Полифем

**Полифем** (; ) — едноок гигант, син на Посејдон и Тоса во старогрчката митологија, еден од киклопите опишани во хомеровата „*[[Одисеја]]*“. Неговото име значи „изобилство од песни и легенди“, „многугласен“ или „многу познат“.  Полифем првпат се појавил како дивјак, човекојаден гигант во деветтата книга од *„Одисеја*“. Сатирската драма *[[Киклоп (Еврипид)|„Киклоп“]]* од Еврипид зависи од оваа епизода, освен од еден детаљ: Полифем е претставен како педераст во драмата. Подоцнежните класични писатели го претставиле во своите песни како хетеросексуалец и го поврзале неговото име со нимфата Галатеја. Честопати бил прикажуван како неуспешен во ова и како несвесен за својата непропорционална големина и музички недостатоци.  Сепак, во делата на дури и подоцнежните автори, тој е претставен и како успешен љубовник и како вешт музичар. Од ренесансата па натаму, уметноста и книжевноста ги одразуваат сите овие толкувања на гигантот.

## Одисеј и Полифем
десно|мини|Грчка теракотна фигурина, ''Полифем седи и држи чинија за пиење''. Крај на 5 до почеток на 4 век п.н.е., Беотија. Музеј на ликовни уметности, Бостон.
### Антички извори
Во хомеровиот еп, Одисеј слетува на островот на киклопите за време на неговото патување кон дома од Тројанската војна и, заедно со некои од неговите луѓе, влегува во пештера полна со залихи. Кога гигантот Полифем се враќа дома со своите стада, тој го блокира влезот со голем камен и, презирајќи го вообичаениот обичај на гостопримство, јаде двајца од мажите. Следното утро, гигантот убива и јаде уште двајца и ја напушта пештерата да ги пасе своите овци.
мини|245x245пкс|Ослепувањето на Полифем, реконструкција од вилата на Тибериј во Сперлонга, 1 век од н.е.
Откако гигантот се враќа навечер и изел уште двајца од мажите, Одисеј му нуди на Полифем силно и неразредено вино што му било дадено претходно на патувањето. Пијан и невнимателен, гигантот го прашува Одисеј за неговото име, ветувајќи му подарок за гостинот доколку одговори. Одисеј му кажува „*Οὖτις*“, што значи „*никој*“  , а Полифем ветува дека ќе го изеде овој „*Никој*“ заедно со останатите. Со тоа, тој заспива пијан. Одисеј зема дрвен кол што претходно го стврднал во огнот, го враќа во огнот додека не се загрее и го боди во окото на Полифем. Кога Полифем вика за помош од своите колеги гиганти, велејќи дека „*Никој*“ го повредил, тие мислат дека Полифем е погоден од божествена сила и ја препорачуваат молитвата како одговор.

Утрото, слепиот киклоп ги пушта овците да пасат, допирајќи им ги грбовите за да се осигура дека мажите не бегаат. Сепак, Одисеј и неговите луѓе се врзиле за долните делови на животните и потоа избегале. Додека отпловува со своите луѓе, Одисеј фалбаџиски го открива своето вистинско име, чин на ароганција што подоцна ќе му предизвика проблеми. Полифем му се моли на својот татко, Посејдон, за одмазда и фрла огромни камења кон бродот, од кои Одисеј едвај успева да побегне.

Приказната се појавува повторно во подоцнежната класична книжевност. Во *[[Киклоп (Еврипид)|„Киклоп“]]*, драмата на Еврипид од 5 век п.н.е., хор од сатири нуди комично олеснување од морничавата приказна за тоа како Полифем бил казнет за неговото безбожно однесување во непочитувањето на обредите на гостопримство.  Во оваа драма, Полифем тврди дека е педераст, откривајќи му на Одисеј дека повеќе ужива во друштво со момчињата отколку во жените, и се обидува да го земе сатирикот Силен, кого го чувал заедно со своите синови како робови на планината Етна во Сицилија, нарекувајќи го „мојот Ганимед“.  Сцената е исполнета со ниска комедија, особено од хорот, а Полифем е направен да изгледа глупаво: тој е пијан кога ја објаснува својата сексуална желба, Силен е премногу стар за да ја игра улогата на млад љубовник, а самиот ќе биде подложен на пенетрација - со дрвениот кол. 

