open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пресликување

**Пресликувањето** е еден од најосновните поими во математиката. Не постои дел од математиката во кој не се вклучени пресликувањата, не постои математичка теорија која на овој или оној начин не ги вклучува пресликувањата.

За да го дефинираме поимот пресликување ќе појдеме од други, поелементарни поими. Нека се дадени две непразни множества: \ A и \ B. Ако постои барем еден елемент a \in A на кој според некое правило му е придружен елемент b \in B, тогаш велиме дека постои **придружување** (кореспонденција) од множеството \ A во \ B. Ако на елементот \ a \in A му е придружен елементот \ b \in B бележиме:

: a \longmapsto b
: a \xrightarrow{f} b

при што \ a се нарекува **оригинал** или **аргумент**, а \ b **слика**; множеството \ A се нарекува **домен** или **дефиниционо множество** на придружувањето, а множеството \ B - **кодомен** или **множество слики**.

Ако придружувањето го обележиме со \ f, а придружените елементи како подреден пар од видот: \ a \xrightarrow{f} b \,\,\,\Leftrightarrow \,\,\, (a,b), тогаш за придружувањето може да се запише:

: \ f \subseteq A \times B = \left \{ (x,y) | x \in A, \,\, y \in B \right \} и
: \ f(a) = b 

Меѓутоа при придружувањето на елементи од посочените множества не се наведени никакви услови кои придружувањето мора да ги задоволи; едноставно се формираат *парови* од елементи при кои едниот елемент му е придружен на другиот.

За едно придружување од множество \ A во множество \ B биде пресликување мора да го задоволува следново својство:
* \forall \, x \in A, \,\, \exists !\, y \in B, така што \ x \longmapsto y,

т.е. за секој \ x \in A , постои единствен (еднозначно определен) \ y \in B  така што важи \ x \longmapsto y, т.е. \ f(x) = y. Ова значи дека едно придружување е пресликување ако и само ако *секој* елемент од доменот има *единствена* слика во кодоменот.

Ако аргументите на пресликувањето се броеви, него го нарекуваме *бројно пресликување* или **функција**.

## Линеарни пресликувања
Нека \ \mathbb{F} е произволно поле и нека над него е формиран векторски простор \ V(\mathbb{F}). Пресликувањата за кои е исполнето:

* \ f(\alpha x + \beta y) = \alpha f(x) + \beta f(y)

или

* \ \left ( f(\alpha x) = \alpha f(x) \right ) \land \left ( f(x+y) = f(x) +f(y) \right )

за секои вектори x, y \in V(\mathbb{F}) и секои скалари \alpha, \beta \in \mathbb{F} се нарекуваат **линеарни пресликувања** (првото својство се нарекува *хомогеност*, додека второто *адитивност*). Овие пресликувања се специфични во многу погледи, па затоа со нивните својства се занимава една цела математичка дисциплина наречена линеарна алгебра.

## Видови пресликувања

## Поврзано
* Соодветствување (математика)
* Морфизам
* Проекција (математика)
* Топологија


Категорија:Теорија на множествата
Промискуитет

Практикувањето на повеќе различни избори без многу размислување се означува како **промискуитетност**. Најчестата употреба на терминот е поврзана со сексуалносто однесување, каде што се однесува на личност која не го ограничува својот сексуален живот според општествените норми - само еден партнер, или во рамките на долготрајна моногамна сексуална врска. Значи, личноста која е склона кон често менување на сексуалните партнери може да се означи како промискуитетна. Поради ваквата популарност на терминот, овој прилог се однесува на сексуалниот промискуитет. Многу често не се обрнува внимание на фактот дека ваквите луѓе обично се многу пребирливи во изборот на своите сексуални партнери, иако се склони кон промискуитетно однесување.

Промискуитетноста е строго осудена од конзервативните религии на денешницата. Ама затоа пак одредени секти, култови и религиозни редови создаваат простор за промискутитетно однесување. Постојат историски докази за постоењето на античка проституција во стара Месопотамија, Грција и Рим.

Категорија:Психологија
Размер TT

**TT**, (од англ. **''T**able **T**op* = „столна“) е [[размер]] во сооднос од 1:120 која припаѓа по големина помеѓу [[размер N|размерот N]] и [[размер HO|размерот HO]].

== Историја ==
Иновацијата е на инженерот Хал Џојс од [[Индијана]], [[САД]] во [[1946]] година, и со неговата фирма ХП Производ ([[Англиски јазик|англиски]]:*HP Products*) во [[1950]] година пуштено е во промет повеќе од 20 различни модели за хобисти на TT.
Моделите на TT во [[САД]] не бил особено прифатен но затоа во повоена [[Европа]] поради помалите просторни можности, прилично распространет. TT  бил најмал размер сѐ до [[1960]] кога фирмата ([[Англиски јазик|англиски]]: *Arnold Rapido'') на пазарот го претставува размерот N (1:160)

## Варијанти
Размерот TT има повеќе потесни линии како претставници на теснолинејски железнички линии како одговор на линијата во нормалниот размер TT.

  
    Варијации на размерот TT
  
  
    Размер
    Колосек
    Прототип
     Забелешка 
  
 
    TT
    12 мм 
    нормален
  1435 мм, покривајќи ги и ширините од 1250 - 1700 мм колосек 
  
    TTm
    9 мм 
    . 
  850 - 1250 мм колосек
  
  
    TTe
    6,5 мм
    .
    650 - 850 мм колосек 
  
  
    TTf
    4,5 мм 
    .
    400 - 650 мм колосек, во Република Македонија поради постоењето на теснолинејка од 600 мм.
  
 

## Надворешни врски
* History of the TT scale  
* Courier 

## Надворешни врски во дискусиони групи
* Forum lokomotive  Дискусиона група 
* zeljeznice.net  Дискусиона група 
* Vlaki info Дискусиона група 

## Поврзано
* Железничко моделарство
* Железница
* Пруга

Категорија:Размери во железничкото моделарство
Ел-Фатиха

**„Ел-Фатиха“** (, *Отворање*) — првото поглавје на светата книга Куран. Содржи седум стиха како молитва за Божјето поведување по вистинскиот пат и нагласување на господарството и милоста Божја. Ова поглавје игра посебна улога во традиционалните дневни молитви, со тоа што се рецитира на почетокот на секоја единица молитва (реќат).

## Толкување и значење на сурата Ел-Фатиха
Муслиманите веруваат дека Куранот е Божје откровение/објава, на арапски јазик. Преводите на било кој друг јазик се сметаат само за површни „толкувања“ на значењето, а не веродостојни верзии на Куранот. Затоа се користат за лични/духовни потреби на оние кои не знаат арапски. Еве ваков превод на македонски (со латинична транслитерација на арапскиот оригинал).

