Лав Ландау

**Лав Давидович Ландау** ( - ) — истакнат советски физичар кој направил фундаментални придонеси во многу области на теориската физика. Неговите достигнувања го вклучуваат независното откривање на методот густина на матрица во квантната механика (заедно со Џон фон Нојман), квантно механичката теорија на дијамагнетизамот, теоријата на суперфлуидност, теоријата на  второстепени фазни премини , Гинзбург-Ландауова теорија на суперспроводливост, теоријата на Фермиева течност, на објаснување на Ландауова амортизација во плазмаената физика, објаснување на Ландаувото поле, во квантната електродинамика, на две-компонентната теорија за неутриното , и равенките на Ландау за Ѕ матричните сингуларности. Тој во 1962 година ја добил Нобеловата награда за физика за неговиот развој на математичката теорија на суперфлуидност, која се занимава за својствата на течениот хелиум II на температура под  ().

## Живот

### Младост

Ландау е роден на 22 јануари 1908 од еврејско семејство во Баку, Азербејџан, тогашното Руско Царство.Таткото на Ландау бил инженер во месната нафтена индустрија, а мајка му била лекар. Препознаен многу рано како чудо од дете во математиката, Ландау, подоцна изјавувал дека тој едвај се сеќавал на времето кога не бил запознаен со калкулус. Тој научил диференцијално сметање на 12 и интегрално сметање на 13 годишна возраст. Ландау дипломирал на 13 години од гимназијата. Неговите родители го сметале за премногу млад за да се запише на универзитет, па една година тој посетувал Економско-техничко школо во Баку. Во 1922 година, на 14 годишна возраст, тој се запишал на Државниот универзитет во Баку, студирајќи на два оддела истовремено: одделот за физика и математика, и на одделот за хемија. Подоцна тој престанал да студира хемија, но останал заинтересиран за областа во текот на неговиот живот.

### Ленинград и Европа
Во 1924 година, тој се преселил во главниот центар на советската физика во тоа време:  Одделот за физика во Ленинградскиот државен универзитет. Во Ленинград, тој прво се запознал со вистинската теориска физика и се предал целосно на своите студии, каде дипломирал во 1927 година. Ландау последователно запишал пост-дипломски студии нафизичко-техничкиот институт во Ленинград, а на 21 година, се здобил со докторат. Ландау ја добил својата прва можност за патување во странство во 1929 година, при патувачко друштво на советската влада дополнето од страна на Рокфелеровата фондација.

По куси престои во Гетинген и Лајпциг, тој отишол во Копенхаген за да работи во Нилс Боровиот институт за теориска физика. По посетата, Ландау секогаш се сметал себеси за ученик на Нилс Бор и неговиот пристап кон физиката бил во голема мера под влијание на Бор. По престојот во Копенхаген, тој го посетил Кембриџ и Цирих пред да се врати во Советскиот Сојуз.

### Националниот научен центар Харков институт за физика и технологија, Харков

Помеѓу 1932 и 1937 година тој беше на чело на Министерството за теориска физика на Националниот научен центар Харков институт за физика и технологија  и предавал на Харковскиот универзитет, Харковскиот политехнички институт  За разлика од своите теориски постигнувања, Ландау бил главен основач на голема традиција на теориската физика во Харков, Советскиот Сојуз, понекогаш се нарекува и „Ландауово училиште“. Во Харков, тој и неговиот пријател и поранешен студент, Евгениј Лифшиц, почнаале да го пишуваат * [[курсот за теориска физика]] *, десет тома, кои заедно ја опфаќаат целата теорија на овој предмет и сè уште се користат како дипломирано - ниво на текстови по физика. За време на Големата чистка, Ландау беше под истрага во рамките на УФТИ аферата во Харков, но тој успеа да замине за Москва за да ја преземе новата задача.

Ландау развил сеопфатен испит наречен "Теориски минимум", на кој студентите се очекуваа да поминат пред приемот во училиштето. Во 1932 година, тој исто така ја пресметал  Чандрасекаовата граница, но сепак, тој не ја применил за белите џуџиња. Испитот ги опфаќал сите аспекти на теориската физика, и помеѓу 1934 и 1961 испитот го положиле само 43 кандидати.

