open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Азербејџански тепих

[мини|300x300пкс| Трговијата со килими во [Ганџа (Азербејџан)|Ганџа, Азербејџан кон крајот на 19 век.]]
мини|300x300пкс| Производство на теписи во Ганџа на почетокот на 20 век.
**Азербејџански тепих** — традиционален тепих (килим) направен во Азербејџан. Азербејџанскиот тепих бил рачно изработен текстил во различни големини, со густа текстура и површина без куп или купови, чиишто шари се карактеристични за многуте региони во Азербејџан каде се правеле килими. Традиционално, теписите се користеле во Азербејџан за покривање на подови, украсување на внатрешни ѕидови, софи, столици, кревети и маси.

Изработката на теписи е семејна традиција пренесена усно и преку пракса, при што изработката на килими и килимите се исклучиво женско занимање. Во минатото, секоја млада девојка морало да ја научи уметноста на ткаење теписи, а теписите што ги ткаела станале дел од нејзиниот мираз. Во случајот со новооженет син, неговата мајка била таа што исплетела голем килим за неговото ново домаќинство.

Во ноември 2010 година, азербејџанскиот тепих бил вклучен на списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО.
## Во културата и економијата
мини| Музеј на теписи во Азербејџан
Во Азербејџан, теписите се користеле за украсување на домот, имаат културно значење како семејна традиција пренесена вербално и со вежбање и се поврзани со секојдневниот живот и обичаите на азербејџанскиот народ. Азербејџанската народна уметност, особено ткаење на килими, бил предмет на внимание од владата за зачувување, проучување, промовирање и развој на традициите на ткаење килими на азербејџанскиот народ. Во декември 2004 година бил усвоен закон насловен „За заштита и развој на уметноста на килими на Азербејџан“. Денот на ткајачот на килими започнал да се слави на 5 мај според претседателски декрет. Новата зграда за музејот за теписи на Азербејџан, која била дизајнирана од австрискиот архитект Франц Јанц во форма на валани тепих, била изградена помеѓу 2007 и 2014 година. Дополнително, во февруари 2018 година од страна на претседателот Илхам Алиев била одобрена државна програма за заштита и развој на уметноста на килими во Република Азербејџан 2018–2022 година, со цел да се создаде подобро снабдување со суровини за оваа индустрија, и да се подобри инфраструктурата за ткаење килими.

## Поврзано

* Музеј на теписи во Азербејџан
* Латиф Каримов

## Наводи

## Надворешни врски

* Национален музеј за теписи за време на советската ера
* Историја на азербејџански теписи/килими  
Категорија:Национални симболи на Азербејџан
Категорија:Азербејџанска култура
Категорија:Нематеријално културно наследство
Категорија:Теписи
Тибетска куќа

десно|мини| Тибетска куќа во Њу Делхи, Индија
**Тибетска куќа** е меѓународна поврзана група на непрофитни организации за зачувување на културата, основана на барање на Далај Лама, за да ги зачува, презентира и заштити античките традиции на Тибет на филозофијата, умствената наука, уметноста и културата поради  Кинеската инвазија на Тибет  Првата куќа на Тибет е основана во Њу Делхи, Индија во 1965 година 
десно|мини| Тибетска куќа во Њујорк
Тибетските куќи има во:

* Тибетска куќа, во Њу Делхи, Индија, основана во 1965 година.  Куќата е дизајнирана од Шив Нат Прасад во 1970 година во бруталистичка архитектура . Актуелен директор е Геше Дорџи Дамдул.
* Тибетска куќа  во Јапонија, основана во 1975 година во Шинџуку, Токио.
* Тибетска куќа САД е основана во 1987 година од научникот Роберт Турман, актерот Ричард Гир и композиторот Филип Глас во центарот на Менхетен, Њујорк Сити.. Проектот бил предводен од Роберт Турман и Нена Турман .
* Тибетска куќа Мексико, основана во 1989 година во Град Мексико.
* Тибетска куќа Мексико, основана во 1994 година во Шпанија.
* Тибетска вистинска куќа основана во 1994 година во Лондон, Англија.
* Тибетска куќа Германија, основана од духовниот директор Дагјаб Кјабгоен Ринпоче во 2005 година, во Франкфурт. и
* Тибет куќа Москва, основана во 2004 година во Русија.
* Тибетска куќа Бразил, во Саун Пауло, Бразил.

## Наводи

## Надворешни врски

* Тибетска куќа Њу Делхи, Индија
* Тибетска куќа Јапонија
* Тибетска куќа САД
* Каза Тибет, Мексико
* Каза дел Тибет Барселона
* Тибетска куќа, Лондон
* Тибетаус, Франкфурт, Германија
* Тибетска куќа Москва, Русија
* Тибетска куќа Бразил

Категорија:Нематеријално културно наследство
Категорија:Ликовни музеи и галерии во Њујорк
Категорија:Ликовни музеи и галерии во Лондон
Вила Реџина

**Вила Реџина** е палата во градот Торино, Пиемонт, Италија. Првично билa изграден од Савојската династија во 17 век.

Во 1997 година, била ставена на листата на светско и живо наследство на УНЕСКО заедно со 13 други резиденции на Савојската династија.

## Историја
Првата оригинална структура била дизајнирана и изградена на почетокот на 1615 година од страна на италијанскиот војник, архитект, херој и воен инженер, Асканио Витоци. Кога умрел во 1615 година, проектот им бил предаден на неговите соработници(колеги), таткото и синот Карло и Амедео ди Кастеламонте. Оригиналната зграда била изградена за принцот-кардинал Морис од Савој за време на владеењето на неговиот брат Виктор Амадеус I, војвода од Савој. Имотот бил изграден како приватна вила со сопствено лозје, па оттука и неговото алтернативно име *Лозјето на Мадама* (италијански: *Vigna di Madama)*. Во 1637 година, кардиналот Морис ги загубил својот брат и неговата снаа Кристина Мари од Франција станала регент на Савој за нејзиниот млад син, Карло Емануел II од Савој.

Принцот Морис од Савој и неговиот брат Томас Френсис, принцот од Карињано се спротивставиле на Регенцијата и побегнале во Шпанија. По неговото враќање во Торино, Морис умрел во вилата во 1657 година и го оставил тоа на својата сопруга Луиз Кристин од Савој, која исто така починала во 1692 година. По смртта на Луиз Кристин, тој преминал на Ана Мари Д'Орлеанс, внука на сопругата на Луј XIV Виктор Амадеус II, војвода од Савој во 1684 година.

