Хаплогрупа Е-М2

**Хаплогрупата E-M2**, позната и како **E1b1a1-M2** — хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом. E-M2 е првенствено распространета во потсахарска Африка. Поконкретно, E-M2 е доминантен потклад во Западна Африка, Централна Африка, Јужна Африка и регионот на африканските Големи езера; исто така се јавува на ниски до умерени честоти во Северна Африка и на ниски честоти на Блискиот Исток . E-M2 има неколку поткладови, но многу од овие потхаплогрупи се вклучени или во E-L485 или во E-U175. Е-М2 е особено честа појава кај домородните Африканци кои зборуваат нигерско-конгоански јазици и се раширила во Јужна Африка и Источна Африка преку експанзијата на Банту-народот.

## Потекло
Откривањето на два SNP (V38 и V100) од Тромбета и неговите соработници (2011) значително го редефинирало филогенетското дрво E-V38. Ова ги навело авторите да сугерираат дека E-V38 можеби потекнува од Источна Африка. E-V38 се придружува на E-M2 поврзана со Западна Африка и E-M329 поврзана со североисточна Африка со претходен заеднички предок кој, како E-P2, можеби потекнувал и од Источна Африка. Низводното SNP E-M180 можеби потекнува од влажната јужноцентрална Сахарска савана/пасина во Северна Африка помеѓу 14.000 п.с. и 10.000 п.с. Според Вуд и неговите соработници (2005) и Роза и и нејзините соработници (2007), ваквите движења на населението го промениле постоечкото население Y хромозомска разновидност во Централна, Јужна и Југоисточна Африка, заменувајќи ги претходните честоти на хаплогрупата во овие области со сега доминантните E1b1a1 лози. Трагите од претходните жители, сепак, може да се забележат денес во овие региони преку присуството на Y ДНК хаплогрупите A1a, A1b, A2, A3 и B-M60 кои се вообичаени кај одредени населенија, како што се Мбути и Којсан. Шринер и неговите соработници (2018) на сличен начин сугерирале дека хаплогрупата E1b1a-V38 мигрирала низ Зелена Сахара од исток кон запад пред околу 19.000 години, каде што E1b1a1-M2 последователно може да потекнува од Западна Африка или Централна Африка . Шринер и сор. (2018), исто така, ја следиле оваа преселба преку мутација на српеста клетка, која најверојатно потекнува за време на периодот Зелена Сахара.

## Древна ДНК

### Во рамките на Африка

#### Боцвана
Во Ксаро, во Боцвана, имало две лица, датирани од раното железно време (1400 п.н.е.); едното ги носело хаплогрупите E1b1a1a1c1a и L3e1a2, а другата ги носело хаплогрупите E1b1b1b2b (E-M293, E-CTS10880) и L0k1a2.

Во Таукоме, во Боцвана, поединец, кој датира од раното железно време (1100 п.с.), ги носело хаплогрупите E1b1a1 (E-M2, E-Z1123) и L0d3b1.

#### Демократска Република Конго
Во Киндоки, во Демократска Република Конго, имало три лица, датирани во протоисторискиот период (230 п.с., 150 п.с., 230 п.с.); едниот ги носело хаплогрупите E1b1a1a1d1a2 (E-CTS99, E-CTS99) и L1c3a1b, другиот ги носело хаплогрупите хаплогрупата Е (E-M96, E-PF1620), а последниот ги носело хаплогрупите R1b1 (R-P25 1, R-M41) и L-M41.

#### Египет
Хавас и неговите соработници (2012) утврдиле дека древната египетска мумија на непознат човек закопан со Рамзес, поради докажаната генетска врска и процесот на мумификација што сугерира казна, е добар кандидат да биде син на фараонот. Тоа можеби бил Пентаверет, кој бил единствениот син што се побунил против неговиот татко. Било невозможно да се утврди причината за неговата смрт. Користејќи го предвидувачот на хаплогрупата на Whit Athey заснован на вредностите на Y- STR, било предвидено и двете мумии да ја делат Y хромозомската хаплогрупа E1b1a1-M2 и 50% од нивниот генетски материјал, што укажало на врската татко-син. Гад и сор. (2021) укажале дека Рамзес III и непознатиот човек Е, веројатно Пентавер, ја носеле хаплогрупата E1b1a.

#### Кенија
На фармата Делораин, во округот Накуру, Кенија, металург од железното време ги носел хаплогрупите E1b1a1a1a1a/E-M58 и L5b1.