**Отворање**

**1:1** Во името на Алах, Милостивиот, Сомилосен!
: *Bismillāhir ra<u>h</u>mānir ra<u>h</u>īm*

**1:2** Благодарноста Му припаѓа на Алах, Господарот на Световите,
: *Al <u>h</u>amdu lillāhi rabbil 'ālamīn*

**1:3** Милостивиот, Сомилосен,
: *Ar ra<u>h</u>mānir ra<u>h</u>īm*

**1:4** Владетелот на Судниот Ден!
: *Māliki yawmid dīn*

**1:5** Ние само Тебе Те обожуваме и само од Тебе помош бараме!
: *Iyyāka na'budu wa iyyāka nasta'īn*

**1:6** Упати нѐ на патот вистински,
: *Ihdinā<u>s</u> <u>s</u>irā<u>t</u> al mustaqīm*

**1:7** на патот на оние врз кои ја разлеа Твојата благодат, а не на патот на оние кои гневот Твој го предизвикаа и не на патот на оние кои во заблуда скршнаа!
: *<u>S</u>irā<u>t</u>al ladhīna an'amta 'alayhim ghayril magh<u>d</u>ūbi 'alayhim walā<u>d</u> <u>d</u>āālīn*

По рецитирањето се вели „Амин“.

## Откровение
Исламската веронаука, меѓу другото, се занимава и со тоа каде овие зборови му биле објавени на Мухамед - на пример, дали додека тој бил во Мека или во Медина. Според Ибн Абас и други, сурата Ел-Фатиха е Меканска сура; според Ебу Хурејре и други, ова е Мединска сура. Првиот став е општоприфатен.

## Статистика
Оваа сура содржи 7 стиха, 29 збора и 139 букви (или 25 и 120, ако не се брои првиот стих), иако Ибн Кесир вели: „Веронаучниците велат дека Ел-Фатиха се состои од 25 збора и дека содржи 113 букви.“ Потпаѓа под првиот хизб, и затоа првиот џуз, кои се делови од Куранот.

## Преводи, толкувања и образложенија на сурата Ел-Фатиха
Многу учени ја нагласуваат важноста на оваа глава во нивните дела.

Сурата Ел-Фатиха се кажува 17 пати дневно, броејќи ги само фарзовите (задолжителни) намази (молитви), од секој активен муслиман во светот. Таа е сржта на Исламот.

Фатиха
Категорија:Намаз
Енциклопедист

[мини|Дени Дидро, портрет на [Луј-Мишел ван Лоо, 1767]]
**Енциклопедист** — поим што најчесто се користи за група на француски мислители и просветители од XVIII век, кои работеле на издавањето на Француската Енциклопедија (*Encyclopédie, ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers*), која била издавана во Франција во периодот од 1751 до 1780 од Дени Дидро и Жан ле Рон Д'Аламбер.

Поопшто, терминот може да се користи за лице кое помага во пишувањето на енциклопедија.
Омикоши

200px|thumb|Во шинтоизмот се верува дека омикоши содржи бог
**Омикоши** (јапонски: お神輿) е вид на сосем мал шинто храм кој може прилично лесно да биде пренесен на други локации. Секој шинто храм комплекс се состој од повеќе порти кои водат кон помали храмови, најмал од кои е омикошито. Типични форми на омикоши се правоаголник, шестаголник или осумаголник.

За време на шинто празници се вади омикошито надвор од храм комплексот. Верниците го носат на рамења преку два стапови при кои е заврзено. Целта е да Му се прикажи околината на богот кој го содржи омикошито и обратно. Ваквите шинто празници привлекуваат многу верници и во некои случаи може да бидат мошне опасни за набљудувачите.

Постој малку поголем вид шинто храм со тркала со слична употреба како и омикошито наречено *данџири*.

## Надворешни врски

* Повеќе слики

Категорија:Јапонски поими
Категорија:Религија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Антефикс

thumb|right|250px|этрусский антефикс
[thumb|right|250px|Антефикси на работ на покрив на [грчки храм]]
**Антефикс** (*Ante-fixae*) (од лат. *antefigere*, претходно прицрвстување), се вертикален блок на завршеткот на (контра)покривката на ќерамидите на покрив на грчки храм; го заземаат местото на киматиумот и обликуваат гребенести украси по рабовите на храмот. Актефиксите богато се резбаат со антемионска орнаментација.

## Наводи
* 

Категорија:Архитектонски елементи
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Себороичен дерматит

**Себороичен дерматит** е кожно заболување, кое настанува како резултат на истовремено дејствување на надворешни и внатрешни фактори. Некои нарушувања на жлездите со внатрешна секреција може да доведат до нарушување на метаболизмот на мастите, кое се одразува на функцијата на масните жлезди. Овие жлезди почнуваат да произведуваат мрсен секрет (себум) во поголемо количество со променет биохемиски состав, што претставува хранлива подлога за развој на некои микроорганизми, кои редовно ги има на кожата (сапрофитни микроорганизми). Метаболитичките производи како резултат од исхраната на микроорганизмите со себумот, предизвикуваат надразнувачки реакции на кожата, а последица се воспалителните процеси на кожата.

Себороичниот дерматит се локализира во таканаречени себороични области на кожата - влакнестиот дел на главата, средниот дел на лицето (чело, веѓи, околу носот, брада), областа на градната коска, на грбот, околу гениталиите и анусот. Во овие регии кожата се зацрвенува, станува влажна и отечена, површината е мрсна и може да биде покриена со масни жолтеникави лушпи, кои предизвикуваат јадеж. Кај новороденчињата себороичниот дерматит се манифестира со бело- жолтеникави корички, красти и лушпи по влакнестиот дел на главата - млечна кора со црвенило во слабинските набори.

## Лечење

Лекувањето е со локално аплицирање кортикостероидни кремови краток период, а влакнестиот дел се третира со 3-процентна салицилна киселина во масло или комбинирана салицилна киселина и резорцин во еднаков сооднос. Се препорачуваат препарати што содржат сулфур, селен (селсун) и др. По потреба се применуваат и некои локални антипаразитарни препарати во вид на таблети или масти (канестен, флагил и др.).

## Воспаление околу устата

Воспаление на кожата околу устата се вбројува во посебна варијанта на розацеата. Кај поголем број од заболените се докажува присутност на контактна алергија на козметички препарати (кремови, лосиони), кармини, сапуни, пасти за заби и др. Голема важност за настанување на ова заболување имаат и некои микроорганизми (габички и паразити- демодексфоликулорум). Важна улога за оваа болест имаат и хроничните нарушувања на органите за варење (хроничен запек) како и употребата на контрацептивни средства. Заболувањето обично се јавува кај жените на возраст од 20 до 40 години. Кај овие болни кожата околу устата е лесно зацрвенета и нафрлана. Процесот е хроничен и често повторлив (со периоди на подобрувања и повторни влошувања) при употреба на кортикостероидни препарати.

