Климатски промени во Австрија

мини|368x368пкс| Температурата на површината на земјата во Австрија 1743–2013 година како 12-месечни и 10-годишни подвижни просеци.
**Климатските промени во Австрија** влијаат на австриските температури, временските услови, екосистемите и биолошката разновидност. Од 1950 година температурите се зголемиле за 1,8&nbsp;°C, а во изминатите 150 години ледниците се стопиле, губејќи значителна количина од нивниот волумен. Променети обрасци на врнежи, зголемени температури, намалени врнежи од снег, топење на ледниците и почести екстремни временски феномени, како што се суши, се очекувани ефекти од климатските промени. Екосистемите и биодиверзитетот во Австрија се соочуваат со промени поради зголемените температури и ширењето на термофилните видови, стресот од топлина и суша врз животните и растенијата, зголемувањето на вонземјаните и инвазивните видови и зголемувањето на патогените организми и ширењето на болести.

Се очекува австриската економија да биде значително погодена од ефектите на климатските промени, што би довело до трошоци од 4,2 до 5,2 милијарди евра годишно до средината на векот. Почестите и интензивните временски настани предизвикуваат зголемени трошоци за реконструкција и одржување на инфраструктурата, помалку денови со снег доведуваат до пад на туристите кои патуваат во Австрија во зима, а поголем број здравствени проблеми поврзани со топлината го предизвикуваат австрискиот здравствен систем.

За справување со ефектите од климатските промени, напорите за ублажување се спроведуваат од различни правци. Политичарите планираат да постигнат климатска неутралност најдоцна до 2040 година, како што е наведено во коалицискиот договор. Како дел од Европската унија, Австрија би требало да продолжи со напорите за постигнување на целите за емисиите на Европскиот зелен договор Активистите често ги гледаат напорите за ублажување како премногу бавни и се обидуваат да ги забрзаат користејќи петиции, кампањи и протести.

## Емисии на стакленички гасови
Според националната стратегија за енергија и клима на Австрија, за да се постигнат барањата од Парискиот договор, земјата планира намалување на емисиите на стакленички гасови од 36% до 2030 година во однос на нивото од 2005 година. Како дел од Европската унија, Австрија е обврзана да придонесе за климатските цели на ЕУ за намалување на емисиите на стакленички гасови за 55% до 2030 година во споредба со нивоата од 1990 година, утврдени во Европскиот зелен договор. За да се постигне оваа цел, предложено е Австрија да ја зголеми својата цел за намалување на емисиите за 48% до 2030 година. Дополнително, сегашната влада планира да ја доведе Австрија до јаглеродна неутралност до 2040 година.

Австрија историски емитирала 5,51 милијарди тони CO2 како резултат на согорувањето на фосилните горива и производството на цемент, што придонесува за учество од 0,32% од кумулативните глобални емисии на CO2 .

Следната табела ги прикажува емисиите на стакленички гасови во Австрија во мегатони еквиваленти на CO во изминатите години, во споредба со вкупните емисии на ЕУ27 и светските емисии.

Табелата подолу ги прикажува емисиите на стакленички гасови во Австрија во тони еквиваленти на CO2 по глава на жител во изминатите години, во споредба со емисиите по глава на жител на ЕУ27 и светот.

### Потрошувачка на енергија
мини|Снабдувањето на Австрија со електрична енергија по извор
Зголемената побарувачка за енергија во транспортот и градежништвото придонела за растот на емисиите во последните години. 28% од енергијата во Австрија доаѓа од обновливите извори на енергија, што ја прави Австрија водач во оваа област, со биогоривата и хидроенергијата кои се најважните обновливи извори на енергија во Австрија. Јадрената енергија не е присутна во Австрија, поради тоа што е забранета во австрискиот Устав. Во согласност со нејзината цел да биде јаглеродно неутрална во 2040 година, Австрија работи да биде целосно зависна од обновливите извори на енергија до 2030 година - во 2018 година овој удел веќе бил 77%. Австрија ја затворила својата последна електрана на јаглен во 2020 година и цели да стави крај на греењето на јаглен и нафта до 2035 година.

