Европско првенство во фудбал 2008

**Европското првенство во фудбал 2008**, често нарекувано само **Евро 2008** е тринаесеттото Европско првенство во фудбал, најголем фудбалски турнир на кој учествуваат најдобрите фудбалски репрезентации од европскиот континент. Турнирот, чии домаќини беа Австрија и Швајцарија, започна на 7 јуни 2008 година и заврши со големото финале меѓу Шпанија и Германија, одиграно на Ернст Хапел стадионот во Виена на 29 јуни 2008, на кое шпанската репрезентација со голот на Фернандо Торес успеа да ја освои својата втора европска титула. На ова првенство, по вторпат улогата на домаќин ја имаат две земји. Репрезентацијата на Грција беше бранител на титулата.

На турнирот учествуваат шеснаесет земји. Австрија и Швајцарија се квалификуваа автоматски како домаќини; останатите четиринаесет тимови беа избрани низ квалификациски циклус, кој отпочна од август 2006 година. Шпанија, како победник на Евро 2008 се пласира на Купот на Конфедерациите 2009, закажан да се одржи во Јужна Африка.

## Краток преглед
Квалификациите за Европското првенство во фудбал 2008 година отпочнаа во август 2006, само месец по завршувањето на Светското првенство од 2006 година. Во квалификацискиот циклус учествуваа сите репрезентации од европскиот континент со исклучок на Австрија и Швајцарија, кои се пласираа автоматски како домаќини, како и на репрезентацијата на Црна Гора, која предоцна беше признаена од УЕФА за да има право да учествува. Од досегашните девет европски фудбалски шампиони, само Данската репрезентација не успеа да ги помине квалификациите.

Ждребот кој се одржа на 2 декември 2007 веднаш ја даде *[[групата на смртта]]* во *групата Ц*, каде Италија, Франција, Романија и Холандија беа извлечени да се натпреваруваат за двете победнички места. Од друга страна, пак, Германија и Португалија добија релативно полесен ждреб, од причина што со ниту една од погоре спомнатите репрезентации не можеа да ја сретнат пред финалето, а уште една од големите репрезентации што овие две ја избегнуваа до самата завршница беше Шпанија.

Како најуспешни во фазата по групи се издвоија Хрватска, Холандија и Шпанија - сите се пласираа понатаму без изгубен бод. Без разлика на улогата на домаќини, Австрија и Швајцарија не успеаја да отидат понатаму, правејќи го Евро 2008 првото Европско првенство во кое ниту еден од домаќините не успеал да стигне до четврфиналето. Еден од највозбудливите натрпевари по групи се одигра во последниот меч од групата A, каде Турската фудбалска репрезентација (која мораше да победи за да се пласира понатаму) успеа да ја совлада репрезентацијата на Чешка иако до 75-та минута губеше со 2-0. Истиот натпревар го обележа една некарактеристична грешка на еден од најдобрите светски голмани - Петр Чех - кој, испуштајќи ја топката од своите раце на неколку минути пред крајот му овозможи на турскио напаѓач Нихат Кахвечи да го израмни резултатот; само две минути подоцна, истиот играч им ја обезбеди победата на Турција со прекрасен погодок на самиот истек од последната минута на натпреварот. Во судиското продолжение, голманот на турската репрезентација Волкан Демирел доби црвен картон откако неразумски го турна чешкиот напаѓач Јан Колер. Турците, со победата, и се придружија на репрезентацијата на Португалија како двете квалификувани репрезентации од *група A*. Во групата Б, Хрватска беше репрезентацијата што прва обезбеди пласман откако во второто коло ја совлада Германија која последната сламка на спасот ја фати совладувајќи ја Австрија во последниот натпревар од групата со прекрасен гол на Михаeл Балак од слободен удар. Во *групата Ц*, Франција беше репрезентацијата што не успеа да продолжи понатаму, неславно завршувајќи го својот настап со само еден освоен бод од ремито со Романија на првиот натпревар. Покрај Холандија, која ги освои сите бодови, и Италија се пласира во четврфиналето, откако во последниот натпревар ја совлада токму Франција со 2-0, во натпревар што беше реприза на финалето од 2006. Во *групата Д*, пак, бранителот на европската круна - Грција - не успеа да ја повтори играта од пред четири години и турнирот го заврши неславно како единствена репрезентација без ниту еден освоен бод. За разлика од неа, Русија успеа да ѝ се приклучи на Шпанија во четврфиналето, откако успеа да ја победи Шведска во еден одличен натпревар со 2-0 во решавачкиот меч од групната фаза.

