Томас Траерн

**Томас Траерн** (роден 1636 или 1637 - починал  година) — англиски поет, англикански свештеник, теолог и религиозен писател. Интензивната, научна духовност во неговите дела довело до тоа тој да биде одбележан во некои делови од англиканската причест на 10 октомври (годишнината од неговиот погреб во 1674 година) или на 27 септември.

Делото по кое Траерн е најпознат денес е „ *Вековите на медитации“*, збирка кратки пасуси во кои тој размислува за христијанскиот живот и служба, филозофијата, среќата, желбата и детството. Ова дело за прв пат било објавено во 1908 година, откако било повторно откриено во ракопис десет години претходно. Неговата поезија, исто така, за прв пат била објавена во 1903 и 1910 година (*Поетските дела на Томас Траерн, Б.Д* .и *Поеми за среќа*).  Неговите прозни дела вклучуваат *„Римски фалсификати“* (1673), *„Христијанска етика“* (1675) и *„Сериозно и жално размислување за милоста Божја“* (1699). 

Делата на Траерн често ја истражуваат славата на создавањето и она што тој го сметал за свој интимен однос кон Бога. Неговото пишување пренесува страсна, речиси детска љубов кон Бога и е споредено со слични теми во делата на подоцнежните поети Вилијам Блејк, Волт Витман и Џерард Менли Хопкинс. Неговата љубов кон природниот свет често се изразува во неговите дела преку третман на природата што потсетува на романтизмот - два века пред истиот да стане популарен.

## Животопис

### Ран живот и образование
Раѓањето и крштевањето на Траерн не се запишани во парохиските регистри.  Според антикварот Ентони а Вуд (1632–1695), тој бил „*син на чевлар од Херефорд*“ кој бил роден во 1636 или 1637 година.   Бертрам Добел го идентификувал овој чевлар како Џон Траерн (роден 1566 година).  Сепак, други извори посочуваат дека Томас бил син на Филип Траерн (или Треерн) (1568–1645), локален гостилничар и двапати градоначалник на Херефорд,  и неговата трета сопруга, Мери Лејн.  

Траерн пишувал за своето детство, кое вклучувало природно чудење и ценење на светот околу него, во *„Векови на медитации“*  и во својата поезија. 
десно|мини|300x300пкс|Траерн се запишал на колеџот Брасеноуз, Оксфорд во 1652 година и ја добил својата диплома во 1656 година.
Траерн се школувал во училиштето „Херефорд Катедрал“ и се запишал на колеџот „Брејсеноуз“ во Оксфорд на 2 април 1652 година, а дипломирал на 13 октомври 1656 година. Пет години подоцна бил унапреден во степен магистер по уметности (Оксфорд) на 6 ноември 1661 година, и добил диплома за теологија на 11 декември 1669 година. 

### Црковна служба
Откако ја добил дипломата од Оксфорд во 1656 година, тој примил свети редови.

На 30 декември 1657 година, тој бил назначен за ректор на Креденхил кој се наоѓа во близина на Херефорд, од страна на Комесарите за одобрување на јавни проповедници, иако во тоа време не бил ракоположен свештеник.  Една забелешка додадена на записникот за неговото назначување е дека Траерн сметал на покровителство на Амбела, вдовицата на грофот од Кент.  Траерн служел на оваа функција десет години.

По враќањето на монархијата односно реставрацијата и враќањето на Чарлс II, Траерн бил ракоположен за свештеник на 20 октомври 1660 година од страна на епископот од Оксфорд, Роберт Скинер, во Лонтон во близина на Бистер. 

Во 1667 година, Траерн станал приватен капелан на Сер Орландо Бриџман, 1-в барон од Грејт Левер, лорд-чувар на Големиот печат на кралот Чарлс II, во Тедингтон (во близина на Хемптон Корт) во Мидлсекс. Додека живеел таму, Траерн починал на 27 септември 1674 година, откако тој ден му диктирал краток тестамент на својот пријател и сосед Џон Бердо, во кој им оставил завештанија на слугите кои се грижеле за него и ги оставил своите малку работи на својот брат Филип и снаата Сузан.  На 10 октомври 1674 година бил погребан во црквата „Света Марија“ во Тедингтон, под црковната читална. 

