Франсис Барни

**Франсис Барни** (родена на 13 јуни 1752 – починала на 6 јануари 1840), позната и како **Фани Барни**, а подоцна и **како Мадам Де Арблеј** — англиска романописец, дневничар и драматург. Во периодот 1786–1790 година таа ја извршувала функцијата „*Чуварка на мантиите*“ на Шарлота фон Мекленбург-Штрелиц, кралицата на Џорџ III. Во 1793 година, на 41 година, се омажила за француски егзилант, генерал Александар Д’Арблеј. По долгата писателска кариера што ѝ донела репутација на еден од најзначајните книжевни автори во Англија,  и по воените патувања што ја оставиле во Франција повеќе од една деценија, таа се населила во Бат, Англија, каде што починала на 6 јануари 1840 година. Првиот од нејзините четири романи, *[[Ивелина (роман на Франсис Барни)|Ивелина]]* (1778), бил најуспешен и останува нејзин најценет, по што следувал *[[Сесилија (роман на Франсис Барни)|Сесилија]]* (1782). Таа, исто така, напишала голем број драми. Таа напишала мемоари за својот татко (1832) и можеби е најдобро запаметена како авторка на писма и дневници кои постепено биле објавувувани од 1842 година, чие влијание го засенило угледот на нејзината фикција, етаблирајќи ја постхумно повеќе како дневничар отколку како романописец или драматург. 

## Преглед на кариерата
Френсис Барни била романописец, дневничар и драматург. Вкупно, таа напишала четири романи, осум драми, една биографија и дваесет и пет тома дневници и писма. Таа добила критичко почитување сама по себе, но таа ги наговестила романописците со сатиричен наклон како Џејн Остин и Вилијам Мејкпис Текери.

Таа го објавила својот прв роман, *[[Ивелина (роман на Франсис Барни)|Ивелина]]*, анонимно во 1778 година. Барни се плашела дека нејзиниот татко ќе го пронајде она што таа го нарекувала нејзини „*шкртаници*“, па затоа им кажала за делото само на своите браќа и сестри и на двете доверливи тетки. Нејзината најблиска сестра, Сузана Барни, помогнала во прикривањето.  На крајот, нејзиниот татко го прочитал романот и претпоставил дека таа е неговиот автор. Веста за нејзиниот идентитет бргу се проширила.  Романот ѝ донел на Барни речиси веднаш голема слава со својата единствена нарација и комични предности. По него, таа ги напишала романите *[[Сесилија (роман на Франсис Барни)|Сесилија]]* во 1782 година, *[[Камила (роман на Франсис Барни)|Камила]]* во 1796 година и *[[Скитникот (роман на Франсис Барни)| Скитникот]]* во 1814 година.

Сите романи на Барни ги истражуваат животите на англиските благородници и ги опишуваат нивните социјални претензии и лични слабости, со цел да се насочат кон поголеми прашања како што е политиката на женскиот идентитет. Со еден исклучок, Барни никогаш не успеала да ги изведе пред театар своите драми, главно поради приговорите на нејзиниот татко, кој сметал дека публицитетот од таков напор би бил штетен за нејзиниот углед. Исклучок бил *„Едви и Елгива“*, која не беше добро прифатена од јавноста и беше затворена по првата вечерна претстава и покрај тоа што во екипата беше Сара Сидонс. 

Иако нејзините романи биле многу популарни за време на нејзиниот живот, угледот на Барни како писателка на фикција се намалил по нејзината смрт од страна на биографите и критичарите, кои сметале дека обемните дневници, објавени постхумно во 1842–1846 година, нудат поинтересен и попрецизен портрет на животот во 18 век. Денес, критичарите често се враќаат на нејзините романи и драми со обновен интерес за нејзиниот поглед на општествениот живот и борбите на жените во претежно машки ориентирана култура. Научниците продолжуваат да ги ценат и дневниците на Барни, поради нивните искрени прикази на англиското општество. 

Во текот на нејзината писателска кариера, талентот на Барни за сатирична карикатура бил нашироко признат: личности како д-р Семјуел Џонсон, Едмунд Берк, Хестер Линч Трејл, Дејвид Гарик и други членови на Здружението „Сини чорапи“, на кое биле приклучени нејзините обожаватели. Нејзините рани романи ги читала и уживала во нив Џејн Остин, чиј наслов *[[Гордост и предрасуди|„Гордост и предрасуди“]]* произлегува од последните страници на *[[Сесилија (роман на Франсис Барни)|Сесилија]]*. Се вели дека Такери се потпирал на приказната од прво лице за Битката кај Ватерло запишана во нејзините дневници додека го пишувал својот *„Саем на суетата“*. 

Раната кариера на Барни била силно под влијание на нејзините односи со нејзиниот татко и критичкото внимание на семејниот пријател, Семјуел Крисп. И двајцата ја охрабрувале да пишува, но го употребувале своето влијание за да ја одвратат од објавување или изведување на нејзините драмски комедии, бидејќи го сметале жанрот за несоодветен за дама. Голем број на феминистички критичарки ја гледаат како авторка чиј природен талент за сатира бил задушен од општествените притисоци врз авторките.  Барни истрајала и покрај неуспесите. Кога нејзините комедии биле лошо прифатени, таа се враќала на пишувањето романи, а подоцна се обидела и со трагедија. Се издржувала себеси и своето семејство од приходите од нејзините подоцнежни романи, *[[Камила (роман на Франсис Барни)|Камила]]* и *[[Скитникот (роман на Франсис Барни)| Скитникот]]*.

