Ajuga

мини|350x350пкс|'''''Ajuga''''' на ситен чакал
***Ajuga***  е род на цветни растенија од племето Ajugeae од семејството нане Усноцветни. Познати се над 60 видови на едногодишни или повеќегодишни, претежно тревни растенија. Тие се родени во Европа, Азија, Африка и Австралија. Во Македонија се познати само неколку видови како: Ajuga orientalis, Ajuga genevensis, Ajuga reptans, Ajuga laxmannii, Ajuga piskoi и Ajuga chamaepytis. 

## Ботанички опис

Едногодишни или повеќегодишни тревести растенија. Тие растат од 5 до 50 см високи, со спротивни лисја.

Стеблата вертикални или се издигнуваат, понекогаш во основата со ползечки изданоци (столони). Листовите целокрајни или триделни. Цветовите собрани по 2-6 или во поголем број во дихазијални или прешленести соцветија во пазувите на листовите. Чашката ѕвончевидна, петделна, со 5, најчесто скоро еднакви запци, поретко запците се со различна должина. Венчето скоро едноусно, горната венечна усна многу куса, со 2 куси сегменти или сосема редуцирана, долната венечна усна поголема триделна, средниот сегмент на врвот всечен и значително поголем од страничните, венечната трубичка од внатрешната страна со прстен од влакна. Прашници 4, двата горни прашници се подолги од двата долни, обично сите излегуваат надвор од венечната трубичка, ретко се скриени во неа. Оревчињата мрежесто или попречно набрчкани. Тие растат во влажни ливади, шуми и планински пасишта. Сепак, изгледот на растението се менува во зависност од составот на почвата и климата.

## Значење и употреба

Некои видови како: Ajuga reptans, Ajuga genevensis и Ajuga pyramidalis - се одгледуваат како градинарски цветни растенија или како покривка на земјата. Ajuga turkestanica се користи во клиничката и спортската медицина, нејзиниот екстракт има адаптогени и тонични својства. Одвар во млеко се пие за болки во грлото. Се користи за раст на косата, болки во градите и бањи за сува уста. Во народната медицина, мелени лисја и сок од Ajuga се користат и за изгореници, акни, брадавици и убоди од пчели.

## Таксономија

Родот е опишан од Карл Линеј и објавен во Species Plantarum 2: 561. 1753. Типскиот вид е: Ajuga reptans, Ajuga pyramidalis.

