open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Македонски берзански индекс

**Македонски берзански индекс** (МБИ10) претставува агрегатен показател на движењето на дените на акциите кои котираат на Македонската берза АД Скопје.

## Критериуми за пресметка на индексот
На 29 јули 2013 година, Одборот на директори на Македонската берза донел нова методологија за пресметка на МБИ10. Причината за тоа било воведувањето на задолжителната котација на акционерските друштва на берзата, што предизвикало зголемување на бројот на котираните фирми на официјалниот пазар на берзата. Тоа пак предизвикало зголемена хетерогеност на котираните акции, т.е. големи разлики помеѓу големината на пазарната капитализација на фирмите кои котираат, како и во процентот на пазарната капитализација кој е расположлив во јавноста (*free float*).

Оттука, со новата пресметка на берзанскиот индекс биле воведени следниве промени:
* воведување на пазарната капитализација која се наоѓа во слободното флуктуирање (*free float*) при пресметката на индексот,
* намалување на критериумите за избор на акциите за вклучување во индексот, и тоа, од пет на три критериуми (пазарната капитализација во слободно флуктуирање, просечнито дневен промет и бројот на денови на тргување),
* намалување на максималното влијание на секој поединечен елемент на индексот до 25% на 20%.

Исто така, Одборот на директори на берзата донел одлука, започнувајќи од 16 септември 2013 година, да престане пресметувањето на индексот за јавнопоседувани друштва (МБИД). Имено, со постапката за задолжителна котација, на Пазарот на акционерски друштва со посебни обврски за известување останале само 18 трговски друштва со исклучително ниска ликвидност, со што ичезнала потребата од следење на цената на овој сегмент на Македонската берза по пат на посебен пазарен индекс.

## Структура на МБИ10
Согласно новата методологија, на 2 септември 2013 година, Комисијата за берзански индекс извршила вонредна ревизија на структурата на МБИ10, определеувајќи ги следниве негови елементи:
* Комерцијална банка АД Скопје,
* Гранит АД Скопје,
* Алкалоид АД Скопје,
* Македонски Телеком АД Скопје,
* Стопанска банка АД Битола,
* Макпетрол АД Скопје,
* Топлификација АД Скопје,
* ТТК банка АД Скопје,
* Македонијатурист АД Скопје,
* Реплек АД Скопје.

Според овој состав, МБИ10 започнал да се пресметува на 16 септември 2013 година.

## Движење на МБИ10
На крајот од август 2013 година, МБИ10 изнесувал 1633,33, додека МБИД изнесувал 2 288,45.

## Наводи

Категорија:Економија
Категорија:Финансии
Категорија:Економија на Македонија
Категорија:Финансиски систем на Македонија
Вангел Нечевски

**Вангел Нечевски - Тунелот** (Битола, 17 март 1922 – Битола, 16 октомври 2006) — македонски комунист, учесник во НОВ, народен херој. За народен херој бил прогласен на 20 декември 1951 година.

## Животопис
Вангел Нечевски е роден во Битола во работничко семејство. Уште како млад се вработил во тутунската станица во Битола. По окупацијата на Југославија во Втората светска војна, Нечевски се вклучил во СКОЈ. Веднаш се вклучил во акциите на месната партиска организација за растурање на пропаганден материјал, собирање на оружје и вршење на курирски должности.

## Учеството во Народноослободителната војна
Во почетокот на 1942 г. бил уапсен и интерниран во Бугарија. По половина година помината во интернација, се вратил во Битола. Но, поради своите активности, веќе не можел да остане во градот и на 4 јули 1942 г. заминал во партизанскиот одред „Даме Груев". Во одредот извршувал низа курирски задачи што ги добивал како курир на Главниот штаб на Македонија. Се истакнал со снаодливост и храброст при една задача од декември 1942 година, кога пренесувал партиски материјал од Грција во Битола, при што бил опколен од граничари, на кои успеал да им помогне и да го спаси материјалот. Во 1943 година по налог на Главинот Штаб на Македонија, фатил врска со Кавадарскиот одред, кој се наоѓал во Егејскиот дел на Македонија, а во оваа задача поминал 9 дена низ потполно непознат терен.  Во текот на 1942, 1943 и поголемиот дел од 1944 година, одржувал редовна врска со грчките и албанските партизани, пренесувајќи најдоверливи материјали и префрлајќи најдоговорни политички и воени раководители и делегати на Врховниот штаб од Македонија. Пред крајот на војната станал заменик-командант на дивизија.

## По војната
По Војната работел во ОЗНА. Потоа вршел други политички и државни должности во Битола и во Македонија. По пензионирањето, бил претседател на Сојузот на борци од НОВ и претседател на Матицата на иселениците во Битола.

За народен херој бил прогласен на 20 декември 1951 година.

## Наводи

Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Луѓе од Битола
Категорија:Починати во Битола


## Надворешни врски
* In memoriam, Утрински весник
Нова Земја

мини|десно|Грбот на Нова Земја
**Нова Земја** () — архипелаг во Северноледениот Океан во северна Русија, чиј ’рт Флисингски е најисточната точка во Европа. Архипелагот претставува реон во состав на Архангелската област и урбан округ на општинско ниво. Населението брои 2.429 жители (2010), од кои 1.972 живеат во административниот центар Белушја Губа.

Домородното население се состоело од 50–300&nbsp;Ненци, што се занимавале претежно со риболов, лов со стапици, чување ирваси и лов на бели мечки и фоки. Живееле на островите од 1872 до 1950-тите, по што биле преселени на копното поради атомските проби.

Архипелагот се состои од два главни острова (Северен и Јужен) одделени со тесниот Маточкинов Проток и повеќе мали островчиња. Зафаќа вкупна површина од 90.650&nbsp;км2 и ги двои Баренцовото и Карското Море.

За време на Студената војна, на овие острови се изведувале разни значајни воени вежби и проби, командувани од базата во Рогачево. Војската е присутна и денес. На 30&nbsp;октомври 1961 г. тука е фрлена познатата „Цар-бомба“ — најсилната пукната атомска бомба во историјата.

## Природна околина
Нова Земја е продолжеток на северниот дел на Урал, па затоа внатрешноста на островите е сосем планинска. Меѓу Јужниот Остров и копното се протега протокот Карска Врата. Планините достигнуваат надморска височина од 1.547&nbsp;м. На Северниот Остров има поголем број на ледници, додека пак јужниот се одликува со тундра. Природните ресурси се застапени со бакар, олово и цинк.

Екологијата е ограничена од суровата клима, но сепак подрачјето има разновиден жив свет. Меѓу позабележителните жители на островите е белата мечка, чија популација околу Баренцовото Море е генетски различна од оние на други места.

