Источно-централна Европа

**Источно-централна Европа** е регионот во Европа каде се зборува германски, унгарски и западнословенски јазици и источнословенските земји Белорусија, Русија и Украина. Тие земји се опишани како сместени „помеѓу два“: „помеѓу два света, помеѓу две фази, помеѓу две иднини“.

Концептот се разликува од оној на Централна и Источна Европа, кој се базира на критериуми според кои државите од Централна и Источна Европа припаѓаат на два различни географски региони на Европа.

## Дефиниции

### Оскар Халецки
Во 1950-тите, Оскар Халецки, кој разликувал четири региони во Европа (Западна, Западноцентрална, Источноцентрална и Источна Европа), ја дефинирал Источно-централна Европа како регион од Финска до Грција, „источниот дел од Централна Европа, помеѓу Шведска, Германија и Италија, од една страна, и Турција и Русија од друга страна“. Според него:Низ историјата на европската историја, голем број народи во овој регион создале свои независни држави, некогаш доста големи и моќни; во врска со Западна Европа тие ги развиле своите индивидуални национални култури и придонеле за општиот напредок на европската цивилизација.

### Пол Роберт Магокси
десно|мини| Преводот и интерпретацијата на Централна Европа од Пол Роберт Магокси.
Пол Роберт Магочи го опишал овој регион во своето дело *Историски атлас на Источна Централна Европа*. Според неговата идеја, Централна Европа била разделена во 3 главни зони:

* **Северната зона**, сместена помеѓу Балтичкото Море (на север) и трасата Рудни Планини - Судети - северни Карпати - река Прут (на југ) и Днепар на исток. Земјите што авторот ги лоцирал во оваа зона се: Белорусија, поранешна Источна Германија, Литванија, Молдавија, Полска и Украина (западно од реката Днепар) - оваа област приближно се совпаѓа со поранешниот Полско-литванска Државна Заедница (без источниот дел на Молдавија, подоцна означен како Бесарабија).
* **Алпско-карпатската зона**, сместена на југ од северната зона, се граничи на југ со реките Купа - Сава - Дунав. Оваа област го опфаќа Панонската Низина и приближно се совпаѓа со поранешната Хабсбуршка Монархија пред средината на деветнаесеттиот век и со Дунавските кнежевства (Влашка и Молдавија). Земјите што авторот ги лоцирал во оваа зона се Австрија, Хрватска, Чешка, Унгарија, североисточна Италија, Романија, Србија (северно од Сава и Дунав), Словачка и Словенија.
* **Балканската зона**, сместена јужно од алпско-карпатската зона и се совпаѓа со Балканскиот полуостров. Земјите што авторот ги лоцирал во оваа зона се: Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Грција, Црна Гора, Македонија, Централна Србија и Европска Тракија.

#### Обединети нации
Групата на експерти на Обединетите нации за географски имиња (УНГЕГН) била формирана за да ги разгледа техничките проблеми на домашната стандардизација на географските имиња. Групата е составена од експерти од различни јазични/географски одделенија кои биле формирани на Конференциите на ОН за стандардизација на географските имиња.

* **Балтичка дивизија**: Естонија, Латвија, Литванија, Полска и Русија.
* **Дивизија за Источно-централна и Југоисточна Европа**: Како што покажува името, тоа е комбинација од две различни групи земји Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Хрватска, Кипар, Чешка, Грузија, Грција, Унгарија, Црна Гора, Северна Македонија, Полска, Романија, Србија, Словачка, Словенија, Европска Турција и Украина.
* **Дивизија за Источна Европа, Северна и Централна Азија**: Ерменија, Азербејџан, Белорусија, Грузија, Казахстан, Киргистан, Русија, Таџикистан, Туркменистан, Украина и Узбекистан.
* **Римско-хеленска дивизија**: Андора, Белгија, Кипар, Франција, Грција, Светата Столица, Италија, Луксембург, Молдавија, Монако, Португалија, Романија, Шпанија, Швајцарија и Источна Тракија.

### Академски институции
[мини| [Династија Јагелонци|Јагелонска Европа во 15 век: Бохемија, Унгарија и Полско-литванската Државна Заедница]]