## Семеен живот
Барни била родена во Лин Реџис, сега Кингс Лин, Англија, на 13 јуни 1752 година, како дете на музичарот д-р Чарлс Барни (1726–1814) и неговата прва сопруга, Естер Слип Барни (1725–1762), како трето од шесте деца на нејзината мајка. Нејзините постари браќа и сестри биле Естер (Хети, 1749–1832) и Џејмс (1750–1821); помладите биле Сузан Елизабет (1755–1800), Чарлс (1757–1817) и Шарлот Ен (1761–1838). Од нејзините браќа, Џејмс станал адмирал и пловел со капетанот Џејмс Кук на неговите втори и трети патувања.  Помладиот Чарлс Барни станал добро познат класичен научник, по кого е именувана и *Збирката весници на Барни*. 

Нејзината помлада сестра Сузан се омажила во 1781 година за Молсворт Филипс, офицер во Кралските морнарски сили кој пловел во последната експедиција на капетанот Кук; таа оставила дневник во кој е даден опис на очевидци од Гордонските немири.  Нејзината помлада полусестра Сара Хариет Барни (1772–1844) исто така станала романописец, објавувајќи седум дела.  Естер Слип Барни родила уште две момчиња, двете по име Чарлс, кои починале во детството во 1752 и 1754 година.

Френсис Барни започнала да пишува мали писма и приказни речиси веднаш штом ја научила азбуката. Таа често им се придружувала на своите браќа и сестри во пишувањето и глумењето во претстави. Семејството Барни имало многу блиски пријатели. „*Тато Крисп*“ бил речиси како втор татко за Френсис и имал силно влијание врз нејзините рани години на пишување. Научничката од Барни, Маргарет Ен Дуди, ги истражувала судирите во семејството Барни кои влијаеле врз пишувањето на Барни и нејзиниот личен живот.  Таа тврдела дека постоела инцестна врска помеѓу братот на Барни, Џејмс, и нивната полусестра Сара во 1798–1803 година, но нема директни докази за ова, а Барни била нежна кон Сара и ѝ обезбедувала финансиска помош во подоцнежниот дел од животот. 

Мајката на Френсис Барни, Естер Спип, била опишана од историчарите како жена со голема топлина и интелигенција. Таа била ќерка на француски бегалец по име Дубоа и била воспитана како католик. Ова француско наследство влијаело врз самоперцепцијата на Френсис Барни во подоцнежниот живот, веројатно придонесувајќи за нејзината привлечност и последователниот брак со Александар д'Арблеј. Естер Барни починала во 1762 година кога таа имала десет години. 

Таткото на Френсис, Чарлс Барни, бил познат по својот личен шарм и по своите таленти како музичар, музиколог, композитор и писател. Во 1760 година, тој го преселил своето семејство во Лондон, одлука што им го подобрила пристапот до англиското високо општество и општествен статус.  Тие живееле во круг на уметници што се собирал околу Чарлс во нивниот дом на улицата Поланд, Сохо.

Во 1767 година, Чарлс Барни побегнал за да се ожени по втор пат со Елизабет Ален, богата вдовица на трговец со вино од Кингс Лин.  Ален имала три деца, а неколку години по бракот двете семејства се споиле. Оваа нова домашна ситуација била полна со тензии. Децата на Барни ја сметале својата нова маќеа за претерано доминантна и брза кон гнев, и ѝ се потсмевале зад грб. Сепак, нивната колективна несреќа можеби ги зближила и еден со друг. Во 1774 година, семејството повторно се преселило во она што некогаш била куќата на Исак Њутн на улицата „Сент Мартинс“, Вестминстер. 

## Образование
Сестрите на Барни, Естер и Сузан, биле омилени кај нивниот татко, поради она што тој го сметал за нивна супериорна привлечност и интелигенција. На осумгодишна возраст, Барни сè уште не ја имало научила азбуката; некои научници сугерираат дека таа имала еден вид дислексија.  Сепак, до десетгодишна возраст, таа започнала да пишува за сопствена забава. Естер и Сузан биле испратени од нивниот татко да се школуваат во Париз, додека дома, Барни се школувала читајќи од семејната колекција, вклучувајќи ги „*[[Напоредни животописи|Непосредни животописи]]*“ на Плутарх, дела од Шекспир, историски дела, проповеди, поезија, драми, романи.  Таа црпела од овој материјал, заедно со своите дневници, кога ги пишувала своите први романи. Научниците кои го истражувале обемот на читањето и самообразованието на Барни, наоѓаат дете кое било невообичаено рано созреано и амбициозно, кое напорно работело за да надмине рана попреченост.

Од петнаесетгодишна возраст, Барни живеела во средина на брилијантен друштвен круг, собран околу нејзиниот татко на улицата Полска, а подоцна и на улицата Свети Мартин. Дејвид Гарик бил чест нивни посетител, често пристигнувајќи пред осум часот наутро. Барни оставила детални сведоштва за луѓето што ги забавувале, особено за Омај, млад човек од Рајатеа, и за Алексеј Орлов, миленикот на Катерина Велика. Таа првпат се сретнала со д-р Семјуел Џонсон во домот на нејзиниот татко во март 1777 година. 

Критичен аспект од книжевното образование на Барни бил нејзиниот однос со семеен пријател, драматургот Семјуел Крисп, кој го запознал нејзиниот татко околу 1745 година во куќата на Чарлс Кавендиш Гревил. Тој ја охрабрувал Барни да пишува барајќи чести писма од неа во кои му раскажува за случувањата во нејзиното семејство и општествениот круг во Лондон. Барни ја остварила својата прва формална посета на Крисп во Чесингтон Хол во Сари во 1766 година.

## Дневници и ''Каролин Ивелин''
Првиот запис во дневникот на Френсис Барни е датиран на 27 март 1768 година и е адресиран до „Никого“. Самиот дневник требало да се протега во период од 72 години. Барни го водела дневникот како форма на преписка со семејството и пријателите, раскажувајќи ги животните настани и нејзините набљудувања за нив. Дневникот содржи запис за нејзиното обемно читање во библиотеката на нејзиниот татко, како и посетите и однесувањето на значајни луѓе кои го посетувале нивниот дом. Барни и нејзината сестра Сузан биле особено блиски, а Барни продолжила да ѝ испраќа писма од дневникот на Сузан во текот на целиот нејзин подоцнежен живот.

