Леди Макбет од Мценскиот Округ (опера)

***Леди Макбет од Мценскиот Округ*** (*Леди Макбет Мценского уезда*) — опера во четири чина на рускиот композитор Дмитриј Шостакович, опус 29. Композиторот подоцна ја преработил операта под ново име „***Катерина Измајлова***“ (*Катерина Измайлова*), опус 114, во кој додал два нови интерлудии, детално ја преработил третата сцена од првиот чин, а на други места направил мали измени. Шостакович ја претпочитал новата верзија, но по неговата смрт, првата верзија, опус 29, со некои рани промени, се изведува почесто.
[мини| „Катарина Измајлова“, опера од Дмитриј Шостакович, Свитлана Декар (сопран), Анатолиј Пономарев (тенор), СНП, Нови Сад, 2006/07. Фотографијата е дел од фото колекцијата на [Српски народен театар|Српскиот народен театар .]]
алт=|мини| „Катарина Измајлова“, опера од Дмитриј Шостакович; Бранислав Јатиќ (бас), СНП, Нови Сад, 2006/07. Фотографијата е дел од фото колекцијата на Српскиот народен театар.
Операта зборува за осамена жена во Русија од 19 век, која се заљубува во еден од слугите и поради него го убива прво свекорот, а потоа и својот сопруг. Делото, иако е со помодерен стил, содржи и елементи на експресионизам и веризам.

## [[Либрето]]
Александар Прејс и Дмитриј Шостакович според истоимената приказна на Николај Лесков.

## Премиера
* Прва верзија - „*Леди Макбет од Мценскиот Округ*“, опус 29.

: 22 јануари 1934 година, Ленинград

* Втора верзија - „*Катерина Измајлова*“, опус 114.

: 26 декември 1962 година, Москва

## Ликови и улоги

Работници кај Измајлови - Гости на свадба - Полицајци - Затвореници и затворенички - Вооружени придружници на конвојот

## Содржина

### I чин

#### Сцена 1.
*Собата* на Катерина: Катерина е несреќно мажена за Зиновиј, богат трговски син. Се жали на својата осаменост. Нејзиниот свекор Борис Тимофеевич ја обвинува што и по пет години брак, Зиновиј сè уште нема наследници. Но, таа го обвинува сопругот кој не е заинтересиран за неа. Зиновиј заминува затоа што им паднала брана на воденицата и Борис ја тера Катерина да се заколне на иконата дека ќе му биде верна. Слугинката Аксиња ѝ кажува на Катерина за новиот работник, Сергеј, дека е познат женкар и дека го избркале од последната работа затоа што се заплеткал со газдарицата.

#### Сцена 2.
*Двор кај Измајлови*: Сергеј и мажите вработени кај Измајлови се поигруваат со Аксиња. Катерина ги прекинува и ги обвинува дека се поигруваат со неа само затоа што е жена. Сергеј ја предизвикува на двобој со борење. Тој е посилен од неа и ја соборува, но Катерина го повлекува со себе. Борис ги затекнува такви и, иако Катерина се правда дека се сопнала и паднала, тој сè уште се сомнева и се заканува дека сè ќе му каже на Зиновиј кога ќе се врати дома.

#### Сцена 3.
*Собата на Катерина*: Катерина се подготвува за спиење. Сергеј доаѓа под изговор дека сака да позајми книга затоа што му е досадно. Влегува во разговор со Катерина и успева да ја заведе.

### II чин

#### Сцена 4.
*Двор*: Ноќ е, една недела подоцна. Борис изгледа слушнал некого во дворот и тргнал во обиколка. Го гледа Сергеј како излегува од собата на Катерина низ прозорецот. Го фатил и го камшикувал, а потоа го затворил в подрум. Катерина му донела печурки што останале од вечерата, во кои ставила отров за глувци. Додека Борис умира, таа ги зема клучевите и го ослободува Сергеј. На смртната постела Борис вели дека е цркнува како стаорец и повторува „*таа, таа!“* Но, никој не го разбира тоа.

#### Сцена 5.
*Собата на Катерина*: Катерина и Сергеј се заедно. Откако тој заспива, нејзе ѝ се јавува духот на Борис. Одеднаш, се слуша некој во ходникот: Зиновиј се врати. Сергеј се сокрива, но Зиновиј забележува дека креветот за е наместен за двајца и наоѓа машки појас до креветот. Ја сфаќа вистината и почнува да ја тепа Катерина, но Сергеј истрчува и го убива. Во темнината, Катерина и Сергеј го кријат телото на Зиновиј во подрумот.

### III чин

#### Сцена 6.
*Дворот на Измајлови, покрај подрумот*: Катерина и Сергеј се подготвуваат за венчавка. Катерина постојано се плаши дека некој ќе го открие телото на Зиновиј. Тие заминуваат, а пијаницата ја користи приликата да се прикраде и да го обие подрумот, бидејќи гледа дека газдарицата постојано го обиколува влезот и мисли дека долу крие вотка. Кога го видел телото, отрчал во полиција.

#### Сцена 7.
*Полициска станица*: Полицајците се жалат на малата плата и ја критикуваат Катерина Измајлова што не ги поканила на свадба. Сепак, тие се надеваат дека ќе имаат некоја причина да одат таму. Кога пијаницата упаѓа и им раскажува за трупот, тие среќно брзаат по него.

#### Сцена 8.
*Градина кај Измајлови*: Сите гости се веќе пијани и дремат. Катерина забележува дека вратата од подрумот е скршена и исплашена го тера Сергеј да ги земе парите од куќата и да побегнат. Но, полицијата пристигнува и тие се предаваат.

### IV чин

#### Сцена 9.
*Привремен камп за осуденици*: Меѓу осудените кои одат во Сибир се Катерина и Сергеј. Таа му плаќа на стражарот да ја пушти кај Сергеј, кого сè уште го сака, но тој ја обвинува за сѐ и ја брка. Кога Катерина заминува, Сергеј се обидува да заведе друга затвореничка, Сонетка. Таа бара доказ за неговата љубов и вели дека ѝ е многу ладно во нозете. Сергеј ја мами Катерина да му ги даде своите чизми, а ѝ ги дава на Сонетка. Таа и останатите осуденички ја исмеваат Катерина. Таа збеснала, ја грабнала Сонетка и ја фрлила во ледената река, а потоа се фрлила по неа. Стражарите ги собираат затворениците и ги принудуваат да продолжат понатаму.

## Надворешни врски
* **Музика**
** Комплетна опера во формат (Катерина Измајлова - Галина Вишневскаја, Сергеј - Николај Геда, диригент - Мстислав Ростропович и Хорот на Амборизиската опера и Лондонскиот филхармониски оркестар)

Категорија:Опери
Категорија:Дела од Димитриј Шостакович
Категорија:Дела од 1934 година