Слаштен

**Слаштен** — село во Неврокопско, Пиринска Македонија, денес во општината Сатовча на Благоевградската област, југозападна Бугарија.

## Географија и местоположба

Селото Слаштен се наоѓа на 25 километри источно од Хаџидимово и на 20 километри јужно од општинскиот центар Сатовча. Селото е планинско кое се наоѓа во подножјето на западните делови на Родопите на надморска висина од 679 метри, во историко-географската област Чеч. Атарот на селото зафаќа површина од 20.975 км2. На територијата на селото тече реката Места. Соседни села се В’лкосел, Жижево, Туховишта, Годешево и Беслен во Бугарија, како и Ракиштен во Грција.

## Историја
### Рана и средновековна историја

Селото Слаштен има долга историја. Најраната позната населба на територијата на Слаштен датира од доцно бронзено време. На месноста *Мрамор* постоела населба за време на раната железна епоха и за време на антиката. Во месноста *Чуката* северно од селото има надгробен споменик и населба. Во другo наоѓалиште со ова име на брегот на реката Места има и траги од населба. Античка населба постоела и во месноста *Градиште*. Многу остатоци биле откриени и во населбата од доцната железна епоха во областа *Сливките*. Постојат и траги од античка населба на ридовите на Белица и Грамада, а во месноста *Лозјата* има гробна некропола.

### Османлиско Царство

Селото Слаштен било воведено во отоманскиот административен систем во 1464-65 година, кога неговото население било регистрирано по име. Во регистарот биле регистрирани 1 муслиманско семејство и 51 немуслимански семејства во селото, 10 неженети и 1 вдовица. Следниот попис на населението на Слаштан е направен во 1478-79 година, кога во селото биле запишани 2 муслимански семејства, 100 немуслимански со 2 неженети и една вдовица. Во наредните години, населението во селото значително се зголемило. Во 1519 година, муслиманите во тоа биле 25 семејства и 18 неженети, а немуслиманите биле 113 семејства, 13 неженети и 19 вдовици. 11 години подоцна, бројот на муслиманите пораснал уште повеќе, а бројот на немуслиманите опаднал. Во регистар од 1530 година имало 35 семејства и 25 неженети муслимани во Слаштан, 70 немуслиомански семејства, 6 неженети и 6 вдовици. Од истата година, сочуван е фрагмент од деталниот регистар, во кој Слаштен е единственото село во Неврокоп (од оние наведени во фрагментот), во кое има џамија и имам е Муса, син на Хедер. Детален регистар на Софискиот санџак од 1569-70 година го прикажува населението на даночните обврзници во Слаштан на следниов начин: муслимани - 33 семејства и 37 неженети; немуслимани - 14 семејства и 12.

Во 1671 година, претставници од сите села биле повикани во Неврокоп за да сведочат на суд дека им биле платени купените претходно државни производи. Од муслиманските села бил испратен муслиман, од христијанските села бил испратен христијанин, а муслиман и христијанин од мешаните села. Селата во кои живееле луѓе со повисок социјален статус биле претставени од нив без оглед на нивната религија. Во овој документ Рибново е претставен од Мехмед Челебија. Во 17 век, населението било драстично намалено поради неколку воени походи и неколку епидемии на чума. Така, во 1723 година, Слаштан било чисто муслиманско село со 48 семејства. Во селото имало џамија, музезин, а има и еден спахија и еден спахија на тимар. Селото, исто така, се наоѓа во отоманските документи кои датираат од 1605 година како Ислаштани. Според академик Иван Дуриданов, ова е оригиналното име на жител со наставката *jane* **Слаштане* од **Saltjane*,, произлезено од придавката *слат*. Во османлиските документи, селото најмногу се нарекува Ислаштен (на отомански турски: ﺍﺳﻼشــتــــن).

Во текот на XIX век, селото било муслиманско и припаѓало кон Неврокопската каза на Отоманското Царство. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. *Слаштен* (*Slaschtène*)  е село со 50 семејства и 130 Помаци. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 750 жители, сите македонски муслимани во 90 куќи. Според Стефан Верковиќ во 1881 година во селото живееле 176 муслимански машки лица во 50 куќи.

### Бугарија
По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија. Во 1913 година, неколку бегалци семејства од Ракиштен, се населиле во Слаштен.

Во пролетта 1972 година, имињата на жителите на селото биле променети како дел од *процесот на Преродба*, при што властите наишле на сериозен отпор и започнале големи насилства.

## Население
Според Димитар Гаџанов, во 1916 година, 3012 Помаци живееле во В’лкосел, Годешево, Слаштен и Туковишта. Според податоците од пописот во годините 1926, 1934, 1946 и 1956 година, населението во Слаштан било 839, 838, 1130 и 1263, соодветно.

## Религија

Жителите од Слаштан се Помаци кои го практикуваат исламот. Џамијата се наоѓа во центарот на селото. Се состои од молитвена куќа и минаре. Минарето има еден балкон. По подолг период на забрана за влез во џамија во комунизмот, истата била отворена по промените во 1989 година. Се собираат средства од целото село за реновирање на истата.

## Училиште

Првото бугарско училиште во Слаштен било отворено кон крајот на 1912 година, но по неуспешниот обид за преобразување на Помаците, истото било затворено. Повторно било откриено на 1 март 1925 година. Единствениот учител бил Истилијан Крустев, брат на началникот на границата. На 8 декември 1925 година, по налог на Министерството за образование, Методи Тенев бил назначен од градот Ќустендил. За него се смета дека е првиот учител и директор на училиштето. Првично, училиштето било сместено во 4 простории.

Училиштето е сместено во зграда од 1950 година. Зградата тогаш целосно ги исполнувала и ги задоволувала потребите на училиштето, но по 1970 година станала исклучително недоволна, затоа што сите одделенија (I-VIII) биле двојни, а некои - тројни. Сегашната зграда била изградена според еден вид дизајн прилагодена од проектна организација - Благоевград од 1975 до 1979 година. Првично, училиштето се отворило како основно училиште (одделение I-IV), а во 1980 година за првпат било отворено првото средно училиште (V клас).

## Наводи

Категорија:Општина Сатовча
Категорија:Села во Пиринска Македонија
Категорија:Чеч