Барни имала 15 години кога нејзиниот татко се оженил со Елизабет Ален во 1767 година. Нејзините записи во дневникот  сугерираат дека таа почнала да чувствува притисок да се откаже од пишувањето како нешто „*неженствено*“ кое „*може да ја вознемири г-ѓа Ален*“.  Чувствувајќи се дека го прекршила правилото, истата година го запалила својот прв ракопис, *„Историјата на Каролин Ивелин“*, кој го напишала во тајност. Френсис во својот дневник запишала извештај за емоциите што довеле до тој драматичен чин и на крајот го искористила како основа за својот прв роман, *[[Ивелина (роман на Франсис Барни)|Ивелина]]*, кој го следи животот на ќерката на измислената Каролин Ивелин.

Во согласност со чувството за пристојност на Барни, во подоцнежниот живот таа интензивно уредувала делови од нејзините претходни дневници, уништувајќи голем дел од материјалот. Уредниците Ларс Тројд и Џојс Хемлоу откриле дел од овој скриен материјал додека истражувале за своите изданија на дневниците и писмата на Барни кон крајот на 20 век.

## ''Ивелина''
алт=Frontispiece of volume two of fourth edition of Evelina|мини|''Ивелина'', Том II, 4-то издание (1779)
*„Ивелина или историјата на влегувањето на една млада дама во светот“* од Барни била објавена анонимно во 1778 година без знаење или дозвола од страна на нејзиниот татко, од Томас Лоундс, кој изразил интерес откако го прочитал првиот том и се согласил да го објави по добивањето на готовото дело. Романот бил одбиен од претходниот издавач, Роберт Додсли, кој одбил да го испечати анонимното дело.  Барни, која работела како запишувач на нејзиниот татко, го препишала ракописот со „*маскиран ракопис*“ за да спречи какво било откривање на книгата од нејзиното семејство, сметајќи дека нејзиниот ракопис може да биде препознаен од издавачот. Вториот обид на Барни да ја објави *Ивелина* вклучувал помош од нејзиниот најстар брат Џејмс, кој му се претставувал на Лоундс како нејзин автор. Неискусен во преговорите со издавач, тој извлекол само дваесет гвинеи (21 фунта) како плаќање за ракописот.

Романот доживеал критички успех, со пофалби од почитувани личности, вклучувајќи го државникот Едмунд Берк и книжевниот критичар Семјуел Џонсон. Делото било восхитувано поради неговиот комичен поглед на богатото англиско општество и реалистичниот приказ на лондонските дијалекти од работничката класа. Денес е познато како сатира.  Дури и за него разговарале ликовите во друг епистоларен роман од тоа време: *„Џорџ Бејтман“* (1782) од Елизабет Бловер. Таткото на Бурни ги прочитал јавните критики за *Ивелина* пред да дознае дека авторката е негова ќерка. Иако чинот на објавување бил радикален за своето време, тој бил импресиониран од поволните реакции и во голема мера ја поддржал. Тој сигурно видел социјални предности во тоа што во семејството има успешен писател. 

### Критички прием
Напишано во епистоларна форма токму кога ова дело го достигнувало својот врв на популарност, *Ивелина* ја прикажува англиската горна средна класа преку 17-годишна жена која достигнала возраст за брак. Тоа претставува образовен роман пред своето време. *Ивелина* ги поместила границите, бидејќи женските протагонисти сè уште биле „*релативно ретки*“ во тој жанр.  Комично и духовито, во крајна линија е сатира на угнетувачките машки вредности што го обликувале животот на една млада жена во 18 век, како и на други форми на општествено лицемерие. *[[Енциклопедија Британика]]* го нарекува „*пресвртница во развојот на романот*“.

При изборот да го раскаже романот преку писма напишани од протагонистот, Барни го употребила сопственото искуство во пишувањето. Овој курс добил пофалби од критичарите од минатото и сегашноста, за директниот пристап што го овозможува до настаните и ликовите, како и за наративната софистицираност што ја претставува во поврзувањето на улогите на раскажувач и хероина. Авторите на *„Жените во светската историја“* тврдат дека таа ги идентификува тешкотиите со кои се соочувале жените во 18 век, особено оние по прашања за романсата и бракот. Таа се смета за „прониклив набљудувач на своето време и паметен запишувач на неговите шармови и глупости“. Она што критичарите постојано го сметале за интересно во нејзиното пишување е воведот и внимателниот третман на женскиот главен лик, комплетен со карактерни недостатоци, „*која мора да си го пробие патот во непријателски свет*“. Овие се препознатливи и како карактеристики на пишувањето на Џејн Остин и го покажуваат влијанието на Барни врз нејзиното дело. Понатаму, таа се обидела да ја употреби епистоларната форма што периодично ја застапува Барни, како што се гледа во *„Лејди Сузан“* и во помала мера во *[[Гордост и предрасуди|„Гордост и предрасуди“]]*. 