### Карактер и начин на живот
Траерн бил опишан како „*еден од најпобожните генијални луѓе што некогаш сум ги познавал*“,  и „*човек со весел и енергичен темперамент... подготвен да им направи сите добри служби на своите пријатели и милосрден кон сиромашните речиси над неговите способности*“.  Траерн верувал дека страда од слабостите на друштвената личност: „*Премногу отвореност и склоност кон зборување се мои болести. Премногу лесна и покорна природа*“. 

Според Ентони а Вуд, Траерн „*секогаш водел едноставен и побожен живот; неговиот тестамент покажува дека поседувал малку освен своите книги*...“  .

## Дела
мини|312x312пкс|Факсимил од ракописот на поемата на Томас Траерн „''Химна на денот на Свети Вартоломеј''“, од изданието на Бертрам Добел од 1903 година на неговите поетски дела

### Издавање за време на животот
Траерн бил незначителна книжевна личност за време на неговиот живот, а неговите дела не биле познати или ценети долго по неговата смрт. Како селски свештеник, тој водел побожен, скромен живот и не учествувал во книжевните кругови. Единствено едно од неговите дела, *„Римски фалсификати“* (1673), било објавено за време на неговиот живот. *„Христијанска етика“* (1675) следело кратко по неговата смрт, а подоцна *„Сериозно и жално размислување за Божјата милост“* (1699), кое било објавено како дело на анонимен автор чиј карактер и потекло биле расправани во краток вовед од страна на издавачот.

По смртта на Траерн во 1674 година, поголемиот дел од неговите ракописи биле зедени на неговиот брат Филип.  По смртта на Филип, тие очигледно преминале во посед на семејството Скип од Ледбери во Херефордшир, каде што останале без трага речиси 200 години. Во 1888 година, семејниот имот бил распуштен, но ракописите повторно се појавиле дури 10 години подоцна.

### Подоцнежно издавање
Во зимата 1896–97 година, Вилијам Т. Брук од Лондон открил некои анонимни ракописи „*книги што требало да бидат фрлени во ѓубре*“ или „*тезга со книги на улица*“. Брук сметал дека можеби станува збор за изгубени дела од Хенри Вон и му ги покажал на Александар Гросарт (1827–99), шкотски свештеник и експерт за елизабетанска и јакобинска книжевност, кој препечатувал ретки дела. Гросарт се согласил дека ракописите се од Вон и планирал да ги вклучи во издание на делата на Вон што го подготвувал за објавување. Гросарт починал во 1899 година и предложеното издание никогаш не било завршено.

Колекцијата на Гросарт, вклучувајќи ги и ракописите, ја купил Чарлс Хигам, лондонски продавач на книги, кој го замолил својот пријател Бертрам Добел да ги истражи. Добел бил убеден дека не станува збор за Вон и набрзо заклучил дека се од Траерн. Ракописите вклучувале поезија, како и збирка контемплативни пасуси „*отелотворувајќи размислувања за религијата и моралот*“.

*„Поетските дела на Томас Траерн“* биле објавени во 1903 година, а *„Векови на медитации“* во 1908 година. Следеле и други издавања. На крајот, „ *Вековите* “ требало да бидат опишани како „*една од најдобрите прозни песни на нашиот јазик*“ , а пасуси од нив биле музицирани речиси исто толку често колку и песните.

### Ракописи
Ракописот на Траерн од „*Вековите*“, Добел (исто така наречен „Книга на вообичаеното место“), „*Црковната годишна книга*“ и „*Раниот тефтер*“ (исто така наречен тефтер на Филип Траерн) се чуваат во библиотеката Бодлијан, Оксфорд; ракописот на Барни (исто така познат како „Поеми на среќата“) се наоѓа во Британската библиотека, Лондон; а „*Избрани медитации*“ се наоѓа во колекцијата Осборн, библиотеката Бејнеке, Њу Хејвен, Конектикат.

