Историја

### Апостол Тома и раното христијанство
[десно|мини| Според традицијата, индопартискиот крал Гондофар бил преобратен од [апостол Тома, кој продолжил кон јужна Индија, а можеби и до Малезија или Кина.]]
Според Делата на апостолите, во Библијата на Педесетница биле присутни етнички Евреи и преобратеници во јудаизмот од Партското Царство (во кои имало делови од западен Авганистан  ). Според записот на Евсевиј, апостолите Тома и Вартоломеј биле распоредени во Партското Царство.

Легендата заснована врз апокрифното евангелие според Тома и други антички документи укажува на тоа дека Свети Тома проповедал во Бактрија, кој денес се наоѓа во северен Авганистан. Сириско дело од почетокот на третиот век познато како *Дела на Тома*  ја поврзува службата на апостолот со двајца кралеви, едниот на север, а другиот на југ. Според *Делата*, Тома најпрво не сакал да ја прифати оваа мисија, но Господ му се појавил во ноќна визија и го принудил да го придружува индискиот трговец Абанес (или Хабан) до неговото родно место во северозападна Индија. Таму, Тома се нашол во служба на кралот на Индо-Партското Царство (Јужен Авганистан, Пакистан и Северна Индија), Гондофар. Службата на Апостолот резултирала со многу преобразувања низ целото кралство, вклучувајќи ги кралот и неговиот брат.

Бардесан, пишувајќи околу 196 година, зборува за христијаните низ Медеја, Партија и Бактрија  и, според Тертулијан (околу 160–230), во Персиското Царство веќе постоеле голем број епископии до 220 година.  До времето на основањето на Второто Персиско Царство (226 г. н.е.), имало епископи на Источната црква во северозападна Индија, Авганистан и Балучистан, со свештеници.

### Црквата на истокот
Во 409 година, Црквата на Истокот (понекогаш наречена и Несторијанска црква) добила државно признание од кралот Издигерд I  (владеел 399–409), за персиското Сасанидско Царство, кое владеело со денешен Авганистан од 224 до 579 година.

Во 424 година, епископот Африд од Сакастан, област што го опфаќала јужен Авганистан, вклучувајќи ги Заранџ и Кандахар, присуствувал на Синодот Дадиешу. Овој синод бил еден од најважните собори на Источната црква и утврдил дека нема да има жалба на нивните дисциплински или теолошки проблеми до која било друга моќ, особено не до кој било црковен совет во Римското Царство.

Годината 424 година го означува и воспоставувањето епископ во Херат. Во 6 век, Херат бил престол на Апостолската црква на Исток од Митрополитска столица   а од 9 век Херат бил и престолнина на сирискиот православен митрополит.  Значењето на христијанската заедница во Херат може да се види во тоа што до денес постои област надвор од градот со име Инџил, арапски  збор за Евангелие. Христијанската заедница била присутна во Херат најмалку до 1310 година.
мини|Текудер, кој бил христијанин преобратен во ислам, прима амбасадор.
Апостолската црква на Истокот основала бискупи во девет градови во Авганистан вклучувајќи ги Херат (424–1310), Фарах (544–1057), Заранџ (544), Бушањ (585), Бадгис (585) Кандахар и Балк.  Исто така, има урнатини на еден несторијански манастир од 6-7 век на кратко растојание од Пањ, Таџикистан на северниот брег на Аму Дарја, многу близу до границата со Авганистан, во близина на Кундуз. Комплексот бил откриен и идентификуван од советските археолози во 1967 година. Се состои од десетици мали простории врежани во карпеста формација.