Како доказ за популарноста на романот, тој доживеал четири непосредни изданија. Во 1971 година, *Енциклопедија Британика* за *Ивелина* напишала: „*Обраќајќи се на младите, романот има квалитет на вечна младост*.“

## Хестер Трејл и Стритам
*Ивелина* го привлекла вниманието на Барни на една покровителка на уметноста, Хестер Трејл, која ја поканила Барни да го посети нејзиниот дом во Стритам. Куќата претставувала седиште за книжевни и политички разговори. Иако срамежлива по природа, Барни наводно ги импресионирала оние што ги среќавала, вклучувајќи го и д-р Џонсон, кој ќе остане пријател и дописник во текот на целиот период на нејзините посети, од 1779 до 1783 година. Трејл му напишала на д-р Барни на 22 јули: „*Г-дин Џонсон се врати дома полн со молитвите од книгата што му ја позајмив и протестирајќи дека во неа има пасуси што би можеле да му оддадат чест на [[Самјуел Ричардсон|Ричардсон]]: ние зборуваме за тоа засекогаш, а тој се чувствува страсно по разврската; не можеше да се ослободи од Разбојникот, рече тој*.“  Многу од комплиментите на Џонсон биле транскрибирани во дневникот на Барни. Посетите на Стритам траеле со месеци, а во неколку наврати гостите, вклучувајќи ја и Франсес Барни, патувале во Брајтон и во Бат. Како и други значајни настани, овие биле запишани во писма до нејзиното семејство.

## ''Витлингс''
Во 1779 година, охрабрена од топлиот прием на јавноста на комичниот материјал во *Ивелина*, и со понуди за помош од Артур Марфи и Ричард Бринсли Шеридан, Барни започнала да пишува драматична комедија наречена *„Витлингс“*. Претставата сатиризирала широк сегмент од лондонското општество, вклучувајќи го и книжевниот свет и неговите претензии. Во тоа време не била објавена бидејќи таткото на Барни и семејниот пријател Семјуел Крисп сметале дека ќе навреди дел од јавноста со тоа што ќе изгледа како да се потсмева на Сините чорапи, и бидејќи имале резерви во врска со пристојноста на жена која пишува комедија.  Претставата ја раскажува приказната за Селија и Бофорт, љубовници кои ги разделиле нивните семејства поради „*економска неспособност*“.

Драмите на Барни биле откриени во 1945 година кога нејзините трудови биле стекнати од Берговата колекција на Општествената библиотека во Њујорк.  Целосно издание било објавено во 1995 година. 

## ''Сесилија'' ==''
Во 1782 година, Барни ја објавила *„[[Сецилија (роман на Френсис Барни)|Сецилија, или мемоари на една наследничка]]“*, делумно напишана во Чесингтон Хол и по долги разговори со Крисп. Издавачите, Томас Пејн и Томас Кадел, ѝ платиле на Франсес 250 фунти за нејзиниот роман, испечатиле 2000 примероци од првото издание и го препечатиле најмалку двапати во рок од една година. 

Заплетот се врти околу хероината, Сесилија Беверли, чие наследство од нејзиниот чичко доаѓа со услов да најде сопруг кој ќе го прифати нејзиното презиме. Опкружена од сите страни со додворувачи, срцето на убавата и интелигентна Сесилија е заробено од човек чија гордост на семејството за нивното раѓање и потекло би ја забранила таквата промена на името. Тој конечно ја убедува Сесилија, спротивно на нејзината проценка, тајно да се омажи за него, за да може нивниот сојуз - и последователната промена на името - да му биде претставен на семејството како завршен факт. Делото добило пофалби за зрелоста на неговото иронично раскажување во трето лице, но било сметано за помалку спонтано од нејзиното прво дело и измерено од самосвесната свест на авторката за нејзината публика. Некои критичари тврдат дека раскажувањето го сметале за наметливо, додека пријателите сметале дека пишувањето е премногу слично на она на Џонсон. Едмунд Берк го восхитувал романот, но ги ублажил своите пофалби со критики за низата ликови и заплет на одредени делови.

Џејн Остин можеби била инспирирана од реченица во *[[Сесилија (роман на Франсис Барни)|Сесилија]]* за да го именува својот познат роман *„Гордост и предрасуди“*: *„„Целата оваа несреќна работа*“, кажува д-р Листер, „*е резултат на гордост и предрасуди*.““

Нејзината колешка од „Сините чорапи“, Ен Летиција Барболд, ѝ пишала на Барни во 1813 година охрабрувајќи ја да го објави својот роман *[[Скитникот (роман на Франсис Барни)| Скитникот]]* во Соединетите Американски Држави, каде што нејзините дела, вклучувајќи ја и *„Сесилија“*, биле популарни. 

## Кралски двор
лево|мини|Печат од Барни, 1782 година
Во 1775 година, Барни одбила предлог за брак од Томас Барлоу, човек кого го запознала само еднаш.  Нејзината страна од додворувањето на Барлоу е интересно раскажана во нејзиниот дневник.  Во периодот 1782–1785 година, таа уживала во наградите од нејзините успеси како романописец; била примана на современи книжевни собири низ Лондон. Во 1781 година починал Семјуел Крисп. Во 1784 година починал д-р Џонсон, а таа година ѝ донела и неуспех во романсата со свештеникот Џорџ Овен Кембриџ. Во тоа време имала 33 години.

Во 1785 година, поврзаноста со Мери Гранвил Делани, жена позната и во книжевните и во кралските кругови, ѝ дозволило на Барни да отпатува на дворот на кралот Џорџ III и кралицата Шарлот, каде што кралицата ѝ понудила позиција „ Чувар на мантиите“, со плата од 200 фунти годишно. Барни се двоумела да прифати, не сакајќи да биде одвоена од семејството, а особено се спротивставувала на вработувањето што би го ограничило слободното користење на нејзиното време за пишување. Сепак, немажена на 34 години, таа чувствувала притисок да прифати и сметала дека подобрениот општествен статус и приход би можеле да ѝ овозможат поголема слобода да пишува.  Откако ја прифатила позицијата во 1786 година, таа развила топол однос со кралицата и принцезите што траел во нејзините подоцнежни години, но нејзините сомнежи се покажале како точни: позицијата ја исцрпила и ѝ оставила малку време за пишување. Нејзината тага била засилена од лошите односи со нејзината колешка Јулијан Елизабет фон Швеленбург, кочуварка на мантиите, која е опишана како „*раздразлива стара личност со несигурен темперамент и нарушено здравје*“. 

