open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
20 август (родени)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1561&nbsp;
 |Јакопо Пери — италијански композитор.
 |-
 |valign="top" align="right"|1779&nbsp;
 |Јенс Јакоб Берцелиус — шведски хемичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1847&nbsp;
 |Болеслав Прус — полски писател.
 |- 
 |valign="top" align="right"|1877&nbsp;
 |Јован Скерлиќ — српски писател и книжевен критичар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1890&nbsp;
 |Х. П. Лавкрафт — американски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1901&nbsp;
 |Салваторе Квазимодо — италијански писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1936&nbsp;
 |Карла Фрачи — италијанска балерина и глумица.
 |-
 |valign="top" align="right"|1937&nbsp;
 |Андреј Кончаловски — руско-американски режисер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1941&nbsp;
 |Стеван Остоиќ — српски и југословенски фудбалер и тренер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1942&nbsp;
 |valign="top"|Ајсак Хејс — американски соул-пејач.
 |-
 |valign="top" align="right"|1943&nbsp;
 |Драган Николиќ — српски глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1944&nbsp;
 |Раџив Ганди — премиер на Индија.
 |-
 |valign="top" align="right"|1948&nbsp;
 |Роберт Плант — британски пејач, член на рок-групата „Led Zeppelin“.
 |-
 |valign="top" align="right"|1961&nbsp;
 |Стјепан Девериќ — југословенски и хрватски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1964&nbsp;
 |Дино Дворник — хрватски пејач и глумец.
 |-
 |valign="top" align="right"|1965&nbsp;
 |КРС-1 — американски рапер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1974&nbsp;
 |Ејми Адамс — американска глумица.
 |-
 |valign="top" align="right"|1980&nbsp;
 |Самуел Димулен — француски велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1983&nbsp;
 |Јури Жирков — руски фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1985&nbsp;
 |Алваро Негредо — шпански фудбалер.
 |-
 |valign="top" align="right"|1986&nbsp;
 |Даниел Мартин — ирски велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1986&nbsp;
 |Дамјен Годен — француски велосипедист.
 |-
 |valign="top" align="right"|1992&nbsp;
 |Деми Ловато — американска пејачка и глумица.
 |-
 |valign="top" align="right"|1995&nbsp;
 |Магнус Ландин Јакобсен — дански ракометар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1999&nbsp;
 |Џо Вилок — англиски фудбалер.
|}

20 август
Каменица (Будинарци)

**Каменица** — населба од доцноантичкото време. На околу 4 километри јужно од селото, од левата страна на потокот Каменица, при обработувањето на земјата биле откриени темели од објекти, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и градежен материјал.

## Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.

## Наводи

Категорија:Будинарци
Поповица (Будинарци)

**Поповица** — некропола и тумули од железното време. Во источниот крај на селото, до основното училиште, на самиот излез во правецот на селото Мачево, на местото на старите гробишта има 5 тумули од кои првиот и вториот се оддалечени 18&nbsp;метри, имаат пречник од околу 13-14&nbsp;метри во основата и височина до 1,5&nbsp;метри. Другите три тумули се сместени на 200&nbsp;метри западно од првите, распоредени се во форма на триаголник и се речиси со исти димензии.

## Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Селиште — населба од римското време; и
* Чука — могила од римското време.

## Наводи

Категорија:Будинарци
Селиште (Будинарци)

**Селиште** — населба од римското време. На околу 15 километри југозападно од селото, во подножјето на ридот, покрај реката, најдени се керамички тегови, фрагменти од керамички садови, римски тули, како и множество градежен материјал.

## Поврзано
* Авлија — некропола — могила од римското време;
* Градиште — градиште од римското време;
* Каменица — населба од доцноантичкото време;
* Лаките-Селиште — населба од римското време;
* Поповица — некропола — тумули од железното време;
* Присој — населба од доцноантичкото време;
* Чука — могила од римското време.

## Наводи

Категорија:Будинарци
Доцна антика

[мини|250п|[Барберинска слонова коска, од Леонидска/Јустинијанова Римска Империја од еден императорски диптих, изработен во императорска работилница во Константинопол во првата половина на шестиот век (Музеј Лувр)]]
**Доцна антика** ― груба периодизација за периодот од н.е. помеѓу 300 - 600 година, употребена од историчарите и научниците за да се опише интервалот помеѓу Класичната Антика и Средниот Век претежно во Европа и средоземниот свет. Тоа е временскиот период помеѓу стагнацијата на Римската Империја од 3 век н.е и натаму, губењето на нејзиниот западен дел, опстојувањето на Римската Империја со седиште во Константинопол, и почетоците на арабјанското освојување. Поимот Spätantike, буквално „Доцна антика“, бил употребен од германските историчари од моментот кога ја популаризирал Алојз Ригл во раниот 19 век,.

## Македонија
Во Македонија доцната антика го опфаќа периодот од 2 - 4 век. Во Музејот на Македонија постои доцноантичката збирка која брои вкупно 516 предмети (керамички и стаклени садови, керамички и бронзени светилки, накит, декоративна пластика). Во постојаната музејска поставка се изложени 184 предмети, карактеристични за втората значајна етапа на Римското Царство и кои претставуваат одраз на новата доцноримска култура.
## Наводи

## Надворешни врски
* Музеј на Македонија 
* Worlds of Late Antiquity , from the Универзитет на Пенсилванија
* Mosaic , извори, документи и клучни термини во Доцната антика.
* The End of the Classical World , извори и документи  од Книга на Интернет за средниот век
* Overview of Late Antiquity, од ORB http://the-orb.net/
*  Оддел за Доцна антика во Средоземјето на ОРБ од ОРБ http://the-orb.net/

Категорија:Доцна антика
Римска археологија

**Римска археологија** го проучува периодот кој разни историчари различно го означуваат. Тоа е моментот кога престанува периодот на хеленизмот, а започнува Римскиот период: од 201 година п.н.е. (крајот на Втора пунска војна) до 30&nbsp;г. п.н.е. (Египет, последното кралство под хеленизам, потпаѓа под римска власт.).

