Шавринке

десно|мини|280x280пкс| „Шавринке“ во традиционална истарска облека
**Шавринке** (, еднина: ;  или ) биле девојчиња и жени од заднината на северна словенечка Истра, како и од Истaрска жупанија, кои продавале земјоделски култури и други помали стоки на градските пазари.

Активни особено околу градот Трст, сега во Италија, *Шавринке* го надополнувале својот приход на домаќинството продавајќи земјоделски производи во околните градови. Главниот производ што го продавале *Шавринки* биле јајцата. За да ги набавеле, понекогаш враќале во селото производи како игли, конци, иглички и ножици.

Како и многу други форми на женска работа надвор од домаќинството, *Шавринке* вообичаено се занимавале со оваа форма на трговија како млади адолесценти. Поточно, тие би го научиле занаетот од нивните мајки по завршувањето на шесте одделенија од основното училиште и ќе престанеле да работат по бракот. Само во тешки економски ситуации, мажените жени би продолжиле да се занимаваат со овој занает, кој понекогаш барал повеќедневно пешачење помеѓу урбаните и руралните центри или најмалку три часа пешачење дневно. *Шавринките* најмногу продавале јајца и леб, но собирале и бобинки и јаткасти плодови на патот.

Домаќинствата во кои жените работеле како *Шавринке* биле главно многу сиромашни. Така, мажите од домаќинството често барале и платена работа шетајќи по селата во областа на Трст со мотика на рамениците. Така, мотиката на машкото рамо го означувала како да бил достапен за работа, а и како сиромашен. Еквивалентна ознака за *Шавринки* биле нивните стапала, кои биле обележани со прашина, кал и животински измет што ги исполнувале патиштата. На словенечкиот дијалект што се зборувал на овие простори (познат како Бржанија или Крашки роб), овој вид нечистотија на патиштата се нарекувал *шавре*, па оттука и името на овие жени. Сепак, повеќето речници ја преведувале *шавра* како „незгодна, несмасна“ жена. Било неизвесно дали словенечките ридови Шаврин биле именувани по *Шавринке* или обратно.

Овој облик на труд бил главно феномен од крајот на деветнаесеттиот век, а во голема мера исчезнала до крајот на Втората светска војна. Клучна економска институција во селата на Истар во време на мир, работата на *Шавринки* била ограничена со владините регулативи кои имале за цел да ја регулираат продажбата на јајца во Австрија за време на Првата светска војна и во Италија, на која регионот и припаѓал по војната, за време на фашизмот. Последователното воведување на дозволи за продажба на јајца, кои биле прилично скапи, го претворило огромното мнозинство од *Шавринки* во де факто шверцери, кои се изложувале на ризик себеси и своите деца. Под италијанско владеење, казната за нелегална трговија со јајца најчесто ја носеле локалните полициски сили, кои ги конфискувале јајцата, а понекогаш и го апселе шверцерот за една ноќ. Нивната адаптација на нелегалниот статус на нивната работа додала и други многу посакувани стоки на репертоарот на *Шавринке*, како што биле грапа и цигари. Ова било случај дури и кога нивната трговија не била нужно криминализирана во Италија и Југославија по Втората светска војна, делумно според Римскиот договор од 1955 година.

Во современа Словенија, *Шавринките* станале дел од локалниот фолклор. Тие биле запаметени како жени кои донеле завидни приходи во своите села со напорна работа, што во одреден момент ги направило и вреден брачен партнер. Како симбол на Истра, нивните животи биле одбележани во романите како „*Шавринке*“ на Марјан Томшич (1986), како и во песните на Алојз Коцјанчич (собрано во *Шавриске песми*, 1962 година)*.* Јужно од селото Храстовље во Приморска била скулптурата на познатиот сликар и селанец Јоже Полен, подигната во 1990 година, на која била прикажана *Шавринка* која носела корпа со леб над главата. Локалното културно здружение, „Шаврини ину анка Шавринке“, честопати ѝ прикажувала на јавноста сцени од животот на овие жени како форма на зачувување на наследството. Повторното откривање и вградување на *Шавринке* некои научници го гледале како дел од развојот на регионалниот истарски идентитет кој ги преминувал државните граници, но го нагласувало словенечкиот национален елемент, ако не и доминација, во регионот.

## Наводи

Категорија:Истра