Пескетаријанство

**Пескетаријанство**; понекогаш се пишува **пескетаризам** е начин на исхрана заснована на консумирање на риба и морски плодови при што се исклучува месо. Практиката вклучува морска храна во инаку вегетаријанска исхрана и може а и не мора да вклучува други производи од животинско потекло, како што се јајца и млечни производи. Приближно 3% од возрасните ширум светот се пескетаријанци, според истражувањето од 2017-2018 година спроведено од компании за податоци и аналитика.

## Дефиниција и етимологија
„Пескетаријанец“ е неологизам формиран како стопеница од италијанскиот збор „“ („риба“) и англискиот збор „вегетаријанец“. Терминот бил измислен во Обединетото Кралство кон крајот на 1980-тите. „Песко-вегетаријанец“ е синоним термин кој ретко се користи надвор од академските истражувања, но понекогаш се појавува во некои американски публикации и литература уште од 1980 година.

## Историја

### Рана историја
Првите вегетаријанци во пишаната западна историја можеби биле Питагорејците, титула добиена од грчкиот филозоф Питагора. Иако Питагора го позајмил своето име за исхраната без месо, некои биографи се сомневаат дека тој можеби јадел и риба во некои моменти, што би го направило не вегетаријанец, туку пескетаријанец според денешните стандарди. Многу од филозофиите на Питагора го инспирирале Платон, кој се залагал за морална и нутритивна супериорност на начините на исхрана ориентирани кон вегетаријанците. Во идеалната република на Платон, здравата исхрана би се состоела од житарки, семки, грав, овошје, млеко, мед и риба.

Неколку редови на монаси во среден век го ограничиле или забраниле консумирањето месо од аскетски причини, но ниту еден од нив не се воздржувал од конзумирање риба; овие монаси не биле вегетаријанци, но некои биле пескетаријанци.

Маркион Синопски и неговите следбеници јаделе риба, но не и живина или црвено месо. Маркионите ја гледале рибата како посвет вид храна. Конзумирале леб, риба, мед, млеко и зеленчук.

*Правилото на свети Бенедикт* инсистирало на целосна апстиненција од месо од четириножни животни, освен во случаи на болни. Така, бенедиктинските монаси следеле диета базирана на зеленчук, јајца, млеко, путер, сирење и риба. Бенедиктинскиот монах Валафрид Страбон коментирал: „Сол, леб, праз, риба и вино; тоа е нашето мени“.

Во 13 век, цистерциските монаси консумирале риба и јајца. Тие создавале езерца за одгледување риби. Во 1336 година, папата Бенедикт XII им дозволил на монасите да јадат месо четири дена во неделата надвор од сезоната на постот, доколку тоа не се служи во трпезаријата.

Анхоритите од Англија јаделе пескетаријанска исхрана со риба зачинета со јаболка и билки, супа и млеко од грав или грашок, путер и масло.

### 19 век до денес
Френсис Вилијам Њуман, кој бил претседател на Вегетаријанското друштво од 1873 до 1883 година, овозможил придружно членство за луѓе кои не биле целосно вегетаријанци како пескетаријанците.  На крајот, во 1890-тите, самиот Њуман се префрли од следење на ово-лакто-вегетаријанска исхрана на пескетаријанска исхрана, со образложение дека рибите не го трошат копнениот простор, ги има во изобилство поради високите стапки на репродукција, не се грижат за своите млади и имаат нема родителски чувства за прекршување и може да се фатат и колат на начини кои нанесуваат минимална болка.

Книга од 2016 година, *Seagan Eating* промовирала диета со морска храна, која се разликува од обичните пескетаријански диети бидејќи ја обесхрабрува потрошувачката на млечни производи и јајца.

## Мотивации и образложение

### Одржливост и еколошки грижи
Вообичаено е сите луѓе кои се воздржуваат од месо да учествуваат во „зеленото движење“ и да бидат совесни за глобалната одржливост на храната и екологијата; префрлувањето на шема на исхрана на пецетаријан може потенцијално позитивно да влијае на двете.  Луѓето може да усвојат песцетаријанска диета од желба да го намалат својот јаглероден отпечаток во исхраната. 

