open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Децата од моето училиште

**„Децата од моето училиште“** — збирка раскази за деца на македонската писателка Јадранка Клисарова. Книгата е објавена во 2015 година од  издавачката куќа Тримакс. Дел  е од лектирната литература во основното образование и е лектира за трето одделение. Книгата е каталогизирана во НУБ„Св. Климент Охридски“ -Скопје со ISBN број .

## Содржина
Збирката раскази содржи меѓусебно неповрзани поглавја, именувани според случката која ги одликува. Заедничка нишка на секој од расказите е училишниот живот и секојдневните згоди и незгоди во училиштето. Тука може да се издвојат циклуси на раскази од училишните клупи, раскази за детските игри, сообраќајот, раскази за домовите и родителите на малите ученици, раскази за летниот распуст. Книгата временски започнува како учебна година на први септември, а завршува со раскази за летениот распуст. Протагонисти се помалите ученици во основно образование, нивните наставници и родители. Нема еден главен лик кој би ги поврзувал расказите, секој од расказите има свој главен лик, независно еден од друг. Сепак, тука се повторуваат неколку имиња, па тука е и девојчето со количката, кое се појавува во два раскази, тука се учениците од едно одделение, нивната наставничка, нивните родители, баби и дедовци.

## Осврт кон делото
Во ова дело на Јадранка Клисарова се осликува секојдневниот живот на учениците. Важноста на улогата на училиштето во создавањето на подобар свет се отсликува во секој од расказите.  Секое дете може да се идентификува со  главните протагонисти во секој од расказите. Се раскажуваат згодите и незгодите на учениците во едно одделение, реалистично пренесени со топол дидактички пристап од перото на долгогодишен просветен работник. Тука се прикажуваат, претежно во позитивен дух, атмосферата во училиштето, прикажувајќи ги учениците и наставниците со скоро документаристичка точност. Само во еден од расказите се јавува фантастично прикажување на разговор меѓу дете и растенијата, но тоа е исклучок во книгата. Останатите раскази оддишуваат со реалистични и реални слики, редовно завршувајќи со поента и дидактичка порака. Така, тука се третира и проблемот на децата со попреченост кои посетуваат настава и пристапноста на овие лица до секој сегмент во општеството, било тоа да е образование или домување. Во расказите, исто така, се третираат и теми од типот однесување во училиштето и надвор од него. Сообраќајот и објаснувањето на поимите кои се користат во сообраќајот се застапени во неколку раскази со што се прави корелација со другите училишни предмети, но исто така, и се подига сообраќајната култура на младиот читател.

## Наводи


Категорија:Македонски книги за деца
Тетива (анатомија)

**Тетива** () — свитливо, силно образување на сврзно ткиво што ги поврзува мускулите со коските. Тоа помага да се пренесе силата од мускулното стегање до коските, овозможувајќи движење на телото. Тетивите се направени главно од колаген, белковина што им дава сила и еластичност. Тие се важни за ефикасно движење и стабилност на зглобовите. Тетивите можат да се најдат низ телото, како што се рацете, нозете и грбот.

За разлика од мускулите, тетивите немаат способност за стегање. Тетивите се растегливи и еластични. Овие својства се должат на присуството на колаген и еластични влакна во нивниот матрикс.

* Тетивите во кои преовладуваат колагенските влакна се слабо еластични, силни и умерено растегливи. Тие се наоѓаат на места каде што е потребна густа и силна потпора за околните ткива — помеѓу пршлените на 'рбетниот столб, околу карлицата и други. 
* Тетивите во кои преовладуваат еластичните влакна, се многу еластични и слабо растегливи. Тие се наоѓаат на места каде што има висока подвижност на околните ткива.

## Улоги
Тетивите ги поврзуваат мускулите со коските. Кога мускулот се собира, тој ја повлекува тетивата, која пак ја повлекува коската за да произведе движење. На пример, кога го стегате бицепсот, тетивата на бицепсот ја повлекува палечната коска на вашата подлактица, предизвикувајќи вашата рака да се свитка на лактот.

Тетивите можат да се прилагодат на зголемените оптоварувања со текот на времето со тоа што стануваат подебели и посилни. Ова прилагодување им помага да издржат повисоки сили и го намалува ризикот од повреда при физички дејности.

## Наводи

## Надворешни врски

* Биологија: Учебник за втора година средно стручно четиригодишно образование

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Скелетен систем
Категорија:Мускулоскелетен систем
Лигамент

**Лигамент** () или **врска** — жилесто сврзно ткиво во телото што ги поврзува коските со други коски. Лигаментите помагаат да се стабилизираат зглобовите и да се поддржуваат движењата, ограничувајќи колку далеку коските можат да се движат една спрема друга. Тие се направени од цврсти, еластични влакна, кои им овозможуваат да се истегнат и потоа да се вратат во нивниот првобитен облик. Лигаментите се клучни за одржување на стабилноста и целосноста на зглобовите и играат важна улога во секојдневните движења и дејности.

Лигаментите се слични на тетивите и фасциите бидејќи сите се направени од сврзно ткиво. Разликите меѓу нив се во врските што ги прават: лигаментите поврзуваат една коска со друга коска, тетивите поврзуваат мускул со коска, а фасциите ги поврзуваат мускулите со други мускули. Сите тие се наоѓаат во костурот на човечкото тело.

## Улоги
Лигаментите помагаат да се одржат коските подредени и да се спречат прекумерни или необични движења на зглобовите. Тие исто така обезбедуваат поддршка и сила на зглобовите, помагајќи да се распределат силите и да се намали оптоварувањето на околните ткива. Лигаментите можат да поврзат два или повеќе органи едни со други. На пример, црниот дроб, цревата и желудникот се држат на место со лигаменти во стомачната празнина.

## Структура
Лигаментите првенствено се составени од колагенски влакна, кои се силни и променливи белковини што обезбедуваат цврстина на истегнување. Тие исто така содржат малку еластин, што овозможува мало растегање. Влакната во лигаментите се организирани во паралелна или стисната шема, што им помага успешно да се справат со стресот и напрегањето.

## Наводи

## Надворешни врски

* Повреди на зглобот

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Мускулоскелетен систем
Категорија:Ткива
Категорија:Скелетен систем
Александра (драма)

Драмата „Александра“ е дело на Томе Арсовски, напишано во 1958 година.    