Во четвртфиналето, Португалскиот тим не успеа соодветно да го испрати својот тренер Луиз Фелипе Сколари кој уште на средината на првенството ја прифати тренерската позиција во тимот на Челси, откако беше поразен во еден возбудлив натпревар од Германија. Турција, која по победите над Чешка и Швајцарија (ја совлада, исто така, со гол во 92та минута) се здоби со титулата *Кралеви на пресвртот*, потполно го оправда својот епитет и во натпреварот со Хрватска - откако натпреварот заврши 0-0 во регуларниот дел, Хрватите успеаја да поведат во претпоследната минута од второто продолжение со голот на Иван Класниќ; и кога сите мислеа дека е сѐ готово, веќе и по истекот на минутата продолжение, преку Семих Шентурк, Турците обезбедија пенали, преку кои стигнаа во полуфиналето, откако Хрватите промашија три од своите четири пенали. Во третото четвртфинале, холандскиот тренер Гус Хидинк ја однесе Русија меѓу четирите најдобри репрезентации во Европа, откако со два гола во второто продолжение од петнаесет минути ја порази токму Холандија - до овој натпревар сметана за главен фаворит за освојување на титулата; во регуларниот дел, натпреварот заврши 1-1, откако Холанѓаните израмнија на пет минути пред крајот на натпреварот. Последното четвртфинале меѓу Италија и Шпанија не донесе посебно возбудлив фудбал и по 120 минути игра без голови, пеналите беа тие што одлучија за четвртиот патник во полуфиналето - Шпанија.

Во првото полуфинале, Турција не успеа да направи уште едно големо изненадување и беше победена од Германија со нејзиниот сопствен рецепт. Натпреварот турската репрезентација го почна со севкупно 13 играчи - дури 9 им беа суспендирани или повредени. Па сепак, токму Турција покажа подобра игра во првото полувреме и токму таа поведе со 1-0, за само четири минути подоцна Бастијан Швајнштајгер да го израмни резултатот. Во 79та минута, Германија поведе со 2-1, но, на општо изненадување, Турција успеа да се стабилизира и израмни на 2-2 на само четири минути пред крајот. Сепак, во последната минута од регуларниот дел на натпреварот, Германија, преку Филип Лам го обезбеди своето шесто финале на Европските првенства. Поради страшно невреме во Австрија, телевизискиот пренос од овој натпревар беше обременет со прекини, кои му оневозможија на половина свет да го види вториот гол на Германија. Во второто полуфинале, пак, Шпанија убедливо ја совлада Русија со три нула, откако на полувреме натпреварот заврши 0-0. Чави, Даниел Гуиза и Давид Силва беа стрелците што ѝ овозможија пласман на Шпанија во финалето по 24 години фудбалски пост.

Токму Шпанија успеа да ја освои титулата на ова Европско првенство откако во финалето прикажа подобра игра и заслужено ја совлада репрезентацијата на Германија. Клучниот момент се случи во 33та минута, кога недоразбирањето меѓу Филип Лам и Јенс Леман успеа да го искористи шпанскиот напаѓач Фернандо Торес и со една лукава реакција да го постигне и одлучувачкиот гол на финалето.