## Поврзано
* Вајгач
* Баренцово Море
* Архангелска област
* Цар-бомба
* Земја на Франц Јосиф
* Список на острови во Русија

## Наводи

*
*

## Надворешни врски

* Нова Земја  — информативна страница 
* Атомски проби на Нова Земја — Меѓународна агенција за атомска енергија
* Портал на Нова Земја 
* Историја на населувањето на Нова Земја 


Категорија:Острови во Русија
Категорија:Архангелска област
Категорија:Карско Море
Категорија:Архипелази во Северноледениот Океан
Рајнсберг

**Рајнсберг** () — град во округот Источен Пригниц-Рупин, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се наоѓа на реката Рин, околу 20 километри североисточно од Нојрупин и 75 километри северозападно од Берлин.

## Историја

Фридрих Велики, додека сè уште бил престолонаследник, уредил и се преселил во обновениот замок во Рајнсберг кратко по неговата венчавка во 1733 со Елизабета Кристина од Брауншвајг-Беверн. Во овој период имал зачестена комуникација со Волтер, бурни прослави со филозофи и музичари и напишал неколку дела за политичката теорија, вклучувајќи го *[[Антимакијавели]].*

## Галерија


Податотека:Rheinsbergehrendenkmal1.jpg|Споменик спроти замокот
Податотека:Rheinsbergschloss3.jpg|Замокот гледан од споменикот
Податотека:Rheinsberg Schloss und Park asv2024-03 img01.jpg|Концертна сала (дел од замокот)
Податотека:Dierberg_church.jpg|Црква во Дирберг
Податотека:Heinrichsdorf_fire_house.jpg|Противпожарна куќа во Хајнрихсдорф
Податотека:Wittwien_manor.jpg|Дворец во Витвин


## Збратимени градови
*  Хјубер Хајтс (Охајо, САД)

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница

Категорија:Источен Пригниц-Рупин
Категорија:Бранденбург (покраина)
Европско здружение за историја на правото

**Европско здружение за историја на правото** — европска организација која е основана во 2009 година во Брно (Чешка Република). Европско Здружение за Хисторија на Правото го создава платформата за сооработка помеѓу европските хисторичари – правници и институции кои се однесуваат на хисторијата на правото и во публикациите и во состаноците. Европското Здружение за Хисторија на Правото воспоставува релаци не само помеѓу академиците, туку исто така соработува зо значајни правни лица (воглавном со Уставните Судови), јавните правобранители, адвокатите и јавната администрација која се значајни за здружението. 
Главна задача на Европското Здружение за Хисторија на Правото е да го поддржува истражувањето во областа на Хисторија на Правото и на Римското Право во различни европски земји. Предметот на научно истражување се состоји од:
*Хисторија на правната мисла,
*Римско право,
*Правна структура,
*Значајни личности во хисторија на правото, правната наука и правната мисла,
*Правните системи и Правните институции.

За нејзините членови Европското Здружение за Хисторија на Правото организира конференции, лекции, семинари, екскурзии и состаноци сè со цел да се дискутира за актуелните прашања на хисторијата на Европското Право и да се презентираат резултатите на истражувањата на истражувачите спроведени од хисторичарите – правници од европските земји. ''Списанието Европска Хисторија за правото'' *(Journal on European History of Law)* се објавува на Англиски и на Германски јазик како “универзални” јазици, преку који се стреми да ги оставрува во практиката горенаведените цели.

## Наводи


## Надворешни врски
*The European Society for History of Law лужбени страници (Германски, Англиски, Чешки, Израелски, Руски)
Кириц

мини|лево|Црква Св. Богородица

**Кириц** () — град во округот Источен Пригниц-Рупин, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се наоѓа 28 километри западно од Нојрупин и 28 километри југоисточно од Прицвалк.

## Преглед

Градот се наоѓа близу Кирицкиот езерски синџир на езера. Градот го има добиено прекарот „крколивиот Кириц“ (*Kyritz an der Knatter*). Бучавата на бројните воденици долж потокот, паралелен на реката Јеглиц била причината за овој прекар. Овој речен канал денес не постои.

Градот е составен од следниве единици: Берлит, Борк, Древен, Гантиков, Ганц, Холцхаузен, Кецлин, Лелихов, Мехов, Рефелд и Тец.

## Историја

* Во 946 Кириц бил првпат споменат во документите.
* Во 1225 бил основан францискански манастир (укинат во 1552)
* Во 1237, Кириц (првично Хорици („Chorizi“)) ги добил градските права. Градот се наоѓа во областа Пригниц, словенски *pregynica* (што означува „непристапни дрвја“).
* Во 14 век, Кириц станал член на Ханза. Во тоа време биле изградени градските ѕидини и парохиската црква Св. Богородица. Црквата и остатоците од градските ѕидини постојат и денес.
* Во 1488 било произведено првото пиво наречено „Mord und Totschlag“ (Смрт и убиство). Пивото сè уште се произведува во селото Десов.
* Во 1600 е роден грофот Ханс Кристоф фон Кенигсмарк, водечки шведски генерал во Триесетгодишната војна.
* Во 1626, 800 жители на градот умреле поради чума.
* Во XVII и XVIII век биле градени фахверк куќи, кои и денес се зачувани во центарот на градот.
* Од 1806 до 1814 бил окупиран од Франција. Во 1814 бил засаден „мировен даб“, кој и денес се наоѓа пред градското собрание.

## Галерија


Податотека:Kyritz_Brunnen_Bassewitzsage.jpg|
Податотека:Kyritz_Brunnen_Diercke.jpg|
Податотека:Kyritz_Brunnen_Kloster.jpg|
Податотека:Kyritz_Brunnen_Starkbier.jpg|
Податотека:Kyritz_Brunnen_Knatter.jpg|
Податотека:Kyritz_Brunnen_Tuchmacher.jpg|



Податотека:Kyritz_Berliner_Volksbank.jpg|Главниот плоштад
Податотека:Kyritz_Bach_Str_44.jpg|Улица Бах
Податотека:Kyritz_Bach_Str_36.jpg|Улица Бах
Податотека:Kyritz_Seesteig.jpg|Спомен-плоча


## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница

Категорија:Источен Пригниц-Рупин
Категорија:Бранденбург (покраина)
Награда „Петре Прличко“

**Петре Прличко** — награда за животно дело за глумци од средната генерација во чест на големиот македонски глумец Петре Прличко. Неа ја востановило Здружението на драмски уметници „Џинот“, Народниот театар „Јордан Хаџи Константинов“ и Општина Велес во 2006 година а нејзин прв лауерат е Благоја Спиркоски - Џумерко. Глумечката награда за животно дело „Петре Прличко“ се состои од плакета со ликот на Прличко и паричен износ во висина од 60.000 денари.