## Дејство
Во драмата„Александра” дејството се случува во времето од крајот на Втората Светска војна, времето на Народната револуција во Македонија, во еден неименуван помал град, кој се наоѓал под Бугарска окупација. Тогаш поголем дел од Македонија бил под бугарска окупација, под команда на тогашната Германија. За да се ослободи од оваа власт, тогашното население се организира во Движењето на отпорот, во кое се вклучуваат многу млади.

## Содржинa
„Александра“ е драма која содржи 6 чина (појави). Според жанрот, делото припаѓа во категоријата драма, и може да се изведе сценско дело (театарска претстава, филм...). Во книгата главен лик е  Александра, која е ќерка на познатиот адвокат Никола Бигорски. Бугарскиот начелник на полицијата Борис Ганов, фашист, кој се вселува во куќата на адвокатот, а и очекува Александра да биде негова девојка, иако таа не го сака него.Кулминацијата во драмата е на крајот на книгата, кога Александра се придружува на партизанскиот одред и го казнува Ганов за неговите фашистички дела. Ова е прва драма на писателот Томе Арсовски, напишана во 1958 г. 

Некои ликови што се споменуваат во драмата се: 

Александра – главен лик

Никола Бигорски – адвокат и татко на главниот лик

Владо – партизан, а подоцна и сојузник на главниот лик  

Мајорот Борис Ганов - шеф на бугарската полиција во градот 

Камбуров –полициски поручник

## Изданија на книгата

* Оваа драма е задолжителна лектира за осмо одделение

## Поврзано

* Оваа драма на Томе Арсовски била филмувана во 1970, а  главните улоги биле толкувани од Снежана Стамова, Дарко Дамевски и Драги Костовски, во режија на Ацо Алексов.

## Надворешни врски

* https://www.imdb.com/title/tt4394672/https://www.imdb.com/title/tt4394672/ 

## Наводи
Категорија:Македонски книги за деца
Јадранка Клисарова

**Јадранка Клисарова** — македонска писателка на книжевност за деца и млади и на книжевност за возрасни, раскажувач, романописец, поетеса и автор на учебници за одделенска настава.

## Биографија
Јадранка Клисарова (родена Стамкова) е родена на 23 септември 1961 година во Гевгелија. Основно училиште завршила во Стојаково. Средно училиште и Педагошка академија во Штип, а Педагошки факултет во Скопје. Живее и твори во Скопје. По професија, таа е професор по одделенска настава, долги години вработена во ООУ „Блаже Конески“ како професор по одделенска настава.   

Користејќи го богатото искуство во наставата, автор е и соавтор на повеќе образовни книги за деца и учебници и материјали за наставници од прво до петто одделение, од кои се издвојува учебникот „*Македонски јазик со елементи на национална култура*“ за ученици во основното училиште, за паралелки со настава на српски јазик. 

## Творештво

Нејзини досегашни дела се:  
* „Јато“ роман за возрасни (2004)
* „Ѕвездено јато“ збирка раскази за деца (2009)
* „Новогодишен подарок“ сликовница за деца(2009)
* „Ѕвезда во ноќта“ сликовница за деца(2009)
* „Амајлија“ роман за возрасни (2012)
* „Децата од моето училиште“ збирка раскази за деца (2015)(која е и дел од лектирната литература во основното образование)
* „Безбеден детски свет“ збирка раскази за деца за деца (2017)
* „Традицијата низ перото на баба“ детски илустриран роман (2018)
* „Песни за секое дете“ стихозбирка (2019)
## Награди и признанија

За својата долгогодишна работа како просветен работник и автор има добиено бројни награди и признанија:
* Признание за „Просветен работник на годината“ 2011 година на град Скопје
* Плакета и Признание за „Просветен работник на 2011 година за основното образование на Р. Македонија“
*Златна плакета од Националниот Совет на Македонците во Р. Србија“ за посебно залагање и унапредување на македонскиот јазик во Р. Србија.
* Награда „13 Ноември на град Скопје за 2017 година, од областа на образованието и воспитанието“
* Титула- Најдобар наставник на поранешна Југославија (2019)- од Асоцијацијата на најдобри наставници на Екс ЈУ.

* Пофалница за посебни успеси во образованието од општина Аеродром (2019)

## Наводи

Категорија:Луѓе од Гевгелија
Категорија:Македонски писатели за деца
Неонско согорување

**Неонско согорување** — соединувачки реакции кои се одвиваа во развиените масивни ѕвезди with at least 8 Сончеви маси. За ова согорување е потребна голема температура и густина (околу 1,2×109 K или 100 keV и 4×109 кг/м3).

При такви високи температури фотојадрената реакција станува значаен ефект, па затоа некои неонски јадра се распаѓаат, впивајќи 4,73&nbsp;MeV и ослободувајќи алфа-честички. Ова слободно хелиумско јадро потоа може да се соедини со неон за да создаде магнезиум, ослободувајќи 9,316&nbsp;MeV.

:

Или пак:
:

при што неутронот потрошен во првиот чекор се пресоздава во вториот.

Споредната реакција предизвикува соединување на хелумот со магнезиум, создавајќи силициум:

:  +  →  + γ

Собирањето на јадрото води до зголемена температура, што му овозможува на неонот непосредно да се соедини вака:

:  +  →  + 

Неонското согоруивање почнува откако јаглероднот согорување ќе го потроши целиот јаглерод во јадрото ќе изгради ново кислородно-неонско-натриумско-магнезиумско јадро. Јадрото престанува да создава соединувачка енергија и се собира. Ова собирање ја зголемува густината и температурата до степен кога може да почне неонското согорување. Зголемената температура околу јадрото овозможува согорување на јаглерод во обвивката, а вон него има обвивки што согоруваат хелиум и водород.

Додека неонот согорува, кислородот и магнезиумот се насобираат во средишното јадро. По неколку години ѕвездата го троши целиот неон и јадрото престанува со енергопроизводство и се собира. Гравитацискиот притисок повторно преовладува и го собира јадрото, зголемувајќи ја густината и температурата додека не започне кислородното согорување.

## Наводи

## Надворешни врски
* За неонското согорување, В. Д. Арнет, Astrophysical Journal 

Категорија:Нуклеосинтеза
Кипински манастир

**Кипински манастир „Успение на Пресвета Богородица“** ( или *Μονή Κηπίνας*) — поранешен средновековен пештерен манастир кај селото Каларити, Епир, денешна Грција. Влегува во состав на Јанинската епархија на Цариградската патријаршија.

## Местоположба
Манастирот се наоѓа во пештера над Каларитска Река, на северната страна од планината Џумерка, пристапен само со тесна патека издлабена во карпата.