На островот Ламу, Пате, Фаза, во Кенија, поединец, датиран помеѓу 1500 и 1700 година од нашата ера, ги имал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a и L3e3a .

Во Таита Тавета, Маквасињи, во Кенија, поединец, датиран помеѓу 1650 и 1950 н.е., ги имал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a и L4b2a.

Во Таита Тавета, Маквасињи, во Кенија, поединец, датиран помеѓу 1650 и 1950 н.е., ги имал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3b1d1c и L1c3b1a.

Во Таита Тавета, Маквасињи, во Кенија, поединец, датиран помеѓу 1650 и 1950 н.е., ги имал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a и L2a1+143

Во Таита Тавета, Маквасињи, во Кенија, поединец, датиран помеѓу 1667 п.с. и 1843 п.с., ги имал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3b1d1c и L2a1+143.

Во Таита Тавета, Маквасињи, во Кенија, поединец, датиран помеѓу 1709 кал. CE и 1927 кал. CE, ги имал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3a1d~ и L3a2.

#### Танзанија
Во Сонго Мнара, во Танзанија, поединец, датиран помеѓу 1418 кал. и 1450 кал. ги имал E1b1a1~ and L3e2b.

Во Линди, во Танзанија, поединец, датиран помеѓу 1511 и 1664, ги носел хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3a1d~ и L0a1a2 .

### Надвор од Африка

#### Мексико
На гробницата на Кралската болница Сан Хозе де лос Натуралс, во Град Мексико, Мексико, биле пронајдени тројца поробени западноафриканци од западноафриканско и јужноафриканско потекло, датирани помеѓу 1453 н.е. и 1626 н.е., 1450 н.е.; едниот ги носел хаплогрупите E1b1a1a1c1b/E-M263.2 и L1b2a, другиот ги носел хаплогрупите E1b1a1a1d1/E-P278.1/E-M425 и L3d1a1a, а последниот ги носел хаплогрупите E1b1a10101a1. Алелите на хуманиот леукоцитен антиген дополнително потврдуваат дека поединците биле од потсахарско африканско потекло.

#### Португалија
Во Кабечо да Амореира, во Португалија, еден поробен западноафриканец, кој можеби бил од сенегамбискиот крајбрежен регион Гамбија, Мавританија или Сенегал, и носел хаплогрупи E1b1a и L3b1a, бил погребан меѓу школки во средината на 16 век и н.е. 18 век од нашата ера.

#### Света Елена
Во Света Елена, 20 ослободени Африканци,   датирани од 19 век н.е. Една женска единка ја поседува хаплогрупата L1b1a10b. Една женска единка ја поседува хаплогрупата L2a1f. Една женска единка ја поседува хаплогрупата L2a1a3c. Еден машки поединец ги поседува хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3b1d и L1c3a. Еден машки поединец поседува хаплогрупи E1b1a1a1a1c1a1a и L0a1b2a. Еден машки поединец поседува хаплогрупи E1b1a1a1a2a1a3b1a2a2 и L0a1e. Еден машки поединец поседува хаплогрупи E1b1a1a1a2a1a3b1 и L2a1f1. Еден машки поединец поседува хаплогрупите E1b1a1 и L3. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3b1d и L3e1e. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3a1d и L3e3b2. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a1c1a1a3 и L3e1a3a. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3b1a2a2 и L2b1a. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3b1 и L3f1b1a. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a2a1a3b1d1c1a и L3d3a1. Еден машки поединец ги носеше хаплогрупите B2a1a1a1 и L3e2b1. Еден машки поединец носи хаплогрупи E1b1a1a1a2a1a3b1d1c1a и L2a1f. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a1c1a1a3a1c1 и L3e1d1a. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупитеE1b1a1a1a2a1a3a1d и L1b1a10. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите E1b1a1a1a1c1a1a3a1c и L2a1f1. Еден машки поединец ги поседувал хаплогрупите хаплогрупите E1b1a1a1a1c1a1 и L2b1a. Поробен Афроамериканец, маж и жена, од гробницата на улицата Ансон од 18 век од нашата ера во Чарлстон, Јужна Каролина, кои ја носеле хаплогрупата L3e1e, ја споделиле оваа хаплогрупа со ослободените Африканци во Света Елена. Врз основа на оние кои биле присутни меѓу поробените Африканци, соодносот на мажи и жени го поддржува заклучокот дека постои силна пристрасност за селекцијата кај мажите во последниот период од трансатлантската трговија со робови. Следствено, поради оваа студија за ослободените Африканци од Света Елена, меѓу другите студии, се направени поголеми генетски сознанија за трансатлантската трговија со робови и нејзините ефекти врз демографијата на Африка .