Во својот латински еп, Вергилиј опишува како Енеја го набљудува слепиот Полифем додека ги води своите стада до морето. Тие го сретнале Ахеменид, кој ја раскажува приказната за тоа како Одисеј и неговите луѓе побегнале, оставајќи го зад себе. Гигантот е опишан како се спушта на брегот, употребувајќи „искосено борово дрво“ како стап за одење. Откако Полифем ќе стигне до морето, тој ја мие својата крвава очна вдлабнатина и болно испушта глас како израз на болка. Ахеменид е качен на бродот на Енеја и тие отпловуваат, а Полифем го брка. Неговиот голем рик на фрустрација ги носи останатите киклопи до брегот додека Енеја се оддалечува од страв. 

### Уметнички претстави
лево|мини|200x200пкс|Слика на Одисеј и неговите луѓе како го заслепуваат Полифем (од Амфората од Елевсина од Полифем Сликарот, музеј на Елевсина)
Заслепувањето на Полифем и трикот со кој Одисеј и неговите луѓе побегнале од неговата пештера се единствените две сцени од Одисеја прикажани на вазни кои се зачувани од 7 век п.н.е. (подоцнежната грнчарија покажува многу поширок спектар на сцени од Одисеја).  Една таква епизода, на вазна на која е прикажан јунакот носен под овца, била употребена на грчка поштенска марка од 27 драхми во 1983 година. 

Заслепувањето било прикажано во скулптури во природна големина, вклучувајќи го и гигантот Полифем, во Сперлонговите скулптури, веројатно направени за царот Тибериј. Ова може да биде протолкувано на постоечка композиција и очигледно било повторувано во варијации во подоцнежните царски палати од Клавдиј, Нерон и во Адријановата вила. 
мини|Кристофер Вилхелм Екерсберг, ''Одисеј побегнува од пештерата на Полифем'', 1812, Музеј на уметност на Универзитетот Принстон
Од европските сликари на оваа тема, фламанскиот сликар Јакоб Јорданс го прикажал Одисеј како побегнува од пештерата на Полифем во 1635 година (погледнете ја галеријата подолу), а други ја избрале драматичната сцена на гигантот кој фрла камења кон бродот што бега. На сликата на Гвидо Рени од 1639/40 година (видете погоре), бесниот гигант влече камен од карпата додека Одисеј и неговите луѓе веслаат кон бродот далеку подолу. Полифем е прикажан, како што често се случува, со две празни и неговото оштетено око сместено во средината на челото. Оваа конвенција датира од грчкото вајарство и сликарство,  и е репродуцирана во портретот на гигантот со глава и рамена од Јохан Хајнрих Вилхелм Тишбајн од 1802 година.

Арнолд Беклин го прикажува гигантот како стои на карпи на брегот и го замавнува еден од нив назад додека мажите очајно веслаат над разбрануваниот бран додека Полифем стои на врвот на карпа на сликата на Жан-Леон Жером од 1902 година. Тој стои исправен, веќе фрлил еден камен, кој едвај го промашува бродот. Причината за неговиот бес е прикажана на сликата на Вилијам Тарнер, *„Улис го исмејува Полифем“* (1829). Тука бродот плови напред додека сонцето се ослободува од облаците ниско на хоризонтот. Самиот гигант е нејасна форма што едвај се разликува од шумата и чадената атмосфера високо над него.

### Можни потекла
Народните приказни слични на онаа на хомеровиот Полифем се широко распространет феномен низ целиот антички свет.  Во 1857 година, Вилхелм Грим собрал верзии на српски, романски, естонски, фински, руски, германски и други јазици; познати се и верзии на баскиски, самиски, литвански, гасконски, сириски и келтски јазик.  Распознаени се повеќе од двесте различни верзии,  од околу дваесет и пет нации, кои опфаќаат географски регион што се протега од Исланд, Ирска, Англија, Португалија и Африка до Арабија, Турција, Русија и Кореја.  Консензусот на денешната современа наука е дека овие „легенди за Полифем“ зачувуваат традиции што датираат од времето пред Хомер.      

## Полифем и Галатеја
 
десно|мини|Детал од Галатеја и Полифем. Од Боскотрекасе . Метрополитен музеј на уметност, Њујорк. последна деценија од 1 век п.н.е.