## Опис
Во најстарите пишани текстови се наведува дека манастирот е основан во 1212 г. од архиепископот Григориј, но според други извори тој бил основан во XIII век од монасите на манастирот Вилица. Според традицијата се вели дека во него имало тајно училиште за време на отоманско владеење. Во XVIII век доживеал расцут, додека во текот на XIX век постепено бил напуштен, а во 1931 г. бил припоен кон составот на Чукиниот манастир.

Градбата претставува мала еднокорабна базилика со нартекс. Внатрешноста е целосно живописана. Дрвениот иконостас украсен со златни елементи и фреските се дела на Јован Сајадски од XVIII век. Католиконот и куполата се изѕидани во природна карпа. Монашките ќелии се обновени и во добра состојба, резбани со дрво на два спрата, сместени во самата карпа.

## Поврзано

* Јанинска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Северна Џумерка
Категорија:Манастири во Јанинската епархија
Категорија:Пештерни цркви во Грција
Не говори зло

***Не говори зло*** () — психолошки трилер во режија на Џејмс Воткинс. Тоа е преработка на истоимениот дански филм објавен во 2022 г. Во филмот играат Џејмс Макавој, Ешлинг Френчози, Макензи Дејвис и Скот Макнејри. Џејсон Блам служи како продуцент со неговата компанија Blumhouse Productions. Премиерата на филмот во САД била на 13 септември 2024 г., а во Македонија на 12 септември истата година.

## Содржина
Пар и нивната ќерка добиваат покана од пријатели да ја посетат нивната селска куќа. Одморот од соништата наскоро се претвора во психолошки кошмар.

## Улоги

## Наводи

## Надворешни врски

* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Филмови од 2024 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
HD 6

**HD 6** е ѕвезда во екваторијалното соѕвездие Риби и се наоѓа на неколку степени југоисточно од пресекот помеѓу еклиптиката и небесниот екватор. Toa e за ѕвезда со жолта нијанса која е едвај видлива со голо око со привидна визуелна величина од 6,3.  Ѕвездата се наоѓа на растојание од 471 светлосна година од Сонцето врз основа на паралакса,  и се оддалечува со радијална брзина од  km/s. Има апсолутна светлинска величина од 0,62.

Еволуиран црвен џин со ѕвездена класификација K0 III,  ѕвездата се оддалечила од главната низа со ладење и проширување. На возраст од 1,6 милијарди години,  сега е црвен џин на хоризонталната гранка што е вклучен во фузија на јадрото на хелиумот.  Има речиси двојно поголема маса од Сонцето и се има проширено за 12,4 пати од радиусот на Сонцето. Ѕвездата зрачи 72 пати повеќе од сјајноста на Сонцето од нејзината фотосфера на делотворна температура од 4.807 К.

## Наводи

Категорија:Гулдови објекти
Категорија:Портокалови џинови
Категорија:HR-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Риби (соѕвездие)
Категорија:Ѕвезди на хоризонталната гранка
HD 3240

**HD 3240** е единечна  ѕвезда во северното соѕвездие Касиопеја, позиционирана во близина на Зета Касиопеја. Овој објект има синобела нијанса и е слабо видлив со голо око со привидна визуелна величина од 5,08. Растојанието до HD 3240 е приближно 480&nbsp;светлосни години врз основа на паралакса. На тој опсег, визуелната величина на ѕвездата е намалена со изумирање од 0,22 поради меѓуѕвездената прашина.

Оваа ѕвезда има ѕвездена класификација Б7&nbsp;III ​.Таа се врти со проектирана ротациона брзина од 59&nbsp;km/s, далеку под неговата критична брзина од 335&nbsp;km/s. Стара е околу 201 милиони години. Ѕвездата има 3,9  пати поголема маса од Сонцето и зрачи 405 пати поголема светлина од светлината на Сонцето од нејзината фотосфера на делотворна температура од 11.885&nbsp;К.

Категорија:HIP-објекти
Категорија:HR-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Касиопеја (соѕвездие)
Категорија:Бело-сини џинови
Факт (ѕвезда)

**Алфа Гулаб** или **α Гулаб**, официјално именувана како **Факт** (  ), е ѕвезда во јужното соѕвездие Гулаб . Има привидна визуелна величина од 2,6,  што ја прави најсветла во соѕвездието. Врз основа на мерењата на паралакса направени за време на мисијата Хипаркос, Алфа Гулаб се наоѓа на растојание од околу 261 светлосни години(80 парсеци)     .

## Номенклатура
*α Columbae*, латинизирано во *Alpha Columbae - Алфа Гулаб*, е ознака добиена според Бајеровото означување .

Традиционалното име на ѕвездата - *Факт* (понекогаш преведено и како Фад или Фет)  потекнува од арапскиот збор  فاختة *fākhitah* „ што значи „прстенест гулаб “. Првично било употребено на соѕвездието Лебед, а подоцна пренесена на оваа ѕвезда. Предложена е и етимологијата на неговото име *<u>h</u> a <u>d</u> āri* (непознато значење)  . Во 2016 година, Меѓународната астрономска унија организирала Работна група за имиња на ѕвезди (WGSN)  за да ги каталогизира и стандардизира соодветните имиња за ѕвездите. Првиот билтен на WGSN од јули 2016 година  вклучил табела со првите две групи на имиња одобрени од WGSN; кој го вклучиле и името Факт за оваа ѕвезда.

На кинески зборот (  ), што значи *Дедо*, се однесува на астеризам кој се состои од Алфа Гулаб и Епсилон Гулаб . From this Chinese name, the name *Chang Jin* has appeared Следствено, самиот α Гулаб е познат како( ,   .).  Од ова кинеско име се појавило името *Чанг Џин* 

## Својства
Се верува дека ова е осамена ѕвезда,   иако има слаб оптички придружник на аголна оддалеченост од 13,5 лачни секунди, што ја прави двојна ѕвезда .   Ѕвездената класификација на Факт е B9Ve,  што одговара на ѕвезда од главната низа од Б-тип . Спектарот покажува дека е ѕвезда Be опкружена со врел гасовит диск, кој генерира емисиони линии поради рекомбинација на водород .  Како и повеќето, ако не и сите такви ѕвезди, таа брзо ротира со проектирана ротациона брзина од  . Азимуталната екваторијална брзина може да биде  .  Станува збор за сомнителна променлива ѕвезда од типот Гама Касиопеја (GCAS), со нејзината привидна величина која варира од 2,62 m до 2,66 m .