#### Шпанија
Во Гранада, муслиман (Мавр) од Калифатот Кордоба, кој бил од хаплогрупите E1b1a1 и H1+16189, и живеел помеѓу 900 и 1000 година од нашата ера, и Мориско, кој бил од хаплогрупата L2e1, како и се проценува дека датира помеѓу 1500 н.е. и 1600 г.

#### Соединети Американски Држави
Во Ејвери, во Чесапик, Делавер, 3 од 11 лица биле Афроамериканци, кои биле датирани помеѓу 1675 н.е. и 1725 н.е.; едниот бил од западноафриканско потекло и ги имал хаплогрупите E1b1a-CTS2447 и L3e3b, другиот била од западно- централноафриканско потекло што зборувале банту и ги носел E1b1a-Z5974 и L0a1a2, а другиот бил од западноафриканско и источноафриканско потекло114b и E39.

На афроамериканските гробишта, во Мериленд, биле пронајдени 27 Афроамериканци кои биле датирани помеѓу 1774 и 1850 п.н.е.. Еден машки поединец, кој имал 98,14% потсахарско африканско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1c2c и L2a1+143+@16309 . Еден машки поединец, кој има 83,73% потсахарска африканска и 7,74% европско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1c1b1 и L3e2a1b1. Еден машки поединец, кој имал 84,94% субсахарско африканско и 9,45% европско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a2a1a и L2a1+143+16189 (16192)+@16309. Еден машки поединец, кој имал 87,83% потсахарско африканско и 8,23% европско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1c1a1a3a1d1 и L3d1b3. Еден машки поединец, кој имал 98,14% потсахарско африканско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1a и L3e2a1b1. Еден машки поединец, кој имал 93,87% потсахарска Африка и 2,58% европско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1 и L3e1. Еден машки поединец, кој имал 98,70% потсахарско африканско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1c1b2a и L2a1a1. Еден машки поединец, кој имал 97,01% потсахарско африканско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1c1a1 и L3e2a1b1 .  Еден машки поединец, кој имал 82,31% субсахарско африканско и 10,24% европско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1c1b и L3e2a1b1. Еден машки поединец, кој имал 91,82% потсахарско африканско и 5,31% европско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1a1a1c1a1 и L3e2.  Еден машки поединец, кој имал 81,18% потсахарска Африка и 14,86% европско потекло, носел хаплогрупи E1b1a1~ и L2c.

На гробиштата на улицата Ансон, во Чарлстон, Јужна Каролина, биле пронајдени 18 Афроамериканци кои биле датирани во 18 век од нашата ера. Банза имал западно- централноафриканско потекло и ги носел хаплогрупите E1b1a-CTS668 и L3e3b1. Лима имала западноафриканско потекло и ги носела хаплогрупите E1b1a-M4671 и L3b3. Куто имал западно- централноафриканско потекло и ги носел хаплогрупите E1b1a-CTS2198 и L2a1a2. Аника имала потсахарско африканско потекло и ги носела хаплогрупите E1b1a-CTS6126 и L2b1.  Нана имала западноафриканско потекло и ја носела хаплогрупата L2b3a. Зимбу имал западно-централноафриканско потекло и ги носел хаплогрупите E1b1a-CTS5497 и L3e1e. Вута имал потсахарско африканско потекло и ги носел хаплогрупите E1b1a-CTS7305 и L3e2b+152. Даба имал западноафриканско потекло и ги носел хаплогрупите E1b1a-M4273 и L2c. Фуму имал потсахарско африканско потекло и ги носел хаплогрупите B2a1a-Y12201 и L3e2b+152. Лиза имала западноафриканско потекло и ги носела хаплогрупите E1b1a-Z6020 и H100.  Ганда имала западноафриканско потекло и ги носела хаплогрупите E1b1a-CTS5612 и L1c1c. Кусоу имал потекло од Западна Африка и домородните Американци и ги носел хаплогрупите E2b1a-CTS2400 и A2. Киџера имала западно -централноафриканско потекло и ја носела хаплогрупата L2a1a2c. Пита имал потсахарско африканско потекло и ги носел хаплогрупите E1b1a-M4287 и L3e2b. Тима имал западно -централноафриканско потекло и ја носел хаплогрупата L3e1e. Џод имал субсахарско африканско потекло и ги носел хаплогрупите E1b1a-CTS4975 и L2a1a2c. Ајана имала западно -централноафриканско потекло и ја носела хаплогрупата L2a1I Иси имала западно -централноафриканско потекло и ја носела хаплогрупата L3e2a.

