Пожртвувана зона

**Пожртвувана зона** или **област на жртвување** (често се нарекува **национална зона на жртвување** или **национално подрачје за жртвување**) претставува географска област што е трајно оштетена од тешки промени во животната средина или економско деинвестиција, често преку локално несакано користење на земјиштето (ЛНКЗ). Коментаторите, вклучувајќи ги Крис Хеџис, Џо Сако и Стив Лернер, тврдат дека корпоративните деловни практики придонесуваат за создавање на пожртвувани зони. Извештајот на ООН од 2022 година истакнува дека милиони луѓе на глобално ниво се наоѓаат во зони кои се загадени, особено во зоните што се користат за тешка индустрија и рударство.

## Дефиниција
Зона на жртвување или област на жртвување претставува географска област која е трајно оштетена од еколошка штета или економско деинвестирање.

Една дефиниција, на професор по англиски јазик во Меѓународното средно училиште во Проспект Хајтс во Бруклин, Њујорк, вели: „*Зона на жртвување е кога нема избор во жртвувањето.* *Некој друг ги жртвува луѓето и нивната заедница или земја без нивна дозвола*.“  Во соработка со студентите, била создадена пософистицирана дефиниција: „*Во име на напредокот (економски развој, образование, религија, фабрики, технологија) одредени групи луѓе (наречени инфериорни) можеби ќе треба да бидат повредени или жртвувани за други групи (надредените) да имаат корист*“.

Друга дефиниција вели дека Зоните на жртвување се места оштетени поради локално несакано користење на земјиштето што предизвикува „*хемиско загадување каде што жителите живеат веднаш во непосредна близина на силно загадените индустрии или воени бази*“.
## Етимологија
Според Хелен Хантингтон Смит, терминот за прв пат бил употребен во САД, дебатирајжи за долгорочните ефекти од ископувањето јаглен на американскиот Запад во 1970-тите. Националната академија на науките / Националната академија на инженерски студиски комитет за потенцијалот за рехабилитација на површинските земјишта ископани за јаглен во западниот дел на Соединетите Американски Држави изготвил извештај од 1973 година кој го вовел терминот, откривајќи:Во секоја зона, веројатноста за рехабилитација на област зависи од целите на користење на земјиштето, одликите на местоположбата, достапната технологија и вештината со која се применува оваа технологија. Во крајности, доколку површинските минирани земји се прогласени за национални области за ќртвување, сите еколошки зони имаат голема веројатност за успешна рехабилитација. Меѓутоа, доколку целта е целосна реставрација, рехабилитацијата во секоја зона нема веројатност за успех.Слично во 1975 година, Женевив Атвуд напишал во *Scientific American*:Површинската експлоатација без мелиорација го отстранува земјиштето *засекогаш* од *продуктивна употреба*; таквото земјиште најдобро може да се класифицира како национално жртвено подрачје. Меѓутоа, со успешна рекултивација, површинското ископување може да стане само едно од низата *намени* на земјиштето што само ја прекинува тековната *употреба* и потоа го враќа земјиштето на еквивалентна потенцијална продуктивност или уште поголема.Хантингтон Смит во 1975 година напишал:  „*Одборот што го издаде претпазливиот и научен извештај на Националната академија на науките несвесно допре вербална бомба*“ со фразата Национална област за жртвување; „*Зборовите експлодираа во западниот печат преку ноќ.* *Заробени од народ кој се чувствуваше како „национална жртва“, тие станаа говор и собирен крик*.“  Терминот предизвикал јавна дебата, вклучително и меѓу еколозите и политичарите, како што е идниот гувернер на Колорадо, Ричард Лам.

Терминот продолжил да се користи во контекст на рударството до најмалку 1999 година: „*Западна Вирџинија стана зона за жртвување на животната средина*“.