## Наводи

Категорија:Именувани ѕвезди
Категорија:HR-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Бајерови објекти
Категорија:Гулаб (соѕвездие)
Категорија:Be-ѕвезди
Категорија:Ѕвезди од главната низа од типот B
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Манастир „Св. Никола Филантропенов“

**Свети Никола Филантропенов** или **Спанов** () — средновековен манастир на Јанинскиот остров во истоименото езеро, Епир, денешна Грција. Влегува во состав на Јанинската епархија на Цариградската патријаршија.

Манастирот бил основан од членови на семејството Филантропенови, кои се населиле во оваа област по опсадата на Цариград во 1204 г. За ктитор на манастирот се смета Михаил Филантропен, јанински митрополит на крајот на XIII век. Во XVI век бил обновен од игумените Неофит и Јоасаф Филантропени.

Градбата претставува трикорабна базилика со подигнат среден кораб. Фреските во католиконот потекнуваат од XVI век, дела на зографите Франкос Кателанос и браќата Георги и Франкос Контарис. На нив се претставени сцени од животот на Исус Христос, Богородица, химната на Акатист, сцени од Стариот Завет, животот на Св. Никола Чудотворец и од други светци, календарот, како и од седумте старогрчки мудреци.

## Поврзано

* Јанинска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Јанина
Категорија:Манастири во Јанинската епархија
Категорија:Епирско Деспотство
Пирамида (филм)

***Пирамида*** () — натприроден филм на ужасите од 2014 г., режиран од Грегори Левасер, во неговото режисерско деби, произведен од Александре Ажа, а распределен од 20th Century Fox. Заплетот следи археолошка екипа што се обидува да ги открие тајните на изгубената пирамида само за да се најдат ловени од подмолно суштество. Во филмот играат Ешли Хиншо, Денис О'Хер, Џејмс Бакли и Даниел Амерман.

Филмот во САД бил објавен на 5 декември 2014 г. и имал одречни одзиви од критичарите. Во Македонија премиерата била на 4 декември истата година.

## Содржина
Во Египет, д-р Мајлс Холден и неговата археолошка екипа откриваат тристрана пирамида закопана под пустинскиот песок. Кога планетоодот со далечински управувач задолжен за картографирање на внатрешноста ќе ја изгуби врската, екипата влегува во пирамидата за да го врати. Тие се губат и се наоѓаат во просторија со кревок под што попушта, предизвикувајќи член на екипата, Захир, да остане заробен. Суни се обидува да избега, но наидува на таинствено суштество и е принудена да се повлече. Екипата го остава Захир зад себе во потрага по излез. Кога се враќаат, ги наоѓаат само личните работи на Захир оставени зад себе.

Додека се движат низ тунел, ги спасува египетски војник, кој набргу е нападнат од поголемо, застрашувачко суштество. Екипата открива мурал што прикажува сцени од Книгата на мртвите, прикажувајќи ја улогата на Анубис во задгробниот живот. Суни паѓа во јама и е повредена, а и покрај напорите на екипата, не преживува, што ги тера останатите да се повлечат.

Во една погребна комора, тие ги наоѓаат останките на истражувач од XIX век и неговиот дневник, кој опишува можен пат за бегство. Додека го испитува дневникот, Холден е неочекувано нападнат од непознато суштество. Неговата ќерка Нора и снимателот Фици бегаат, но сфаќаат дека се заробени. Тие се враќаат за да го најдат Холден во несигурна околност и дознаваат дека суштеството е Анубис, кој ја проценува достојноста на Холден. Холден не ја преживува средбата.

По заминувањето на Анубис, Нора и Фици ги дешифрираат хиероглифите што откриваат дека пирамидата е направена да го содржи Анубис, кој се обидува повторно да се обедини со својот творец Озирис. Тие наоѓаат вентилациска шахта со скала оставена од војникот, но ги гони Анубис, кој го совладува Фици. Сама Нора успева да се ослободи со помош на скриена алатка и бега, ранувајќи го Анубис во тој процес. Таа се искачува од пирамидата и веднаш се онесвестува надвор. Како што се буди, гледа дете со нејзината камера, а Анубис повторно се појавува од сенките, оставајќи го исходот неизвесен додека сцената станува црна.

## Улоги

## Наводи

## Надворешни врски

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Филмови од 2014 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
CD-44 170

**CD-44 170**, исто така позната како **Глизе 27.1**, **Глизе 9018** и **HIP 3143**, е ѕвезда од главната низа од типот М. Нејзината површинска температура е    K. Концентрацијата на тешки елементи на ѕвездата е слична на онаа на Сонцето. 

## Планетарен систем
Во 2014 година била објавена планетата наречена Глизе 27.1 b со орбитален период од 16 дена. Откриен е со методот на радијална брзина.  Температурата на планетарната рамнотежа е . Постоењето на планетата се сомневаше до 2020 година, бидејќи наводниот орбитален период е еднаков на половина од периодот на ротација на ѕвездата.

## Наводи

Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Глизеови објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:2MASS-објекти
Категорија:Хипотетички планетарни системи
Категорија:Црвени џуџиња од главната низа
Категорија:Феникс (соѕвездие)
Гладијатор 2

***Гладијатор 2*** () —  историски игран филм во режија на Ридли Скот, продолжение на филмот „Гладијатор“. Плановите за филмот биле објавени уште од 2001 г. Во февруари 2023 г., се дознало за планираната трилогија. Датумот на објавување на првиот филм од трилогијата е 22 ноември 2024 г.; третиот и четвртиот филм ќе бидат прикажани во 2026 и 2027 г.

Премиерата на филмот во Македонија била на 14 ноември 2024 г.

## Содржина
Филмот се одвива 16 години по смртта на Марко Аврелиј, кога Рим е управуван од браќата Каракала и Гета. Синот на Луцила, Луциј, живее непризнат во последниот слободен град Нумидија. Овој град е освоен од римската војска под заповедништво на Марко Акациј (мажот на Луцила), Луциј ја губи својата жена Аришат во битка, е заробен и станува гладијатор. Уште на првиот ден од игрите, Луцила го препознава својот син. Макрин, господарот на Луциј, открива дека Луцила и Акациј организирале републиканска завера и им кажува на царевите за тоа, благодарение на што тој станува нивен довереник.

Акациј е испратен во арената на Колосеумот, каде што мора да се бори со Луциј. Тој намерно му попушта на својот противник за да не му наштети на синот на неговата жена, но и Луциј се откажува од својата одмазда. По наредба на Гета, Акациј е застрелан со стрели, предизвикувајќи немири во Рим. Макрин го користи ова за да го поттикне Каракала на братоубиство. Откако го убива Гета, тој го назначува Макрин за втор конзул и командант на Преторијанската гарда.