## Лауерати
*2006 - Благоја Спиркоски - Џумерко
*2007 - Емил Рубен
*2008 - Петар Мирчевски
*2009 - Благоја Чоревски
*2010 - Мето Јовановски
*2011 - Борис Чоревски
*2012 - Петар Темелковски
*2013 - Драган Спасов
*2014 - Александар Ѓорѓиев
*2015 - Милица Стојанова 
*2016 - Кирил Гравчев 
*2017 - Гоце Влахов
*2018 - Младен Крстевски
*2019 - Диме Илиев
*2020 - Слободан Степановски
*2021 - Александар Шехтански
*2022 - Игор Џамбазов
*2023 - Јордан Витанов
*2024 - Тони Михајловски
*2025 - Слободанка Чичевска
*2026 - Атила Клинче

## Наводи

Категорија:Филмски награди
Категорија:Македонски награди
Категорија:Појавено во 2006 година во Македонија
Драган Спасов - Дац

**Драган Спасов-Дац** (роден на  во ) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец.

## Животопис

Роден е во Скопје. Дипломирал на Факултетот за драмски уметности во Скопје, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, во класата на проф. Слободан Унковски. Од 1992 до 2016 г. работел како глумец во Драмски театар - Скопје. До сега има остварено бројни и значајни улоги во театарски претстави, филмски и телевизиски проекти. Во 2016 г. преминал во ансамблот на Македонскиот народен театар како директор.
Во 2018 година повторно се враќа во Драмски театар - Скопје.

Дац во 2019 година, ја започнува својата музичка кариера, формирајќи го дуото "Дац и Александар" со Александар Митески.

## Филмографија

## Награди и признанија
*1993 - Награда за најдобро актерско остварување на МТФ "Војдан Чернодрински" - Прилеп за улогата на "Тони Џанго" во претставата "Грев или шприцер" 
*1994 - Награда од уметничкиот совет на ДТС која гласи: Награда за најдобар актер на Драмски театар - Скопје во 1994 година
*1995 - Награда за најдобро актерско остварување на МТФ "Војдан Чернодрински" - Прилеп за улогата на Розенкранц во "Розенкрец и Гилденстерн се мртви" 
*1996 - Награда "Димче Трајковски" за улогата на "Тимчо" во "Ни ќар - ни зијан на МТФ Војдан Чернодрински - Прилеп
*1996 - "Златна маска" од весникот "Вечер" за улогата на "Моцарт" во "Амадеус" на фестивалот "Охридско лето"
*1996 - Награда 13-ти ноември
*2001 - Награда за најдобро актерско остварување на МТФ "Војдан Чернодрински" - Прилеп за улогата на "Симон" во претставата "Диво месо"
*2013 - Златна бубамара на популарноста за актер на годината 
*2013 - награда „Петре Прличко“
*2022 - Награда св. "Јоаким Осоговски"

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски театарски глумци
Категорија:Македонски филмски глумци
Категорија:Добитници на наградата „Петре Прличко“
Категорија:Македонски телевизиски глумци
Категорија:Македонски режисери
Карлична коска

**Карличната коска** (лат: **os coxae**) — парна, голема и плочеста коска составена од три меѓусебно сраснати коски: бедрена коска (os ilum), седална коска (os ischii) и срамна коска (os pubis**)**. Тие коски се одделени до шеснаесеттата година со помош на една ’рскавица , а потоа сраснуваат во единствена карлична коска. 

’Рскавицата се наоѓа во зглобната чашка на коската (acetabulum).

### Бедрена коска
Бедрената коска (os ilium) се состои од долен масивен дел или тело (corpus ossis ilii) што го гради покривот од ацетабулумот и горен плочест дел наречен крило на бедрената коска (ala ossis ilii). На внатрешната страна од крилото се наоѓа илијачна јама (fossa iliaca) за поврзување на истоимениот мускул, а зад неа на зглобна површина налик на уво (facies auricularis) за зглобување со сакрумот. Крилото горе завршува со гребен (grista iliaca). На неговиот преден крај се наоѓа горен преден шилец (spina iliaca anterior supperior), а на задниот крај се наоѓа горен заден шилец (spina iliaca posterior superior). На надворешната седална страна (facies glutea) од крилото се гледаат три полукружни седални линии за поврзување на трите седални мускули.
мини|Карлична коска (надворешна страна)

### Седална коска
Седалната коска (os ischii) е составена од тело (corpus ossis ischii), кое го гради задниот дел од ацетабулумот и гранка (ramus ossis ischii), која учествува во ограничувањето на запречниот отвор (foramen obturatum). На темето од гранката се наоѓа рапава седална џумка (tuber ischiadicum) за поврзување на задните бутни мускули. Од задниот раб на телото косо наназад се протега седален шилец (spina ischiadica), кој одделува два засека, горен седален засек (incisura ischiadica major) и долен мал седален засек (incisura ischiadica minor). Коскените засеци со помош на две врски се преобразени во коскено-фиброзни отвори за премин на крвни садови и нерви.

### Срамна коска
Срамната коска (os pubis) се состои од тело (corpus ossis pubis) и две гранки, горна и долна. На спојот меѓу двете гранки се наоѓа валчеста зглобна површина (facies symphysis pubica). Двете гранки учествуваат однапред во ограничувањето на запречниот отвор, а телото го гради предниот дел од ацетабулумот. Ацетабулумот претставува зглобна чашка изградена од телата на сите три коски. Тој е насочен надолу, а во неговото дно се наоѓа јама обрабена со полумесечеста зглобна површина за зглобување со бутната коска (femur).

мини|центар|Карлични коски, лево и десно

## Наводи

Категорија:Анатомија
Категорија:Коски
Вустерхаузен

**Вустерхаузен** или службено **Вустерхаузен/Досе** () — општина во округот Источен Пригниц-Рупин, во северозападен Бранденбург, Германија. Се наоѓа на реката Досе, 7 километри југоисточно од Кириц и 75 километри северозападно од Берлин.

## Наводи

Категорија:Источен Пригниц-Рупин
Категорија:Бранденбург (покраина)
Давидки (Коростењски реон)

**Давидки** () е село во Украина, Коростењски реон, Житомирска област.

## Галерија

Податотека:Давидківська сільська рада (Коростенський район).jpg|Селска управа
Податотека:Davydky4.jpg|


Категорија:Села во Украина
Категорија:Коростењски реон
Категорија:Населени места основани во 1682 година
Куп на Македонија во кошарка 2012

**Купот на Македонија 2012** - 20. издание на Купот на Македонија во кошарка. Завршниот турнир се одиграл во спортскиот центар Борис Трајковски во Скопје во организација на КК Торус СЦБТ. Во ова издание првак бил МЗТ Аеродром.

## Место на одржување




## Квалификации
### Пласман
Пласман на екипите од Првата лига по осум одиграни натпревари.

### (6) Вардар против (10) Водно Санс Апаве

### (7) АБА Струмица против (9) Кожув

## Завршен турнир
### Ждрепка
Излекувањето на паровите се извршило на 27 февруари 2012. Ждребувањето било полудиригирано со екипи носители и екипи неносители.