## Употреба на терминот

### Чиле
Наводно, во 2011 година Терам го вовел терминот во чилеанскиот политички дискурс.

Чилеанското пристаниште Кинтеро и соседниот Пучунцави се посочени како зони на жртвување. Во зоната се наоѓа електраната Вентанас на јаглен, рафинерија за нафта, складиште за цемент, Fundición Ventanas, леарница и рафинерија за бакар, фабрика за подмачкување и хемиски терминал. Во оваа област работат вкупно 15 компании кои се загадувачи. Во 2011 година, Ескуела Ла Греда сместена во Пучункави, била зафатена со хемиски облак од индустрискиот комплекс Вентанас. Сулфурниот облак отрул околу 33 деца и 9 наставници, што резултирало со преместување на училиштето. Старата местоположба на училиштето по овој настан била напуштена. Во август и септември 2018 година имало јавна здравствена криза во Кинтеро и Пучункави, каде што над 300 луѓе доживеале болест од токсични материи во воздухот, кои доаѓаат од загадувачките индустрии.

### САД
ЕПА на САД потврдила во извештајот од 2004 година како одговор на Канцеларијата на генералниот инспектор дека „*решението за нееднаква заштита лежи во областа на еколошката правда за сите Американци.* *Ниту една заедница, богата или сиромашна, црна или бела, не смее да биде дозволено да стане „зона на жртвување*““  

Коментаторите, вклучувајќи ги Крис Хеџис, Џо Сако, Роберт Булард и Стивен Лернер тврдат дека корпоративните деловни практики придонесуваат за создавање на пожртвувани зони и дека овие зони најчесто постојат во заедници со ниски приходи и малцинства, обично афроамерикански заедници. Зоните се централна тема за графичкиот роман *Денови на уништување, Денови на бунт*, напишан од Хеџис и илустриран од Сако.

Во 2012 година, Хеџис изјавил дека примерите на овие зони ги вклучуваат Пајн Риџ, СД и Камден, Њу Џерси. Во 2017 година, проектот за јавни станови за Запад Калумет во Источен Чикаго, Индијана, изграден на поранешното место на топилницата за олово, требало да се урне и почвата да се замени за да се доближи областа до станбените стандарди, со што биле раселени 1000 жители. Во 2014 година, Наоми Клајн напишала дека „*водењето економија на извори на енергија кои ослободуваат отрови како неизбежен дел од нивното извлекување и рафинирање отсекогаш барало жртвени зони*“.

## Вселенска индустрија
Интеракциите меѓу човекот и животната средина кои лежат во срцето на еколошката правда, вклучително и зоните на жртвите, се предложени да ја вклучат и еколошката жртва на регионите надвор од Земјата. Клингер  наведува дека „*еколошката геополитика на Земјата и вселената се нераскинливо поврзани со просторната политика на привилегии и жртви - меѓу луѓето, местата и институциите*. Дунет и неговите соработници ја нарекле вселената „*последна зона на жртвување*“ што претставува пример за колонијално врамена потрага по бесконечни можности за акумулација, експлоатација и загадување. Ова се манифестира во двете зони на жртви поврзани со инфраструктурата за лансирање, отпадот и орбиталниот отпад.

Точката Немо е океанска непристапна точка сместена во јужниот дел на Тихиот Океан. Избрана е како најоддалеченото место во светот и служи како „*гробишта за вселенски летала*“ за вселенска инфраструктура и пловни објекти. Од 1971 година, 273 вселенски летала и сателити се насочени кон Точка Немо; оваа бројка ја вклучува вселенската станица Мир (142 тони) и ќе ја вклучи Меѓународната вселенска станица (240 тони).

## Дополнителна литература
* *Дампинг во Дикси* од Роберт Булард. Routledge, 1990, 302 стр.ISBN&nbsp;
* *Зони на жртвување* : Првите линии на изложеност на токсични хемикалии во Соединетите држави од Стив Лернер. Cambridge, MA:MIT Press, 2010. 346 стр.ISBN&nbsp;
* *Денови на уништување, денови на револт* од Крис Хеџис и Џо Сако. Илустрирано. 302 стр. Nation Books, 2012. 302 стр.ISBN&nbsp;

Категорија:Јадрена историја
Категорија:Животната средина и општеството
Категорија:Економски проблеми