Луциј сака да го ослободи Рим од корупција и терор, и затоа му наредува на својот пријател д-р Рави да ја пренесе наредбата до војската на Акациј, распоредена во Остија, да маршираат кон Рим. На последниот ден од гладијаторските игри, тој самиот е принуден да ја брани Луцила од преторијанците. Луциј предводува востание на затворениците и го зазема Колосеумот, но Луцила е убиена пред негови очи од стрела од Макрин, кој го убива и Каракала, преземајќи ја власта над царството.

Макрин ја предводува Преторијанската гарда против војската на Акациј. Луциј, жеден за одмазда за убиството на неговата мајка, брза по него, го стигнува и меѓу нив започнува двобој, во кој Макрин умира. Потоа Луциј држи говор во кој се повикува на сонот на Марко Аврелиј за „праведен Рим“. На овој начин тој спречува граѓанска војна.

## Улоги

## Наводи

## Надворешни врски

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Филмови од 2024 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Британски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски акциони филмови
Музички јазик

**Музичките јазици** се  вештачки јазици засновани на музички звуци, кои имаат тенденција да инкорпорираат артикулација. Музичките јазици зависат од основните говорни јазици и се користат во различни култури како средство за комуникација на далечина или како тајни шифри. Мистичниот концепт на јазикот на птиците се обидува да ги поврзе двете категории, бидејќи некои автори  на музичките ''априори'' јазици шпекулирале за мистично или исконско потекло на музичките јазици.

## Конструирани музички јазици
Досега има само неколку јазични семејства како што се јазичното семејство Солресол, Јазичното семејство Мос и јазичното семејство Нибузигу.

Фамилијата Сол резол е фамилија на априори и постериори јазици (обично англиски) каде што секвенца од 7 ноти од западната скала C-Major или 12-тонската хроматска скала се користат како фонеми.

* Домила
* Еаиеа
* Сарус
* Солресол

* Мос (јазик) е пиџин изграден од мелодични форми.

* Семејството Нибузигу

Кобајскиот е јазик конструиран од Кристијан Вандер од бендот Магма, кој користи елементи од словенските и германските јазици, но се базира првенствено на „звучност, а не на применети значења“.

## Јазици под влијание на музиката

* Химнос

## Во фикцијата

* Патување до Фаремидо
* Блиски средби од трет вид

## Поврзано

* Тонски јазик
* Исвиркуван јазик

## Наводи

## Надворешни врски

* „Домила“ на *forum.unilang.org/viewtopic.php?t=30169*
* Кестнер Брус. "Eaiea" . *eaiea.com* БизХостинг.
Категорија:Јазик
Категорија:Музички јазик
Мос (јазик)

**Мос** е музички јазик дизајниран од композиторот Џексон Мур. Има фонологија заснована на елементарни мелодиски дистинкции и едноставна лексика и граматика инспирирани од пиџин. Мур предава Мос на неакредитираниот Универзитет на Фондацијата за висок квалитет Брус.

## Надворешни врски

* Главна локација
* Универзитет на Фондацијата Брус со висок квалитет
* Статија за Мос (на шведски)
Категорија:Вештачки јазици
Категорија:Музички јазик
Црква „Св. Харалампиј“ - Кумица

**Свети Харалампиј** () — црква во селото Кумица, Мадемско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е изградена во 1862 г. како метох на Хиландарскиот манастир. Градбата претставува еднокорабна базилика без апсида, со димензии 11,3 м и 7,7 м. Во 1992 г. црквата е прогласена за заштитен споменик на културата.

## Поврзано

* Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Аристотел (општина)
Категорија:Цркви во Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија
Категорија:Појавено во 1862 година
Црква „Св. Христофор и Св. Варвара“ - Галачишта

**Свети Христофор и Света Варвара** () — црква во гратчето Галачишта, Мадемско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е завршена на 26 јули 1872 г. Градбата претставува еднокорабна базилика со нартекс со димензии од 13,2 м и 6,5 м.

## Поврзано

* Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Аристотел (општина)
Категорија:Цркви во Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија
Категорија:Појавено во 1872 година
Црква „Св. Архангели“ - Паљухор

**Свети Архангели** () — црква во селото Паљухор, Касандриско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија на Цариградската патријаршија.

## Историја
врска=https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Archangels_Church_in_Paleochori_Document.jpg|лево|мини|250x250пкс|Договорот помеѓи Паљухорската општина и слатинските мајстори за изградба на црквата од 17 август 1899 г.
Црквата претставува голем гробишен храм, изграден во 1899 г. од мајстори од с. Слатина, Костурско.  Има вредни икони, дела на Галачишката школа, меѓу кои се чудотворните икони на „Пресвета Богородица Скоропослушница“ од XIX век и „Св. Архангел Михаил“ од XVI век. Во црквата се наоѓа прекрасен иконостас и статуа на вселенскиот патријарх Јоаким III во дворот.

## Поврзано

* Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Аристотел (општина)
Категорија:Цркви во Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија
Категорија:Појавено во 1899 година
Категорија:Дела на Галачишката школа
Црква „Св. Архангели“ - Сана

**Свети Архангели** () — црква во селото Сана, Касандриско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е изградена во 1830 г. Храмот има фрески во проскомидијата од XIX век, како и вредни икони, дела на мајстори од Галачишката школа.

## Поврзано

* Ерисовско-светогорско-ардамерска епархија

## Наводи


Категорија:Цркви во Полигеро (општина)
Категорија:Цркви во Ерисовско-светогорско-ардамерската епархија
Категорија:Појавено во 1830 година
Категорија:Дела на Галачишката школа
Авги Грозан

**Авги Грозан** (момиско: *Авги Хагис*, ; Суровичево, 24 октомври 1933 — Акрон, 29 април 2002) — американска македонка со потекло од Егејска Македонија. Таа е еден од 521 Македонци којшто во дваесетиот век се преселиле во Акрон, Охајо. За време на грчката пропаганда во реоното нејзиното име било хеленизирано.

## Животопис
Родена е во македонска егејска фамилија во Суровичево. Нејзиниот татко бил Џон Хагис и мајка ѝ била Донка Хагис. Во 1961 година се преселила од нејзиниот роден град во Охајо, САД како печалбарка. Била членка на православната црква на САД. Се омажила со Атанасие Грозан. Имала две деца: Михаил Грозан и Џорџ Грозан. Додека има три внуци: Михаил Гроздан, Миранда Грозан и Емили Грозан.

