open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Северноледен Океан

[thumb|250px|Северноледениот Океан се користи како од океанските [цицачи, така и од јадрените подморници.]]

**Северноледен Океан** или **Арктички Океан**, **Северно Поларно Море**, **Северен Морски Пат** — океан северно од Европа, Азија, Северна Америка и островот Гренланд. Се простира околу Северниот Пол и има површина од околу 14 милиони км2, средна длабочина од преку 1,200 m.

## Мориња
Во Северноледениот Океан спаѓаат следните мориња:

Преку Норвешкото Море, Северноледениот Океан е во контакт со Атлантскиот Океан, а преку Беринговиот Премин и Беринговото Море со Тихиот Океан. Поголеми острови во овој океан се Гренланд, Бафинова Земја, Елзмир, Викторија, Шпицбершки Острови, Нова Земја, Земјата на Франц Јосиф, Северна Земја, Новосибирск, Врангеловиот Остров и други.

Денес овој океан има големо сообраќајно значење поради северниот морски пат, кој води од пристаништата Мурманск и Архангелск до Владивосток (од 1933) и поморската линија меѓу Атлантикот Океан и Хадсоновото Море.

Во областа на океанот се наоѓаат важни подрачја на арктичкиот риболов, китолов, лов на тулјани, моржови и сл. Во сливот на океанот припаѓаат големите сибирски реки Об, Енисеј и Лена, како и европските Печора и Северна Двина, а северноамериканска значајна река која припаѓа на овој слив е Мекензи.

## Галерија

File:Map of Franz Josef Land-mk.svg|Островите Земја на Франц Јосиф се дел од Ледениот Океан.
File:Bjørnøya map-mk.svg|Островот Бјернеја, еден од норвешките острови во Ледениот Океан.


## Поврзано
* Океан
* Арктик

Категорија:Океани

Категорија:Арктик
Норвешко Море

мини|десно|300п|Карта на Норвешкото Море и околните мориња
**Норвешкото Море** е море помеѓу Атлантскиот и Северноледениот Океан. Околу него се наоѓаат Норвешка, Фарските Острови, Исланд и Гренланд. На север од него е Северноледениот Океан.

Категорија:Мориња во Европа
Константин (Алжир)

мини|Локација на Константин во Алжир

**Константин** или **Квусантинах** (арапски: ** قسنطينة **) е главен град на истоимената провинција во североисточен Алжир. Градот се наоѓа на околу 80&nbsp;км од брегот на Средоземното Море.

Сметан за главен град на источен Алжир, Константин има преку 500,000 жители (750,000 со агломерацијата), правејќи го третиот најголем град во земјата (по Алжир и Оран). Првобитно градот бил населен со феникиски мигранти. Бил именуван по Константин I од Римското Царство, кој наредил градот повторно да се изгради. Претходното име било Цирта.

## Наводи

Категорија:Градови во Алжир
Скикда

мини|Скикда

**Скикда** (на арапски: ** سكيكدة **) е град во североисточен Алжир и пристаниште на заливот Стора. Скикда е античкиот град Синус Нумидикус. Градот бил познат и како Филипвил до крајот на Алжирската војна за независност.

Скикда била основана во 1838 од Французите на урнатините на антички феникиски град кој подоцна процветал како голем римски град наречен **Русикада**, пунски збор кој значи "огнен рид". Во 5 век, римското пристаниште било уништено од Вандалите.

Категорија:Градови во Алжир
Категорија:Феникиски колонии
Сетиф

**Сетиф** (на арапски: **سطيف**) е универзитетски град и седиште на истоимената провинција во северен Алжир. Градот се наоѓа на околу 190 милји источно од главниот град Алжир, на главниот автопат до Константин и има 187,000 жители.

Категорија:Градови во Алжир
Анаба

мини|221x221пкс|Анаба

**Анаба** (ِарапски عنّابة, поранешен **Бон**, **Bône**) е град во североисточниот агол на Алжир, близу реката Вади Сејбус и туниската граница. Тој се наоѓа во провинцијата Анаба. Има 464,740 (2019) жители
## Наводи

Категорија:Градови во Алжир
Блида

мини|Блида
**Блида** (на арапски: ** البليدة**) е град во северен Алжир, 45&nbsp;km јужно од главниот град на државата. Тој е седиште на истоимената провинција. Населението е проценето на 500,000 жители.

Градот е опкружен со овоштарници и градини, на 630 m надморска височина, на почетокот на Малиот Атлас и на јужниот раб на плодната рамнина Метиџа. Големата количина на вода обезбедува егзистенција на наеколку ветерници и фабрики. Блида е опкружена со ѕидини, на кои има шест порти.
## Наводи

Категорија:Градови во Алжир
Категорија:Населени места основани во 16 век
Тунис (град)

мини|266x266пкс|Тунис

**Тунис** (арапски:  تونس, *Tūnis*) е главен град на истоимената држава Тунис. Има 699,700 жители (во 2003).

Тунис се наоѓа на крајот на големиот Туниски Залив, поврзан со него преку Туниското Езеро и каналот кој води до пристаништето Ла Гулет. Градот се протега долж брегот и околните ридови. 

тунис
Категорија:Градови во Тунис
Категорија:Вилаети во Тунис
Триполи

:*За истоимениот град во Либан, видете [[Триполи (Либан)]].*
right|thumb|200px|Триполи
**Триполи** (население: 1,68 милиони; на арапски: **طرابلس** **Тарāбулус**) е главниот град на Либија. Се наоѓа во северозападниот дел на земјата, на работ на пустината Сахара, на брегот на Средоземното Море. Триполи бил основан во 7 век п.н.е. од фениќаните, кои го крстиле *Оеа*.

Триполи е најголемиот град, главно пристаниште и најголемиот комерцијален и производствен центар во Либија. Тој е и седиште на народната влада и дом на Ал-Фатех универзитетот. Како резултат на долгата историја на овој град, има многу наоѓалишта од археолошка важност. Климата е типично средоземна, со топли и суви лета, ладни зими и скромни врнежи од дожд.

Градот бил подложен на воздушен напад од страна на САД во 1986, како резултат на либиската поддршка на тероризмот. Санкциите на Обединетите нации против Либија беа подигнати во 2003, со што се очекуваше тоа да го зголеми сообраќајот на пристаништето во Триполи и да има позитивен ефект врз економијата на самиот град. 