#### Лечење на дерматитот околу устата

Локално се аплицираат индиферентни средства, од кои мошне успешни се меката цинкова паста (цинк оксид 10 отсто, рицинусово масло 30 грама и ланолин 60 грама). Се препишува и тетрациклини и антипаразитна терапија како и кај розацеата. Не треба да се користат кортикостероидни препарати, козметички средства и флуорирани пасти за заби. Кожата може да се чисти со растителни лосиони и мека вода (без калциум).
## Извор

Дневник весник, Статија - *При воспаление на кожата избегнувајте кортикостероидни препарати*, Издание: сабота, 18 март 2006, Скопје, РМ.

## Надворешни врски

Категорија:Кожни болести
Дерматит

**Дерматит** или **егзема** — општ термин кој опфаќа повеќе кожни болести. Зборот дерматит потекнува од грчкиот јазик и значи воспаление на кожата. Овие заболувања се одликуваат со јадеж, црвенило и осип. Доколку состојбата е краткотрајна, можна е појава на мали меури, додека кај долготрајни случаи можно е задебелување на кожата. Зафатената површина на кожата може да варира од мала до цело тело.

Дерматит е алергиска реакција предизвикана од специфични алергени. На пример, кога кожата доаѓа во контакт со коприва тоа всушност обично предизвикува дерматит. Во главно, најкарактеристичните дерматити се:
* Себороичен дерматит
* Атопичен дерматит (Екзема) - општиот збор *дерматит* понекогаш се користи во именувањето на оваа болест.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Автоимуни болести
Категорија:Кожни болести
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Димитар Зафировски

**Димитар (Митко) Зафировски** ( во  —  во ) — македонски комунистички деец, припадник на работничкото движење, новинар, учесник во НОВ.

## Животопис
мини|250п|Членови на Главниот штаб на НОВ и ПОМ, на ЦК на КПМ, на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ и други борци (меѓу нив Митко Зафировски)

По Балканските војни живее во Бугарија како емигрант. Во 1932 станува член на БКП, а подоцна и партиски функционер по национална линија при Централниот комитет на БКП.

Соработува со списанието „Роден крај“ на Гевгелиското братство во Софија и соработува во списанието „Македонски вести“, каде што објавува под псевдонимот Д. Г. Заров. Заедно со Антон Попов и Коста Веселинов го уредуваат весникот „Гоце“ во 1938 година.

До 1941 година бил прогонуван како лево ориентиран Македонец. За време на окупацијата повеќепати бил апсен, а во април 1943 година, во отсуство, бил осуден на смрт. Од 1941 година станува секретар на МК КПЈ за Гевгелија. Во 1942 година станува член на Пленумот на ПК КПЈ за Македонија, член на Агитпроп при Главниот штаб на НОВ и ПОМ и на ЦК КПМ. Учествува на Првото заседание на АСНОМ.

По ослободувањето тој бил првиот диркетор на ИНИ, во периодот од (1948-1949), додека во периодот 1951-1972 е директор на Народната библиотека во Скопје.

## Наводи


Категорија:Луѓе од Гевгелија
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Дејци на БКП
Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ
Категорија:Починати во Скопје
Категорија:Македонски преселници во Плевен
Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ
Категорија:Учесници во НОБ
CVS

* CVS - Chorionic Villus Sampling, Плацентосинтеза, Испробување на Плацентен Зачеток
* CVS - Concurrent Versions System
Мигел Руис

Дон **Мигел Анхел Руис** () — мексикански автор, нагвал, шаман, и учител.
 
Роден 1952 година во Мексико, бил хирург и по некој тежок настан поврзан со смртта, решил да почне да ги бара одговорите на битните прашања во традиционалните учења на неговите предци, во мудроста на Толтеците. Сега е автор, шаман и учител.

Толтечката империја се појавила во централно Мексико во десеттиот век од нашава ера. Главниот град бил Тула, после нив Ацтеките го разрушиле за градежен материјал и направиле друг град. Затоа малку се знае за нивната култура, но легендите го сториле своето. Тие биле прва од екстремно милитаристичките култури во регионот кои ја искористиле својата моќ за да ги потчинат и завладеат соседите, а ги имале освоено териториите претходно владеени од Маите.

Дон Мигел Анхел Руис го објавил своето најзначајно дело *Четирите Договори* во 1997 година и продадени се околу 4 милиони примероци. Тоа се залага за лична слобода од договори и верувања кои сме ги направиле со себеси и со другите, а ни донеле ограниченост и несреќа во нашите животи. Тоа е за наоѓање на сопствениот интегритет, љубовта кон самиот себе, и бидување во мир со оваа реалност.

Четирите Договори се:

1. Биди беспрекорен во твоето зборување

Зборувај со интегритет. Кажувај го само тоа што го мислиш. Избегни зборување против самиот себе и оговарање на другите. Употреби ја моќта на зборот во насока на вистината и љубовта.

2. Не сфаќај ништо лично

Се што другите прават не е поради тебе. Она што другите го зборуваат и прават е проекција на нивната сопствена реалност, нивниот сопствен сон. Кога ќе бидеш имун на мислењата и дејствата на другите, нема да бидеш жртва на непотребно страдање.

3. Не прави претпоставки

Најди храброст да прашуваш прашања и да го изразуваш она што навистина го сакаш. Комуницирај со другите најјасно што можеш за да се избегнат недоразбирања, драматизирање и тага. Само со еден договор, може комплетно да го измениш својот живот.

4.Секогаш прави најдобро што можеш

Твојот максимум ќе се менува од миг во миг, ќе биде различен кога си здрав, од оној кога си болен. Под какви било околности, едноставно делувај најдобро што можеш, па ќе избегнеш самоосудување, малтретирање на себеси, и жалење (каење).

Категорија:Мексикански писатели
Категорија:Родени во 1952 година
Извод од производ

Оваа статија подетално се занимава со поимот ***Извод од производ на функции***.  Околу дефиницијата на поимот извод на функција, видете ја статијата Диференцијално сметање.

При диференцирање на производ не се раководиме според принципот по кој диференцираме збир или разлика. Правилото при диференцирање на збир или разлика е: **извод од збир (разлика) е збир (разлика) на изводи**, што не е случај со производот.