Голем дел од нејзината роднина уште живеат во Егејска Македонија. Како нејзините сестри Васа Батиос и Танула Макополус. Нејзиниот брат се вика Трефон Хагис. Починала во 29 април 2002 година со 68 години. Нејзиниот маж умре пред нејзе во 2 февруари 2002 година.

## Наводи


Категорија:Американски Македонци
Категорија:Луѓе од Суровичево
Категорија:Починати во САД
Категорија:Родени во 1933 година
Категорија:Починати во 2002 година
HD 153053

**HD 153053** е двоѕвезда во јужното соѕвездие Олтар. Посветлата компонента е ѕвезда од главната низа од типот А која може да се развива во подџин. Има визуелен придружник со дванаесетта величина при аголна разделба од 24,7″ долж аголот на положбата од 52°. Најверојатно двете ѕвезди се изолирани ѕвезди кои се наоѓаат во близина на иста линија на гледање. 

Оваа ѕвезда прикажува прекумерна емисија на инфрацрвено зрачење, што укажува на присуство на диск со правливи остатоци. Овој диск орбитира на радиус од 49&nbsp;АУ од ѕвездата. 

## Наводи

## Надворешни врски
* HR 6297 
* CCDM J17001-5436 
* Слика HD 153053

Категорија:HR-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Бели подџинови
Категорија:Двоѕвезди
Категорија:Олтар (соѕвездие)
HD 32450

**HD 32450** исто така позната и како  **Глизе 185** е двојна ѕвезда во соѕвездието Зајак. Се наоѓа на околу 28 светлосни години од Сончевиот систем. Оваа ѕвезда ќе го направи своето најблиско приближување до Сонцето за околу 350.000 години, кога ќе дојде во рок од .

## Наводи

Категорија:Двојни ѕвезди
Категорија:Портокалови џуџиња
Категорија:Зајак (соѕвездие)
Категорија:HD-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:Глизеови објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Алфа Гуштер

**Алфа&nbsp; Гуштер**, латинизирано од **α&nbsp;Lacertae**, е единствена  ѕвезда со бела нијанса во соѕвездието Гуштер,  лоцирана 103 &nbsp;светлосни години од Сонцето . Таа е најсветлата ѕвезда во соѕвездието Гуштер со привидна ѕвездена величина од 3,76.  Ѕвездата се приближува до Земјата со хелиоцентрична радијална брзина од -4,5&nbsp;km/s.

Ова е обична ѕвезда од главната низа од типот А со ѕвездена класификација А1&nbsp;V,  што покажува дека генерира енергија преку фузија на водород во неговото јадро . Ѕвездата е  стара околу 400 &nbsp; милиони години со релативно висока стапка на центрифугирање, покажувајќи проектирана ротациона брзина од 128&nbsp;km/s.  Ѕвездата има 2,2 пати поголема маса од Сонцето и 2,1 пати поголем радиусот од Сонцето . Од својата фотосфера зрачи 28 пати поголема сончева сјајност со делотворна температура од  К.

Алфа&nbsp;Гуштер има визуелен придружник, CCDM J22313+5017B, со спектрален тип А и привидна визуелна величина 11,8 , оддалечен приближно 36 лачни секунди .   Придружникот е оптички, што значи дека дошло до случајно совпаѓање.

## Именување
*Алфа&nbsp;Гуштер* е ознака добиена според Бајеровото означување за оваа ѕвезда; а според Флемстидовото означување  ја има ознаката 7&nbsp;Гуштер. На кинески ,(  ), што значи *Летечка змија*, се однесува на астеризам кој се состои од α Гуштер, 4 Гуштер, π <sup>2</sup> Лебед, π <sup>1</sup> Лебед, HD 206267, ε Кефеј, β Гуштер, σ Касиопеја, ρ Касиопеја, τ Касиопеја, AR Касиопеја , 9 Гуштер , 3 Андромеда, 7 Андромеда, 8 Андромеда, λ Андромеда, κ Андромеда, ι Андромеда и ψ Андромеда . Следствено, кинеското име за самиот Алфа Гуштер е (    ).

## Наводи

## Надворешни врски

* Kaler, James B., "Alpha Lac", STARS, University of Illinois, retrieved 2019-02-04.

Категорија:HR-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Флемстидови објекти
Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Бајерови објекти
Категорија:Гуштер (соѕвездие)
Категорија:Двоѕвезди
Категорија:Ѕвезди од главната низа од типот A
Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“
Need for Speed: Undercover

**Need for Speed: Undercover** Тоа е 12-та игра во серијата Need for Speed. Оваа игра е развиена од EA Black Box и објавена од Electronic Arts. Undercover беше објавен во април 2008 година. Главните задачи во играта се илегално да се тркате во градот и да избегате од полицијата, исто како во Need for Speed: Most Wanted. Датумот на издавање на играта за компјутер (Европа) е поставен на 14 ноември 2008 година. Во оваа игра објавена за сите конзоли; За разлика од претходната игра од серијата, ProStreet, наместо трки на патека има улични трки, штетата што ја преземаат возилата не влијае на перформансите на возилата и реакциите на управувањето се помеки. Играта и возењето возило се слични на Need for Speed ​​игрите Most Wanted и Carbon. Звуците на возилата се исти како ProStreet.

Категорија:Игри за PlayStation 2
Категорија:Игри за PlayStation 3
Категорија:Игри за Windows
Категорија:Игри за Xbox 360
Категорија:Игри за Wii
Категорија:Игри за PlayStation Portable
Глизе 408

**Глизе 408** е ѕвезда која се наоѓа  од Сончевиот систем, сместена во соѕвездието Лав. Најблиските ѕвезди до Глизе 408 се Глизе 402, одалечена 6,26 светлосни години и АД Леонис, одалечена 6,26 светлосни години.

Gliese 408 е црвено џуџе со спектрален тип M2,5V. Многу потемно од Сонцето, има сјајност од само 0,37% во споредба со Сонцето, но сепак е многу посветло од другите црвени џуџести ѕвезди, како Проксима Кентаур. Неговата делотворна температура е околу 3400 до 3500 К;  неговата маса е околу 41% во споредба со Сонцето,  и неговиот радиус е околу 43% од оној на Сонцето.  Неговата ротациона брзина е најмногу 2,3&nbsp;km/s. Не е пронајден доказ за околуѕвезден диск околу Gliese 408.

## Наводи

Категорија:HIP-објекти
Категорија:Глизеови објекти
Категорија:Црвени џуџиња од главната низа
Категорија:Лав (соѕвездие)
HD 84117

**HD&nbsp;84117** е ѕвезда од главната низа од типот F во соѕвездието Водна Змија. Има привидна ѕвездена величина од приближно 4,94. 