### Антички извори
#### Филоксен од Китера
Пишувајќи повеќе од три века откако се смета дека е напишана Одисеја, Филоксен од Китера го презел митот за Полифем во својата поема *„Киклоп* или *Галатеја“*. Поемата е напишана за да се изведе како дитирамб, од кој се зачувани единствено фрагменти, и можеби е првата што обезбедила женски љубовен интерес за киклопите. Предмет на романтичната желба на Полифем е морска нимфа по име Галатеја.  Во поемата, Полифем не е во пештерското живеалиште, монструозен ѕвер, како во *Одисеја*, туку е како самиот Одисеј во својата визија за светот: Тој има слабости, тој вешт во книжевната критика и ги разбира луѓето. 

Датумот на компонирање на *„Киклопите“* не е прецизно познат, но тоа мора да се случило пред 388 година п.н.е., кога Аристофан го пародирал во својата комедија *„Плут“* (*Богатство*); и веројатно по 406 година п.н.е., кога Дионисиј I станал тиранин на Сиракуза.   Филоксен живеел во тој град и бил дворски поет на Дионисиј I.  Според античките коментатори, или поради неговата отвореност во врска со поезијата на Дионисиј, или поради судир со тиранинот околу жена аулосџијка по име Галатеја, Филоксен бил затворен во каменоломи и таму го компонирал својот *„Киклоп“* во стилот на *римски à clef*, каде што ликовите на поемата, Полифем, Одисеј и Галатеја, требало да ги претставуваат Дионисиј, Филоксен и аулосџијка.   Филоксен го натерал својот Полифем да свири на китара, професионална лира која бара голема вештина. Киклопите што свират на толку софистициран и современ инструмент би биле доста изненадувачка споредба за публиката на Филоксен.

*Киклопот* на Филоксен е исто така споменат во *„Поетика“* на Аристотел во делот што дискутира за претставувањето на луѓето во трагедијата и комедијата, наведувајќи ги како комични примери *Киклопите* и на Тимотеј и на Филоксен.   

#### Аристофан
Текстот на последната постоечка драма на Аристофан, *„Плут*“ (*Богатство*), е зачуван, а речиси сите нејзини хорски оди се исчезнати.  Она што е зачувано покажува дека Аристофан (како што прави до одреден степен во сите негови драми) пародира современо книжевно дело - во овој случај „*Киклопите*“ на Филоксен.    Додека се потсмева на литературните аспекти на дитирамбот на Филоксен, Аристофан во исто време коментира за музичките случувања што се случиле во 4 век п.н.е., развивајќи теми што се провлекуваат низ целата драма.  Исто така, содржи стихови и фрази земени директно од „*Киклопите“*. 

Робот Карио му кажува на хорот дека неговиот господар го донел дома со себе богот Богатство, и поради тоа сите сега ќе бидат богати. Хорот сака да танцува од радост,  па Карио ја презема водечката улога пародирајќи го филоксеновиот *Киклоп*.   Како соло изведувач кој го води хорот што пее и танцува, Карио ја пресоздава формата на дитирамб. Прво се става во улогата на Полифем, додека на хорот му ги доделува улогите на овци и кози, истовремено имитирајќи го звукот на лирата: „А сега сакам - да ги имитирам Киклопите и, нишајќи ги нозете напред-назад вака, да ве водам во танцот. Но, ајде, деца, викајте и викајте повторно песните на блејачките овци и смрдливите кози.“   Хорот, сепак, не сака да игра овци и кози, тие би сакале да бидат Одисеј и неговите луѓе, и се закануваат дека ќе го ослепат Карио (како што направи Одисеј на пијаниот киклоп) со дрвен кол. 

#### Хеленистички пасторални поети
Романтичниот елемент, кој потекнува од Филоксен, бил оживеан од подоцнежните хеленистички поети, вклучувајќи ги Теокрит, Калимах, Хермезијанакс,  и Бион од Смирна. 