Мерките содржани во Националниот план за енергија и клима на Австрија за постигнување на енергетските цели вклучуваат крај на греењето со нафта и јаглен во зградите, забрана за греење на нови згради со природен гас, како и големо зголемување на целта за фотоволтаични инсталации и проширување на цените на јаглеродот на повеќе сектори.
мини|349x349пкс| Емисии на стакленички гасови во тони еквиваленти на јаглерод диоксид (CO₂) во Австрија по сектори до 2018 година.

### Транспорт
Составувајќи 30% од емисиите во 2019 година, транспортниот сектор е најголемиот сектор во Австрија кој придонесува за климатските промени. Од 1990 година, емисиите во транспортниот сектор се зголемени за 52% и нема значително намалување на загадувањето од 2005 година. Најголемата количина на емисии е поврзана со патниот сообраќај и конкретно со патничките автомобили. Проблем е и извозот на гориво, бидејќи поради релативно ниските цени во споредба со соседните земји, луѓето ги минуваат границите за да ги наполнат своите автомобили во Австрија. Ова придонело за 25% од емисиите во транспортниот сектор во 2020 година.

Сојузното Министерство за климатски активности, животна средина, енергија, мобилност, иновации и технологија на 26 октомври 2021 година го вовел т.н. климатски билет. Со купувањето на овој билет се овозможува користење на сите јавни превозни средства во целата држава во текот на една година.

### Најголеми емитери
Подолу е наведен преглед на десетте најголеми емитери на еквиваленти на CO2 регистрирани во Австрија во Шемата за тргување со емисии на Европската унија.
[мини| Восталпин во [Линц е најголемиот емитер на CO2 еквиваленти во Австрија]]

## Влијанија врз природната средина

### Температурни промени
Температурите во Австрија се зголемиле за 1,8&nbsp;°C помеѓу 1951–2021 година, од средна температура од 8,7&nbsp;°C по 1951 година и околу 10,5&nbsp;°C пред 2021 година. Просечно зголемување од 0,12-0,19&nbsp;°C по деценија биле забележани помеѓу 1909 и 2008 година. 
[мини|429x429пкс| Тековна/мината [Кепенова класификација на климата|Климатска класификација на Кепен карта за Австрија за 1980–2016 година]]
Температурите во Австрија се зголемиле за 2 до 3 пати побрзо отколку во другите делови на северната хемисфера. Во 20 век температурите се зголемиле за 1,8&nbsp;°C, со пораст на температурата на сите нивоа на надморска височина. Четиринаесет од 20-те најтопли години од почетокот на температурните рекорди во 1786 и 2019 година биле во 21 век. Температурите се зголемуваат побрзо во Австрија во споредба со другите делови на светот, поради тоа што Австрија е земја без море, а можеби и движењето кон север на суптропската височина. Северноатлантската осцилација е поврзана со зголемените температури на Алпите.

Климатските модели укажуваат на натамошно зголемување на температурата во Австрија. На крајот на 21 век, можно е алпските температури да се зголемат за 4 - 6&nbsp;°C во зима и 3 - 5&nbsp;°C во лето.
[мини|424x424пкс| Предвидена [Кепенова класификација на климата|Кепенова климатска класификација мапа за Австрија за 2071–2100 година според најинтензивното сценарио за климатски промени . Во моментов се сметаат за поверојатни сценарија од среден опсег]]
Средната температура во јануари и јули е -0,6&nbsp;°C и 20,7&nbsp;°C во Виена, главниот град на Австрија. Би-би-си Њуз објавиле четири студии на случај за зголемување на температурата во различни градови низ светот. Најдоброто сценарио за Виена имплицира зголемување со 3,1&nbsp;°C во јануари и 2,4&nbsp;°C во јули, средно-ниско сценарио 4.3&nbsp;°C и 3,8&nbsp;°C, средно-високо сценарио 4.7&nbsp;°C и 4,6&nbsp;°C, додека пак најлошото сценарио имплицира зголемување со 7,0&nbsp;°C и 7,2&nbsp;°C до 2100 година, во споредба со 1900 година. Сценаријата вклучуваат претпоставки за тоа колку стакленички гасови се испуштаат во атмосферата. Намалувањето на емисиите на стакленички гасови по врвот на почетокот на векот би било оптимално за Австрија, но непроверените емисии би биле неоптимални.

