open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Владимир Стојковиќ

**Владимир Стојковиќ** ( роден на 28 јули 1983 година) — српски професионален фудбалер кој игра за белградски Партизан и за српската репрезентација како голман.

Во текот на својата кариера играл за двата најголеми клубови во неговата земја, Црвена Ѕвезда и Партизан, но исто така има настапувано за тимови во седум други земји, особено во Спортинг Лисабон, кој го позајмил неколкупати за време на траењето на неговиот договор.

За репрезентацијата на Србија настапил на 79 натпревари, но бил и дел од две Светски Првенства како и на Олимписките игри во 2008 година.

## Ран живот

Категорија:Родени во 1983 година
Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006
Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010
Категорија:Фудбалски голмани
Категорија:Фудбалери на ФК Партизан
Категорија:Фудбалери од Ла Лига
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалери од Премиер Лига
Категорија:Фудбалери на ФК Црвена Ѕвезда
Категорија:Српски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон
Категорија:Фудбалери на ФК Виган Атлетик
Димитрије Атанацковиќ

**Димитрије Атанацковиќ** (5 октомври 1914, Цазин - 27 јули 2004, Риека) — фармаколог, редовен професор, основоположник и прв директор на Институтот за фармакологија во Скопје.

## Животопис
Димитрије Атанацковиќ е роден во Цазин. Медицински факултет завршил во Белград, во 1937 година, каде бил избран за асистент по „Фармакологија“.  Во Втората светска војна работел како лекар во Земун, каде во текот на 1942 година се поврзал со НОБ. Во 1944 година, Атанацковиќ стапил во редовите на народноослободителната војска, во која имал раководни места во санитетот на Втората македонска ударна дивизија. По војната, во март 1947 година бил избран за доцент на Медицинскиот факултет во Скопје, а набргу потоа станал директор на фармаколошкиот институт, којшто го основал.  На усовршување бил во градот Ганд во Белгија од 1949 до 1950 година, а во периодот од 1963 до 1964 година во Бостон, САД. Во 1952 година бил избран за вонреден професор на Медицинскиот факултет во Скопје, и декан на истиот факултет во периодот од 1955 до 1957 година.

Во 1957-1958 година, на покана на Фармацевтскиот факултет во Белград, Атанацковиќ преминал како професор на тој факултет, а во 1959 година, на покана на Медицинскиот факултет во Риека, бил избран за редовен професор по предметите „Фармакологија„ и „Патолошка физиологија“, каде останал до своето пензионирање. Меѓу другото, Димитрије Атанацковиќ ја обавувал должноста декан на Медицинскиот факултет во Риека.

Автор е на повеќе научни трудови и учебници, а бил уредник на „Котмаеровиот прирачник за практични лекари“. Бил член на бројни интернационални друштва за физиологија, фармакологија и токсикологија, управител на Заводот за фармакологија и патолошка физиологија во Риека, ја организирал постдипломската настава во Риека и Белград, како и на медицинските факултети во Загреб и Љубљана. Димитрије Атанацковиќ исто така го организирал одделот за фармакологија на фабриката Галеника во Земун.

Добитник е на бројни признанија и награди, меѓу кои: Орден на заслуги за народот со златен венец и Орден на трудот со златен венец.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Антон Чакмаков

**Антон Чакмаков** (28 февруари 1909, Дојран - 31 декември 1967, Скопје) — гинеколог-акушер, редовен професор, директор и шеф на Катедрата за гинекологија и акушерство во Скопје.

## Животопис
Антон Чакмаков е роден во Дојран. Основно и средно образование завршил во Дојран, Белград и Штип. Медицински факултет завршил во Белград, во 1936 година, а потоа стажирал во Државната болница во Скопје. Специјализирал гинекологија и акушерство во Софија, во 1942 година. За време на НОБ бил активен учесник, поради што бил и апсен, отпуштан од служба, и мобилизиран како лекар во Неготино. Во 1944 година, Чакмаков заминал во партизани во Кавадаречко, каде бил лекар на бригадата, а потоа во партизанската болница.

По ослободувањето, бил именуван за началник во Министерството за народно здравје на НРМ, а потоа работел како специјалист во Гинеколошко-акушерското одделение во Скопје. Бил управник на Општата болница во Штип и шеф на тамошното Гинеколошко-акуперско одделение. Во 1951 година бил избран за асистент на новоснованата Гинеколошко-акушерска клиника при Медицинскиот факултет во Скопје, каде бил избран за доцент во 1954 година, вонреден професор во 1957 година, а редовен професор во 1961 година.

## Кариера
Антон Чакмаков бил на бројни раководни позиции, меѓу кои: декан на Медицинскиот факултет во Скопје во периодот од 1960-1963 година, директор на Гинеколошко-акушерската клиника и шеф на Катедрата по гинекологија и акушерство, на која позиција останал до својата смрт, бил еден од основачите и прв претседател на Синдикатот на здравствени работници на СРМ, претседател на МЛД, претседател на Здружението на гинеколози и опстетичари во Македонија, и поптпретседател на Здружението на гинеколози и опстетичари на Југославија.

Автор е на научни трудови публикувани во земјата и во странство, организатор и соработник во изработката на првиот југословенски учебник по породилство. Добитник е на награди и признанија, меѓу кои: Орден на трудот од II ред.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Учесници во НОБ
Христо Дума

**Христо Дума** (28 ноември 1919, Битола - 9 јануари 2009, Битола) — педијатар, редовен професор, директор на Клиниката за детски болести и шеф на Катедрата за педијатрија во Скопје.

## Животопис
Основно училиште и гимназија завршил во Битола, и во 1937 година започнал медицински студии во Белград. Во 1941 година, ги прекинал студиите поради учество во НОБ. Дипломирал во 1948 година, а специјализирал во 1953 година, кога престојувал и во Париз на девет месеци.

## Кариера
Христо Дума бил управник на Општата болница во Битола и раководител на Детскиот оддел. Во 1956 година бил избран за редовен асистент на Медицинскиот факултет во Скопје, а во 1957 година станал управник на Клиниката за детски болести во Скопје. Во периодот од 1969 до 1971 година бил декан на Медицинскиот факултет во Скопје. За редовен професор бил избран во 1971 година. На клиниката со која раководел основал Цитогенетска и Хемоглобинолошка лабораторија, како и Хематолошка цитолошка и генетска лабораторија. Бил член на редакцискиот одбор на списанието „Југословенска педијатрија“ од Загреб, и член на Југословенската комисија за раст и развој. Автор е на над 130 научни трудови.
 