Таа ја користела вилата кога можела. Поголемиот дел од сегашниот декор е од нејзиниот живот. Нејзиниот сопруг, бил крал на Сицилија од 1713 до 1720 година, кога ја заменил Сицилија со Сардинија. Зградата била позната како *Вила дела Реџина* („Вила на кралицата“). Токму тука, Ана Мари починала во 1728 година. Најстарата ќерка на Ана Мари, Марија Аделаида овде се обидела да го создаде истата градина во Версај во *Менажеријата*.

Поликсена од Хесен-Ротенбург, снаа на Ана Мари (сопруга на неговиот син), работела во главниот салон на зградата кога станала сопственик на вилата во 1728 година по смртта на Ана Мари.

Внатре има фрески (остатоци) и слики од Џовани Батиста Кросато, Даниел Сејтер и Корадо Џакинто во главната просторија, гротески на Филипо Минеи и слики од браќата Доменико и Џузепе Валеријани во блиските соби; има и скапоцени кинески ормани во лак и златно дрво. Во паркот се наоѓа *Павилјонот на Солинги*, зградата пагода во која се состанувала *Академијата на Солингите*; група на интелектуалци основана од кардиналот Морис.

Вилата подоцна ја користела шпанската кралица на Сардинија Марија Антониета Фердинанда. Тоа останала во сопственост на Куќата на Савој до 1868 година, кога Виктор Емануел II ја подарил на Институтот на армиските ќерки и во 1994 година беше даден на државниот домен.

Како што била оштетена во Втората светска војна, денес е отворена за јавноста со цел да се финансира неговото одржување.

## Наводи

## Надворешни врски

* Вила дела Реџина 

Категорија:Светско наследство во Италија
Категорија:Национални музеи на Италија
Категорија:Згради и градби во Торино
Категорија:Координати на Википодатоците
Медах

**Медах** претставува уметност на раскажување на драматичен начин и често е претставена во исламските земји. Медах го изведува турски традиционален раскажувач. Тој ги прикажува сите ликови пред мала група луѓе најчесто во кафиќ. Медах е регистриран во 2008 година на Репрезентативниот список на нематеријално културно наследство на човештвото.

## Историја
лево|мини|335x335пкс| Медах од времето на Отоманската Империја
Медах во турската култура ја обединува традицијата на народните поети озан од предисламскиот период и богатата култура по прифаќањето на исламската религија. Медах бил особено застапен во Османлиското царство. Еден раскажувач пред помала група на луѓе изведувал перформанс на раскажувања игри со различни ликови. Медах може да користи и реквизити како што се чадор, шамивче или некоја покривка за глава (капа, шешир) за јасно да ја сигнализира промената на карактерот. Медах бил вешт во имитирање на различни гласови и имитирање на различни дијалекти. Временски не бил ограничен  и се прилагодувал на приказната и интеракцијата со публиката. Квалитетот на самата изведба зависел од атмосферата помеѓу раскажувачот и гледачите, способноста на Медахот да имитира, импровизира, раскажува шеги, кои се однесуваат на современите настани. Општествената и политичката критика честопати биле предмет на цензура. Најголем процут М*едахот* постигнал во втората половина на 16 век во Истанбул, во кој тогаш нагло се зголемил бројот на кафеџилници каде што настапувале Медах раскажувачите. Почетокот и крајот на претставата секогаш биле со вкалупени фрази и клишеа. Потоа раскажувале приказни од постарата турска традиција, понекогаш со нерелигиозни теми и теми од секојдневниот живот. Особено биле популарни љубовните народни приказни на блискоисточните народи.

### Каде учествувале
Медасите учествувале во кафаните каде што се служело кафе, караван-сараите, базарите, црквите. Најмногу настапувале пред неписмените жители.

## Наводи

## Надворешни врски

* Театар Караѓоз 

Категорија:Светско наследство во Турција
Категорија:Култура на Турција
Шкофјелошки пасион

**Шкофјелошки пасион** (, ) е најстарата претстава на словенечки јазик. Во оваа сегашна форма, тоа било покајничка страстна поворка. Напишана е врз основа на постара традиција од 1715 година, со мали корекции до 1727 година, од отец Ромуалд (Ловренц Марушиќ; 1676-1748), капуционер монах кој живеел во тој период во манастирот Крањ Капуцини во градот Шкофја Лока. пасион претставува библиски приказни, особено од животот на Исус Христос. Се состои од 869 стихови напишани на стариот шкофјелошки дијалект. Поделени се во 13 табели. Припаѓа на периодот на барокот и претставува најстарата сочувана режисерска книга во светот. Ракописот на драмата го чува манастирот во Шкофја Лока.

Претставата првично била поставена на Велики петок секоја година до 1751 година. По речиси триста години, повторно е претставена во 1936 година како дел од изложба, а била обновена во 1999, 2000, 2009 и 2015 година. Првите две претстави ги режирал Марјан Кокаљ, а последната Борут Гартнер. Изведени биле од околу 640 актери и глумици аматери, меѓу кои и 80 коњаници. Табелите се поделени на 20 сцени. Националниот младински совет на Словенија на општина Шкофја Лока и додели специјално признание за волонтерскиот проект во 2010 година, откако општината организирала претстава во претходната година.

Во 2008 година претставата била регистрирана во словенечкиот регистар на нематеријално културно наследство. Претставата повторно била изведена во 2021 година. Ова е најголемата театарска претстава на отворено во Словенија.

## Нематеријално културно наследство
Општина Шкофја Лока, заедно со Министерството за култура на Република Словенија во 2021 година, започнала подготовката на номинацијата на претставата во Шкофја Лока за вклучување во списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО. На 1 декември 2016 година била усвоена на состанокот во Адис Абеба. Ова е првиот пример на словенечко наследство на овој список.

## Галерија

## Наводи

## Надворешни врски

* еПассион: Шкофјелошка претстава. Словенечка академија на наука и уметности.

Категорија:Историја на театарот
Категорија:Нематеријално културно наследство
Џултаги

**Џултаги** е традиционална корејска изведба на одење на јаже. Тоа е дел од нематеријалното  културно наследство  на Јужна Кореја под број 58.