На Теокрит му се припишува создавањето на жанрот пасторална поезија.  Неговите дела се насловени како *Идили* и од нив Идила XI ја раскажува приказната за љубовта на Киклопите кон Галатеја.  Иако ликот на Полифем потекнува од Хомер, постојат значајни разлики. Додека хомеровиот киклоп бил ѕверски и злобен, теокритовиот е апсурден, љубоморен и комичен. Полифем ја посака морската нимфа Галатеја, но таа го отфрла поради неговата грдотија.   Меѓутоа, позајмувајќи од поемата на Филоксен, Полифем открил дека музиката ќе ја излечи љубомората,  и затоа свири на кавалите и пее за своите маки, бидејќи „Јас сум вешт во свирењето кавал како ниеден друг киклоп овде“.  Неговата копнеж е да ги надмине антитетичките елементи што ги делат, тој на земјата и таа на водата: Ах, само да ми дадеше мајка ми жабри при моето раѓање, за да можам да нурнам до тебе и да ти ја бакнам раката, ако не ми дозволиш твоите усни...
мини|Опис на „Триумфот на Галатеја“ од Жан-Батист ван Ло; Полифем свири од десно
Љубовта кон несовпаѓачкиот пар подоцна ја прифатиле и други пасторални поети. Истата тропа за музиката како лек за љубовта ја вовел Калимах во својот Епиграм 47: „Колку беше одличен шармот што Полифем го откри за љубовникот. За Земјата, Киклопот не беше будала!“  Фрагмент од изгубена идила од Бион, исто така, го прикажува Полифем како ја искажува својата вечна љубов кон Галатеја.  Повикувајќи се на ова, елегија за смртта на Бион, која некогаш му се припишувала на Мосх, ја продолжува темата во еден дел од хипербола. Таму каде што Полифем не успеал, според поетот, поголемата уметност на Бион го освоила срцето на Галатеја, привлекувајќи ја од морето да ги чува неговите стада.  Ова ја одразува ситуацијата во Идила VI од Теокрит. Таму двајца овчари учествуваат во музички натпревар, еден од нив ја игра улогата на Полифем, кој тврди дека откако ја усвоил измамата да ја игнорира Галатеја, таа сега станала онаа што го прогонува. 

#### Латински поети
Успешниот исход од љубовта на Полифем бил алудиран и во текот на љубовната елегија од 1 век п.н.е. за моќта на музиката од латинскиот поет Секст Проперциј.Поделбата на спротивставените елементи помеѓу копненото чудовиште и морската нимфа, оплакувана во Идила 11 од Теокрит, е доведена во хармонија на овој начин.

Иако третманот на Овидиј на приказната што ја вовел во „*[[Метаморфози (Овидиј)|Метаморфози]]*“  се потпира на идилите на Теокрит,  е комплициран со воведувањето на Ацис, која сега станала фокус на љубовта на Галатеја.Додека јас го гонев со постојана љубов, киклопите ме следеа исто толку. И, доколку ме прашате, не би можел да кажам дали мојата омраза кон него или мојата љубов кон Ацис беше посилна. — Тие беа еднакви.

Исто така, постои и враќање кон хомеровата визија за огромното чудовиште, чиј обид да го игра нежниот овчар кој пее љубовни песни е претставен како извор на хумор од Галатеја:Сега, Полифем, кутриот киклоп, внимаваш на изгледот и се обидуваш да угодиш. Дури и си ја исчешлал вкочанетата коса со гребла: мило ти е да си ја потстрижуваш разбушавената брада со кука за жнеење.И во својот лик, Полифем го споменува прекршувањето на небесните закони кои некогаш ги симболизирале неговите постапки, а сега се надминати од Галатеја: „Јас, кој го презирам Јова и неговото небо и неговата продорна молња, ти се покорувам единствено тебе.“ 

Галатеја ја слуша љубовната песна на Полифем додека таа и Ацида лежат скриени покрај карпата.  Во својата песна, Полифем ја проколнува што не му ја возвраќа љубовта, ѝ нуди подароци и го истакнува она што го смета за негова најдобра црта - единственото око кое, се фали, е со големина на голем штит.  Но, кога Полифем го открива скривалиштето на љубовниците, тој се разбеснува од љубомора. Галатеја, преплашена, нурка во океанот, додека киклопите откинуваат парче од планината и го згмечуваат Ацида со него.  Но, по враќањето, Галатеја го претвора својот мртов љубовник во духот на сицилијанската река Ацида. 
мини|Полифем добива љубовно писмо од Галатеја, фреска од Помпеја од 1 век од нашата ера.

#### Уметност од 1 век
Дека приказната понекогаш имала поуспешен исход за Полифем било потврдено и преку уметноста. На еден од муралите спасени од локалитетот Помпеја, Полифем е прикажан седнат на карпа со китара (наместо сиринкс) покрај себе, како подава рака за да прими љубовно писмо од Галатеја, кое го носи крилест Купидон јавајќи делфин.

На друга фреска, исто така датирана од 1 век од н.е., двајцата стојат заглавени во гола прегратка. Од нивниот сојуз потекнуваат предците на разни диви и воинствени раси. Според некои извештаи, Келтите (Галати на латински, Γάλλοι на грчки) потекнуваат од нивниот син Галатос,  додека Апијан им припишува три деца, Келт, Илириј и Галас, од кои потекнуваат Келтите, Илирите и Галите, соодветно. 