Добитник е на бројни награди и признанија, меѓу кои во 1986 година му била доделена Повелбата „Д-р Трифун Пановски“.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет
Категорија:Македонски Власи
Радован Перчинковски

**Радован Перчинковски** (25 септември 1922, Башино Село - 4 јануари 1996, Скопје) — интернист-кардиолог, редовен професор и основоположник на Клиниката за кардиологија во Скопје.

## Животопис
Радован Перчинковски се родил во Башино Село, Велешко. Основно и средно образование завршил во Скопје со одличен успех во 1941 година. Студиите по медицина ги започнал во Софија, каде за време на Втората светска војна се вклучил во низа илегални акции против окупаторот. Во 1944 година, укажувал медицинска помош на Хируршкото одделение во Скопската болница, и помагал при лекување на ранетите партизани кои илегално биле сместени во Домот на стари и во Дезинфекциониот завод во Чаир. Како санитетски референт бил дел од Четиринаесетта македонска ударна бригада и Петнаесетти македонски корпус. Неговиот партизански пат завршил во Словенија. По демобилизацијата, ги продолжил студиите по медицина во Белград, каде дипломирал во 1948 година.

## Кариера
Радован Перчинковски бил избран за шеф на Кардиолошкото одделение на Интерната клиника при Медицинскиот факултет во Скопје во 1953 година. Во 1956 година бил избран за универзитетски предавач по предметот „Интерна медицина“, а во 1970 година бил избран за редовен професор по Интерна медицина. Бил ддекан на Медицинскиот факултет во Скопје во периодот од 1974 до 1976 година, ја организиарл Клиниката за кардиологија и бил избран за нејзин прв директор во 1975 година, а придонел и за организацијата на Центарот за рехабилитација на кардиоваскуларни болести во Охрид. Извршувал бројни функции, бил член на повеќе организации, меѓу кои Централниот одбор на Црвениот крст на Југославија, претседател на Комисијата за борба против алкохолизмот, претседател на Здружението на кардиолози на Југославија, и друго.

Објавил бројни научни и стручни трудови, а за своите залагања добил награди и признанија, меѓу кои: Орден на трудот со златен венец, почесна повелба и почесна плакета во злато на Баварскиот црвен крст, повелбата „Д-р Трифун Пановски“ и други.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Учесници во НОБ
Глигор Муратовски

**Глигор Муратовски** (22 март 1897, Галичник - 11 јули 1976, Скопје) — физиолог, пнеумофтизиолог, редовен професор и основоположник на Институтот за градни болести во Скопје.

## Животопис
Глигор Муратовски е роден во селото Галичник. Основно и средно образование учел во Галичник, Солун и Скопје, а медицина во Софија и Виена. По дипломирањето, работел како општ лекар во Галичник, а потоа и како лекар во Хигиенскиот завод во Скопје. По формирањето на Медицинскиот факултет во Скопје, тој бил избран за професор по предметот „Фтизиологија“. Специјализирал во периодот од 1937 до 1941 во Скопје, а за време на НОБ давал медицинска помош на борците.

## Кариера
По ослободувањето, во 1945 година Муратовски станал управник на Државната болница во Скопје. Учествувал во основањето на Медицинскиот факултет во Скопје, каде бил назначен за редовен професор, и подоцна и декан на факултетот во три наврати, во периодот од 1954 до 1960 година. Меѓу другото, Глигор Муратовски ги обавувал должностите: началник на Одделението за туберкулоза при Министерството за народно здравје на Македонија, член на Одборот за народно здравје, шеф на Градската клиника во Скопје, претседател на Здружението на пневмофтизиолози на Македонија, основач и претседател на МЛД, како и еден од организаторите на првиот конгрес на лекарите на Македонија. Исто така бил член на Основачкото собрание на Црвениот крст на Македонија, и почесен член на Здружението на пневмофтизиолозите на Југославија. Се пензионирал во 1959 година, и по пензионирањето ја продолжил својата активност во Црвениот крст на Македонија.

Добитник е на наградите: Орден на заслуги за народот, Орден на трудот од II ред, Орден на трудот од I ред, Златен знак на Црвениот крст на Југославија, и други пофалници, награди и признанија.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Македонски лекари
Зденко Крижан

**Зденко Крижан** (13 февруари 1915, Прага - 23 јули 2005, Риека) — анатом, професор и основоположник на Институтот и на Катедрата за анатомија во Скопје.

## Животопис
Зденко Крижан е роден во Прага на 13 февруари 1915 година. Завршил медицински факултет во Загреб во 1940 година, каде по дипломирањето работел како асистент. По ослободувањето на Сараево, Зденко Крижан стапил во ЈНА, каде служел како лекар до декември 1945 година. По војната, работел во Хигиенско-епидемиолошкото одделение на Главната воена болница во Загреб.

При формирањето на Медицинскиот факултет во Скопје, Зденко Крижан бил поканет да го одржи првото предавање, со што се означил почетокот на наставата на МФ. Предавањето се одржало во адаптирана барака на Институтот за хистологија пред голем број студенти и гости. Зденко Крижан бил поставен за доцент по предметот „Анатомија“. Во есента 1948 година, Крижан бил поставен за директор на Институтот, а во летниот семестар 1947-1948 година, држел предавања и по предметот „Пластична анатомија“ во Средното уметничко училиште во Скопје.

## Кариера
Зденко Крижан бил прв директор на Институтот и шеф на Катедрата по анатомија, од 1947 до 1957 година, и бил декан на Медицинскиот факултет во Скопје во периодот од 1953 до 1954. Во 1957 година бил избран за редовен професор по предметот „Анатомија“ и за претседател на Заводот за анатомија при МФ, а подоцна бил и претседател на анатомите на Југославија. Во 1957 година бил избран за вонреден професор на Медицинскиот факултет во Риека, каде држел настава за студентите по општа медицина, а од 1973 година и за студентите на стоматологија. Во Риека во 1961 година бил избран за шеф на Заводот за анатомија и декан на Медицинскиот факултет во периодот од 1968 до 1973 година.

Зденко Крижан е автор напоголем број научни трудови, меѓу кои и капиталното дело „Компендиј анатомија човека“.

Добил награда за животно дело, кое го доделува Управата на Приморско-горанска жупанија на Хрватска.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Учесници во НОБ
Немања Радоја

**Немања Радоја** (српски:Немања Радоја роден на 6 февруари 1993 година) — српски професионален фудбалер кој игра за шпанскиот клуб Селта Виго како дефанзивен играч за врска.