Ракопис откриен во 1996 година во библиотеката Фолгер во Вашингтон, од страна на Џулија Смит и Летиција Јендл подоцна бил идентификуван како недовршена епска поема од 1800 стихови од Траерн со наслов „*Церемонијалниот закон*“.  Во 1997 година, Џереми Мол, член на колеџот Тринити во Кембриџ, открил повеќе дела од Траерн меѓу 4000 ракописи во библиотеката на палатата Ламбет, лондонската резиденција на надбискупот од Кентербери.  Ракописите на Ламбет, претежно прозни, опфаќаат четири комплетни дела и фрагмент од петто: *Поттици за пензионирање*, *Трезен поглед на д-р Твисе*, *Семиња на вечноста*, *Царството Божјо* и фрагментарната *Љубов*.  

## Прием на поезијата
Иако Траерн денес се смета за еден од водечките метафизички поети, името на таа „*школа*“ останало неспоменато при неговото прво издавање  Во својот предговор на *„Поетските дела“*, Добел го поврзал со „*таа мала група религиозни поети во која се вклучени Херберт, Вон и Крешо*“, но го издвоил како единствен индивидуалец и „*ниту следбеник ниту имитатор на ниту еден од нив*“. Во изборот на неговите песни што следел две години подоцна, тие биле придружени во истиот том од „*остатоци од стихови*“ на братот близнак на Хенри Вон, Томас (Евгениј Филалетес) и Џон Норис од Бемертон.  Репутацијата на вторите двајца тогаш била и останува како филозофи. И двајцата биле свештеници, а Норис бил вршител на поранешната парохиска куќа на Херберт; дури многу подоцна тој бил опишан и како „последниот од метафизичарките“.  Траерн, тогаш, е претставен преку блискост како претставник на линијата на поети од 17 век, а не како член на одредена школа.

Во времето на објавувањето, писателите кои Самуел Џонсон ги опишал со потценување како „метафизички поети“ сè уште не го достигнале критичкото значење што им било дадено по појавувањето на антологијата на Херберт Гриерсон, *„Метафизички лирики и песни од седумнаесеттиот век“* (1921). Во секој случај, ниту една од песните на Траерн не била вклучена таму, а кога тој го привлекол вниманието на Т.С. Елиот, таа била отфрлена како „*повеќе мистик отколку поет*“. После тоа, поминале децении пред неговото дело да биде посериозно разгледано. 

Мистичниот елемент е впечатливо очигледен кај Траерн, но неговите метафизички акредитиви се потврдуваат со начинот на кој тој прави обид да објасни прашања за вистината, знаењето и способностите на умот и срцето преку методи на теолошко и рационално испитување.  Типичен е и начинот на кој овие медитации биле разработени како проширени барокни концепции, од кои „*Сенки во водата*“ е особено впечатлив пример.  Понатамошна врска со другите поети од неговиот период се наоѓа во идеализацијата на детската невиност и употребата на платонски теми што Траерн ги споделува со Хенри Вон и Џон Норис.

## Влијанија

### Развој на лична вера
Со оглед на дел од автобиографскиот и исповедниот материјал во неговите дела (особено во *„Векови на медитации*“, Траерн сигурно страдал од недостаток на вера во неговите години на оформирање во Оксфорд. Тој го опишал тоа како период на отпадништво и дека подоцна го нашол патот назад кон верата:
       Интуитивно ги знаев оние работи што од моето Отпадништво, ги собрав повторно со највисокиот разум. Самото мое незнаење беше предност. Изгледав како некој донесен во Домот на Невиноста. Сè беше беспрекорно и чисто и славно: да, и бескрајно мое, и радосно и скапоцено, не знаев дека има некакви гревови или поплаки или закони.
Сепак, постои алтернативно толкување, кое може да биде поблиску до фактите од искуството на Траерн, како што тој ги изразува во цитатот погоре. Тоа е дека тој не претрпел губење на својата вера, туку го утврдил своето созревање од природниот, невин детски поглед на светот и неговото место во него, од вродено разбирање на чудото на Божјото создавање, до оптоварено справување со правилата и очекувањата на црквата и општеството како самата апостасија, која потоа морал да ја надмине со внимателно и дисциплинирано проучување („*најголемата причина*“). Овој детски, прифатлив и радосен поглед на верата и религиозната екстаза е во сржта на пишувањето од кое е извлечен извадокот погоре и е дел од причината за привлечноста на Траерн. 