## Потекло
Нема докази кога настанала оваа акробатска изведба. Некои научници претпоставуваа дека се појавил во ерата на Сила и Горјео. Стана попознат во ерата на династијата Џосеон и сè уште постои до ден-денес.

Тоа е различно од стиловите на одење јаже во другите земји, бидејќи обично е придружено со музички пуштања со раскажување приказна за да се забавуваат гледачите. Џултаги се одржува на државни празници во Јужна Кореја, како што се празниците Деборум, Дано и Чусок. Корејското народно село во Сеул исто така ја претставува оваа претстава за да ги забавува туристите. Се изведувале и на настани што се одржувале во кралската палата, на банкети на високи владини службеници или на селски фестивали. Изведбата на одење по јаже е составена од свирач на јаже, кловн и свирачи на музички инструменти.

Пример за овие претстави може да се види во филмот Кралот и кловнот.

## Техника

Постојат повеќе од 40 видови на техники џултаги, вклучувајќи одење по цврсто јаже како основно движење, обратно одење по него, скокање со едната нога на него, седење и лежење на него, а понекогаш и преправање дека паѓате. Друг елабориран трик за одење по јаже е скокањето нагоре откако клекнавте на јажето со едното колено и потоа слетавте на јажето во седечка положба со скрстени нозе. Некои стручни одење по јаже можат да скокаат напред додека стојат на јажето без да паднат.

## Наводи

## Надворешни врски

* 줄타기 

Категорија:Нематеријално културно наследство
Фаикса

**Фаикса** — традиционален каталонски додаток за облека. Тоа бил појас од долго парче ткаенина, носено околу половината и завиткано неколку пати. Во текот на 19 век, земјоделците и занаетчиите го носеле за да ја заштитат лумбалната област за време на работата на полињата. Буржоазијата ја носела во знак на моќ, со различни бои и долга 3 метри. Во денешно време е присутен на многу традиционални ора и фестивали. Оваа облека била вообичаена во каталонските и окситанските области.

## Каталонски традиционални употреби
Во Каталонија фаиксата се носела за многу традиционални танци и спектакли:

* Каталонска човечка кула: Фаиксата била суштински дел од униформата на овие изведувачи. Речиси секогаш е црна (на оние што посетуваат или штотуку се придружуваат може да им се дозволи црвена фаикса за да знаат другите да го земат предвид нивното неискуство), со различни должини и ширини, во зависност од возраста на носителот, висината, тежината и функцијата во групата. Цврсто се носи на висина на бубрезите и има две функции: да го заштити лумбалниот предел на грбот од тежината и движењата на конструкцијата и да се користи како потпорна точка за другите при качување нагоре и надолу. Членовите на групата на кои не им е потребна фаикса за практични цели (на пр. музичарите) можеле но не морале да носат таква од симболични причини.
* Сардана: изборен предмет за облека за машки сарданисти.
* Соколи: (каталонска верзија на чешкиот сокол гимнастички демонстративен спорт). Фаиксата се користи за да се разликуваат тимовите по бојата. Исто така, служи за заштита на лумбалниот предел и за помош со различни фигури.

## Наводи

Категорија:Каталонска култура
Чипровски килим

**Чипровски килим** () се рачно ткаени килими со две идентични страни. Тие имаат значајно место во бугарското наследство, уметност и занаети, особено во западнобугарската традиција на ткаење килими. Овие килими го следат своето потекло во 17 век кога започнало производството во градот Чипровци.

Примарните бои се жолта, кафена, црвена, сина и зелена. Раните теписи биле само во две бои - црвена и црна. Оваа препознатлива бугарска традиција напредувала за време на ерата на бугарската национална преродба. Занаетчиите користат природни материјали како памук и волна што резултира со теписи со дебелина од 3 до 5 милиметри.

Во 2014 година, уметноста на изработка на Чипровските килими се здоби со признание на нематеријално културно наследство на УНЕСКО. Иако се вкоренети во уникатна локална традиција, овие теписи се дел од поширокото балканско наследство на килим, историски концентрирано околу Балканските Планини, сега опфаќајќи ја Источна Србија и Западна Бугарија. Така, Чипровските килими се поврзуваат како специфичен тип на историскиот пиротски килим.
[мини| Колекција на Чипровските килими од Историскиот музеј [Монтана (Бугарија)|Монтана, Бугарија]]

## Историја
лево|мини|280x280пкс| Чипровски килим
По неуспешното Чипровско востание против османлиското владеење од 1688 година, заживувањето на Чипровци во 1720-тите било значително поттикнато од индустријата за ткаење килими.

Ами Буе, патник кој го истражувал Чипровци во текот на 1836-1838 година, забележал дека младите девојки првенствено се занимавале со ткаење на килими, заработувајќи скудни пет франци  месечно, што било уште пониско во минатото. До 1868 година, Чипровци произведувал над 14.000 квадратни метри теписи годишно.

Денес, индустријата за теписи (килими) продолжува да напредува во градот. Додека традиционалните дизајни биле главен производ, неодамнешните трендови се смениле, дозволувајќи им на клиентите да ги диктираат специфичните модели за нивните нарачани теписи.

Изработката на еден тепих од 3 на 4 метри е процес кој се протега приближно 50 дена. Оваа педантна работа првенствено ја преземаат жени, карактеризирани со рачна изработка. Сите употребени материјали се природни, волна како потпора, обоена со растителни или минерални пигменти.

Локалните теписи од Чипровци добиле признание на изложби во Лондон, Париз, Лиеж и Брисел. За жал, во последниве години, индустријата за килими во Чипровци е во загуба, а градот и општината се борат со демографска криза.

## Наводи

Категорија:Бугарска култура
Категорија:Нематеријално културно наследство
Категорија:Теписи
Саман (танц)

мини|Церемонија на отворање на Азиските игри 2018 16
**Саман** (или танцот на илјада раце) е еден од најпопуларните танци во Индонезија. Неговото потекло е од етничката група Гајо од Гајо Луес, провинцијата Ачех, Индонезија, и вообичаено се изведува за прославување на важни прилики. Танцот се карактеризира со неговиот брз ритам и заедничка хармонија меѓу танчерите. Овие два елементи се клучни фигури на Саман и се меѓу причините зошто Саман е широко познат и практикуван во Индонезија, покрај тоа што е релативно лесен за учење.