#### Лукијан
лево|мини|250x250пкс|Потомство на Полифем и Галатеја
Постојат показатели дека додворувањето на Полифем имало и поуспешен крај во еден од дијалозите на Лукијан од Самосата. Таму Дорис, една од сестрите на Галатеја, злобно ѝ честита за нејзиното освојување на љубовта, а таа го брани Полифем. Од разговорот, се разбира дека Дорис е главно љубоморна што нејзината сестра има љубовник. Галатеја признава дека не го сака Полифем, но е задоволна што тој ја избрал пред сите нејзини придружнички. 

#### Нонус
Дека нивната врска била плодна е прикажано и во подоцнежен грчки еп од почетокот на 5 век од н.е. Во текот на неговата *„Дионизијака“*, Нон дава опис на свадбата на Посејдон и Берое, на која нереидата „Галатеја засвирила свадбен танц и немирно се вртела во чекор, и ги пеела свадбените стихови, бидејќи добро научила да пее, учена од Полифем со овчарски сиринкс“. 

### Подоцнежни европски толкувања

#### Книжевност и музика
Во времето на ренесансата и барокот, приказната на Овидиј повторно се појавила како популарна тема. Во Шпанија, Луис де Гонгора ја напишал многу почитуваната наративна поема, *Fábula de Polifemo y Galatea*, објавена во 1627 година. Таа станала особено позната по прикажувањето на пејзажот и по сензуалниот опис на љубовта помеѓу Ацис и Галатеа.  Напишана е во чест на една претходна и прилично пократка приказна со ист наслов од Луис Кариљо и Сотомајор (1611).  Приказната добила и оперски третман во многу популарната сарсуела на Антони Литерес Карио (1708). Атмосферата овде е полесна и оживеана со вклучувањето на кловновите Момо и Тисбе.

Во Франција, приказната била соберена на четиринаесетте стихови од сонетот на Тристан Л'Ермит „Полифем во бес“ (1641). Во него гигантот го изразува својот бес кога ја гледа вљубената двојка, на крајот фрлајќи го огромниот камен што ја убива Ацида, па дури и ја повредува Галатеја.  Подоцна во векот, Жан Батист Лили ја компонирал својата опера *„Ацида и Галатеја“* (1686) на таа тема.
лево|мини|363x363пкс|Полифем ги открива Галатеја и Ацида, статуи од Огист Отин во фонтаната Медичи на Жардин ду Луксембург, 1866 година
Во Италија, Џовани Бонончини ја компонирал едночинката *„Полифемо“* (1703). Кратко потоа, Георг Фридрих Хендл работел во таа земја и ја компонирал кантатата *„Аци, Галатеа е Полифемо“* (1708), ставајќи подеднакво голем акцент на улогата на Полифемо како и на љубовниците. Напишано на италијански јазик, длабокото бас соло на Полифемо „Fra l'ombre e gl'orrori“ (Од ужасни сенки) го воспоставува неговиот лик од самиот почеток. По преселбата на Хендл во Англија, тој ѝ дал на приказната нов третман во неговата пасторална опера *„Ацис и Галатеа“* со англиско либрето обезбедено од Џон Геј. Првично компонирано во 1718 година, делото поминало низ многу промени, а подоцна добило ажурирани оркестрации и од Моцарт и од Менделсон.  Како пасторално дело, тоа е исполнето со теокритонска атмосфера, но во голема мера се фокусира на двајцата љубовници. Кога Полифем ја изјавува својата љубов во лириката „О, поцрвен од црешата“, ефектот е речиси комичен.  Соперникот на Хендл некое време на лондонската сцена, Никола Порпора, исто така ја направил приказната тема на неговата опера *Полифемо* (1735).

Подоцна во текот на векот, Јозеф Хајдн ја компонирал *„Acide e Galatea“* (1763) како своја прва опера додека бил во Виена. Наменета за царска свадба, добила среќен крај центриран на сцената на преобразбата по убиството на Ацис, додека двојката ја прогласува својата вечна љубов.  Јохан Готлиб Науман требало да ја претвори приказната во комична опера, „*Aci e Galatea“*, со поднаслов *„i ciclopi amanti“* (Вљубените киклопи). Делото за прв пат било изведено во Дрезден во 1801 година, а неговото заплетување било покомплицирано со тоа што на Полифем му бил даден придружник, Оргонте. Имало и уште двајца љубовници, Доринда и Лизија, со Оргонте, ривалката на Лизија во љубовта на Доринда. 

По либретото на Џон Геј во Британија, дури во 19 век темата добила понатамошен поетски третман. Во 1819 година се појавила *„Смртта на Ацис“* од Брајан Проктер, кој пишувал под името Бери Корнвол.  Нарација во празен стих со лирски епизоди, го слави музицирањето на Полифем, кое ги привлекува вљубените да се разоткријат од своето скривалиште во пештера и со тоа ја предизвикува смртта на Ацис. На другиот крај од векот, се појавила драматичната поема „Полифем“ од Алфред Остин, која се одвива по убиството и преобразбата на овчарот. Гигантот е мачен слушајќи ги среќните гласови на Галатеја и Ацис додека го продолжуваат својот љубовен дует.  Кратко потоа, Алберт Самен ја напишал драмата во два чина *„Полифем“* со дополнителниот лик на Ликас, помладиот брат на Галатеја. Во неа, гигантот е хуманизиран; поштедувајќи ги вљубените кога ги открива, се заслепува и гази кон смртта во морето. Претставата за прв пат била изведена постхумно во 1904 година со споредна музика од Рејмон Бонер.  Врз ова францускиот композитор Жан Крас ја засновал својата оперска „лирска трагедија“ *Полифем*, компонирана во 1914 година и првпат изведена во 1922 година. Крас го зел текстот на Самен речиси непроменет, делејќи ги двата чина на претставата на четири и отсекувајќи неколку реда од последниот говор на Полифем. 

Исто така, постојат две шпански музички дела кои се однесуваат на името на Полифем. Четирите фрагменти за гитара од Реџиналд Смит Бриндл, *El Polifemo de Oro* (1956), го добиваат насловот од поемата на Федерико Гарсија Лорка „Загатката на гитарата“. Таа зборува за шест танцувачки девојки (кои ги претставуваат жиците на гитарата) воодушевени од „златниот Полифем“ (едноокиот звучен отвор).  Шпанскиот композитор Андрес Валеро Кастелс ја црпи инспирацијата за својот *Polifemo i Galatea* од делото на Гонгора. Првично напишана за дувачки оркестар во 2001 година, тој ја преработил за оркестар во 2006 година. 

#### Сликарство и скулптура
Сликите кои го вклучуваат Полифем во приказната за Ацида и Галатеја можат да се групираат според нивните теми. Најзначајно е дека приказната се одвива во пасторален пејзаж во кој ликовите се речиси случајни. Ова е особено случај во „Пејзаж со Полифем“ на Никола Пусен од 1649 година во која љубовниците играат мала улога во преден план.  Десно, Полифем се спојува со далечен планински врв на кој свири на своите кавалчиња. На претходна слика од Пусен од 1630 година (денес сместена во Националната галерија во Даблин) двојката е меѓу неколку прегрнати фигури во преден план, заштитени од погледот на Полифем, кој свири на својата флејта повисоко на падината. Друга варијација на темата е насликана од Пјетро Дандини во овој период.
[мини|302x302пкс|Полифем ја гледа заспаната Галатеја, [Гистав Моро (1880)]]
На една постара фреска од Џулио Романо од 1528 година, Полифем е претставен наспроти карпест преден план со лира во крената десна рака. Љубовниците можат да се видат единствено преку отвор во карпата што гледа кон морето во долниот десен агол. Корнеј Ван Клев (1681) го претставува седнатиот Полифем во својата скулптура, освен што во неговата верзија тоа се цевки кои гигантот ги држи во спуштената рака. Инаку, тој има голема палка држена преку телото и се врти налево за да погледне преку рамото.

Други слики имаат теокритската тема на парот поделен според елементите со кои се разликуваат, копно и вода. Постои серија слики, честопати насловени како „Триумфот на Галатеја“, на кои нимфата е носена низ морето од нејзините сестри нереиди, додека мала фигура на Полифем ѝ пее серенади од копното. Типични примери за ова се насликани од Франсоа Перие, Џовани Ланфранко и Жан-Батист ван Ло.

Цела серија слики од Гистав Моро ја истакнуваат истата поента на различни суптилни начини.  Гигантот ја шпионира Галатеја низ ѕидот на морската пештера или излегува од карпа за да ја набљудува нејзината фигура што спие. Повторно, Полифем се спојува со карпата каде што медитира на истиот начин како што Галатеја се спојува со својот елемент во пештерата на сликата во Музејот Орсеј. Визионерската интерпретација на приказната го наоѓа својот одглас и во сликата *„Киклопите“* на Одилон Редон од 1913 година, во која гигантот се извишува над падината на која спие Галатеја. 

Француските скулптори се исто така одговорни за некои незаборавни верзии. Одделните фигури на Огист Отен се собрани во фонтана од 1866 година во Луксембуршката градина. Горе е свиткана фигурата на Полифем во изветвена бронза, гледајќи надолу кон белата мермерна група на Ацида и Галатеја прегрнати подолу. Малку подоцна, Огист Роден направил серија статуи, центрирани на Полифем. Првично моделирани од глина околу 1888 година, а подоцна излиени од бронза, тие можеби биле инспирирани од делото на Отен. 

Последната тема е бесот што го следи моментот на откривање. Тоа е прикажано во претходните слики на Полифем како фрла камен кон љубовниците кои бегаат, како што се оние на Анибале Карачи, Лукас Оже и Карл ван Лу. Верзијата на Жан-Франсоа де Троја од 18 век го комбинира откривањето со последиците, додека гигантот што стои над љубовниците се врти за да искине камен.

## Уметнички прикази

### Полифем и Одисеј

Податотека:Odysseus_Polyphemos_Cdm_Paris_190.jpg|алт=The blinding, Laconian black-figure cup, 565–560 BC| Заслепувачката, лаконска црнофигурна чаша, 565–560 п.н.е.
Податотека:Jakob_Jordaens_009.jpg|алт=Flemish Jacob Jordaens's depiction of Odysseus escaping from the cave of Polyphemus, 1635.| Опис на Одисеј како бега од пештерата на Полифем, од Јакоб Јорденс, 1635 година.
Податотека:Polyphemus.png|алт=Johann Heinrich Wilhelm Tischbein's 1802 head and shoulders portrait of the giant| Портрет на гигантот на главата и рамениците на Јохан Хајнрих Вилхелм Тишбајн од 1802 година
Податотека:Arnold_Böcklin_-_Odysseus_and_Polyphemus.jpg|алт=Arnold Böcklin, Polyphemus attempts to crush the boat of the escaping Odysseus,| Арнолд Беклин, Полифем се обидува да го смачка чамецот на Одисеј кој бега


### Полифем како љубовник

Податотека:Affreschi_romani_-_polifemo_presenza_galatea_-_pompei.JPG|алт=Polyphemus hears of the arrival of Galatea, Fourth Style, 45–79 AD| Полифем слуша за пристигнувањето на Галатеја, Четврт стил, 45–79 н.е.
Податотека:Mosaic_of_Polyphemus_and_Galatea,_Alcázar_de_los_Reyes_Cristianos.JPG|алт=Polyphemus and Galatea, Roman mosaic from the 2nd century AD. Córdoba (Spain).| Полифем и Галатеја, римски мозаик од 2 век од нашата ера. Кордоба (Шпанија).
Податотека:Fresco_Polyphemus_Galatea_MAN_Naples_27687.jpg|алт=Polyphemus and Galatea in a naked embrace. Fresco. From Pompeii 1st century| Полифем и Галатеја во гола прегратка. Фреска. Од Помпеја 1 век
Податотека:Poussin_-_Acis_et_Galatée_-_National_Gallery_Dublin.jpg|алт=Nicolas Poussin, Acis and Galatea concealed from the flute-playing Polyphemus, 1630.| Никола Пусен, Ацида и Галатеја скриени од Полифем, кој свири флејта, 1630 година.
Податотека:Nicolas_Poussin_-_Paysage_avec_Polyphème.jpg|алт=Nicolas Poussin's pastoral "Landscape with Polyphemus", 1649.| Пасторалната слика „Пејзаж со Полифем“ од Никола Пусен, 1649 година.
Податотека:Gustave_Moreau_-_Galatée_(Museo_Thyssen-Bornemisza).jpg|алт=Gustave Moreau, Polyphemus adores the sleeping Galatea, c. 1896| Гистав Моро, Полифем ја обожава заспаната Галатеја, 
Податотека:Odilon_Redon_-_The_Cyclops,_c._1914.jpg|алт=Odilon Redon, The Cyclops 1898–1914| Одилон Редон, Киклопите 1898–1914


## Други употреби
Полифем е споменат во поглавјето „Чирак“ од „*Морал и догма*“ (1871) на Алберт Пајк, бидејќи во рамките на шкотското обредно масонство, Полифем се смета за симбол на цивилизација која си штети себеси употребувајќи лошо насочена слепа сила. 

