open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Врховизам

**Врховизам** е политички правец во *македонското националнослободително движење*, којшто го поврзува решавањето на Македонското прашање како дел од поголемото Бугарско националистичко прашање. Називите *врховизам* и *врховисти* се дојдени од Врховниот комитет, поточно за приврзаниците на Иван Цончев , а подоцна терминот Врховизам и врховисти се употребувал за сите кои биле приврзаници на официјалната бугарска политика во однос на Македонија и македонското прашање. За разлика од (внатрешните), врховистите сметале дека Македонија и Одринско ќе бидат ослободени не со општо востание, туку со помош од страна на Бугарија и нејзината војска. Според општо прифатеното гледиште во Република Македонија за врховистите, се сметаат оние кој ја спроведуваале свесно или несвесно политиката на бугарската монархија и држава кон Македонија.

Во август 1903 година со дозвола на Задграничното претставништво на територијата на Серскиот револуционерен округ почнале да навлегуваат врховистички чети. Бројот на овие чети изнесувал околу 500 - 600 души на чело со Иван Цончев, Атанас Јанков како и врховистичките војводи Јурдан Стојанов и Љубомир Стоенчев.

Овие чети требало да и помогнат на ТМОРО во текот на Илинденското востание и Цончев за да навлезе во Македонија ги прифатил условите на Македонската револуционерна организација но тој не можел да се ослободи од своите разбирања:

Затоа во Серско, Јане Сандански при средбата со врховистите истакнал:

Револуционерен лист во јуни 1905 година истакнува:

Врховистите отсекогаш
биле луѓе на бугарската влада и Фердинанд, тие не се бореле за самостојна и независна
Македонија, туку за бугарска Македонија. Затоа, Петар Поп Арсов истакнал:
Ние имаме голема одговорност пред историјата, оти не бевме решителни... за една
решитела борба против врховизмот, ами се маткавме во една магловитост, без една
прецизна и строго определена принципиелна тактика во однос на нашите национални
интереси... па (б.) се дојде до оваа катастрофа (поделбата на Македонија б.н)  
## Поврзано
 
* Цончевисти
* Сарафисти

## Извори


Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија
Категорија:Врховен македонско-одрински комитет
Гига-

**Гига-** (симбол: **Г**, меѓун. **G**) е претставка во системот SI кој означува 1×109 или милјарда, 1 000 000 000.

Претставката е потврдена во 1960 г. Зборот потекнува од грчкиот јазик γίγας, и значи *џин*.

## Пример на употреба
* Гигабајт — капацитет на тврд диск, на пример 120 ГБ
* Гигахерц — брзина на пресметување на сметачки обработувач, на пример 3&nbsp;GHz = 3 000 000 000 Hz
Поголемо од гигабајт е терабајтот. Ако 1 гигабајт содржи 1000 мегабајти тогаш 1 терабајт содржи 1000 гигабајти.

## Наводи

Категорија:SI-претставки
Категорија:Грцизми
Тера-

**Тера-** (симбол: **T**) —  претставка во системот SI и единица која означува 1×1012 или 1 000 000 000 000.

Била потврдена во 1960. Потекнува од грчкиот збор τέρας, што значи *чудовиште*.

## SI-претставки

Категорија:SI-претставки
Категорија:Грцизми
SI-претставка

**SI-претставка** или „SI-префикс“ е претставка која може да биде додадена на било која единица од Меѓународниот систем на мерни единици (SI), при што би се помножиле тие единици.

## Пример

Ако биде додаден претставката **k** **(кило)** на маса од 30 грамa (30 g), таа станува маса од 30 килограми (30**k**g), т.е., помножена со 10³. 


Претставка
Поткожно ткиво

**Хиподермис** или **поткожно масно ткиво** е најдолниот слој од кожата кој го попречува преголемото губење на топлина од телото и претставува резерва на храна и енергија.

## Наводи

Категорија:Кожа
Езопови басни

[thumb|right|220px|„[Желката и зајакот“, илустрирал Мајло Винтер во Езопова антологија од 1919]]

**Езопови басни** или „**Езопики**“ — збирка басни припишани на Езоп (620–560 п.н.е.), роб и раскажувач од Стара Грција. Во овие кратки басни животните се персонификација на луѓето, со нивните најразлични карактери и ситуациите во кои се наоѓаат. Тие се доста популарни заради нивната поучна содржина за децата до ден денес. Многу од овие приказни како „Лисицата и грозјето“, „Желката и зајакот“, „Северецот и сонцето“ и „Овчарчето и волкот“, се добро познати ширум светот.

Покрај тоа што се доказ за големината и разновидноста на хеленскиот дух, Езоповите басни се ран доказ за положбата на писателот и на книжевниот говор во однос кон општеството. Благодарејќи на тоа што човековите маани ги опишува посредно, преку однесувањето на животните и што непријатната вистина ја искажува низ наивна приказна, басната им дозволувала на писателите голема уметничка слобода. Езоп ги создавал басните за да ги поучи луѓето и да ги направи подобри, но покрај нивната педагошка намена, тие имаат и голема уметничка вредност, зашто се одликуваат со свежина, хумор, бистрина и правичност.

## Басни
Некои од најпознатите Езопови басни се:
* „Волкот во јагнешко руво“
* „Гавранот и бардакот“
* „Градскиот и селскиот глушец“
* „Гуската што несела златни јајца“
* „Жабата и волот“
* „Жабите што сакале крал“
* „Желката и зајакот“
* „Лавот и глушецот“
* „Лисицата и грозјето“
* „Мачката и глувците“
* „Мравката и скакулецот“
* „Овчарчето и волкот“
* „Пакосниот пес“
* „Песот и коската“
* „Песот во јасли“
* „Северецот и сонцето“
* „Селанецот и штркот“
* „Селанецот и змијата“
* „Скорпијата и жабата“

## Наводи


Категорија:Старогрчка книжевност
Руен

**Руен** — највисок врв на Осоговските Планини со висина од 2.252 метри. Врвот се наоѓа на самата граница меѓу Република Македонија и Бугарија, и е дел од 100-те национални туристички објекти на Бугарија.