Барни продолжила да пишува дневници за време на годините поминати на кралскиот двор. На своите пријатели и на нејзината сестра Сузан им раскажувала за својот живот на дворот, како и за главните политички настани, вклучувајќи го и јавното судење на Ворен Хејстингс за „*службеното недолично однесување во Индија*“. Ги запишала говорите на Едмунд Берк на судењето. 

На Барни и се додворувал службеник на кралското семејство, полковник Стивен Дигби, но на крајот тој се оженил со друга жена со поголемо богатство. Разочарувањето, во комбинација со другите фрустрации од функцијата, можеби придонеле за влошување на нејзиното здравје во тој период. Во 1790 година, таа го наговорила својот татко (чија кариера тргнала во нов правец кога бил назначен за органист во болницата Челзи во 1783 година) да побара таа да биде ослободена од функцијата, што и се случило. Таа се вратила во куќата на нејзиниот татко во Челзи, но продолжила да добива годишна пензија од 100 фунти. Таа го одржувала пријателството со кралското семејство и добивала писма од принцезите од 1818 до 1840 година.

### Дворски драми
мини|Бодлијански Библиотеки, аплауз на театарот Друри Лејн, вторник, 10 март 1795 година, на кој се најавува „Венецијанскиот трговец итн.“
Од 1788 година, дневниците на Барни го евидентираат составувањето на мал број драмски текстови кои ниту биле изведени ниту објавени за време на животот на авторот, останувајќи во ракопис до 1995 година. Тие се драмскиот фрагмент конвенционално познат како *Елберта* и три завршени драми препишани рачно во нарачани брошури. Тие се *„Едви и Елгива“*, *„Уберт де Вер“* и *„Опсадата на Певензи“*. *„Едви и Елгива“* била единствената што била поставена на сцена, иако само за една ноќ, на 21 март 1795 година, добивајќи едногласни негативни критики од јавноста и критичарите. Долгоодложеното објавување на овие драми во голема мера ги задржале критичарите.  Дури и за малкуте научници кои се занимавале со нив, овие текстови останале лишени од посебни драматични квалитети, всушност „бедни“, како што често се нарекуваат: *во формата во која дојдоа до нас, тие изгледаат премногу долго за да бидат поставени; карактеризациите се стереотипни; завршетоците се слаби, а заплетите се заплеткани и недоследни. Стилот, реторички и емпатичен, ги прави да звучат несмасно и тешко за современото уво*. Меѓутоа, кога се правилно контекстуализирани и проучувани како театарски текстови, а не како несреќни продукции од втор ред во рамките на делата на успешен романописец како Барни, четирите драми од Дворот сугерираат посебно тематско-стилско-дискурзивно усогласување, повеќе во согласност со драмската продукција од крајот на 18 век отколку што е препознаено досега. 

## Брак
[мини|Џунипер Хол, во близина на Бокс Хил во [Сари, каде што Барни се сретнала со Александар д'Арблеј]]
Во 1790–1791 година, Барни напишала четири трагедии со слободен стих: *„Хуберт де Вер“*, *„Опсадата на Певензи“*, *„Елберта* и *Едви и Елгива“*, од кои единствено последната била изведена. Една од изобилството слики и книжевни дела за раниот англиски крал Едвиг (*Едви*) и неговата сопруга Елфгифа (*Елгива*) што се појавила кон крајот на 18 век, таа наишла на јавен неуспех, изведувајќи се во Лондон една вечер во март. 

Кога започнала Француската револуција во 1789 година, Барни станала една од неколкуте книжевни фигури во Англија кои сочувствувале со нејзините рани идеали за еднаквост и социјална правда. Во овој период, Барни се запознала со некои француски егзиланти познати како „конституционалисти“, кои побегнале во Англија во август 1791 година и живееле во Џунипер Хол, во близина на Миклхем, Сари, каде што живеела сестрата на Барни, Сузан. Таа брзо се зближила со генералот Александар де Арблеј (1754-1818), артилериски офицер кој бил генерал-аѓутант во Лафајет. Де Арблеј ја научил француски и ја запознал со писателката Жермена де Стал.

Таткото на Барни не ја одобрувал сиромаштијата, католицизмот и двосмислениот општествен статус на Де Арблеј како емигрант. Сепак, таа и Де Арблеј се венчале на 28 јули 1793 година во црквата „Свети Михаил и сите ангели“ во Миклхем. Истата година таа го напишала својот памфлет *„Кратки размислувања во врска со емигрантското француско свештенство“*. Ова кратко дело личело на други памфлети издадени од француски симпатизери во Англија, во кои се повикува на финансиска поддршка за револуционерната кауза. Вреди да се напомене начинот на кој Барни ги употребувала своите реторички вештини во име на толеранцијата и човечката сочувство. На 18 декември 1794 година, Барни родила син, Александар Чарлс Луис (починал на 19 јануари 1837 година), кој примил свети ордени и станал свештеник во капелата „Света Етелдрела“, Лондон, и вечен парохиски куратор на капелата Камден Таун.   Повторното венчавање на нејзината сестра Шарлота во 1798 година со памфлетерот Ралф Брум предизвикало уште поголемо загрижување кај неа и нејзиниот татко, како и преселбата на нејзината сестра Сузан и сиромашниот зет Молсворт Филипс и нивното семејство во Ирска во 1796 година.