### Врнежи
Помеѓу 1990 и 2050 година, моделирањето покажало зголемување на врнежите од 8% во северните Алпи и 11% во јужните Алпи, а летните врнежи се очекува да се намалат за 17% во северните Алпи и за 19% во јужните Алпи.

Зголемувањето на врнежите во текот на зимата би значело интензивни врнежи од снег во пократки временски периоди, а со тоа и повеќе лавини.

#### Снег
Се очекува намалување на снегот, дури и со предвидено зголемување на зимските врнежи, поради повисоките средни температури. Сигурноста за снег ќе биде намалена.

Сезоната на снежната покривка во Европските Алпи, вклучително и еквивалент на снежна вода и времетраењето на снежната покривка, била оценета од експериментите со регионален климатски модел RCM според сценариото за емисии на МПКП SRES A1B. Проценката покажала намалување на SWE со 40 - 80% под 1500 m до средината на векот, во споредба со контролните години 1971-2000. Се очекува повисоките места да бидат помалку погодени од пониските. На 2000 – 2500 m SWE се очекува да се намали за 10-60% до средината на векот и за 30 - 80% на крајот на векот.

Годишната сезона во која пределот е прекриен со снег се очекува да биде пократка. Помалку снежни покривки ќе значат и помал одраз на сончевата светлина и со тоа дополнително загревање на земјата, што ќе придонесе за негативна повратна врска.

### Водни ресурси
Водните тела зафаќаат 43.000 хектари во Австрија. Постојат приближно 6000 природно развиени стагнантни водни тела, од кои 59% имале многу добар статус, а 33% добар статус во 2014 година. Австрија има проточни води со вкупна должина од околу 31.000км. Во 2019 година уделот на реките да бидат во многу добра или добра еколошка состојба бил оценет дека е под 40%. Во Австрија се пронајдени 136 подземни води, а во 2014 година три од нив биле оценети како во лоша хемиска состојба, поради високите концентрации на нитрати.

Вкупната годишна побарувачка на вода е приближно 3% од расположливите водни ресурси, што одговара на 2,6 милијарди m3.

#### Ледници
мини|Ледникот Пастерце во Источна Австрија.
Австрија има речиси 900 ледници, кои се наоѓаат во областа на највисоките планини, наречени Централни Алпи. Како и глобалното повлекување на ледниците од 1850 година, ледниците во Источните Алпи изгубиле 52% од својата површина и повеќе од 60% од нивната маса во последните 150 години. Ледникот Дахштајн почнал да се повлекува од 1981 година и изгубил 44 милиони m3 до 2019 година. Се очекува ледниците да се намалат на помалку од 20% од нивната сегашна маса до крајот на векот, поради зголемените температури.

### Екосистеми
Австрија има разновиден пејзаж, клима и биодиверзитет. Панонската низина и континенталните биогеографски региони се спојуваат. 32% од Алпскиот лак се наоѓа во Австрија, најголемиот дел што го поседува која било земја.

Алпите, предните предели, басените, како и гранитните и гнајсните висорамнини на Чешкиот масив, се главните поделби на пејзажот. Екосистемите и биодиверзитетот се оценуваат како многу ранливи на идните влијанија од климатските промени. Има одредени регионални разлики во тоа што да очекуваме од промените како што се зголемените температури и новите обрасци на врнежи. Алпските региони со висок удел на ендемични видови се особено ранливи на очекуваните промени.

Повисоките температури ќе доведат до транспирација на растенијата што започнува порано и завршува подоцна, што значи продолжување на сезоната на растење. Сè повеќе ќе се случуваат суши и растенијата ќе бидат изложени на топлотен стрес и поради сушите (намалување на врнежите во текот на летото) и поради повисоките средни температури.

#### Алпски и планински екосистеми
Алпите покриваат 60% од територијата на Австрија и се предел кој најмногу придонесува за биолошката разновидност.

Алпските и монтанските екосистеми се ранливи на климатските промени, но статусот на зачувување е генерално подобар во алпскиот регион отколку во континенталниот регион. Забележано е подобрување на статусот на зачувување на видовите и живеалиштата, главно поради проектите за зачувување на инвазивните видови.

