Принуден брак

**Принуден брак** или **присилен брак** — брак во кој една или повеќе страни се венчаат без нивна согласност или спротивно на нивната волја. Бракот исто така може да стане принуден брак дури и ако двете страни влезат со целосна согласност ако едната или двете подоцна се принудени да останат во брак спротивно на нивната волја.

Принуден брак се разликува од договорениот брак, во кој и двете страни се претпоставува дека се согласуваат заедно со своите родители или трета страна, како што е кумот или старосватор во наоѓање и избор на сопружник. Често постои континуитет на принуда што се користи за присилување на брак, почнувајќи од целосно физичко насилство до суптилен психолошки притисок. Иако денес е широко осудувано од меѓународното мислење, принудните бракови сè уште се случуваат во различни култури низ целиот свет, особено во делови на Јужна Азија и Африка. Некои научници се спротивставуваат на употребата на терминот „*присилен брак*“ затоа што тој се повикува на консензуален легитимиран јазик на брак (како маж / жена) за искуство што е токму спротивното. Различни алтернативни поими биле предложени, вклучително и „*присилно брачно здружение*“ и „*брачно ропство*“.

Обединетите нации сметаат дека присилниот брак е форма на злоупотреба на човековите права, бидејќи се крши принципот на слобода и автономија на поединците. Универзалната декларација за човекови права наведува дека правото на лицето да избере сопруг и слободно да стапи во брак е од клучно значење за нивниот живот и достоинство и за еднаквоста како човечко суштество. Римокатоличката црква смета дека основата за брак се гледа во принципот двете страни слободно да дадат согласност. Дополнителната конвенција за укинување на ропството исто така забранува брак без согласност од двете страни и бара минимална возраст за брак.

Во 2009 година, Апелациониот совет на Специјалниот суд за Сиера Леоне (СЦСЛ) утврдил дека киднапирањето и затворањето на жени за „принуден брак“ во војна е ново злосторство против човештвото (одлука на АФРЦ). Судскиот совет на СЦСЛ во одлуката на Чарлс Тејлор утврдил дека терминот „принуден брак“ треба да се избегнува и повеќе ја опишува практиката во војната како „*брачно ропство*“ (2012).

Во 2013 година била усвоена првата резолуција на Советот за човекови права на Обединетите нации против деца, рани или присилни бракови; резолуцијата ги препознава детските, раните и присилните бракови како кршење на човековите права што „*ги спречува индивидуите да го живеат својот живот ослободен од секаков вид на насилство и има неповолни последици врз уживањето на човековите права, како што е правото на образование, [и] право на највисок степен на достигнување на здравјето, вклучително и сексуално и репродуктивно здравје“*, и исто така наведува дека „*елиминацијата на децата, раниот и присилниот брак треба да се разгледа во дискусијата за развојната агенда по 2015 година* “.

## Историски контекст

Договорените бракови биле многу чести низ целиот свет сè до XVIII век. Типично, браковите ги договарале родителите, бабите и дедовците или други роднини. Вистинските практики се разликувале според културата, но обично вклучувале законско пренесување на зависноста на жената од нејзиниот татко на младоженецот. Движењето кон еманципација на жените во XIX и XX век довело до големи промени во законите за брак, особено во однос на имотот и економскиот статус. До средината на XX век, многу западни земји донеле законодавство со кое се воспоставува правна еднаквост меѓу сопружниците во семејното право. Во периодот од 1975–1979 година се случил голем ремонт на семејните закони во земји како што се Италија
Шпанија, Австрија,Западна Германија, и Португалија. Во 1978 година, Советот на Европа ја донел Резолуцијата (78) 37 за еднаквоста на сопружниците во граѓанското право. Меѓу последните европски земји што воспоставиле целосна родова еднаквост во бракот биле Швајцарија, Грција, Шпанија, Холандија, и Франција во 80-тите години на минатиот век.

Договорениот брак не е ист како принудниот брак: во првиот случај, брачниот другар има можност да ја одбие понудата; во вториот, тие не го прават тоа. Границата помеѓу договорениот и присилниот брак е честопати тешко да се разграничи, поради имплицитниот семеен и социјален притисок да се прифати бракот и да се даде покорност кон родителите.. Одбивањето на понудата за брак понекогаш се сметало за понижување на идниот младоженец и неговото семејство.