## Како се ''бара'' извод од производ на две функции?
Тврдењето ќе го дадеме формално, во вид на теорема:

Нека \ f и \ g се реални функции од една променлива, определени на интервалот \ P и диференцијабилни во точка \ x_0 \in P. Тогаш и нивниот производ \ f\cdot g е диференцијабилен во точката \ x_0 \in P и при тоа важи:

:\ (f\cdot g)^\prime(x_0) = f^\prime(x_0)\cdot g(x_0) + f(x_0)\cdot g^\prime(x_0)

Дополнително ако посочените функции се диференцијабилни во секоја точка од интервалот \ P, тогаш и нивниот производ е диференцијабилен на целиот интервал и формално се бележи:

:\ (f\cdot g)^\prime = f^\prime \cdot g + f\cdot g^\prime

## Доказ

Ќе дадеме и формален доказ. Нека се исполнети условите на теоремата, т.е. нека постојат изводите на функциите \ f и \ g во точката \ x_0 \in P. Тогаш, според дефиницијата на извод имаме:

: f^\prime (x) = \lim_{x \to x_0} \frac{f(x) - f(x_0)}{x - x_0}

: g^\prime (x) = \lim_{x \to x_0} \frac{g(x) - g(x_0)}{x - x_0}

Бидејќи по дефиниција: \ (f\cdot g)(x) = f(x)g(x), имаме:

: (f\cdot g)^\prime (x) = \lim_{x \to x_0} \frac{(fg)(x) - (fg)(x_0)}{x - x_0} = \lim_{x \to x_0} \frac{f(x)g(x) - f(x_0)g(x_0)}{x - x_0} = 
:: = \lim_{x \to x_0} \frac{f(x)g(x) - f(x_0)g(x_0) + g(x)f(x_0) - g(x)f(x_0)}{x - x_0} =

:: = \lim_{x \to x_0} \frac{g(x) \left ( f(x) - f(x_0) \right ) + f(x_0) \left ( g(x) - g(x_0) \right ) }{x - x_0} =

:: = \lim_{x \to x_0} \frac{f(x) - f(x_0)}{x-x_0} \cdot \lim_{x \to x_0} g(x)  + f(x_0)\cdot \lim_{x \to x_0} \frac{g(x) - g(x_0)}{x-x_0} =

:: = f^\prime (x_0)\cdot g(x_0) + f(x_0)\cdot g^\prime (x_0) \,\,\,\blacksquare

Со тоа доказот е завршен.

## Случај со повеќе од две функции

Кога веќе го покажавме правилото за две функции, лесно ќе го прошириме на три, четири и повеќе.

Нека се зададени функции f,\, g,\, h,\, k\, и нека претпоставиме дека сите се диференцијабилни во некоја точка \ x. Тогаш имаме:

* **Извод од производ на три функции во точка <math>\ x</math>:**
: \ (fgh)^\prime = [f(gh)]^\prime = f^\prime (gh) + f(gh)^\prime = f^\prime gh + f(g^\prime h + gh^\prime) = f^\prime gh + fg^\prime h + fgh^\prime \,\,\,\blacksquare

* **Извод од производ на четири функции во точка <math>\ x</math>:**
: \ (fghk)^\prime = [f(ghk)]^\prime = f^\prime (ghk) + f (ghk)^\prime = f^\prime ghk + f(g^\prime hk + gh^\prime k + ghk^\prime) =

: \ f^\prime ghk + fg^\prime hk + fgh^\prime k + fghk^\prime

## Поврзано
* Диференцијално сметање
* Извод од количник
* Интегрално сметање

Категорија:Математика
Писта

**Писта** е долга, тесна патека со варијабилна должина, зависно од нејзината употреба. Постојат разни видови писти:

* Авионска писта
* Скијачка писта
* Мечувалска писта
* Модна писта
Писта (мечувалство)

thumb|right|300п|Коса проекција на писта со должини и мечувалциВо денешното мечувалство, **писта** е долгата и тенка вештачка патека по која се одвива овој спорт. Таа е долга околу 14 м и шрока 2 м; последните два метра по секој крај се посебно обележани за да го предупредат мечувалецот пред да се повлече наназад дека се ближи крајот на патеката. Повлекување вон краевите на пистата со двете нозе резултира со негативен бод. Доколку мечувалецот со една нога стапне вон страните на пистата, рундата сопира. Истото напраевно со две нозе е пенал - загуба на еден метар, а ако ова резултира со одење вон пистата, со доделува бод на противникот. По секоје стапнување (допир), мечувалците почнуваат повторно од средината на патеката, раздалечени 4 метри, или отприлика на позиции каде сечилата можат одвај да им се допрат при максимална испруженост. Многу писти на турнири се „вземјени“, така што ако мечот го допре подот, ударот не се регистрира.

## Видови на писти
Постојат три вида на мечувалски писти:

* *Гумена проводлива писта* - направена од проводлив материјал со гумена опачина. Тежи околу 25 кг.
* *Алуминиумска профилна писта* - направена од алуминиумски профили заштрафени еден за друг. Тежи околу 300 кг.
* *Плетена метална писта* - Направена од исплетен метал, без опачина. Тежи околу 70 кг.

Категорија:Мечување
Хирохито

thumb|300px|Царот Хирохито сликан во Кјото, 1928.
**Хирохито** (јапонски: 裕仁) ( - ) бил цар на Јапонија од 1926 до неговата смрт. Во Јапонија е познат по неговото посмртно име Шоова Тенноо (јапонски: 昭和天皇).

Првиот дел на неговото владеење (1926 - 1945) се случило во времето кога се зајакнувала воената сила на владата. Иако Уставот пропишувал дека само царот смеел да управува со Јапонското царство и неговата војска и воена морнарица, вистинската ситуацијата била поинаква. Тој всушност претставувал само фигура. Политиката на тогашната влада довела до војна со Кина (1937 - 1945) и Втората светска војна. Како последица на тоа, и до денес кај некои жители на азиски држави окупирани од страна од јапонската царска армија, често имаат непријателски однос кон јапонското царско семејство.

По јапонскиот пораз во Втората светска војна, САД преку генералот Даглас Мекартур му дозволила на Хирохито да продолжи со неговото владеење, но без традиционалното тврдење дека бил потомок на „Сончевиот Бог“ поради што биле жртвувани многу животи за текот на војната (камиказе). На Хирохито и Јапонија им се овозможило да се концентрираат на развивање на економијата во кој домен државата стекнала голем напредок.

Во натамошното владеење на Хирохито тој станал активен член во општиот јапонски живот. Извршувал многу служби како поглавар на државата со силна јавна присутност во разни церемонии и сл. Неговата улога понатаму многу придонела во поправање и подобрување на дипломатската слика на Јапонија.

Категорија:Цареви на Јапонија
Категорија:Јапонски зоолози
Категорија:Носители на Големиот крст од посебна класа на Орденот за заслуги за СР Германија
Александар Урдаревски

**Александар Урдаревски**, познат како *Станко* или *Санде*, ( во  —  во ) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија, македонски комунист и учесник во НОБ. Прогласен е посмртно за народен херој во 1951 година. Неговото родно село е именувано „Чучер-Сандево“ по него.
лево|мини|Споменик на Александар Урдаревски
лево|мини|Спомен плоча на сите загинати борци во НОВ од селото Чучер-Сандево, меѓу кои и Александар Урдаревски

## Животопис
По завршувањето на основното образование во Скопје, завршил средно
земјоделско училиште во Неготин и студирал на Земјоделскиот факултет во Белград. Во 1938 година станал член на СКОЈ, а во 1939 година на КПЈ.
мини|Спомен-куќа на Александар Урдаревски 2

## Учество во НОБ
По капитулацијата на Југославија во Втората светска војна ги прекинува студиите и се враќа во Скопје. Се поврзал со организацијата на КПЈ во Скопје и работел на организирањето на народно-ослободителното движење во Скопско. Во август 1941 година заминува во Првиот скопски партизански одред. Во 1942 година се бори во Вториот скопски партизански одред, каде што е заменик-командант и командант. Во 1943 командува со Скопско-косовскиот партизански одред. Убиен е во битка со италијанско-албанските чети..