### Неоплатонизам
Траерн е под силно влијание на делата на неоплатонистичките филозофи и неколку негови современици кои биле наречени кембриџски платонисти.   Кембриџските платонисти биле латитудинари во тоа што се залагале за умереност и расправа меѓу фракциите на пуританите и високите црковни верници во Англиканската црква. Тие верувале дека религијата и разумот можат да бидат во хармонија едни со други врз основа на мистично разбирање на разумот - верувајќи дека разумот се издига над самото сетилно перцепирање, туку е „*свеќа на Господ*“ и ехо на божественото што живее во човечката душа.   Всушност, критичарката К.В. Салтер забележала дека Траерн „*пишува за сетилата како да се духовни, а за духот како да е сетилен*“.  Сепак, според биографијата на Траерн од Гледис Вејд од 1946 година, таа разликува дека платонистите од Кембриџ „*ги трошеле своите енергии на [[Херметизам|херметичко]], кабалистичко и розенкројцерско предание и на неверојатни експерименти во магија и некромантија*“, и забележала дека мистицизмот на Траерн е „*совршено ослободен од каква било дамка од ова*“. 

## Теологија и етички теми
десно|мини|300x300пкс|„Света Марија“, Креденхил, Херефордшир, каде што Траерн бил ректор

### Одбрана на англиканските цркви и критика на католичките цркви
Траерн бил загрижен и за стабилноста на христијанската црква во Англија за време на периодот на Реставрацијата. Во некои од неговите теолошки дела, Траерн покажува страст кон англиканската вера и националната црква, што е очигледно во неговите конфронтации со римокатолицизмот и неконформизмот во ова време на политички и религиозни превирања.  Неодамнешните откритија на претходно непознати ракописи дополнително го потврдиле угледот на Траерн како англикански богослов, а неговите дела понудиле свеж и сеопфатен увид во тековните теолошки аргументи во врска со природата на божественоста, етиката и моралот, како и природата на гревот.

На пример, Траерн страсно го критикувал римокатолицизмот во *„Римски фалсификати“* (1673) - единственото дело кое било објавено за време на неговиот живот. Тоа е полемички трактат во форма на дијалог помеѓу двајца мажи - протестант и римокатолик. Потпирајќи се на Светото писмо и изјавите од Првиот вселенски собор за да ја формулира идејата за легитимен црковен авторитет, Траерн ја критикува состојбата на современата Католичка црква и тврди преку теорија на заговор дека бидејќи Ватикан имал контрола врз ракописите, Католичката црква била во позиција да ги корумпира, злоупотреби или потисне документите за да го поддржи своето тврдење за авторитет. Навредливата природа на критиката на нараторот за Римската црква е во остра спротивност со тонот на поезијата на Траерн или неговите други дела на теолошки теми.

Сепак, Траерн има помалку полемичен тон во постхумно објавеното *дело „Христијанска етика“* (1675) во кое ги истражува теолошките импликации на калвинистичката мисла за слободата и неопходноста. Во ова дело, Траерн одбива да ја дефинира етиката како секуларен феномен - наместо тоа укажува на цврсто потпирање на волјата Божја. Поради човечките ограничувања и неуспеси, не може да се изгради соодветен и кохерентен морален систем на верувања - тие доблести мора да произлегуваат од божествен извор, а нивната награда од согледувањето на бесконечната љубов Божја во коренот на сите нешта.

## Дела и публикации

### Објавено за време на животот

* 1673: *Римски фалсификати, или вистински извештај за лажни записи што ги откриваат измамите и фалсификуваните антиквитети на Римската црква* (Лондон: Печатено од С. и Б. Грифин за Џонатан Едвин, 1673).
* 1675: *Христијанска етика: Или, Божествен морал.* *Отворање на патот кон блаженството, според правилата на доблеста и разумот* (Лондон: Печатено за Џонатан Едвин, 1675).
* 1699: *Сериозно и жално размислување за Божјата милост, во неколку најпобожни и возвишени благодарници за истото* (Лондон: Печатено за Семјуел Кебл, 1699).
* 1717: *Медитации за создавањето, во Збирка медитации и побожности, во три дела.* (Лондон: Објавено од Натаниел Спинкес . Печатено за Д. Мидвинтер, 1717).