## ''Камила''
Барни и нејзиниот нов сопруг, генералот Александар де Арблеј, биле спасени од сиромаштија во 1796 година со објавувањето на „*љубезниот роман*“ на Барни „*Камила, или слика од младоста“*, приказна за фрустрирана љубов и осиромашување. Првото издание било распродадено; таа заработила 1000 фунти од романот и ги продала авторските права за уште 1000 фунти. Ова им овозможило да изградат куќа во Вестхамбл во близина на Доркинг во Сари, која ја нарекле Камила Котиџ.  Нивниот живот во тоа време, според сите извештаи, бил среќен, но болеста и смртта во 1800 година на сестрата и блиска пријателка на Барни, Сузан, фрлиле сенка и ставиле крај на доживотната преписка што била мотив и основа за поголемиот дел од пишувањето во дневникот на Барни. Сепак, таа го продолжила својот дневник на барање на нејзиниот сопруг, за доброто на нејзиниот син. 

## Комедии
Во периодот 1797–1801 година, Барни напишала три комедии кои останале необјавени во текот на нејзиниот живот: *„Љубов и мода“*, *„Напорен ден“* и *„Женомразецот“*. Последната е делумно преработка на темата од *„Витлингс“*, но со помалку сатирични елементи и поголем акцент на реформирање на недостатоците на нејзините ликови.  Првпат изведена во декември 2007 година во театарот „Оринџ Три“ во Ричмонд, таа го задржува еден од главните ликови, Лејди Сматер - расеана, но упорна цитаторка на поезија, можеби наменета како комичен приказ на „Сините чорапи“. Сите други ликови во *„Женомразецот“* се разликуваат од оние во *„Витлингс“*.  

## Животот во Франција: револуција и мастектомија
Во 1801 година, на нејзиниот сопруг му било понудено служба во владата на Наполеон Бонапарта во Франција, а во 1802 година, Барни и нејзиниот син го следеле во Париз, каде што очекувале да останат една година. Избувнувањето на војната меѓу Франција и Англија го престигнало нивното доаѓање и тие останале таму во егзил десет години. Иако изолирана од своето семејство додека била во Франција, Барни ја поддржувала одлуката на својот сопруг да се пресели во Паси, надвор од Париз.

Во август 1810 година, Барни почуствувала болки во градите, за кои нејзиниот сопруг се сомневал дека може да се должат на рак на дојка. Преку нејзината кралска мрежа, таа на крајот била лекувана од неколку водечки лекари, а една година подоцна, на 30 септември 1811 година, била подложена на мастектомија извршена од „*7 мажи во црно, д-р Лареј, г-дин Дубоа, д-р Моро, д-р Омон, д-р Рибе и ученик на д-р Лареј и уште еден на г-дин Дубоа*“. Операцијата била извршена како операција на бојно поле под команда на г-дин Дубоа, тогашен *акушер* (бабица или акушер) на царицата Марија Лујза и сметана за најдобар доктор во Франција. Барни подоцна ја опишала операцијата детално, бидејќи била свесна во поголемиот дел од неа, бидејќи се одвивала пред развојот на анестетиците.Затоа, без покана, се качив на креветот – и г-дин Дубоа ме стави на душекот и раширив марамче на моето лице. Сепак, беше проѕирно и видов, низ него, дека креветот веднаш беше опкружен од 7-те мажи и мојата дадилка. Одбив да ме држат; но кога низ светлото низ душекот, го видов сјајот на полиран челик – ги затворив очите. Не би се потпирал на конвулзивен страв од глетката на ужасниот рез. Сепак – кога ужасниот челик беше забоден во градите – сечејќи низ вени – артерии – месо – нерви – не ми требаа наредби да не ги совладам моите плачења. Почнав да врескам што траеше непрекинато во текот на целото време на резот – и речиси се чудам што сè уште не ми ѕвони во ушите? Толку мачна беше агонијата. Кога раната беше направена и инструментот беше изваден, болката изгледаше ненамалена, бидејќи воздухот што одеднаш се втурна во тие деликатни делови се чувствуваше како маса од ситни, но остри и разделени коњи, кои ги кинеа рабовите на раната. Заклучив дека операцијата е завршена – О, не! набрзо ужасното сечење беше обновено – и полошо од кога било, да се оддели дното, темелот на оваа ужасна жлезда од деловите на кои се прилепуваше – Повторно, секој опис би бил збунет – сепак, повторно сè не беше завршено, – д-р Лари се потпираше само на својата рака, и – О, боже! – Потоа го почувствував ножот (решетката) како удира во градната коска – стружејќи ја! 
Барни го испратила својот извештај за ова искуство неколку месеци подоцна до нејзината сестра Естер без да го препрочита. Денес е невозможно да се знае дали отстранетата града навистина била канцерогена.  Таа преживеала и се вратила во Англија со својот син во 1812 година за да го посети својот болен татко и да избегне регрутирање на нејзиниот син во француската војска. Чарлс Барни починал во 1814 година, а таа се вратила во Франција подоцна истата година откако бил склучен Парискиот договор, за да биде со својот сопруг.

Во 1815 година, Наполеон побегнал од Елба и се вратил на власт во Франција. Де Арблеј, кој служел во Кралската гарда, останал лојален на кралот Луј XVIII и се вклучил во воените дејствија што следеле. Барни побегнала во Белгија. Кога нејзиниот сопруг бил ранет, таа му се придружила во Трир и заедно се вратиле во Бат во Англија, за да живеат на улицата Грејт Стенхоуп број 23. Барни напишала извештај за ова искуство и за нејзините париски години во нејзиниот „Ватерло Дневник“ од 1818–1832 година. Де Арблеј бил унапреден во генерал-полковник, но починал кратко потоа од рак, во 1818 година. 

## ''„Скитникот“'' и ''„Мемоарите на д-р Барни“''
Барни го објавила својот четврти роман, *„Скитникот: Или, женски тешкотии“*, неколку дена пред смртта на нејзиниот татко. „*Приказна за љубовта и несогласувањето сместена во Француската револуција*“, во него се критикува англискиот третман кон странците во воените години. Исто така, се критикува лицемерното социјално ограничување што се става врз жените воопшто - додека хероината се обидува со еден по друг начин да заработи чесен живот - и елаборираните класни критериуми за социјално вклучување или исклучување. Таа силна социјална порака нелагодно се наоѓа во необична структура што би можела да се нарече мелодраматичен протомистеријален роман со елементи на пикареска. Хероината не е комична, но е своеглава и од нејасни причини одбива да го открие своето име или потекло. Па, додека таа талка низ Јужна Англија како бегалец, таа буди сомнежи.