За народен херој бил прогласен на 20 декември 1951 година.

## Поврзано

* Санде Урдаревски
* Никола Урдаревски
* Живко Урдаревски
* Стоилко Урдаревски
*Трипун Урдаревски
*Стојан Урдаревски
** Неделко Урдаревски
** Благоја Урдаревски
** Љубе Урдаревски
** Младен Урдаревски
** Перо Урдаревски

## Наводи

Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Југословенски комунисти
Категорија:Втор скопски партизански одред
Категорија:Народни херои на Југославија од Македонија
Фраза (мечувалство)

Во мечувањето, **фраза** е непрекината низа од препознатливи офанзивни или дефанзивни потези, како бодежи или блокади (паради). Фразата завршува кога судијата ќе оцени дека борбата треба да престане заради телесен контакт, удар (на или вон метата), пенал, или кога двајцата мечувалци се враќаат во пасивност.

## Поврзано
* Мечувалство
* Флорет
* Меч
* Сабја
Јат Ервејс

мини|десно|Лого на Јат Ервејз
**Јат Ервејс** (*Jat Airways*, ИАТА код: **JU**, по почетните букви на *Југославија*, ИЦАО код: **ЈАТ**) е авиокомпанија со седиште во Белград, Србија. Таа е национален авиопревозник на Србија и поранешен авиопревозник на Југославија (под името *JAT Југословенски Аеротранспорт*, *Yugoslav Airlines*). Се смета за шеснаеста најстара авиокомпанија во Европа. Air Serbia е создадена на 1 август 2013 како легален наследник на Jat Airways, и е во сопственост на владата на Србија (51%) и Etihad Airways (49%).

## Флота




## Наводи

Категорија:Јат Ервејс
Категорија:Авиокомпании во Србија
Категорија:Членки на ИАТА
Категорија:Авиокомпании основани во 1927
Категорија:Членки на Асоцијацијата на европски авиокомпании
Категорија:Авиокомпании на распаднати држави
Брод (појаснување)

* Брод —  пловен објект.
* Брод — централниот дел на црква, кој се простира од главниот влез до трансептот, или до презвитериумот, кај цркви без трансепт.
* Брод —  плиток премин преку река или друга водна површина. Од него се изведени следниве топоними:
----
;Македонија 
* Брод — град во Македонија, официјално *Македонски Брод*.
* Брод —  село во Битолско, Општина Новаци.
* Бродец —  село во општина Гостивар.
* Бродец —  село во општина Тетово.
* Бродец —  село во општина Чучер-Сандево.
* Бродска Клисура на р. Треска

;Хрватска
*Славонски Брод —  град во Бродско-посавската жупанија

;Косово
*Брод, село во регионот Гора
Извод од количник

Оваа статија подетално се занимава со поимот ***Извод од количник на функции***.  Околу дефиницијата на поимот извод на функција, видете ја статијата Диференцијално сметање.

При диференцирање на количник на две функции важат построги критериуми околу постоењето на изводот, т.е. мора да бидат задоволени неколку суштински предуслови, пред сѐ функцијата која е во именителот да има вредност различна од нула во точката во која го пресметуваме изводот.

## Како се ''бара'' извод од количник на две функции?
Формално, тврдењето е следново:

Нека \ f и \ g се реални функции определени на интервалот \ P и диференцијабилни во точка \ x_0 \in P и нека, дополнително, \ g(x_0) \neq 0. Тогаш и нивниот количник \frac{f}{g} е диференцијабилен во точката \ x_0 \in P, и при тоа важи:

: \left( \frac{f}{g} \right ) ^\prime (x_0) = \frac{f^\prime (x_0)g(x_0) - f(x_0)g^\prime (x_0)}{ \left ( g(x_0) \right ) ^2 }

Ако двете функции се диференцијабилни во секоја точка од интервалот и уште \ g е различна од нула во секоја точка, тогаш формално се бележи:

\left( \frac{f}{g} \right ) ^\prime = \frac{f^\prime g - fg^\prime}{ g ^2 }

## Доказ

Нека \ f и \ g се диференцијабилни во точка \ x_0 \in P и \ g(x_0) \neq 0. Тогаш:

: f^\prime (x_0) = \lim_{x \to x_0} \frac{f(x)-f(x_0)}{x-x_0} и

: g^\prime (x_0) = \lim_{x \to x_0} \frac{g(x)-g(x_0)}{x-x_0}

Тогаш за изводот на количникот имаме:

: \left( \frac{f}{g} \right ) ^\prime = \lim_{x \to x_0} \frac{\left( \frac{f}{g} \right ) (x) - \left( \frac{f}{g} \right ) (x_0)}{x-x_0} = \lim_{x \to x_0} \left [ \frac{1}{x-x_0} \cdot \left ( \frac{f(x)}{g(x)} - \frac{f(x_0)}{g(x_0)} \right ) \right ] =

:  = \lim_{x \to x_0} \left [ \frac{1}{x-x_0} \cdot \frac{f(x)g(x_0) - f(x_0)g(x)}{g(x)g(x_0)} \right ] =  \lim_{x \to x_0} \frac{1}{g(x)g(x_0)} \cdot \lim_{x \to x_0} \frac{f(x)g(x_0) - f(x_0)g(x)}{x-x_0} =

: = \frac{1}{(g(x_0))^2} \lim_{x \to x_0} \frac{f(x)g(x_0) - f(x_0)g(x) - g(x_0)f(x_0) + g(x_0)f(x_0)}{x-x_0} =

: \frac{1}{(g(x_0))^2} \left [ g(x_0)\cdot \lim_{x \to x_0} \frac{f(x)-f(x_0)}{x-x_0} - f(x_0)\cdot \lim_{x \to x_0} \frac{g(x)-g(x_0)}{x-x_0} \right ] =

: \frac{1}{(g(x_0))^2} \left ( g(x_0)\cdot f^\prime (x_0) - f(x_0)\cdot g^\prime (x_0) \right ) = \frac{f^\prime (x_0)g(x_0) - f(x_0)g^\prime (x_0)}{ \left ( g(x_0) \right ) ^2 }

## Поврзано
* Диференцијално сметање
* Извод од производ
* Интегрално сметање
* Математичка анализа

## Извори
Шекутковски, Никита : *Математичка анализа I*, Просветно Дело, Скопје, 1996

Категорија:Математика
Емират

Етимолошки **емират** или **амират** (арапски: إمارة, множ: إمارات) е квалитет, дигнитет, функција или територијална надлежност на еден емир (владетел, дувернер и сл.)