Во културна смисла Римскиот период е продолжување на хеленизмот, затоа што римската наука и уметност се зависни од грчката.

Категорија:Периоди во археологијата
Археометрија

**Археометрија** е збир од физички и хемиски методи кои во археологијата се применуваат за одредување на староста и составот на материјалот. Опфаќа геофизички методи кои се користат за проспекција на археолошки наоѓалишта и објекти: магнетометриски мерења и мерења на електричниот отпор на погребните структури (метални предмети, материјали кои гореле, јами и ровови исполнети со органска материја, ѕидови и гробници). Потоа хемиски и геохемиски методи за одредување на составот на материјалот, како и физичко-хемиски методи за датирање.

Најголемата база за извор на врски поврзани со археометријата е ArchNet , т.е.WWW Virtual Library of Archaeology, каде можат да се најдат релевантни врски за археометријата, подредени според извори, почнувајќи од установи, области и континенти.

= Проект - Македонска лабораторија за археометрија =

Овој проект беше долго спреман и најавуван. Носител е Институтот за хемија при Природно-математичкиот факултет во Скопје. Во моментов работат со еден од најновите модели на инструменти т.н. микрорамански спектрометар, со чија помош може да се анализираат пигменти користени во средновековното фрескосликарство, како и неолитска и византиска керамика.

= Надворешни врски =
* Зголемување на истражувачките капацитети на лабораторијата за археометрија на Институтот за хемија при ПМФ - FP6 проект финансиран од страна на европската унија 
* Интернет база за археометрија 
* Македонија доби лабораторија за археометрија 
* Европа ја поддржува соработката за византиското наследство 
* Промовиран проект за археометрија

Категорија:Археолошки методи
Категорија:Физика
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Применети науки
Маркови Кули (појаснување)

**Маркови Кули** се тврдини од средниот век познати по Крале Марко (околу 1335-1395), последниот крал што владеел во големиот дел од Македонија пред повеќевековната власт на турските султани и станал најпознат јунак на епското народно творештво не само на Македонците, туку и пошироко. 


* Маркови Кули (Водно), град-тврдина, градски збег на градот Скопје
* Маркови Кули (Прилеп), град-тврдина и споменик на природата кај Прилеп
* Маркови Кули (Кожле), тврдина-гранична стража, Кожле, Скопско
* Маркови Кули (Корешница)
* Маркови Кули (Летевци)


Категорија:Крал Марко
Археогенетика

**Археогенетика**, е термин направен од Колин Рејнфру, а се однесува на примена на техниките на Молекуларна човечка генетика во проучувањата на човечкото минато. Ова може да вклучи: 

* анализа на ДНК земена од археолошките остатоци, т.е. древна ДНК;
* анализа на ДНК од модерните популации (вклучувајќи ги човечките како и растителните и животинските видови) со цел да се проучи човечкото минато и генетскиот запис на човечката интеракција со Биосферата; и 
* апликација на статистички методи развиени кај молекуларната генетика за примена во археолошките податоци.

Категорија:Археолошки методи
Категорија:Биологија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Бастион

[thumb|right|250px|Триаголен бастион (најлево) на тврдината [Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули, Водно, Скопје]]
thumb|right|250px|Бастион од втората половина на XVI век во италијански манир, конструиран за борба со топови
**Бастион** е градба издадена нанадвор од главното обѕидие на едно утврдување, сместено на аголот на два прави ѕида. По облик е остра, приспособена за активна одбрана на тврдината. Бастионот им дава можност на бранителите да покриваат соседни бастиони и ѕидини со одбранбен оган.

Бастионите се конструирани за што поголем опсег (видокруг) за напад врз непријателот. Пред тоа утрврувањата не можеле да се бранат на поголем домет. Бастионот го решил овој проблем со тоа што на него се користеле топови за покривање на пушкарниците, додека друг топ можел да ги напаѓа надојдените едници фронтално.

## Типови
Низ историјата се користени разни типови на бастиони:

* **Исполнет бастион** - сосема пополнет бастион со основата на иста висина со бедемот, без празен простор кон средиштето.
* **Шуплив бастион** - има бедем или парапет само околу крилата и предницата, така што кон средиштето е оставен празен простор.
* **Рамен бастион** - изграден во средина на ѕид или затворен двор, кога дворот е премногу голем за да се брани од бастионите на краевите.
* **Засечен** - има навнатрешен агол на шпицот. Се користеле кога без него, аголот би бил премногу остар.
* **Составен бастион** - кога двете страни на внатрешниот многуаголник се прилично нееднакви, па при тоа и вдлабнатините се нееднакви.
* **Правилен бастион** - со пропорционални предници, крила и вдлабнатини.
* **Деформиран** или **неправилен бастион** - бастион кој нема еден од полувдлабнатините, со тоа што едната страна на внатрешниот многуаголник е прекратка.
* **Полубастион** - има само една предница и крило. За утврдување на аголот на некое место кој е преостар, шпицот се сече, и на него се доставаат полубастиони, кои прават засечени агли.
* **Двоен бастион** - каде врз рамниот дел на еден бастион има изградено друг повисоко, оставајќи 4 или 6 метри помеѓу парапетот на долниот и основата на горниот бастион.

## Наводи

Категорија:Утврдувања
Бабини Колиби (Двориште)

**Бабини Колиби** (наречени уште и **Чаплаковски Колиби**) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква. Помеѓу селата Двориште и Ратево, под ридовите Шуманов Рид и Црква, од двете страни на долот се гледаат темели од стар објект околу кој има многу градежен материјал, фрагменти од керамички садови и питоси. На овој простор, бил најден епиграфски споменик посветен на царот Каракала.

## Поврзано
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време;
* Рабуш — населба од доцноантичкото време; и
* Црква — старохристијанска црква.