Помеѓу *[[Скитникот (роман на Франсис Барни)| Скитникот]]* и раните романи на Хелен Крејк, кои таа можеби ги прочитала во 1790-тите, се повлекле некои паралели во заплетот и ставот. 

Барни заработила 1500 фунти од првото издание, но делото ги разочарало нејзините следбеници и не било објавено второ на англиски јазик, иако ги задоволило нејзините непосредни финансиски потреби. Критичарите сметале дека му недостасува увидот во нејзините претходни романи. Делото било повторно препечатено во 1988 година со вовед од романописецот Маргарет Драбл во серијата „Мајки на романот“. 

По смртта на нејзиниот сопруг на улицата Грејт Стенхоуп број 23 во Бат, Барни се преселила во Лондон за да биде поблиску до својот син, кој тогаш бил член на Христовиот колеџ. Во знак на почит кон својот татко, таа ги собрала и во 1832 година ги објавила во три тома „ *Мемоарите на доктор Барни“*. Тие биле напишани во панегиричен стил, фалејќи ги достигнувањата и карактерот на нејзиниот татко, а таа се потпирала на многу свои лични дела од претходните години за да ги создаде. Заштитувајќи го својот татко и семејниот углед, таа уништила докази за факти кои биле болни или неласкави и била остро критикувана од современиците, а подоцна и од историчарите за тоа.

## Подоцнежен живот
Синот на Барни починал во 1837 година, а нејзината сестра Шарлота Брум во 1838 година. Додека била во Бат, Барни добивала посети од помлади членови на семејството Барни, кои ја сметале за фасцинантна раскажувачка со талент за имитирање на личностите што ги опишувала. Таа продолжила често да им пишува на членовите на своето семејство.

Френсис Барни починала на 6 јануари 1840 година. Таа била погребана со својот син и сопруг на гробиштата Волкот во Бат. Подоцна бил подигнат надгробен споменик во дворот на црквата „Свети Свитин“ преку патот, кој се наоѓа веднаш до оној на таткото на Џејн Остин, Џорџ Остин.

## Плакети и други спомен-обележја
Покрај надгробната плоча поставена во дворот на црквата „Св. Свитин“ во Бат, други спомен-обележја и плочи го запишуваат животот на Барни.

Плоча на ѕидот на улицата „Хај Стрит“ број 84, Кингс Лин, покажува каде живееле таа и нејзиниот татко во 1750-тите. 

Во 1780 година, две години по објавувањето на романот Ивелина, таа престојувала на адреса Саут Парад број 14, во Бат, кај г-дин и г-ѓа Трел, кои биле големи пријатели на д-р Џонсон. Плоча на ѕидот од куќата ја евидентира нејзината посета. 

На Вест Стрит број 78, Брајтон, Сасекс, на сина плоча се евидентирани нејзините посети на домот на Тралеови. 

На ѕидот на замокот Виндзор, на улицата „Сент Албанс“ во Виндзор, на плоча е запишано живеалиштето на Мери Делани помеѓу 1785 и 1788 година, каде што Барни често ја посетувала. 

Сина плоча на ѕид во Чапел Лејн, Вестхамбл, Сари го евидентира животот на д’Арблејови таму во нивната колиба, *[[Камила (роман на Франсис Барни)|Камила]]*, која ја изградиле и во која живееле помеѓу 1797 и 1801 година. 

Во викаријатот „Света Маргарета“, плоштадот „Света Маргарета“, Кингс Лин, сина плоча ги евидентира редовните посети на Барни таму, каде што го набљудувала општествениот живот на Лин. 

Четиричината драма на Елизабет Гуџ, „Фани Барни“ (во *Три драми: Суоми, Бронте од Хаворт, Фани Барни: Џералд Дакворт, Лондон, 1939) содржи сцени од животот на Франсис Барни од 1768 до 1840 година. Под насловот „Радоста ќе се врати“, претставата била изведена во Лондон, во Уметничкиот тетар во 1937 година. Под објавениот наслов „Фани Барни* “, била изведена во Олдам, Ланкашир, во 1949 година.

Кафеава плоча на Кралското уметничко друштво го евидентира нејзиниот период на живеење на улицата Болтон број 11, Мејфер. 

На 13 јуни 2002 година, Здружението „Берни“ на Северна Америка  и Здружението „Берни“ на Велика Британија  откриле спомен-плоча во новиот прозорец на Поетскиот агол во Вестминстерската опатија во спомен на Франсис Берни. 

Во 2013 година, во галеријата на црквата „Св. Свитин“ во Бат била откриена мермерна плоча за да се забележи животот на Барни. Оваа плоча ги заменила двете оригинални плочи - една за неа и една за нејзината полусестра Сара Хариет - кои биле изгубени. Во 1958 година, властите на црквата „Света Свитин“ направиле обид да ги заштитат плочите со отстранување за време на реновирањето на црковните оргули, но подоцна тие исчезнале. 