## Како монархии
Воопштено, емират означува политичка територија владеана од династички арапски монарх наречен емир.

Вистинските емирати се ретки од следниве причини: највеќето емирати денес се исчезнати, се интегрирани во поголема современа држава или ја имаат сменето титулата на владетелот, на пр. во Малик („крал“ на арапски) или Султан.

Пример за ваквото уредување се Обединетите Арапски Емирати, федерална држава составена од неколку фердерални емирати, секоја под управа на наследен емир. Седумте емири сочинуваат изборен колегиум за Претседател и Премиер на федерацијата.

## Како провинции
Покрај ова, зборот на арапски значи и Шеик) од кралското семејство, како кај губерноратите во Саудиска Арабија .

## Список на независни емирати

*, емират од 1757
*, емират од 1878
*, обединети од 1971

## Список на поранешни емирати
* Бухарски емират
* Исламски Емират Авганистан
* Исламски Емират Вазиристан
* Ез Зубајр
* Хивски емират

Категорија:Феудализам
Категорија:Монархија
Категорија:Арапски зборови
Категорија:Општествени уредувања
Село (средина)

**Село** или **рурала** е ретко населена животна средина вон влијанијата од урбаните градови. Во овие краишта има населени места (села), ненаселени места за стопански активности и дивина. Луѓето кои живеат на село обично се нарекуваат селани и работат на фарма или во други индустриски гранки.

Руралноста на едно место се мери по густината на населението (населеноста). Така, поретко населените места се сметаат за порурални.

На село луѓето се занимаваат со земјоделство и сточарство, но и шумарство, рударство, експлоатација на други природни ресурси, како и туризам (селски туризам).

Начинот на живот на село се раликува од градскиот, главно по ограниченоста на услужните дејности, особено јавните служби. Државните служби како полицијата, училиштата, противпожарните служби и библиотеките постојат, но се со ограничен опфат, или пак се недостапни за пооддалечените заедници. Јавните услуги како водовод, канализација, улично осветлување и комунална хигиена генерално постојат во поголемите места. Јавниот превоз е ограничен или го нема, и затоа луѓето обично имаат свои возила. Доколку ова е непрактично, тие пешачат, возат велосипеди или јаваат животни како коњи, магариња или камили, зависно од тоа каде живеат.

## Поврзано
* Село (населба)
* Вонградска куќа (поседничка)
* Дигитален јаз
* Фолклор
* Селанство

## Наводи
* Hart, John Fraiser. *The Rural Landscape*, ISBN 0-8018-5717-1.

Категорија:Рурална географија
Категорија:Населени места
Категорија:Човечки живеалишта
Таратор

thumb|200px|Таратор
**Таратор** или **таратур** — освежителна салата или ладна супа, особено популарна во топлата пролет и жешкото лето.

## Како се прави (рецепт)

### Состојки (за четворица)
* една глава лук
* половина килограм кисело млеко
* две свежи краставици
* 100ml сончогледово или маслиново масло
* една мала лажица сол

### Потребен специјален прибор
* дрвен сад за толчење
* дрвен толчник

### Подготвување
Лукот се дели на чешниња и се лупи. Чешнињата се ставаат во дибекот сосе солта и се толчат сѐ додека не се добие еднолична смеса. Во дибекот се додава сето масло и со толчникот се меша сѐ додека маслото не се впие во истолчениот лук. Масата треба да добие конзистенција слична на мајонез. Киселото млеко се истура во длабок порцелански или стаклен сад и во него се додава истолчениот лук. Се меша за да се изедначи. Ако киселото млеко е прегусто, некои додаваат малку студена вода. Други пак претпочитаат тараторот да остане погуст.

Краставиците се мијат и се лупат. Потоа со остар нож се сечкаат на ситни парченца. Наместо нож може да се употреби ренде. Иситнетите краставици се додаваат во смесата. По можност, се зачинува со листови свеж копар (*Anethum graveolens*).

## Сервирање
Готовиот таратор пред сервирањето се лади во фрижидер. Непосредно пред послужувањето може да се додадат коцки мраз.

## Галерија


File:Таратур 01.jpg|Македонски таратор
File:Таратур чунови.jpg|Тараторни чунови
File:Таратур02.jpg|Таратор




## Наводи

Категорија:Македонска кујна
Категорија:Турска кујна
Категорија:Балканска кујна
Категорија:Турцизми
Мурасаки Шикибу

thumb|Мурасаки Шикибу прикажана на карта од играта на збирка од сто песни - Хјакунинишу|300px
**Шикибу Мурасаки** (родена во 973 г. во тогашниот главен град Кјото — почината во 1014 или 1025 г.) — поетеса, романописец и дама во придружба на царскиот двор за време на хејанскиот период. Таа е најпозната како авторка на првиот роман во светот - „Приказна за Генџи“ (јапонски: 源氏物語), напишан на јапонски јазик помеѓу 1000 и 1012 година. Мурасаки Шикибу е псевдоним, а нејзиното лично име е непознато, иако некои сметаат дека било Фуџивара но Каоруко (藤原香子), споменато во дворски дневник од 1007 година како името на дама во придружба на царскиот двор.

Литературата што ја пишувале хејанските дворски дами е призната како една од најраните, а делата се меѓу најдобрите литературни дела во јапонскиот канон. Жените од Хејанскиот период традиционално биле исклучени од учењето и пишувањето на кинески јазик, пишаниот јазик на владата, но Мурасаки, израсната во домаќинството на нејзиниот ерудитивен татко, покажала рана склоност кон кинеските класици.

Покрај „Приказна за Генџи“, познат бил и нејзиниот „Дневник на дамата Мурасаки“, а нејзината збирка поезија била изгубена. Во рок од една деценија од завршувањето на романот „Приказна за Генџи“, тој бил дистрибуиран низ провинциите; Во рок од еден век, тој бил препознат како класик на јапонската литература и станал предмет на научна критика. Делото го отсликува животот во Хејанскиот двор при неговиот врв. Почнувајќи од 13 век, нејзините дела биле илустрирани од многу јапонски уметници и познати мајстори на дрводелските укијо-е уметности.