## Наводи

Категорија:Двориште (Беровско)
Градиште I (Двориште)

**Градиште I** — градиште од доцноантичкото време. На 2 километри северно од селското училиште, на врвот на ридот се гледаат темели од бедемот кој оградувал простор од 250 × 200&nbsp;метри. Бедемот е ѕидан од камен и варов малтер. Во внатрешноста на градиштето се среќаваат многу фрагменти од питоси и покривни ќерамиди.

## Поврзано
* Бабини Колиби (**Чаплаковски Колиби**) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време;
* Рабуш — населба од доцноантичкото време; и
* Црква — старохристијанска црква.

## Наводи

Категорија:Двориште (Беровско)
Градиште II (Двориште)

**Градиште II** — градиште од доцноантичкото време. На 8 километри југоисточно од месноста Црногорец се издига висок рид на чие зарамнето плато се гледаат делови од одбранбен бедем кој оградува простор од 12 × 80&nbsp;метри. Во внатрешноста на градиштето има темели од помали објекти, како и многу фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди.

## Поврзано
* Бабини Колиби (**Чаплаковски Колиби**) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Рабуш — населба од доцноантичкото време; и
* Црква — старохристијанска црква.

## Наводи

Категорија:Двориште (Беровско)
Рабуш (Двориште)

**Рабуш** — населба од доцноантичкото време. На 300&nbsp;м оддалеченост од Градиште II, при обработувањето на земјата се откриени остатоци од постари објекти, а по површината се гледаат фрагменти од покривни ќерамиди и друг градежен материјал.

## Поврзано
* Бабини Колиби (**Чаплаковски Колиби**) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време;
* Црква — старохристијанска црква.

## Наводи

Категорија:Двориште (Беровско)
Црква (Двориште)

**Црква** — старохристијанска црква. Во центарот на селото се наоѓа градежен материјал од мала црква.

## Поврзано
* Бабини Колиби (**Чаплаковски Колиби**) — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Градиште I — градиште од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време; и
* Рабуш — населба од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Двориште (Беровско)
Тракија

мини|270п|Тракија помеѓу границите на Бугарија, Грција и Турција

**Tракија** (, , ) — историски и географски регион во јужниот дел на Европа. Во раната антика „Тракија“  била земјата во која живееле Тракиjците — на север до реката Дунав, на исток до Црното Море, на југ до Егејското Море и на запад до реките Голема Морава и Вардар. Денеска називот „Тракија“ ги опфаќа јужниот и југоисточниот дел од Бугарија (Северна Тракија), североисточниот дел на Грција (Западна Тракија) и европскиот дел на Турција (Источна Тракија). Бреговите на Тракија излегуваат на три мориња: Мраморното Море, Егеjското Море и Црното Море. Понекогаш во Турција Тракија се именува како Румелија.

## Поголеми градови во Тракија
[thumb|250px|Фрески од [Тракиска гробница|Казанлашката гробница]]
thumb|250px|Границите на Тракија како римска провинција
[thumb|250px|Слика од античкиот тракиски град [Перперикон, во близината на градот Крџали]]

### Бугарија
* Ахтопол (, )
* Ардино
* Асеновград ()
* Ајтос
* Батак
* Бургас (, )
* Чирпан
* Девин
* Димитровград
* Доспат
* Елхово
* Харманли
* Хасково ()
* Хисарја
* Ивајловград
* Крџали (турски: *Kırcaali*)
* Карлово
* Карнобат
* Казанлак (турски: *Kazanlık*)
* Котел
* Кричим
* Крумовград
* Мадан
* Нова Загора
* Панаѓуриште
* Пазарџик (турски: *Pazarcık*)
* Пештера
* Пловдив (турски: *Filibe*, )
* Поморие ()
* Раднево
* Сливен
* Смољан
* Созопол (, турски: *Sizebolu/i*)
* Стара Загора (турски: *Eski Zağra*)
* Тополовград (турски: *Kavaklı*, )
* Царево ()
* Златоград
* Јамбол

### Грција
* Дедеагач (грчки: *Александруполи*, турски: *Dedeağaç*)
* Абдера
* Димотика (турски:*Dimetoka*)
* Комотина (турски: *Gümülcine*)
* Лавара
* Питио
* Кумчифтлии (по ново: Орестијада)
* Самотракија (турски: *Semadirek* или *Semendirek*)
* Шапчи 
* Скеча (грчки: Ксанти, турски: *İskeçe*)

### Турција
* Черкезкјој
* Чорлу (грчки: *Τυρολοί*)
* Демиркјој
* Одрин (грчки: *Ανδριανούπολις*, турски; *Еdrinе*) 
* Узунќопрју
* Галиполе (турски: Гелиболу, грчки: *Καλλίπολις*)
* Кешан (грчки: *Κεσσάνη*)
* Љулебургас (грчки: *Αρκαδιόπολις*)
* К'ркларели (грчки: *Σαράντα Εκκλησιές*)
* Текирдаг (грчки: *Ραιδεστός*)
* Истанбул 
* Сестос

## Поврзано
* Западна Тракија
* Источна Тракија
* Северна Тракија

## Наводи

## Надворешни врски
* Ethnological Museum of Thrace, веб-страница за тракиската историја и култура.


Категорија:Историски области во Грција
Категорија:Историско-географски области во Турција
Категорија:Поделени региони
Национален парк Јосемити

мини|300п|Панорама на Јосемити
**Јосемити** е национален парк на Соединетите Држави во Калифорнија. Се граничи на југоисток со Националната шума Сиера и на северозапад со националната шума Станислав. Со паркот управува Службата за национални паркови и зафаќа 3.074 км2 во четири окрузи — сосредоточени во Туолумне и Марипоса, кои се протегаат на север и на исток до Моно и на југ до Мадера. Прогласен за светско наследство во 1984 година, Јосемити е меѓународно признат по своите гранитни карпи, водопади, бистри потоци, шуми со џиновска секвоја, езера, планини, ливади, ледници и биолошка разновидност. Речиси 95 проценти од паркот е означен како дивина. Јосемити е еден од најголемите и најмалку фрагментирани блокови на живеалишта во Сиера Невада.