### Здравствени истражувања
Вообичаена причина за усвојување на пескетаријанството може да биде поврзана со здравјето, како што е потрошувачката на риба и растителна храна како дел од средоземната исхрана, што е поврзано со намален ризик од кардиоваскуларни болести.

### Загриженост за благосостојбата на животните
Пескетаријанството може да се сфати како по етички избор бидејќи рибите и школките можеби нема да искусат страв, болка и страдање како што тоа го прават посложените животни како цицачите и другите четириношци. 

### Христијанство
И во римокатоличката и во православната традиција, пескетаријанството се нарекува форма на апстиненција. За време на постот, источните православни христијани често се воздржуваат од месо, млечни производи, јајца и риба, но на празниците што се случуваат во денови на пост (на пример, 15 август во среда или петок), рибата е дозволена, додека месото и млечните производи остануваат забранети. 

Пескетаризмот е релативно популарен меѓу адвентистите во споредба со општата популација; во 2000-тите, 10% од северноамериканските адвентисти кои биле анкетирани изјавиле дека се придржуваат до пескетаријанска диета. Поголемата популарност веројатно се должи на тоа што црквата промовира „здравствена порака“ до своите следбеници и смета дека потрошувачката на месо е неповолна. Адвентистите кои јадат морска храна не јадат школки бидејќи црквата очекува сите следбеници да јадат само кошер храна која се смета за дозволена од Левит 11.

### Јудаизам
Пескетаризмот *(под услов рибата да е кошер)* е во согласност со еврејските диететски закони. Рибите и сите други животни од морска храна мора да имаат и перки и лушпи за да се сметаат за кошер. Водните цицачи како што се делфините и китовите не се кошер, ниту рскавичните риби како ајкулите и ражите, бидејќи сите тие имаат кожни дентикули, а не лушпи. Недостатокот на перки и лушпи, исто така, ги исклучува раковите и мекотелите. Кавијарот, мора да потекнува од кошер риба за да биде дозволен. Пескетаријанската диета го поедноставува придржувањето кон јудејското одвојување на месото и млечните производи, бидејќи кошер рибата е „пареве“ - ниту „млеко“ ниту „месо“.

### Хиндуизам
Некои Хиндуси, по избор, следат строга лакто-вегетаријанска исхрана и во Индија до 44% од Хиндусите се самоидентификуваат како некој вид вегетаријанци. Сепак, има Хиндуси кои консумираат риба. Тие се главно од крајбрежната југозападна Индија. Оваа заедница ја смета морската храна генерално како „зеленчук од морето“ и се воздржува од јадење животни од копно. Други Хиндуси кои консумираат морска храна се оние од Бенгал, Одиша и други крајбрежни области. Во Бенгал, Хиндусите консумираат риба и познато е дека ја готват секојдневно.

### Растафари
Изразот на италното јадење може да варира од Раста до Раста, но општ принцип е дека храната треба да биде природна или чиста и од земја. Иако Растафарите генерално се поврзани со строго вегетаријанство и веганство, големо малцинство приврзаници навистина сметаат дека одредени видови риби се прифатлив исклучок во исхраната. Растафари кои дозволуваат риби ќе избегнуваат да јадат секакви школки бидејќи се сметаат за „нечисти“ чистачи, верување кое произлегува од библиските учења.

## Поврзано

* Студија за Икарија – Диететско истражување на долговечни Икаријци покажа дека имаат полувегетаријанска исхрана слична на пецетаријанството.
* Список на диети – Сеопфатен индекс на диети опфатени на Википедија
* Средоземна исхрана - исхрана инспирирана од навиките за исхрана на земјите што го опкружуваат Средоземното Море.
* Диета во Окинава – Навики за исхрана на домородното население на островите Рјукју.
* Полувегетаријанство - Други форми на полувегетаријанство кои вклучуваат повремена потрошувачка на морска храна или месо.

## Наводи

Категорија:Морска храна
Категорија:Начини на исхрана