### Костур

### Четвртфинале

### Полуфинале

### Финале

## Признанија
* Најкорисен играч на финалето - Тодор Гечевски

## Поврзано
* Прва македонска кошаркарска лига 2011/12
* Втора македонска кошаркарска лига 2011/12
* Суперкуп на Македонија 2011

## Наводи

## Надворешни врски
* Купот 2012 на страницата на МКФ 

2012
Кошарка
Бруто-општествен производ

**Бруто-општествен производ** или **БОП** (наречен и „бруто-национален производ“, од , *GNP*) — пазарната вредност на сите стоки и услуги во дадена година произведени (или пружени) со трудот и средствата на државјаните на една земја. За разлика од бруто-домашниот производ (БДП), што го опишува производството според тоа каде географски се одвива, БОП ја изразува произведената вредност според сопственоста.

БОП не прави разлика помеѓу квалитетивното подобрување во техниката (на пр. побрза обработка кај сметачи) и квантитативните зголемувања во производството (на пр. повеќе произведени сметачи). Обете ги става под рубриката „економски раст“.

Во основа, БОП претставува вкупната вредност на сите конечни произведени стоки и пружени услуги во дадена година, заедно со заработениот доход на нејзините државјани (вклучувајќи ги оние сместени во странство), а без доходот на оние без државјанство или постојан престој во земјата. Како таква, ова е мерка за вредноста на производите и услугите на државјаните на земјата, без оглед на тоа каде се наоѓаат. Ова е еден од показателите за економската благосостојба на земјата, под претпоставката дека поголем БОП дава повисок квалитет на живот.

## БОП наспроти БДП

Бруто-општествениот производ (БОП) честопати се поставува наспроти бруто-домашниот производ (БДП). Додека БОП го изразува производството во претпријатијата на една земја (било да работат дома или во странство), БДП е мерка за произведеното во границите на земјата (било од домашни или странски претпријатија). Овие два показтела највеќе се разликуваат кога земјата има средства во странство (погони, фабрики, претпријатија) во облик на инвестиции, учество и др.

## Список на десет најсилни земји по БОП (БНД)
Ова е список на десет земји со највисок бруто-општествен производ, т.е. општествен доход во 2012 г., изразено номинално, со методот „Атлас“ во милиони долари

## Поврзано
* Бруто-домашен производ (БДП)
* Бруто-општествен доход (БНД)

## Наводи

## Надворешни врски
* „Историски статистики“ — државни сметки и статистики за разни земји и региони 

Категорија:Економски показатели
Категорија:Макроекономија
Фербелин

**Фербелин** () — општина во округот Источен Пригниц-Рупин, во Бранденбург, Германија. Се наоѓа на 60 километри северозападно од Берлин.

## Историја

Во 1675 тука се водела Битката кај Фербелин, во која трупите на Бранденбург ги поразиле оние на Шведска. Во 1758 во текот на Седумгодишната војна, пруските и шведските сили повторно се борела во уште една битка кај Фербелин.

Едно од најважните места за падобранство во Германија се наоѓа на локалниот аеродром.

## Општински единици

* Фербелин
* Бецин
* Бруне
* Дехтов
* Дојчхоф
* Хакенберг
* Карвезе
* Кенигсхорст
* Ланген
* Ленцке
* Линум
* Манкер
* Процен
* Тармов
* Валхов
* Вал
* Вустрау-Алтфризак

Вустрау и Алтфризак биле споени во 1970. Со 1.200 жители, споената општинска единица е најголемата во општината. Алтфризак се наоѓа помеѓу Рупинското Езеро и Бицското Езеро и припаѓал на Алт Рупин до 1872.

## Знаменитости

* Победничка кула Хакенберг
* Замок во Вустрау
* Музеј за Бранденбург-Прусија

## Луѓе

* Ханс Јоахим фон Цитен (1699–1786), пруски генерал

## Галерија


Податотека:Fehrbellin Bastfaserfabrik.jpg|Поранешна текстилна фабрика во Фербелин
Податотека:Wustrau_church.jpg|Црква во Вустрау
Податотека:Fehrbellin_Dammkrug.jpg|Дамкруг
Податотека:Fehrbellin_Wall_bridge.jpg|Бицрин близу Вал]]



Податотека:Linum church 2013 SW.jpg|Црква
Податотека:Linum_Kriegerdenkmal.jpg|Воен споменик
Податотека:Linum_rectory.jpg|Парохија
Податотека:Linum_Nauener_Str_68.jpg|Поранешно училиште
Податотека:Linum_Nauener_Str_70.jpg|Поранешно училиште


## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница
* Музеј за Бранденбург-Прусија 
* 

Категорија:Источен Пригниц-Рупин
Категорија:Бранденбург (покраина)
Хајлигенграбе

**Хајлигенграбе** () — општина во округот Источен Пригниц-Рупин, во Бранденбург, Германија.

## Географија

Општината се состои од 13 единици: Бладиков, Блезендорф, Блументал, Грабов кај Блументал, Херцшпрунг, Јабел, Кенигсберг, Либентал, Маулбервалде, Папенбрух, Розенвинкел, Верников и Цацке.

## Архитектура

мини|лево|Градина со ароматични треви, зградата на манастирот и капелата

### Опатија

Опатијата „Хајлигенграбе“ (Светиот Гроб; порано наречена „Техов“) била основана како цистецијански манастир во 1289 од Хајнрих, бискуп на Хафелберг и маркгрофот Отон, првично за 12 калуѓерки.

Опатијата се здобила со значително богатство и имот во областа, делумно преку приходот од поклонението и делумно преку парични прилози од благородничките семејства од областа, особено кога една од нивните ќерки ќе влегла во опатијата. Помеѓу калуѓерките биле членови и на семејствата Ганс цу Путлиц, Фон Квицов, Фон Рор, Фон Винтерфелд и Фон Блументал. Опатицата Хенриета фон Винтерфелт имала караница со војводата на Мекленбург, кој одбил да го плати долгот кон опатијата. Така, таа позајмила артилерија и му објавила војна на Мекленбург, напаѓајќи го преку блиската граница. Во време на Реформација, опатицата Ана фон Квицов не ја прифатила новата деноминација и одбила да плаќа данок.

По реформацијата, претходната функција на опатијата, обезбедување засолниште за немажените жени од локалните благороднички семејства, не прекинала со неговата секуларизација. Така, поранешната римокатоличка опатија станала лутерански женски манастир.


Податотека:Heiligengrabe_Abtei.jpg|Опатиска зграда
Податотека:Heiligengrabe_Blutkapelle.jpg|Капела на крвта
Податотека:Heiligengrabe_Klosterhof.jpg|Манастир


### Друга инфраструктура

Во Хајлигенграбе е кулата за набљудување Блументал, потполно изградена од дрво и отворена за јавноста во 2004.

