Хаплогрупа I (мтДНК)

**Хаплогрупата I** е човечка митохондријална ДНК (мтДНК) хаплогрупа. Се верувало дека настанала пред околу 21.000 години, за време на периодот на последниот глацијален максимум (LGM) во Западна Азија. Хаплогрупата е невообичаена по тоа што сега е широко распространета географски, но била вообичаена само во неколку мали области на Источна Африка, Западна Азија и Европа. Особено била честа појава кај народите Ел Моло и Рендил во Кенија, различни региони на Иран, народот Лемко од Словачка, Полска и Украина, островот Крк во Хрватска, одделот Финистер во Франција и некои други делови на Шкотска и Ирска.

## Потекло
Хаплогрупата I е потомок (потклад) на хаплогрупата N1a1b и брат/сестра на хаплогрупата N1a1b1 (). Се верувало дека се појавила некаде во Западна Азија меѓу 17.263 и 24.451 година пред сегашноста (БП) (), со старост на спојување од 20,1 илјади години (). Се сугерирало дека нејзиното потекло можело да биде во Иран или поопшто од Блискиот Исток (). Се разделила на најмалку седум различни кладови, т.е. гранки I1–I7, што датирале помеѓу 16–6,8 илјади години (). Хипотезата за нејзиното потекло од Блискиот Исток се засновало на фактот дека сите кладови на хаплогрупата I, особено оние од доцниот глацијален период (I1, I4, I5 и I6), вклучувале митогеноми од Блискиот Исток (). Проценките за возраста и распространувањето на некои поткладови (I1, I2'3, I5) се слични на оние на главните поткладови на mtDNA хаплогрупите J и T, што укажувало на можно распространување на хаплогрупата I во Европа за време на доцниот глацијален период (околу 18 г.–12 kya) и постглацијален период (околу 10–11 kya), неколку милениуми пред европскиот неолит. Некои поткладови (I1a1, I2, I1c1, I3) покажувале знаци на неолитска дифузија на земјоделството и сточарството во Европа ().

Сличниот став ставил поголем акцент на регионот на Персискиот Залив на Блискиот Исток ().

## Распространетост
мини|Проектирани честоти на mtDNA хаплогрупата I
Хаплогрупата I се наоѓала на умерени до ниски честоти во Источна Африка, Европа, Западна Азија и Јужна Азија (). Покрај потврдените седум кладови, реткиот базален/парафилетски клад I* бил забележан кај три поединци; двајца биле од Сомалија и еден бил од Иран ().

### Африка
Највисоките честоти на митохондријалната хаплогрупа што биле забележани до сега се појавувале во Ел Моло каде што зборувале кушитски (23%) и Рендил (>17%) во северна Кенија (). Кладот исто така се наоѓал на споредливи честоти кај Soqotri (~22%).

### Азија
Хаплогрупата I била присутна низ Западна Азија и Средна Азија, а се наоѓала и на честоти во трагови во Јужна Азија. Нејзината област со најголема честота можеби била во северен Иран (9,7%). Terreros 2011 забележал дека исто така имала голема разновидност таму и ги повторувала минатите студии кои сугерирале дека ова можеби било нејзиното место на потекло. Било пронајдено кај Сванско население од Грузија(Кавказ) I* 4,2%. „Секвенца полиморфизми на контролниот регион на mtDNA во човечка изолација: Грузијците од Сванетија.“ Алфонсо-Санчез МА1, Мартинез-Бузас Ц, Кастро А, Пења ЈА, Фернандез-Фернандез I, Херера РЈ, де Панкорбо ММ. Табелата подолу покажува некои од населенијата каде што бил откриен.

### Европа

#### Источна Европа
Во Источна Европа, честотата на хаплогрупата I била генерално помала отколку во Западна Европа (1 до 3 проценти), но нејзината честота била поконзистентна помеѓу населенијата со помалку места со екстремни високи или ниски места. Постоеле два забележителни исклучоци. Никитин 2009 открил дека Лемкос (под или ко-етничка група на Русин) во Карпатите имале „највисока честота на хаплогрупа I (11,3%) во Европа, идентична со онаа на населението на островот Крк (Хрватска) во Јадранско Море“. 

#### Западна Европа
Во Западна Европа, хаплогрупата I била најчеста во северозападна Европа (Норвешка, Островот Скај и Британските острови). Честотата во овие области била помеѓу 2 и 5 проценти. Нејзината најголема честота во Бретања, Франција, каде што е над 9 проценти од населението во Финистер. Невообичаено е, а понекогаш бил и отсутен во другите делови на Западна Европа (Иберија, Југозападна Франција и делови од Италија).
### Историски и праисториски примероци
Хаплогрупата I до неодамна била отсутна од древните европски примероци што биле пронајдени во гробовите на палеолитот и мезолитот. Во 2017 година, на локација на италијанскиот остров Сардинија бил пронајден примерок со поткладот I3 што датирал од 9124–7851 п.н.е. , додека на Блискиот Исток, во Левантот бил пронајден примерок со сè уште недефиниран потклад што датирал 8850–8750 п.н.е., додека во Иран бил пронајден помлад примерок со потклад I1c што датирал од 3972–3800 п.н.е. (). Во неолитска Шпанија (околу 6090–5960 п.н.е. во Патернанбидеа, Навара) бил пронајден примерок со сè уште недефиниран потклад (). Хаплогрупата I покажувала силна врска со индоевропските преселби; особено неговите поткладови I1, I1a1 и I3a, кои биле пронајдени во културите на Полтавка и Срубнаја во Русија (Mathieson 2015), меѓу древните Скити (Der Sarkissian 2011) и во погребувањата на Corded Ware и Unetice Culture во Саксонија (). I3a, исто така, бил пронајден во Unetice Culture во Лубингин, Германија 2.200 п.н.е. до 1.800 п.н.е. благодарение на статијата на Unetice Culture Википедија на 2 скелети кои биле тестирани на ДНК. Хаплогрупата I (со неодредени поткладови) исто така била забележана на значајни честоти во понови историски гробни места ( и ).

