Кристин Буисман

**Кристин Јохана Буисман** (22 март 1900 – 27 март 1936) — холандски фитопатолог, која својата кратка кариера ја посветила на истражување на холандската брестова болест и селекција на отпорни брестови садници. Во 1927 година, Буисман го обезбедила конечниот доказ дека *Graphium ulmi* (подоцна наречен *[[Ophiostoma ulmi]])* е предизвикувачкиот агенс на болеста, со што ја завршила контроверзноста што беснеела меѓу холандските и германските научници од 1922 година.

Буисман го развил методот на инокулација за проверка на голем број брестови растенија за отпорност, а во 1932 година ја открила генеративната форма на габата, *Ceratostomella ulmi*. Првиот отпорен клон на брест објавен во Холандија бил именуван по неа во 1937 година, по нејзината прерана смрт претходната година. 

## Биографија
Буисман била најстарата од четири деца, израсната во либерално и социјално свесно семејство во Леуварден. Средното образование го завршила во локалната гимназија во 1919 година, а потоа студирала биологија во Амстердам. Нејзин главен интерес во тоа време била морската флора. Во текот на 1923-24 година, Буисман посетувала практични курсеви во фитопатолошката лабораторија „Вили Комелин Шолтен“ во Барн, мал град во близина на Амстердам. Лабораторијата била сместена во лиснатата Вила Јава, покрај Централното биро за Шимелкултури (фунгикултура), каде што Буисман работела и како асистент. Двете институции ги водела проф. Јохана Вестердијк (1883-1961), првата жена професор во Холандија, назначена во 1917 година. Во 1927 година, Буисман се стекнала со докторат од Универзитетот во Утрехт за нејзината работа на Phycomycetes (*Phytophthora* и *Pythium*) чии корени се загниени.

## Истражување на брестовите болести
На крајот на 1926 година, биле одобрени средства за понатамошни истражувања за откривање на  причината за холандската брестова болест. Буисман била задолжена за овој двегодишен проект, а дел од градината на вилата била соодветно засадена со брестови садници. За да зарази толку многу растенија, Бујсман експериментирала со употреба на шприц, метод кој се користел во следните децении. Во 1927 година, таа успеала да предизвика и васкуларна промена на бојата и венењето на листовите, едноставно со инокулација на нејзините пробни растенија. Беа Шварц го сторила тоа во 1921 година, потврдувајќи ги резултатите постигнати од Воленвебер и Стап во Берлин и обезбедила дефинитивен доказ дека *Graphium ulmi* предизвикува холандска брестова болест (DED).

Во 1929 година, Буисман го напуштила Холандското централно биро за фунгикултира за понатамошни студии во Далем, Берлин. Во август истата година, таа присуствувала на конгрес на Меѓународната федерација на универзитетски жени во Женева, каде што се запознала со Бернис Кронкхајт, декан на колеџот „Радклиф“ при Универзитетот Харвард во Бостон, САД. Буисман ја искористила можноста да аплицира за стипендија за проучување на брестовите и болестите поврзани со нив во САД, а следниот месец го започнала своето едногодишно студирање во Бостон, со главна цел да утврди дали *Graphium ulmi* е присутен и во САД. Дури во последните денови пред нејзиното враќање во Европа успеала да ја изолира габата во примероци од Кливленд, со што била прва што го потврдила присуството на габата на северноамериканскиот континент. Таа, исто така, проучувала и други болести на брестовите, потпомогнати од донации на садници *Ulmus americana* од Министерството за земјоделство на САД. Ова истражување го запишала во труд објавен во *Journal of the Arboretum Arnold*, том. XII (1931): „Три вида *Botryodiplodia* Sacc. на брестови во Соединетите Американски Држави“. 

## Холандски комитет за брестови
За време на престојот на Буисман во САД, заканата што ја претставувала холандската брестова болест била сфатена посериозно и во февруари 1930 година, вториот обид довел до основање на *Комитетот за проучување и контрола на брестовата болест.* Вестердијк ја поканила Буисман да ја прифати позицијата истражувач во Барн по нејзиното враќање во октомври 1930 година. За време на нејзините години во Барн, Буисман напишала многу публикации за болеста кај брестовите, држејќи говори во и надвор од Холандија (таа говорела повеќе јазици), брзо етаблирајќи се како врвен брестов специјалист во Европа.

Од илјадниците садници што биле тестирани, до 1935 година, Буисман избрала неколку просперитетни брестови клонови со значително подобра отпорност на холандската брестова болест, особено два од Франција (клон бр.1) и Шпанија (клон бр. 24), кои ги подготвила да ги користи во експерименти за хибридизација во Хаг, потпомогната од Сајмон Доренбос, директор на одделот за паркови на тој град.

## Смрт
Во март 1936 година, Буисман била подложена на гинеколошка операција. Иако операцијата првично изгледала успешна, таа подлегнала на инфекција на 27 март, само пет дена по нејзиниот 36-ти роденден. Буисман била погребана три дена подоцна на гробиштата „Вестервелд“ на врвот на ридот во Дрихуис, сместени во дините на Северното Море западно од Амстердам.

## Епонимија
мини|'''''Ulmus minor''''' „Кристин Буисман“ во Амстердам, 2007 година
Кога Холандскиот комитет за брестови одлучил да го издаде клонот бр. 24 во 1937 година, клонот бил именуван по посветениот истражувач на брестови. Иако брестот „Кристин Буисман“ не ги исполувал очекувањата во врска со неговите навики на раст и се чинело дека е подложен на корално точкената габа, *Nectria cinnabarina*, многу зрели примероци сè уште преживуваат во Холандија, Англија и САД како жив доказ за нејзиното достигнување.

## Епилог
Холандскиот проект за одгледување брест отпорен на DED продолжил до 1992 година. Потоа следеле слични проекти во Северна Америка, Италија и Шпанија, со што во трговија биле пуштени многу повеќе сорти брест отпорни на DED.

### Фондација Кристин Буисман
Набргу по нејзината смрт, родителите на Бујсман ја отвориле Фондацијата „Кристин Бујсман“, која придонесувала за трошоците за студии во странство, од страна на холандските студентки по биологија.

## Наводи

## Извори
; Примарни извори
* Архива на Јохана Вестердијк, инвентар бр. 285 - ракопис - „Хелголанд“; и „Ботанитарна екскурзија до морската лабораторија во Вимеро, во близина на Болоња, Франција“
* ''Leeuwarder Courant'', архиви на весници, (1919-07-03, клучен збор Buisman)
* Национална библиотека на Холандија , архиви на весници (1917-01-09), Хаг

## Надворешни врски
* Институт за родова еднаквост и историја на жените, Амстердам
* Музеј Гелвинк Хинлопен Хаус, Амстердам. Музејот е создаден од правнукот, Јурн Буисман. (Градината е отворена за јавноста и вклучува и Буисман-брест)

Категорија:Луѓе од Леуварден
Категорија:Починати во 1936 година
Категорија:Родени во 1900 година
Категорија:Холандски фитопатолози
Категорија:Ботаничари со авторски кратенки
Категорија:Холандски ботаничари