Категорија:Градови во Либија
Категорија:Главни градови во Африка
Категорија:Населени места основани во 7 век п.н.е.
Јасер Арафат

thumb|right|Јасер Арафат (2001)
[thumb|right|Јасер Арафат, [Гамал Абдел Насер и Абу Џихад]]

**Јасер Арафат** ( – ) — претседател на Палестинската ослободителна организација (1969–2004), претседател на Палестинската самоуправа (1993–2004) и еден од добитниците на Нобеловата награда за мир во 1994 година. За Палестинците Арафат е еден од најголемите херои и државници, додека Израелците го сметаат за терорист. Истата поделба постои и во светската јавност, во зависност од страната што се зазема во Израелско-палестинскиот конфликт.

## Животопис
Јасер Арафат е роден во Ерусалим. Како студент во Египет, во текот на Првата арапско-израелска војна учествувал во испраќањето оружје на своите сонародници. Во 1959, година во Кувајт го основа движењето Ал Фатах, кое од 1960-тите доминирало со Палестинската ослободителна организација.

Во 1982 година, за време на израелската инвазија на Либан, Арафат бил принуден да замине од Либан во Тунис. Во 1988 година, под американски притисок, го признал правото на постоење на Израел. За време на Заливската војна го поддржувал Ирак, а набрзо потоа започнал преговори со Израел, кои довеле до Договорот од Осло во 1993 година. Врз основа на тој договор е основана Палестинската самоуправа, чиј прв претседател станал Јасер Арафат.

Поради склучувањето на мировниот договор во Осло, во 1994 година, Арафат, заедно со Јицак Рабин и Шимон Перес, како главни промотори на Договорот од израелска страна, ја добил Нобеловата награда за мир.

Како претседател на Палестинската самоуправа, Арафат водел долги преговори со Израел околу трајниот статус и границите на идната палестинска држава, но тие преговори завршиле со неуспех во 2000 година, со избувнувањето на Втората интифада. Од почетокот на интифадата до неговата смрт, Арафат не поседувал вистинска политичка моќ и главно бил де факто заробеник на Израел поради одбивањето да замине во егзил.

Умрел од рак во ноември 2004 година, во една болница во преградие на Париз, откако еден месец претходно во својата резиденција во Муката се разболел од непозната болест. Арафат бил погребан во Рамала. Тогаш, причината за смртта не била откирена, а не била ниту извршена аутопсија на неговото тело. Неговата смрт побудила сомненија дека бил отруен од страна на израелската влада и затоа, во 2012  година, неговото тело било ексхумирано со цел да се испитаат причините за смртта. Анализата ја спровеле медицински лица од Франција, Русија и Швајцарија. Во октомври 2013 година бил објавен извештајот на швајцарските научници, кои ги извршиле форензичките истражувања, при што, по анализата на примерок од дамка крв, урина и плунка, најдени во ткивото од ребрата и бутовите, како и на облеката и четкичката за заби на Арафат, било откриено 18 пати повисоко ниво од нормалното на радиоактивниот елемент полониум 210. Според вештачењето, радиоактивниот елемент мора да бил произведен во атомски реактор, а отровот му го дал на Арафат некој од неговото блиско опкружување.

## Наводи


Категорија:Палестинци
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за мир
Категорија:Родени во 1929 година
Категорија:Луѓе од Ерусалим
Категорија:Починати во 2004 година
Категорија:Палестински нобеловци
Светско првенство во ватерполо

**Светско првенство во ватерполо** за машки се одржува во релативно неправилни временски периоди почнувајќи од 1973. година, заедно со Светските првенства во пливање. Отпрвин се одржуваше на секои две години, потоа на секои четири (како и Светските првенства во фудбал и кошарка), ама после неколку циклуси се зацврсти на секои две години, почнувајќи од 2001. Службениот назив за Светско првенство во ватерполо è ФИНА Светско првенство, односно, на англиски, FINA World Championships. **Женскиот ватерполо** è внесен во програма од Светското првенство во Мадрид, од 1986. година.

## Резултати на Светските првенства за ватерполистите

## Резултати на Светските првенства за жени

## Освојувачи на медалји (Вечна табела) на Светските првенства во ватерполо за жени

Категорија:Светски првенства во ватерполо
Категорија:Ватерполо
Книга на песните

**Ши Џинг** или **Книгата на песните** е третата и за литературата најважна канонска книга кај Кинезите. Таа содржи 350 песни од разните области на старото феудално царство на династијата Џоу, напишани помеѓу 1050 и 700 година п.н.е., кои даваат реална слика на стариот кинески живот и обичаи. Песните се најмногу наивно-народни или дворско-свечени, а ги систематизирал Конфуциј околу 500&nbsp;г. п.н.е. Првиот точен превод го дал англискиот синолог Џејмс Леџ.
 

Категорија:Кинеска книжевност
Пантеизам

**Пантеизам** — филозофско и религиозно учење според кое универзумот и природата се идентични со божественоста или врховниот ентитет познат како Бог. Физичкиот универзум според ова учење се разбира како иманентно божество, кое сè уште се шири и создава и кое постои од почетокот на времето. Терминот пантеист означува личност која смета дека сè претставува единство и дека ова единство е божествено нешто, што се состои од сеопфатен, манифестиран бог или божица.

Пантеистичките концепти датираат од пред илјадници години, а пантеистичките елементи се идентификувани во различни религиозни традиции. Терминот пантеизам прв го употребил математичарот Џозеф Рафсон во неговата книга од 1697 година „De Spatio Reali seu Ente Infinito“, и оттогаш се користи за да се опишат верувањата на различни луѓе и организации. Зборот потекнува од грчкиот збор πᾶν (што значи „сè, од сè“) и θεός (што значи „бог, божествено“). 

Пантеизмот бил популаризиран во западната култура како теологија и филозофија заснована на делото на филозофот Барух Спиноза од 17 век, поточно, на неговата книга „Етика“. Пантеистички став зазел и филозофот и космолог Џордано Бруно во 16 век.

На Исток, се смета дека Адваита Веданта, школа на хиндуистичката филозофија, е слична на пантеизмот во западната филозофија. Раниот таоизам на Лао-це и Чуанг-це понекогаш се смета за пантеистички, иако е посличен на панентеизмот. Чондоизмот, кој се појавил за време на Чосонската династија во Кореја, и Вон будизмот исто така се сметаат за пантеистички.

## Наводи

## Надворешни врски

*Bollacher, Martin 2020: pantheism. In: Kirchhoff, T. (Hg.): Online Encyclopedia Philosophy of Nature. Universitätsbibliothek Heidelberg
*Pantheism entry by Michael Levine (earlier article on pantheism in the *Stanford Encyclopedia of Philosophy*)
*
*The Pantheist Index, pantheist-index.net
*An Introduction to Pantheism (wku.edu)
*
*The Universal Pantheist Society (pantheist.net)
*The World Pantheist Movement (pantheism.net)
*Pantheism.community by The Paradise Project (pantheism.com)
*Pantheism and Judaism (chabad.org)
* On Whitehead's process pantheism: Michel Weber, *[https://www.academia.edu/279953/Whiteheads_Pancreativism._The_Basics Whitehead's Pancreativism. The Basics]*. Foreword by Nicholas Rescher, Frankfurt / Paris, Ontos Verlag, 2006.