## Медицинска ДНК

### Српеста клетка
Среде Зелената Сахара, мутацијата за српеста клетка потекнува од Сахара  или во северозападниот шумски регион на западна Централна Африка (на пример, Камерун)  пред најмалку 7.300 години, иако веројатно уште пред 22.000 години. Хаплотипот на српеста клетка на предците до современите хаплотипови (на пр. Камерун / Централноафриканска Република и хаплотипови Бенин / Сенегал) можеби првпат се појавил кај предците на современите западноафриканци, носејќи ги хаплогрупите E1b1a1-L485 и E1b1a1-U175 или нивните предци E1b1a1-U175 или нивните предци E1b1a1-U171.  Западноафриканците (на пример, Јоруба и Есан од Нигерија), кои го носат хаплотипот на српеста клетка на Бенин, можеби мигрирале низ североисточниот регион на Африка во западниот регион на Арабија. Западноафриканците (на пр. Менде од Сиера Леоне), кои го носат хаплотипот на сенегалски српести клетки, можеби мигрирале во Мавританија (77% современа стапка на појава) и Сенегал (100%); тие, исто така, можеби мигрирале преку Сахара, во Северна Африка и од Северна Африка, во Јужна Европа, Турција и регион во близина на северен Ирак и јужна Турција. Некои можеби мигрирале и ги вовеле хаплотиповите на српеста клетка на Сенегал и Бенин во Басра, Ирак, каде што и двата се појавуваат подеднакво. Западноафриканците, кои го носат хаплотипот на српеста клетка на Бенин, можеби мигрирале во северниот регион на Ирак (69,5%), Јордан (80%), Либан (73%), Оман (52,1%) и Египет (80,8%).

## Распространетост
Честотата и разновидноста на E-M2 се највисоки во Западна Африка. Во Африка, E-M2 прикажува клиничка распространетост од запад кон исток, како и од југ кон север. Со други зборови, честотата на хаплогрупата се намалува како што се движи од западна и јужна Африка кон источните и северните делови на Африка.

Населението во северозападна Африка, централна Источна Африка и Мадагаскар тестирале на поумерени честоти.

E-M2 се наоѓа на ниски до умерени честоти во Северна Африка и Североисточна Африка. Некои од лозата пронајдени во овие области веројатно се должат на експанзијата на Банту-народите или други преселби. Сепак, откритието во 2011 година на маркерот Е-М2 што му претходи на Е-М2 ги довело Тромбета и сор. да сугерира дека E-M2 можеби потекнува од Источна Африка. Во Еритреја и поголемиот дел од Етиопија (со исклучок на Ануак ), Е-В38 обично се наоѓа во облик на Е-М329, кој е автохтон, додека Е-М2 генерално укажува на миграциското потекло на Банту. 

Надвор од Африка, E-M2 бил пронајден на ниски честоти. Кладот бил пронајден на ниски честоти во Западна Азија. Неколку изолирани појави на E-M2 биле забележани и кај населенијата во Јужна Европа, како што се Хрватска, Малта, Шпанија и Португалија.

Трансатлантската трговија со робови ги донело луѓето во Северна Америка, Средна Америка и Јужна Америка вклучувајќи ги и Карибите. Следствено, хаплогрупата често се забележува кај населенијата на Соединетите Држави кај мажи кои се самоидентификуваат како Афроамериканци. Исто така, забележана е кај голем број населенија во Мексико, Карибите, Средна Америка и Јужна Америка кај луѓето со африканско потекло.