Во 2013 година, *Nature* го објавил објавувањето на првата генетска студија која користела секвенционирање на следната генерација за да можела да ја утврди лозата на предците на поединец од Стариот Египет. Истражувањето го воделе Карстен Пуш од Универзитетот во Тибинген во Германија и Рабаб Каират, кои ги објавиле своите наоди во *Журналот за применета генетика*. ДНК била извлечена од главите на пет египетски мумии кои биле сместени во институцијата. Сите примероци датирале меѓу 806 п.н.е. и 124 година од нашата ера, временска рамка што одговарала на доцниот династички и птолемејскиот период. Истражувачите забележале дека една од мумифицираните поединци најверојатно припаѓала на поткладот I2. Хаплогрупата I била пронајдена и меѓу древните египетски мумии ископани на археолошкото наоѓалиште Абусир ел-Мелек во Блискиот Египет, кои датирале од предптолемејскиот/доцното ново кралство, птолемејскиот и римскиот период.

Хаплогрупата I5, исто така, била забележана меѓу примероците на гробиштата на копното во Кулубнарти, Судан, кои датирале од ранохристијанскиот период (550–800 година од нашата ера).

#### Примероци со непознати поткладови
Честотата на хаплогрупата I можеби претрпела намалување во Европа по средниот век. Севкупна честота од 13% била пронајдена во старите дански примероци од железното доба до средновековното доба (вклучувајќи ги и Викинзите) од Данска и Скандинавија во споредба со само 2,5% во современите примероци. Како хаплогрупа I не била забележана кај ниеден древен италијански, шпански [противречен од неодамнешните истражувања, како што се пронајдени во преднеолитска Италија, како и во неолитска Шпанија], британско, централноевропско население, земјоделци од рана централна Европа и неолитски примероци, според автори „Хаплогрупата јас би можела, според тоа, да биде древен јужноскандинавски тип „разреден“ од подоцнежните имиграциски настани“ ().

## Поткладови
[мини| Филогенетско дрво на хаплогрупите I (лево) и [Хаплогрупата W|W (десно). Kya во левата скала означува пред илјада години ().]]

### Дрво
Ова филогенетско дрво на поткладовите на хаплогрупата I со временски проценки се засновалп на трудот и истражувањето што било објавено ().

### Распространетост

#### I1

Бил образувал за време на последниот глацијален предзатоплување период. Го имало главно во Европа, Блискиот Исток, повремено во Северна Африка и Кавказ. Тој бил најчестиот клад на хаплогрупата ().

##### И1а
Врвовите на честотата на поткладот (околу 2,8%) билее претежно сместени во Северо-Источна Европа ().

###### I1a1

###### И1а1а

###### I1a1a1

###### I1a1a2

###### I1a1b

###### I1a1c

###### I1a1d

###### И1а1е

##### I1b

##### I1c

###### I1c1

###### I1c1a1

###### I1c1a2

##### I1d

##### I1e

##### I1f

#### I2'3
Тој бил вообичаен корен клад за поткладовите I2 и I3. Примерок од него имало од Танзанија со кој I2'3 делела варијанта на позицијата 152 од коренскиот јазол на хаплогрупата I, и овој „јазол 152“ можел да биде спротиводно I2'3s клад (). И I2 и I3 можеби се образувале за време на холоценскиот период, а повеќето од нивните поткладови се од Европа, само неколку од Блискиот Исток (). Примери за оваа гранка на предците не биле документирани.

##### I2

###### I2a

###### I2a1

###### I2a1a

###### I2a2

###### I2a3

###### I2b

###### I2c

###### I2d

###### I2e

##### I3

###### I3a

###### I3a1

###### I3b

###### I3c

###### I3d

#### I4
Кладот се делел на поткладови I4a и новодефиниран I4b, со примероци кои биле пронајдени во Европа, Блискиот Исток и Кавказ ().

##### I4a

###### I4a1

###### I4a2

##### I4b

#### I5
Тој биле вториот најчест клад од хаплогрупата. Нејзините поткладови се наоѓлет во Европа, на пр. I5a1 и Блискиот Исток, на пр. I5a2a и I5b ().

##### I5a

###### I5a1

###### I5a1a

###### I5a1b

###### I5a1c

###### I5a2

###### I5a2a

###### I5a3

###### I5a4

##### I5b

##### I5c

###### I5c1

#### I6
Поткладот бил многу редок, па затоа бил пронајден до јули 2013 година само во четири примероци од Блискиот Исток ().

##### I6a

#### I7
Тоа била најреткиот дефиниран потклад, до јули 2013 година била пронајдена само во два примероци од Блискиот Исток и Кавказ ().

## Наводи

#### Мрежни места

* 

### Литература

* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Општо
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан
** Хаплогрупа I – базирана на PhyloTree.org (февруари 2016 година)
** PhyloTree на Манис ван Овен за Хаплогрупата N1, вклучувајќи го поддрвото на I (февруари 2016 година)
* Хаплогрупа I
** ДНК на семејно стебло – mtDNA Хаплогрупа I проект
** mtDNA на ДНК на семејното стебло Хаплотрје: Хаплогрупа I
** Haplogroup I на YFull MTree
** Хаплогрупата I на MITOMAP

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи