Џорџ Смут

**Џорџ Смут** (;  — ) — американски астрофизичар, космолог, добитник на Нобеловата награда за физика, и еден од двајцата натпреварувачи кој ја добиле наградата од 1 милион долари на квизот *[[Дали сте попаметен од петтоодделенец?]]*. Тој ја добил Нобеловата анграда за физика во 2006 година за неговата работа на космичкиот позадински истражувач заедно со Џон Мадер што довело до  "откривањето на црното тело облик на анизотропија на космичкото позадинско микробраново зрачење."

Оваа работа помогнала да се прошири  теоријата за Големата експлозија tза настанокот на универзумот користејќи го космичкиот позадински истражувач (COBE) сателит. Според комисијата за Нобелова награда, „проектот (COBE) може да се смета за почетна точка за космологијата како прецизна наука.“ Смут го донирал својот дел од Нобеловата награда на добротворна фондација.

Денес Смут е професор по физика на Калифорнискиот универзитет, како постар научник при Лоренс Берклиевата национална лабораторија,  и од 2010 година, професор по физика на Парискиот универзитет Дидро, во Франција. Во 2003 година, тој била награден со Ајнштајнов медал и со Ерстедов медал во 2009 година.

## Детство

Смут е роден во Јукон, Флорида. Тој завршил средно образование во средното училиште Упер Арлингтон во Упер Арлингтон, Охајо, во 1962 година. Тој изучувал математика пред да се префрли на МИТ каде се стекнал со двојна диплома по   математика и физика во 1966 година и  докторат по честична физика во 1970 година.

Иако Смут студирал на МИТ, тој не бил, Оливер Смут, кој лежејќи со своето тело го измерил Харвард Бриџ меѓу Кембриџ и Бостон, на тој начин создавајќи ја смешната единица мерка Смут. Всушност станува збор за неговиот роднина Оливер Смут, дипломец на МИТ кој подоцна бил раководител на Американскиот национален институт за стандарди.

## Кариера

### Почетно истражување

Смут се префрлил на космологија и започнал да работи во Лоренс Берклиевата национална лабораторија, соработувајќи со Луис Волтер Алварес на високоатмосферскиот експеримент за физиката на елементарните честички стратосферски метеоролошки балон осмислен да ја забележува антиматеријата во Земјината горна атмосфера, чие присуство било предвидено од сега отфрлената теорија на стабилна состојба.

По ова се зантересирал за космичкото позадинско микробраново зрачење (CMB), претходно откриено од Арно Алан Пензијас и Роберт Вудро Вилсон во 1964 година. Тогаш, во тој период, постоеле неколку неодговорени прашања поврзани со оваа тема, поврзани директно со основните прашања за составот на универзумот. Одредени модели предвидувале дека универзумот како целина се вртел, што пак би имало влијание на позадинското зрачење, температурата ќе зависи од насоката на набљудување. Со помошта на Алварес и Ричард Мулер, Смут развил диференцијален радиометар кој ја мерел разликата на температирата меѓу две насоки разделени со агол од 60 степени. Инструментот, кој бил прикачен на авион Локид U-2, овозможил да се утврди дека вртежот на универзумот изнесува нула, што пак било во границите на прецизноста на инструментот. Но сепак, забележал промени во температурата на позадинското зрачење, но од поинаква природа. Изгледло дека позадинското зрачење како да има повисока темепература на една страна од небото, појава наречена диполна , која е објаснета со Доплеровиот ефект на Земјиното движење во однос на областа на емитирањето на позадинското зрачење, кое било наречено последна расејувачка површина. Ваквиот Доплеров ефект настанува поради самото Сонце, и фактот дека Млечниот Пат како целина, не е статична, туку се движи со брзина од 600&nbsp;км/с во однос на последната расејувачка површина. Ова најверојатно се должи на гравитациското привлекување меѓу нашата галаксија и збирот на мса како што е Големиот привлекувач.

### COBE

Во тој период, позадинското зрачење изгледало како да е целосно униформно исклучувајќи ја дисторзијата предизвикана од Доплеровиот ефект споменат погоре. Овој резултат бил во спротивност со набљудувањата на универзумот, со различни структури како што се галаксиите и галактичките јата кои наведувале дека универзумот е релативно хетероген разгледуван на мали величини. Сепак, овие структури се создавале споро. Па така, акао универзумот е хетероген денес, истиот ќе биде хетероген и во периодот кога се емитирало позадинското зрачење, и може да се набљудува денес преку слабите промени во температурата на позадинското зрачење. Забележувањето на овие анизотропии биле областа на работа на Смут во доцните 1970-и. Тој тогаш на НАСА и предложил проект кој вклучувал сателит опремен со детектор кој бил сличен со оној кој бил закачен на U-2 авионот но доста почувствителен и на кого не би влијаело воздушното загадување. Предлогот бил прифатен и вклопен како еден од инструментите на сателитот (COBE), кој чинел 160 милиони долари. (COBE) — лансиран на 18 ноември 1989 година, по одолговлекувањето предизвикано од експлозијата на вселенскиот шатл Чаленџер. По повеќе од две години на набљудување и мерење,истражувачкиот тим на (COBE) објавил на 23 април 1992 година дека сателитот забележал мали промени во позадинското зрачење, пробив во проучувањето на раниот универзум. Набљудувањата биле „доказ за создавањето на универзумот“ и го навеле Смут да изјави „доколку сте религиозен, како да гледате низ очите на Бог.“