Категорија:Теизам
Кинеска филозофија

**Кинеска филозофија** — сè до најновите времиња, на Кинезите не им бил познат терминот филозофија во модерната смисла на зборот. Владеело општо сфаќање дека старите мудреци веќе ја пронашле вистината и затоа кинескиот човек сметал дека не му е потребно ништо друго освен да ги усвои резултатите до кои дошле древните мудреци.

Со запознавањето на европската и кинеската култура, филозофијата на кинеското тло почнала да се развива онаква каква што ја знаеме денес. Новите кинески историчари на филозофијата Вулианг и Ху Ша разликуваат три главни епохи на кинеската филозофија. Првата епоха ја сочинуваат најстарите времиња до крајот на владеењето на династијата Ќин, од 2500 до 206&nbsp;г. п.н.е. Тоа е славното време на кинеската филозофија. Од оваа епоха потекнуваат пет канонски книги, кои во исто време се и најстарите литературни споменици на човештвото. Тогаш настанале и најразлични системи кои взаемно се натпреваруваат за првенство. Најмногу се истакнуваат политичките филозофи и три школи кои ги основале Конфуциј, Лао-це и Мо-це. Втората епоха ја сочинува средниот период, од 206 п.н.е. до 960 п.н.е., а третата ја сочинува новото време, од 960 година до денес.

## Поврзано
* Список на кинески филозофи
* Кинеска книжевност
Таоизам

дясно|framed|Кинескиот симбол ''Та̀о'' или ''Да̀о'' ("пат")
**Таоизмот** е популарна вера кај Кинезите. Се претпоставува дека негов основоположник е Лао Це. Всушност, таоизмот претставува еден вид на мистичен пантеизам. Во таоизмот сè потекнува од тао (кинескиот *прав пат*) и сè ќе се врати таму со текот на времето. Во таоизмот се негуваат култот кон духовите, природата и предците. Оваа филозофија е фантастична и нејасна, наспроти трезвеното конфуцијанско учење.

## Поврзано

* Лао Це
* Тао Те Чинг

## Надворешни врски
* Тао (SEP) (Германски) 

Категорија:Кинеска култура
Категорија:Таоизам
Релјеф

мини|релјефна карта на Сиера Невада
:*За релјефот како уметнички поим, видете [[Релјеф (уметност)]].*

**Релјеф**  Земјината површина кои настанале и непрестајно се менуваат со делувањето на внатрешните (ендогени, терестрични) и надворешни (егзогени, сончеви) природни сили. Тектонски облици на релјефот се планините, вулканите, потонатините или басените и сл.

За разлика од тектонските, има и многу други облици на релјефот, како ерозивните, во кои спаѓаат флувијалните (речни), карстни, леднички (леднички), абразивни (морски и езерски), еолски (пустински) облици и други.


Категорија:Физичка географија
Математички доказ

**Доказот и докажувањето** — едни од најосновните поставки во математиката. Интуитивно, доказот е начин на кој може да се покаже (или пак негира!) вистинитоста (точноста) на одредено тврдење. Строго, пак, математички, доказот претставува постапка со помош на која во **конечен број** чекори се утврдува точноста на некое тврдење. Значи ако точноста на некое тврдење може да се утврди со помош на постапка со бесконечен број чекори, тогаш оваа постапка не се смета за математички доказ.

Доказот е нужен, неизбежен, составен дел на секое математичко тврдење (како што се: теоремите и лемите), со исклучок на аксиомите.

## Методи на докажување

Постојат повеќе методи (начини, принципи, модели) за утврдување на точноста на некое тврдење, т.е. *докажување*. Теоретската разработка на овие методи спаѓа во доменот на математичката логика.

Најосновен и многу чест начин на докажување е ** [[Директен доказ|директното докажување]]**. При директно докажување се поаѓа од тврдење чијашто точност е позната, па по конечен број чекори (извршени операции) се утврдува точноста на тврдењето чијашто точност се утврдува. Нека ни е позната точноста на тврдењето **p**, а поаѓајќи од него треба да ја утврдиме точноста на тврдењето **q**. Логички овој метод се именува како **p повлекува (имплицира) q**, со ознака **p⇒q**. Понекогаш е многу полесно да се појде од спротивната претпоставка на тврдењето **q**, па да се стигне до спротивната претпоставка на **p**. Логички овој метод се именува како **не-p повлекува (имплицира) не-q**, со ознака **¬p⇒¬q**, а се нарекува **метод на контрапозиција**. Значи директното докажување и контрапозицијата се заемно еквивалентни: **(p⇒q)⇔(¬q⇒¬p)**.
Сите методи на докажување се помалку или повеќе познати логички закони (логички импликации или еквиваленции). Такви се на пример:

* Закон на хипотетички силогизам: **(p⇒q)∧(q⇒r)⇒(p⇒r)**;
* Закон за одвојување (modus ponens): **[p∧(p⇒q)]⇒q**;
* Закон за сведување на противречност (reductio ad absurdum): **[p⇒(q∧¬q)]⇒¬p**;
и слични на нив.

Освен директниот доказ, сите останати докази се индиректни. Во посложени ситуации доказот може да има облик на продолжена импликација: **p<sub>1</sub>⇒p<sub>2</sub>⇒...⇒p<sub>n-1</sub>⇒p<sub>n</sub>**, или пак на продолжена еквиваленција: **p<sub>1</sub>⇔p<sub>2</sub>⇔...⇔p<sub>n-1</sub>⇔p<sub>n</sub>**.

Треба да се има предвид дека буквите во наведените логички искази не се означени само елементарни искази, туку и сложени искази, формули итн.

## Наводи

## Надворешни врски
*Математички докази

Категорија:Доказна теорија

Доказ
Доказ
Категорија:Математички поими
Категорија:Извори на знаење
Лема

Во математиката, **лемите** се помошни тврдења кои им претходат на теоремите; но на теоремата не мора да ѝ претходи лема (или леми). Лемите се всушност теореми, односно тврдења, чијашто важност сама за себе, вон рамките на теоремата на која се однесуваат, е мала и (можеби) небитна. Значи, бидејќи и самата лема е теорема, таа ги има истите елементи како и теоремата и нужно ѝ следи доказ. Леми во математиката има многу, а можеби најпозната е лемата на Цорн.