## Правци за искачување
Искачувањето на врвот Руен може да се изврши од два правци, и тоа едниот е од правецот на Кочани преку Пониква до Царев Врв, на кој нема бележници. Патеката прво ве спушта до преслапот „Ајдучка Чешма“, што е најниска точка на патеката, а тука на преслапот десно под патеката навистина има чешма со тоа име, потоа започнува искачувањето на Руен, кое вкупно од Царев Врв трае околу 2 часа. 

Друг правец е преку рудникот „Тораница“. Кога се оди од Крива Паланка кон Бугарија, пред да се стигне до границата се врти десно кон рудникот „Тораница“, оддалечен вкупно 18&nbsp;км од Крива Паланка. Од рудникот може да се искачува непосредно на врвот Руен, иако нема бележници, но полесна варијанта е да се искачува во правец на седлото меѓу Царев Врв и Руен и потоа да се оди кон врвот. 

Зависно од правецот, потребни се околу 2-3 часа. За движење во пограничен појас потребна е дозвола од Министерството за внатрешни работи.

## Наводи

Категорија:Врвови во Македонија
Категорија:Осогово
Категорија:Меѓународни планини во Европа
Категорија:Македонско-бугарска граница
Градски парк

[300px|right|thumb|Пејзаж од [Централен парк|Централниот парк во Њујорк]]
**Градски парк** е парк направен во град за намалување на загадувањето на воздухот и како место за релаксација и разонода. Правењето и одржувањето на еден градски парк е должност на градската управа, општината или пак на државната управа по извесни прилики. Некои паркови имаат игралишта, транспортна единица, езерце, спортско игралиште и др.

## Поврзано
* Градски парк (Скопје)
* Јавен парк
* Тревник

## Надворешни врски
* Мрежно место на Паркови и зеленило

Категорија:Паркови
Безланчен велосипед

мини|опрема за велосипеди без синџир 1898 година
**Безланчен велосипед** — велосипед со пренос на погонското тркало по пат на механизам кој не е, и нема ланец.

## Примери
* Кардански велосипед
* Ременски велосипед
* Хидраулчен велосипед (и пневматичен велосипед)
* Хибридно возило

## Поврзано
* А-велосипед

Категорија:Велосипедизам
Сисигамба

[thumb|right|300px|Сисигамба на сликата ''Семејството на Дариј пред Александар'' од [Паоло Веронезе, 1570]]
**Сисигамба** била мајката на персискиот крал Дариј III, чие царство било освоено од Александар III Македонски.

Во Битката кај Ис (333 п.н.е.), персиската војска била поразена и Дариј се дал во бегство, оставајќи го својот харем заедно со неговата жена Статеира I, мајката и децата, на милост и немилост на Александар. Квинт Куртиј Руф нѐ информира за реакцијата на Сисигамба за ова напуштање; Таа никогаш не му простила на Дариј, а кога била повикана да ја жали смртта на својот син таа рекла: „*Имам само еден син (Александар) - кралот на сета Персија*“. Подоцна таа ја омажила нејзината внука за Александар, а кога чула за неговата смрт, Сисигамба се запечатила во нејзините одаи и умрела од жалост и глад.

## Поврзано
* 823 Сисигамба — астероид наречен по кралицата

Категорија:Александар III Македонски
Категорија:Ахемениди
Вотергејтска афера

320px|thumb|Слика од комплексот и околината за време на истрагата
**Вотергејтската афера** е политички скандал во САД од 1972 - 1973 што настанал со откривањето на уреди за прислушување во изборниот штаб на соперничката Демократска партија во комплексот Вотергејт во Вашингтон. Прислушувањето го организирале приврзаниците на Републиканската партија со знаење на најодговорните луѓе во партијата. Откривањето на тој случај довело до оставка (единствен случај) на претседателот на САД, републиканецот Ричард Никсон на 9 август 1974. 

Скандалот започнал со апсењето на пет луѓе за упад во штабот на Демоктратсиот Национален Комитет во хотелскиот комплекс на 17 јуни 1972. Првичните истражувања спроведени од ФБИ и подоцна од Комитет за Вотергејт на Сенатот и на новинарите откриле дека овој упад или кражба се само една од многуте нелегално авторизирани и извршени активности од страна на персоналот на Никсон и оние лојални на него. Тие исто така откриле и огромен број на криминални дела и злоставувања, меѓу кои: измама во кампањата, политичка шпионажа и саботажа, нелегални провалувања, неправилни даночни пријави и посебен фонд за перење на пари за исплата на оние кои ги вршеле тајните операции. Овој таен фонд исто така бил искористен и за „купување на тишината“ на седумтемина кои беа обвинети за упадот на 17 јуни.

## Наводи

Категорија:Политички афери
Вотергејт

200px|thumb|Дел од комплексот "Вотергејт"
Комплексот **Вотергејт** (англиски: *Watergate*) содржи канцеларии, приватни станови, хотел и трговска куќа. Се наоѓа во Вашингтон, САД и е изграден во 1967. Вотергејт е живеалиштето на сегашниот американски државен секретар Кондолиза Рајс. Покрај госпоѓица Рајс има и многу други луѓе од разни струки кои се активни во овој комплекс. 

Тука во 1972, во политичките канцеларии, започнала таканаречената *[[Вотергејтска афера]]*.

Категорија:САД
Импресија, изгрејсонце

thumb|300px|''Импресија, изгрејсонце''
***Импресија, изгрејсонце*** (француски: *Impression, soleil levant*) е слика од уметникот Клод Моне, по која е наречено и самото движење „импресионизам“.

Сликата е потпишана со година 1872, но веројатно е насликана во 1873. На неа е прикажано пристаништето во Хавр, Франција, по пат на мошне лабави потези кои го наведуваат наместо да го отцртуваат делото. Моне подоцна го објаснил насловот: „Ми беше побарано да ставам наслов за во каталогот; Не можев баш да го наречам ова погед на Хавр. Затоа реков: 'Стави Импресија.'“ 

Се изложувала до 1874 за време на првата независна изложба на импресионистите (кои тогаш не се нарекувале така). Критичарот Луј Лерој, под впечаток на името на сликата, напишал статија во весникот *[[Ле Шаривари]]* со наслов „Изложбата на импресионистите“, и така ненамерно мѕ дал име на ова уметничко движење. Лерој таму напишал:
: *Импресија — Сигурен бев. Баш си велев дека, штом бев импресиониран, делото мора да содржи некаква импресија … и каква слобода, каква леснотија на изработка! Тапет во ембрионска фаза е попотполн отколку овој морски пејзаж.*

Сликата била украдена од музејот Мармотен-Моне во 1985 и повратена назад во 1990. Од 1991, па наваму таа е пак изложена.

thumb|200px|''Дигитално одзаситена верзија на сликата''--Сонцето и неговиот одблесок во водата тука се практично невидливи

Моне го насликал соннцето со речиси идентична доза на блесок како и небото, околност која укажува на висока влажност како и атмосферско бледнеење на светлината. Овој детал се заснова на употребата на комплементарни бои и разна температура на боја, а не на промената на интензитетот на боите или контраст на вредности, за истакнување и разликување на сонцето од неговото окружување.