## Наводи

Категорија:Тела од Бонскиот преглед
Категорија:Глизеови објекти
Категорија:HR-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:HD-објекти
Категорија:Сончеви двојници
Категорија:Ѕвезди од главната низа од типот F
Категорија:Водна Змија (соѕвездие)
Марсоод

мини|Марсоодот на НАСА „Кјуриосити“ од 2015 г.
**Марсоод** (од „Марс“ + -о- + „од“) — планетоод што се движи по површината на Марс. Мекото слетување на марсооди се врши со помош на спуштачки возила.

Марсоодот, за разлика од месечиноодот, не може да се управува од далечина со команди од оператор сместен на Земјата во реално време поради значително доцнење на командните сигнали и сигналите од планетоодот. Времето на одложување, во зависност од релативната положба на Земјата и Марс, се движи од 3 минути и 6 секунди до 22 минути и 17 секунди. Доцнењето настанува затоа што на радиосигналот, поради неговата конечна брзина на ширење, му треба време да стигне до Марс и од него до Земјата. Затоа, марсоодите се способни да работат одредено време, вклучително и движење и изведување истражувања, автономно според програмите вградени во нив, примајќи команди само од време на време.

На Марс ракувале вкупно шест марсооди за научно истражување. Две од нив: „Кјуриосити“ и „Персеверанс“, сè уште работат.

## Мисии

### Активни

*  „Кјуриосити“ од Марсовската научна лабораторија на НАСА, бил пуштен на 26 ноември 2011 г. и слетал во рамнината Aeolis Palus во близина на Aeolis Mons (неформално „планината Шарпа“) во кратерот Гејл на 6 август 2012 г. Марсоодот „Кјуриосити“ сè уште е во должност од 2024 г. 
*  „Персеверанс“ е марсоодот на НАСА заснован на успешниот дизајн на „Кјуриосити“. Пуштен со марсовската мисија од 2020 година на 30 јули 2020 г., слетал на 18 февруари 2021 г. Бил пренесен од марсовскиот вртолет *Ingenuity*, закачен на неговиот стомак. Иако мисијата на *Ingenuity* е завршена, „Персеверанс“ останува работоспособен од март 2024 г.

## Наводи

## Надворешни врски

* NASA official Mars Rover website
* Mars Pathfinder Gallery (NASA)
* Pictures of Mars by Rovers
* All Rovers on Mars

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Марс
Категорија:Мисии до Марс
Категорија:Марсооди
Категорија:Слетувачи
Лавиринт: Лек за смртта

**Лавиринт: Лек за смртт**а (, буквално: *Тркачот во лавиринтот: Лек за смртта*) — американски научнофантастичен акционен филм од 2018 г. во режија на Вес Бол; третиот дел од серијата *Лавиринт*.

Премиерата на филмот во САД била на 26 јануари 2018 г., а во Македонија на 25 јануари истата година.

## Содржина
Во епското финале на сагата *Лавиринт*, Томас ја води својата група избеганици Глејдерс на нивната последна и најопасна мисија досега. За да ги спасат своите пријатели, тие мораат да се пробијат во легендарниот последен град, лавиринт управуван од W.C.K.D. што може да испадне дека е најсмртоносниот лавиринт од сите. Секој што ќе успее да излезе жив, ќе ги добие одговорите на прашањата што Глејдерс ги поставуваат уште од првото пристигнување во Лавиринтот. Ќе успеат ли Томас и дружината да излезат живи? Или пак Ава Пејџ ќе го постигне своето?

## Улоги

## Наводи

## Надворешни врски

* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Марион Георгева

**Марион Георгевa** (момиско: *Нанос*, , Суровичево, 22 октомври 1925 ― Акрон, 1 ноември 2011) ― американска Македонка со потекло од Егејска Македонија. Таа е еден од 521 Македонци којшто се преселиле во Акрон, Охајо за време на дваесетиот век. За време на грчката пропаганда во реоното нејзиното име било хеленизирано.

## Животопис
Георгева е родена во Суровичево во сиромашно семејство. Нејзиниот татко бил Христо Нанос и Султана Нанос. Кога била во Грција работела како професорка, во тоа време била позната по хеленизираното име „Мариати“. Во 1952 година се преселила од нејзиниот роден град во Охајо, САД како печалбарка. Таа се преселила заедно со нејзиниот маж Ник Георгев. Кога достигнале во САД Мариона работела како сметководец во М. О'Неил компанија. Таа заедно со нејзинот маж биле главни на барот „LaPolama Bar“ и „Grille“.

Голем дел од нејзината роднина продолжиле да живеат во Егејска Македонија. Како нејзината сестра Анџие Нанос и нејзиниот брат Крис Нанос. Починала во 1 ноември 2011 година со 86 години. Нејзиниот маж умре неколку месеци после нејзе.

## Наводи


Категорија:Американски Македонци
Категорија:Родени во 1925 година
Категорија:Починати во 2011 година
Категорија:Луѓе од Суровичево
Категорија:Починати во Охајо
Ѕвезда од типот на PG 1159

**Ѕвезда од типот на PG 1159** (наречена и **предизродена ѕвезда**) — ѕвезда со атмосфера сиромашна со водород која е во преодна развојна фаза од средишна ѕвезда на планетарна маглина во врело бело џуџе. Овие ѕвезди се врели, со површинска температура од 75.000 до 200.000&nbsp;K, и се одликуваат со атмосфери со малку водород и впивни линии за хелиум, јаглерод и кислород. Нивната површинска гравитација изнесува некаде помеѓу 104 и 106&nbsp;м/с<sup>2</sup>. Некои ѕвезди од типот на PG 1159 сè ште горат хелиум., § 2.1.1, 2.1.2, Табела 2. Наречени се по нивниот прототип PG 1159-035, првата откриена ѕвезда од овој вид.

Се смета дека атмосферскиот состав на ѕвездите од типот на PG 1159 е необичен бидејќи, откако ќе ја напуштат асимптотската гранка на џинови (АГЏ), тие повторно отпочнуваат со хелиумско соединување. Затоа, атмосферата на една ваква ѕвезда е мешавина од материјал кој се наоѓал меѓу обвивките што согорувале водород и хелиум во нивната родителска ѕвезда на АГЏ.,&nbsp;§1. Се смета дека со време губат маса, се ладат и стануваат бели џуџиња од типот DO.;&nbsp;, §4.