## Видови
Видовите прифатени во *Ajuga* вклучуваат: 

* *[[Ajuga arabica]]* P.H.Davis – Саудиска Арабија
* *[[Ajuga australis]]* R.Br. - Австралија
* *[[Ajuga bombycina]]* Boiss. – Егејските Острови, Турција
* *[[Ajuga boninsimae]]* Maxim. – Огасавара (Медицински служби Бонин на Јапонија)
* *[[Ajuga brachystemon]]* Maxim. – Утаракханд, Непал, Северна Индија
* *[[Ajuga campylantha]]* Diels – Јунан
* *[[Ajuga campylanthoides]]* C.Y.Wu & C.Chen – Тибет центарална Кина
* *[[Ajuga chamaecistus]]* Ging. ex Benth. – Иран, Авганистан
* *[[Ajuga chamaepitys]]* (L.) Schreb. – централна и јужна Европа, централна и југозападна Азија
* *[[Ajuga chasmophila]]* P.H.Davis – Сирија
* *[[Ajuga ciliata]]* Bunge – Кина, Кореја, Јапонија
* *[[Ajuga davisiana]]* Kit Tan & Yildiz – Турција
* *[[Ajuga decaryana]]* Danguy ex R.A.Clement – Мадагаскар
* *[[Ajuga decumbens]]*  Thunb. – Кореја – Кина, Кореја, Јапонија, Тајван,  Рјукју
* *[[Ajuga dictyocarpa]]* Hayata – - Кина, Виетнам, Тајван, Острови Рјукју
* *[[Ajuga fauriei]]* H.Lév. & Vaniot – Кореа
* *[[Ajuga flaccida]]* Baker – Мадагаскар
* *[[Ajuga forrestii]]* Diels – Кина, Тибет, Непал
* *[[Ajuga genevensis]]* L. –централна и јужна Европа, Кавказ; натурализиран во Северна Америка
* *[[Ajuga grandiflora]]* Stapf – Јужна Австралија
* *[[Ajuga incisia]]* Maxim – Островот Хоншу во Јапонија
* *[[Ajuga integrifolia]]* Buch.-Ham. –централна и источна Африка, јужна Азија (Саудиска Арабија, Иран, Индија, Кина, Индонезија, итн.), Нова Гвинеја
* *[[Ajuga iva]]* (L.) Schreb. – Медитеранскиот регион од Канарските Острови и Мадеира до Турција и Палестина
* *[[Ajuga japonica]]* Miq. – Јапонија
* *[[Ajuga laxmannii]]* (Murray) Benth. – југоисточна Европа од Чешка до Грција; Турција, Кавказ
* *[[Ajuga leucantha]]* Lukhoba – Уганда, ДРК, ​​Етиопија
* *[[Ajuga linearifolia]]* Pamp. – Кина
* *[[Ajuga lobata]]* D.Don – Кина, Непал, Бутан, Асам, Мјанмар
* *[[Ajuga lupulina]]* Maxim.  - Кина, Непал, Бутан, Асам
* *[[Ajuga macrosperma]]* Wall. ex Benth. – Кина, Непал, Бутан, Асам, северна и источна Индија, северна Индокина
* *[[Ajuga makinoi]]* Nakai – Островот Хоншу во Јапонија
* *[[Ajuga mollis]]* Gladkova – Крим
* *[[Ajuga multiflora]]* Bunge – Корејска пирамидална труба – Кина, Кореја, регионот Чита во Сибир, Амур, Приморје
* *[[Ajuga nipponensis]]* Makino – Кина, Кореја, Јапонија, Виетнам, Тајван
* *[[Ajuga novoguineensis]]* – Нова Гвинеја
* *[[Ajuga nubigena]]* Diels - Тибет, Сечуан, Јунан
* *[[Ajuga oblongata]]* M.Bieb. – Ирак, Кавказ
* *[[Ajuga oocephala]]* Baker – Мадагаскар
* *[[Ajuga ophrydris]]* Burch. ex Benth. – Јужна Африка, Свазиленд, Лесото
* *[[Ajuga orientalis]]* L. – источен Медитеран
* *[[Ajuga ovalifolia]]* Bureau & Franch. – Кина
* *[[Ajuga palaestina]]* - Палестина (Регион), Турција
* *[[Ajuga pantantha]]* Hand.-Mazz. – Јунан
* *[[Ajuga parviflora]]* Benth. – Авганистан, Пакистан, северна Индија, Непал
* *[[Ajuga piskoi]]*  Degen & Bald. – Албанија, Југославија
* *[[Ajuga postii]]* Briq. – Турција
* *[[Ajuga pygmaea]]* A.Gray – Кина, Јапонија, Тајван, Островите Рјукју
* *[[Ajuga pyramidalis]]* L. – централна + јужна Европа
* *[[Ajuga relicta]]* P.H.Davis – Турција
* *[[Ajuga reptans]]* L. – Европа, Алжир, Тунис, Иран, Турција, Кавказ; натурализиран во Нов Зеланд, Северна Америка и Венецуела
* *[[Ajuga robusta]]* Baker – Madagascar
* *[[Ajuga salicifolia]]* (L.) Schreb. – Балкан, Крим, јужна Русија, Турција
* *[[Ajuga saxicola]]* Assadi & Jamzad –Иран
* *[[Ajuga sciaphila]]* W.W.Sm..- југозападна Кина
* *[[Ajuga shikotanensis]]* Miyabe & Tatew – Јапонија, Курилските Острови
* *[[Ajuga sinuata]]*  R.Br. – Нов Јужен Велс
* *[[Ajuga spectabilis]]* Nakai – Korean bugle – Кореја
* *[[Ajuga taiwanensis]]* Nakai ex Murata – Тајван, Острови Рјукиу, Филипини
* *[[Ajuga tenorii]]* C.Presl in J.S.Presl & C.B.Presl – Италија
* *[[Ajuga turkestanica]]*  (Regel) Briq. – Таџикистан, Узбекистан
* *[[Ajuga vesiculifera]]* Herder – Курдисан
* *[[Ajuga vestita]]* Boiss. – Турција, Иран
* *[[Ajuga xylorrhiza]]* Kit Tan – Турција
* *[[Ajuga yesoensis]]* Maxim. ex Franch. & Sav. – Јапонија
* *[[Ajuga zakhoensis]]* Rech.f. – Ирак

## Галерија

Податотека:Ajuga_genevensis_150505.jpg|алт=Blue bugle (Ajuga genevensis)| *[[Ajuga genevensis]]*
Податотека:Illustration_Ajuga_reptans0.jpg|алт=Common bugle from Thomé, Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, 1885| Флора на Германија, Австрија и Швајцарија, 1885 година
Податотека:Ajuga_nipponica_Makino,_USNH_1962.jpg|алт=Color specimen of Ajuga nipponica 'Makino', 1962| Обоен примерок од *[[Ajuga nipponica]]* „Макино“, 1962
Податотека:Ajuga_pyramidalis_RF.jpg|алт=Pyramid bugle (Ajuga pyramidalis)| Пирамидална труба (*[[Ajuga pyramidalis]]*)


## Наводи

Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Градинарски растенија
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Флора на Азија
Категорија:Флора на Европа