Категорија:Импресионистички слики
Категорија:Уметнички слики од 1870-тите
Категорија:Слики од Клод Моне
Пета-

**Пета-** (*peta*; симбол: **П**, меѓун. **P**) е претсатвка во системот SI кој означува 1×1015 или 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000. Усвојен во 1975 потекнува од грчкиот збор πέντε, што значи *пет*, бидејќи е еднаков со 10005.

## Пример

1 петаметар = 1015 метри

## SI-претставки

Категорија:SI-претставки
Категорија:Грцизми
Ротари клуб

мини|десно|265п|Мапа на свет со држави во кои постојат активни Ротари клубови
**Ротари** (англиски: *Rotary International*) е здружение основано најнапред во Чикаго во 1905 година, а потоа и во многу други градови во Новиот и во Стариот Свет, како здружение на деловните и професионалните луѓе во некој град или во некоја област, од кои секој претставува посебна професија; се избираат со ротација, т.е., последователно или наизменично (оттаму настанало името) и се состануваат да расправаат за трговијата и за работењето во градот и да помагаат за нивно општо подобрување; со своите врски тајно може да влијаат врз јавниот живот.

Денес има околу 32000 ротари клубови во околу 200 држави.

Категорија:Организации
Пелазги

мини|300п|Остатоци од пелашкиот дворец Лерна
**Пелазгите** — прединдоевропски народ кој живеел во јужните делови на Балканскиот Полуостров и се сметаат за негови први жители. Живееле во ридовите и планините, особено во Грција и Тесалија, каде новодојдените агресивни Елини во XII век п.н.е. ги натерале Пелазгите да се повлекуваат по планините и на север во Македонија, Тракија итн. Старословенскиот збор за ваквото живеење на рид/планина е „по-лазеч“, т.е. Полазеч, Полазги или Пелазги.

Некои веруваат дека Пелазгите биле претходници на Античките Грци. 
Славистот Шафариќ вели дека следниве антички топоними во географска Тракија, која ги опфаќа и македонските етнички територии се од словенско потекло:

За античката тракиско-пеонско-македонска област Стримион, се тврди дека подоцна ја населило македонското словенско племе Струмјани. Според ова, областа Стримион  која носи чисто словенско име потекнува од предсловенската колонизација. Струмиен е старословенски збор и означува врело/извор, а денес истиот збор, со истото значење се употребува во полскиот јазик. Во Пиринска Македонија и денес постои реката Струма, а во Македонија градот Струмица кои влечат корен од старословенскиот збор Струмиен.

Античкиот историчар Трог Помпеј пишува дека Македонците потекнуваат од Пелазгите .

Во 450 г.п.н.е., Херодот за Пелазгите вели:

Античкиот елински географ Страбон, вели:

Понатаму, Страбон пишува дека Тесалија, меѓу устието на реката Пенеј, Термопилите и планината Пинд, се нарекувала Пелазгиски Аргос, оти Пелазгите ја населуваaт таа земја . Страбон ова го напишал во 9 век по Христа, што говори во прилог на тоа дека Пелазгите и тогаш живееле во Елада, Тесалија, Македонија итн. Од тие Пелазги-Аргaјци произлегувала македонската царска династија, почнувајќи од македонскиот цар Александар Први (Александар Трети е големиот Александар Македонски). На друго место, Страбон вели дека и Етолците (како и Македонците) не се Елини . Како Акаранците, Македонците и Етолците биле неелини, туку Пелазги, римскиот историчар Тит Ливиј пишува дека сите тие зборувале на еден ист јазик, неелински:

## Наводи

Категорија:Древни народи
Категорија:Историја на Балканот
Категорија:Прединдоевропејци
Музеј Мармотан-Моне

**Музејот Мармотен-Моне** (француски: *Musée Marmottan-Monet*) — музеј на уметноста сместен на улица Луј Боали во XVI округ на Париз. Во него се наоѓа збирка од околу 100 импресионистички дела од Клод Моне, Берта Моризо, Едгар Дега, Едуард Мане и Пјер Огист Реноар.

Отворен е од 10:00 до 18:00 ч., освен во понеделници, на 1 мај 25 декември и 1 јануари.

## Надворешни врски
* Музеј „Мармотен-Моне“  (на 7 јазика)

Категорија:Ликовни музеи и галерии во Париз
Категорија:XVI округ (Париз)
2008

**2008** (**[[Римски бројки|]]**) била престапна година која започнала во ден вторник според грегоријанскиот календар. Тоа била 2008 година од новата ера, 8. од третиот милениум, 8. од XXI век и деветта од 2000-тите.

## Други календари
Истата година се среќава поинаку во календарите на различни народи и култури. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.

Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 7516 и 7517 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 6758 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 5768 и 5769 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како *[[Ab urbe condita]]*), годината е избројана како 2761.

Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт Цар или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 2008 година се протега во 4644 и 4645, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 4704 и 4705 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, и годината ја брои како 2551. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1428 и 1430 исламска година.

## Настани
* 1 јануари - Кипар и Малта го прифаќаат еврото.
* 12 јануари - На враќање од мировната мисија во Босна и Херцеговина во хеликоптерска несреќа загинуваат 11 македонски војници.
* 1 јуни - Во Македонија се одржуваат предвремени парламентарни избори.
* 8 јуни - Основана А2 Телевизија
* 21 јуни - Формирана е Социјалдемократската унија.
* 12 јули - Во Прилеп е формирана Партијата на обединети демократи на Македонија.
* 26 јули - Собранието на Република Македонија ја изгласува новата влада на Никола Груевски.