Информациите за Гинзбург-Ландауовата теоријата и фотографиите од канцеларијата на Ландау во Националниот научен центар Харковскиот институт за физика и технологија во Украина се презентирани во книгата: „неповрзаност во Микробранова суперспроводливост“, напишана од Димитри О. Леденов и Виктор О. Леденов.

### Институт за физички проблеми, Москва
Ландау бил на чело на теориската дивизија во Заводот за физички проблеми од 1937 година до 1962 година.Ландау бил уапсен на 27 април 1938 година, бидејќи тој ја споредувал Сталиновата диктатура со онаа на Хитлер, и бил држен во НКВД возатворот Лубјанка сè до неговото ослободување на 29 април 1939 година, откако челникот на институтот , експериментален физичар за ниски температури, напишал писмо до Јосиф Сталин, и лично се заложил за однесувањето на Ландау, и се заканил дека ќе го напушти институтот ако Ландау не биде ослободен. По неговото ослободување, Ландау открил како да ја објасни Капицовата суперфлуидност со помош на звучни бранови, или фонони, како и новото побудување наречено ротон.

Ландау го предводеше тимот на математичарите претставувајќи поддршка за развој на советската атомска и водородна бомба. Ландау ја пресметал динамиката на првата советска термојадрена бомба, вклучувајќи го предвидувањето на досегот. За ова дело тој добил Сталинова награда во 1949 година и 1953 година, а бил награден со титула „Херојот на Социјалистичката труд“ во 1954 година.

Неговите ученици се  Лав Питаевски, Алексеј Абрисков, Аркадиј Леванук, Евгениј Лифшиц, Лав Горков, Ајзак Калатников, Борис Л. Лоф, Роалд Сагдев и Ајзак Померанчук.

## Личен живот и ставови

Ландау во 1937 година се оженил со девојка од Харков, Кора Т. Дробанзева; нивниот син Игор е роден во 1946 година. Ландау верувал во „слободна љубов“ наместо во моногамија, и ги охрабрил неговата сопруга и неговите студенти за да практикуваат „слободна љубов“; но неговата сопруга не била ентузијаст. За време на неговиот живот, Ландау бил шестпати неволно сместуван во психијатриската болница Кашченко.

Тој бил атеист.

## Последни години
На 7 јануари 1962 година, автомобилот на Ландау се судрил со камион. Тој бил тешко повреден и поминал два месеци во кома. Иако Ландау заздравил на многу начини,  неговата научна креативност била уништена, и никогаш не се вратил во целост на научната работа. Повредите го спречиле да замине и да ја прифати Нобеловата награда за физика во 1962 година.

Во 1965 година, поранешни студенти и соработници на Ландау го основале Ландауовиот институт за теориска физика, кој се наоѓал во градот Черноголовка во близина на Москва, раководен во наредните три децении од страна на Ајзак Маркович Калатников.

Во јуни 1965 година, Лав Ландау и Евсеј Либерман објавиле писмо во * Њујорк тајмс *, во кое се наведува дека како советски Евреи и се спротивставуваа на американската интервенција во име на Студентската борба на советските Евреи.

### Смрт
Ландау починал на 1 април 1968 година, на возраст од 60 години, од компликации од повредите здобиени во сообраќајната несреќа во која пострадал пред шест години. Тој бил погребан во Новодевичките гробишта.

## Наследство
Две небесни тела се именувани во негова чест:
* малата планета 2142 Ландау.
*  месечинскиот кратер Ландау.

## Списокот на Ландау
Ландау чувал список на имињата на физичари кои тој ги рангирал на логаритамска скала на продуктивноста во опсег од 0 до 5.
Највисок пласман, 0, бил доделен на Исак Њутн. Алберт Ајнштајн бил рангиран 0.5. Ранг од 1, бил доделена на основоположниците на квантната механика, Нилс Бор, Вернер Хајзенберг, Пол Дирак и Ервин Шредингер, и други. Ландау се рангирал себеси како 2.5, но подоцна серангирал како 2. Дејвид Мермин, пишувајќи за Ландау, се осврна и на скалата, рангирајќи се на четврта дивизија, во статијата „Мојот живот со Ландау: Во чест од 4,5 до 2“ *.

==Работа==

=== Ландау и Луфшиц * курс за теориска физика * ===

*
*
* — [https://archive.org/download/QuantumMechanics_104/LandauLifshitz-QuantumMechanics_text.pdf 2nd ed. (1965)] at archive.org
*
*
*
*
*
*
*

===Друго===
*
*
*
Комплетна список на работите на Ландау се појави во 1998 година, во рускиот весник * физика-успех *.