Успехот на (COBE) — исход на од макотрпна екипна работа на повеќе од 1.000 истражувачи, инженери и други учесници. Џон Мадер го координирал целиот процес и имал главна одговорност за експериментот кој го открил обликот на црното тело на позадинското зрачење со мерењата на (COBE). Џорџ Смут пак бил задолжен за мерењето на малите промени на температурата на зрачењето.

Смут соработувал со новинарот Киај Дејвидсон од *[[San Francisco Chronicle]]* за да напише книга Брчките низ времето (*Wrinkles in Time*), која ги забележува напорите на целата екипа. Во книгата  Првата светлина (*The Very First Light*), Џон Мадер и Џон Баслоу ја дополниле и прошириле приказната за (COBE), и тврделе дека Џорџ Смут ја прекршил политиката на екипата соопштувајќи ги предвремено новостите на печатот поврзани со откритијата на (COBE) пред истото да го стори НАСА на официјална конференција, нешто,што Мадер, го сметал за себе промоција и предаство. Смут се извинил за тоа што не го следел договорениот распоред и Мадер изјавил дека тензиите се намалиле. Мадер признал дека „Џорџ го прославил проектот (COBE) ширум светот“  нешто што вообичаено проектот не би го постигнал.

### Останати проекти

По (COBE), Смут земал учество и во друг експеримент кој вклучувал стратосферен балон, Милиметарска анизотропна експериментална сликовна мрежа, која имала подобрена аголна резолуција во споредба со (COBE) со што се добиле подобрени мерења на анизотропиите на позадинското зрачење. Смут продолжил со набљудувањата на позадинското зрачење и моментално е соработник на третата генерација на сателит за позадинско зрачење наречен Планков сателит. Тој е исто така соработник и напроектот Супернова/забрзувачка сонда, дателит кој би можел да ги мери својствата на темната амтерија. Тој исто така помогнал и во анализата на податоците од Шпицер поврзани со мерењето на далечното инфрацрвено позадинско зрачење.

Смут му бил инспирација на Мики Харт за албумот *[[Mysterium Tremendum]]*, које заснован делумно на „звуците“ кои можат да се добијат од позадинскиот потпис на Големата експлозија.

### Јавни настапи

Кратко откако бил известен за Нобеловата награда, Смут се појавил како гостин диригент на универзитетскиот марширачки оркестар каде претставил кореографија на Големата експлозија на полувремето од фудбалскиот натправар. Тој го следел својот настап со славеничко веселење низ стадионот, поздравува од ред по ред и дел по дел од публиката со бранови на аплаузи. Овој настан бил наречен настан кој се случува „само на Беркли“.

### Медиумско појавување

Смут имал прикриено појавување како самиот себеси во епизодата „Раздвојување на терминаторот“ од серијата *[[The Big Bang Theory]]*. Тој го контактирал шоуто како обожавател на нивните физички заплети и истиот бил повикан да биде предавач на измислен физички симпозиум. Тој е исто така заслужен за шегата која ја кажува Пени во епизодата   „Во близина на мртвата проститутка“.

На 18 септември во 2009 година, Смут се појавил во епизода од телевизиската емисија *[[Дали сте попамтен од петтоодделенец?]]*. За време на снимањето тој стигнал до конечното прашање, „Која американска држава е дом на Националниот парк Акадија?", на што тој го дал точниот одговор „Мејн“, станувајќи втората личност која ја освоила наградата од милион долари.

На 10 декември 2009 година, тој се појавил на интервју за добитниците на Нобеловата награда на BBC, каде разговарале за значењето на науката за општеството.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Biography and Bibliographic Resources, from the Office of Scientific and Technical Information, United States Department of Energy
* Smoot Group Cosmology official website at the Lawrence Berkeley National Laboratory
* ''Low gravity phase separator'' U.S. Patent 4027494 
* Nobel Prize announcement
* Contemplating the birth of the universe 
* George Smoot on the design of the universe
* George Smoot at the Internet Movie Database
* George Smoot chairs the Eutelsat Star Awards
* George Smoot accepts position in Moscow State University
* Pariscosmo.fr Paris Center for Cosmological Physics at APC Laboratory

Категорија:Американски астрономи
Категорија:Американски нобеловци
Категорија:Американски физичари
Категорија:Космолози
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика
Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД