Клинохумит

**Клинохумитот** е невообичаен член на хумитската група, магнезиум силикат според хемиската формула (Mg, Fe)9(SiO4)4(F,OH)2. Формулата може да се смета за четири оливини (Mg2SiO4), плус еден бруцит (Mg(OH)2). Всушност, минералот е во суштина хидриран оливин и се јавува во изменети ултрамафични карпи и карбонатити. Најчесто се наоѓаат како ситни нејасни зрна, големите еуедрални кристали на клинохумит се бараат од колекционери и повремено се обликуваат во светли, жолто-портокалови скапоцени камења. Познати се само два извори на материјал со квалитет на скапоцен камен: Памир во Таџикистан и регионот Тајмир во северен Сибир. Тој е еден од двата минерали од хумитската група кои се сечат во скапоцени камења, а другиот е многу почестиот хондродит.

## Својства
Клинохумитот, моноклиничен минерал, е обично темно до светло кафеаво или портокалово-жолто, донекаде наликува на хесонитската сорта на гранат. Кристалната структура на клинохумитот е обично грануларна, но може да биде и призматична кристалите се скоро секогаш мали. Едноставното и повеќекратното сраснување (на {001}) е честа појава, што резултира со многу променлива структура. Клинохумитот е кршлив со тврдост од 6 и слабо базално расцепување. Неговата специфична тежина е 3,2–3,4, а неговата фрактура е конхоидна до нерамна, неговата линија е бела.

Транспарентноста на клинохумитот се движи од транспарентна до проѕирна, неговиот сјај се движи од мат стаклесто тело до смолесто. Неговиот индекс на прекршување (мерено преку натриумова светлина, 589,3 нм) е како што следува: α 1,631; β 1,638–1,647; γ 1,668, со максимална двојна прекршливост од 0,028 (биаксијално позитивна). Под краткобранова ултравиолетова светлина, дел од клинохумитот може да флуоресцира портокалово-жолта, има мал или никаков одговор под долгобранова УВ светлина.

Се наведува дека минералот Тајмир е темноцрвеникаво-кафеав, додека минералот Памир е светло жолта до портокалова или кафеаво-портокалова. Минералот Памир, исто така, има тврдост малку поголема од 6, помала специфична тежина (3,18) и поголема максимална двојна рефракција (0,036). Филип Јангман, мајстор од Лос Осос, Калифорнија, забележал не само дека материјалот Памир е потврд од очекуваното, туку и дека е помалку кршлив од очекуваното. Јангман забележал дека клинохумитот реагира како берил на сечење и полирање и дека тоа го потсетува на полирање диопсид.

Како и другите членови на хумитската група, релативните количини на хидроксил и флуор варираат кај клинохумитот, а железото најчесто го заменува дел од магнезиумот, предизвикувајќи промени во физичките и оптичките својства. Замената на титаниум, исто така, предизвикува изразени промени во оптичките својства, создавајќи ја сортата *титанклинохумит*. Следствено, релативно е лесно да се утврди дека каменот е минерал од хумитската група, но тешко е точно да се утврди кој член. Други вообичаени нечистотии на клинохумитот вклучуваат алуминиум, манган и калциум.

## Формирање и појава
[мини|Два испреплетени кристали (1,5 x 1 x 0,5 см) од долината Кокша, покраина Бадакшан, [Авганистан]]
Клинохумитот е производ на контактна метаморфизам и најчесто се среќава како нејасни зрна вградени во варовник. Неговиот тип на појава е во рамките на варовничките исфрлања на вулканскиот комплекс на планината Везув во близина на Неапол, Италија, каде што клинохумитот е откриен во 1876 година. Гореспоменатите појави со квалитет на скапоцен камен на Памир и Тајмир се откриени неодамна. Првиот во раните 1980-ти, а вториот во 2000 година. Овие наоѓалишта се ретки и се минираат само спорадично, па затоа клинохумитот останува еден од најретките скапоцени камења со само неколку илјади карати за кои се знае дека постојат во приватни колекции.

Други (не-скапоцени) појави на клинохумит вклучуваат: планините Сер Рондан и Балхен на Антарктикот; планината Бишоф, Варата, Тасманија ; планините Сауалпе во Корушка, планините Коралпи во Штаерска и долините Валс, Вирген и Цилер во Тирол, Австрија, рудникот Џакупиранга во Кајати, држава Сао Паоло, Југоисточен регион, Бразил, планините Пирин во Бугарија, Банкрофт, Онтарио, Нотр Дам ди Ло, Вејкфилд и општина Вилдие, Квебек, Канада, Јужна и Западна Финска, Баварија и Саксонија, Германија, источен Гренланд,  Амбасамудрам во Тамил Наду, Индија, Хоншу, Јапонија,  Суан, Северна Кореја, Нордленд, Норвешка, Квазулу-Натал и покраината Северен Кејп, Јужна Африка, Андалузија, Шпанија, Вермланд и Вестманланд, Шведска, остров Скај, Шкотска, и државите Калифорнија, Колорадо, Масачусетс, Њу Џерси, Ново Мексико, Њујорк, Оклахома, Јута и Вашингтон, САД.

Клинохумитот се јавува и како мала компонента на некои маси на перидотит од Земјиниот плашт сместени во Земјината кора и како многу ретка компонента на перидотитските ксенолити. Овие појави и импликации се сумирани од Лут (2003) во дискусија за можната важност на минералот како значаен резервоар на вода во Земјината обвивка. Титанот е мала состојка на клинохумитот во повеќето такви појави. Клинохумитот е стабилен низ целата горна обвивка до длабочина од најмалку 410 километри и е потенцијална фаза домаќин за H (вода) во овој регион од внатрешноста на Земјата. 

Минералите поврзани со хумитот вклучуваат гросулар, воластонит, форстерит, монтицелит, куспидин, флуоборит, лудвигит, доломит, калцит, талк, биотит, шпинел, везувијанит, санидин, мејонит и нефелин . 

## Кристална структура
Структурата е моноклинична со просторна група *P21*/*b* (*a* -уникатна). Единичната ќелија има *a* = 4,7488 Å; *b* = 10,2875 Å; *c* = 13,6967 Å; и α = 100,63°; V = 667,65 Å3 ; Z = 2 за чист Mg хидроксил-клинохумит. Чудната поставеност на просторната група *P21* / *c* е избрана за да се зачуваат *a* и *b* оските на оливинот. Структурата е тесно поврзана со онаа на оливинот, како и со другите хумитски минерали. Mg и Fe се во октаедарска координација со кислород, а силициумот (Si) е во тетраедарска координација. Постојат пет различни октаедарски места и две различни тетраедарски места. Едно од октаедарските места е врзано за два OH,F атоми и е местото каде што Ti е поделен. Клинохумитот е силикатен минерал без атоми на кислород споделени помеѓу два силициума.

## Поврзано

* Алеганит
* Хондродит
* Хумит
* Џеригибсајт

## Наводи

Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Скапоцени камења
Категорија:Минерали на магнезиумот
Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори
Категорија:Минералогија