## Галерија


Податотека:Blumenthal_church.jpg|Црква во Блументал
Податотека:Blumenthal Aussichtsturm.jpg|Кула за набљудување во Блументал
Податотека:Blumenthal_Horst_Park.jpg|Парк на дворецот Блументал-Хорст
Податотека:Glienicke_Rundling.jpg|Глинике
Податотека:Glienicke_Schinkel_church.jpg|Црква во Глинике
Податотека:Jabel_Rundling.jpg|Јабел
Податотека:Jabel_church_2013.jpg|Црква во Јабел
Податотека:Jabel_Altlutherische_Kirche.jpg|Црква во Јабел
Податотека:Heiligengrabe_Koenigsberg_church.jpg|Црква во Кенигсберг


## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница

Категорија:Источен Пригниц-Рупин
Категорија:Бранденбург (покраина)
Чагос

**Чагос** (, , , ) — архипелаг, или група атоли, кои се наоѓаат во Индискиот Океан. Атолите се наоѓаат на гребенот Чагос-Лакшадвип, подводен планински венец. Атолите заедно сочинуваат над 60 засебни тропски островчиња кои се наоѓаат на околу 500 км јужно од Малдивите.

Островите се познати и како **Оилски Острови**, а во минатото и како **Басас де Чагас**. Чагос, заедно со Малдивите и Лакшадвип, создаваат екорегион.

Чагос официјално се дел од Британската Индоокеанска Територија, а врз нив полага право и Маврициус бидејќи овој архипелаг бил одделен од Околните острови на Маврициус пред Маврициус да стане независен. Островите биле дом на Чагошаните за околу век и половина сè додека Британците не ги евакуирале нив во раните 1970-ти за да можат Американците да изградат воена база во Диего Гарсија. Така, островите присилно биле напуштени и од 1971, само најголемиот остров (Диего Гарсија) има постојано население, поточно со воен персонал.

## Географија

Вкупната површина на островите е 56,13&nbsp;км2, а најголемиот остров Диего Гарсија има 32,5&nbsp;км2. Вкупната површина, заедно со лагуните, е 15.000&nbsp;км2, од кои 12.642&nbsp;км2  се дел од Големиот Чагошки Плитак.

## Поврзано
* Индиски Океан
* Маврициус
* Британска Индоокеанска Територија

## Наводи

## Надворешни врски

* Chagos Environment Network
* Chagos Conservation Trust
* 5 минутен филм за Чагошаните
* Диего Гарсија  хронологија за историјата на островот и Чагошаните
* Статија за историјата на Чагошаните 
* Кражбата на Диего Гарсија  од Џин Пилгер

*
Категорија:Архипелази во Индискиот Океан
Категорија:Атоли во Индискиот Океан
Категорија:Британска Индоокеанска Територија
Категорија:Спорни острови
Линдов (амт)

мини|Поглед кон црквата во Линдов

**Линдов (Марк)** () — општинска заедница во округот Источен Пригниц-Рупин, во Бранденбург, Германија. Нејзиното седиште е во Линдов.

Општинската заедница Линдов (Марк) се состои од следниве општини:

# Херцберг
# Линдов
# Ритник
# Филицзе

Категорија:Општински заедници во Бранденбург
Херцберг (Марк)

**Херцберг** () — општина во округот Источен Пригниц-Рупин, во Бранденбург, Германија.

## Наводи

Категорија:Источен Пригниц-Рупин
Категорија:Бранденбург (покраина)
Дурмитор

мини|десно|Големото Црно Езеро на Дурмитор
**Дурмитор** — планински масив и национален парк во северозападна Црна Гора. Највисок врв е Боботов Кук (2.522&nbsp;м).

Масивот се граничи со кањонот на Тара на север, кањонот на Пива на запад и кањонот на Комарница на југ. На исток се протега висорамнината Језерска Површ, на надморска височина од 1.500&nbsp;м. Источно од висорамнината се наоѓа планината Сињаевина. Речиси сиот Дурмитор влегува во состав на Општина Жабљак.

Има 48 врва над 2.000&nbsp;м. Највисок е Боботов Кук, со 2.522&nbsp;м. По масивот и висорамнината Језерска Површ се расположени 18 леднички езера наречени „горски очи“. Најголемо од нив е Црното Езеро, поделено на Големо и Мало Црно Езеро.

## Потекло на поимот
Името „Дурмитор“ веројатно е од источнороманско (можеби влашко) потекло, и значи „заспан“.

## Национален парк
**Националниот парк Дурмитор** е создаден во 1952 г. и зафаќа површина од 390&nbsp;км2. Го опфаќа Дурмитор заедно со кањоните на Тара, Сушица и Драга, како и повисоките делови од Комарница. Во 1980 г. е прогласен за светско наследство на УНЕСКО. Со должина од 80&nbsp;км и длабочина од 1.300&nbsp;м, кањонот на реката Тара во НП Дурмитор е еден од најголемите во светот.

## Туризам
Дурмитор е центар на планинскиот туризам во земјата, а главните капацитети се наоѓаат во гратчето Жабљак.

Во зима, најзастапени активности се скијање и скијање на даска, а на лето тоа се планинарството, алпинизмот. Особено популарно е Црното Езеро.

## Поврзано
* Тара (река)
* Национални паркови во Црна Гора

## Наводи

## Надворешни врски

* Национален парк Дурмитор  
* НП Дурмитор  — „Национални паркови на Црна Гора“ 
* Профил на Дурмитор — УНЕСКО 

Категорија:Планини во Црна Гора
Категорија:Национални паркови во Црна Гора
Категорија:Светско наследство во Црна Гора
Категорија:Општина Жабљак
Линдов

**Линдов** или службено **Линдов (Марк)** () — град во округот Источен Пригниц-Рупин, во сојузната покраина Бранденбург, Германија. Се наоѓа 14 километри североисточно од Нојрупин и 29 километри северозападно од Ораниенбург. Градот е сместен на теснец помеѓу езерата Гуделакско и Вуцско.