Во Европа, во текот на крајот на XVIII век и почетокот на XIX век, литературното и интелектуалното движење на романтизмот претставил нови и прогресивни идеи за љубовниот брак, кои започнале да бидат прифаќани во општеството. Во XIX век, брачните практики се разликувале низ цела Европа, но генерално, договорените бракови биле почести кај повисоката класа. Договорените бракови биле норма во Русија пред почетокот на 20 век, од кои повеќето биле ендогамни. Детските бракови биле вообичаени историски, но започнале да се доведуваат во прашање во XIX и XX век. Детските бракови честопати се сметаат за присилни бракови, бидејќи децата (особено малите) не се во можност да направат целосно информиран избор дали сакаат да се оженат или не, и честопати се под влијание на нивните семејства.

Во западните земји, во текот на изминатите децении, природата на бракот - особено во однос на важноста на брачното потомство и леснотијата на развод - драматично се променила, што довело до помал социјален и семеен притисок за брак, обезбедувајќи поголема слобода на избор во однос на избор на брачен другар.

Историски гледано, присилниот брак се користел за да се бара *заробеник* (роб или воен заробеник) да се интегрира во заедницата домаќин и да ја прифати нивната судбина. Еден пример е англискиот ковач кој поминал три години како заробеник на народот Нотка на северозападниот брег на Тихиот Океан во 1802–1805 година. Му било наредено да се ожени, бидејќи советот на началниците сметал дека сопругата и семејството ќе го помират за да остане цел живот со неговите киднапери. На него му бил даден избор помеѓу присилен брак за себе и смртна казна и за него и за неговиот „татко“ (кој исто така бил заробеник). „Замислен на оваа тажна крајност, со смрт од едната страна и брачност од друга страна, размислував правилно да изберам што ми прави помалку од двете зла“.

Принудниот брак го практикувале и авторитарните влади како начин да се исполнат целите на населението. Режимот на Црвените Кмери во Камбоџа систематски ги принудувал луѓето да стапуваат во брак, со цел да се зголеми популацијата и да се продолжи со револуцијата.

::„*Овие брачни церемонии се состоеја од не помалку од три парови и може да бидат големи како 160 парови. Општо земено, началникот на селото или висок водач на заедницата им се обраќал на обете страни и ги информирал дека треба да бидат во брак и времето и местото на склучување брак. Честопати, церемонијата на брак би била прв пат идните сопружници да се сретнат. Родителите и другите членови на семејството не смееја да учествуваат во изборот на брачниот другар или да присуствуваат на церемонијата на брак. Црвените Кмери тврдат дека родителскиот авторитет е непотребен затоа што „сака да биде сечија „мајка и татко*“.

*Raptio* е латински термин кој се однесува на големи киднапирања на жени, или за брак или за ропство (особено сексуално ропство). Се претпоставува дека практиката е вообичаена уште од антрополошката антика.

Во 21 век, принудните бракови стекнале внимание во европските земји, во контекст на имиграцијата од културите во кои тие се вообичаени. Истанбулската конвенција забранува присилни бракови (член 37).

### Дополнителна конвенција за укинување на ропството

Дополнителната конвенција од 1956 година за укинување на ропството, трговијата со робови и институциите и практиките слични на ропството ги дефинира „*институциите и практиките слични на ропството*“ да вклучуваат:

c) Секоја институција или практика при што:

*(i) жената, без право на одбивање, е ветена или дадена во брак со плаќање на надоместок во пари или во натура на нејзините родители, старател, семејство или кое било друго лице или група; или
*(ii) Мажот на жената, неговото семејство или неговиот клан, има право да ја пренесе на друго лице за добиена вредност или на друг начин; или
* (iii) жената по смртта на нејзиниот сопруг може да биде наследена од друго лице;

### Истанбулска конвенција

Конвенцијата на Советот на Европа за спречување и борба против насилството врз жените и семејното насилство, позната и како Истанбулска конвенција, вели:

**Член 32 ** – Граѓански последици од присилни бракови

Страните ќе ги преземат неопходните законодавни или други мерки за да осигурат дека склучените бракови под сила може да бидат поништливи, поништени или раскинати без непотребно финансиско или административно оптоварување на жртвата.

**Член 37** - Присилен брак

# Страните ќе ги преземат потребните законодавни или други мерки за да осигурат дека намерното однесување на присилување на возрасно лице или дете да склучи брак е криминализирано.
# Страните ќе ги преземат потребните законодавни или други мерки за да обезбедат намерно однесување на примамување на возрасно лице или дете на територијата на Страна или држава друга од онаа во која таа или тој престојува со цел да го принудат овој возрасен човек или дете да влезе во брак е криминализиран.

