Франц Ксавер Месершмит

*' Франц Ксавер Месершмит* (6 февруари 1736 - 19 август 1783) бил германско-австриски скулптор, најпознат по своите „глави“, колекција од бисти со  екстремни изрази на лицето.

## Рани години
Роден бил  на 6 февруари 1736 година, во југозападниот град Баварски Визенштајг, кој се наоѓа во регионот (денешен)  Баден-Виртемберг во  Германија. 
Месершмит пораснал во Минхен домот на неговиот чичко, скулпторот Јохан Баптист Штрауб, кој станал негов прв учител. Поминал две години во Грац, во работилницата на неговиот друг чичко по мајка, скулпторот Филип Јакоб Штрауб. На крајот од 1755 година се запишал на Академијата за ликовни уметности Виена и станал ученик на Јакоб Шлетерер. Дипломирал, се вработил во работилницата за царски оружја. Тука, во салонот на зградата во 1760-63 година ги создал своите први познати уметнички дела, бронзените бисти на царската двојка и релјефите што го претставуваат наследникот на круната и неговата сопруга. Со овие дела тој се придружил на доцнобарокната уметност  која била под силното влијание на Балтазар Фердинанд Мол.Кон оваа стилска реализација припаѓаат уште две, поголеми од природната големина бронзени статуи кои ги претставуваат царската двојка, нарачани од Марија Тереза ​​од Австрија и изработени помеѓу 1764 и 1766 година. Покрај некои други портрети, тој создал и дела со религиозна тема. Сочувани се и голем број статуи нарачани од принцезата од Савоја.
## Зрелост

Барокниот период на неговото творештво завршил во 1769 година со биста на дворскиот лекар Герард ван Свитен, нарачана од царицата. Во исто време се појавиле неговите први рани Неокласични дела, изработени - карактеристично - за академијата. На овие и подоцнежните дела тој применил многу искуства стекнати во 1765 година за време на студиско патување во Рим. Една од овие рани глави од годините 1769–70, под влијание на римските републикански портрети, го претставува добро познатиот доктор Франц Антон Месмер. Приближно во исто време, во 1770-72 година, Месершмит почнал да работи на своите таканаречени ликови, кои биле - како што многу подоцна било предложено (особено од Ернст Крис) - поврзани со одредени параноични идеи и халуцинации од кои, на почетокот на седумдесеттите години,  почнал да страда.  Неговата материјална состојба се влошила до таа мера што во 1774 година, кога аплицирал за новоотворената позиција на водечки професор на академијата, каде што предавал од 1769 година, наместо да ја добие, бил исклучен од предавањето. Во писмо до царицата, Гроф Кауниц ги пофалил способностите на Месершмит, но сугерирал дека природата на неговата болест (наречена „конфузија во главата“) би го направила таквото назначување штетно за институцијата.

Подоцна се претпоставува дека страдал од Кронова болест, хронично воспаление на гастроинтестиналниот тракт што може да предизвика болки доволно силни за да предизвика халуцинации.
## Подоцнежни години
Огорчен, тој ја напуштил Виена, се преселил во родното село Визенштајг, а оттаму истата година, по покана, заминал за   Минхен. Тука чекал две години  за постојано вработување на Дворот. Во 1777 година отишол во Пресбург (сега Братислава) каде што неговиот брат, Јохан Адам, работел како скулптор. Таму ги поминал последните шест години од својот живот. 

## Ликови (''Charakterköpfe'' )

Во 1781 година, германскиот автор Фридрих Николај - познат по својот полемички и сатиричен пристап - го посетил Месершмит во неговото студио во Пресбург и последователно објавил транскрипт од нивниот разговор. Николаевиот извештај за средбата е значаен извор, бидејќи е единствениот современ документ што ги детализира размислувањата на Месершмит за реализацијата на неговите ликови. Месершмит смислил серија штипки што ги нанел на неговото десно долно ребро. Набљудувајќи ги добиените изрази на лицето во огледало, Месершмит потоа почнал да ги лие во мермер и бронза. Неговата намера, му рекол на Николај, била да ги претстави 64 „канонски гримаси“ на човечкото лице користејќи се себеси како шаблон.

Месершмит билпод влијание Хермес Трисмегист (Николај забележал дека меѓу ретките поседи што ја преполнувале работилницата на Месершмит била копија од илустрација на Трисмегист) и се придржувал до неговите учења во врска со потрагата по „универзална рамнотежа“: претходник на принципите на Златниот пресек. Како резултат на тоа, Месершмит тврдел дека неговите ликови го разбудиле гневот на „Духот на пропорцијата“, древно суштество кое го чувало ова знаење. Духот го посетувал ноќе и го принудувал да издржи понижувачки маки. Една од најпознатите глави на Месершмит очигледно била инспирирана од една од овие средби.


File:Emotions X.jpg|„Смеата задржана“
File:Emotions III.jpg|„Тешко ранет човек“
File:Franz xaver messerschmidt, il satirico, testa caricaturata n. 26, 1770-80 ca..JPG|„Сатиричарот“
File:Messerschmidt, Yawning.jpg|*Зевувачот*
File:Franz Xaver Messerschmidt 003.JPG|*Лицемер и клеветник*
File:Franz Xaver Messerschmidt Charakterkopf.jpg|„Врвниот глупак“
File:Franz xaver messerschmidt, il costipato, testa caricaturata n. 30, 1770-80 ca..JPG|*Засегнат од запек*
File:Franz Xaver Messerschmidt - Charakterkopf 02.jpg|„Намерно шетање“


## Наводи

## Надворешни врски

* Maria Pötzl-Malíková. "Messerschmidt, Franz Xaver." In Grove Art Online. Oxford Art Online, (accessed January 10, 2012; subscription required).
* Maria Pötzl Malikova, *Franz Xaver Messerschmidt*, Jugend and Volk Publishing Company, 1982. . Translation into English: Herb Ranharter, 2006
* Theodor Schmid, *49 Köpfe*, Theodor Schmid Verlag, , 2004.
* *Franz Xaver Messerschmidt 1736-1783. From Neoclassicism to Expressionism*, edited by Maria Pötzl Malikova and Guilhem Scherf, Officina Libraria/Neue Galerie/Musée du Louvre, , 2010.
* Eric R. Kandel,*The Age of Insight: The Quest to Understand the Unconscious in Art, Mind, and Brain, from Vienna 1900 to the Present*, Random House Publishing Group, , 2012.
* Michael Yonan, *Messerschmidt's Character Heads: Maddening Sculpture and the Writing of Art History*, Routledge, , 2018

Категорија:Германски скулптори од 18 век
Категорија:Германски уметници од 18 век
Категорија:Австриски скулптори од 18 век