На 24 ноември 2011 година, УНЕСКО официјално го признал традиционалниот танц Саман на Ачех како нематеријално културно наследство на УНЕСКО.

Асоцијацијата за туризам на АСЕАН (АСЕАНТА) го прогласила танцот Саман како најдобар напор за зачувување на културата на АСЕАН на 25. награди за извонредност на АСЕАНТА 2012 година.

## Етимологија
Зборот „*саман*“ доаѓа од шеикот Саман, свештеник од Гајо во Ачех. Сјех Саман развил танц кој сега се нарекува танц Саман за да го шири исламот во земјата Гајо, провинцијата Ачех, Индонезија.

## Форма
мини|260x260пкс| Саман танц во Локоп, регентство на Источен Ачех за време на холандскиот колонијален период
мини|260x260пкс| Саман танцова изведба.
Танцот го игра група луѓе без музички инструменти. Првично, групата била составена исклучиво од мажи. При изведувањето на овој танц, играчот пее песни додека прави атрактивни движења. Кратка песна (која води до краток танц) може да трае приближно 15 до 20 минути.   

## Изведба
Типичната изведба на Саман обично се состои од следниве елементи: Танчерите влегуваат на сцената и веднаш формираат една линија додека седат во форма еквивалентна на јапонската сеиза (седење на колена врз нозете). Пејачот потоа почнува да пее, а стиховите на почетокот обично ги кажуваат општите атрибути на културата на Гејо со средно темпо. Танчерите потоа почнуваат да ги движат рацете на ритмички начин, следејќи ги движењата. Како што танцот напредува, движењата се изведуваат и со рацете, главата и горниот дел од телото. Темпото станува побрзо, а позициите на седењето може да се променат. Клучниот елемент е дека секој танчер мора да се движи во исто време, создавајќи хомогена, континуирана линија на движење што често се опишува како дефинирачка карактеристика на танцот Саман. Едно нешто што го прави овој танц прилично уникатен е тоа што оригиналниот танц Саман кој доаѓа од Гајо Луес не е придружен со никакви музички инструменти.

## Поврзано

* Индонезиска култура
* Исламот во Индонезија

## Наводи

## Надворешни врски

* Саман танц 
* Шамански танц од група на студенти од Индонезија на Универзитетот во Малаја
Категорија:Индонезиска култура
Кастелери на Берга

мини|Детал од кошулата и симболот на Кастелери на Берга
**Кастелери на Берга** се тим на човечки кули, со седиште во Берга со членови од цела Ел Бергеда и пошироко. Тие се основани во 2012 година. Нивната кошула е темносина. До денес, Кастелери на Берга имаат постигнато високи конструкции од седум нивоа и на 1 октомври 2016 година, тие го постигнаа својот прв *замок* од осум нивоа.
мини|Кастелери на Берга вежбаат во нивното седиште

## Историја
Иако Ел Бергеда не е регион каде традиционално се градале *кастели*, во 2011 година група луѓе од Берга одлучиле да создадат нова група со седиште во градот. Нивниот прв настап бил на 1 мај 2012 година, а нивното таканаречено „крштевање“ - нивниот прв официјален настап со обоени кошули - бил на 7 јули истата година. Откако изградиле само конструкции на шест нивоа нивната прва година, продолжиле да работат на кули од седум нивоа во 2013 година. Во 2016 година, тие почнале да практикуваат кули од осум нивоа.

Во 2015 година, групата опширно се појавила во информативната документарна програма *Велт Шпигел* на германската телевизија Дојче Веле. Програмата ја поврзувала традицијата на правење човечки кули со каталонското движење за независност.

Кастелери на Берга биле сместени во низа различни згради, вклучувајќи училиште и гаража во Берга и театарот во Кал Росал, поранешна индустриска колонија неколку километри јужно од Берга. Меѓутоа, во 2015 година се преселиле во Кино Каталуња, историско кино на главната улица во стариот дел на Берга.

Во 2016 година, Кастелери на Берга го постигнале својот прв настап од осум нивоа на двогодишниот натпревар за кастели во Тарагона.

## Календар
Оваа група секоја година организира низа изведби во Берга. Нивната главна изведба била одржана на главниот плоштад во Берга (Пласа Сант Пере) викендот пред фестивалот во Патум. Тие, исто така, настапуваат на 1 мај за првомајскиот саем што се одржува секоја година во Берга, а на почетокот на јули ја одбележуваат годишнината од крштевањето на колата. Конечно, во октомври тие настапуваат во Берга како дел од годишниот *Феста дел Болет* во градот, или фестивал на печурки.

## Наводи

## Надворешни врски

* http://castellersdeberga.blogspot.com.es/ Официјална веб-страница на The Colla 
* https://www.youtube.com/user/CastellersdeBerga Каналот на The Colla на YouTube со видеа од изведби.
* http://www.naciodigital.cat/bergueda/noticies/etiqueta/Castellers+de+Berga Вести на Castellers de Berga.

Категорија:Каталонска култура
Караѓоз и Хаџиват

десно|мини|250x250пкс| Караѓоз театар на сенки - зад сцената
**Караѓоз и Хаџиват** (, Караџоз значи „црно око“) се протагонисти на традиционалниот турски театар на сенки. Овој вид на театар бил многу популарен за време наосманлиското царство. Ликовите, познати како *tasvirs*, биле направени од кожа од камила во форма на луѓе или предмети и се држат на шипки пред извор на светлина така да ги фрлале своите сенки на екранот од памук. Со куклите управувал само еден главен уметник, *Хајали*. Темата на театарскте претстави се базирала на контрастот помеѓу двата главни лика: Караѓоз го симболизирал неписмениот човек од народот, додека Хаџиват припаѓал на образованата класа која користи литературен и поетски јазик. Караѓозовата духовита наивност секогаш ја победувала ученоста на Хаџиват, иако сите негови деловни планови пропаѓале.

Претставите за Караѓоз и Хаџиват биле особено карактеристични за периодот на Рамазан. До појавата на радиото и филмот, тоа било една од најпопуларните забави во Турција. Денес овие претстави претежно се наменети за деца и тоа со поедноставена тема.