## Родени

## Починале
* 11 јануари - Едмунд Хилари, новозеландски алпинист
* 16 јануари - Никола Кљусев, македонски премиер
* 17 јануари - Боби Фишер, американски шаховски велемајстор
* 20 април - Ксенте Богоев, македонски економист
* 18 ноември - Бранко Гапо, македонски филмски режисер и кинематограф

## Надворешни врски


Категорија:21 век
Голем Кремљски дворец

thumb|250px|right|Големиот Кремљски дворец по ппознат по своите раскошни ентериери
**Големиот Кремљски дворец** (*[[Руски јазик|руски]]*: *Большой Кремлевский дворец*), е изграден во периодот од 1837 до 1851 год. во Москва, Русија, на местото на поседот на великите кнезови, основани во XIV век на Боровицскиот Рид. Конструирана е од тим архитекти под водство на Константин Тон со намета да се потенцира величината на руската аристократија. Тон бил и архитектот на Арсеналот и црквата на Исус Христос Спасителот.

Големиот Кремљски дворец порано била московската резиденција на царот. При изградбата морал да се сруши постојниот барокен дворец на местото, конструиран од Растрели, како и црквата Св. Јован Крстител, конструирана по нацрт на Алевиз Новиот на местото на најпрвата црква во Москва.

Тоновиот дворец е долг 125 м, а висок 47 м, со вкупна квадратура од 25,000 м<sup>2</sup>. Во ова спаѓа и постариот Теремски дворец, девет цркви од XIV, XVI и XVIII век, Светиот вестибил и преку 700 соби. По план зградите во комплексот обликуваат квадрат со внатрешен двор. Главната зграда изгледа како да има три ката, но всушност има два - горниот кат има два реда прозорци.  Западната зграда од дворецот има државни приемни сали и приватни одаи за царското семејство (слика) .

Петте приемни сали (Георгиевска, Владимирска, Александрвоска, Андреевска и Екатеринска) се именувани по ордени на Руското царство: Георгиев, Владимиров, Александров, Андреев и Катеринин.  Георгиевската сала (слика ) денес се користи за државни и дипломатски приеми како и официјални церемонии. Во оваа сала се потпишуваат меѓународни договори (слика ). Исто така таа води до Избршушената палата, Златната одаја на царицата, Теремскиот дворец, Зимскиот дворец, и Државниот Кремљски дворец. Александровската (слика ) и Андреевската сала (слика ) во советско време биле споени за состаници и конференции на Врховниот Совет на СССР; во 1990-тите биле раскошно реставрирани според Тоновите дизајни.

## Наводи

## Надворешни врски
* Кремљски дворци  
* Голем Кремљски дворец  

Категорија:Московски кремљ
Категорија:Официјални резиденции во Русија
Кремљ
Категорија:Царски резиденции во Русија
Категорија:Архитектура од 1851
Жизел

мини|211x211px|алт=|Фотографија од Жизел балетот
***Жизел*** (фр. Giselle) е романтичен балет во два чина од францускиот балетски и оперски композитор Адолф Адам. Од неговата прва изведба во Париз 1841 година па до денес, тоа е еден од ретките балети кој има непрекината традиција на изведување.

## Синопсис
Првиот чин ја прикажува средбата на Жизел - девојка од село и грофот Алберт, кој е дојден на лов. Таа безгранично се вљубува во него, но не знае дека тој е благородник. Шумарот Хиларион, кој исто така ја сака Жизел, дознава за потеклото на грофот и кога неговата свита доаѓа во селото, меѓу кои и неговата свршеница Батилда, тој го разоткрива Алберт пред сите. Жизел не можејќи да ја прифати лагата за лажната љубов полудува и умира од болка.

Вториот чин ја прикажува играта на самовилите, кои се всушност верени девојки кои умреле пред својата свадба. Тие преку ноќ излегуваат од своите гробови и танцуваат. Секој што ќе ја види нивната игра мора да умре - тие го присилуваат да танцува додека не капне од умор и потоа го фрлаат во езерото.

Таа ноќ во шумата доаѓа Хиларион, а потоа и Алберт и ја искажуваат својата љубов на гробот на мртвата Жизел. Хиларион е фатен од самовилите и убиен, а Алберт го спасува љубовта на Жизел која со него игра до раните зори. Таа му овозможува моменти на одмор, поради кои тој издржува до моментот кога сонцето изгрева и самовилите исчезнуваат,.

## Наводи

Категорија:Балети од Адолф Адам
Категорија:Романтизам
Тјумењска Oбласт

десно|мини
десно|мини|Грб на Тјумењската област
мини|Знаме на Тјумењската област
мини|Тјумењска област
**Тјумењска област** () е федерален субјект на Русија (област) во рамките на Уралскиот федерален округ. Административен центар е градот Тјумењ. Содржи два автономни округа, Ханти-мансискиот и Јамало-ненецкиот. Без автономните окрузи, Тјумењската област зафаќа површина од 159.870&nbsp;км2 (вклучувајќи ги автономиите, ова е трета по големина поделбена единица во Русија) со население од 3.264.841 (2002). Тјумењ е најголемиот град, со над половина милион жители.

## Географија
### Часовен појас
75п|лево

Тјумењската област спаѓа под Екатеринбуршката часовен појас (YEKT/YEKST). UTC +0500&nbsp;(YEKT)/+0600&nbsp;(YEKST).

## Административна поделба

## Демографија

*Население*: 3.264.841 (попис 2002).

*Етнички групи*: Во Тјумењската област постојат 36 признаени етнички групи, секоја со над 2000 души, и со тоа е една од етнички најразнообразните области во Русија. За време на пописот составот на населението бил следниот:

*Руси:(71,56%);
*Татари:(7,18%); 
*Украинци:(6,47%); 
*Башкири:(1,43%); 
*Азери:(1,30%); 
*Белоруси:(1,10%); 
*Чуваши:(0,93%); 
*Ненци:(0,87%); 
*Германци:(0,83%); 
*Ханти:(0,82%); 
*Казаци:(0,57%); 
*Молдавци:(0,55%); 
*Ерменци:(0,45%); 
*Кумици:(0,38%); 
*Мари:(0,34%); 
*Лезгинци:(0,34%); 
*Чеченци:(0,33%); 
*Манси:(0,32%); 
*Мордовци:(0,30%); 
*Коми:(0,27%); 
*Таџици:(0,24%); 
*Сибирски Tатари:(0,24%); 
*Узбеци:(0,24%); 
*Удмурти:(0,19%); 
*Ногаи:(0,13%); 
*Бугари:(0,11%); 
*Полјаци:(0,10%); 
*Коми-Пермијци:(0.,10%); 
*Грузијци:(0,10%); 
*Кригизи:(0,09%); 
*Авари:(0,08%); 
*Даргини:(0,08%); 
*Гагаузи:(0,08%); 
*Ингуши:(0,07%); 
*Роми:(0,06%); 
*Грци:(0,06%);
*Селкупи:(0,06%); 
*Осети:(0,06%); 
*Коми-ижеми:(0,05%); 
*Евреи:(0,05%); 
*Корејци:(0,05%), 
останати 0,50%.