Молецот *Antheraea polyphemus* е така именуван поради големите очни точки во средината на задните крилја. 

Вид на желка, *Gopherus polyphemus*, е именувана по Полифем поради тоа што и двете користат подземни засолништа. 

Во фолклористиката, епизодата на заслепувањето на Полифем е позната и како *Полифемсаж* и класифицирана во индексот Арне-Томпсон-Утер како ATU 1137

## Белешки

## Наводи

### Цитирани дела

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Општи наводи

* 
* Aristotle, *[[Poetics]]* in *Aristotle in 23 Volumes*, Vol. 23, translated by W.H. Fyfe. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1932. Online version at the Perseus Digital Library.
* 
* Hackman, O. *[https://archive.org/details/diepolyphemsage00hackgoog/page/n5/mode/2up Die Polyphemsage in der Volksüberlieferung]*. Herlsingfors: Frenckellska tryckeri-aktiebolaget, 1904. Retrieved 14 March 2022.

## Дополнително читање

* 
* 
* 
* Conrad, JoAnn. "Polyphem (AaTh 1135–1137)". In: *Enzyklopädie des Märchens Online*. Edited by Rolf Wilhelm Brednich, Heidrun Alzheimer, Hermann Bausinger, Wolfgang Brückner, Daniel Drascek, Helge Gerndt, Ines Köhler-Zülch, Klaus Roth and Hans-Jörg Uther. Berlin, Boston: De Gruyter, 2016 [2002]. (in German)
* 
* d'Huy, Julien. "Le conte-type de Polyphème: essai de reconstitution phylogénétique". In: *Mythologie française*, SMF, 2012, pp.&nbsp;47–59. ffhalshs-00734458f
* 
* d'Huy, Julien (2017). "Polyphème en Amérique". In: *Mythologie française* 269: 9–11.
* d'Huy, Julien (2019). "Du nouveau sur Polyphème" . In: *Mythologie française*, 277: 15-18.
* Montgomery, J. E. "Al-Sindibād and Polyphemus. Reflections on the Genesis of an Archetype". In: *Myths, historical archetypes and symbolic figures in Arabic literature: towards a new hermeneutic approach*. Proceedings of the International Symposium in Beirut, June 25–30, 1996. Edited by Angelika Neuwirth, Birgit Embaló, Sebastian Günther, Maher Jarrar. Stuttgart [u.a.]: Steiner [in Komm.], 1999. pp.&nbsp;437–466.
* Mundy, C. S. "Polyphemus and Tepegöz". In: *Bulletin of the School of Oriental and African Studies*, University of London 18, no. 2 (1956): 279–302. http://www.jstor.org/stable/609984.
* 
* 

## Надворешни врски

* Polyphemus and Galatea depicted in statues with a golden harpsichord by Michele Todini, Rome, 1675 at The Metropolitan Museum of Art

**Специфични уметнички дела дискутирани погоре**
* Polyphemus standing at the top of a cliff, Jean-Léon Gérôme, 1902, at Wikipaintings
* "Odysseus Deriding Polyphemus", J.M.W. Turner, 1829, at Wikipaintings
* Galatea Acis e Polifemo, Pietro Dandini, c. 1630, at Art Value 
* fresco, Giulio Romano, 1528, at Webalice 
* Polyphemus with a massive club, Corneille Van Clève, 1681, at Web Gallery of Art
* "The Triumph of Galatea", Francois Perrier, at Web Gallery of Art
* "The Triumph of Galatea", Giovanni Lanfranco, Art Clon
* The giant spies on Galatea, Gustave Moreau, at Muian
* Polyphemus meditates, at French Government culture site
* statue of Polyphemus, Auguste Rodin, 1888, at French Government culture site
* A wrathful Polyphemus, Annibale Carracci, at Web Gallery of Art
* A wrathful Polyphemus, Lucas Auger, at French Government culture site
* A wrathful Polyphemus, Carle van Loo, at First Art Gallery
* A wrathful Polyphemus, Jean-Francois de Troy, 18th-century, at Tribes

Категорија:Потомство на Посејдон
Категорија:Ликови од Одисејата
Категорија:Статии со извори на германски (de)
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“