Ахмед Текудер, исто така познат како Султан Ахмад (владеел 1282–1284) бил султан на Илханатот, монголско царство кое се протегало од источна Турција до Пакистан и опфаќало поголем дел од Авганистан. Текудер е роден како несторијански христијанин но подоцна го прифатил исламот  и го променил своето име во Ахмед Текудер од Никола. Кога Текудер го презел престолот во 1282 година, тој го претворил Илханатот во султанат. Текудар ревносно ја пропагирал својата нова вера и строго барал од неговите потчинети да го сторат истото. Илханатот на крајот го прифатил исламот како државна религија во 1295 година. Црквата на Истокот била скоро целосно искоренета низ Авганистан и Персија за време на владеењето на Тимур (1336–1405).

### Језуити
Во 1581 година и 1582 година, Исусовците и шпанскиот Монтесерат и португалецот Бенто де Гоис биле срдечно пречекани од исламскиот цар Акбар, но немали трајно присуство на Језуитите во земјата.

### Ерменската апостолска црква
Ерменски трговци живееле во Кабул уште во 1667 година кои биле во контакт со језуитите во Могулското Царство (денешна Индија). Не е јасно дали овие ерменски трговци биле христијани, но нивното присуство сугерира на ерменска заедница во Кабул во 17 век. Кабул бил под црковна јурисдикција на Персо-индиската епархија на Ерменската апостолска црква во Нова Џулфа, Есфахан (денешен Иран), што испраќале ерменски свештеници во заедницата; сепак, ниту еден ерменски свештеник не дошол по 1830 година.

Во 1755 година, језуитскиот мисионер во Лахоре Јозеф Тифенталер објавил дека султанот Ахмад Шах Бахадур однел неколку ерменски производители на оружје од Лахоре во Кабул . Англиканскиот мисионер Волф им проповедал на нивните потомци во Кабул на персиски јазик во 1832 година; според неговата евиденција, заедницата броела околу 23 лица. Во 1839 година, кога лордот Кин марширал кон Кабул, Капеланот, Уважениот Г. Пигот, крстил две од децата во ерменската црква. И во 1842 г., Ален, капеланот на силата на генералот Вилијам Нот, крстил уште тројца.

Единственото пријавено крштевање на етнички Авганистанец во Ерменската црква, се вели дека е разбојник, кој влегол во црквата преку покривот и паднал трипати обидувајќи се да замине со вредните сребрени садови складирани таму. Кога го откриле, тој молел за милост и подоцна побарал да се крсти. Ерменската црковна зграда во близина на Бала Хисар била уништена за време на Втората англо-авганистанска војна од британските трупи; заедницата добила обесштетување од британската канцеларија за надворешни работи и комонвелт за нивната загуба, но црквата никогаш не била обновена.

Веќе во 1870 година, британските извештаи покажале дека 18 ерменски христијани останале во Кабул. Во 1896 година, Абдур Рахман Кан, Емир од Авганистан, дури испратил писмо до ерменската заедница во Калкута, Индија (сега Колката ), во кое бара да испратат десет или дванаесет семејства во Кабул за да ја *„ослободат осаменоста*“ на своите сограѓани Ерменци, чиј број продолжил да се намалува. Сепак, и покрај првичниот одговор на интерес, на крајот, никој од Ерменците во Калкута не ја прифатил понудата. Следната година, последните остатоци од Ерменците биле протерани по писмото на османлискиот султан Абдул Хамид II до авганистанскиот владетел во кое се сомнева во лојалноста на Ерменците.

Ерменците од Кабул се засолниле во Пешавар. Вреди да се спомене дека овие бегалци со себе ги носеле своите религиозни книги и антички ракописи. Во една статија за ова прашање во англичанецот од Калкута од 11 февруари 1907 година се вели: „*Овие луѓе во времето на покојниот Амер Абдул Рахман се намалија на десет семејства.* *Тие, од непознати причини, биле протерани во Пешавар и со нив донеле колекција на ракописи за кои се вели дека биле од огромна антика. Навистина, тие се толку стари што никој од семејствата не можат да ги прочитаат ... Во секој случај, испитувањето на стручните лица на ракописите за кои сега се вели дека се наоѓа во Пешавар, треба да даде некои вредни резултати. Самите семејства не се свесни за историјата на првата населба во Кабул, освен што таа потекнува уште од најраните времиња* “.  Ерменскиот архиепископ Сахак Ајвадиан, по оваа публикација, заминал во Пешавар на пасторална посета на овие Ерменци, како и да ги испита книгите и ракописите. Кога се вратил во Калкута, тој и подарил неколку книги на Ерменската црковна библиотека што ги набавил од бегалците.