Покрај ова, дополнителни 0.96% од населението не одговорило на прашањето.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница на Тјумењската област  


Категорија:Држави и територии настанати во 1944 година
KVM

**КВМ** (Keyboard, Video и Mouse) направа што му дозволува на корисникот да контролира повеќе компјутери преку една тастатура, монитор и глувче.

Иако повеќето компјутери се поврзани со КВМ, обично само мал број направи се контролираат истовремено. Поновите направи имаат додадено нова функција, a таа e можноста да се управуваат USB уреди и звучници со повеќе компијутери.

Некои од најголемите произведувачи во светот се Avocent, Raritan и Rose. Главни препродавачи се 42U и KVM Switch

Категорија:Сметачи
Тврд диск

мини|десно|300п|Делови на единицата на тврдиот диск
**Тврд диск** (англ. *hard disk*) — носител за трајно складирање и понатамошно користење на податоци. Тврдиот диск може да биде внатрешен или надворешен и има капацитет од неколку стотини гигабајти (GB). Се состои од алуминиумски плочи (од З до 5) обложени со магнетно чувствителен материјал, глава за читање/запишување (сместени во херметички затворена кутија) и интерфејс (што се вика и контролор) за врска со централниот систем.

Тврд диск овозможува запишување и читање на податоци со произволен пристап. Капацитетот на складираните податоци се мери со мегабајти и гигабајти. Главите за читање и за запишување лебдат над плочите додека тие се ротираат со огромни брзини (околу 7200 вртежи во минута). Дискот е чувствителен на надворешните влијанија па е затворен во метална кутија.

## Изглед
Тврдиот диск е поставен во метално куќиште (херметички затворено), во чија внатрешност се наредени повеќе плочи, една над друга, на оска која ротира. Така поставени формираат цилиндар. Од страната се поставени глави за читање и запис кои се фиксни, неподвижни.
Секоја плоча е премачкана со магнетен материјал дебел само неколку микрони, а над него се нанесува заштитен слој.

## Како работи
Работи на принцип на магнетен запис на податоци по патеки и сектори, на секоја од плочите. Има по една глава за читање и една за запишување за секоја плоча посебно. За да може да се запишуваат податоците, плочите се логички поделени во патеки и сектори. Просторот меѓу две патеки и два сектори е наречен блок и содржи 512B (бајти). Процесот на поставување патеки и сектори е познат како форматирање.

## Капацитет и достапна брзина
Капацитетот на еден тврд диск се цени според:
:- капацитетот или количината на бајти која може да се запише на дискот;
:- брзина на пренос односно количина (број) на бајти во една секунда, кои дискот ги испорачува на централна единица, изнесува околу 5-40МB;
:- време на пребарување запис, односно времето од моментот кога централната единица побарува запис до моментот кога започнува да се испраќа првиот бајт од дискот до централната единица. Ова време се мери во милисекунди (10-20 ms)
Еден тврд диск има голема меморија и може да собере повеќе работи од едно флопи и со многу поголема брзина. Денешниве тврди дискови може да имаат капацитет од 80 ГБ до околу 4Tb.

## Наводи


Категорија:Машинска опрема
Категорија:Американски пронајдоци
Тврдо дрво

[250px|right|thumb|[Буката е типично тврдо дрво од умерените климатски зони]]
[thumb|right|250px|Слики на [скенирачки електронски микроскоп|СЕМ прикажуваат присуство на пори кај тврдото дрво (даб, горе) и нивно отсуство кај мекото дрво (бор, долу)]]
**Тврдо дрво** — дрво од широколисни (главно листопадни, но ова не важи апсолутно кај тропските дрва) или пак скриеносемени дрва. Наспроти тврдото имаме меко дрво, кое го добиваме од четинари. Тврдите дрва главно се со поголема густина и тврдина отколку меките дрва, но постојат значителни варијации во обете класи, како и доста преклопувања; некои тврди дрва (како балсамовото дрво) се помеки од највеќето меки дрва, додека пак  тисата е пример за тврдо меко дрво. Трдите дрва имаат широки лисја и прикачени ореви или семиња како желади. Често виреат во суптропски региони како Африка но и во Европа и други предели како Азија.

Видовите на тврди дрва се поразнообразни од меките. Постојат околу 100 пати повеќе видови тврди, отколку меки дрва. Проводите значително им се разликуваат во големина, облик на перфорација како и структурата на клеточниот ѕид.

Тврдите дрва имаат огомен дијапазон на примена како градежништво, мебел, паркети, покуќнина итн.

Овој вид дрво е многу поотпорен на разјадување од меките дрва и затоа наоѓа примена надвор.

Од неодамна палмовото дрво се вбројува во тврди дрва. Ова ѝ припаѓа на монокотиледонската група растенија промовирана одржлива алтернатива на сѐ помалите залихи на „конвенционални“ тврди дрва.

Најтврдо (најгусто) дрво на светот е lignum vitae („дрво на животот“) кое се добива од дрвото Guaiacum officinale.

## Поврзано
* Меко дрво
* Растителни ткива
* Список на дрвени материјали
* Мешано дрво

## Наводи
* Schweingruber, F.H. (1990) *Anatomie europäischer Hölzer—Anatomy of European woods.* Eidgenössische Forschungsanstalt für Wald, Schnee und Landscaft, Birmensdorf (Hrsg,). Haupt, Bern und Stuttgart.
* Timonen, Tuuli (2002). *Introduction to Microscopic Wood Identification*. Finnish Museum of Natural History, University of Helsinki.
* Wilson, K., and D.J.B. White (1986). *The Anatomy of Wood: Its Diversity and variability.* Stobart & Son Ltd, London.