## Клупска кариера

Категорија:Родени во 1993 година
Категорија:Фудбалски дефанзивци
Категорија:Фудбалери на ФК Селта Виго
Категорија:Фудбалери од Ла Лига
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Српски фудбалери
Категорија:Луѓе од Нови Сад
Чупино

**Чупино** (на топографски карти: **Чупино Брдо**) — врв на планината Плачковица со висина од 1.725 м. Врвот се издига во источниот дел од планината, каде што се и врвовите Лисец (1.754 м), Бел Камен (1.707 м) и Кара Тепе (1.625 м).

## Географија

Во непосредната околина југозападно од врвот, на надморска висина од околу 1.400 метри, се наоѓаат изворите на Виничка Река. Македонскиот револуционер Ѓорче Петров во својата книга Материјали по изучувањето на Македонија од 1896, за врвот Чупино запишал дека е главен врв на Плачковица, којшто се издигнува на југ од селото Блатец и Виница во највисокиот дел на веригата, имено таму, каде што таа го носи името Плачковица. Над тука широкиот гребен на веригата се издигнува како гол карпест и не особено висок сврдел, којшто се гледа од цело Кочанско.

## Правци за искачување
Најлесно е искачувањето на врвот од северната страна, почнувајќи од селото Липец или од селото Блатец.

Во својата книга Материјали по изучувањето на Македонија, Ѓорче Петров го опишува и дава податоци за искачувањето на врвот Чупино, како и глетката што се пружа од него, при што запишал:

## Предание за настанокот на името Чупино
Месното население и постарата литература  врвот го нарекува само Чупино, додека во поновите воени и катастарски топографски карти врвот се сретнува под името Чупино Брдо, слично на истоимениот врв и огранка на планината Билино во североисточна Македонија.

Според предание на мештаните од Блатец и потплачковичките села и Виница, името на врвот Чупино настанало по една случка кога локалниот бег сакал да граби и да ја земе во сарајот некоја многу убава девојка - *„чупа“* од Блатец, кое во тоа време било претежно населено со турско население. Убавата чупа не сакајќи да биде грабната и однесена во сарајот, побегнала во шумите на планината Плачковица каде повеќе денови се криела од турската потера. Криејќи се повеќе денови таа низ шумите достигнала до самиот врв на карпестиот предел, каде починала (од глад или премореност) поради што месното население во нејзина чест врвот и целиот предел наоколу го нарекол *Чупино*.

## Галерија


File:Чупино 01 (Плачковица).jpg|Поглед на врвот Чупино
Податотека:Врв Чупино Брдо на Плачковица 2.jpg|Врв Чупино
Податотека:Чупино Брдо (Плачковица).jpg|Поглед на Чупино од Лисечкото Било
Податотека:Врв Чупино Брдо на Плачковица.jpg|Поглед на Чупино од неговите падини
File:Чупино (Плачковица).jpg|Поглед на Чупино од запад
File:Чупино 02 (Плачковица).jpg|Поглед на врвот Чупино
File:Чупино (врв на Плачковица) 01.jpg|Поглед на врвот Чупино од исток
File:Чупино (врв на Плачковица) 02.jpg|Поглед на врвот Чупино од исток
File:Чупино (врв на Плачковица) 03.jpg|Поглед на врвот Чупино од исток, од месноста Терасата



## Поврзано
* Лисец (Плачковица)
* Бел Камен (Плачковица)
* Туртел
* Кара Тепе (Плачковица)

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Плачковица
Категорија:Врвови во Македонија
Категорија:Блатец
Жером Боатенг

**Жером Боатенг** (германски: *Jérôme Boateng*, Берлин, 3 септември 1988 ) — германски фудбалер кој во моментов игра за Баерн Минхен .

## Кариера
Роден е во Берлин, од мешан брак помеѓу Германка и Ганец. Неговиот вујко, Роберт Боатенг е поранешен гански претставник. Полубратот на Жером, Кевин Принс, играл за Милан  Ја започна својата кариера во Херта. Тој го зел местото во првата екипа во која играл една сезона пред да се пресели во Хамбургер . Тој двапати успеа да се квалификува во полуфиналето на Лигата на Европа.

Заминал за Манчестер Сити на 5 јуни 2010 година  со компензација од 10,4 милиони фунти . Тој го направил своето деби за Сити во пријателска игра со Валенсија . Тој го пропушти почетокот на сезоната поради повредата што ја заработи додека играл за репрезентацијата во пријателски натпревар со Данска  . Затоа тој дебитирал во официјалната игра за Сити на 25 септември 2010 година. За првпат тој бил во почетниот распоред против Јувентус (1: 1) во Лигата на шампионите  .

## Репрезентација
Боатенг играл за сите помлади државни репрезентации. Тој дебитирал за високата репрезентација на Германија на 10 октомври 2009 година против Русија .

Јоаким Лев го вклучи Боатенг на списокот на Светското првенство 2010 во Јужна Африка. Боатенг на 23 јуни 2010 година играл против неговиот брат Кевин Принс кој играл за репрезентацијата на Гана  .

Боатенг, исто така, учествувал на Европското првенство во2012 година. и бил првиот избор на селекторот.

## Трофеи
### Манчестер Сити
* ФА Куп **(1)**   : 2010/11.

### Баерн Минхен
* Првенство на Германија **(6)**   : 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18. 
* Куп на Германија **(3)**   : 2012/13, 2013/14, 2015/16. 
* Супер купот на Германија **(4)**   : 2012, 2016, 2017, 2018 
* Телеком Германија Куп **(4)**   : 2013, 2014, 2017 (зима), 2017 (лето) 
* Лига на Шампиони **(1)**   : 2012/13. (финален 2011/12 ). 
* Супер купот на УЕФА **(1)**   : 2013. 
* Светско клупско првенство **(1)**   : 2013.

### Германија
* Европско првенство до 21 година **(1)**   : 2009 . 
* Светско првенство **(1)**   : 2014 година . 
* Светско првенство   : (трето место) 2010 .

## Наводи

## Надворешни врски

*  
*
* 
* 
* 

Категорија:Фудбалери на ФК Херта
Категорија:Фудбалери на ФК Бајерн Минхен
Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити
Категорија:Германски фудбалери
Категорија:Родени во 1988 година
Категорија:Живи луѓе
Петеров дујкер

**Петеров дујкер** (Cephalophus callipygus) е вид на мала антилопа.

## Загрозеност и живеалиште
Овој вид не е наведен како загрозен вид, бидејќи е широко распространет.

Петеровиот дујкер присутен е во следниве држави: Камерун, Република Конго, Централноафриканска Република, Екваторска Гвинеја и Габон.
Живеалиштето на петеровиот дујкер е во дождовните шуми. Има просечна тежина од околу 18 килограми. Крзното им е сиво-кафеаво.