## Причини

Постојат бројни фактори кои можат да доведат до култура што прифаќа и поттикнува присилни бракови. Причините за вршење на присилни бракови вклучуваат: зајакнување на проширени семејни врски; контролирање на несаканото однесување и сексуалноста; спречување на „*несоодветни*“ односи; заштита и почитување на согледуваните културни или религиозни норми; чување на богатството во поширокото семејство; справување со последиците од бременоста надвор од брак; сметајќи го склучувањето договор за брак како должност на родителите; добивање гаранција за борба против сиромаштијата; помагање на имиграцијата.

## Последици
### За жртвите и општеството

Раните и принудните бракови можат да придонесат девојчињата да бидат ставени во циклус на сиромаштија и немоќ. Повеќето веројатно ќе доживеат малтретирање како насилство, злоупотреба и присилни сексуални односи. Ова значи дека жените кои стапуваат во брак со помлади години имаат поголема веројатност да доминираат врз нивните сопрузи. Тие исто така доживуваат слабо сексуално и репродуктивно здравје. Младите жени во брак имаат поголема веројатност да заболат од ХИВ и нивното здравје би можело да биде загрозено. Повеќето луѓе кои се принудени на брак немаат образование и често се неписмени. Младите имаат тенденција да го напуштат училиштето кратко време пред да стапат во брак.

### Законодавни последици

Во зависност од надлежноста, принудниот брак може да биде неважечки или поништлив. Жртвите може да можат да бараат надомест на штета преку поништување или развод. Во Англија и Велс, Законот за брачни причини, од 1973 година, предвидува дека присилниот брак е поништлив Во некои јурисдикции, луѓето кои ја присилиле жртвата да стапат во брак може да се соочат со кривична пријава..
## Примери
### Насилство
Присилните бракови честопати се поврзани со насилство, како во однос на насилството извршено во бракот (семејно насилство), така и во врска со насилството извршено со цел да се присили несакан учесник да прифати брак или да казни поради одбивање (во екстремни случаи жени а девојките кои не го прифаќаат бракот се подложени на убиства на честта).

### Врска со миразот и цената на невестата

Традиционалните обичаи на миразот и цената на невестата придонесуваат за практикување на присилен брак. Мираз е имот или пари што сопругата (или семејството на жената) му ги донесува на својот сопруг по бракот. Цена на невестата е сума пари или имот или богатство платено од младоженецот (или неговото семејство) на родителите на невестата за стапување во брак.
### Брак со киднапирање

Бракот со киднапирање, познат и како киднапирање на невестата, е практика во која маж ја киднапира жената со која сака да се ожени. Бракот со киднапирање се практикувал низ историјата низ целиот свет и продолжува да се случува во некои земји и денес, особено во Средна Азија, Кавказ и делови на Африка. Девојка или жена е киднапирана од идниот младоженец, кому често му помагаат неговите пријатели. Жртвата често е силувана од идниот младоженец, за таа да ја изгуби невиноста, така што човекот е во можност да преговара за цената на невестата со селските старешини за да го легитимира бракот. Идната невеста тогаш нема избор во повеќето околности, освен да прифати: ако невестата се врати во своето семејство, таа (и нејзиното семејство) честопати ќе бидат исфрлени од заедницата затоа што заедницата мисли дека ја изгубила невиноста, а таа е сега „*нечиста*“. Различна форма на киднапирање во брак, киднапирање младоженец, се јавува во некои области каде генерално се очекува плаќање мираз.

### Како начин на решавање на спорови

Принудниот брак честопати е резултат на спор меѓу семејства, каде што спорот е „*решен*“ со давање женското од едното во другото семејство. *Вани* е културен обичај пронајден во делови на Пакистан, при што една млада девојка е насилно мажена како дел од казната за сторено дело од нејзините машки роднини. Вани е форма на принуден брак за деца, и резултат на казна, одлучен од советот на племенски старешини по име *џирга*.

### Наследство на вдовицата

Наследството на вдовицата, исто така познато како наследство на невестата, е културна и социјална практика според која од вдовицата се бара да се омажи за роднина на нејзиниот покоен сопруг, честопати негов брат. Преовладува во одредени делови на Африка. Практиката на наследство на сопругата е исто така обвинета за ширењето на ХИВ / СИДА.
### Во вооружен судир

Во конфликтните области, жените и девојчињата понекогаш се принудени да стапат во брак со мажи од двете страни на судирот. Оваа практика се одвивала неодамна во земји како Сирија, Сиера Леоне, Уганда и Демократска Република Конго. Историски гледано, ова било вообичаено во целиот свет, со жени од заедниците на воениот непријател кои се сметале за „*плен на војната*“, кои можеле да бидат киднапирани, силувани и принудувани на брак или сексуално ропство. Бидејќи жените се сметале за сопственост, се чинело разумно да се гледаат на нив како на разговор на воениот непријател, кој сега може да биде присвојуван и користен од победникот.