Категорија:Дрвени материјали
Категорија:Дрвна индустрија
Категорија:Анатомија на растенијата
Григор Копров

thumb|right|200px|Григор Копров
**Григор Копров** (роден на  во Охрид) е еден од најпознатите македонски поп композитори. Работел со многу ѕвезди како Маја Оџаклиевска, Тоше Проески, Перо Христов, Владо Јаневски, Марјан Стојановски, Мартин Вучиќ, Каролина Гочева и Андријана Јаневска.

Во 1997 ја компонирал песната *[[Не зори зоро]]* со која Владо Јаневски ја претставувал Македонија на Евровизија 1998, првиот настап на земјата на овој настан. Копров се обидел да пласира и многу други песни за Евровизија, но тие не успевале на изборите.

Најпознат е по неговата соработка со ултра-славната македонска и балканска ѕвезда Тоше Проески. Копров му ги компонирал некои од неговите мегахитови како *Сонце во твоите руси коси*, *Усни на усни* и *Немир* (во дует со Гочева).

Копров е познат и како композиторот на познатата пејачка Маја Оџаклиевска со песните како *Јулија*, *Те љубам лудо*, *Ники*, *Лиду лиду ду*,  и *Прости ми*.

Дел од делата на Григор Копров може да се видат на мрежното место на ВБУ Музички Регистар.

Категорија:Луѓе од Охрид
Копров, Григор
Член (граматика)

мини|'''Членувањето во европските јазици'''
**Член** — збор кој стои до именка или друг збор кој ја менува именката, за назначување на видот на односот кон таа именка.

Членовите играат разни улоги:

* **одреден член** (во македонскиот, наставките: *-от, -та, -то*; во англискиот: **') пред именки во еднина или множина кои се однесуваат на извесен (конкретен) член на една група. (''Пилето на гранката е шарено'') 
* **неодреден член** (во македонскиот вакви не постојат, но во англискиот: ''[[a]], [[an]]'') се користи пред именки во еднина that refer to any member of a group. (**').
* **делбен член** означува неодредена количина на неизбројлива именка; во македонскиот вакви не постојат, но во англискиот, иако не постојат, зборовите *some* или *any* често ја вршат таа функција. Пример за ваков член наоѓаме во францускиот: **' / **' / **', како во **' (превод на англиски: „“ или „“)
* **нулти член** е отстуството на член (како во англиската неодредена множина), кој се користи во некои јазици како спротивност на пристуството на член.

## Членот во македонскиот јазик
Членот во македонскиот јазик е постпозитивен, т.е. доаѓа како наставка на именката.

Македонскиот јазик има три вида членови, со три варијанти за секој, во зависност од родот. Значи, покрај гореспоменатиот одреден член (*-от, -та, -то*), македонскиот јазик има уште два члена кои се употребуваат во зависност од релативната раздалеченост на посоченото:

* за **блиски** предмети: *-ов* (*-ва, -во*)
* за **пооддалечени** предмети: *-он* (*-на, но*)

За поподробно, видете *[[Граматика на македонскиот јазик#Определеност и неопределеност на именките|Определеност и неопределеност на именките во македонскиот јазик]]*.

## Поврзано
* Определеност

## Наводи
Тастатура

300px|мини|десно|300п|Македонска тастатура
мини|десно|400п|Стандарден распоред на македонската (и англиска) тастатура
**Тастатура** или **стисница** — најзастапениот влезен уред кај личните сметачи. Таа служи за внесување на податоци во системот и распоредот на тастерите потсетува на машина за пишување. При притискање на еден тастер, тастатурата праќа кодиран влезен сигнал до компјутерот што се прикажува на мониторот како визуелизиран симбол. 
Со настанување на сметачите воопшто се јавила неопходна потреба за проектирање на влезен периферен уред за внесување на податоци. Оваа машинска опрема служи за рачно внесување на азбучни и бројчени знаци, и истиот има вградено компоненти којшто овие знаци ги претвора во бинарни податоци. 
Една од најчесто користените единици без која било кој, личен сметач би бил само куп машинска опрема. Според начинот на прик-лучување тастатурите ги делиме на: 
-DIN-ПРИКЛУЧОК (deuche industy norme) германска индустриска норма.
-PS2-приклучок (peripherial serial 2) периферно сериски модел 2
-USB-приклучок (universal serial bus) универзален сериски приклучок (магистрала)
Според класата на изработка тастатурите  можеме да ги поделиме на :
	
-SOFT  (меки копчиња)
-HALF (полутврди копчиња)
-HARD (тврди копчиња)
	
Секоја од овој тип може да биде и со вграден клик (звучен сигнал) вообичаено со клик го користат дактилографите. 
Според кодната страна ( codepages) тастатурите можат да бидат означени за земјата или регионот во кој се продаваат, а во некој случај сретнуваме и ознаки на две кодни страни. Во последно време кај овој периферен влезен уред сретнуваме физички подобру-вања како што се ергономските тастатури, мултимедијални таста-тури (интегрирани додатни копчиња), тастатури со вградени читачи на магнетни картици, тастатури со вграден тракбол, тастатури  со вграден тачпат итн.

Тракболот е топче вградено на тастатурата, тачпатот  е вгра-дена плочка со која одиме со прстот на неа наместо на глушец. 		Од комбинираните тастатури погоре споменати,постојат и специјални изведби на тастатури кој се користат на таканаречените ПОС-терминали (овие тастатури се сретнуваат во продажните центри на наплатните каси).
	
Во поново време со напредокот на техниката сретнуваме и безжични тастатури (wireless keyboard) Овие тастатури имаат вгра-дено контроли за безжично поврзување. Во тастатурата е вграден примо-предавател кој испраќа сигнали кон ист таков примо-преда-вател поврзан на USB conector) на персоналниот сметач. Овој тип на тастатури се дели на:  
-Примопредавање по пат на звук на кој дометот им е многу поголем.
-Примопредавател по пат на светлина на кој дометот им е ограничен.

Постојат поинакви тастатури:

**Азбучнобројчена тастатура** (AT) е вид тастатура со 84 тастери која има идентичен распоред со машините за пишување.

**Бројчена тастатура** (англиски: *numeric keyboard*) претставува група бројчени тастери сместени во десниот дел на компјутерската тастатура.