Во 2009 година Театарот на сенки *Караѓоз и Хаџиват* бил вклучен  на списокот на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на човештвото.

## Ликови
Постои легенда дека Караѓоз и Хаџиват биле двајца ѕидари кои работеле на изградба на џамијата во Бурса во првата половина на 14 век. Нивните вербални дуели ги забавувале останатите работници, но тие ја успорувале работата. Поради тоа тие биле погубени, но биле овековечени во народните приказни.

Караѓоз можел да биде измамник, вулгарен, дури и насилен. Во претставите уште се појавуваат и пијаница, зависник од опиум, ексцентрично џуџе, скржавец, жена што намигнува и други. Се појавуваат и странци во типизирани улоги: црна слугинка, албански стражар, грчки лекар, еврејски златар итн.

## Концепт
Театарските претстави за Караѓоз и Хаџиват обично имаат 4 дела. Во првиот Хаџиват го повикува својот пријател Караѓоз, кој на крајот се појавува. Вториот дел е дијалог меѓу нив, додека во третиот дел создава заплет. На крај во четвртиот дел доаѓа до кратка расправија помеѓу Караѓоз и Хаџиват, која редовно завршувала така што Хаџиват му викал на Караѓоз дека уништил се. Караѓоз одговарал со фразата: „Нека биде опростено“.

Овој вид на театар станал популарен во Грција под името Караѓозис.

## Наводи

## Надворешни врски

* генерални информации
* Традиционален турски театар на сенки 

Категорија:Кукларство
Категорија:Нематеријално културно наследство
Кукларство во Словачка и Чешка

[лево|мини|<center> Марионети во музејот на марионети, [Чешки Крумлов]]
[лево|мини|<center> Куклар на [Карлов мост, Прага]]
**Кукларството во Словачка и Чешка** претставува форма на традиционална забава, но и начин на пренесување на визија за светот и образовно средство со пораки за морални вредности кај населението во овие земји. Ова е причината зошто оваа уметност во 2016 година била вклучена во списокот на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на светот.

Куклите, на реални или измислени ликови, најчесто се направени од дрво и анимирани со различни методи. Првите изведувачи биле семејства на патувачки куклари, чии изведби подоцна добиле локални влијанија, користејќи во главно комични фигури со различни карактеристики.

Куклениот театар е составен дел на словачката и чешката локална театарската и литературната традиција. Исто така, игра важна улога во социјализацијата, помагајќи им на изведувачите да се развијат како креативни мислители и да научат да соработуваат, да комуницираат и да го зајакнат нивното чувство за идентитет во општеството. Обележувањето на традиционалните обреди и свечените настани како празници, пазари и саеми, куклените претстави се изведуваат на многу различни начини денес, но сепак црпат инспирација од традицијата. Учесници се куклари, драмските писатели, изработувачи на куклите и костимите, како и сценографи. Вештините се пренесуваат во заедниците за изведување, како и преку работилници водени од непрофитни организации и музички и уметнички училишта. Во Словачка, оваа уметност се пренесува и во традиционалните куклени династии.

## Поврзано
* Опера на куклени марионети

## Наводи

## Надворешни врски
* Видео инфо

Категорија:Кукларство
Категорија:Нематеријално културно наследство на Словачка
Категорија:Нематеријално културно наследство на Чешка
Слободари

**„Слободари“** (шпански: *Libertarias*) — филм на режисерот Висенте Аранда од 1996 година. Главните улоги ги толкуваат: Ана Белен, Викторија Абрил, Аријадна Хил и Лолес Леон. На филмскиот фестивал во Токио, режисерот Аранда ја освоил специјалната награда на жири-комисијата, а бил номиниран и за Гран-при. Покрај тоа, филмот имал дури шест номинации за шпанските филмски награди „Гоја“.

## Содржина
На почетокот од Шпанската граѓанска војна, калуѓерката Марија е принудена да го напушти својот манастир. Таа се засолнува во еден бордел, каде наскоро пристига женска анархистичка дружина која го ослободува манастирот. Тогаш, Марија ѝ се придружува на дружината...

## Наводи

Категорија: Филмови на шпански јазик 
Категорија: Филмови од 1996 година
Категорија: Шпански филмови
Категорија: Филмови на Висенте Аранда
Категорија: Филмови со Ана Белен
Категорија: Филмови со Лолес Леон
Категорија: Филмови со Викторија Абрил
Категорија: Филмови со Аријадна Хил
Категорија:Филмови за Шпанската граѓанска војна
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Шпанија
Пољакова формула

Во диференцијалната геометрија и математичката физика (особено теоријата на струни), **Пољаковата формула** ја изразува конформалната варијација на зета функционалната детерминанта на Римановото многуобразие. Предложена од Александр Маркович Пољаков, оваа формула се појавила во проучувањето на квантната теорија на струните. Соодветната густина е месна и затоа е Риманова закривена непроменлива. Конкретно, додека со самата функционална одредница е премногу тешко да се работи воопшто, нејзината конформална варијација може експлицитно да биде запишана.

## Наводи

* 

* 
Категорија:Теорија на струните
Категорија:Спектарна теорија
Категорија:Конформална геометрија
Категорија:Никулци за геометрија
Тороид

[мини| Тороид кој користи [квадрат.]]
[мини| [Тор (геометрија)|Торот е еден вид тороид.]]
Во математиката, **тороид** е површина на револуција со дупка во средината. Оската на вртење минува низ дупката и така не ја пресекува површината. На пример, кога правоаголникот се врти околу оската напоредна на еден од неговите рабови, тогаш се создава шуплив прстен со пресек на правоаголник. Ако се врти фигурата е круг, тогаш предметот е наречен тор.

Поимот тороид е користен и за опишување на тороидален полиедар. Во овој контекст, тороидот не мора да биде кружен и може да има кој било број на дупки. Тороид со дупка како „g“ може да биде гледан како приближување на површината на тор со тополошки род, „g“, од 1 или поголем. Ојлеровата одлика &#x3C7; на тороидот со *g* дупка е 2(1- *g* ).

Торот е пример за тороид, кој е површина на крофна. Крофните се пример за цврст тор создаден со вртење на дискот и не треба да бидат мешани со тороиди.

Тороидалните структури се јавуваат и во природни и во синтетички материјали.