Геологијата на паркот се карактеризира со гранит и остатоци од постари карпи. Пред околу 10 милиони години, Сиера Невада била подигната и навалена за да ги образува своите уникатни падини, кои ја зголемиле стрмнината на потоците и речните корита, образувајќи длабоки, тесни кањони. Пред околу еден милион години ледници се образувале на повисоки предели. Лизгајќи се надолу, ја сечеле и ја вајале долината Јосемити во форма на буквата U.

Се претпоставува дека луѓето првпат влегле во областа пред околу 10.000 до 8.000 години, а домородните Американци го населиле регионот пред речиси 4.000 години. Европските Американци влегле во областа во 1833 година, а доселениците првпат влегле во долината во 1851 година, при што Џејмс Д. Севиџ се смета дека ја открил областа која денес е национален парк Јосемити.

Јосемити бил критичен за развојот на концептот на национални паркови. Гален Кларк и други лобирале да ја заштитат долината Јосемити од развој, што на крајот довело до потпишување на Јосемитскиот грант од 1864 година од страна на претседателот Абрахам Линколн, кој го прогласил Јосемити за федерално заштитено земјиште. Во 1890 година, Џон Мјур водел успешна кампања за да го мотивира Конгресот да ја прогласи долината Јосемити и нејзините околни области за национален парк. Ова помогнало да се создаде систем за национални паркови. 

Јосемити привлекува околу четири милиони посетители годишно. Повеќето посетители поголемиот дел од своето време го поминуваат во долината со големина од 18 км2 . Паркот поставил рекорд на посети во 2016 година, надминувајќи за првпат пет милиони посетители. Во 2023 година, паркот забележал речиси четири милиони посетители.

## Наводи

## Надворешни врски
*  на National Park Service
* 
* Project Yosemite | Yosemite HD | Motion Timelapse Video
* 
* 
* Project Yosemite timelapse photography

Јосемити
Категорија:МСЗП-Категорија II
Категорија:МСЗП-Категорија Ib
Буковиќ (Пехчево)

**Буковиќ** — населба од доцноантичко време. На 3 километри источно од градот Пехчево се издига височинка со зарамнето плато на кое се среќаваат темели од градби, фрагменти од питоси и парчиња згура. Најдени се и монети.

## Поврзано
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или **Манастириште**) — градиште од римско време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Рудиште (или **Раковец**) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.

## Наводи

Категорија:Пехчево
Во Реката (Пехчево)

**Во Реката** — рудник од доцноантичко време. На 3,5 километри источно од градот Пехчево, по текот на Пехчевска Река се наоѓаат повеќе окна од рудник за експлоатација на бакарна руда, злато, сребро и железна руда.

## Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Градиште (или **Манастириште**) — градиште од римско време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Рудиште (или **Раковец**) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.

## Наводи

Категорија:Пехчево
Градиште (Пехчево)

**Градиште** (познато и како **Манастириште**) — градиште од доцноантичко време. На околу 7 километри од градот Пехчево, на десниот брег на Брегалница, на висок рид со доминантна положба се гледаат ѕидови од одбранбен бедем на тврдина. Бедемот оградува простор од околу 200 × 150&nbsp;метри што е обраснат со букова шума. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, покривни ќерамиди, множество градежен материјал, како и урнатини од повеќе објекти. Биле најдени монети и жлезни предмети.

## Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Рудиште (или **Раковец**) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.

## Наводи

Категорија:Пехчево
Манастир (Пехчево)

**Манастир** — старохристијанска црква. На 4 километри од Пехчево, кај месноста Спиково се зачувани урнатини од старохристијанска црква со димензии од 7 × 13&nbsp;метри.

## Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или **Манастириште**) — градиште од доцноантичко време;
* Рудиште (или **Раковец**) — доцноантичка и средновековна рударска населба; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.

## Наводи

Категорија:Пехчево
Рудиште (Пехчево)

**Рудиште** (познато и како **Раковец**) — доцноантичка и средновековна рударска населба. На околу 3 километри источно од градот Пехчево, во подножјето на Буковиќ, на една пространа ледина на потокот Раковец се зачувани остатоци од темели на објекти, многу градежен материјал, како и фрагменти од керамички садови и питоси. На долниот крај на наоѓалиштето има и темели од старохристијанска црква. Во овој простор се откриени десетина рударски јами и доста згура од топено железо. Било најдено депо на железни рударски алатки и еден епиграфски споменик кој исчезнал во времето на Втората светска војна.

## Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или Манастириште) — градиште од доцноантичко време;
* Манастир — старохристијанска црква; и
* Селиште — населба од доцноантичко време.

## Наводи

Категорија:Пехчево
Селиште (Пехчево)

**Селиште** — населба од доцноантичко време. На 5 километри североисточно од градот Пехчево, на висок рид со зарамнето плато со димензии од 700 × 100&nbsp;метри се гледаат темели од објекти, фрагменти од питоси и керамички садови.

## Поврзано
* Буковиќ — населба од доцноантичко време;
* Во Реката — рудник од доцноантичко време;
* Градиште (или **Манастириште**) — градиште од доцноантичко време;
* Манастир — старохристијанска црква; и
* Рудиште (или **Раковец**) — доцноантичка и средновековна рударска населба.

## Наводи

Категорија:Пехчево
Лајка (куче)

**Лајка** (ок. 1954 — 3 ноември 1957) — женско куче од расата самоед-териер, било првото животно што на 3 ноември 1957 г. било пуштено со сателитот Спутник 2 во вселената каде што и престојувало 10 дена, со што се потврдиле тврдењата дека е можен живот во бестежинската состојба.

