Управување со отпад во Нов Зеланд

мини| Камион собира ѓубре во Маунт Алберт, Окленд.
**Управувањето со отпад во Нов Зеланд** станало порегулирано за да се намалат поврзаните еколошки проблеми. Според податоците на ОЕЦД, Нов Зеланд е третата земја што најмногу троши отпад во ОЕЦД.

## Историја
До неодамна, отпадот се носел на местните депонии со мала или никаква контрола врз тоа каде се наоѓа. Честопати депониите биле во близина до водни патишта. Во последниве години, местоположбата на депониите била консолидирана и тие сега се градат како санитарни депонии за да се спречи истекување на содржината во водните тела. Претоварните станици, особено во градовите, служат како локални места за собирање каде што отпадот се компактира пред да се пренесе до најблиската депонија.

Во 2007 година , Прегледите на еколошките перформанси на ОЕЦД за отпад ги дале следниве препораки:

* развивање национални прописи за управување со опасен отпад
* проширување и надградба на капацитетите за третман и отстранување на отпад
* зголемување на регулаторната поддршка за обновување или рециклирање
* разјаснување на аранжманите за одговорност за санација на контаминирани локации

## Маса
Градежната индустрија и индустријата за рушење создаваат 1,6 милиони тони годишно, што претставува 50% од вкупниот отпад што се фрла на депониите.

### Крајстчерч
[десно|мини| Графити за отпад на гаражна врата во [Крајстчерч (2009).]]
Количината на отпад од собирањето отпад покрај тротоарите изнесувала речиси 40.000 тони, но се намалила по воведувањето на рециклирањето покрај тротоарите и преполовувањето на бројот на бесплатни кеси за ѓубре. Во 2009 година, Советот вовеле канти на тркала од 140 литри за собирање отпад покрај тротоарите, по што обемот на отпад почнал да расте.

## Видови

### Земјоделска пластика
Земјоделството претставува еден од најголемите сектори на економијата во Нов Зеланд и следствено на тоа се произведува голем обем на отпад во однос на другите индустрии. Во некои региони се врши собирање контејнери што содржеле земјоделски хемикалии. Согорувањето на пластичен отпад било забрането во последниве години поради испуштањето на токсични загадувачи.

### Електронски отпад
Електронскиот отпад е сè поголем дел од отпадот, а Министерството за животна средина истражило начини за справување со него. Годишниот eDay, кој започнал пробно во 2006 година, се употребува како средство за собирање електронски отпад за повторна употреба или рециклирање.

### Отпад од храна
Вкупната количина на храна што се фрла во Нов Зеланд не е позната. Во 2014 година било спроведено истражување за отпадот од храна, создаден од домаќинствата, кој се отстранува преку собирање ѓубре покрај тротоарите. Проучувањето покажало дека домаќинствата годишно испраќаат 229.022 тони храна на депонија. Од ова, приближно 50% или 122.547 тони претставува отпад од храна што може да се избегне. Трошоците за отпад од храна од домаќинствата што може да се избегне и се фрла на депонија во 2014/2015 година изнесуваа 872 милиони долари годишно. Детален извештај достапен на мрежната страница на WasteMINZ дава повеќе информации за отпадот од храна од домаќинствата. Досега не е спроведено никакво истражување за комерцијалниот отпад или отпадот од храна во синџирот на снабдување.

## Намалување на отпадот
мини| Канти за рециклирање во Крајстчерч, Нов Зеланд
До 1996 година, новозеландските градови Окленд, Вајтакере, Норт Шор и Лоуер Хат имале достапни канти за рециклирање покрај тротоарот. Во Њу Плимут, Вангануи и Апер Хат, рециклирачкиот материјал се собирал доколку се ставал во соодветни кеси. До 2007 година, 73% од Новозеланѓаните имале пристап до рециклирање покрај тротоарите.

Собирањето на органски отпад од тротоарите го спроведуваат Окружниот совет на Макензи  и Окружниот совет на Тимару . Градскиот совет на Крајстчерч вовел систем за собирање органски отпад како дел од рециклирањето покрај тротоарите.

### Согорување на отпад до енергија
Неодамна, се зголемил интересот за согорување на отпадот во енергија, каде што отпадот се претвора во енергија што ја користат заедниците. Сепак, истражувањата покажале дека овој метод може да создаде повеќе еколошки проблеми, со производство на 1,2 тони CO2 за секој тон отпад.  Истражувачот на загадување со пластика, Триша Фарели, препорачала дека ова е расипничка техника која „*уништува вредни ресурси и го продолжува создавањето отпад*“.