## Равенки
Тороидот е одредуван со радиусот на вртење *R* измерен од средината на вртливиот дел. За симетрични пресеци може да бидат пресметани волуменот и површината на телото (со обем *C* и плоштина *А* на делот):

### Квадратен тороид
Волуменот (V) и површината (S) на тороид се дадени со следните равенки, каде што A е плоштината на квадратниот пресек на страната, а R е радиусот на вртење.

: V = 2 \pi R A
: S = 2 \pi R C

### Кружен тороид
Волуменот (V) и површината (S) на тороид се дадени со следните равенки, каде што r е радиусот на кружниот пресек, а R е радиусот на целокупниот облик.

: V = 2 \pi^2 r^2 R
: S = 4 \pi^2 r R

## Поврзано

* Тороидни индуктори и трансформатори
* Тороидни пропелери
* Анулус
* Соленоид
* Завојница

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Геометриски фигури
Категорија:Топологија
Категорија:Никулци за геометрија
Најголем мал осумаголник

**Најголем мал осмоаголник** ― осумаголник кој има најголема површина меѓу сите конвексни осумаголници со единичен дијаметар. Дијаметарот на многуаголникот е должината на најдолгата отсечка што спојува две негови темиња. Точната вредност на површината на најголемиот мал осумаголник лежи помеѓу 0,72686845 и 0,72686849 и е приближно 2,8% поголема од плоштината на правилниот осумаголник. Овој осумаголник бил пронајден во 2002 година користејќи алгоритми за глобална оптимизација. Оптималниот шестаголник бил пронајден во 1975 година со пронаоѓање на корените на полином од степен 10.

## Поврзано

* Најголем мал многуаголник

## Наводи

## Надворешни врски

* Работилница за глобална оптимизација во Тулуз 2010
* Оптимален шестаголник во Wolfram MathWorld
Категорија:Видови многуаголници
Категорија:Комбинаторика
Категорија:Никулци за геометрија
Коколо (танц)

**Коколо** е традиција на танцова драма која се практикува во Доминиканска Република. Во 2008 година УНЕСКО го запишал танцот во Списокот на нематеријално културно наследство на УНЕСКО, иако оригиналната декларација била дадена во 2005 година.

Традицијата се развила кај потомците на британските карибски робови на плантажите за шеќер, наречени Коколо. Претставите обинуваат „музички и танцови жанрови од африканско потекло“ со „заплети, легенди и ликови добиени од библиската и средновековната европска литература“. Во минатото трупите на Коколо настапувале на „Божиќ, Петровден и на карневалски активности“. Сега останува само една старечка група.

## Наводи

Категорија:Латиноамерикански танци
Категорија:Нематеријално културно наследство
Ојлеров филтер

Во сметачката графика, **Ојлеровиот филтер** е филтер наменет за спречување на Карданово заклучување и поврзани прекини во збирките на податоци за анимација во кои ротацијата е изразена во однос на Ојлеровите агли.

Овие прекини се предизвикани од постоењето на пресликувања многу-на-еден помеѓу параметаризацијата на Ојлеров агол на множеството на тридимензионални вртења. Ова овозможува множеството податоци да се превртува помеѓу различни комбинации на Ојлерови агли кои одговараат на едно тродиомензионално вртење, кои, иако остануваат постојани во просторот на вртење, се прекинати во просторот на параметрите на Ојлеровиот агол.

Ојлеровиот филтер избира примерок по примерок помеѓу можните претстави на Ојлеровиот агол на секое тридимензионално вртење во множеството податоци на таков начин што ќе го зачува продолжението на временските серии на Ојлеровиот агол, без промена на вистинските тридимензионални вртења.

Ојлеровото филтрирање е достапно во голем број пакети за тридимензионална анимација.

## Поврзано

* Табели на SO(3)
* Ротациони формализми во три димензии

## Наводи

## Надворешни врски

* http://fliponline.blogspot.com/2007/04/quick-trick-gimbal-lock-just-ignore-it.html
* http://www.xsibase.com/forum/index.php?board=11;action=display;threadid=24434  
* http://sparks.discreet.com/knowledgebase/sdkdocs_v8/prog/main/sdk_trans_handling_sign_flips.html

Категорија:Сметачка анимација
Категорија:Никулци за геометрија
Џастин Нџинма

**Џастин Гидеон Нџинма** (роден на 15 ноември 2000 година, во Хамбург) — германски фудбалер,  на .

## Биографија
Нџинма е роден во Хамбург, Германија, но има нигеријско потекло.

## Клупска кариера
Својата кариера ја започнал во академијата на Холштајн Кил и одиграл десеттина натпревари за вториот тим во периодот од 2019 до 2021 година. Во летото 2021 година, тој потпишал за Вердер Бремен, приклучувајќи се на вториот тим на зелените во Регионалната лига. Откако дал 14 гола на 18 натпревари за Вердер Бремен II, на 6 јануари 2022, на инсистирање на тренерот Оле Вернер - кој го тренирал и претходно во Холштајн Кил - Нџинма потпишал професионален договор со Вердер.

Веднаш по потпишувањето на договорот со Вердер, тој бил позајмен на Борусија Дортмунд II. Своето деби за вториот тим на Борусија Дортмунд го направил на 17 јануари 2022 во победата со 3–1 над Валдхоф Манхајм. Во првата сезона тој постигнал 5 гола на 17 натпревари во 3. лига. Следната сезона, во истата лига тој одиграл 34 натпревари и постигнал 13 гола за Борусија Дортмунд II. Добрата форма му донела и деби за првиот тим на *милионерите* во Бундеслигата, влегувајќи од клупата за резерви на местото на Салих Езкан во поразот со 3-0 на гостувањето кај РБ Лајпциг.

Во летото 2023 година, Нџинма се вратил во Вердер, приклучувајќи се на првиот тим со дресот со број 17. Своето деби го направил на 2 септември 2023, во натпреварот на домашен терен против Мајнц во Бундеслигата, влегувајќи од клупата за резерви на местото на Давид Ковнацки во 76-тата минута. Само седум минути по влегувањето во игра, тој го постигнал својот прв погодок за првиот тим на Вердер, оформувајќи го конечниот резултат 4-0 за *зелените*. Интересно е тоа што само една минута пред да го постигне голот, Нџинма забележал и асистенција за третиот гол на Вердер кој го реализирал Леонардо Битенкурт. На 23 септември 2023, Нџинма уште еднаш влегол во игра од клупата за резерви за многу брзо повторно да стане херој откако само една минута по влегувањето го постигнал победничкиот гол во победата над Келн со 2-1 на Везер.