## Список на дела
### Фикција
* *Историјата на Каролин Ивелин*, (писмо уништено од авторката, 1767)
* *Ивелина: Или историјата на влегувањето на една млада дама во светот*, Лондон, 1778 година
* *Сесилија: Или, мемоари на една наследничка*, Лондон, 1782
* *Камила: Или, слика од младоста*, Лондон, 1796, ревидирано (скратено) 1802
* *Скитникот: Или, женски тешкотии*, Лондон: Лонгманс, 1814

### Нефикција
* *Кратки размислувања во врска со француското емигрантско свештенство*. Лондон, 1793 година
* *Мемоари на доктор Барни*. Лондон: Моксон, 1832

### Посмртно објавени списанија и писма
* ''Раниот дневник на Френсис Барни 1768–1778'' . 2 тома. Уредник: Ени Рејн Елис. Лондон: 1889 
* *Дневник и писма на госпоѓа де Арблеј*, *1778-1840* . Уредено од нејзината внука [Шарлота Барет]. Во 7 тома. Лондон: Х. Колбурн (1842–1846). 
* *Дневникот и писмата на госпоѓа Де Арблеј*. Уредник: Остин Добсон. Лондон: Мекмилан, 1904
* *Д-р Џонсон и Фани Берни* [HTML во Вирџинија], од Фани Берни. Уредник: Чонси Брустер Тинкер. Лондон: Џонатан Кејп, 1912 година
* *Дневникот на Фани Берни*. Уредник: Луис Гибс. Лондон: Евримен, 1971

#### Изданија на Центарот Берни на Универзитетот Мекгил
* ''Раните дневници и писма на Фани Барни, 1768–1783'' . 5 тома. Том 1–2, изд. Ларс Тројд; Том 3, изд. Ларс Тројд и Стјуарт Кук; Том 4, изд. Бети Рицо; Том 5, изд. Ларс Тројд и Стјуарт Кук.
* *[https://www.mcgill.ca/burneycentre/publications/completed-projects#journals%20and%20letters Дополнителни дневници и писма на Френсис Барни]*, том 1 (1784–1786). Уредено од Питер Сабор и Стјуарт Кук, Оксфорд: Oxford University Press, 2015.
* ''Дворските дневници и писма на Франсис Барни (1786-јули 1791)'' . Во 6 тома. Оксфорд: Oxford University Press, 2011–2019.
* ''Дневниците и писмата на Фани Барни (Мадам де Арблеј) 1791–1840'', (12 тома) Том I–VI, уредник Џојс Хемлоу, со Патриша Бутилие и Алтека Даглас; Том VII, уредник Едвард А. и Лилијан Д. Блум; Том VIII, уредник Питер Хјуз; Том IX–X, уредник Ворен Дери; Том XI–XII, уредник Џојс Хемлоу со Алтеја Даглас и Патриша Хокинс. Оксфорд: Oxford University Press, 1972–1984.
* *[https://www.mcgill.ca/burneycentre/publications/completed-projects#journals%20and%20letters Дополнителни дневници и писма на Френсис Барни]* , том 2 (1791-1840) . Уредено од Питер Сабор, Оксфорд: Oxford University Press, 2018.

### Дворски драми
* *Витлингс*, 1779 (сатирична комедија) 
* *Едви и Елгива*, 1790 (стиховна трагедија). Продуцирано во Друри Лејн, 21 март 1795 година 
* *Хуберт де Вере*, в. 1788–1791 (стих трагедија)
* *Опсадата на Певенси*, околу 1788–1791 (стиховна трагедија)
* *Елберта*, (фрагмент) 1788–1791? (стиховна трагедија)
* *Љубов и мода*, 1799 (сатирична комедија)
* *Жемразецот*, 1800–1801 (сатирична комедија)
* *„Напорен ден“*, 1800–1801 (сатирична комедија)
* *Комплетните драми на Френсис Берни*, Питер Сабор, Џефри Сил и Стјуарт Кук, уредници, Монтреал: Мекгил-Квинс Јуниверзити Прес: 1995, Том 1: *Комедии*, Том 2: *Трагедии*
## Наводи

## Општи и цитирани наводи
* Мајкл Е. Аделштајн, *Фани Барни*. Њујорк: Твејн, 1968 година
* Х.Х. Асквит, „Фани Барни“, објавено приватно од Сер Чарлс Расел, 1923 година
* Фани Барни, *Комплетни драми на Френсис Барни* (Том 1: Комедии; Том 2: Трагедии), уредник: Питер Сабор, Стјуарт Кук и Џефри Сил, Монтреал: Универзитетска издавачка куќа „Мекгил-Квинс“, 1995 
* Фани Барни, *Дневници и писма*. Уредник: Питер Сабор и Ларс Е. Тројд: Класици на Пингвин, 2001
* Фани Барни, *Витлингс и Женомразецот*. Уредник: Питер Сабор и Џефри Сил, Питерборо: Бродвју Прес, 2002
* „Берни, Фани, 1752–1840“. *Биографија на Литература Онлајн.* Фредериктон: Универзитет во Њу Бранзвик. 3 декември 2006 година
* „Берни, Фани.“ *Енциклопедија Британика.* Том 4, 1971
*   

## Надворешни врски
* Дела од Фани Берни на Прослава на жени писателки 
** ''Камила: Или, слика од младоста'' (1796)
** ''Ивелина: Или историјата на влегувањето на една млада дама во светот'' (1778)
* Ресурс за Фани Берни на FannyBurney.org   
*   
* Есеи од Фани Берни на Quotidiana.org
* Сопствениот исказ на Фани Барни за мастектомијата на која била подложена во 1811 година
* Центарот „Берни“ на Универзитетот Мекгил
* Здружение „Барни“
* Архивски материјал поврзан со Френсис Барни наведен во Националниот регистар на архиви на Велика Британија
* Франсес де Арблеј („Фани Берни“) во Националната портретна галерија, Лондон
* Во куќите на Френсис Берни, март 2023 година, како дел од проектот OpeRaNew

Категорија:Британски хумористи
Категорија:Англиски сатиричари
Категорија:Англиски есеисти
Категорија:Починати во 1840 година
Категорија:Родени во 1752 година
Категорија:Англиски писателки
Категорија:Англиски поети
Категорија:Англиски драматурзи