## Избирање на домаќинот
Австрија и Швајцарија заеднички се понудија да го организираат првенството и се соочија силна конкуренција во Грција/Турција, Шкотска/Ирска, Русија, Унгарија, Хрватска/Босна и Херцеговина, како и четирикратната скандинавска комбинација Норвешка/Шведска/Данска/Финска. Австрија се обиде да ја добие организацијата и на Евро 2004 кога конкурираше заедно со Унгарија, но беше поразена од Португалија.

По прелиминарното гласање, Австрија/Швајцарија, Грција/Турција, и Унгарија останаа во трка. Грција и Турција отпаднаа први, па Унгарија и Австрија/Швајцарија останаа да го водат последниот двобој.

Победата на Австрија и Швајцарија го означи второто здружно организирано Европско првенство по Евро 2000 чии домаќини беа Белгија и Холандија. Првенството во 2012 што ќе се одржува во Полска и Украина било третото европско првенство со повеќе од еден домаќин.

## Стадиони
Турнирот се игра на 8 стадиони сместени во двете земји - четири во Австрија и четири во Швајцарија. Секој стадион има капацитет од барем 30,000; најголем меѓу нив е Ернст-Хапел-Штадионот во Виена со вкупно 53,295 места. Токму поради оваа причин, на овој стадион ќе се игра финалето. Швајцарија сите свои натпревари во групата ќе ги игра на Сент Јакоб-Парк стадионот во Базел, каде исто така се играше и мечот на отворањето како компензација за финалето. Австриската репрезентација сите натпревари ги играше на Ернст-Хапел-Штадион.

Во 2004 година, стадионот во Цирих беше проблематичен за организаторите. Првенствено стадионот *Хардтурм* требаше да биде реновиран но низа правни одлучки ја оддолжија градбата до степен што истиот беше оневозможен да се користи за првенството од 2008. Проблемот се состоеше во тоа што договорот меѓу УЕФА и земјите-домаќини предвидувал употреба на четири стадиони во секоја од земјите. Сепак, сѐ беше решено кога организаторите предложиле да се реновира стадионот Летцигрунд; УЕФА го одобри планот во 2005 година. Првиот натпревар на реновираниот *Летцигрунд* се одигра на 23 септември 2007.




## Трофеј, топка, маскоти, слоган

Адидас во соработка со *Бајер-материјали* ја произведе топката со која се играат натпреварите на првенството. Нејзиното име е „*Европас*“ (*EUROPASS*). Основната бела боја прошарана со црни полиња асоцира на изгледот на традиционалната фудбалска топка, а меѓу прикажаните детали се и логото на турнирот како и знамињата на домаќините. Секоја топка што ќе се користи на поединечните натпревари врз себе има испишано дата, име на градот, име на стадионот како и на спротивставените репрезентации.

Официјалните маскоти на Европското првенство во фудбал 2008 се Трикс и Фликс чии имиња беа избирани од публиката, во конкуренција на Трикс и Фликс, беа имињата Зиги и Заги, и Флитз и Блитз. Трикс и Фликс се браќа-близнаци ви црвено-бели дресови (боите на знамињата на Австрија и Швајцарија). Броевите на нивните дресови се „20“ и „08“ - заедно даваат „2008“. Црвената коса потсетува на логото првенството, а нејзиниот изглед на стрмнините на алпските планини. За дизајнот на маскотите се погрижи познатото холивудско студио *[[Браќа Ворнер]]* (*Warner Bros. Consumer Products*). Официјална песна на првенството е „*Дали ме слушаш*“ (*Can You Hear Me*) и истата ја пее Енрике Иглесијас.