## Наводи

Категорија:Дујкери
Категорија:Цицачи на Африка
Макс Либерман

**Макс Либерман** (германски: Max Liebermann; 20 јули 1847 - 8 февруари 1935) бил германски сликар и графичар од еврејска националност, познат како водечки заговорник на импресионизмот во Германија во своето време.

## Животопис
Роден е во семејство на еврејски стопанственик; студиите по уметност во младоста на кратко му ги прекинало учеството во Француско-пруската војна. По смртта на неговите родители наследството  го искористил за да купување на француски импресионистички слики и врз основа на нив го развил својот стил. Од  1899 до 1911 година бил на чело на авангардното уметничко друштво "Берлинска сецесија". Во 1920 година, тој станал претседател на Пруската академија на уметностите; Поднел оставка од таа позиција во 1933 година во знак на протест, кога нацистичките власти ги забраниле изложбите на еврејски автори.

## Галерија

File:Das Atelier des Künstlers.jpg|*Уметничко студио*, 1902 
File:Max Liebermann - Zwei Reiter am Strand.jpg|*Јавачи на плажи*, 1901
File:Max Liebermann Reitesel 1900.jpg|*Јавање на магаре на брегот на морето*, 1900
File:Liebermann1902Jacobterrasse.jpg|*Ресторанска тераса во Ниенстеден*, 1902
Image:Max Liebermann Boys Bathing.jpg|*Момчиња кои се бањаат*, 1898
File:Allee in Overveen.jpg|*Алеја во Овервену, Холандија*, 1895
File:Liebermann portret van Paul von Hindenburg.jpg|*Портрет на претседателот фон Хинденбург*, 1927


## Надворешни врски
* Галерија на слики на Либерман на zeno.org

Категорија:Родени во 1847 година
Категорија:Починати во 1935 година
Категорија:Германски сликари
Категорија:Сликари импресионисти
Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)
Категорија:Починати во Берлин
Категорија:Германски Евреи
Категорија:Членови на Кралската шведска академија на ликовните уметности
Драгана Дабовиќ

**Драгана Дабовиќ Чуквас** (Котор, 30 септември 1987) е српска глумица. Живее во Белград.

## Животопис
Драганa Дабовиќ Чуквас е родена во Котор. Таа израснала и завршила средно училиште во Херцег Нови. Во херцегновскиот театар е од 1997 година. Во претстави на драмски студии и прв на ансамбл, одигра десетина улоги, а потоа се запи[ала на глума. По завршувањето на гимназија, Драгана одлучилa да студира глума, поради тоа  што таа го напушти Херцег Нови и се преселиla во Нови Сад. Во Војводина живела до 2011 година а по дипломирањето се преселилa во Белград.

Во брак е со Веселин Чуквас и со него има ќерка Бјанка.

Најголема популарност стекнаla со  улогата на Инес Шашвари во серијата Воена Академија.

## Надворешни врски

* 

* Драган Dubovi и Teana Pecinci (Приказна) 

Категорија:Статии со надворешни врски на англиски
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1987 година
Категорија:Луѓе од Котор
Категорија:Луѓе од Белград
Категорија:Црногорски Срби
Категорија:Српски глумци
Категорија:Српски филмски глумци
Категорија:Срби од 21 век
Љубомир Фејса

**Љубомир Фејса** (; р. ) — поранешен српски професионален фудбалер од русинско потекло кој игра како дефанзивен играч од средниот ред.

На клупско ниво, тој има освоено десет последователни титули низ три земји (Србија, Грција и Португалија) од 2008 година.

## Клупска кариера

## Наводи

Категорија:Фудбалски дефанзивци
Категорија:Фудбалери на ФК Партизан
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалери на ФК Олимпијакос
Категорија:Српски фудбалери
Персиј Флак

**Персиј Флак** (латински: *Persius Flaccus*) - римски поет.
thumb|200px
## Животопис
Персиј Флак се родил во Волатеро, во Етрурија, а живеел во времето на владеењето на Нерон.

## Творештво
Персиј Флак напишал шест сатири во кои остро ги критикувал пороците на неговото време, но неговите строги морални сфаќања не се оригинални, туку се преземени од учењето на стоиците.

## Наводи

Категорија:Римски поети
Категорија:Писатели на латински јазик
Категорија:Римјани од 1 век
Категорија:Родени во 34 година
Јелена Јовичиќ

240п|мини|десно|Јелена Јовичиќ на премиера на мјузиклот ''Продуценти''
**Јелена Јовичиќ **(родена 29 јули 1976 година во Белград, Србија) е српска глумица. Јелена е една од најпознатите млади глумици на мјузикли во Србија. Од 2001 година е постојан член на Театарот на Теразии , во кого игра многу улоги, а повеќето се Бродвејски мјузикли како Greese, Бакни ме Кејт, Хор линија, Чикаго, Производителите, Виктор Викторија, Mamma Mia. Ја одигра главната улога во мјузиклот Кукла од насловни страни , а потоа и во претставите Лекар , на Поп Киро и поп Спиро , Светлосни фази , Под сјајот на ѕвездите , Херои.

2015 година Јелена со нејзината продукција направи чекор напред во нејзината кариера и направи независни бродвејски мјузикл Spamalot , кој сè уште успешно се изведува како во Белград така и во целиот регион, во чиј состав играат српските најпознати и најдобрите глумци Никола Којo , Никола Ѓуричко , Гордан Кичиќ , Срѓан Тимаров , Дејан Луткиќ, Слободан Бода Нинковиќ, Александар Сречковиќ Кубура ...
Нејзините најдобри улоги, се разбира:

* Вал ~ Хор линија
* Рокси Харт ~ Чикаго
* Норма Касиди ~ Виктор Викторија
* Ула ~  Производителите
* Дона Шеридан ~ Mamma Mia
* Дама на езерото ~ Spamalot

На талентот на Јелена не одолеаа и српските најпознати директорите на овие простори, како што се Емир Кустурица, Горан Паскаљевиќ, Горан Марковиќ, Кокан Младеновиќ , и многу други.

## Животопис
Глума дипломирала на Факултетот за драмски уметности во Белград, во класата на професор Владимир Јевтовиќ 2002 година.

Јелена, заедно со Бод Нинковиќ, го водела програмот Беовизија од 2005 година до 2007 година.