## Законодавство за отпад
Нов Зеланд е потписник на *Меѓународната конвенција за спречување на загадување од бродови, 1973 година, изменета со Протоколот од 1978 година*, попозната како МАРПОЛ 73/78.

Зелената партија поднела предлог-закон за минимизирање на отпадот во 2006 година. Истиот стапил во сила во 2008 година познат како Закон за минимизирање на отпадот. Главните одредби од Законот се: данок на отпад од депонија, промовирање модели за управување со производите, задолжително пријавување на отпадот, појаснување на улогата на територијалните власти во однос на минимизирање на отпадот и формирање на Советодавен одбор за отпад.

Бројот на депонии во Нов Зеланд од година во година се намалува. Во 1995 година имало 327, а во 2002 година 115, а неодамнешните проценки покажале дека бројот е помал од 100. Значајни депонии се наоѓаат на:

* Редвејл, Албани
* Витфорд, Окленд
* Хемптон Даунс, регион Вајкато – отворено во 2005 година,
* Кејт Вали, Кантербери
* Зелен Остров, Данидин
* Пувера, Вангареи

## Извоз на отпад
Пред спроведувањето на кинеската Операција „Национален меч“ во 2018 година, Нов Зеланд извезувала поголем дел од својот пластичен отпад во Кина. По кинеската забрана за пластичен отпад, Нов Зеланд го префрлил својот извоз на пластичен отпад во Малезија и Индонезија. Помеѓу 2017 и 2022 година, извозот на пластичен отпад се намалил од 40.000 во 2017 година на 21.000 во 2022 година, при што 70% од пластичниот отпад се состои од полиетилен. Извозот на опасен отпад е регулиран со Законот за увоз и извоз (ограничувања) од 1988 година. Нов Зеланд е исто така страна на Базелската конвенција, која го регулира увозот и извозот на опасен отпад, вклучително и пластика.

Помеѓу почетокот на 2018 и февруари 2019 година, Индонезија примила 13.829 тони пластичен отпад од Нов Зеланд. Поголемиот дел од фабриките за рециклирање се наоѓаат на Јава, вклучувајќи ја и Бантаргебанг, најголемата отворена депонија во Југоисточна Азија. 1News објавил дека некои месни жители изразиле загриженост дека отпадот од Нов Зеланд со повисок квалитет ја намалува вредноста на локалниот рециклиран пластичен отпад.  Во мај 2019 година, Нов Зеланд ги ратификувала изменетите измени на Базелската конвенција, со кои се вовела правна рамка за обезбедување поголема транспарентност и подобра регулатива во глобалната трговија со пластика. Помеѓу 2020 и 2021 година, обемот на извоз на етиленски полимери се намалил од 14,6 милиони на 13,5 милиони килограми. Во 2021 година, Малезија била главна примателка на извозот на пластика од Нов Зеланд, со над 8 милиони килограми.

Кон крајот на јули 2022 година, активистката за пластика Лидија Чаи организирала петиција со која ја повикала Владата на Нов Зеланд да престане да извезува пластичен отпад во земји како Малезија. Петицијата привлекла 11.000 потписи и била прифатена од пратеничката на Зелената партија, Јуџини Сејџ, и пратеникот на Националната партија, Скот Симпсон. Во јуни 2024 година, 1 News објавил дека Министерството за животна средина и Царинската служба на Нов Зеланд предложиле да се заменат Законот за минимизирање на отпадот и Законот за отпадоци со ново законодавство со кое се заоструваат контролите за увоз и извоз на рециклиран отпад извезен во странство. Министерката за животна средина Пени Симондс изразила поддршка за измена на законодавството за минимизирање на отпадот и фрлање ѓубре, додека Лидија Чаи изразила разочарување од Владата за отфрлањето на целосната забрана за извоз на рециклиран отпад.

Во септември 2024 година, RNZ објавил дека Oji Fibre Solutions има планови да извезува повеќе отпад од рециклирана хартија од Нов Зеланд во својата малезиска фабрика за хартија во Бантинг по затворањето на фабриката за пулпа и хартија Penrose во декември 2024 година. Малезискиот екологист Леј Пенг Пуа изразил загриженост дека зголемениот обем на отпад од хартија ќе ја загади блиската река Лангат, од која локалните жители зависат за земјоделство и аквакултура.
## Наводи

## Надворешни врски
*Waste page  at the Ministry for the Environment
*WasteMINZ - Waste Management Institute New Zealand

Категорија:Економија на Нов Зеланд
Нов Зеланд