Некои ѕвезди од типот на PG 1159 имаат променлива сјајност. Оваа мала променливост (5&ndash;10&nbsp;%) се должи на нерадијални пулсирања на гравитациските бранови во нив. Вибрираат во разни модови истовремено, со типични периоди меѓу 300 и 3.000 секунди., Табела 1.  Првата позната ѕвезда од овој вид е исто така PG 1159-035, чија променливост е утврдена во 1979 и ја добила ознаката GW Девица (*GW Vir*) во 1985&nbsp;г. Ваквите ѕвезди се нарекуваат *ѕвезди од типот на GW Девица* по нивниот прототип, а класата може да се подели на *[[Бело џуџе#Атмосфера и спектри|DOV]]* и *[[пулсирачко бело џуџе#Атмосфера_и_спектри|PNNV]]* ѕвезди., § 1.1;

## Поврзано
* Планетарна маглина
* Бело џуџе

## Наводи

Категорија:Видови ѕвезди
Категорија:Бели џуџиња
Куќата на божилакот

**„Куќата на божилакот“** на авторката Славка Манева е сликовница со илустрации на Тонкица Митровска, од едицијата „Чекор по чекор“ издание на Култура од 1997 година. Изданието е помогнато од Институтот Отворено општество Македонија

## Содржина
Во разнобојната, виножитна куќа на крајот на градот има седум одајчиња, секое во разна боја. Авторката го претставува секое од одајчињата, во стилот на народната детска игра „Чук, чук, Стојанче“ и ги запознава младите читатели со боите и со зборовите ѕуница, виножито и божилак.

## Наводи
Категорија:Македонски книги за деца
OH/IR-ѕвезда

__БЕЗСОДРЖИНА__
[мини|Опкружувањето на црвениот хиперџин [VY Големо Куче.]]
**OH/IR-ѕвезда** — ѕвезда на асимптотската гранка на џинови (АГЏ), црвен суперџин или хиперџин која покажува силно хидроксилрадикално мазерско излачување и необична сјајност на близуинфрацрвени бранови должини.

Во многу доцните фази на АГЏ-развојот, ѕвездата развива *суперветар* со крајно голема загуба на маса. Гасот во ѕвездениот ветар се оддалечува од ѕвездата, со што се кондензира при ладењето, образувајќи молекули како вода (H2O) и силициум моноксид (SiO). Ова може да создаде зрнца од прашина, претежно силикати, кои ја затскриваат ѕвездата на пократки бранови должини, и ја прават силен ифранцрвен извор. Хидроксилните (OH) радикали се добиваат со фотолиза или со судирна дисоцијација.

До мазерско излачување може да дојде со истиснување на H2O или OH. OH-мазерите може да предизвикаат моќно мазерско дејство на 1.612&nbsp;MHz, и ова се смета за главна одлика на OH/IR-ѕвездите. Многу други АГЏ-ѕвезди како миридите покажуваат послаби OH-мазери на други бранови должини како 1.667 или 22&nbsp;MHz.

## Примери
### OH/IR-ѕвезди

* R Орел
* SY Орел
* WX Риби
* GX Еднорог
* IW Водна Змија
* QX Крма
* V437 Штит
* V669 Касиопеја
* V1300 Орел
* V1365 Орел
* V1366 Орел
* NSV 25875
* W43A

### OH/IR-суперџинови

* S Персеј
* VX Стрелец
* VY Големо Куче
* AH Скорпија
* MY Кефеј
* PZ Касиопеја
* IRC −30308
* NML Лебед
* IRC +10420
* WOH G64

## Белешки

## Наводи

Категорија:Видови ѕвезди
Категорија:Ѕвезден развој
Категорија:Суперџинови од типот M
Категорија:Хиперџинови од типот M
Есткоин

**Есткоин** — предлог од 2017 година за национална криптовалута поврзана со програмата за е-резиденција на Естонија. Планот бил критикуван од претседателот на Европската централна банка, Марио Драги, кој рекол дека „ниту една земја-членка не може да воведе сопствена валута“. Во 2018 година, естонската влада појаснила дека не планирала да лансира национална криптовалута, туку дека ќе планира да „истражи различни можности“ за примена на блокчејн технологијата.

## Поврзано

* Е-резиденција на Естонија
* Естонија

## Наводи

Категорија:Криптовалутни проекти
Категорија:Финансии
Категорија:Криптовалути
Технециумска ѕвезда

**Технециумска ѕвезда** — ѕвезда чиј спектар содржи впивни линии на лесниот радиоактивен метал технециум. Најстабилниот изотоп на технециумот е 97Tc со полураспад од 4,21 милиони години, што е прекратко за да биде материјал од пред настанокот на ѕвездата. Затоа, пронаоѓањето на технециум во ѕвездените спектри во 1952&nbsp;г. дало непобитен доказ за нуклеосинтезата во ѕвездите. Еден краен случај е ѕвездата R Близнаци.

Ѕвездите кои содржат технециум се ѕвезди на асимптотската гранка на џинови (АГЏ) кои се налик на црвени џинови, но со малку поголема сјајност, и кои согоруваат водород во внатрешната обвивка. Припадниците на оваа ѕвездена класа се префрлаат на согорување на хелиумот во обвивката со интервал од 100.000 години — процес наречен  „зацрпување“. Технециумските ѕвезди им припаѓаат на класите M, MS, S, SC и C-N. Најчесто тие се променливи ѕвезди од долгопериодични типови.

Современите истражувања полажуваат дека технециумот во АГЏ-ѕвездите се јавува по извесен развој и дека значаен број од овие ѕвезди не го покажуваат во нивние спектри. Присуството на технециум е поврзано со „третото зацрпување“ во историјата на ѕвездите. Помеѓу топлинските пулсирања на овие ГЦЏ-ѕвезди, тешките елементи се образуваат во подрачјето помеѓу обвивките што согоруваат водород и хелиум по пат на бавниот процес на електронски зафат — ''s''-процесот. Потоа материјалот се издига на површина со длабоко струење.  99Tc, изотоп со полураспад од само 200.000 години, се произведува го АГЏ-ѕвезди и излегува на површината во текот на топлинските пулсирања. Неговото присуство е сигурен показател дека се случило трето зацрпување.

## Поврзано
* Бариумска ѕвезда
* Јаглеродна ѕвезда
* Живино-манганска ѕвезда
* Ѕвезда од типот S

## Наводи

## Надворешни врски
* Технециумска ѕвезда, Дејвид Дарлинг 

Категорија:Видови ѕвезди
Категорија:Технециум