* **Меѓународната федерација на институти од Источна и Централна Европа** има четири институти во својата структура (Лублин, Прага, Братислава и Вилнус) и вклучуваат над сто членови од Белорусија, Хрватска, Чешка, Унгарија, Литванија, Полска, Словачка, Словенија и Украина. Институтите биле основани последователно по 1990 година, со секретаријат во Лублин, за да се стимулира дебатата за прашањето за централноевропскиот простор помеѓу Истокот и Западот. Ова искуство на соработка – од самиот почеток отворено за претставници на други источно-централноевропски национални држави, како и за Руси, Германци и Евреи – овозможило создавање на **Заедничкиот комитет на [[УНЕСКО]] и Меѓународниот комитет за историски науки (ICHS)**. Прв претседател на комитетот бил Јежи Клочовски, долгогодишен член на Извршниот совет на УНЕСКО и претседател на Институтот за Источна и Централна Европа во Лублин. Десетте состаноци на комитетот (во Париз, Лублин, Осло и Сиднеј) биле посветени на Источно-централна Европа. Федерацијата одржува официјални односи со УНЕСКО.
* **Источно-централноевропскиот центар** на Универзитетот Колумбија бил основан „за да се промовира проучувањето на земјите што се наоѓаат помеѓу Германија и Русија и помеѓу Балтичкото и Егејското Море“. Неговата програма ги опфаќа Албанија, Австрија, Белорусија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Хрватска, Чешка, Естонија, Унгарија, Латвија, Литванија, Молдавија, Црна Гора, Северна Македонија, Полска, Романија, Србија, Словачка, Словенија и Украина.
* **CEEM (Центар за проучување на Средна Европа)** ја дефинира Средна Европа како област сместена помеѓу Германија и Русија, од балтичкиот регион до Балканот. Центарот спроведува истражувања за 18 европски култури: босанска, бугарска, хрватска, чешка, естонска, финска, унгарска, латвиска, литванска, црногорска, македонска, полска, романска, српска, словачка, словенечка, лужичка и украинска.
* **Студиите за средновековна писменост во Утрехт** на Универзитетот во Утрехт ја дефинирале Источна Централна Европа како „регион во рамките на историските граници на доцносредновековни кралства Бохемија, Унгарија и Полско-литванската Државна Заедница“.

### Други соработници

* **Михаел Фушер** ја дефинирал Средна Европа како „среден геополитички простор помеѓу Западот и Русија, простор на историски транзиции помеѓу овие два организациски пола; политички и територијални наследници наметнати од Истокот, т.е. Кремљ; денес процес на рационализација наметнат од Западот“. Според овој автор, следните подрегиони ја формираат Средна Европа:
** во Северна и Централна Европа *стрикто сенсу* (Хрватска, Чешка, Унгарија, Полска, Словачка и Словенија)
** на југ – Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Романија, Србија, регионот „се прелева кон Белорусија и Украина “ (и покрај очигледната географска оддалеченост од двете)
** Грција се наведува како земја која не е дел од Средна Европа, но игра важна улога таму.
* **Даниел Калин** – Во Конечниот извештај *[[НАТО]] и ЕУ на Балканот – споредба* подготвена од романскиот член на НАТО Даниел Калин, се разликуваат три подрегиони на Средна Европа:
** Северна Средна Европа (Естонија, Латвија и Литванија - балтичките држави)
** Средна Европа (Чешка Република, Унгарија, Полска и Словачка)
** Југоисточна Европа (Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Хрватска, Србија, Црна Гора, Македонија, Романија, Словенија, плус континенталните делови на Грција и европска Турција)

Југоисточна Европа се разликува од Балканот, дефинирана како регион што се состои од Албанија, Босна и Херцеговина, Бугарија, Хрватска, Грција, Црна Гора, Македонија, Романија, Србија и Словенија.

### Тесна дефиниција
Источно-централна Европа понекогаш се дефинира како источен дел од Средна Европа и е ограничена на земјите-членки на Вишеградската група - Чешка, Унгарија, Полска и Словачка. Оваа дефиниција е блиска до германскиот концепт на де:Остмителеуропа.

## Поврзано

* Средна Европа
* Источна Европа
* Вишеградска група
* Западна Европа

## Наводи

## Литература

* Ј. Клочовски, Источна Централна Европа во историографијата на земјите од регионот, Институт за Источна Централна Европа, Лублин, 1995
* Ј. Клочовски (ур.), Централна Европа помеѓу Истокот и Западот, Лублин 2005,
* Позицијата на Источна и Централна Европа во рамките на Европа. Помеѓу Истокот и Западот, Лублин 2004 година,
* О. Халецки, Гранични подрачја на западната цивилизација: Историја на Источно-централна Европа, Универзитет Фордам (1952, 1980) (достапно онлајн)   
* И. Лукас, Новата геополитика на Европа и регионот на Црното Море, Поморска академија, Штаб на министерот за национална одбрана на Велика Британија, стр.&nbsp;8
* О. Халецки, Границите и поделбите во европската историја, Шид и Ворд, Њујорк 1950
* Ј. Шимов, Средна Европа: На пат кон дома, Еврозин 2002/10/11 
* 
* N. Popa, Frontiere, regiuni transfrontalieresşi dezvoltare regionala во Европа Медијана, [Граници, прекугранични региони и регионален развој во средна Европа] Ед. Universitatii de Vest, Темишвар, 2006 година
* G. Zrinscak, L' Europe Médiane : des pays Baltes aux Balkans (Досие бр. 8005), La Documentation française 1999 
* P. Verluise, Géopolitique de l'Europe. Европски сојуз ? , Збирка Référence géopolitique, Париз, ед. Елипси, 2005 

Категорија:Региони во Европа