## Награди и признанија

* Наградата за најдобра млада глумица на Денови на Комедија, во Јагодина во 2003 година.
* Годишна награда на Театар на Теразиите во 2011 година.
* Награда на градот Белград 2015 година за најдобра глумица.
* Награда Златна значка 2015 година за сеопфатен придонес на култура во Србија
* Годишна награда Театар на Теразии 2015 година.

## Извори

## Надворешни врски

* (англиски) 


Категорија:Статии со надворешни врски на англиски
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Луѓе од Белград
Категорија:Родени во 1976 година
Категорија:Српски глумци
Категорија:Српски филмски глумци
Категорија:Српски телевизиски глумци
Категорија:Српски театарски глумци
Категорија:Срби од 21 век
Тамара Драгичевиќ

**Тамара Драгичевиќ** (Белград, 30 март 1989) е српска филмска, телевизиска и театарска глумица.

## Животопис
Тамара Драгичевиќ дипломирала глума на Факултетот за драмски уметности во Белград, во класата на проф. Драган Петровиќ Пелета. Стана позната по филмот на Драган Белогрлиќ Монтевидео, Бог те видео!, а забележителна улога има постигнато во телевизиската серија* Воена Академија*. Беше учесник на реалното шоу *Твоето лице звучи познато* и е победник на првата епизода. На фестивалот "Денови на Комедијата" , во Јагодина за улогата на Саша во претставата „Добар вујко" во 2012 госина ја доби наградата „Статуета ќуран". Нејзиниот брат Миодраг Драгичевиќ е глумец.

Во брак е со Петар Бечина од јуни 2016 година, а со него има ќерка Сташа.

## Улоги во цртани филмови

## Извори

## Надворешни врски

* (англиски) 


Категорија:Статии со надворешни врски на англиски
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1989 година
Категорија:Луѓе од Белград
Категорија:Српски глумци
Категорија:Српски филмски глумци
Категорија:Српски телевизиски глумци
Категорија:Српски театарски глумци
Категорија:Срби од 20 век
Категорија:Срби од 21 век
Понг

мини|Понг

Објавено од Атари во 1972 година **Понг** стана првата глобално популарна видео игра, и прво стана позната во 1970-тите на уредите во арки. Се смета за предок на видео-игри, иако видео игри се развиле порано.

## Историја

Ралф Баер се смета за татко на видео-игри и камен-темелник на индустријата за видео игри. Во 1966 година развил играчки уред кој може да биде поврзан со било кој стандарден телевизор. Уредот содржи трага и тенис игра.

Во пролетта 1972 година, Магнавокс ја претстави својата *Одисеја Магнавокс*, развиена од Ралф Баер во Бурлингем, Калифорнија. На оваа презентација, Нолан Бушнел ја игра оваа игра за пинг-понг за првпат. Кога Бушнел малку подоцна ја основал Атари, тој го замолил неговиот уште еден нов вработен Алан Алкор да создаде игра за пинг-понг за практични цели. Како што се испостави, играта на пинг-понг беше толку забавна што Бушнел одлучи да го објави. Бидејќи терминот Пинг-понг веќе бил заштитен, тие се согласиле едноставно да ја нарекуваат играта Понг.

Категорија:Аркадни игри
Немања Гудељ

**Немања** "**Нено**" **Гудељ** (српски:Немања Гудељ; роден на 16 ноември 1991 година) — српски фудбалер кој игра како централен играч од средниот ред за шпанската Севиља и за српската репрезентација. Тој е син на поранешниот играч на белградски Партизан и Нац Бреда, Небојша Гудељ и постар брат на Драгиша Гудељ. Тој има и српскo и холандско државјанство.

## Клупска кариера

Категорија:Родени во 1991 година
Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Српски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Севиља
Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон
Категорија:Луѓе од Белград
Владимир Гаќиновиќ

**Владимир Гаќиновиќ** бил српски писател и револуционер, основач на движењето Млада Босна и револуционарен водач. Бил роден во Качањ кај Билеќа на 25 мај 1890 година, а починал на 11 август 1917 година во Фрајбург, Швајцарија.

## Животопис

Роден бил во свештеничко семејство што му овозможило добро образование. Се школувал во Мостар,  Белград, Виена и Лозана. Бил  активист на следните организации: Млада Босна, Црна рака, Народна одбрана и други српски национални организации што се бореле за слобода и обединување на српскиот народ. Бил голем почитувач на идеите на Петар Кочиќ и на словенскиот занес на чешкиот политичар Томаш Масарик.Живеел во Швајцарија во 1911 година, и таму се сретнал со политичките имигранти, меѓу кои и со Лав Троцки, поради што започнал да ја застапува идејата за поединечна акција.

Бил учесник, како доброволец во Прва балканска војна, а во Првата светска војна, поради неможноста да се врати во татковината поради Сараевскиот атентат, се борел на страната на француската морнарица, а потоа заминал во Америка за да се придружи на доброволците што се бореле на страна на Србија.
Бил отруен со арсен во 1917 година во Фрајбург, во организирана акција на австриската, француската и, се претпоставува, на српската полиција, како припадник на политичката фракција на Драгутин Димитријевиќ Апис против кого бил започнат Солунскиот процес.

Активно соработувал со списанијата: *Српска ријеч*, *Народ* и *Отаџбина*, во Виена објавил свое дело (брошура) „Смртта на еден херој“ посветена на Богдан Жерајиќ кој извршил атентат врз австроунгарскиот поглавар во БиХ Маријан Варешанин.

## Наводи

Категорија:Австроунгарци од Првата светска војна
Категорија:Срби од Првата светска војна
Категорија:Французи од Првата светска војна
Категорија:Млада Босна
Категорија:Родени во 1890 година
Категорија:Починати во 1917 година
Категорија:Српски писатели
Категорија:Срби во Босна и Херцеговина
Мухамед Мехмедбашиќ

**Мухамед Мехмедбашиќ** (1886-1943) — револуционер, припадник на движењето Млада Босна и учесник во атентатот  на австроунгарскиот престолонаследник Франц Фердинанд.

## Животопис
Мухамед Мехмедбаши е роден во 1886 година во Столац, во Херцеговина (БиХ). Како припадник на Млада Босна бил поканет од страна на Мустафа Голубиќ во 1913 година да оди во Франција, во Тулуза, каде што добил задача да го убие австроунгарскиот поглавар во БиХ, Оскар Почорек. За таа прилика добил отров, кој поради претресот во возот од Дубровник кон Сараево го фрлил.