## Наводи

Категорија:Математички поими

Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Грцизми
Аксиома

Под **аксиома** (од грчки ἀξίωμα = *достоинство, чест*) се подразбира она што е исправно, став што не треба да се докажува, а е основа на секое докажување.
Поимот ги означува првите принципи на логиката, метафизиката, етиката како и на математичките постулати.
Аксиомите или највишите принципи (*maximae propositiones*) на секоја наука, оние ставови со кои се толкува нивниот предмет и нивните суштински ознаки, се непосредно евидентни и сигурни, служат за заклучување и докажување, додека самите не можат да се докажат.
Според Аристотел аксиома е оној принцип кој треба да се прифати ако се сака нешто да се разбере, односно тоа е првата поставка од која почнува докажувањето, а самата не се докажува.
За стоиците аксиома е „она што е вистинито или лажно".
За Кант аксиомите се „априорни синтетички принципи, доколку се непосредно сигурни".

Во математиката под аксиома се подразбира тврдење чија вистинитост (точност) не се проверува.
Спротивно од аксиомите, пак, се теоремите кои се математички тврдења чија точност се покажува преку доказ.
Непроверувањето може да биде од две причини.
Првата, ако тврдењето е интуитивно и очигледно точно и преку негова практична примена не може да се востанови дека тоа е неточно, т.е. не постои случај кога тоа е неточно.
Втората причина е ако тврдењето не е така очигледно и не може да се докаже, но исто така се покажува точно при секој случај.

Во првиот случај спаѓа една од аксиомите за множества, Аксиомата за постоење на бесконечно множество: *Постои множеството на природни броеви*.
Точноста на тврдењето е очигледна: никој не може да ги *преброи* природните броеви!

Во вториот случај спаѓа една од основните аксиоми на Евклидовата геометрија (изложена околу 300 п.н.е. во Евклидовите „Елементи“): „*Низ две точки минува една и само една [[права]]*“.
Тврдењето важи само во рамките на дво- и тридимензионалниот Евклидов простор.
Тогаш не постои начин да се покаже неговата точност, но ниту да се покаже спротивното.
Останатото е јасно: досега никој не повлекол повеќе од една права низ две точки во Евклидов простор!

Теориите кои се засноваат на аксиоми се нарекуваат аксиоматски теории.
Во нив може слободно да се воведуваат аксиоми, но во рамките на една теорија не е дозволено употребената аксиома да ја негира употребата на друга.
Во општиот случај во математиката се избегнува воведувањето на аксиоми, но некогаш тоа е нужно, бидејќи на овој начин математиката губи од својата егзактност.

## Наводи

Категорија:Логика
Категорија:Математика
Категорија:Математички поими
Категорија:Концепти во епистемологијата
Категорија:Концепти во логиката
Категорија:Дедуктивно расудување
Категорија:Расудување
Николо Макијавели

**Николо Макијавели** (; Фиренца, 3 мај 1469 — Фиренца, 20 јуни 1527) —  италијански државник, писател, воен стручњак, поет, комедиограф и политичар. Најпознат е по својот политичка расправа „Владетелот“, и по погрешно толкуваната максима: „Целта ги оправдува средствата“.

## Животопис

По создавањето на Фиренциската република, Макијавели 14 години ја извршувал функцијата секретар на „Советот на десеттемина“, главното владеачко тело на републиката. Кога семејството Медичи повторно дошло на власт во Фиренца, во 1512 година, Макијавели бил сменет од сите политички должности поради пријателството со Пјеро Содерини, еден од главните ликови на Фирентинската Република. Во февруари 1513 година била откриена завера против семејството Медичи во која учествувале Агостино Капони и Пјер Паоло Босколи, но тогаш бил осомничен и Макијавели, поради што бил затворен и мачен, но успеал да ја докаже својата невиност. По тие настани, Макијавели ја напуштил Фиренца и живеел повлечено на својот селски имот, занимавајќи се со лов на птици, со продажба на дрва од својата шума и играјќи карти и дама во месната гостилница. Исто така, тој многу читал, особено делата на Данте, Петрарка, Тибул и Овидиј. Навечер, се затворал во својата работна соба и го пишувал своето главно дело, „Владетелот“. Во тој период, Макијавели живеел сиромашен живот, пишувајќи: „За мојата цврстина и чесност најдобро зборува мојата сиромаштија.“

## Творештво
Своето творештво Макијавели го започнал со покладни песни, канцони и сонети. Покрај „Владетелот“, тој е познат е и по делата: „За воената вештина“, „Расправи за првите десет книги на Тит Ливиј“ (1513-1519), „Историја на Фиренца“, а неговото најважно дело од аспект на книжевноста е „Мандрагола“. Тоа е првата модерна европска комедија и најдоброто италијанско дело од овој жанр во периодот на ренесансата. Поимот макијавелизам е изведен од неговото име, а честопати се користи во негативна конотација опишувајќи појава на манипулирање и интриги, спротивност на морално однесување.

## Наводи

Категорија:Италијански писатели
Категорија:Италијански воени стручњаци
Категорија:Италијански поети
Категорија:Италијански комедиографи
Категорија:Италијански филозофи
Категорија:Италијански политичари
Категорија:Луѓе од Фиренца
Категорија:Италијанци од 15 век
Категорија:Италијанци од 16 век
Категорија:Филозофи од 15 век
Категорија:Филозофи од 16 век
Категорија:Родени во 1469 година
Категорија:Починати во 1527 година
Теорема

**Теоремата**, во основа, е логички исправно тврдење чија точност може да се утврди. Семантички гледано, теорема, тврдење и став (барем во математиката) имаат исто значење. За нив нужно е врзан доказ. Теоремите се основно средство за проширување на математичкото знаење, т.е. тие се креативни, за разлика од дефинициите и аксиомите кои се некреативни. Тесно поврзани со теоремите се уште два поима: лема и последица. Лемите може да им претходат на теоремите, како еден вид пред-тврдења, додека последиците може следат по теоремите, како разгледување на специјални случаи кога условите на теоремата се исполнети.

Теоремите обично имаат три дела: тврдење (став), заклучок и доказ. Правилната формулација на теоремите е ограничена на логичка импликација и логичка еквиваленција, односно:

* импликација: *ако A тогаш B*;
* еквиваленција: *A ако и само ако B*;

Последниот израз логички соодветствува со изразот *ако A тогаш B и ако A тогаш B*.

Кога теоремата еднаш е докажана, може на неа да се повикаме во која било ситуација, при докажување на некои други теореми и слично.