### Објавено по неговата смрт
* 1903: Dobell, Bertram (ed.). . London: Dobell. A second edition appeared in 1906.
* 1905: . Hull: J.R.Tutin.
* 1908: Dobell, Bertram (ed.). . London: Dobell.
* 1910 Bell, H.I. (ed.). . Oxford: Clarendon Press.
* 1932: *The Poetical Works of Thomas Traherne, faithfully reprinted from the Author's Original Manuscript, together with Poems of Felicity, reprinted from the Burney manuscript, and Poems from Various Sources* (edited by Gladys I. Wade) (London: P. J. & A. E. Dobell, 1932).
* 1941: *A Serious and Pathetical Contemplation of the Mercies of God, In Several most Devout and Sublime Thanksgivings for the same* (edited by Roy Daniells) (Toronto: University of Toronto Press, 1941).
* 1958: *Centuries, Poems, and Thanksgivings* 2 volumes (edited by H. M. Margoliouth) (Oxford: Clarendon Press, 1958).
* 1966: *Meditations on the Six Days of the Creation* (edited by George Robert Guffey) (Los Angeles: William Andrews Clark Memorial Library, University of California, 1966).
* 1966: *Poems, Centuries, and Three Thanksgivings* (edited by Anne Ridler) (London: Oxford University Press, 1966).
* 1968: *Christian Ethicks* (edited by Carol L. Marks and Guffey) (Ithaca: Cornell University Press, 1968).
* 1989: *Commentaries of Heaven: The Poems* (edited by D. D. C. Chambers) (Salzburg: Institut für Anglistik und Amerikanistik Universitat Salzburg, 1989). ISBN&nbsp;
* 2005–2017: Ross, Jan (ed.). *The Works of Thomas Traherne*. Melton, Suffolk, UK: D.S.Brewer. ISBN&nbsp;.
** Volume I: *Inducements to Retirednes, A Sober View of Dr Twisses his Considerations, Seeds of Eternity or the Nature of the Soul, The Kingdom of God* (2005). ISBN&nbsp;
** Volume II: *Commentaries of Heaven, part 1: Abhorrence to Alone* (2007) 
** Volume III: *Commentaries of Heaven, part 2: Al-Sufficient to Bastard* (2007) 
** Volume IV: *Church's Year-Book, A Serious and Pathetical Contemplation of the Mercies of GOD, [Meditations on the Six Days of the Creation]* (2009) 
** Volume V: *Centuries of Meditations and Select Meditations* (2013) 
** Volume VI: *Verse: from the Dobell Folio, Poems of Felicity, The Ceremonial Law* 
** Volume VII: *Roman Forgeries, Christian Ethicks: or, Divine Morality* 
** Volume. VIII: *Commentary and Index* (not yet published)
** Volume IX: *Notebooks* (not yet published)
* 2023: Traherne, Thomas. Redemer, Colin (ed). *Christian Ethics, Modernized.* Landrum, South Carolina, US. (Davenant Press, 2023)
** Volume 1: *The Shining Human Creature* (2023). ISBN&nbsp;
** Volume 2: *Made Like the Maker* (2023). ISBN&nbsp;

### Преводи
* *Poèmes de la felicité*, превод. Жан Вал, Éditions du Seuil, Париз 1951 година;  некои првично се појавиле во списанието *Mesures* во април 1936 година 
* ''Les Centuries'', транс. Магали Џулиен, Арфујен, 2011 година
* „Тој крст е дрво запалено со невидлив пламен“ (*Das Kreuz ist ein flammender Baum*) од Роберт Џонс, поставка за целосен хор и оргули која го црпи својот текст од три *века* од Томас Траерн; германски превод обезбеден од Меик Импековен. Објавено: д-р Ј. Буц, Бон, 2015 година. 
* *Goûter Dieu*, транс. Магали Џулиен, Арфујен, 2020 година

## Наводи

;Забелешки

## Надворешни врски

* 
* The Thomas Traherne Association
* Thomas Traherne Centuries
* Selected Poetry of Thomas Traherne at Representative Poetry Online
* 
* 

Категорија:Англикански светци
Категорија:Христијански светци од 17 век
Категорија:Починати во 1674 година
Категорија:Родени во 1630-тите
Категорија:Англиски писатели