Се откажал од атентат на Почорек кога дознал дека се подготвува атентат врз Франц Фердинанд, па се придружил на таа група. Тој требало да фрли бомба, но се правдал дека не го сторил тоа поради брзото поминување на колоната. По атентатот единствено тој успеал да побегне од Сараево и заминал во Црна Гора, во Никшиќ, каде наскоро бил откриен и уапсен, а потоа префрлен во Србија. Учествувал во Прва светска војна. Како потпоручник, учествувал во повлекувањето на српска војска преку Албанија, а на Солунскиот фронт се приклучил кон Драгутин Димитријевиќ Апис и на организацијата Црна рака. Во Солунскиот процес од 1917 година, кога Апис поради заговор за убиство на српскиот престолонаследник Александар I Караѓорѓевиќ бил осуден на смрт, Мехмедбашиќ бил осуден на 15 години затвор. Бил амнестиран во 1919 година, кога се вратил во Сараево.

Во 1943 година го уапсиле усташи во Сараево и бил изложен на страотни мачења, по што и починал на 29 мај 1943 година.

## Наводи

Категорија:Срби од Првата светска војна
Категорија:Млада Босна
Категорија:Црна Рака
Категорија:Атентат врз Франц Фердинанд
Категорија:Срби во Босна и Херцеговина
Даглас Хејг

**Даглас Хејг** бил британски офицер и фелдмаршал. Во Првата светска војна од 1915 година бил командант на британските сили во Франција  на Западен фронт.

## Животопис
Хејг е роден на 19 јуни 1861 година во Единбург, образованието го стекнал на Оксфорд на колеџ во Сандхурст. Бил командант на воени сили во Индија, поради истакнување и воената умешност бил назначен за командант на БЕФ – Британска експедиција во Франција и Белгија во време кога започнала Првата светска војна. Подоцна бил унапреден во чин генерал и добил командна позиција во БЕФ под водство на генерал Френч. По големите порази во 1915 година кај Лос ен Гошел довеле до сомнеж во водство на генералот Френч па Хејг бил поставен за главниот командант на БЕФ. Неговото командување било изложено на големи критики од страна на премиерот  Дејвид Лојд Џорџ. Во 1919 година се здобил со новосоздадената грофовска титула. Починал на 28 јануари 1928 година.

## Наводи

Категорија:Британци од Првата светска војна
Категорија:Родени во 1861 година
Категорија:Починати во 1928 година
Категорија:Британски политичари
Категорија:Носители на британскиот Орден за заслуги
Категорија:Витези на Големиот крст на Редот на Бањата
Категорија:Луѓе од Единбург
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Апсолвенти на Оксфордскиот универзитет
Ентони Квин

мини|Квин околу 1955 година
**Антонио Родолфо** **Оаксака Квин** (21 април 1915 - 3 јуни 2001), попознат како **Ентони Квин** — мексикански-американски глумец, сликар и писател. Тој глумел во многу критички признати и комерцијално успешни филмови, меѓу кои и Ла Страда, Пиштолите на Навароне, Оружјето за Сан Себастијан, Лоренс од Арабија, Чевлите на рибарот, Пораката, Лавот од пустината, Последниот акционен херој и Прошетка во облаците.

Освоил оскар за најдобар глумец двапати двапати: за Вива Сапата! во 1952 година и Страста за живот во 1956 година. Првата сопруга на Квин била посвоена ќерка на Сесил Б. Демил, глумицата Кетрин Демил, тие се венчале во 1937 година. Двојката имала пет деца: Кристофер (1939-1941), Кристина (1 декември 1941), Каталина (21 ноември 1942), Данкан (4 август 1945) и Валентина (родена декември 26, 1952). Нивното прво дете, Кристофер, на возраст од две години се удавило во езеро. Во 1965 година, Квин и Демил се разведиле поради неговата врска со италијанскиот костимограф Јоланда Адолори со која се оженил во 1966 година. Тие имале три деца: Франческо Куин (22 март 1963 - 5 август 2011), Дани (роден на 16 април 1964) и Лоренцо Куин (роден на 7 мај 1966).

Во 1970-те, за време на неговиот брак со Адолори, Квин имал и две деца со продуцент во Лос Анџелес Фридел Данбар: Шон Куин (роден на 7 февруари 1973), агент за недвижнини во Њу Џерси, и Александар Ентони Куин (роден декември 30, 1976).

Во 1990-те Квин имал две деца со неговата секретарка, Кетрин Бенвин ќерката Антонија Патриција Роуз Квин (родена на 23 јули 1993 година) и синот Рајан Николас Квин (роден на 5 јули 1996 година). Неговиот брак со Адолори конечно завршил со развод во август 1997 година. Потоа се оженил со Бенвин во декември 1997 година. Куин и Бенвин останале во брак сè до својата смрт, во јуни 2001 година.
## Наводи

Категорија:Американски глумци
Категорија:Починати во 2001 година
Категорија:Родени во 1915 година
Категорија:Американски филмски глумци
Трифко Грабеж

**Трифун Грабеж – Трифко** (1895-1916) бил припадник на револуционерното движење Млада Босна и учесник во атентатот на австрискиот надвојвода Франц Фердинанд.

## Животопис
Роден е на 28 јуни во 1895 година на Пале во Босна и Херцеговина. Потекнувал од свештеничко семејство и од најрани денови копнеел по слобода на својот народ. Гимназија учел во Сараево и Тузла.  Поради ревлуционерните идеи бил исфрлен од училиштето по што се преселил во Белград каде  продолжил во повисоките класови во гимназија. Уште како ученик во Тузла станал член на Млада Босна и дејствувал со цел за ослободување од австроунгарската окупација. Тој прифатил да учествува во атентат и со Гаврило Принцип и Недељко Чабриновиќ на 4 јуни 1914 година се вратил од Србија во Сараево. Вооружен со бомба на 28 јуни 1914 година го чекал Фердинанд кај „Сараевска Вијеќница“, но не му се укажала можност да изврши атентат. Бил фатен во обид за бегство  и осуден на тешка робија од 20 години. Трифко Грабеж починал на 21 август 1916 во австроунгарскиот затворот Терезин.

## Наводи

Категорија:Членови на Млада Босна
Категорија:Срби од Првата светска војна
Категорија:Родени во 1886 година
Категорија:Починати во 1943 година
Категорија:Атентат врз Франц Фердинанд
Категорија:Починати од туберкулоза
Категорија:Срби во Босна и Херцеговина
Категорија:Родени во 1895 година
Категорија:Починати во 1916 година
Туѓинци во воз (филм од 1951)

**Туѓинци во воз** (англиски: *Strangers on a Train*) - американски филм од 1951 година, во режија на Алфред Хичкок. Главните улоги ги играат: Фарли Гренџер, Рут Роман, Роберт Вокер, Лео Г. Керол, Патриша Хичкок и Кејси Роџерс. Во 1952 година, филмот бил номиниран за наградата „Оскар“ во категоријата за најдобра кинематографија.