## Поткладови

### E1b1a1
мини|Африканска просторна распространетост на хаплогрупата E3a-M2. Роза и сор. (2007)
E1b1a1 е дефинирана со маркери DYS271/M2/SY81, M291, P1/PN1, P189, P293, V43 и V95. Додека E1b1a ја достигнува својата највисока честота од 81% во Сенегал, единствено 1 од 139 Сенегалци кои биле тестирани покажале M191/P86. Со други зборови, како што се преселува во Западна Африка од западна Централна Африка, се наоѓа помалиот потклад E1b1a1f. Круцијани и неговите соработници (2002) изјавиле: „Можно објаснување може да биде дека хромозомите од хаплотипот 24 [E-M2*] веќе биле присутни низ суданскиот појас кога мутацијата M191, која го дефинира хаплотипот 22, се појавила во централна западна Африка. експанзијата донесе хаплотип 22 хромозоми од централна западна до западна Африка, предизвикувајќи спротивна клиничка распространетост на хаплотиповите 22 и 24.

### E1b1a1a1
E1b1a1a1 најчесто се дефинира со M180/P88. Базалниот потклад е доста редовно забележан во примероците М2+.

### E1b1a1a1a
E1b1a1a1a е дефинирана со маркерот M58. 5% (2/37) од градот Синга-Римаибе, Буркина Фасо биле позитивни на Е-М58. 15% (10/69) од Хутите во Руанда биле позитивни на М58. Тројца Јужноафриканци биле позитивни на овој маркер. Еден кариока од Рио де Жанеиро, Бразил бил позитивен на тестот M58 SNP. Местото на потекло и возраста не биле пријавени.

### E1b1a1a1b
E1b1a1a1b била дефинирана со M116.2, приватен маркер. Во Мали бил пронајден еден носител.

### E1b1a1a1c
E1b1a1a1c била дефинирана со приватен маркер M149. Овој маркер е пронајден кај еден Јужноафриканец.

### E1b1a1a1d
E1b1a1a1d била дефинирана со приватен маркер M155. Позната е од еден превозник во Мали.

### E1b1a1a1e
E1b1a1a1e била дефинирана со маркери M10, M66, M156 и M195. Луѓето од Ваирак во Танзанија тестирале 4,6% (2/43) позитивни на Е-М10. Е-М10 е пронајдена кај едно лице од групата Лисонго во Централноафриканската Република и двајца членови во „мешано“ население од регионот Адамава.

### E1b1a1a1f
E1b1a1a1f била дефинирана со L485. Базалниот јазол E-L485* се смета дека е малку невообичаен, но не е доволно тестиран кај големи населенија. Предците L485 SNP (заедно со неколку негови поткладови) беше неодамна откриен. Некои од овие SNP имаат малку или немаат објавени податоци за населението и/или допрва треба да добијат номенклатурно признавање од страна на YCC.

* **E1b1a1a1f1** се дефинира со маркерот L514. Овој SNP моментално е без податоци за проучување на населението надвор од проектот 1000 геноми.
* **E1b1a1a1f1a** (YCC E1b1a7) се дефинира со маркерот M191/P86. Филипо и неговите соработници (2011) проучувале голем број африкански населенија кои биле Е-М2 позитивни и го пронашле базалниот E-M191/P86 (без E-P252/U174) во население од говорници на Гур во Буркина Фасо. Монтано и неговите соработници (2011) пронашле слична ретка распространетост на E-M191* во Нигерија, Габон, Камерун и Конго. Позитивните примероци M191/P86 се појавиле кај тестираните населенија на Ананг (38,3%), Ибибио (45,6%), Ефик  (45%) и Лгбо (54,3%) кои живеат во Нигерија, Западна Африка. E-M191/P86 се појавува на различни честоти во Централна и Јужна Африка, но скоро сите се исто така позитивни за P252/U174. Јужноафриканците кои зборуваат банту (89/343) биле позитивни на 25,9%, а Јужноафриканците кои зборуваат Кое-Сан тестирале 7,7% (14/183) позитивни за оваа СНП. Исто така, најчесто се појавува кај Африканците кои живеат во Америка. Населението во Рио де Жанеиро, Бразил било позитивно тестирано за 9,2% (12/130). 34,9% (29/83) од мажите Афроамериканци биле позитивни на М191.

