Мурална круна

[мини| Мурална круна на [Кибела (сребрена тетрадрахма издадена од Смирна, 160–150 п.н.е.)]]
**Мурална круна** () е круна или глава што ги претставува градските ѕидини или кули. Во класичната антика, тоа било амблем на божества чувари над градот, а кај Римјаните воено одликување. Подоцна круната на муралот се развила во симбол на европската хералдика, најмногу за градовите и населбите, а во 19 и 20 век била користена и во некоја републиканска хералдика.

## Употреба во античко време
Во хеленистичката култура, една мурална круна идентификувала божества како што се божицата Тиха (олицетворение на среќата на градот, познат на Римјаните како Фортуна) и Хестија (олицетворение на заштита на град, познат на Римјаните како Веста). Високите цилиндрични *поло круни* на Реја/Кибела исто така можеле да бидат прикажани како мурална круна во хеленистичко време, конкретно означувајќи ја мајката божица како покровител на градот.
[лево|мини| [Антиохија|Антиохиската Тиха, римска верзија на бронза од 3 век п.н.е од Евтихид]]
Муралната круна станала античка римска воена декорација. *Корона муралис* (латински „заѕидана круна“) била златна круна, или круг од злато наменета да личи на битка, доделена на војникот кој прв се качил на ѕидот на опколениот град или тврдина за успешно да го постави стандардот (знамето) на напаѓачката војска врз неа. Римската мурална круна била изработена од злато и украсена со одбранбени столбови, како што е хералдичката верзија. Бидејќи била меѓу највисоките воени одликувања, таа била доделувана на барателот дури по строга истрага. Круната на муралот на *рострата*, составена од *рострата* што укажувало на заробени бродови, му била доделена како поморска награда на првиот од групата за влегување, слично на поморската круна.

Атрибутите на грчко-римската божица Рома на грчките монети обично ја вклучуваат нејзината мурална круна, што го означува статусот на Рим како лојален заштитник на грчките градови-држави.

## Хералдичка употреба
мини|Хералдичка мурална круна
Римската воена декорација подоцна била употребена во европската хералдика, каде што терминот означува круна направена според ѕидовите на замокот, која може да биде тинктурирана *[[Злато (хералдика)|или]]* (златна), *[[Сребро (хералдика)|аргента]]* (сребрена), *[[Црвена боја (хералдика)|ѓуле]]* (црвена) или *соодветна* (т.е. камен- обоени). Во Германија од 19 век, мурални круни (**') почнале да се усвојува за рацете на градовите, со сè поспецифични детали: „Резиденцијалните градовите и главните градови обично носат **' со пет кули, големи градови еден со четири кули, помали градови еден со три“, забележал Артур Чарлс Фокс-Дејвис, во *Целосен водич за хералдиката*, додавајќи „Строги прописи за ова прашање сè уште не постојат“ и предупредувајќи дека употребата е не британски.

Мурални круни биле користени, наместо кралски круни, за средновековните и модерните италијански општини. Дама крунисана со мурал, Италија Туррита, ја персонифицира Италија. Во Италија, општини а некои провинции и воени корпуси имаат мурални круни на нивните грбови: златни со пет кули за градовите и сребрени со девет кули за други. Грбот на Втората шпанска република имал мурална круна.

На почетокот на 20 век, Португалија воспоставила строги правила за својата општинска хералдика, во која секој грб содржи мурална круна, со три сребрени кули што означуваат село или урбана парохија, четири сребрени кули што претставуваат град, пет сребрени кули значат град и пет златни кули за главен град. Португалските правила се применуваат и на повеќето општински грбови на Бразил и на некои други членови на Заедницата на земји на португалски јазик.

Романските општински грбови содржат мурална круна, со една или три кули за селата и комуни, пет и седум кули за градовите и општините.

Орелот на грбот на Австрија носи мурална круна за да го означи нејзиниот статус како република. Ова е спротивно на кралските круни кои го украсувале двоглавиот орел (и царската круна поставена над него) во грбот на Австроунгарија до нивниот пораз во Првата светска војна. Орелот крунисан со мурал бил напуштен под свештено-фашистичката Федерална држава Австрија од 1934 година, но бил вратен во Австрија окупирана од сојузниците по Втората светска војна и останал на место до ден-денес.

### Примери од хералдиката

Податотека:Austria Bundesadler.svg|Грбот на Австрија
Податотека:Coat of arms of Malta.svg|Грб на Малта
Податотека:Escut de la província de Lleida.svg|Грб на провинцијата Леида, Каталонија, Шпанија
Податотека:Crest of Lisboa.png|Грб на Лисабон, главен град на Португалија
Податотека:Bissau.PNG|Грб на Бисау, главен град на Гвинеја-Бисао
Податотека:DEU Berlin COA.svg|Грб на Берлин, главен град на Германија. Овде, ѕидот на круната на муралот е комбиниран со листовите на народната круна, означувајќи го статусот на Берлин и како град и држава.
Податотека:BG Sofia coa.svg|Грб на Софија, главен град на Бугарија
Податотека:CoA Città di Milano.svg|Грбот на градот Милано, Италија
Податотека:Brasao SaoPaulo SaoPaulo Brasil.svg|Грб на градот Саун Пауло, главен град на државата Саун Пауло, Бразил
Податотека:Coat of arms of Trondheim.svg|Грбот на Трондхајм, Норвешка
Податотека:ROU AR Arad CoA.svg|Грбот на Арад, Романија (општина, главен град на округот)
Податотека:Coat of Arms of Krasnoyarsk (Krasnoyarsk krai).svg|Грбот на Краснојарск е на врвот со форма на мурална круна, која е златен коронета со пет кули од ранг на руски федерален субјект административен центар.
Податотека:Coat of Arms of Kryvyi Rih.svg|Грб на Криви Рих, Украина
Податотека:Coat of Arms of Zrenjanin.png|Грб на градот Зрењанин, Србија
Податотека:Ninove wapen1.svg|Грб на Нинове, Белгија
Податотека:Coat of arms of Calderdale Metropolitan Borough Council.png|Грб на Калдердејл, Англија
Податотека:Coat of arms of Vancouver.svg|Грб на Ванкувер, Британска Колумбија, Канада


## Наводи

Категорија:Иконографија
Категорија:Национални симболи на Италија