## Наводи


Категорија:Машинска опрема
Категорија:Влезни уреди
Категорија:Германизми
Формален јазик

Во математиката, логиката и информатиката, **формален јазик** е јазик кој е дефиниран по прецизни математички формули.

Формалниот јазик L е карактеризиран како множество од F конечен број на елементи изградени од множество на симболи A.
Математички, формалниот јазик е неподредениот пар L={A,F}.
Постојат и други алтернативни опции на начини на кои може да се гледа на формалните јазици:

* Збир на зборови
* Збир на реченици

Во првиот случај множеството А се нарекува азбука L, а елементите на F се нарекуваат зборови.
Во вториот случај множеството А се нарекува лексикон на вокабуларот F, додека елементите на F се нарекуваат реченици.

Математичката теорија на формалните јазици се нарекува теорија на формални јазици.

Иако вообичаено е да се слуша терминот формални јазици надвор од математиката, логиката и компјутерските науки кога се мисли на начин на изразување кое е стилизирано и прецизно во секојкдневниот говор, но смислата на формалните јазици е строго дефинирана според теоријата за формални јазици.

Како пример за формални јазици може да биде, азбука од типот на {a,b} и еден од стринговите на азбуката може да биде abbaababa.

Еден типичен јазик над таа азбука може да биде множество од стрингови кои имаат ист број на a и b.

## Примери
* Множество на сите зборови составени од a,b;
* Множество {a^n}, каде што n е природен број и a^n е стринг за кој се мисли дека a се повторува n пати;
* Конечен јазик, како на пример 
* Множество на синтаксички точни програми дадени во некој програмски јазик или
* Множество на влезови за конкретна Турингова машина.

Формалните јазици можат да бидат специфицирани на најразлични начини како:

* Стрингови создадени само од одредена формална граматика (хиерархија на Чомски);
* Стрингови опишани со регуларни изрази;
* Стрингови прифатливи од некои автомати, како Тјуринговата машина или конечните автомати;
* Стрингови одредени од да/не одговори.

## Операции
* Конкатенација- L1 L2 ги содржи сите стрингови во форма vw каде што v е стринг од L1 a w е стринг од  L2;
* Пресек- L1∩ L2 резултантниот јазик е оној јазик кој ги содржи сите ониe стрингови што ги има во  L1  и  L2;
* Унија- L1 U L2, резултантниот јазик ги содржи сите стрингови кои ги има и во  L1  и во  L2;
* Комплемент-С L1  ги содржи сите стрингови од азбуката кои не се во  L1;
* Клини оператор- L1* ги содржи сите стрингови кои можат да бидат напишани во формата w1 w(2….) wn каде што wi U L1 и n ≥ 0.
Се вклучува и празниот стринг ε.

* L1^R- ги содржи сите обратни стрингови од L1.

## Наводи
* Hopcroft, J. & Ullman, J. (1979). Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation. Addison-Wesley. ISBN 0-201-02988-X. 
* Helena Rasiowa and Roman Sikorski (1970). The Mathematics of Metamathematics, III изд., PWN. , chapter 6 Algebra of formalized languages.
* Rozemberg, G. & Salomaa, A. (уред.) (1979). Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation. Addison-Wesley. ISBN 978-3-540-61486-9.

Категорија:Информатика
Категорија:Сметачи
Категорија:Програмски јазици
Категорија:Математичка логика
Англиски деклинации

Во **[[Англиски јазик|англискиот јазик]]** некогаш постоел опширен систем на **[[деклинација|деклинации]]** сличен на денешниот германски или исландски. Староанглискиот разликувал 5 падежа: номинатив, акузатив, датив, генитив и инструментал. Деклинирањето почнало да исчезнува за време на средноанглискиот јазик кога акузативните и дативните заменки се стопиле во една единствена објективна заменка. Во современиот англиски јазик именките не се деклинираат, освен некои остатоци од поранешниот систем кај заменките.

"Who" и "whom", "he" и "him", "she" и "her", и др. се остатоци од стариот номинатив наспроти акузатив, *како и* од номинативот наспроти дативот. Со други зборови, "her" (на пример) е и дативна и акузативна верзија на номинативната заменка "she". Во староанглискиот јазик секоја од овие имале посебен облик.

Претопувањето на заменките со засебни падежи во еден ист збор е причината што граматичарите сметаат дека дативот и акузативот во англискиот јазик се изумрени — ни двата не се идеални поими за улогата која ја игра зборот "whom". Наместо ова често се користи изразот *[[објектив (граматика)|објектив]]*; т.е. "whom" е генеричка објективна заменка која укажува на директен или индиректен предмет. Номинативот "who", едноставно се нарекува *[[субјектив (граматика)|субјектив]]*. Смислата која порано засебните падежи ја пренесувале, денес се пренесува со употребата на предлози и збороред.

Современиот англиски морфолошки разликува само еден падеж -  посесив — за кои некои јазичари велат дека воопшто не е ни падеж, туку клитика. Со само малку заменски исклучоци, објективот и субјективот секогаш имаат иста форма.

## Еволуција на англиската деклинација
### Прашални заменки
#### Стари машки/женски до современите лица

1 - Највоопштено: "whom" се користи во "формални" пригоди и во пишување, додека "who"  е колоквијално или "неформално". Се разбира, мораме да ги земеме предвид и дијалектичките варијации.

#### Стар среден род до денешното

1 - Обично заменето со *of which*, освен каде што е несоодветно

### Лични заменки од прво лице
#### Еднина

#### Множина

### Лични заменки во второ лице
Заб.: þ е староанглиска буква, која грубо соодветствува на *th*.
#### Стара и средноанглиска еднина до современо англиски архаично неформално

#### Стара и средноанглиска множина, преку архаичното формално, со современото генерално

*You* во номинатив се користел во средноанглискиот само како формална, но не и како множинска заменка. Така, имало разлика помеѓу *You are* (формална еднина) и *Ye are* (неформална множина).

Запазете дека разликувањето на ye и you сѐ уште постоело, барем изборно, во раносовремениот англиски: "Ye shall know the truth and the truth shall make you free" од Крал Џемјсовата Библија.