Секогаш е полесно направи тврдењето, отколку тоа да се докаже. Затоа не е чудно што постојат теореми кои долго време не можеле да бидат докажани (како Последната Фермаова теорема) или кои сѐ уште, по долги години не можат да бидат докажани.

Теоремите главно не се именуваат, но оние многу важните ги носат имињата на математичарите кои први понудиле нивни доказ или први ги формулирале. Такви се на пример: Питагоровата теорема, теоремата на Кронекер-Капели, теоремите на Ферма (особено позната е Последната), теоремите на: Рол, Лагранж и Коши (т.н. теореми за средна вредност или основни теореми на диференцијалното сметање) итн.

Категорија:Математика
*
Категорија:Математички поими
Категорија:Логичко следство
За Македонија заедно

**За Македонија заедно** — предизборна коалиција предводена од Социјалдемократскиот сојуз на Македонија и Либерално демократската партија. Коалицијата е создадена пред локалните избори во 2000 година и со променлив состав учествува на сите следни парламентарни и локални избори. Во 2008 година оваа коалиција, во изменет состав, настапи на изборите под името СОНЦЕ. Коалиција за Европа.

На почетокот, кога беше формирана за локалните избори во 2000 година тоа беше коалиција помеѓу четири партии: Социјалдемократскиот сојуз на Македонија, Либерално демократската партија, Социјалистичката партија на Македонија и Лигата за демократија.

До парламентарните избори во 2002 година, коалицијата прво ја напушти Лигата за демократија, а потоа и Социјалистичката партија на Македонија. Но, истовремено кон коалицијата се приклучија неколку помали партии, главно претставници на етничките малцинства во Република Македонија. Тоа беа: Демократската партија на Турците, Демократската лига на Бошњаците, Обединетата партија на Ромите, Демократската партија на Србите, Демократскиот сојуз на Власите, Работничко-земјоделската партија, Социјалистичката христијанска партија и Зелената партија на Македонија.

Пред парламентарните избори во 2006 година коалицијата ја напушти Демократската лига на Бошњаците, која потоа коалицира со Демократската унија за интеграција и Партијата за демократски просперитет.

## Наводи

## Поврзано
* Сојуз за Македонија
* СОНЦЕ. Коалиција за Европа

Категорија:Политички коалиции во Република Македонија
Џовани Бокачо

right|thumb|150px|Џовани Бокачо.
**Џовани Бокачо** ( - ), италијански писател и хуманист, третиот претставник на италијанската предренесанса, со своето најважно дело за светската литература, со *[[Декамерон]]*, во целост се одделува од метафизичноста на средновековниот начин на мислење. Во биографијата на Бокачо важно место зазема неговиот престој во Неапол, кога тој се формирал интелектуално и естетски. Неапол, во времето кога тој се образувал (во трговската професија и канонското право), бил раскошен, сосема ренесансен град со весела атмосфера и со дух кој ги славел уживањата. Животот и творештвото на Бокачо го одбележала незаконската ќерка на кралот Роберт, Марија, која во творештвото на писателот се трансформирала во дона Фјамета. Таа е опеана во стихови и во проза како жена која со својот темперамент била извор и на среќата и на несреќата на подоцна напуштениот Бокачо.

Важен податок за животната и творечката биографија на Бокачо е другарувањето со Франческо Петрарка во Фиренца, Падова, Милано и во Венеција. Тие тогаш ги делеле своите интелектуални искуства и интересите кон класичните автори и кон творештвото, воопшто. Од тие нивни контакти останала и мошне важна преписка.

[thumb|right|160px|Статуата на Бокачо покрај музејот [Уфичи, Фиренца.]]

## Творештвото на Бокачо

Творештвото на Бокачо ја покажува предноста на неговиот раскажувачки талент, иако и тој го почнал творештвото со поезија. Песните во "Рими" кои ги пишувал во различни периоди од животот покажуваат дека тој ја нема дарбата на Данте и на Петрарка за префинета поетска медитација за љубовта. Романот во проза *[[Филокло]]* има љубовно-авантуристичка содржина. И покрај својата почетничка несигурност, тој сведочи за талентот на идниот голем раскажувач.

Античкиот мотив за љубовта на Троило и Кризеида (преземен од средновековниот *[[Роман за Троја]]*), Бокачо го обработил во спевот *[[Филострато]]*.

Во овој првичен период на своето творештво Бокачо ги напишал:

* Тезеида (еп), со кој според Енеида на Вергилиј се обидел да создаде јуначки еп на народен јазик
* Ловот на Дијана, покус еп.

Во позрелите дела на Бокачо треба да се спомене итн. прв италијански психолошки роман *[[Елегија на госпоѓа Фјамета според неа на жените вљубени раскажана]]*, кој е интересен по раскажувањето во прво лице. Раскажувачот е жена, па тој факт го прави ова дело уште поинтересно.

Меѓу помалите дела на италијански јазик се *[[Буколички песни]]*, како и биографиите на познатите жени (од Ева до Ивана Неаполска), потоа важното учено дело на Бокачо *[[За родословите на паганските богови]]*, а треба да се истакне и активноста на Бокачо во врска со проучувањето на делото на Данте. *[[Расправите во слава на Данте]]* го содржат култот на Бокачо кон големиот поет на *[[Божествена комедија|Комедијата]]*, па со право се смета дека токму Бокачо ја нарекол *божествена*.

## Наводи

Категорија:Италијански писатели
Категорија:Италијански хуманисти
Категорија:Родени во 1313 година
Категорија:Починати во 1375 година
Категорија:Писатели на латински јазик
Бугарски воз

**Бугарски воз** — политички поим со којшто се означува злоупотреба на правото на гласање со цел да се издејствуваат изборни резултати во сопствена полза. Карактеристично за гласањето со „бугарски воз“ е тоа што едно лице гласа на повеќе гласачки места во корист на својата опција и така создава резултат што не одговара на вистинското расположение во гласачкото тело. Ваквиот поим најчесто се користи делумно на Балканот, а се инспирира од недемократските избори во Бугарија кон крајот на 20. век.

## Тек
Локомотивата (организаторот) некако зема празно ливче и на него го заокружува редниот број на посакуваната партија. Потоа, ливчето го предава на некој гласач, кој зема празно ливче, истото го става в џеб, а заокруженото го пушта во гласачката кутија. Празното ливче се предава на локомотивата, кој одново го заокружува посакуваниот реден број, па повторно го предава ливчето на некој друг гласач. Постапката продолжува на ист начин понатаму, така што со сигурност се знае дека гласачите ќе „гласаат“ за посакуваната партија.