## Наводи

## Надворешни врски
*Џастин Нџинма на soccerway
*Џастин Нџинма на transfermarkt
*Џастин Нџинма на espn
*Џастин Нџинма на whoscored

Категорија:Германски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Борусија Дортмунд
Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен
Категорија:Фудбалери од Бундеслигата
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 2000 година
Фестивал дел Гран Подер во Ла Пас

**Фестивал дел Гран Подер** — верски фестивал кој се слави во градот Ла Пас во Боливија. Фестивалот развива различни верски и празнични практики на синкретичен начин меѓу католиците и ајмарите.

Фестивалот Сантисима Тринидад дел Сењор Хесус дел Гран Подер се одржува на Денот на Света Троица во градот Ла Пас. Секоја година прославата го трансформира и стимулира општествениот живот на Ла Пас, што произлегува од посебен начин на разбирање и живеење на андскиот католицизам. Парадата започнува со поворка низ западниот дел на градот. Оваа поворка е централна за настанот, вклучувајќи 40.000 поклоници кои танцуваат и пеат на светецот-заштитник. Играта има свето значење за шеесет и девет вклучени братства, кои се причекуваат на улиците во еуфорична атмосфера во која одекнува музиката на 7.000 музичари. Тешките танци започнуваат со Моренос, иконскиот танц на фестивалот, помешан со лесни танци. Следниот ден, членовите на поворката свечено го носат на рамениците светецот-заштитник на областа Гран Подер; приврзаниците му оддаваат почит на сликата со темјан, цвеќиња и конфети. Братствата ги подготвуваат своите музички репертоари во текот на целата година; везителите и златарите го пренесуваат своето знаење во семејствата Гран Подера, а посветениот аспект на практиката се пренесува преку церемонии за предавање, вечери и поворки.

Фестивалот бил бпишан на списокот на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на светот во 2019 година.

## Галерија

Податотека:Danza_Caporales_en_Gran_Poder_La_Paz_2017.jpg|мини|428x428пискел|Танц Капоралеса, со потекло од Ла Пас
Податотека:Danza_Kullawada_2_en_Gran_Poder_La_Paz_2017.jpg|мини|250x250пискел|Танц Кулаваде, со потекло од Ла Пас
Податотека:Banda_Señorial_Intocables_en_Gran_Poder_La_Paz_2017.jpg|лево|мини|250x250пискел|Бенд музичари кои учествуваат на фестивалот
Податотека:La_Paz_Bolivia_Tata_Danzante.jpg|мини|333x333пискел|Тата Данзанте, со потекло од Ла Пас


## Наводи

Категорија:Нематеријално културно наследство
Категорија:Фестивали во Боливија
Уметност на изработка на стаклени перли

**Уметноста на правење стаклени перли** е вештина на правење на перли од стакла во Италија и Франција. Тоа е техника со која стаклото се обликува со оган. Во 2020 година. Уметноста на стаклени перли е впишана на Репрезентативниот список на УНЕСКО за нематеријално културно наследство на човештвото.

## Историја
Од 16 век, два производни центри се особено значајни во оваа уметност, Париз, со својата заедница на експерти од стаклени перли, и Венеција, првата европска престолнина на стаклото. Производството на стаклени перли во Венеција датира уште од 14 век. Се произведувале во Мурано и на целата територија на Венеција. Стаклените перли биле вредна стока за трговија.

Историјата на уметноста на стаклени перли во Франција датира од доцниот среден век кога занаетчиите ги научиле тајните на занаетот од венецијанските стаклари. Уметноста на стаклените перли се развила во Франција до таа мера што градот Невер во 17 век стана мал француски Мурано.

Италијанската и француската заедница во уметноста на стаклените перли се обединиле од 19 век. со бројни технички, културни и уметнички размени.

Вештината за изработка на стаклени перли, т.е. уметноста на стаклени перли е тесно поврзана со богатството на знаења и владеењето со материјалот (стаклото) и елементот (оган). Уметноста вклучува специфични знаења и вештини, како и употреба на специфични традиционални алати и процеси. Процесот на изработка вклучува различни фрази.

Стекнувањето на вештини за правење стаклени перли во двете држави претежно било неформално; знаењето се пренесувало во работилници каде што чираците стекнувале знаење преку набљудување, експериментирање иракса под надзор на стручните занаетчии. Процесот на стекнување на вештини исто така можел да се случи и преку формално образование во техничките институции.

Во Италија, правењето стаклени перли имало две форми, а во Франција полните перли се правеле со факел и врелото стакло се заокружувало со ротација и гравитација, или шупливите перли се правеле или на трн или со дување во шуплива прачка.

### Посложено производство
Посложено производство кое е вообичаено во двете држави, мурано стакло, се состои од склопување на повеќебојни стаклени прачки околу јадрото. Перлите потоа се украсуваат и се користат на различни начини.

### Употреба
Стаклените перли се користат главно за правење на подароци кои се користат за одбележување на одредени настани и општествени прилики, а практиката промовира општествена кохезија и умешност во рачната и занаетчиската работа.

## Наводи

## Надворешни врски

* Венецијанските стаклени мониста на листата на УНЕСКО, надеж за обновување на тој занает

Категорија:Нематеријално културно наследство
Пансори

**Пансори** () е корејски жанр на музичко раскажување во изведба на пејач и тапанар. Во музиката, Гугвангда раскажува долга приказна која трае најмалку три часа, а некогаш дури осум часа или повеќе. Тоа е една од традиционалните форми на корејска музика која ги меша движењата на телото и песните во придружба на бук тапан свирени од госу. Содржината на драмата се менува според различни ритми врз основа на мелодијата на локалната музика на Кореја. Пансори првично бил наречен „сори“. 