## Синопсис
Гај Хејнс (го гра Гренџер) е млад тенисер кој е во врска со Ан Мортон (ја игра Роман), ќерката на сенаторот Мортон (го игра Керол). Истовремено, тој е во постапка на развод од неговата сопруга Миријам (ја игра Роџерс), која е бремена со друг човек. Еднаш, додека патува со воз, Гај се среќава со Бруно Ентони (го игра Вокер), синот на богат човек. Ентони знае сè за Гај и за неговите проблеми, па му го предложува својот план за совршено убиство: тој да ја убие Миријам, а Гај да го убие татко му. На тој начин, двајцата ќе имаат полза, а полицијата нема да ги открие, зашто тие би убиле сосема непознати луѓе. Набргу, Бруно ја дознава адресата на Миријам, ја следи и ја убива во луна-паркот, а потоа бара од Гај да го изврши убиството. Во меѓувреме, Гај е осомничен за убиството на Миријам поради што се наоѓа под надзор на полицијата. Но, Бруно е упорен и по пошта му го испраќа планот од куќата, клучот од собата на татко му и пиштол. Тој му се наметнува на Гај и по една забава во куќата на Ан, таа насетува дека Гај и Бруно делат заедничка тајна. Тогаш, Гај му кажува на Бруно дека е согласен да го убие татко му и оди во неговата куќа, но таму го пречекува Бруно, а Гај му соопштува дека нема намера да го изврши убиството. Поради тоа, Бруно планира да се врати на местото на злосторството и таму да ја остави запалката на Гај, со цел полицијата да го најде доказот и да го обвини Гај за убиството. Во меѓувреме, Гај учествува на тениски натпревар, но со помош на Ан и нејзината сестра успева да пристигне навреме во луна-паркот. Таму започнува борба меѓу Гај и Бруно, кој погинува во несреќен настан, а еден сведок го препознава Бруно, со што Гај е ослободен од обвинението.  

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1951 година
Категорија:Филм ноар
Категорија:Психолошки трилери
Категорија:Филмови на Алфред Хичкок
Категорија:Филмови со Фарли Гренџер
Категорија:Филмови со Роберт Вокер
Жозеф Жофр

**Жозеф Жофр** (Marshall Joseph Jacques Césaire Joffre) бил француски маршал. Тој бил командант на француските сили на Западниот фронт  на почеток на Прва светска војна. Познат е по стратегијата на повлекување на сојузничките сили, нивна прерасподелба со која стратешки ги надмудрил Германците и извојувал победа во одлучувачката Прва битка на Марна во 1914 година.

## Животопис
Роден е на 12 јануари 1852 година во Ривесалт во Франција во лизарско семејство. Учел во Политехничко училиште. Своите први воени заслуги ги добил во Француско пруската војна. Како воен инженер поминал многу време во колониите на Франција, каде се истакнал и со свои воени тактики.
Бил командант со француските сили од 1914 – 1916 година, стратег на многу значајни и прочуени битки, но поради безизлезната  состојба на фронтот во тој период, тој бил повлечен по германскиот напад на Верден и неуспешната сојузничка  офанзива на реката Сома. Добил советодавни задолженија, но наскоро се повлекол од таа должност и заминал во САД каде водел успешни мисии.

За своите воени заслуги бил одликуван со врвни признанија, ордени и титули. Починал на 3 јануари 1931 година во Париз.

## Наводи

Категорија:Французи од Првата светска војна
Категорија:Родени во 1852 година
Категорија:Починати во 1931 година
Категорија:Француски маршали
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Членови на Француската академија
Ерих фон Фалкенхајн

**Ерих фон Фалкенхајн** (; Бург-Белхау, 11 ноември 1861 – Потсдам, 8 април 1922) — германски војсководец и началник на генералштабот на германската војска од 1914 до 1916 година за време наПрвата светска војна.

## Кариера
Од 1896 година до 1903 година служел како офицер во Кина во текот на „Боксерското востание“. После тоа, тој служел во Брауншвајг, во Мец и во Магдебург, секој пат со поголем ранг. Пред војната во1913 година, бил назначен за пруски Министер на војната. Како и повеќето, не мислел дека ќе има сеопшта војна, но бил во групата која го убедувала царот да објави војна.

По Битката кај Марна, на 14 септември 1914 година, станал началник на генералштабот наместо Молтке. Соочен со неуспехот на Шлифеновиот план, Фалкенхајн се обидел во „Трка до морето"  да маневрира со британските и француските сили со серија на конфликти во северна Франција и Белгија, а со цел да стигне до брегот на Северното Море. Французите ги престигнале Германците во првата битка на Ипра. Фалкенхајн сакал да продолжи со офанзивна стратегија на Западниот фронт, а во исто време да води ограничена кампања на Источниот фронт, надевајќи се дека Русија полесно ќе прифати примирје, ако не е понижена. Поради ова, тој дошол во судир со Хинденбург и Лудендорф кои сакале масовен напад на Исток. Фалкенхајн ја започнал Верденската битка со надеж дека масакрот ќе ги наведе политичките водачи од Европа да стават крај на војната, а од друга страна сметал дека губитоците се поголеми за Франција отколку за Германија. Поради неуспех во Битката кај Верден и неколку неуспеси на Исток, Фалкенхајн бил разрешен од местото началник на генералштабот, и на негово место бил поставен Паул фон Хинденбург.

## Подоцнежна кариера
По смената од местото началник на генералштабот, Фалкенхајн ја презел командата на Деветтата армија во Трансилванија, и во август 1916 тргнал во офанзива со Мекензен против Романија.

Силите на Фалкенхајн го освоиле Букурешт за помалку од 4 месеци. По овој успех, Фалкенхајн ја презел командата над турските сили во Палестина, но не успеал да ги спречи Британците да го заземат Ерусалим во декември 1917 година.

Во февруари 1918 година, Фалкенхајн станал командант на Десеттата армија во Белорусија. Во пензија заминал во 1919 година, кога се повлекол на својот имот, каде напишал неколку книги за војната, за стратегијата и автобиографија.