### Галерија

## Наводи

## Надворешни врски
*
*
* Rozan-ji Temple, Kyoto
* 
* 
* 
* Exhibition: The Tale of Genji, A Japanese Classic Illuminated at Metropolitan Museum of Art

Категорија:Јапонски романописци
Категорија:Несигурна година на раѓање
Категорија:Несигурна година на смрт
Категорија:Јапонски поети
Категорија:Неидентификувани луѓе
Микеле Кваранта

**Микеле Кваранта** () (роден на 24 декември 1953 во Италија) е учител по аикидо, кој живее во Швајцарија.

## Животопис
Континуирано вежба аикидо од 1974 г. Моментално е носител на 6. Дан во аикидото. Скоро 22 години бил асистент (уке) на Масатоми Икеда и го придружувал на сите семинари кои ги одржувал Икеда. Неговата спортска кариера ја започнал како професионален фудбалер на ФК Нордстерн (во првата Швајцарска фудбалска лига), а потоа работел и како професионален фудбалски тренер. Подоцна се вработил како банкарски службеник и на крај се насочува професионално кон аикидото. По повлекувањето на Икеда во 2001 г. од активниот аикидо живот, Микеле Кваранта родолжува самостојно да го проширува аикидото наследено од Икеда-сенсеј. Основал две школи со повеќе клубови. Првата била во градот Базел (Швајцарија) од 1983 година, додека поновата е во градот Нешател (Швајцарија). Има повеќе од 300 ученици во своите школи. Во меѓународната сцена посебно се истакнува како технички директор на повеќе држави кои ја ценат неговата способност, стручност и оддаденост на аикидото. Со правото да доделува мајсторски степени заклучно со 4. Дан во Словачката аикидо асоцијација, додека самиот беше носител на 5. Дан и титула Шидоин, претставува уникатен пример во светот со таква дозвола доверена од Аикикаи Хомбу Доџо. Освен аикидо подучува Аикикен, Аикиџо и Хоџо (HOJO) (древна дисциплина развиена во школата Кашима Шинден Џикишинаге Рју (Kashima Shinden Jikishinkage Ryu) која датира од 14 век и за која се користи посебен бокен (дрвен меч) . Оваа дисциплина подетално ја подучува на летните семинари.

## Образование
Средно економско училиште.

## Јазици
Зборува италијански, шпански, француски, германски, португалски и англиски.

## Семинари
Редовно одржува семинари во следните земји: Швајцарија, Словачка, Чешка, Полска, Русија, Украина, Египет, Хрватска, Србија и Македонија, а на чести покани и во Велика Британија, Ирска, Холандија, Германија, Турција, Франција и Италија.

## Хоби
Музика и фудбал.

## Надворешни врски
* Аикидо Клуб Хенбо
* Аикидо училиште Базел

Категорија:Боречки вештини
Цаде (буква)

**Цаде** (исто така **Цади**, **Саде** или **Сад**) е осумнаесеттата буква во многу семитски писма, како феникискиот, арамејскиот, хебрејскиот  и арапскиот . Нејзината најстара звучна вредност веројатно била , иако постојат разни изговори кај разните денешни семитски јазици и нивните дијалекти. Таа претставува соединеније на три протосемитски „емфатични согласки“ на хананејски јазици. Арапскиот, кој ги задржал фонемите како посебни, има воведено варијанти за изразување на трите. На арамејски, овие емфатични согласки се соединуваат во буквите *[[ајин]]* односно *[[тет]]*, и така хебрејскиот збор *ерец* ארץ (земја, почва) е **' ארעא на арамејски.

Феникиската буква била претворена во [[Грчка азбука|грчката]] буква [[сампи]]  и [[Сан (буква)|сан]]  на [[Староиталска азбука|етрурски]]  ''Ś''. Истата е и веројатен извор на инспирација за создавањето на буквата [[Ц]] во [[глаголица]]та, а потоа и во [[кирилица]]та.

Соодветната буква во [[Угаритска азбука|угаритската азбука]] е .

== Потекло ==
Потеклото на буквата цаде е нејасно. Можеби дошла од [[Писма од средното бонзено доба|писмата од средното бронзено доба]], заснована на пиктографот за тастение, можеби [[папирус]], или пак јадица („цајад“ = лов на денешен хребрејски , или на арапски „сад“ = рибарење или лов).

== Хебрејското цаде ==
=== Име ===
Буквата ги носи имињата цаде, цади, саде и др. Видете [[хебрејска азбука]] за список на разни транслитерации и изговори.

=== Изговор ===
На [[хебрејски јазик|денешен хебрејски]], буквата цаде претставува [[безвучен алвеоларен африкат]] (). Ова важи и за [[јидиш]]. Историски, веројатно претставувала [[фарингијализација|фарингијализирано]] ; [[Јеменски евреи|јеменските евреи]] и ден денес ја изговараат така.

=== Варијации ===
Цаде, како и [[каф]], [[мем]], [[Пе (арабица)|пе]] и [[нун]], има финална форма која се користи на крајот на зборовите. Обликот му се менува од: **צ** на: **ץ*'. Изговорот не се менува.

=== Значење ===
Во [[гематрија|гематријата]], цаде го означува бројот 90. Финалната форма на буквата претставува 900, но ретко се користи - наместо ова се користат [[Тау (буква)|тав]], [[Тау (буква)|тав]] и [[коф]] (400+400+100).

По цаде може да се стави и *Гереш* ('צ), давајќи му МФА-звучност //. Ова најчесто го наоѓаме во хебрејскиот збор צ'יפּסים = *деланки, чипс*. Стручњаците го користат ова обликување на буквата за недвосмислено претставување на арапската и протосемитската буква дад.

Како кратенка буквата го претставува зборот *цафон*=север.

Цаде е една од седумте букви која добива посебна круна (наречена *тагин'') кога е напишана во Сефер тора. Видете шин, ајин, тет, нун, зајин и гимел.

## Поврзано
* Шин (буква)
* Ц (буква)

Категорија:Сириска азбука
Категорија:Феникиска азбука
Категорија:Арапска азбука
Категорија:Арамејско писмо
Категорија:Хебрејска азбука
Британска фунта

**Британската фунта стерлинг** е државната валута на Обединетото кралство на Велика Британија и Северна Ирска. Фунтата исто така се користи како резервна валута по Американскиот Долар и Еврото. Симболот за означување на фуната е **£** кој е заснован на римската единица за тежина, либра, **L**. Трибуквениот код (според меѓународниот стандард ISO 4217) за фунтата е *GBP*. Една фунта сочинува 100 пенс.

На курсната список на 1 декември 2006, една фунта купувала 1.98 американски долари.

Постојат 4 видови на банкноти:
* £50 
* £20 
* £10 
* £5

## Дизајнери
Дизајнер на монетите од 2008 г. е Метју Дент, со неговиот составен аранжман во облик на кралскиот штит, а пак ликот на кралицата Елизабета II е дело на вајарот Ијан Ренк-Бродли.

## Надворешни врски
* Британска фунта (Банкноти)  
* Британска фунта во Шкотска   
* Британска фунта во Северна Ирска   

Категорија:Валути
Категорија:Валути во оптек
Монголски јазици

**Монголските јазици** се група од јазици, коишто се зборуваат во Монголија, Кина, Русија и Авганистан. 
Заедно со туркиските и тунгуските јазици ја сочинуваат групата на алтајските јазици.