## Контроверзии
Во Бугарија се смета дека овој политички поим е навредлив за земјата и во тој контекст во 2006 година бугарската амбасада во Македонија побарала од политичките партии, невладините организации и медиумите за одредени изборни малверзации повеќе да не го користат овој поим, иако истиот не е измислен во Македонија и не се користи само во Македонија.

## Поврзано
* Бугарска глоба — плаќање на фиктивни глоби од корумпирани полицајци;
* Кинески прстен — вид на изборна манипулација.

## Наводи

Категорија:Политички поими
Клисура

**Клисура** може да се однесува на:

* Клисура (географија), тесна и длабока речна долина со високи и стрмни страни.

## Топоними
* Клисура (Демиркаписко), село во Општина Демир Капија, во околината на градот Демир Капија.
* Клисура (Костурско), село во Егејска Македонија, Околија Костур.
* Клисура (Пиринско), село во Горноџумајско, денес во Општина Горна Џумаја на Благоевградската Област, Бугарија.
* Клисура (Кајларско), село во Егејска Македонија.
* Клисура (Албанија), град и општина во округот Премет, во јужна Албанија, сместен е на реката Војуша (Вјоса).
Самоил (пророк)

thumb|250px|десно|Помазание на кралот Давид од страна на Самоил
**Пророк Самоил** (со значење: *„името на Господ*“) — еден од најеминентните старозаветен пророци; се јавува како еден од најраните пророци (втор, по Мојсеј) и последен од судиите. Негови се две од книгите на Стариот завет.

## Животопис

Пророкот Самуил живеел околу 1.100 години пред Исус Христос. Бил родум од местото Рамат или Ариметеја. Неговата мајка, Хана, долго време немала пород и затоа го молела Бога да ѝ даде бебе, а тој ја послушал нејзината молитва. На тригодишна возраст, мајка му го посветила Самуил на Бога, така што тој живеел во Силоам, крај ковчегот на заветот.

Самуил бил последниот од редот на судиите во Израилот. Тој го помазал првиот цар на Израилот, Саул, а потоа и царот Давид. Самуил бил омилен кај Евреите, така што многумина ја оплакувале неговата смрт.

## Наводи

Категорија:Исламски пророци
Категорија:Древен Израел и Јудеја
Категорија:Личности од Стариот завет
Категорија:Светци од Стариот завет
Категорија:Библиски пророци
Категорија:Старозаветни пророци
Палестинска ослободителна организација

**Палестинската ослободителна организација** (ПЛО) — палестинска политичка и воена организација. Основана од Арапската лига во 1964 година, нејзината првична цел беше уништување на Државата Израел по пат на вооружена борба и воспоставување на независна палестинска држава на територијата помеѓу Средоземното Море и реката Јордан. Подоцна, во 1988 година ПЛО го менува овој став и како своја цел го прифаќа решението за две држави на израелско-палестинскиот конфликт, при што Израел и Палестина би постоеле една покрај друга. 

На чело на Извршниот комитет на ПЛО од 1969 до неговата смрт во 2004 беше Јасер Арафат. Негов наследник на оваа функција е Махмуд Абас.

## Членки на ПЛО
Во ПЛО членуваат повеќе одделни воени и политички организации, кои често се нарекуваат фракции. ПЛО нема централизиран процес на донесување одлуки што би и’ овозможило да ги контролира овие фракции, но тие имаат обврска да се придржуваат до Повелбата на ПЛО и до одлуките на Извршниот комитет. Членството во ПЛО флуктуира и одредени организации ја напуштаат Организацијата или го суспендираат членувањето во неа за време на политичките турбуленции за најчесто подоцна повторно да се приклучат кон ПЛО. Сепак, не сите активисти на ПЛО се членови и на нејзините одделни фракции.

Во овој момент, во ПЛО членуваат:
* Ал Фатах – најголема фракција, центристичка и националистичка
* Народниот фронт за ослободување на Палестина – втора по големина, радикално милитантна и комунистичка
* Демократскиот фронт за ослободување на Палестина – трета по големина, комунистичка
* Палестинската народна партија – поранешни комунисти, не-милитантна
* Палестинскиот ослободителен фронт – фракцијата на Абу Абас, левичарска фракција
* Арапскиот ослободителен фронт – поврзан со ирачката БААС партија
* Ас Саика – просириска фракција
* Палестинскиот демократски сојуз – мала левичарска, немилитантна фракција
* Палестинскиот фронт на народната борба – мала левичарска фракција
* Палестинскиот арапски фронт.

Поранешни членки на ПЛО беа:
* Народниот фронт за ослободување на Палестина – Главна команда
* Фракцијата Фатах интифада/Абу Муса

## Поврзано
* Палестинска самоуправа
* Појас Газа
* Западен Брег
* Палестина
* Палестински територии

Категорија:Палестина
Михаил Вивег

right|thumb|Михаил Вивег
**Михаил Вивег** (роден на 31 март 1962 во Прага) е еден од најпопуларните и најпродаваните современи чешки писатели. Дипломирал на Филозовскиот Факултет во Прага, на групата чешки јазик - педагогија. Работел како наставник во основно училиште во Збраслав и уредни во издавачката куќа „Чески списовател“. Како професионален писател се дефинира од 1995 година.

Главно пишува за романтични врски на неговите современице со хумор и иронија, со обид за подлабоко значење. Неговите обожаватели го споредуваат со Ник Хорнби.

Неговите книги, кои од доцните 1990-ти ги издава секоја пролет, се продаваат во повеќе од 50.000 копии во повеќе реедиции, со вкупен тираж од повеќе од триста илјади примероци. Доживеале и две филмски и две тетарски адаптации, како и превод на десетина светски јазици.