##### Формални и неформални форми на второ лице еднина и множина

### Лични заменки од трето лице
#### Женски еднина

#### Машки род еднина

#### Среден род еднина

#### Множина

## Надворешни врски
* Преглед на староанглиските деклинации (PDF)  

Деклинации
Категорија:Деклинација
Букефал

[thumb|200px|Александар и Букефал на мозаик прикажани во [Битка кај Ис|Битката кај Ис]]
[thumb|200px|[Битка кај Ис|Битката кај Ис во која Александар се борел против Дариј III. (Национален Музеј — Наполи)]]
**Букефал** (грчки: Βουκέφαλος Букефалос) бил најмилиот коњ на Александар Македонски. Името преведено значи "Воловска глава". Според легендата, можел да го јавне само Александар.

Букефал умрел за време на Битката кај индиската река Хидасп, во 326 година п.н.е, на возраст од 30 години што е длабока старост за еден коњ дури и во денешно време. Александар, за спомен на него, на тоа место го основал градот Букефала (денес Џалалпур).

## Според пишувањата на Плутарх

Букефал е опишан како голем црн коњ со голема бела ѕвезда на неговото чело. Имал сини очи и неговата раса била една од најиздржливите. Според легендата, Александар во тоа време (10-то годишник) бил единствениот на кого Букефал му се покорил. Коњот прво бил понуден на Филип II Македонски од страна на Филониј, трговец на коњи, за цена од 13 таланти, што биле многу пари во тоа време. Бидејќи никој не можел да го скроти коњот Филип се откажал од купувањето. Но Александар се понудил сам да плати за коњот доколку успее да го скроти. Тој приметил дека Букефал се плаши од својата сенка, па го свртел кон сонцето за да не може да ја гледа. Така коњот се смирил и Александар успеал да го јавне. Легендата зборува дека од тој момент Букефал и Александар биле неразделни и заедно учествувале во сите битки.

## Наводи

Категорија:Александар III Македонски
EMI Classics

**ЕМИ Класикс** (*EMI Classics*) е музичка куќа на ЕМИ, основана во 1990 за смалување на потребите локализирани пакувања и каталози за меѓународно дистрибуираните класични изданија.

Класичната музика пред тоа била издавана едновремено под имињата Ејнџел, Серафим, Одеон, Колумбија, ХМВ и други куќи, делумно бидејќи конкуренцијата ги поседува овие марки во разни земји. Овие биле преземени од ЕМИ Класикс за да избегнат проблеми со заштитниот знак. Изданијата направени за дистрибуција во поединечни земји сѐ уште се дистрибуираат под нивните историски имиња, освен Колумбија, бидејќи ЕМИ го продал ова име на Сони Мјузик Ентертејмент. Црвеното лого води потекло од изданијата на Ред Сиал, на претходникот на ЕМИ, Грамофон Компани во 1902. Така класичните изданија на ХМВ имале црвени знаци.

Еден од изведувачите за оваа музичка куќа е и македонскиот пијанист Симон Трпчески.

## Поврзано
* Список на музички куќи
* Дојче Грамофон

Категорија:Музички куќи за класична музика
Категорија:Британски музички куќи
Класикс
Хемолуминисценција

мини|десно|Хемиска луминисценција.
[thumb|Хемолуминисценција на [луминол со хемоглобин]]

**Хемолуминисценцијата** е процес на зрачење на светлина без притоа да се врши топлотна емисија како резултат на некоја хемиска реакција. Наједноставно кажано, доколку ни се дадени реактантите **A** и **B**, како и интермедијаторот **◊**, тогаш општата формула на една хемолуминисцентна реакција би изгледала вака:

[**A**] + [**B**] → [**◊**] → [*продукти*] + ослободена светлина

Емисијата на светлина е резултат на преминот на возбудениот интермедијатор на пониско енергетско ниво. Теоретски, еден фотон треба да му биде даден на секоја молекула на реактанот, или Авогадров број на фотони на секој мол од реактантот.
На пример, ако [A] е луминол, а [B] е водород пероксид, во присуство на соодветен катализатор, би се одвивала следнава реакција:

Луминол + H2O2 → 3-APA[**◊**] → 3-APA + светлина

Тука 3-APA е 3-аминофталат, а 3-APA[**◊**] е возбудената состојба што зрачи светлина додека минува во пониско енергетско ниво.
Најтипичен пример на хемолуминисценција во лабораториски услови се забележува кај луминол тестот, каде доказ за присуство на крв претставува сјаењето на специментот при негов контакт со железо.
Кога хемолуминисценцијата се случува во живите организми, тогаш станува збор за една природна појава, наречена биолуминисценција.
Светлечките стапови зрачат светлина како резултат на хемолуминисценција.

## Поврзано
* Биолуминисценција

## Надворешни врски

* Опис на лабораториски експеримент што ја демонстрира појавата на хемолуминисценција кај луминолот
* Истражувајќи го луминолот
* Боите на светлечките стапови 

Категорија:Луминисценција
Категорија:Спектроскопија
Адмиралштапска арка

**Адмиралштапската арка** (англ. *Admiralty Arch*) е голем објект во Лондон во чиј состав се наоѓа порта со пет арки која служи како уличен и пешачки приод помеѓу Шеталиштето (*The Mall*), кон југозапад, и Трафалгарскиот плоштад на североисток. Архитект е Сер Астон Веб. Сврзана е со Стариот адмиралштаб, по која го носи името.

Изградбата на објектот била нарачана од кралот Едвард VII во спомен на неговата мајка кралицата Викторија, иако тој не доживеал да ја види завршена. При врвот стои латински натпис со следниве зборови:


 : ANNO : DECIMO : EDWARDI : SEPTIMI : REGIS : : VICTORIÆ : REGINÆ : CIVES : GRATISSIMI : MDCCCCX :


(„*Во десеттата година на владеењето на кралот Едвард VII, [во чест] на кралицата Викторија, од најблагодарните граѓани, 1910*“)

Адмиралштапската арка е знаменитост од I класа.  Во 2000, Кабинетната служба се преселила во оваа зграда, додека седиштето сè уште им е во Вајтхол. Во градбата е сместена и Стратешката единица на премиерот.

## Наводи

Категорија:Плоштад Трафалгар
Категорија:Згради и градби во Вестминстер
Категорија:Споменици во Лондон
Категорија:Лондонски знаменитости од I класа
Категорија:Едвардијанска архитектура
Категорија:Архитектура од 20 век