### 20 век
Единствената законски признаена црква во Авганистан денес е во Италијанската амбасада. Италија била првата земја што ја признала независноста на Авганистан во 1919 година, а авганистанската влада прашала како може да и се заблагодари на Италија. Рим најпрвин побарал да се изгради католичка капела, што го барале меѓународните техничари кои тогаш живееле во авганистанскиот главен град. Клаузула со која се дало на Италија право да гради капела во рамките на нејзината амбасада, била вклучена во италијанско-авганистанскиот договор од 1921 година и истата година пристигнале Барнабитите за да започнат да даваат пастирска грижа. Вистинската пасторална работа започнала во 1933 година. Во 1950-тите, едноставната цементна капела била завршена.
мини|350x350пкс| Автомобили за посета на претседателот Ајзенхауер на Кабул, Авганистан. Претседателот на Соединетите држави Двајт Ајзенхауер го посети Авганистан во 1959 година
Од 1990 до 1994 година, отец Џузепе Морети служел како единствен римокатолички свештеник во Авганистан  но тој бил принуден да замине во 1994 година откако бил погоден со шрапнел кога италијанската амбасада била нападната среде граѓанската војна, и морал да се врати во Италија. По 1994 година, Малите сестри на Исус биле единствените католички верски работници кои имале дозвола да останат во Авганистан, бидејќи тие биле таму од 1955 година и нивната работа била позната. Официјален претставник на владата на претседателот Мохамед Наџибулах во 1992 година го посетил Морети за да планира нов црковен комплекс, но ништо не излегло од тоа бидејќи Наџибулах беше набрзина разрешен од бунтовниците за време на конфликтот.

Во 1959 година, американскиот претседател Двајт Ајзенхауер го посетил Авганистан. Исламскиот центар на Вашингтон неодамна бил изграден во Вашингтон за тамошните муслимански дипломати и претседателот Ајзенхауер побарал дозвола од кралот Захир Шах за изградба на протестантска црква во Кабул на реципрочна основа за употреба на дипломатскиот кор и заедницата за иселеници во Авганистан. Христијаните од целиот свет придонеле за нејзината изградба. На нејзиното посветување, камен-темелникот направен од мермер гласел: *„На слава на Бога„ Кој нè сака и нè ослободи од нашите гревови со својата крв “оваа зграда е посветена како„ молитвен дом за сите нации “ во времето на г. г. Захир Шах, 17.05.1970 г. н.е., „Самиот Исус Христос е Главен камен-темелник“*. Сепак, зградата на црквата беше уништена на 17 јуни 1973 година,  време на републичкиот државен удар од Мохамед Дауд Кан против монархијата. Оттогаш, ниту едно место за богослужба не е овластено за протестантските христијани.

Христијаните биле прогонувани откако Талибанците дошле на власт во средината на 90-тите. Бројот на преобратени во христијанство се зголемил со зголемувањето на присуството на САД по падот на талибанците во 2001 година. Повеќето преобратени христијани живееле во урбани средини, така што заканата од талибанците била минимална. Но, многумина преобратени христијани започнале да бегаат од Авганистан (претежно во Индија) во околу 2005 година, стравувајќи дека нивниот идентитет може да стане јавен. Студија од 2015 година проценила околу 3.300 верници во Христа од муслиманско потекло кои живеат во земјата.

#### Антихристијански инциденти од 2001 година

* На 5 август 2001 година, 24 работници за невладината организација Shelter Now International биле уапсени од владејачките талибанци. Добротворната организација изградила домови за бегалците и сиромашните. 16 биле Авганистанци и 8 биле западни. Работниците на крајот биле ослободени по мисијата за спасување во ноември 2001 година. Западњаци биле шест жени и двајца мажи, од Германија, Америка и Австралија. Персоналот на Шелтер бил обвинет за претворање на авганистанските муслимани во христијанство.
* Во 2002 година, Авганистан усвоил нов закон за печат кој содржал санкција против објавување на „*работи спротивни на принципите на исламот или навредливи за другите религии и секти*“.
* Во 2003 година, мулата Дадула (), врвен талибански командант, изјавил дека ќе продолжат да се борат сè додека не бидат протерани „*Евреите и христијаните, сите странски крстоносци*“ од Авганистан.
* Во јануари 2004 година, Авганистан усвоил нов устав кој предвидува слобода на немуслиманските религиозни групи да ја вршат својата вера и изјавува дека државата ќе се придржува до Повелбата на ООН, меѓународните договори, меѓународните конвенции и Универзалната декларација за човекови права. Сепак, уставот не ги проширува експлицитните заштити на правото на слобода на вероисповед или верување на секој поединец, особено на поединечните муслимани, огромното мнозинство од населението во Авганистан или малцинските верски заедници.
* Во 2005 година претседателот Хамид Карзаи ја покажал својата почит присуствувајќи на погребот на папата Јован Павле II.
* Во февруари 2006 година, еден авганистански христијанин, Абдул Рахман () (роден 1965 година) бил уапсен во февруари 2006 година и му се заканувало смртна казна поради прифаќање на христијанството . На 26 март 2006 година, под силен притисок од странски влади, судот го вратил неговиот случај на обвинителите, наведувајќи ги „*истражните празнини*“ и сомневањата дека тој е „*ментално неурамнотежен*“. Тој бил ослободен од затвор во ноќта на 27 март. На 29 март, Абдул Рахман пристигнал во Италија откако италијанската влада му понудила азил.
* На 19 јули 2007 година, 23 јужнокорејски мисионери биле заробени и држени во заложништво од припадниците на талибанците додека минувале низ провинцијата Газни. Двајца машки заложници биле погубени пред да се постигне зделката меѓу талибанците и јужнокорејската влада. Групата, составена од шеснаесет жени и седум мажи, била заробена додека патувала од Кандахар до Кабул со автобус на мисија спонзорирана од Презвитеријанската црква Саемул. Од 23 киднапирани заложници, двајца мажи биле погубени на 25 и 30 јули, соодветно. Подоцна, со напредокот на преговорите, две жени, биле ослободени на 13 август, а останатите 19 заложници на 29 и 30 август.
* Во септември 2008 година, авганистанскиот парламент донел нов закон за медиуми кој забранува дела и материјали што се спротивни на принципите на исламот, дела и материјали навредливи за другите религии и секти и пропагирање на други религии освен исламот.
* Во октомври 2008 година, Гејл Вилијамс (1974 - 20 октомври 2008 година), хуманитарен работник за СЕРВА Авганистан од заедничка британска и јужноафриканска националност, бил застрелан на пат за работа во Кабул од страна на двајца мажи на мотор. Забиула Муџахид, портпарол на талибанците, ја презел одговорноста за смртта и рекол дека е убиена „*затоа што работела во организација што проповедаше христијанство во Авганистан*“.
* Во мај 2009 година, било објавено јавно дека христијанските групи објавиле Библии на паштунскиот јазик и на дари, наменети за претворање на Авганистанците од ислам во христијанство. Библијата им била испратена на војниците во воздухопловната база Баграм. Американските воени власти известиле дека дистрибуцијата на Библијата не била официјална политика и кога капеланот станал свесен за плановите на војниците, Библиите биле одземени и, на крајот, изгорени.

* Во март 2010 година биле уништени преостанатите згради на изнајмениот имот каде што била изградена протестантската црква во 1970 година. Зградите биле неофицијално користени од меѓународната христијанска заедница како место за средби. Авганистанските судови не го почитувале 99-годишниот закуп на имотот што бил платен во злато во 1970 година. 
* Во јуни 2010 година, Норин ТВ, мала авганистанска телевизиска станица, покажала снимки од мажи за кои се вели дека читаат христијански молитви и се крштеваат. Телевизиската станица соопштила дека мажите се Авганистанци кои го прифатиле христијанството. Две хуманитарни агенции, Норвешка црковна помош и Црковната светска служба на САД, биле суспендирани откако во овој извештај било сугерирано дека тие ги претвориле авганистанските муслимани во христијанство. Подоцна телевизијата потврдила дека нема докази против двете агенции и дека биле именувани поради зборот „*црква*“ во нивните имиња. Извештајот предизвикал антихристијански протести во Кабул и во Мазар-е Шариф . Во парламентот, Абдул Сатар Хаваси, заменик на Долниот дом, повикал да се погубат муслиманите преобратени во христијанство и Кази Назир Ахмад, пратеник од западната провинција изјавил дека убиството на преобратен муслиман „*не е кривично дело*“ . Еден од мажите прикажан на видеото, меѓу 25-те уапсени христијани бил Саид Муса (исто така напишан Сајед Муса), авганистански работник на Црвениот крст, кој подоцна бил осуден на смрт поради прифаќање на христијанството.

* На 5 август 2010 година, десет членови на тимот за Меѓународни мисии за помош , биле убиени во областа Куран ва Мунјан во покраината Бадахшан во Авганистан. Тимот бил нападнат додека се враќал од Нуристан во Кабул. Еден член на тимот бил поштеден, остатокот од тимот бил убиен веднаш. Убиените биле шестмина Американци, двајца Авганистанци, еден Британец и еден Германец. И Хизб-е Ислами и Талибанците првично ја презеле одговорноста за нападот,  обвинувајќи ги лекарите за прозелитизам и шпионирање. Овие тврдења подоцна биле побиени од талибанските лидери во Нуристан и Бадакшан, кои изјавиле дека загинатите биле искрени хуманитарци, ги осудиле убиствата и им изразиле сочувство на семејствата на убиените  Нападот бил најсмртоносниот против странските хуманитарни работници во војната во Авганистан . Убиствата го нагласиле сомнежот со кој се соочуваат групите поврзани со христијаните од некои Авганистанци и владини противници и пошироките ризици со кои се соочуваат хуманитарните работници во земјата.
* На 9 август 2010 година, двајца авганистански и двајца хуманитарни работници биле уапсени за проповедање на христијанството во западната провинција Херат. Двајца невладини работници биле депортирани од земјата, а Авганистанецот се чувал подолг период. По долго преговарање владата ги ослободила во Кабул.
* Во ноември 2010 година, друг човек, Шоаиб Асадула Мусави, бил затворен во северниот град Мазар-и-Шариф, откако бил обвинет за давање на Новиот завет на пријател, кој потоа го предал на власстите. Тој подоцна бил ослободен од затвор на 30 март 2011 година и на 14 април 2011 година добил пасош и го напуштил Авганистан.
* Во февруари 2011 година, Меѓународната христијанска грижа го пофалила ослободувањето на Саид Муса (исто така напишано Сајед Муса) Авганистанец, кој билзатворен девет месеци поради прифаќање на христијанството.

## Поврзано

* Христијанството и исламот
* Римокатолицизам во Авганистан
* Протестантство во Авганистан
* Религијата во Авганистан
## Наводи

### Извори

* 
* 

## Надворешни врски

* Библија на Дариски
* Нов завет на паштунски 
* Ватандар