## Градски единици

Денес, Линдов е составен од поранешните независни општини:

* Банцендорф
* Хинденберг
* Келер кај Гранзе
* Клостерхајде
* Шенберг во Марк/Шенберг (Марк)

## Галерија


Податотека:Kloster Lindow Süd.JPG|Урнатините на манастирот Линдов
Податотека:Lindow-Kirche-11-X-2007-202.JPG|Лутеранска градска црква
Податотека:Lindow_Stolpersteine_Frankfurter.jpg|Спомен-плоча
Податотека:Lindow Schoenberg church.jpg|Протестантска црква


## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница

Категорија:Источен Пригниц-Рупин
Категорија:Бранденбург (покраина)
Streptococcus pyogenes

***Streptococcus pyogenes*** е грам позитивна бактерија која расте во вид на синџир, без спори, флагели, некои видови имаат капсула, а некои не. 
Расте на крвен агар и дава мазни непровидни, непигментирани колонии, а околу нив ẞ хемолиза.
## Отпорност и токсичност
Средно отпорна бактерија отпорна на сушење,  осетлива на пеницилин.
Лачи јак еритроген токсин т.н. Диков токсин и тоа тип (A,B и C). Овој токсин доведува до оштетување на ендотелот на капиларите. Ги прави пропустливи и доведува до излевање на крвта во кожата во вид на точкести крварења. Потоа токсинот по лимфохематоген пат се разнесува до паренхимните органи (слезина, црн дроб).
Покрај овие лачи и хемолизин О и S. Стрептокинеза и хијалиранидаза, дезоксирибунуклеоза.

## Антигенска структура и епидемиологија
Содржи М, Т и R антигени на кои се создаваат М, Т и R антитела. 
Извор на инфекцијата е болен човек - клицоносител. Се пренесува директно по аерокапков пат, а поретко индиректно. Има сезонски карактер на јавување и тоа: есен, зима поради долг престој во затворен простор и близок контакт со болен.

## Патогенеза
Влезна врата слузницата на горни дишни патишта.
Заболувањата кои го предизвикуваат се наречени стрептококози.
Се делат на: 
***Заболувања со инфазивен карактер**.
Кожа (апцес, фуринкули, карбункули, целулитис, еризипел, флегмона)
***Заболувања со токсичен карактер**.
:****Скарлатина (Шарлах)*** претставува акутна инфективна болест која се одликува со покачена температура 39-40°C, гадење, повраќање, хиперемичен фаринкс, огнено црвено грло со гнојна ангина. 
Карактеристично за скарлатина - егзантем (исип) по кожата и телото и енантем (исип) по видливите слузокожи. 
Егзантемот го зафаќа целото тело со исклучок на лицето, длаките, и табаните. Лицето е зацрвенето особено на јаболчниците сè до назолабјалната бразда каде имаме бледило тоа е знак на пасти на местото со повеќе кожни набори (вратот) аксилите, (препоните зад колениците). Егзантемот се слива во вид на црвени линии - знак на Филатов.
Егзантемот отпаѓа со ситно брашнесто перутење на кожата и тоа почнуваќи од нејзините најнежни делови (врат, околу ноктите на рацете итн.)
Рековалесценцијата (опоравување) започнува по втората недела.
***Заболувања со алергиски автоимун карактер**. 
:****Ревматска треска***, се јавува кај луѓе коишто прележале попвеќе пати гнојна ангина во детската возраст. Се одликува со негнојни артритиси на сè повеќе и повеќе зглобови. Подоцна се јавуваат деформации, заболувања на срцевите залистоци.
:***Акутен Гломерулонефритис**, се јавува во детска возраст со белковини и крв во урината едеми и покачен крвен притисок.

## Дијагноза
Анамнеза, клиничка слика епидимиолошка анкета, микробиолошка дијагноза, (се зема брис до влезното место, до грло, кожа, пункција на коскена срж, ликвор, крв и др.) 
Се прави препарат и се бои ои грам или се засејува на крвен агар и декстрозен бујон. 
## Терапија
Се даваат Пеницилини.
Имунитетот е краткотраен.
Профилакса изолација на болните и клицоносителите, а кај луѓе кои доживеале еден напад на ревматска треска се даваат на секој 15-30 дена во текот на 5 години депопеницилини.
Зрзеско четвороевангелие

thumb|250px|Зрзеско четвороевангелие - крај на 16 век и почеток на 17 век
**Зрзеско четвороевангелие**, српска редакција, од крајот на XVI и почетокот на XVII век.
Хартија: 29,5 х 19 см., 228 листови. Во почетокот недостасуваат повеќе листови. На л. 1 недостасува долниот лев агол. По л. 1 недостасува 1 лист (искинат поради знаменцето во почетокот на Евангелието од Марко). По л. 227 недостасува 1 лист. На крајот недостасуваат 2 листа.

**Писмо**: По 23 реда, калиграфски полуустав со облици од XVI век. Српска редакција со траги од ресавски правопис: ъ во предлозите и претставките, ь на крајот од зборот. Употребува ѕ (ѕѣло, мнѡѕїи, кнеѕь). Од надредните знаци употребен е акцент доследен во целиот ракопис и кендема. Интерпункцијата е изразена со точка и запирка. Насловите и почетните букви се црвени, но има на некои места измешано црвена и сина боја.

**Водени знаци**: „Сидро во круг со тролист одозгора“ и контрамарка I-C со тролист во средина, „сидро во круг со тролист одозгора“ со контрамарка З-Р со тролист во средина.

**Орнаментика**: На л. 100: Големо квадратно знаменце со исплетени гранчиња и други флорални елементи внатре и со три цветни елементи надвор од рамките на квадратот на горната страна, со црвена, жолто-златна и сина боја. Во ист стил и колорит се наоѓа голем плетен иницијал од буквата „П“. На л. 202: Големо квадратно знаменце со испреплетени гранчиња и цветчиња внатре и со флорални елементи надвор од рамките на квадратот, со црвена, жолто-златна и сина боја. Во ист стил и колорит се наоѓа голем плетен иницијал од буквата „В“.

**[[Повез]]**: Сочуван е во оригинална форма, само предната корица - даска завиткана со орнаментирана кафена кожа на која има втиснат натпис „ТРИФОЛОГИОН“. Има остатоци од копчиња за закопчување. Задната корица е додадена од друга книга, исто така даска завиткана со кафена орнаментирана кожа со многу црвојадини по неа.

**Содржина**: Четвороевангелие.

**Потекло**: Ракописот е најден во градот Велес.

Категорија:Зрзески манастир
Злетовско четвороевангелие

**Опис**: Злетовски пергаментни листови од четвороевангелие, српска редакција, од средината на XIV век.

**[[Пергамент]]**: 2 оштетени листа. Првиот лист е со димензии 20 х 19,5 см., а вториот 21,5 х 19 на големата димензија. Првиот лист е исечен полукружно од левата страна каде што е зафатен голем дел од текстот, а вториот лист е исечен полукружно од десната страна и е зафатен голем дел од текстот од левата и долна страна. Листовите служеле како потполнка на икона. Пергаментот доста е издупчен од инсекти.

**[[Писмо]]**: Првиот лист има 16 реда, а вториот 20 максимална бројка, во две колони, убаво уставно писмо со облици од средината на XIV век. Правописот е од Рашката правописна школа со еден ер (ь). Од интерпункцијата употребена е точката и запирката. Акценти нема.