## Основно

Првото суштество што патувало во вселената било женски самоед-териер, отпрвин крстено Кудрјавка (Кадравка), но подоцна преименувано во Лајка (од Лае). Пред мисијата било куче скитник, и најдено е на улиците на Москва.

Таа тежела 6 килограми. Кабината на Спутник 2 имала доволно простор за неа да може да лежи или да стои. Систем за регенерација на воздухот ја снабдувал кабината со кислород, а храна и вода биле оставени во желатинирана форма. Лајка била опремена со вреќа за собирање на отпадоци и електроди за набљудување на виталните знаци. Раната телеметрија покажувала дека кучето било вознемирено, но сепак јадело.

## Судбината на Лајка

Во тоа време немало технологија за успешно приземјување на товар на Земјата, што за Лајка значело дека ќе биде препуштена да умре од недостаток на кислород по 10 дневен престој во вселената.

Но, тоа не се случило. Дел од термалната изолација на леталото се искинала по лансирањето, и внатрешната температура достигнала 40&nbsp;°C. Ветеринарите кои ги следеле животните знаци на Лајка, денот после лансирањето забележале значаен пораст на внатрешната температура во биолошкиот оддел, кој настанал очигледно поради оштетеноста на системот за термална контрола. За време на целиот нејзин лет, Лајка претрпувала мала нелагодност поради високата температура. Кучето починало на четвртиот ден од мисијата, на 7 ноември 1957 година. Подоцнежните анализи поткрепени со телемтријата праќана од леталото потврдиледека Лајка умрела од превисока температура. Кучето изгорело во атмосферата заедно со Спутник 2, после 162 дена поминати во орбита.
После повеќе од пет месеци и после 2.570 свртувања околу Земјата, леталото Спутник 2 со остатоците на Лајка се распаднал на 14 април 1958 година.

## Важност на мисијата

Престојот на Лајка во вселената бил од огромна важност како за советската вселенска програма, така и за вселенските истражувања воопшто. Биле соберени многу важни податаци за тоа како се однесуваат живите организми во безтежинска состојба.

Без летот на Лајка и сличните потоа, Јуриј Гагарин на 12 април 1961 година немало да може да полета во вселената.

## Надворешни врски

* Спутник 2 - Кумановски Астрономски Клуб - Кокино

## Наводи

Категорија:Кучиња
Категорија:Космонаутиката во 1957 година
Категорија:Биолошки опити
Геоархеологија

**Геоархеологија** е наука со чија помош може да се толкува културниот развиток на некој регион исклучиво врз основа на податоците добиени од геолошкиот материјал и примената на геолошките методи. Од друга страна. Потекнува од зборовите геологија (грч. геа - земја, логос - наука) која претставува наука за развојот, составот и градбата на Земјината кора,, и археологија - наука која ги изучува материјалните остатоци, односно сите видливи траги на човечката дејност заради запознавање на нивната содржина во одредено време и простор, како и заради нивното значење во одредено социјално, економско и историско опкружување.

**Геоархеологијата** во контекст на едно истражувано археолошко наоѓалиште, се вклучува преку проучувањето на седиментите и почвите, како и геоморфолошките процеси кои учествувале во нивното формирање.

Седиментите и почвите се важни бидејќи во нивната внатрешна структура се зачувани единствените докази за реконструкција на човековото минато, артефактите и екофактите. Со проучување на седиментите се занимаваат профили на истражувачи т.н. геолози-седиментолози, како дел од Седиментологијата и нејзините методи. Седиментолошките методи се цел на низа теренско-лабораториски постапки во кои се користат и многу други геолошки дисциплини.

Категорија:Археолошки методи
Категорија:Методи и принципи во археологијата
Ботника
Категорија:Геологија
Виница (археолошко наоѓалиште)

**Виница во Виница** — археолошко наоѓалиште, остаток од средновековна населба во градот Виница. Во дворот на  улицата  „Наум Наумовски-Борче“, при копање на темели за куќа е откриена фурна за печење на керамички садови и фрагментиран мермерен столб.

## Поврзано
* Пазариште — населба од римското време;
* Виничко кале — утврдена населба од доцноантичкото време;
* Горица — населба од доцноантичкото време и старохристијанска базилика;
* Ила — некропола од железното време; и
* Бановски Ниви — осамен наод од железното време.

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Виница
Ила (Виница)

**Ила** (или **Иља**) — археолошко наоѓалиште во облик на некропола од железното време. На северниот дел од градот Виница, недалеку од бензинската пумпа, во обработливиот терен биле откриени гробови со камена конструкција.

## Поврзано
* Виница — средновековна населба;
* Пазариште — населба од римско време;
* Виничко кале — утврдена населба од доцноантичко време;
* Горица — населба од доцноантичко време и старохристијанска базилика; и
* Бановски Ниви — осамен наод од железно време.

## Надворешни врски

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Виница
Пазариште (Виница)

{{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија
|име = Пазариште
 |  lat_dir=E | lat_deg=41 | lat_min=52 | lat_sec=58 
 |  lon_dir=N | lon_deg=22 | lon_min=30  | lon_sec=33
 |  position = left
|место=Виница
|општина=Виница
|тип=населба
|период=римско време
}**Пазариште** — археолошко наоѓалиште во градот Виница. Претставува населба од римското време. На висорамнинката каде што е сместен современиот пазар, М. и Д. Гарашанин, при рекогносцирањето во 1957&nbsp;г., констатирале голема концентрација на фрагменти од керамички садови. Откриени се неколку керамички садови целосно зачувани.

## Поврзано
* Виница — средновековна населба;
* Виничко кале — утврдена населба од доцноантичкото време;
* Горица — населба од доцноантичкото време и старохристијанска базилика;
* Ила — некропола од железното време; и
* Бановски Ниви — осамен наод од железното време.

## Надворешни врски

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Виница
Горица (Виница)

**Горица** — населба од доцноантичко време и старохристијанска базилика.

Наоѓалиштето претставува културно наследство на Македонија.