## Класификација

Историски:

*средномонголски јазик (од 13 па до ран 15 или доцен 16 век)
*класичен монголски јазик

Современи:

*даурски јазик (околу 100,000 говорници)
*централномонголски
**хамниганско-монголски јазик (околу 2000 гов.)
**бурјатски јазик (дијалекти: баргунски, хориски, агаски, ехиритски, унгански, нижно-удински, баргузински, тункански, окански, аларски, бохански, булагатски) (околу 300,000 гов.)
**монголски јазик (заедно со варијантите: халха монголски јазик, чахарско-монголски дијалект, хорчинско-монголски дијалект, харачинско-монголски дијалект, баринско-монголски дијалект, шилинголски дијалект) (околу 5–6 милиони гов.)
**ордоско-монголски дијалект (околу 100,000 гов.)
**ојратски јазик (со варијантите: торгутско-ојратски дијалект, дорбетски дијалек, олотски дијалект, захчински дијалект, мингатски дијалект, бајадски дијалект, калмички јазик, хошутски дијалект, алашански дијалект) (околу 300,000 гов.)
*јужномонголски
**источен југурски јазик (шира-југурски) (околу 3000 гов.)
**широнголски
***монгорски јазик (околу 100,000+30,000 гов.)
***бонански јазик (околу 10,000 гов.), дунсијански јазик (околу 600,000 гов.), кангџијаски јазик
*моголски јазик (не е јасно дали има говорници)

Погорната класификација е заснована на Јанхунен (2006) освен за јужномонголските кои се според Нугтерен (2011). Во списокот не се вметнати следниве јазици: дархатски јазик (Монголија) и исчезнатиот кидански јазик.

### Класификација според Етнолог
Според Етнолог, оваа група е составена од следниве јазици:
*монголски (13)
**источни (12)
***дагурски (1)
****даурски јазик (Кина)
***монгорски (5)
****бонански јазик (Кина)
****дунсијански јазик (Кина)
****кангџијаски јазик (Кина)
****монгорски јазик (Кина)
****југурски јазик (Кина)
***ојратско-халхански (6)
****халха-бурјатски (5)
*****бурјатски (3; истиот јазик, различни места)
******бурјатски јазик (Кина)
******бурјатски јазик (Монголија)
******бурјатски јазик (Русија)
*****монголски (2)
******монголски јазик (Монголија)
******монголски јазик (Кина)
****орјатско-калмичко-далхатски (1)
*****калмички јазик (ојратски јазик) (Русија)
**западни (1)
***моголски јазик (Авганистан)

## Наводи

**Симбол**:

† - мртви јазици, вештачки зачувани во црквата или познати на науката по текстови.

## Литература

* 
* 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* [Sechenbaatar]  (2005). **. Kökeqota: ÖMAKQ.
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Монголските јазици на Етнолог
* Монголско јазично семејство 
* Етнички групи во Монголија
* Етничка карта на Монголија
* 

*
Категорија:Јазици во Кина
Категорија:Јазици во Русија
Сицилија

[мини|Поглед кон планината [Етна]]
**Сицилија** (италијански: *Sicilia*; старогрчки: *Σικελία*; малтешки *Sqallija*) — автономен регион во Италија и најголемиот остров во Средоземното Море, со површина од 25.700 км2 и 5 милиони жители.

## Географија

thumb|left|250px|Снимка на Сицилија од НАСА

Сицилија е одделена од регионот Калабрија со Месинскиот Проток на исток.

Вулканот Етна, сместен близу до Катанија, е висок 3.320 м , што го прави највисокиот вулкан во Европа. Тој исто така е и еден од најактивните вулкани во светот.

Липарските Острови на север се административен дел на Сицилија, како што се и Егадските Острови и островот Пантелерија на запад, островот Устика на северозапад и Пелагиските Острови на југозапад.

Сицилија е истакната житопроизведувачка територија. Портокалите, маслинките и виното се само дел од нејзините земјоделски производи. Рудниците од областите Ена и Калтанисета биле главни произведувачи на сулфур во 19 век, но престанале со работа во 1950-тите.

## Наводи


Категорија:Региони во Италија
Категорија:Острови во Средоземното Море
Ариевски јазик

**Ариевски јазик** е израз кој општо не се користи од јазичарите, но повремено се среќава со следново значење:

* Староперсискиот јазик
* Ведскиот јазик
* праиндоиранскиот јазик
* Било кој од индоиранските јазици
* праиндоевропскиот јазик
* Било кој од индоевропските јазици

## Поврзано
* Ариевци
Англиски јазици

**Англиски** или **англијански јазици** (англиски: *Anglic* или *Anglian*) (од лат. *Anglicus* со истото значење) — ретко употребуван израз за јазиците познати како *Englishes*, како да речеме т.н. *World Englishes* (светски англиски јазици) или *New Englishes* (нови англиски јазици), се смета за помалку англоцентричен општ поим отколку само *[[Англиски јазик|англиски]]* за варијантите кои водат потекло од староанглискиот јазик.
Изразот често се користи кога се имплицира дека варијантите како шкотскиот се засебни јазици, а не дијалекти на англискиот.

## Англиски јазици
Од погоре кажаното доаѓа концептот „Англиски“ или „Англијански“ јазици (*Anglic languages*, *Anglian languages*), еден од двата ограноци на англофризиските јазици, кои самите се огранок од западногерманските јазици. Англиски јазици се староанглискиот и неговите потомци. Семејната лоза е:

## Друга употреба
Зборот *Anglic* се однесува и на англијанските дијалекти на староанглискиот јазик, имено Нортамбрискиот и Мерсискиот.

**Anglic** е и помеѓународен начин на пишување на англискиот јазик заради пристапност до меѓународната јавност. Измислен е во 1930 од шведскиот филолог Р. Е. Цакрисон.

## Поврзано
* Список на англиски дијалекти
* Регионални англиски нагласоци
* Историја на англискиот јазик
* Историја на шкотскиот јазик

Категорија:Западногермански јазици
Категорија:Англиски јазик
Категорија:Шкотски германски јазик
Категорија:Варијанти на англискиот јазик
Гета (обувки)

300px|right

**Гета** — вид на јапонска обувка која наликува на кломпa или сандала.

Возвишената дрвена платформа (јапонски:台 - даи) се задржува за ногата преку ремен направен од ткаеница (памук, коноп, винил или кожа). Двете парчиња дрво наречени заби (јапонски: 歯 - ха) ја поткрепуваат гетата од долу. Тие прават особен звук кој во јапонската ономатопеја е познат како *Каранкорон*. За жал овој звук станува сè поредок по улиците во Јапонија во XXI век.

Гети се носат со традиционална јапонска облека т.е., кимоно или јуката. Поженствената гета е во форма на елипса а машкиот вид повеќе зазема форма на правоаголник. Во минатото трговците носеле гети со повисоки заби за избегнување на ѓубрето околу крајбрежните пристаништа.

Гети можат да бидат целосно направени од едно парче дрво, во кој случаи се избегнува изработката на забите. 
250px|right

Категорија:Јапонски поими
Категорија:Јапонска облека