Сицилиски јазик

**Сицилискиот** (изворно: *lu sicilianu* или *siculu*; ) е јазик од романското семејство. Се говори на островот Сицилија и помалите околни острови, во јужна Калабрија (каде се нарекува јужнокалабриски), во јужните делови на Апулија, Саленто (каде се нарекува **салентски**) и во Кампанија, каде се нарекува **чилентски** (Gordon, 2005). „Етнолог“  го опишува сицилијанскиот како „достатно различен од литературниот италијански за да се смета за посебен јазик“ (Gordon).

## Говорници
Денес јазикот го говорат највеќето жители на Сицилија, како и иселеништвото низ светот, особено во САД, Канада, Австралија и Аргентина. ВО последните две до три децении, голем број на сицилијанци се преселиле во индустриските подрачја во северна Италија и остатокот од Европската Унија, особено во Германија.

Сицилискиот нема службен статус никаде, па дури ни во Сицилија и нема установа што го регулира. Најблиску до надлежност за јазикот е Центарот за сицилиски филолошки и лингвистички изучувања (*[[:it:Centro di studi filologici e linguistici siciliani|Centro di studi filologici e linguistici siciliani]]*) во Палермо, кој го истражува јазикот и објавува лингвистички дела уште од неговото основање во 1951 г.

Автономниот регионален парламент на Сицилија има донесено законски уредби за изучување на сицилискиот јазик во сите училишта, но реализацијата досега е мошне бавна (Cipolla, 2004).

Јазикот официјално се признава во општинските статути на сицилиските градови како Калтаџироне и Грамикеле, каде се прогласува „неотуѓивата историска и културна вредност на сицилискиот јазик“. Предвидена е и заштита и промовирање на јазикот согласно Европската повелба за регионални и малцински јазици (ECRML), но италијанскиот парламент досега не го има потврдено предлог-законот.

Во разните сицилиски заедници во САД и Канада (особено во Монтреал), јазикот е зачуван и се изучува во семејството и преку културни и фолкорни друштва и црковни организации, а постојат и друштвени групи на интернет.

## Име на јазикот

Името на јазикот доаѓа од најголемиот древен староседелски народ на Сицилија наречен Сикули, кој живеел на островот пред доаѓањето на Грците во VIII век п.н.е..

## Дијалекти
Како и другите јазици, сицилискиот има свои дијалекти, што припаѓаат на следниве наречја (Gordon и Bonner 2001):
*западно  - во Палермо, Трапани, среднозападно Агриџенто)
*централно - во средниот дел на Сицилија, што опфаќа извесни делови од покраините Калтанисета, Месина, Ена, Палермо и Агриџенто)
*југоисточно - во покраината Рагуза и соседното подрачје од покраината Сиракуза)
*енско (*Ennese*) - во покраината Ена
*источно - во подрачјето на Катанија (втор град по големина на Сицилија) и соседното подрачје од покраината Сиракуза)
*месинско (во покраината Месина)
*липарско или еолско - на Липарските (Еолски) Острови)
*пантелериско (на островот Пантелерија)
*јужно- и среднокалабриско (*Calabrese*) - јужниот и среден дел на Калабрија, вклучувајќи ги покраините Реџо Калабрија, Вибо Валентија, Катанѕаро иа најголемиот дел од Кротоне)
*јужноапулско (*Pugliese* или *Salentino*) - полуостровскиот дел на Апулија)
*чилентско (*Cilentano*) - во подрачјето на Чиленто во Кампанија)

## Поврзано
*Сицилија
*Сицилиско-арапски јазик

## Наводи

## Надворешни врски

* www.languagesiciliana.org 
* www.languagesiciliana.it 
* Arba Sicula  - непрофитна организација посветена на зачувувањето на сицилискиот јазик 
* Сицилиски јазик - „Етнолог“ 

Категорија:Итало-далматински јазици
Категорија:Јазици во Италија