## Местоположба

Наоѓалиштетот се наоѓа на 1,5 километри северозападно од градот Виница, на една тераса што благо се спушта кон левиот брег на Брегалница, со простор од околу 1 хектар, се среќаваат фрагменти од керамички садови и градежен материјал.

## Историја

Бил прогласен за културно наследство на Македонија со решение од 27 јануари 1984 година од страна на Републичкиот завод за заштита на спомениците на култура, кое било надополнето на 17 јули 1992 година.

## Ископувања

Од 1984 до 1989 година Музејот на Македонија вршел заштитни ископувања при што се откриени темели од помала трикорабна базилика со нартекс и две странични простории, како и остатоци од темели од други објекти. Ѕидовите од базиликата се зачувани во темелните партии, наместа до 1&nbsp;метар висина, и се градени од речен и кршен камен со варов малтер. Со ископувањата се откриени фрагменти од убава архитектонска и пластика работена во камен (крстови, гулаби и други христијански мотиви).

## Поврзано
* Виница — средновековна населба;
* Пазариште — населба од римското време;
* Виничко кале — утврдена населба од доцноантичкото време;
* Ила — некропола од железното време; и
* Бановски Ниви — осамен наод од железното време.

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Виница
Грамади (Ратево)

**Грамади** — населба од доцноантичкото време. На 4 километри јужно од селото, кај селските колиби се наоѓаат повеќе грамади од насобрани камења на простор од околу 100 × 100&nbsp;метри. По површината има голем број фрагменти од керамички садови, питоси и покривни ќерамиди, а биле најдени и рановизантиски монети.

## Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Жизница — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Ратево
Жизница (Ратево)

**Жизница** — населба од доцноантичкото време. Се наоѓа во пределот на Сливница и во близината на наоѓалиштето Градиште II. На простор од околу 200 × 100&nbsp;метри се среќаваат парчиња од покривни ќерамиди и питоси.

## Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Ратево
Градиште II (Ратево)

**Градиште II** — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква. Во пределот на Сливница, помеѓу селата Ратево и Двориште, на една мала ниска чука се зачувани остатоци од помало утврдување. Бедемот, од кој се зачувани само темелите, оградувал простор од 150 × 120&nbsp;метри. По површината се забележуваат темели од објекти, фрагменти од керамички садови и питоси. На 200&nbsp;метри јужно од бедемот има остатоци од мала старохристијанска црква.

## Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Ратево
Слатина (Ратево)

**Слатина** — могила од доцноантичкото време. Во непосредната близина на утоката на реката Пеленица во Ратевска Река, во нива има могила со пречник во основата од 12&nbsp;метри и височина од 2&nbsp;метри, која со орањето делумно е оштетена.

## Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време; и
* Манастир — старохристијанска базилика.

## Наводи

Категорија:Ратево
Бобиште (Панчарево)

**Бобиште** — населба од римско време. Од двете страни на патот Пехчево-Тработивиште, помеѓу селата Црник и Стар Истевник, според податоците добиени од Стојан Димитров, учител од Тработивиште, а и при самата проверка на местото, по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал.

## Поврзано
* Главица — могила од доцноантичкото време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време; и
* Илина Црква — црква од средниот век.

## Наводи

Категорија:Панчарево
Главица (Панчарево)

**Главица** — могила од доцноантичко време. Десно од патот Пехчево-Делчево се издига високиот рид Главица. На неговиот врв има мала могила со пречник во основата од 10&nbsp;метри и зачувана височина од 1&nbsp;метар. Могилата е делумно оштетена при што биле откриени неколку гробови за кои, како и за евентуалните гробни прилози, нема поблиски информации.

## Поврзано
* Бобиште — населба од римското време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време; и
* Илина Црква — црква од средниот век.

## Наводи

Категорија:Панчарево
Градиште I (Ратево)

**Градиште I** — градиште и некропола од доцноантичкото време. На источната периферија на селото, на висок рид кој има доминантна положба над целата околина, на зарамнетото плато се гледаат темели од бедем. По целиот простор се среќаваат множество парчиња од покривни ќерамиди, а наместа и од керамички садови и питоси. Биле најдени и неколку монети. На 200&nbsp;метри западно од бедемот, на широка падина се гледаат контури на гробови градени од камени плочи. Неколку од нив биле раскопани и, според податоците добиени од жителите, биле пронајдени керамички садови и монети кои не се зачувани.

## Поврзано
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време;
* Манастир — старохристијанска базилика; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Ратево
Манастир (Ратево)

**Манастир** — старохристијанска базилика. Во непосредната близина на наоѓалиштето Грамади се издига висок рид со доминантна положба. На зарамнетото плато на врвот има остатоци од старохристијанска базилика со димензии од 23 × 12&nbsp;метри чии ѕидови се зачувани до 1&nbsp;метар височина.

## Поврзано
* Градиште I — градиште и некропола од доцноантичкото време;
* Градиште II — градиште од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Грамади — населба од доцноантичкото време;
* Жизница — населба од доцноантичкото време; и
* Слатина — могила од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Ратево
Барбашки Дол (Виничка Кршла)

**Барбашки Дол** ― археолошко наоѓалиште во виничкото село Виничка Кршла. Претставува некропола и тумули од железното време. Југоисточно, недалеку од селото, се наоѓаат 4 тумули со помали димензии, распоредени речиси еден до друг, од кои едниот е оштетен.

## Поврзано
*Вршник — могила од римското време;
*Градиште 1 — некропола и тумули од железното време;
*Градиште 2 — утврдена населба од железното време и доцноантичкото време;
*Ѓафурски Лозја — населба од римското време; 
*Кршлански Гумења — некропола од железното време; 
*Могила — населба и могила од римското време; 
*Русалски Гробишта — некропола од железното време; 
*Сушица — населба и некропола од римското време; 
*Коколов Рид — населба од раното и доцното бронзено време и железно време.
*Виничка Кршла
*Список на средновековни некрополи во Македонија

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Општина Виница
Категорија:Виничка Кршла
Калов Дол (Негрево)

**Калов Дол** — населба од доцноантичко време. На 2 километри северно од селото Негрево, на површината на нивите се гледаат остатоци од помала населба, градежен материјал, ќерамиди и фрагменти од керамички садови.