## Наводи

Категорија:Германски генерали
Категорија:Родени во 1861 година
Категорија:Починати во 1922 година
Категорија:Германци од Првата светска војна
Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (воен)
Категорија:Луѓе од Груѓонѕ
Категорија:Носители на Железниот крст (1914) од I класа
Нина Јанковиќ

**Нина Јанковиќ Дичиќ** (Шабац, 20 април 1988) е српска филмска, театарска и телевизиска глумица, позната по нејзината улога на Валерија во филмот на Драган Бјелогрлиќ *[[Монтевидео, Бог те видео|"Монтевидео, Бог те виде!"]]*.
мини|десно|Нина Јанкивиќ
## Животопис
Нина Јанковиќ Дичиќ е родена во Шабац, 20 април 1988 година. Завршила средно уметничко училиште во Шабац, а потоа и на Факултетот за драмски уметности во Белград во класата на Проф. Драган Петровиќ Пеле. Дипломската работа нан Нина била претставата "Грета страница 89". Во трета година на студии дебитира во филмот „Монтевидео, Бог те виде!" Драган Бјелогрлиќ. За нејзината улога во овој филм ја доби наградата "MTV Movie Award" за најдобра глумица. Нина, според мислењето на многумина, важи за една од најдобрите глумици на младата генерација, а многумина веруваат дека е една од најубавите Србинки.

Во брак е со Матеја Дичиќ од 2014 година, со кој на 12 април 2018 година го доби синот Вукашин.

## Филмографија

## Наводи

## Надворешни врски

* (англиски) 

* Сите приказни Душан Kovacevic доведе до urnebesna смеа ("Политика", 12 февруари 2017)
* Нина Jankovic: Жал ми е што не сум живеел во шеесеттите години ("Вечерни новости" 27 април 2017)

Категорија:Статии со надворешни врски на англиски
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1988 година
Категорија:Луѓе од Шабац
Категорија:Српски глумци
Категорија:Српски филмски глумци
Категорија:Српски телевизиски глумци
Категорија:Српски театарски глумци
Категорија:Срби од 20 век
Категорија:Срби од 21 век
Маријана Миќиќ

мини|Маријана Миќиќ во 2019 година
**Маријана Миќиќ** (Белград, 20 март 1983), позната како **Мара**, е српска водителка и глумица.

## Животопис
Маријана Миќиќ е родена во Белград 20 март 1983 година. Завршила основно училиште Крал Петар Први и Единаесетта Белградска гимназија, а потоа дипломирала глума на "БК." Академија на уметности во Белград, во класата на Иван Бекјарев.
Заедно со Ана Михајловски најпозната е како водителка на *[[Големиот брат]]*. Популарноста заедно ја стекнале во серијалот *Едноставен живот* и водејќи  ги повеќето емисии  на Емоушон продукција. Емоушон продукцијата ја напушти во 2014 година и премина на ТВ Пинк, каде го води детскиот музички талент шоу Пинкови ѕвездички. Глумела во неколку ТВ серии, а најголем успех доживеа во серијата *Љубов и омраза*,  каде ја толкува улогата на медицинската сестра Славица.

## Емисии

## Извори

## Надворешни врски

* (англиски) 

* Marijana Micic (mcomet.com) 

Категорија:Статии со надворешни врски на англиски
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1983 година
Категорија:Луѓе од Белград
Категорија:Српски глумци
Категорија:Српски филмски глумци
Категорија:Српски телевизиски глумци
Категорија:Српски телевизиски водители
Категорија:Срби од 20 век
Категорија:Срби од 21 век
Филип Петен

**Филип Петен**, целосно **Анри Филип Бенони Омер Жозеф Петен** , познат како **маршал Петен**, бил француски војсководач, подоцна претседател на Вишиевска Франција од 1940 до 1944 година. Поради своите воени заслуги во Првата светска војна бил прославуван како херој, но поради својата политика и настаните во Втората светска војна стигнал до судење и затвор поради велепредавство.
## Животопис
Роден е на 24 април 1856 година во Коши-а-ла-Тур во Франција. Се образувал на воена акаденија во Париз. Како командант во Првата светска војна, Петен бил познат по одбрана на Верденво 1916 година. Подоцна како командант влијаел на разнишан морал на војската. Бил во слижба во францускиот Мароко, Министер завојна 1934година, а од 1939 до 1940 година бил амбасадор во Шпанија.

По Инвазија на Франција во 1940 година кога Германија навлегла во Франција, Петен кој тогаш бил на возраст од 84 години бил поставен за премиер на Франција на 16 јуни, а на 22 јуни потпишал мировна спогодба и со согласноста на германските власти организира своја влада во Виши, поради што се нарекува премиер на вишиевска влада. Неговата влада била под потполна германска управа што му нанело многу потешкотии на францускиот народ, а посебно на еврејскиот народ кој живеел во Франција.

## Осуда за велепредавство
По операцијата Оверлорд и распад на Вишиевска Франција во 1944 година, Петен избегал во Германија а потоа во Швајцарија, но во април 1945 година се вратил во Франција каде што му е судено за предавство на државата. Судот го прогласил за виновен и бил осуден на смрт со стрелање. Таа казна ја преиначил претседателот Де Гол на 17 август 1945 година во казна на доживотен затвор. Казната ја служел на островот Ил д'Је, каде и починал на 23 јули 1951 година.

## Наводи

*Richard Griffiths, *Pétain*, Constable, London, 1970, 
*Herbert R. Lottman, *Philippe Pétain*, 1984
*Nicholas Atkin, *Pétain*, Longman, 1997, 
*Charles Williams, *Pétain*, Little Brown (Time Warner Book Group UK), London, 2005, p.&nbsp;206, 
*Guy Pedroncini, *Pétain, Le Soldat et la Gloire*, Perrin, 1989,  (in French)
* 
* Fenby, Jonathan. *The General: Charles de Gaulle and The France He Saved* (2010) 
* Lacouture, Jean. *De Gaulle: The Rebel 1890–1944* (1984; English ed. 1991), 640 pp

Категорија:Французи од Првата светска војна
Категорија:Родени во 1856 година
Категорија:Починати во 1951 година
Категорија:Француски политичари
Категорија:Премиери на Франција
Категорија:Колаборационисти во Втората светска војна
Категорија:Вишијевска Франција
Категорија:Членови на Француската академија
Лактаза

**Лактазата** е ензим кој го произведуваат голем број на организми. Лактазата е неопходна за да се комплетира дигестијата на млекото; при што ја разложува лактозата, шеќер кој го дава слаткиот вкус на млекото.  Во отсуство на лактаза, кај лицата кои консумираат млечни производи се јавуваат симптоми на лактозна интолеранција. Лактазата може да се користи како додаток во исхраната, а со додавање во млекото се добиваат млечни производи без лактоза.

## Наводи

Категорија:Ензими
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Прехранбени адитиви
Категорија:Гени на хромозомот 2