## Библиографија
* *Názory na vraždu* ( *Погледи на човештвото*, 1990)
* *Báječná léta pod psa* (*Одлични години за никаде*, 1992) - хумористичен бестселер за комунизмот; екранизран во 1997 (ко-сценарист бил Јан Новак)
* *Nápady laskavého čtenáře* (*Идеите на љубезниот читател*, 1993) - колекција на литературни пародии
* *Výchova dívek v Čechách* (*Воспитувањето на девојките во Чешка*, 1994) ; екранизиран во 1997
* *Účastníci zájezdu* (*Учесници на патувањето*, 1996) - екранизиран во 2006, успешен на Трибечки Филмски Фестивал
* *Zapisovatelé otcovský lásky* (*Запишувачи на татковската љубов*, 1998)
* *Povídky o manželství a sexu* (*Кратки раскази за бракот и сексот*, 1999)
* *Nové nápady laskavého čtenáře* (2000) - втора колекција на литературни пародии
* *Román pro ženy* (*Женска новела*, 2001) - екранизиран во 2005
* *Báječná léta s Klausem* (*Прекрасни години со Клаус*, 2002) - 
* *Případ nevěrné Kláry* (2003) - филм во предпродукција
* *Vybíjená* (2004)
* *Tři v háji* (2004) – заедно со Халина Павловска и Ива Херцикова
* *Lekce tvůrčího psaní* (*Лекции за творечко пишување*, 2005)
* *Báječný rok* (*Прекрасна година*, 2006) - дневник за 2005

колекции на колумни:
* *Švédské stoly aneb Jací jsme* (2000)
* *Na dvou židlích* (2004)

## Надворешни врски

**Онлајн дела на англиски јазик**:
* Хутер  (расказ), со фотографија и кратка биографија
* Блажените години на лошо живеење  - преведен дел од *Báječná léta pod psa*
* Уште една тажна шега - пародија на Милан Кундера

Вивех, Михаил
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1962 година
Категорија:Апсолвенти на Карловиот универзитет
Литванска Советска Социјалистичка Република

**Литванската Советска Социјалистичка Република** беше една од советските републики на СССР.

Таа е образувана е на 21 јули 1940. Во составот на СССР е од 3 август 1940. На 11 март 1990 Врховниот Совет на Литванската Република го прогласува актот на обновување на независноста на Литванија, со коешто се ликвидираа Литванската ССР.

## Поврзано
* Литванија

Категорија:Поранешни комунистички републики

Категорија:Советски републики
Категорија:Држави и територии настанати во 1940 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1990 година
Промена

**Промена** е поим кој означува премин од исто во различно.

## Промената како философски концепт
Промената, квалитетот на непостојаноста и на текот имала прошарана историја како концепт. Во старогрчката филозофија, додека Хераклит ја сметал промената за секогаш присутна и за сеопфатна, Парменид го негирал нејзиното постоење. Овидиј, со неговото дело „Преобразби“, има големо значење за класичното тематско сфаќање на промената како преобразба. Птоломејската астрономија предвидувала главно статичен универзум, со случајни промени ограничени во помалку вредните сфери. Средновековната мисла гаела голема почит кон авторитетот и откровението, значително стеснувајќи каков било поттик за промена. Исак Њутн и Готфрид Лајбниц ги искористиле математичките концепти во калкулус|калкулусот за да добијат математички модели на промената. Ова претставувало голем чекор во разбирањето на текот и варијацијата.

Со појавата на индустријализацијата и капитализмот, важноста на иновацијата растела, и социјалните и политичките пресврти и притисоци често предизвикувале промена со насилна револуција (како во Северна Америка и во Франција на крајот од 18 век). На крајот од XX век, бизнис и Њу Ејџ размислувањата ентузијастички се фокусирале на трансформација во менаџментот, во функцијата и во менталните ставови, игнорирајќи или омаложувајќи ја промената во општеството или во геополитиката.

Културните ставови кон промената, сама по себе, може да припаѓаат на следниве две категории:
* Промената е случајна, без детерминизам или телеологија.
* Промената е циклична, и може да се очекува враќање на околностите. Овој концепт, најчесто поврзуван со источните светогледи, како на пример, хиндуизмот или будизмот, сепак имал голема популарност во Европа во средниот век, и често се појавува во сликите на тркалото на среќата.

Промената може да бара организмите и организациите да се адаптираат (видете: Еволуција).

## Менаџмент на промените

## Промената како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Промени“ (англиски: *Changes*) — песна на американската рок-група Бенд оф Џипсис (*Band of Gypsys*) од 1970 година.
* „Промени“ (англиски: *Changes*) — песна на британскиот рок-музичар Дејвид Боуви (*David Bowie*) од 1971 година.
* „Вечна промена“ (англиски: *Perpetual Change*) — песна на британската рок-група Јес (*Yes*) од 1971 година.

## Наводи

Категорија:Филозофија
Категорија:Менаџмент
Категорија:Организација
Бугарија (појаснување)

**Бугарија** како поим може да се однесува на:

* Бугарија - современа држава на Балканот во Југоисточна Европа
* Волшка Бугарија - историска прабугарска држава на реката Волга, денес во Европска Русија
* Стара Велика Бугарија - историска прабугарска држава основана од Кубрат на просторите помеѓу Кавказ и Днестар
* Бугарија - византиска провинција (тема) на Балканот која во себе ја опфаќала речиси цела денешна Македонија
Кен Лоуч

**Кенет Лоуч** (роден на 17 јуни 1936) е британски режисер, познат по својот социјално-реалистички стил и по обработувањето на социјалистички теми.

Лоуч своите први успеси ги остварува во 1960-тите, особено со социјалната телевизиска драма „Кети се враќа дома“ (1966). Во втората половина на 1960-тите тој почнува да режира и филмови. Оттогаш датира неговиот филм „Кес“, кој веројатно и денес е најпознат филм на Лоуч во Британија.

1970-тите и 1980-тите се помалку успешни за Лоуч, но во 1990-тите се враќа во форма, продуцирајќи серија популарни филмови, кои истовремено се позитивно оценети од критиката. Во текот на овој период Лоуч трипати освојува награди на Канскиот филмски фестивал. Од овој период е и неговиот филм „Земја и слобода“, во кој ја обработува проблематиката на Шпанската граѓанска војна.

Секогаш ангажиран режисер, во ноември 2004 година Лоуч станува член на Респект, левичарска политичка партија во Британија, критична кон Новиот лабуризам на Тони Блер и особено кон Ирачката војна.

На 28 мај 2006 година, Лоуч ја добива Златната палма на Канскиот филмски фестивал за филмот „Ветрот што го ниша јачменот“, контроверзен филм за конфликтот помеѓу ирските републиканци и британската власт и за Ирската граѓанска војна во 1920-тите.

## Филмографија
Попознати филмови на Кен Лоуч се:
* „Кес“ (1969)
* „На чија страна си?“ (1984)
* „Скриена агенда“ (1990)
* „Дожд од камења“ (1993) 
* „Земја и слобода“ (1995) 
* „Песната на Карла“ (1996) 
* „Се викам Џо“ (*My Name is Joe*, 1998) 
* „Леб и рози“ (2000)
* „Слатки шеснаесет“ (*Sweet Sixteen*, 2002)
* „Ветрот што го ниша јачменот“ (2006)
* „Ова е слободен свет...“ (2007)
* „Барајќи го Ерик“ (2009)
* „Делот за ангелите“ (2012)
* „Јас, Даниел Блејк“ (2016)

## Наводи

## Надворешни врски
* „Златна палма“ за Кен Лоуч 

Категорија:Англиски режисери
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Апсолвенти на Оксфордскиот универзитет
Категорија:Родени во 1936 година
Андрогинија

**Андрогинија** е комбинација на машки и женски одлики. Половата двосмисленост може да се најде во модата, сексуалната ориентација, или сексуалниот живот. Ова исто така може да се однесува и на биолошки интерполови личности.