Кон крајот на 20 век, тажниот „западен стил“ на *пансорите* го надминал енергичниот „источен стил“ на *пансорите*, а *пансорите* почнале да се нарекуваат „звук на *хан*“. Сите преживеани *пансори* епови завршуваат среќно, но современите *пансори* се фокусираат на искушенијата и неволјите на ликовите, најчесто без да го достигнат среќниот крај поради современата популарност на изведбите на извадоци. Историјата на *пансорите* кон крајот на 20 век, вклучително и неодамнешната канонизација на *Хан*, доведе до големо стравување во заедницата *на пансорите*.

## Значајни ''пансори'' пејачи

* Џин Чае-сеон
* Ким Со-хи
* О Јеонг-сук
* Пак Тонгин
* Ан Сук-сон

## Поврзано

* Корејска музика

## Надворешни врски

* "The Pansori Epic Chant" on *YouTube*

* https://docs.google.com/document/d/1XoOc-96N-RMIZI38wHHUH5jDYZDXin0MuVMR3tk8eY4/edit
Категорија:Нематеријално културно наследство
Категорија:Корејска музика
Категорија:Статии со текст на корејски
Такамчи

**Такамчи** или **Такам Гардан** (што значи, оној што се врти околу *Такам*), е личноста која свири *[[такам]]*. И *такам* и *такамчи* се азербејџански зборови.

Такамчи е исто така името на иранскиот филм (2008), во режија на Јадола Самади. Дијалозите на овој филм се делумно на азербејџански, а делумно на персиски јазик.

## Наводи

## Надворешни врски
* Антрополошки музеј на племињата на Азербејџан, Сараб : англиски , персиски .

Категорија:Азербејџанска култура
Категорија:Азербејџанска музика
Кантo а теноре

**Кантo а теноре** е стил на полифоно народно пеење карактеристичен за островот Сардинија (втор по големина остров во Италија), особено за регионот Барбагија, иако некои други подрегиони на Сардинија носат примери за таква традиција.

Во 2005 година, УНЕСКО го прогласил канто а теноре да биде пример за нематеријално културно наследство. 

## Етимологија
Зборот теноре не треба да се меша со зборот „тенор“ како едноставен опис на вокалниот регистар; се однесува на вистинскиот стил на народното пеење и се разликува од другите слични стилови наречени со различни имиња на различни места на островот.

Во регионот Барбагија на островот Сардинија, постојат два различни стила на полифоно пеење:кункорду , обично форма на света музика, испеана со редовни гласови и теноре, обично форма на профана музика, означена со употреба на призвук пеење.
десно|мини|250x250пкс| Пејачи од Нуоро во 1903 година.

## Техника
мини| Карта на полифоната народна музика во Италија
Канто а теноре традиционално практикуваат групи од четири машки пејачи кои стојат во тесен круг. 

Соло гласот започнува монодична вокална линија, а потоа му се придружуваат и другите додека тој им укажува да се приклучат.

## Традиција
десно|мини| Тенорес ди Бити
Иако во денешно време канто а теноре се изведува само од мажи, остануваат сеќавањата на времето каде што настапувале и женски групи, следејќи ја матријархалната традиција на Сардинија. 

## Наводи

*
*
* Cited in .
*

## Порзано

* Грлено пеење

## Надворешни врски

* Тенорски пејачи на планина
* Усна традиција на песната a Tenore, израз на нематеријалното наследство на пасторалната култура на Сардинија
* Сардинска музика - Купете музика од Сардинија
* Tenores.org

Категорија:Нематеријално културно наследство
Категорија:Италијанска култура
Олонхо

**Олонхо** () е серија на приказни за јакути (сахи) и една од најстарите епски уметности на турските (турските) народи. Зборот *олонхо* значи *она што било*. Терминот се однесува на целата епска традиција на Јакути, како и на нејзиниот централен еп, т.е. неговите поединечни делови. Во 2008 година, Олонхо бил вклучен во листата на нематеријално културно наследство на човештвото.

## Структура
Поетските приказни, чија просечна должина е од 10 до 15.000 стихови, раскажувачот и пејачот Олонхо ги изведуваат во два дела. Првиот дел е пеење во стихови кои наизменично се менуваат со прозен дел составен од рецитации. Раскажувачот, покрај добрите актерски и пејачки способности, мора да биде елоквентен и мајстор на поетска импровизација. Епот се состои од бројни легенди за античките воини, божества, духови и животни, но се занимава и со современи настани, како што е распадот на номадското општество.
лево|мини| Театарска претстава базирана на епот Олонхо

## Историја
Јакутскиот олонхо датира од антички времиња кога Јакутите живееле во своите поранешни домови и биле во контакт со античките предци на турко-монголските народи Алтај и Сајан. Тоа го поткрепува и фактот што Олонхо има слична заплет на еповите на овие народи, како и сличноста во јазичната структура и речникот. Олонхо прв пат биле запишени од руски научници во 1940-тите, но дури по Револуцијата, основачот на јакутската литература Платон Ојунски () кој и самиот бил фолк пејач, го запишал и објавил најголемото епско дело на Олонхо - *Њургун Ботур Силовити*. Некогаш во секоја јакутска населба живееле неколку олонхусти кои меморирале илјадници олонхо стихови. Знаењето за стиховите се пренесувало усно од колено на колено, како и уметноста на нивното изведување. Народните пејачи најголем дел од слободното време го поминуваа учејќи и усовршувајќи ги своите вештини.

## ''Њургун Ботур Моќен''
Најпознатиот еп на Олонхо *, Њургун Ботур Моќниот,* е речиси три пати подолг од Илијада и се одвива во светот на луѓето, светот на духовите и светот на боговите.

## Поврзано

* Слово за походот Игорев
* Рамајана
* Махабхарата
* Еп за Гилгамеш

## Наводи

Категорија:Митологија
Категорија:Јакутија
Категорија:Епски народни песни
Категорија:Нематеријално културно наследство на Русија
Персиска парада во Њујорк

мини| Парадата во 2016 година
**Персиска парада во Њујорк** е годишна парада што се одржува во Њујорк САД. Парадата за првпат била одржана во 2004 година од група ирански Американци кои сакале да ја одржат жива персиската култура и традиции на нивната татковина, Иран.

Њујоршката персиска парада се одржува во средината на традиционалниот двонеделен период на прослава за Новруз, иранската Нова година.

Поради пандемијата на КОВИД-19 парадата била ставена во пауза во 2020 година.

## Наводи

Категорија:Паради во Њујорк