== Книги за Ландау ==
* (After Landau's 1962 car accident, the physics community around him rallied to attempt to save his life. They managed to prolong his life until 1968.)
*
*
*
*
*

==Во популарната култура==
* Рускиот филм  * Мојот маж - гениј * (неофицијален превод на Рускиот наслов * Мой муж - гений *) снимен во  2008 ја раскажува биографијата на Ландау (кој го игра [[Данил Спиваковски]]), главно е фокусирана на неговиот приватен живот. Луѓе кои  лично се сретнале со Ландау, вклучувајќи го познатиот руски научник [[Виталиј Гинзбург]], рекол дека филмот не е само страшно нешто, но, исто така, лажен во историските факти.
* Уште еден филм за Ландау,* ДАУ *, е во режија на [[Иљја Кржановски]] со непрофесионален глумец [[Теодор Куренцис]] (диригент е) како Ландау.

== Поврзано ==
* [[Ландау-Хопфова теорија на турбуленции]]
* [[Ландау-Лифшиц-Гилбертова равенка]]
* [[Ландау-Лифшицов модел]]
* [[Ландау (кратер)]]
* [[Ландауова теорија]] од второстепени фазни премини
* [[Гинзбург-Ландауова теорија]] на суперспроводливост
* [[Ландауова квантизација|Ландауово квантизација]], нивоа Ландау
* [[Ландауово придушување]]

== Наводи ==


== Надворешни врски ==

* Karl Hufbauer, "Landau's youthful sallies into stellar theory: Their origins, claims, and receptions", Historical Studies in the Physical and Biological Sciences, 37 (2007), 337–354.
* [http://www.en.globaltalentnews.com/current_news/reports/3609/As-a-student-Landau-dared-to-correct-Einstein-in-a-lecture.html "As a student, Landau dared to correct Einstein in a lecture". Global Talent News.] 
* 
* [http://www.nobel-winners.com/Physics/lev_davidovich_landau.html Lev Davidovich Landau. Nobel-Winners.]
* [http://arxiv.org/abs/hep-ph/0204295v1 Landau's Theoretical Minimum, Landau's Seminar, ITEP in the Beginning of the 1950s] by Boris L. Ioffe, Concluding talk at the workshop *QCD at the Threshold of the Fourth Decade/Ioeffest*.
* [http://www.ejtp.info/landau.html  EJTP Landau Issue 2008.] 
* Ammar Sakaji and Ignazio Licata (eds),[https://www.novapublishers.com/catalog/product_info.php?products_id=9382 Lev Davidovich Landau and his Impact on Contemporary Theoretical Physics] , Nova Science Publishers, New York, 2009, ISBN 978-1-60692-908-7.
* Gennady Gorelik, [http://academic.evergreen.edu/z/zita/articles/History/landau.pdf "The Top Secret Life of Lev Landau"] , *Scientific American'', Aug. 1997, vol.277(2), 53–57.

Категорија:Луѓе од Баку
Категорија:Азербејџански евреи
Категорија:Азербејџански научници
Категорија:Странски членови на Кралското друштво
Категорија:Херои на социјалистичкиот труд
Категорија:Еврејски атеисти
Категорија:Еврејски физичари
Категорија:Членови на академијата за науките на СССР
Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика
Категорија:Добитници на Лениновата награда
Категорија:Носители на Орденот на Ленин
Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме на трудот
Категорија:Советски пронаоѓачи
Категорија:Советски Евреи
Категорија:Советски добитници на Нобелова награда
Категорија:Советски физичари
Категорија:Добитници на Сталиновата награда
Категорија:Теориски физичари
Категорија:Носители на медалот „Макс Планк“
Категорија:Руски физичари
Категорија:Апсолвенти на Санктпетербуршкиот државен универзитет
Категорија:Хидродинамичари
Категорија:Еврејски нобеловци
Категорија:Советски нобеловци
Категорија:Членови на Леополдина
Категорија:Носители на орденот „Знак на Честа“
Категорија:Редовни членови на Академијата на науките на Советскиот Сојуз
Категорија:Погребани на Новодевичките гробишта
Категорија:Починати во Москва