Смрчка

алт=Смрчка (Morchella esculenta)|мини|''Смрчка (Morchella esculenta)''
 **Смрчка (**) - јадлива габа вид на смрчак од семејство Смрчки.

## Таксономија
Првпат била опишана од Линеј (*Species Plantarum*, 1753, стр. 1178) како „*Phallus esculentus* “(*phallus pileo ovato, stipite nudo rugoso*, „фалус со шапка од јајце, гола и збрчкана нога“). Името *Morchella esculenta* е дадено  од Пирсон (Persoon, *Synopsis methodica fungorum*, 1794 /1801 година, p.&nbsp;618) .

; Научни синоними

*  basionym
* 
* 
* Morchella rotunda var. esculenta (L.) Jacquet., 1985

Руски синоними:

* смрчка вистинска

Македонски синоними

* јадлива смрчка, сотка

## Опис
Плодното тело (апотеција) на смрчката е големо, месесто, шупливо внатре, поради што печурката е со многу мала тежина, см. Се состои од "нога" и "шапка". Смрчката се смета за една од најголемите печурки од фамилијата смрчки .

Шапката на печурката, како по правило, има јајцевидна или заоблена форма, поретко сферична;  тапо-зашилена; по должината на работ расте цврсто до ногата. Висината на шапката е 3-7 см, пречникот е 3-6 (до 8) см. Бојата на шапката е многу променлива: од окер-жолта и сива до кафеава; станува потемна со возраста и сушењето. Бидејќи бојата на капачето е близу до бојата на паднатите лисја, печурката е тешко забележлива во нејзиното легло. Површината на шапката е многу нерамна, збрчкана, се состои од длабоки јами-клетки со различна големина, обложени со химениум. Обликот на клетките е неправилен, но поблиску е до кружни; тие се разделени со тесни (1 мм дебели), синусни набори-ребра, надолжни и попречни, обоени полесно од клетките. Клетките нејасно личат на саќе, па оттука и едно од англиските имиња за смрчакот - *саќе смрчак*.

Дршката е цилиндрична, малку задебелена во основата, шуплива внатре (формира единствена празнина со шапката), кревка, долга 3-7 (до 9) см и дебела 1,5-3 см. Кај младите печурки, дршката е белузлава, но потемнува со возраста, станува жолтеникава или кремаста. Кај целосно зрела печурка, стеблото е кафеаво, кревко или малку ронливо, често со надолжни жлебови на основата.

Пулпата на плодното тело е лесна (белузлава, белузлаво-кремаста или жолтеникаво-окер), восочна, многу тенка, кревка и нежна, лесно се распаѓа. Вкусот на пулпата е пријатен; нема изразен мирис.

Спорите во прав, жолтеникави, светло пуфкасти. Спорите се елипсоидни, мазни, поретко зрнести, безбојни, со големина (19-22) × (11-15) микрони, се развиваат во плодни вреќи (алвеоли), формирајќи континуиран слој на надворешната површина на шапката. Алвеолите се цилиндрични, со големина од 330 × 20 микрони.

## Живеалишта и распространетост
Смрчката е распространета низ умерената зона на Северната полутопка - во Евроазија до Јапонија и Северна Америка, како и во Австралија и Тасманија. Се јавува поединечно, ретко во групи; доста ретка, иако е најчеста меѓу печурките од видот смрчки. Расте на добро осветлени места на плодна почва, богата со вар - од низини и речни корита до планински падини: во светло листопадни шуми (бреза, врба, топола, алдер, даб, јасен и брест), како и во мешани и четинари шуми, во паркови и напуштени овоштарници со јаболка; честа појава на тревни, заштитени места (на тревници и рабови на шуми, под грмушки, во сеча, во близина на паднати дрвја, покрај ровови и покрај бреговите на потоците) Може да расте и во песочни области, во близина на депонии и на стари изгорени места. На југот на Русија, го има во зеленчуковите градини, предните градини и тревниците.

Во Западна Европа, печурката се наоѓа од средината на април до крајот на мај, во особено топлите години - од март. Во Русија, печурката обично се појавува не порано од почетокот на мај, но може да се појави и во средината на јуни, повремено, во долга топла есен, дури и во почетокот на октомври.

## Слични видови
Смрчката не може да се измеша со која било отровна печурка. Од сродните видови, шапката е конусна, а горниот дел е висок, се разликува по заоблената форма на капачето, обликот, големината и распоредот на клетките. Смрчката е многу слична на него (*Morchella rotunda)*, кој, сепак, честопати се смета за една од формите на смрчката .

## Во исхраната
Смрчката е  од трета категорија. Погодна за храна по вриење во зовриена солена вода 10-15 минути (супата е исцедена), или по сушењето без вриење.

## Друго
Во 1984 г. Смрчката легално била прогласена за официјална печурка на државата Минесота.

## Наводи

## Надворешни врски

* Смрчка на мрежното место на Екосистемот.
* Смрчка на страницата „Печурки од регионот Калуга".
* Смрчка на мрежното место Дикороси ЛВ.
* Смрчката се јаде во RogersMushrooms.
* Смрчка на мрежното место „Прва природа“.

## Литература

* Светот на растенијата: во 7 тома / Ед. Академик А. Л. Тахтаџјан. Т.2. Калапи за лигите. Печурки - 2. издание, Отк. - М.: Образование, 1991. - 475 с (стр. 183).
* Аурел Дермек. Печурки. - Братислава: Словарт, 1989. - стр. 44.

Категорија:Јадливи габи
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Габи на Европа
Категорија:Габи на Северна Америка