#### Шуми
Австрија има 4 милиони хектари шума, покривајќи речиси 50% од националната територија. Шумите се состојат од околу 80% шуми за производство на дрва, а остатокот, околу 20%, се заштитни шуми. Шумските површини се зголемиле, главно на Алпите, во текот на изминатите децении. Програмите за пошумување се проценуваат дека предизвикуваат губење на важни еколошки живеалишта. 53 од 93 типови шумски биотоп се на црвената листа и се оценети како загрозени. Низинските шуми се позагрозени од шумските површини на повисоките места.

Смреката се најчестите видови дрвја. Смреките не се добро прилагодени на зголемени температури и се ранливи на топлински стрес. Во климатската студија на WWF Австрија, условите за смреки во областите околу Михлвиртел и Валдвиртел би требало се влошат поради очекуваното намалување на врнежите и стресот од суша. Според WWF областите околу Штаерска, јужниот дел на Бургенланд во источна Австрија и регионот Донау, исто така, ќе бидат особено ранливи на греење. Во овие региони влијанието на климатските промени би било толку екстремно што се очекува шумарството да биде невозможно на одржлив начин, па дури и воопшто.
мини|Европска кора од смрека (''Ips typographus'').
Климатските промени резултираат во многу шумски екосистеми кои доживуваат стрес поради помалку врнежи и/или зголемени температури. Екстремните настани, како што се бурите стануваат се почести, што доведува до ширење на наезда од штетници. Бидејќи стресот на иглолисните шуми ги прави поранливи на штетници, бубите кои живеат на корите од дрвата имаат корист од зголемувањето на температурите. Кораната буба брзо се шири и паразитира на смреките, предизвикувајќи голема штета и ги изложува на уште поголем стрес, загрозувајќи ги смреките шуми.

Буковите дрвја имаат корист од повисоките температури и се закануваат да ги заменат смреките шуми како најдоминантно дрво.

Севкупно, зголемувањето на температурата и променетите обрасци на врнежи ќе доведат до продолжување на сезоните на растење (а со тоа и потенцијална евапотранспирација), топлотен стрес кај многу видови и стрес на дрвјата опремени за пократка промена на сезоната.

### Биодиверзитет
Општо, климатските промени ќе влијаат на биолошката разновидност со ширење на термофилни организми, топење, а со тоа и намалени ледници, фазно поместување на автохтоните видови, поместување на видовите погодни за постудена клима и со ширење на туѓи и инвазивни видови. Во Австрија се очекува да се зголеми бројот на туѓи видови. Во 2009 година, биле документирани околу 2000 неавтохтони видови, од кои 90 биле оценети дека претставуваат закана за зачувувањето на природата.

Низинските екосистеми, вклучувајќи езера и реки, поплавни шуми, висока тревна вегетација и суви пасишта се екосистемите главно погодени од неофити. Најголемо влијание врз австриските екосистеми се туѓите видови кои или се доминантни и ги надминуваат домашните видови или се паразитски на домашните видови важни во екосистемите, како што се инсектите или габите кои паразитираат на дрвјата.
мини|Агилната жаба, еден од очекуваните „климатски губитници“ во Австрија.
46% од автохтоните видови риби се проценува дека се под закана. Австриските риби се погодени од прекини на речниот континуум како што се електрани, брани, транспорт, флуктуации на нивото на водата, мерки за заштита од поплави, апстракција на вода, промени во режимите на испуштање и седиментација и засилување на бреговите. Загадувањето ги погодува и австриските риби, но во помал степен. Спектарот на видовите риби е под влијание на риболов, главно рекреативен, со влијание на еластичноста на водната биоценоза. Промената на обрасците на врнежите и температурите се очекува да предизвикаат променети модели на миграција на водоземците. До 2014 година, претходна миграција поради зголемените температури сè уште не може да се потврди, иако се очекува тоа да се случи со дополнително зголемување на температурите. Врнежите заедно со температурата се фактор на миграција. Различни видови водоземци мигрираат во различни услови, а експертите предвидуваат таканаречени „климатски победници“, како зелената жаба и „губитници на климата“, како агилната жаба.