: Верамах и неговите соработници (2010) во проучувањата за рекомбинираните делови на M191 позитивните Y хромозоми сугерираат дека оваа лоза „*дифузно се шири со повеќекратни хаплотипови со висока честота што имплицира подолг еволутивен период откако се појави оваа хаплогрупа*“. Се смета дека поткладот E1b1a1a1f1a изразува спротивни клинички распределби на E1b1a1* во регионот на Западна африканска савана. Хаплогрупата E1b1a1a1f1a (E-M191) има честота од 23% во Камерун (каде што претставува 42% од хаплотиповите кои ја носат мутацијата DYS271 или E-M2), 13% во Буркина Фасо (16% од хаплотиповите кои носат M21/DYS мутации) и само 1% во Сенегал. Слично на тоа, додека E1b1a ја достигнува својата највисока честота од 81% во Сенегал, само 1 од 139 Сенегалци кои биле тестирани покажале M191/P86. Со други зборови, како што се преселува во Западна Африка од западна Централна Африка, се наоѓа помалиот потклад E1b1a1f. „*Можно објаснување може да биде дека хромозомите од хаплотипот 24 [E-M2*] веќе биле присутни низ суданскиот појас кога мутацијата M191, која го дефинира хаплотипот 22, се појавила во централна западна Африка. хромозоми од централна западна до западна Африка, што доведува до спротивна клиничка распространетост на хаплотиповите 22 и 24*“. 
* **E1b1a1a1f1a1** (YCC E1b1a7a) е дефинирана со P252/U174. Се смета дека е најчестиот потклад на E-L485. Се верува дека потекнува во близина на западна Централна Африка. Ретко се наоѓа во најзападните делови на Западна Африка. Монтано и сор. (2011) откриле дека овој потклад е многу распространет во Нигерија и Габон. Филипо и сор. (2011) процени tMRCA од ~ 4,2 киа од примерокот на јорупско население позитивен за SNP.
* **E1b1a1a1f1a1b** (YCC  E1b1a7a2) е дефинирана со P115. Овој потклад е забележан само кај народот Фанг од Централна Африка.
* **E1b1a1a1f1a1c** (YCC E1b1a7a3) е дефинирано со P116. Монтано и сор. (2011) ја забележал оваа СНП само во Габон и населението Баса од Камерун.
* **E1b1a1a1f1a1d** е дефинирано со Z1704. Овој потклад е забележан низ Африка. Конзорциумот на проектот 1000 геноми го пронашла овој SNP во Јоруба Нигериец, три кениски Лухија и еден африканско потекло, Порториканец.
* **E1b1a1a1f1b** е дефиниран со маркери L515, L516, L517 и M263.2. Оваа потклад ја пронашле истражувачите на проектот за споредба на геномот на Y-хромозомот користејќи податоци од комерцијалната биоинформатичко претпријатие 23andMe.

### E1b1a1a1g
E1b1a1a1g (YCC E1b1a8) се дефинира со маркерот U175. Базалниот E-U175* е исклучително редок. Монтано и неговите соработници (2011) откриле само еден од 505 тестирани африкански субјекти кој беше позитивен U175, но негативен за U209. Брукато и неговите соработници пронашле слично ниски честоти на базалните E-U175* кај испитаниците во Брегот на Слоновата Коска и Бенин. Верамах и сор. (2010) откриле U175 кај тестираните Ананги (45,3%), Ибибио (37%), Ефик (33,3%) и Игбо (25,3%), но не тестирале за U209.

Наводниот „хаплотип на Банту“ пронајден во носачите на E-U175 бил „*присутен на значителни честоти во другите [[Нигер-конгоански јазици|нигерско-конгоански јазици]] што зборуваат народи дури западно до [[Гвинеја-Бисао]]*“. Ова е модалниот хаплотип на STR маркерите што е вообичаен кај носителите на E-U175. 

E1b1a1a1g има неколку поткладови.