## Потекло на поимот
Терминот потекнува од латинскиот: androgynus, добиен од старогрчкиот: ἀνδρόγυνος, од ἀνδρ- (andr-, што значи маж) и γυνή (gyné, што значи жена).

## Историја

Андрогинијата и хомосексуалноста се споменуваат во симпозиумот на Платон во мит кој Аристофан го раскажува на публиката. Според митот луѓето биле сферични суштества, со две тела поврзани заедно. Имало три пола: маж-маж лица кои потекнувале од сонцето, жена-жена луѓето кои потекнувале од земјата, и маж-жена луѓето кои потекнувале од Месечината. Ова последно спарување претставува андрогина двојка. Овие сферни луѓе се обиделе да ја преземат моќта од боговите и не успеале. Зевс потоа одлучи да ги подели на половина и Аполо ги сошил оставајќи го папокот како потсетник да не им се повторно пркосат на боговите. Ако се случи тоа, тој повторно ќе ги подели на два да потскокнуваат околу на една нога. Ова е еден од првите напишани документи за андрогинијата.

## Полови улоги
Според Сандра Бем, андрогините мажи и жени се повеќе флексибилни и ментално здрави. Поновите истражувања не ја целосно потврдуваат оваа идеја, а и Бем самата најде слабости во својата оригинална пионерска работа.

## Особености
Андрогини одлики се оние кои или немаат полова вредност или имаат некои аспекти кои генерално се припишуваат на спротивниот пол. Да се ​​каже дека некоја култура или врска е андрогина е да се каже дека во неа нема крути полови улоги и дека луѓето кои се вклучени покажуваат одлики или се причестуваат во активности традиционално поврзани со другиот пол. Терминот "андрогин" често се користи за лице чиј изглед или градба го прави одредувањето на полот тешко, но генерално не се користи за да се опишат вистински интерполови луѓе.

## Андрогинијата како тема во уметноста и во популарната култура
* „Андрогин“ (*Androgynous*) - песна на американската рок-група „Риплејсментс“ (*The Replacements*) од 1984 година.
* „Андрогин ум“ (*Androgynous Mind*) - песна на американската рок-група „Соник Јут“ (*Sonic Youth*) од 1994 година.

## Наводи

Категорија:Сексуалност
Категорија:Луѓе
Албанија (појаснување)

Поимот **Албанија** може да се однесува на:

* Албанија - современа држава на Балканот.
* Албанија - историска државa настаната во I век п.н.е. на територијата на Азербејџан. 
* Велика Ирска - на латински, *Албанија*.
Пјаца

мини|Плоштад во Рим
**Пјаца** (се чита *пјаца*) — отворен плоштад во град во Италија. Терминот може да се постовети со шпанскиот *[[plaza]]*. *Piazza* има различно значење во Британија и САД. Во Етиопија, се користи за означување на дел од град.
Кога Ерл од Бедфорд го развил првиот приватно-финансиран јавен плоштад во Лондон, Covent Garden, неговиот архитект Иниго Џонс го опкружил со аркади, во италијански стил. Во лондонската аристократија, *piazza* се поврзува со аркадите (наречени пјаци), а не со самите плоштади.

Денес во Британија *piazza* главно означува отворен поплочен простор за пешаци, без трева или растенија, често сместен пред значајна градба или продавници.

Во САД, во раниот 19 век, *piazza* станало егзотичен назив за колумнизиран трем.

Piazza често се појавува како презиме кај италијанци и италијански-американци. Името потекнува од регионот околу Венеција. Голем дел од овие фамилии денес живеат во Калабрија, Сицилија и Венеција.

## Поврзано
* Плоштад
* Плаза 
* Список на плоштади

Категорија:Плоштади
Пјаци
Категорија:Италијански зборови
Градба

мини|Градба
**Градба** — постојан неподвижен објект направен од луѓето, изворно како засолниште, подоцна со различните потреби на луѓето со различни намени. Витрувиј или Витрувиус во “За архитектурата” или “De Architectura” пишува:
“Почнаа, некои да прават засолништа од лисја, некои да копаат пештери под ридовите, некои да прават преплети со кал, имитирајќи ги гнездата на ластовиците и нивните методи на градење. Потоа гледајќи ги засолништата на другите и додавајќи на нивните идеи нови работи од ден на ден правеа подобри засолништа. Бидејќи луѓето по природа беа склони на подучување и имитација, тие напреднаа со своите откритија, како денес што се гледа со различни типови на градби.”

Постојат различни категории на градби и типови на градби.

## Градбата како мотив во уметноста
мини|Разиграната куќа во Прага
* „Зграда број 33“ — кус расказ на македонската писателка Наталија Наумовска.

## Галерија

Податотека:Робевци (1861-1863).jpg|мини|Куќата на Робевци во Охрид (1861-1863)
Податотека:St Sophia (Ohrid).jpg|Црквата Св. Софија во Охрид
Податотека:Tower in Skopje.jpg|Висококатница во населбата Аеродром, Скопје
Податотека:Bonn-зграда.jpg|мини|Станбена зграда во Бон, Германија
Image:Wetzlar-Eisenmarkt.jpg|мини|Традиционална куќа во Вецлар, Германија
Image:Marburg7.jpg|мини|Традиционална куќа во Марбург, Германија
Image:Св. Елизабета-Марбург.jpg|мини|Евагелистичката црква св. Елизабета во Марбург, Германија
Податотека:ECB-Frankfurt.jpg|мини|Зградата на Европската централна банка во Франкфурт на Мајна, Германија
Податотека:Sovremena zgrada.jpg|мини|Современа зграда во Прага, Чешка
Податотека:Кутна Хора-зграда.jpg|мини|Зграда во Кутна Хора, Чешка
Податотека:Akashi-kaikyo bridge3.jpg|thumb|right|250px|Мостот Акаши-Кајкјо во Јапонија


## Поврзано
* Сейсмостойкое строительство

## Наводи

### Извори
* Витрувиус. (1931). За Архитектурата, издание 1. Лондон: Вилијам Хајнеман 
* Витрувиус. (1933). За Архитектурата, издание 2. Лондон: Вилијам Хајнеман

Категорија:Градежништво
Категорија:Архитектура