**Водени знаци**: Нема.

**Орнаментика**: Нема.

**Повез**: Се чува во папка.

**Содржина**: Фрагмент од четвороевангелие (Матеј, гл. 11 ст. 7 - гл. 12 ст. 4).

**Потекло**: Фрагментот е најден во с. Злетово - Кратовско.
Вруточко четвороевангелие

**Врутошко четвороевангелие**, српска редакција, босански тип, од XIII - XIV век.

**[[Пергамент]]**: Тенок, добро обработен пергамент, 17,9 х 11,5 см., 157 листови. Во ракописот постои оригинална кирилска пагинација. Целиот ракопис содржи 19 кватерниони од кои секој имал по 10 листа. Бројот на кватернионот е означен на првата страна на секој прв лист, и кирилска сигнатура на секој лист но недоследна. Скоро една третина од ракописот недостасува. При подоцнежното подврзување во XVIII или XIX век, ракописот е измешан, така што тешко може да се следи редоследот на текстот. Ракописот почнува со четврта глава, 13 стих од евангелието на Марко, а неколку сочувани листови од евангелието по Матеј се наоѓаат зад деловите на евангелието на Јован. Десеттиот кватернион се наоѓа за XIX кватернион, а овај зад XI, после кој доаѓаат два листа од кватернион IV.

**[[Писмо]]**: По 22 реда на полна страница. Убаво уставно писмо од босански тип. Правописот е со малиот ер. Нема ѥ, ꙗ, ъ и ѡ освен во лигатурата ѿ. Нема надредни и интерпункциски знаци. Употребено е црно мастило во текстот, а насловите и почетните букви се црвени. Се среќаваат почетни букви и со зелено мастило.

**[[Водени знаци]]**: N/A

**[[Орнаментика]]**: Првите листови на евангелијата по Матеј, Марко и Лука се искинати и не се знае дали орнаменти и иницијали имало. Сочувани се само следниве орнаменти: на л. 125‛ (пред описот на главите по Јован) правоаголно знаменце (9 х 4,4 см.) со четворолиниски рамки, со три круга внатре исполнети со осмокраки ѕвезди. На л. 126‛ даден е симболот на евангелистот Јован - орел во лет со ореол околу главата. Ореолот е врамен во правоаголна рамка 12,8 х 8,9 см. На л. 127 пред почетокот на евангелието по Јован се наоѓа знаменце 9,5 х 6,3 см. со рамки од двојни плетенки и јазли, а во средината на зелено поле цртеж во форма на пеперутка. Во ист стил, почетната буква И висока 4,5 см. украсена со плетенки со доза на првичност. Во сите орнаменти и во иницијалот употребено е киновер, црно мастило, жолта и зелена боја.

**[[Повез]]**: Картон завиткан во кафена кожа. Кожата е орнаментирана со рамки и резетки како во рамките така и во средината на предната и задната корица.

**Содржина**: Четвороевангелие.

**Потекло**: Од записите може да се види дека овој ракопис во XVIII век се наоѓал во манастирот Св. Троица кај Плевље. Нешто подоцна се наоѓал во манастирот Св. Архангел Михаил, а во XIX век се наоѓал во с. Вруток - Гостиварско. Ракописот го нашол Радослав Грујиќ во фамилијата Попови во с. Вруток - Гостиварско во 1937 година.

**Локација**: Ракописот после долго лутање, се чува кај Добривое Поповски во Скопје, а во моментот се наоѓа во НУ-НУБ „Св. Климент Охридски“-Скопје каде е регистриран, микрофилмуван и можеби ќе остане депониран.
Струшко четвороевангелие

**Опис**: Струшко четвороевангелие, српска редакција од почетокот на XVII век

**[[Хартија]]**: 30 х 20 см., 276 листа. По л. 248 недостасува 1 лист, т.е. од зачало M до зачало МБ; по л. 250 недостасуваат повеќе листови, т.е. од зачало МГ до зачало НГ; по л. 251 недостасуваат повеќе листови, т.е. од зачало НГ до начало НЅ. На л. 22 оштетени се долните два агли од маргините. На л. 250 оштетени се горниот десен агол и долниот лев агол на маргините. На л. 251 недостасува горниот десен агол. Од л. 252 има само мал остаток.

**[[Писмо]]**: По 21 ред, во една колона, освен во почетокот во предсловието по 28 реда, т.е. 23 реда на првата страница. На л. 4, 81‛ и 132‛ има текст од друга рака. Текстот е пишуван на празните страници од истиот ракопис само подоцна. Ракописот е пишуван со прекрасен крупен полуустав од XVI век. Српска редакција, ресавски правопис, големиот ер (ъ) во предлозите и претставките, а малиот ер (ь) обично на крајот од зборот, но недоследно. Се употребува ѕ на пр. кнеѕе, ѕвѣзда, ѕѣло, смїе и др. Има акценти, спиритуси и кендема. Од интерпункцијата има точка. Заглавијата и позначајните места во текстот напишани се со црвено мастило, а останатиот текст со црно.

**[[Водени знаци]]**: „Сидро во еден потег во круг со тролист одозгоре“ со контрамарка С-В ор последната четвртина на XVI век. „Сидро во еден потег во круг со тролист одозгоре“ со контрамарка Ѕ-I на тролистот.

**[[Орнаментика]]**: Богата. На л. 1: плетенка со чашка во средината и листови од страните. Плетенката е цртана со црвена, сина, кафена и зелена боја. На л. 5: широко знаменце со плетеници и четири квадрати секој поделен на четири триаголници, од страните со форми од растителни елементи со црвена, сина, златна и зелена боја. Почетната буква К на истата страница богато илустрирана т.е. првична. На л. 82: широко знаменце од балкански тип со плетени кругови, нацртано со црвена, сина, златна и зелена боја. На л. 133: широко знаменце од балкански тип, испреплетени кругови, нацртано со црвена, сина, златна и зелена боја. Првата почетна буква П на истата страница е богато илустрирана. На л. 214: големо знаменце од балкански тип на правоаголна форма врамено, внатре плетеница со црвена, сина, златна и зелена боја. На истата страница почетна буква В богато илустрирана. Заглавијата на четирите евангелија се напишани со големи букви со доза на првичност.

**[[Поз]]**: Оригинален, штица обложена со темнокафена кожа. Во кожата има втиснат орнамент во форма на правоаголник со разни украсни мотиви и со крст во средината.

**Содржина**: Четвороевангелие.

**Потекло**: Ракописот е најден во Струга.

Категорија:Четвороевангелија
Поречки октоих петтогласник

**Поречки октоих петтогласник**, македонска безјусова редакција, од средината на XVI век со дополнение од средината на XVI век, т.е. од 1574 година.