Победниците на Евро 2008 ќе добијат и нов трофеј. Новата верзија на класичниот трофеј на Анри Делене, создадена од *Аспреј Лондон*, е безмалку истоветна реплика на оригиналната верзија дизајнирана од Артус-Бертран. Мермерната основа и една мала фигура што жонглира на позадината на трофејот се отстранети од него. Сребрениот постамент на трофејот морало да биде зголемен за да се задржи неговата стабилност. Имињата на досегашните победници кои досега беа сместени на основата, сега се испишани на задниот дел од самиот трофеј. Истиот е направен од чисто сребро и тежи околу осум килограми, а висок е шеесетина сантиметри.

Слоганот за Евро 2008 беше избран на 24 јануари 2007 и истиот гласи *Очекувајте емоции* (*Expect Emotions.*)

Претседателот на УЕФА, Мишел Платини рече дека слоганот "накратко го опишува токму она што УЕФА Евро 2008 може да го понуди: секакви видови чувства – радост, разочарување, утеха или возбуда – сѐ до последниот свиреж."

## Квалификации

Ждрепката за квалификациите се одржа на 27 јануари 2006 године во Монтре, Швајцарија во 12:00 часот по средноевропско време.

Самите квалификации започнаа само еден месец по завршетокот на Светското првенство одржано во Германија истата година.

Форматот на квалификациите беше променет. Овој пат, и победникот и второпласираниот од сите седум групи се пласираа директно на Европско првенство без играње на бараж. Шест групи имаа по 7 тимови, а групата А - 8.

### Квалификувани репрезентации

:1 Задебелената година го означува шампионот во соодветната година
:2 како Чехословачка
:3 како Западна Германија
:4 како Советски Сојуз
:5 како Заедница на независни држави

## Ждреб

десно|мини|350px|Конечен пласман на земјите-учесници на Евро 2008

Ждрепката за групите се одржува на 2 декември 2007 година во Луцерн, во Швајцарија. Пред извлекувањето, репрезентациите се поделена во четири „шешири“ (групе) (од кој во секој по четири екипи) според ранг-списокот на УЕФА. Самата ранг-листа е направена врз основа на резултатите од последните два квалификациски циклуси за големите натпреварувања. Единствен исклучок е Германија, која, како домаќин, не играше квалификации за Светското првенство во 2006. Светскиот вицешампион Франција, поради лошите и неубедливи игри е ставена во четвртиот шешир, а Холандија го доби највисокиот коефициент од сите репрезентации.

Идејата на организаторите е самите групи да бидат извлечени од капитените на екипите кои во минатото биле европски шампиони; оттука, на ждрепката учествуваат неколку големи фудбалски имиња.

* Џани Инфантино, домаќин на ждребот.
* Петер Шмајхел, извлекува од шешир 1.
* Јирген Клинсман, извлекува од шешир 2.
* Дидје Дешан, извлекува од шешир 3.
* Теодорос Загоракис, извлекува од шешир 4.
* Бернард Диц, ја извлекува група А.
* Антон Одрус, ја извлекува група Б.
* Франц Бекенбауер, ја извлекува група Ц.
* Дино Ѕоф, ја извлекува група Д.

Домаќините на првенството Австрија и Швајцарија се носители. Одредено е носител на групата А да биде Швајцарија, а на групата Б - Австрија. Покрај домаќините, во првиот шешир сместени се уште и Грција, како бранител на трофејот и Холандија, како репрезентација со највисок УЕФА коефициент.

### Распоред на репрезентациите по шешири

 
Процедурата на ждрепката е таква што прво се извлечени носителите на групите Ц и Д, а потоа и селекциите од останатите шешири.

## Судии

Дванаесет судии и дваесет и четири асистенти се одбрани да го водат Европското првенство:

## Групи
### Група А

----

----

----

----

----

### Група Б

----

----

----

----

----

### Група Ц

----

----

----

----

----

### Група Д

----

----

----

----

----

## Елиминации

### Четвртфинале

----

----

----

### Полуфинале

----

### Финале

## Статистика

### Награди
#### УЕФА Идеален тим на првенството
На крајот на првенството, *Техничкиот тим на УЕФА* го компонираше и *Најдобриот тим*, составен од 23 најдобри играчи во текот на турнирот. Девет аналитичари имале за задача внимателно да го следат секој натпревар пред да ги дадат своите конечни оценки по завршувањето на финалето. Во конечниот состав, дури девет играчи му припаѓаат на победничкиот тим на Шпанија; зад нив следи Русија со четворица, па Германија со тројца, Португалија и Холандија со двајца и Турција, Хрватска и Италија со по еден играч; ниту еден од играчите на репрезентациите елиминирани во фазата по групи не бил земен во обзир. Втората задача на *Техничкиот тим на УЕФА* беше изборот за најдобар фудбалер на првенството, одлука која истиот мораше да ја донесе дури и по согледувањето на гласовите на навивачите. Шпанскиот играч од средниот ред, Чави, беше играчот што ја понесе титулата. Златната копачка исто така му припадна на еден Шпанец - Давид Виља, кој од четирите голови постигнати на првенството, дури три постигна во победата од 4–1 над Русија во првиот натпревар на шпанската репрезентација.

;УЕФА Тим на првенството

;Златна копачка
*  Давид Виља (4 гола)

;УЕФА играч на првенството
*  Чави

### Стрелци

;4 гола
*  Давид Виља
;3 гола
*  Лукас Подолски
*  Роман Пављученко
*  Хакан Јакин
*  Семих Шентурк
;2 гола
*  Иван Класниќ
*  Михаел Балак
*  Бастијан Швајнштајгер
*  Мирослав Клосе
*  Рут ван Нистелроој
*  Робин ван Перси
*  Весли Снејдер
*  Андреј Аршавин
*  Фернандо Торес
*  Даниел Гуиза
*  Златан Ибрахимовиќ
*  Арда Туран
*  Нихат Кахвечи

;1 гол
*  Ивица Вастиќ
*  Лука Модриќ
*  Ивица Олиќ
*  Дарио Срна
*  Јан Колер
*  Јарослав Плашил
*  Либор Сионко
*  Вацлав Сверкош
*  Тјери Анри
*  Филип Лам
*  Ангелос Харистеас
*  Даниеле Де Роси
*  Кристијан Панучи
*  Андреја Пирло
*  Џовани ван Бронкхорст
*  Клаас-Јан Хунтелаар
*  Дирк Кујт
*  Арјен Робен

;1 гол (прод.)
*  Роже Гереиро
*  Деко
*  Раул Мејрелеш
*  Нуну Гомеш
*  Пепе
*  Елдер Пуштига
*  Рикарду Кварежма
*  Кристијано Роналдо
*  Адријан Муту
*  Дмитриј Торбинскиј
*  Константин Зирјанов
*  Рубен де ла Ред
*  Сеск Фабрегас
*  Чави
*  Давид Силва
*  Петер Хансон
*  Угур Борал

### Дисциплина

Следниве играчи беа суспендирани како резултат на добиен црвен картон или како последица на акумулација на два жолти:

## Парични награди
УЕФА објави дека вкупно €184 милиони се понудени на 16те репрезентации што учествуваат на овој турнир, на тој начин јасно зголемувајќи го наградниот фонд од €129 милиони на претходното европско првенство. Притоа, наградите изгледаат вака:
* Награда за учество: €7.5 million

Додатни награди врз основа на покажаното:
* Шампион: €7,5 милиони
* Второпласиран: €4,5 милиони
* Полуфиналист: €3 милиони
* Четвртфиналист: €2 милиони
* Групна фаза (по натпревар):
** Победа: €1 милион
** Реми: €500,000

Ако шампионот има победено во сите натпревари по групната фаза може вкупно да освои €23 милиони. Пред финалето, Шпанија е единствената репрезентација што има ваква можност.

## Белешки

## Надворешни врски

* УЕФА Евро 2008 официјална страница.
*  од *Wikivoyage*.