## Поврзано
* Боро — населба од доцноантичкото време; и
* Грамади — населба од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Негрево
Грамади (Негрево)

**Грамади** — населба од доцноантичко време. Близу до селото, на голема површина се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал. Најдени се и рановизантиски златници.

## Поврзано
* Боро — населба од доцноантичкото време; и
* Калов Дол — населба од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Негрево
Боро (Негрево)

**Боро** — населба од доцноантичко време. На 2 километри од селото Негрево, на простор од околу 500 × 500&nbsp;метри се среќаваат голем број фрагменти од керамички садови, питоси, покривни ќерамиди и друг градежен материјал.

## Поврзано
* Грамади — населба од доцноантичкото време; и
* Калов Дол — населба од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Негрево
Будица (Митрашинци)

**Будица** — населба од неолитското време. На десниот брег на Брегалница, на ниска тераса се среќаваат фрагменти од керамички садови, претежно со сива боја, како и орудија од камен.

## Поврзано
* Дивидија — средновековна некропола;
* Манастир — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Св. Илија — старохристијанска црква;
* Селиште — средновековна населба; и
* Шумутница — населба од римското време.

## Наводи

Категорија:Митрашинци
Градиште (Панчарево)

**Градиште** — градиште од доцноантичко време. На 2 километри јужно од селото се издига висок рид со доминантна положба. На неговиот врв, на простор од 30 × 70&nbsp;метри се зачувани остатоци од бедемот ѕидан од кршен камен и варов малтер. Во внатрешноста на градиштето се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, покривни ќерамиди и други. Најдени се и остатоци од топена железна руда.

## Поврзано
* Бобиште — населба од римското време;
* Главица — могила од доцноантичкото време; и
* Илина Црква — црква од средниот век.

## Наводи

Категорија:Панчарево
Илина Црква (Панчарево)

**Илина Црква** — црква од среден век. Десно од патот Пехчево-Делчево, на мала височинка се гледаат темели од објект со насоченост исток-запад и со димензии од 16 × 6&nbsp;метри. Околу него се среќаваат фрагменти од средновековна керамика.

## Поврзано
* Бобиште — населба од римското време;
* Главица — могила од доцноантичкото време; и
* Градиште — градиште од доцноантичкото време.

## Наводи

Категорија:Панчарево
Дивидија (Митрашинци)

**Дивидија** — средновековна некропола. При подигањето на споменикот на паднатите борци од НОБ, на високиот рид се откриени неколку гробови.

## Поврзано
* Будица — населба од неолитското време;
* Манастир — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Св. Илија — старохристијанска црква;
* Селиште — средновековна населба; и
* Шумутница — населба од римското време.

## Наводи

Категорија:Митрашинци
Манастир (Митрашинци)

**Манастир** — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква. На 5 километри јужно од селото, во планинскиот предел на Каменица, во ливадите се гледаат грамади од камења и фрагменти од керамички садови и питоси.

## Поврзано
* Будица — населба од неолитското време;
* Дивидија — средновековна некропола;
* Св. Илија — старохристијанска црква;
* Селиште — средновековна населба; и
* Шумутница — населба од римското време.

## Наводи

Категорија:Митрашинци
Св. Илија (Митрашинци)

**Свети Илија** — старохристијанска црква. На левиот брег на реката Брегалница, околу малата новоизградена црква „Св. Илија“, се наоѓаат фрагменти од архитектонска камена пластика и од покривни ќерамиди.

## Поврзано
* Будица — населба од неолитското време;
* Дивидија — средновековна некропола;
* Манастир — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Селиште — средновековна населба; и
* Шумутница — населба од римското време.

## Наводи

Категорија:Митрашинци
Селиште (Митрашинци)

**Селиште** — средновековна населба. Источно од селото, на десниот брег на реката Брегалница, во нива се среќаваат фрагменти од керамички садови.

## Поврзано
* Будица — населба од неолитското време;
* Дивидија — средновековна некропола;
* Манастир — населба од доцноантичкото време и старохристијанска црква;
* Св. Илија — старохристијанска црква; и
* Шумутница — населба од римското време.

## Наводи

Категорија:Митрашинци
Градиште 1 (Виничка Кршла)

**Градиште 1** ― археолошко наоѓалиште во виничкото село Виничка Кршла. Претставува  некропола и тумули од железното време. Југозападно од селото, на повисок рид пристапен од североисточната страна се наоѓаат три тумули доста развлечени. Првиот има пречник од 4&nbsp;м и височина од 0,50-0,60&nbsp;м; вториот 10&nbsp;м пречник и височина од 0,70&nbsp;м и третиот 12&nbsp;м пречник во основата и 0,80&nbsp;м височина.

## Поврзано
*Барбашки Дол — некропола и тумули од железното време;
*Вршник — могила од римското време;
*Градиште 2 — утврдена населба од железното време и доцноантичкото време;
*Ѓафурски Лозја — населба од римското време; 
*Кршлански Гумења — некропола од железното време; 
*Могила — населба и могила од римското време; 
*Русалски Гробишта — некропола од железното време; 
*Сушица — населба и некропола од римското време; 
*Коколов Рид — населба од раното и доцното бронзено време и железно време.
*Виничка Кршла
*Список на средновековни некрополи во Македонија

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Општина Виница
Категорија:Виничка Кршла
Воднико (Мачево)

**Воднико** — населба од неолитското време. На 2 километри северозападно од селото, во нивите се среќаваат многу фрагменти од керамички садови.

## Поврзано
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Гробишта — старохристијанска црква со некропола;
* Караѓузлија — населба од римското време;
* Кремениште-Селиште — населба од римското време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Мачево — населба од хеленистичкото време;
* Мачевски Чуки — могили од римското време;
* Могила — могила од римското време;
* Цуцуло — населба од римското време и старохристијанска црква; и
* Человеко — могила од римското време.

## Наводи

Категорија:Мачево
Мачевски Чуки (археолошко наоѓалиште)

**Мачевски Чуки** — могили од римското време. Помеѓу селата Мачево и Смојмирово, од десната страна на селскиот пат и на околу 1 километар јужно од селото, пред мостот на Умленска Река се наоѓаат две могили. Првата могила е голема, со пречник во основата од околу 50&nbsp;метри и височина од 5-6&nbsp;метри и е подигната на мала рамнина. На 25&nbsp;метри од неа е другата могила со пречник во основата од 18&nbsp;метри и височина до 2&nbsp;метри. При трасирањето и изградбата на новиот асфалтен пат могилата е прилично засечена на јужниот крај од каде биле извадени железни предмети и делови од опрема на кола (шини од тркала, спојници и сл.). Наодите не се зачувани.

## Поврзано
* Грамаѓе — населба од доцноантичко време;
* Ормање — населба од доцноантичко време.

## Наводи

Категорија:Робово (Пехчевско)
Некропола

мини|300п|десно|Погледа на етрурска некропола (Banditaccia, Cerveteri) во Италија (2017)
**Некропола** — големи гробишта или место за закопување. Зборот потекнува од грчкиот збор „некрополис“, што значи: „град на мртвите“. Ретко, овој израз се употребува за да се означат модерните гробишта надвор од големите градови, а најчесто зборот се однесува на гробиштата на старите народи, античките и средновековните цивилизации.

## Некрополата како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Радимља“ — песна на српскиот поет Васко Попа.
* „Некропола“ (англиски: *Necropolis*) — музички албум на американската група Хантинг лоџ (*Hunting Lodge*).

## Наводи

Категорија:Видови на археолошки наоѓалишта
Категорија:Гробишта
Ара (архитектура)

**Ара** е било која класична структура подигната над површината на земјата употребена како место за да се принесат дарови за боговите.

Категорија:Видови на археолошки наоѓалишта
Аквадукт

255px|thumb|
**Аквадукт** — вештачки (со човечка рака направен) канал во облик на мост, кој е конструиран за пренесување на водата од едно место до друго. Зборот аквадукт е изведен од латинскиот збор аква (aqua) што значи вода и дуцере (ducere) што значи да се носи или спроведува. Аквадуктите се слични на вијадуктите, само што преку нив оди вода, а не пруга или пат.


Категорија:Вода
Категорија:Водоснабдување
Вила рустика

десно|мини|Шематски приказ
**Вила рустика** (villa rustica) е тип на Римска вила, градба од римскиот период, каде стоеле складирани работи и каде што робовите од вилата работеле и живееле. Ова исто така било место каде биле сместени и животните од фармата
. Понекогаш можело да има и други соби кои можеле да се употребат како складиште, болница, па дури и затвор.

## Наводи

Категорија:Видови на археолошки наоѓалишта
Категорија:Архитектура
Јама

**Јама** е поим кој во македонскиот јазик има повеќе значења. Може да упатува на:

* какво било полукружно вдлабнување во земјата, како што се коповите и рудниците.
* Пропаст - вертикален влез на некоја пештера со должина од 20 m.
* тип на археолошко наоѓалиште, место каде во минатото се закопувале покојници.

Категорија:Геологија
Категорија:Подземје
Милјоказ

**Милјоказ** — еден од низата на бројни знаци кои во римскиот период биле поставени вдолж патот на одредени растојанија, вообичаено на едната страна на патот или во неговата средина. Миљоказите се поставувале и да го осигураат патникот дека го следи вистинскиот пат по кој тргнал и да го прикаже поминатото растојание или растојанието до следниот миљоказ.

Историскиот поим милјоказ (од латинскиот *milliarium*) се употребува и денес.

На територијата на Македонија се пронајдени голем број на милјокази кои упатуваат на мрежата на патишта кои постоеле во антиката во земјата.

Категорија:Видови на археолошки наоѓалишта
Неопределено (археологија)

Во археологијата под терминот **неопределено** се подразбира археолошки наод или архитектонска структура на која не може детално да и се определи временскиот период.

Категорија:Видови на археолошки наоѓалишта
Опидум

[мини|Оподум и стратешки келтски центар [Страдоњице во Чешка]]
**Опидиум** (латински oppidum) е назив кој значи главна утврдена населба во било која административна област на Стариот Рим. Зборот потекнува од раниот латински облик ob-pedum, "опкружен простор" кој пак веројатно доаѓа од праиндоевропскиот збор *pedóm- или "окупиран простор". Јулиј Цезар како опидиуми ги опишал големите населби од железното време на кои наидувал во Галија, а денеска терминот се употребува за да ги опише големите пре - Римски градови кои постоеле низ цела Западна и Централна Европа. Многу опидиуми израснале од ридските тврдини, и како непишано правило сите тие имале значајна одбранбена функција.

Категорија:Видови на археолошки наоѓалишта
Караѓузлија (Мачево)

**Караѓузлија** — населба од римското време. На околу 2 километри јужно од селото, во непосредната близина на Чакаревски мост, по површината на нивите се забележуваат фрагменти од керамички садови, питоси и множество градежен материјал. Во нива се најдени долго железно копје и камен со натпис.

## Поврзано
* Воднико — населба од неолитското време;
* Градиште — градиште од доцноантичкото време;
* Гробишта — старохристијанска црква со некропола;
* Кремениште-Селиште — населба од римското време;
* Манастир — старохристијанска црква;
* Мачево — населба од хеленистичкото време;
* Мачевски Чуки — могили од римското време;
* Могила — могила од римското време;
* Цуцуло — населба од римското време и старохристијанска црква; и
* Человеко — могила од римското време.

## Наводи

Категорија:Мачево