### Принуден брак од партнер

Принуден брак може да се случи во ситуација кога во невенчана двојка, едниот партнер го принудува (преку насилство или закани) другиот партнер да влезе во брак.

### Бегство од присилен брак

Прекинувањето на присилен брак може да биде исклучително тешко во многу делови на светот. На пример, во делови на Африка, една од главните пречки за напуштање на бракот е цената на невестата. Откако ќе се плати цената на невестата, се смета дека девојчето им припаѓа на сопругот и неговото семејство. Ако таа сака да си замине, сопругот може да ја побара невестата што ја платил на семејството на девојчето. Семејството на девојчето често не може или не сака да го врати.

Граѓаните на Обединетото Кралство кои бегаат од присилен брак во странство се принудени да ги плаќаат трошоците за репатријација или да се задолжат. Ова го отежнува бегството од присилен брак.

Во САД, *Unchained At Last* е единствената непрофитна организација што работи за да им помогне на луѓето во САД да избегаат присилни или договорени бракови со обезбедување бесплатни правни и социјални услуги.

### Шеријат

Абу Хураира го пријавил Мухамед дека „*жената која претходно била во брак не треба да се мажи додека не и биде побарано дозвола, ниту пак треба да се мажи девица без нејзина дозвола*“ Тие (луѓето) прашаа: „Која е нејзината дозвола?“ Тој одговорил „*тоа е со нејзиното молчење*“.

Се смета дека дозволата на малолетна невеста е навистина неопходна за нејзиниот брак да се смета за валиден. Горенаведените нарации се чини дека јасно го прават одобрувањето на невестата услов за важечки договор за брак.

Договорот за исламски брак е склучен (но не исклучувајќи ја и невестата) помеѓу старателот (вали) на невестата и невестата, не помеѓу младоженецот и невестата, но нејзината дозвола е сè уште неопходна. Чуварот (валијата) на невестата може да биде само слободен муслиман.

### Свадба со пушка
Свадба со пушка е форма на присилен брак, настаната со непланирана бременост. Некои религии и култури сметаат дека е морален императив да се венчаат во ваква ситуација, засновано врз образложение дека предбрачен секс или вонбрачни раѓања се грешни, не се санкционирани со закон или на друг начин жигосани. Породувањето надвор од брак, во некои култури, може да предизвика екстремни реакции од семејството или заедницата, вклучително и убиства на честта.

Терминот е американски колоквијализам, иако се користи и во други делови на светот. Тој се заснова на хиперболично сценарио во кое таткото на бремената женка прибегнува кон принуда (како што се заканување со ловечка пушка) за да се осигури дека машкиот партнер кој ја предизвикал бременоста ќе помине со тоа и за да го спречи неговото бегство. Употребата на насилна принуда за брак никогаш не била легална во САД, иако многу анегдотски приказни и народни песни бележат случаи на такво заплашување во XVIII и XIX век. Целите на венчавката вклучуваат прибегнување кон мажот за дело на импрегнација и да се осигура дека детето е воспитано од двајцата родители, како и да се осигура дека жената има материјални средства за поддршка. Во некои случаи, главна цел била враќање на општествената чест на мајката.

Свадбите со пушка станаале поретки бидејќи стигмата поврзана со вонбрачни раѓања постепено избледува и бројот на такви раѓања се зголемува; зголемената достапност на контролата на раѓањето и абортусот, како и материјалната поддршка на несаканите мајки како детските додатоци, родителското отсуство и бесплатните детски градинки ја намалиле потребата за вакви мерки.

## Наводи

## Литература
; Книги
*  - Published online in November 2017.
; Journal articles
*
*  Epub May 29, 2012.
*
; Статии
*European Immigrants Continue to be Forced Into Marriage World Politics Watch 31 January 2007
*Forced Marriage, Another Perspective
*Interview with Serap Cileli World Politics Watch 1 February 2007
*Forced Marriage Among Europe's Immigrants: Hülya Kalkan's Story World Politics Watch 8 February 2007
*Freedom Charity, UK charity raising awareness of forced marriage and 'dis-honour' based violence.
* BBC News story:   Forced marriage 'could be banned'
* 
* 
* 
* 
*  *(Microsoft Word document)*
* Captured Hearts: An epidemic of bride kidnappings may at last be waning in Kyrgyzstan- National Geographic, Paul Salopek 

Категорија:Кршење на човековите права