* **E1b1a1a1g1** (YCC E1b1a8a) се дефинира со U209. Тоа е најистакнатиот потклад на U175. Овој потклад има многу високи честоти од над 50% во камерунските населенија Баса и Бакака, што веројатно укажува на местото на потекло. Сепак, E-U209 нашироко се наоѓа на пониски честоти во земјите од Западна и Централна Африка околу Камерун и Габон. Брукато и неговите соработници (2010) го пронашле SNP во населенија на Ахизи (во Брегот на Слоновата Коска ) 38,8% (19/49), Јакуба (Брегот на Слоновата Коска) 27,5% (11/40) и Бенин 6,5% (5/77) соодветно.
* **E1b1a1a1g1a** (YCC E1b1a8a1) се дефинира со U290. Монтано и неговите соработници (2011) иследувањето на U290 покажала пониска честота во Нигерија (11,7%) и западна Централна Африка од базалниот јазол U209. Највисоката стапка на честота на населението во таа студија било 57,7% (15/26) во Евондо во Камерун. 32,5% (27/83) од афроамериканските мажи тестирани од Симс и сор. (2007) беа позитивни за оваа СНП.
* **E1b1a1a1g1a2** е дефинирана со Z1725. Овој маркер е забележан од Конзорциумот на проектот 1000 геноми во Јоруба Нигеријци и Лухја Кенијци.
* **E1b1a1a1g1c** (YCC E1b1a4) се дефинира со M154. Населението на Бамили тестирала 31,3% (15/48) за маркерот. Бакака од Камерун тестирале 8%. Населението за тестирање на Овимбунду го нашле овој SNP на 14% (14/100). Членови на овој потклад се пронајдени и во Јужна Африка.
* **E1b1a1a1g1d** е дефинирана со V39. Тромбета и сор. првпат го објавиле овој SNP во 2011 година, но дале малку податоци за населението за него. Познато е само дека е пронајден кај африканско население.

### E1b1a1a1h
E1b1a1a1h се дефинира со маркерите P268 и P269. Најпрво е пријавена кај лице од Гамбија.

## Филогенетика

### Филогенетска историја
Пред 2002 година, во академската литература постоеле најмалку седум системи за именување на филогенетското дрво на Y-хромозомот. Ова довело до значителна конфузија. Во 2002 година, главните истражувачки групи се собрале и го образувале Y-хромозомот конзорциум (YCC). Тие објавиле заеднички труд кој создал единствено ново дрво кое сите се согласиле да го користат. Подоцна, група граѓански научници со интерес за популациската генетика и генетската генеалогија образувале работна група за да се создаде аматерско дрво со цел да биде пред сè навремено. Табелата подолу ги обединува сите овие дела на точката на знаменитото дрво на YCC од 2002 година. Ова му овозможува на истражувачот што прегледува постара објавена литература брзо да се движи помеѓу номенклатурите.

#### Истражувачки публикации
Следниве истражувачки тимови по нивните публикации биле претставени во создавањето на дрвото.

### Филогенетски дрвја
Ова филогенетско стебло на поткладовите на хаплогрупите се засноваат на стеблото на Y-хромозомот (YCC)

** **E1b1a1** (DYS271/M2/SY81, M291, P1/PN1, P189, P293, V43, V95, Z1101, Z1107, Z1116, Z1120, Z1122, Z1123, Z1251, Z1124, Z1124, Z1111 
*** **E1b1a1a** (L576)
**** **E1b1a1a1** (L86.1, L88.3, M180/P88, PAGES00066, P182, Z1111, Z1112)
***** **E1b1a1a1a** (M58, PAGES00027)
***** **E1b1a1a1b** (M116.2)
***** **E1b1a1a1c** (M149)
***** **E1b1a1a1d** (M155)
***** **E1b1a1a1e** (M10, M66, M156, M195)
***** **E1b1a1a1f** (L485)
****** **E1b1a1a1f1** (L514)
******* **E1b1a1a1f1a** (M191/P86, P253/U247, U186, Z1712)
******** **E1b1a1a1f1a1** (P252/U174)
********* **E1b1a1a1f1a1a** (P9.2)
********* **E1b1a1a1f1a1b** (P115)
********* **E1b1a1a1f1a1c** (P116)
********** **E1b1a1a1f1a1c1** (P113)
********* **E1b1a1a1f1a1d** (Z1704)
********* (L372)
******* **E1b1a1a1f1b** (L515, L516, L517, M263.2)
******** **E1b1a1a1f1b1** (Z1893)
********* (Z1894)
***** **E1b1a1a1g** (U175)
****** **E1b1a1a1g1** (L220.3, L652, P277, P278.1, U209, M4254, M4230, CTS4921/M4243/V3224)
******* **E1b1a1a1g1a** (U290)
******** **E1b1a1a1g1a1** (U181)
********* **E1b1a1a1g1a1a** (L97)
******** **E1b1a1a1g1a2** (Z1725)
******* **E1b1a1a1g1b** (P59)
******* **E1b1a1a1g1c** (M154)
******* **E1b1a1a1g1d** (V39)
***** **E1b1a1a1h** (P268, P269)

## Белешки

## Наводи

* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Haplogroup E1b1a FTDNA Project
*  Distribution of E1b1a/E3a in Africa
* Spread of Haplogroup E3a, from *[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]*

Е-М2