## Влијанија врз луѓето

### Економски влијанија
Интердисциплинарната истражувачка програма КОИН (Цена на неактивност - Проценка на трошоците за климатските промени за Австрија) ги проценила економските влијанија на климатските промени во Австрија во 2015 година. Се очекува климатските промени да ја чинат Австрија во просек од 4,2 до 5,2 милијарди евра годишно во 2050-тите, под претпоставка за климатско сценарио од среден опсег, но посериозните сценарија предвидуваат трошоци до 8,8 милијарди евра годишно.

#### Земјоделство
Ефектите врз земјоделските култури многу зависат од локацијата. Во западниот дел на Австрија, каде што стапките на врнежи се високи, условите ќе станат поповолни, додека во посувите ќе има поголеми ризици од загуба на земјоделски култури на исток поради помалку врнежи и зголемување на сушните периоди. Поголемата фреквенција на екстремни временски настани им се заканува и на посевите. Монетарната придобивка од повисоките приноси на земјоделските култури може да се промени со потребата од повисоки инвестициски трошоци и промена во екосистемските услуги, бидејќи опрашувачите и природната контрола на штетниците може да бидат засегнати од климатските промени.

Панонската низина на исток и гранитните и гнајсовите висорамнини е местото каде што најмногу се наоѓа земјоделството во Австрија. Еколошката состојба на земјоделството се оценува како добра со висок процент на органски фарми, но учеството во агроеколошките мерки е ограничено, како поради природните климатски услови, така и поради подготвеноста на земјоделците.

Покрај еколошките предизвици, видовите и живеалиштата се исто така под влијание на земјоделските трендови кои покажуваат зголемена големина на култивирани полиња, раст на добитокот по стопанство и зголемена употреба на пестициди и ѓубрива.

#### Шумарство
Се проценува дека ќе се намали продуктивноста на шумите. Подолгите вегетациски периоди поради повисоките температури може да доведат до зголемување на шумските површини во планинските шуми, но вкупно негативните ефекти од подолгите сушни периоди, силните врвови на ветерот и зголеменото вознемирување на кората во топлите лета бараат инвестиции за одржување на шумските заштитни функции.

#### Туризам
Климатските промени ќе имаат значително влијание врз туризмот во Австрија, намалувајќи го бројот на посетители кои ја посетуваат Австрија, особено во зима. Туризмот е важен економски сектор, кој придонесува со 6% од бруто домашниот производ на Австрија во 2012 година.  Иако летниот туризам може да профитира од климатските промени поради потоплите температури и помалиот дожд, негативните влијанија од намалениот број туристи во зима преовладуваат.  Помалку снег и помалку снежни денови може да доведат до загуба од 600.000 до 1,5 милиони ноќевања годишно во зима. Умерените климатски промени и социо-економската ранливост би значеле трошоци од 210 милиони евра годишно во периодот 2036-2065 година. Земајќи ги предвид врските со другите економски сектори, се очекува вкупните економски загуби да бидат за повеќе од 60% повисоки.

#### Транспортна инфраструктура
Поплавите, одроните и калта предизвикани од обилните врнежи предизвикуваат сериозна штета на австриската патна мрежа и ја чинеле државата 18 милиони евра во 2014 година. Зголемената фреквенција на овие настани поради климатските промени и растечкото проширување и поврзување на патната мрежа се очекува да ги зголеми овие трошоци во просек до 40 милиони евра годишно во периодот 2036-2065 година. Иако градежниот сектор може да профитира од неопходните работи за одржување, трошоците за целата австриска економија се три пати повисоки од трошоците за одржување поради доцнењата и загубите на производството како резултат на непристапните патишта.

#### Управување со катастрофи
Постои научен консензус дека климатските промени ќе ја зголемат фреквенцијата, како и интензитетот на поплавите. Високите води историски биле огромен климатски ризик за Австрија и предизвикале сериозна штета. Штетите за поплавите во 2003 година, на пример, се проценуваат на 3 милијарди евра. Екстремните временски настани е тешко да се предвидат, а ефектот на климатските промени го отежнува тоа, но различните пристапи за проценка на паричните штети од поплавите во Австрија сите очекуваат тие да се зголемат. Во зависност од моделот, очекуваните просечни годишни штети достигнуваат од 430 до 1146 милиони евра годишно во периодот 2036-2065 година.

### Влијанија врз здравјето
Луѓето во Австрија стануваат изложени на зголемен топлотен стрес поради климатските промени, при што растечката постара популација е најранлива. Повеќе топли денови и подолги топлински периоди ќе доведат до значителен пораст на здравствени проблеми и смртни случаи поврзани со топлината. Бројките зависат од социо-економската ранливост и особено од јачината на климатските промени. Со умерени климатски промени и ранливост, бројот на смртни случаи поврзани со затоплувањето се очекува да достигне во просек 1060 годишно во периодот 2036 - 2065 година. Во периодот 2003 - 2012 година оваа бројка изнесувала 240 годишно. Покрај тоа, екстремните топлински периоди ја предизвикуваат функционалноста на здравствениот систем со максимални оптоварувања.

## Адаптација

### Пристапи за адаптација
Австриската стратегија за адаптација има за цел да ги поддржи регионите и општините да се подготват за последиците од климатските промени и да имплементираат мерки за адаптација во согласност со критериумите за добро прилагодување. Секои пет години треба да се врши систематска евалуација на успехот на избраните мерки за адаптација. Важни елементи на оваа стратегија се науката и истражувањето, бидејќи, според владиниот истражувачки извештај, потребно е длабинско, интегративно знаење за имплементација на разумни и итно потребни политички, економски, еколошки и општествени решенија. Сегашната главна стратегија е да се подигне свеста на сите нивоа, како и да се изгради инфраструктура за претпазливост поради очекуваната фреквенција на екстремни временски настани.

## Ублажување

### Политика и законодавство
Во својот коалициски договор за периодот од 2020 до 2024 година, австриската влада ставила посебен акцент на климата. Целите вклучуваат климатска неутралност до 2040 година во согласност со Парискиот климатски договор, како и унапредување на климатската и енергетската политика ориентирана кон напредок во Европа и светот, подобрување и конкретизирање, енергетско планирање ориентирано кон заштита на климата и зголемување на буџетот на Фондот за клима и енергија. Овие цели треба да се конкретизираат, меѓу другото, преку проширување на обновливите извори на енергија, план за постепено укинување на фосилните извори на енергија во областа на загревањето на просторот, напорите против јагленот и јадрените централи, дигитализацијата и биоекономијата.

## Активизам

### Климатска петиција 2020 година
Климатската петиција е независна и непартиска иницијатива започната од многу волонтери кои сакаат заедно да се спротивстават на климатската политика. Во меѓувреме, таа е поддржана од многу други волонтери, бројни невладини организации, граѓански иницијативи и познати личности. Визијата зад ова е дека Австрија делува како пример за заштита на климата. Оваа заштита на климата не се гледа како одговорност на поединците, туку како одговорност на целото општество. Целта е да се обезбеди фер иднина вредна за живеење за идните генерации.

### Климатско движење
Различни грасрут групи се активни во Австрија. Младинските групи „Училиштен штрајк за климатските промени“ редовно организираат протести за климата во Австрија. Во климатските штрајкови во септември 2019 година, меѓу 65.000 и 150.000 луѓе протестирале за подобра климатска политика, меѓу кои 30.000 до 80.000 во Виена и 16.000 до 18.000 во Инсбрук. Активистичката група „Системски промени, а не климатски промени“ организирала неколку акции за заштита на климата, меѓу кои и вознемирувачкиот говор на поранешниот австриски канцелар Себастијан Курц на австрискиот светски самит во Виена во 2018 година.

### Јавно мислење
Во анкетата на Евробарометар за климатските промени објавена во септември 2008 година, 90% од австриските испитаници сметале дека климатските промени се сериозен проблем. Во 2019 година, 86% од испитаниците рекле дека тоа е сериозен проблем, под просекот на 28-те земји-членки на ЕУ.

## Наводи

Категорија:Климатски промени по земја
Категорија:Клима во Австрија
Категорија:Климатски промени
Категорија:Климатски промени во Австрија