**Хартија**: 29,5 х 19 см.; 178 листови. Основниот ракопис од л. 31-56, 60-110, 117-143 и од 147-175 е од средината на XV век. Дополнението е направено во средината на XVI век, веројатно на изгубените листови. Размер на текстовното поле во основниот ракопис е 23 х 15 см., а во дополнението 22,3 х 13 см. Тетратки по 8 листа, нумерирани во почетокот и на крајот од секоја свеска со кирилски букви, но доста пореметено поради дополнението. Ракописот со дополнението е комплетен со мали пропусти. Во 1758 година ракописот е укоричен и обновен. Листовите 1-3 и 176-178 што се додадени при укоричувањето во XVIII век не се испишани. Листот 123 при укоричувањето обратно е ставен.

**Писмо**: Во основниот ракопис од средината на XV век има по 13 реда убаво полууставно писмо во две колони. Правописот е едноеров, само малиот ер, без траги од ресавскиот правопис. Акцентот се употребува доста ретко, а кендемата почесто. Од интерпункцијата употребена е точката, а поретко и запирката.

Вториот ракопис, т.е. дополнението од средината на XVI век содржи по 29-30 реда покрупно полууставно писмо во две колони. Правописот е двоеров под влијание на ресавската правописна школа. Големиот ер обично се употребува во предлозите и претставките, а малиот ер на крајот од зборот. Употребува ѕ (ѕѣлѡ) и др. Од надредните знаци употребен е акцентот, но недоследно, и кендемата за означување на должината. Интерпункцијата е означена со точка и запирка. Насловите и почетните букви во двата ракописа се со црвено мастило, а останатиот текст со кафено мастило. Водени знаци: I (основен ракопис). Непознат тип „змеј со крилја од двете страни“. „Полумесечина“.

**II (дополнение)**. „Сидро во круг“ со контрамарка.

**Орнаментика**: Нема. Во почетокот на л. 4 има тесно примитивно знаменце со кафено и црвено мастило. Насловите и почетните букви се поголеми и со извесна доза на првичност.

**Повез**: Две штички завиткани во орнаментирана кафена кожа со остатоци од копчиња за закопчување. Подврзието е направено во XVIII век.

**Содржина**: Октоих од V-VIII глас.

**Потекло**: Ракописот е најден во с. Бенче - Македонски Брод, во 1988 година.

Категорија:Поречки манастир
Категорија:Старословенска книжевност
Изар

**Изар** () — река во покраините Тирол (Австрија) и Баварија (Германија). Извира во венецот Карвендел на Алпите во Тирол. Навлегува во Германија кај Митенвалд и тече низ Бад Телц, Минхен и Ландсхут, па се влева во Дунав кај Дегендорф. Долга е 295&nbsp;км и со тоа четврта по големина во Баварија, по Дунав, Ин и Мајна. Важи за втора најзначајна притока на Дунав во Германија, по Ин.

## Географија
Сливот на Изар опфаќа значаен дел од Алпите и делови од Карвендел на североисток кон Дунав, и потоа кон Црното Море. Зафаќа површина од преку 9.000&nbsp;км2. Поради зимските снегови на Алпите, реката е мошне полноводна на пролет, откако ќе се стопат. Просчениот истек изнесува 175&nbsp;км2/с и по тоа е слична на останатите средноголеми реки во Германија како Мозел, Лех и Мајна.

Најголеми притоки се Ампер и Лојзах, а има и повеќе помали, како Лојташ, Јахен, Дирах, Дорфен, Земпт и Пфетрах.

## Поврзано

## Наводи

## Надворешни врски

*Знаменитости на Минхен: реката Изар  

Категорија:Реки во Германија
Категорија:Реки во Австрија
Категорија:Притоки на Дунав
Категорија:Реки во Баварија
Категорија:Меѓународни реки во Европа
Клешта

мини|десно|Разни клешти
**Клешта** — рачен алат што служи за фаќање, стегање, виткање или вадење. Се состојат од два вкрстени метални дела (лостови) споени во стожер. Спојката е поблиску до едниот крај, и така образува „челуст“. Подолгиот дел служи како рачки. Ваквата поставеност дава механичка предност, зголемувајќи ја сила на зафатот и задржувајќи ја во едно место.

Постојат многу видови клешти за поединечни намени. Некои се предвидени за сечење и извлекување, додека пак други се погодни за стегање и фаќање.

## Историја
мини|Клешти од XV-XVI век
Ова орудие е мошне прост изум, и веројатно настанало независно на повеќе места. Го користеле ковачите и леарите неколку милениуми пред нашата ера. Почнаел да се изработуваат од бронза веројатно околу 3000 г. п.н.е. Во античката митолгија, богот Хефест е претставен како ковач што користи клешти во работата. Со развојот на технологијата се појавиле разни видови клешти: потковичарски, за жици, водоводџиски, електричарски, филигрански итн.

## Изглед и материјали
Основниот изглед на клештата се нема изменето уште од самите почетоци: две рачки, стожер (нитна) и глава со „челуст“ за стегање или сечење.

Денес клештите се изработуваат претежно од челик и легури со ванадиум или хром за да се зајакнат и да се спречи корозија. Рачките се облагаат со гума или пластика за добар фат и изолирани за заштита од струен удар. Челуста во голема мера се разликува по облик и големина, од мали шилести и тенки за фина електроника до најгломазни за стегање на големи цевки. Обично е назабена со црти за да нема пролизгување.

Посебен вид на клешти се клештите-секачи што служат исклучиво за пресекување на жици, тенки плочки, ламинат и др. Помали сечила редовно се среќаваат и кај мотоцанглите. Други наменски вид на клешта е соголувачот, кој е наменет за отстранување на изолација од жици.

Во јувелирскиот занает и изработката на музички инструменти, клештите се направени од помек материјал (алуминиум, месинг, пластика во челуста) за да не се општетува предметот.

## Видови клешти

Податотека:Pliers slip 01CJC.png|Пумпна клешта
Податотека:Side cutters.jpg|Клешта-секач
Податотека:Linesman's pliers.JPG|Мотоцангла
Податотека:Needle nose pliers.jpg|Зашилена клешта - шпицангла
Податотека:Pincers.jpg|Клешта-прекинувач
Податотека:Pliers crimp 01CJC.png|Клешта за соголување и сврзување
Податотека:Hand crimp tool MH-17 opening.jpg|Голема спојувачка клешта
Податотека:Hand crimp tool DX-1008 opening.jpg|Прекинувач и спојувач со секач за завртки
Податотека:Multiple pliers.jpg|Папагалка
Податотека:Locking pliers.jpg|[Грип клешта]]
Податотека:Retaining ring pliers.jpg|Клешта за еластични прстени
Податотека:Klieste na segerove poistky.jpg|Клешта со заоблен врв за правење јамки на жици


## Поврзано
* Пинцета
* Штипалка
* Фаќалка
* Лост
* Ножици

## Наводи

## Надворешни врски

* Како се прават клешти  (видео)  

Категорија:Рачен алат