open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хаплогрупа Q-L53

**Q-L53** — потклад на хаплогрупата Q-M346. Q-L53 е дефиниран со присуството на L53 полиморфизам на еден нуклеотид.

## Распространетост
Q-L53 има потомци низ поголемиот дел од Евроазија и во предколумбиската Америка. Тој е родител на големата гранка на Haplogroup Q-L54.

## Поврзани СНП
Q-L53 моментално е дефиниран од L53 SNP како и L55, L213, L331, L475 и L476 SNP.

## Подгрупи
Ова е Томас Кран од Нацрт-дрвото на Предложеното дрво на Центарот за геномски истражувања за хаплогрупата Q-L53. Ги прикажува првите две точки на разгранување.

* **Q-L53** L53, L55, L213, L331, L475, L476
** **Q-L54** L54
*** **Q-M3** M3, L341.2
*** **Q-Z780** Z780
*** **Q-L456** L456
*** **Q-L568** L568, L569, L570, L571
*** **Q-L330** L330, L334
*** **Q-L804** L804, L805

### Y-DNA Q-M242 поткладови

### Филогенетско дрво

## Надворешни врски

* Проектот Y-DNA Haplogroup Q

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Хаплогрупа Q-L54

**Хаплогрупа Q-L54** — потклад на Y-DNA хаплогрупата Q-L53. Q1a3a-L54 се дефинира со присуството на L54 полиморфизам на еден нуклеотид.

## Распространетост
Q-L54 има потомци низ Западна и Централна Европа, Северна и Источна Азија и Америка. Вклучува две од главните предколумбиски татковски лози во Америка: Q-M3 и Q-M971. Момчето Анзик-1, кое живеело пред 12.600 години и било пронајдено во државата Монтана, има Y-хромозом што се однесува на хаплогрупата Q-M971 (Q-L54*(xM3)). Линиите на потомците на Q-L54, исто така, вклучуваат две евроазиски татковски лоза, лоза од Средна Азија Q-L330 и скандинавска Q-L804. Q-L330 се наоѓа и кај некои мажи со романски еврејски татковски линии од Грција. Q-L804 е скандинавски, а TMRCA е нешто повеќе од 3000 години. Хаплогрупата Q-L54 е доминантна во две северносибирски населенија, Кетс и Селкупс, со честоти од 97,7% и 66,7%, соодветно.

## Поврзани СНП
Q-L54 моментално е дефиниран само од L54 SNP.

## Подгрупи
Тековниот статус на полигенетското дрво за Q-L54 е објавен од *Пиноти и сор.* во написот *Y хромозомските секвенци откриваат краток берингов застој, брза експанзија и рана популациска структура на основачите на домородните Американци*. Калибрирана филогена на Y хаплогрупата Q-L54.

* L54
** Q-L330
** Q-MPB001 (18,9 киа)
*** Q-CTS1780
*** Q-M930
**** Q-L804
**** Q-M3 (15,0 киа)
***** Q-Y4308
***** Q-M848 (14,9 киа)

Верзијата од 2013 година на полигенетското дрво за хаплогрупата Q-L54 направена од Томас Кран во Центарот за геномски истражувања: Предложено дрво.

* L54
** M3, L341.2
*** М19
*** М194
*** M199, P106, P292
*** СТРАНИЦИ 104, СТРАНИЦИ 126
*** СТРАНИЦИ 131
*** L663
*** SA01
*** L766, L767
*** L883, L884, L885, L886, L887
*** L888, L889, L890, L891
** L804, L805
*** L807
** Z780
*** L191
*** L400, L401
** L456
** L568, L569, L570, L571
*** L567
*** L619.1
** L330, L334
*** L329, L332, L333

### Y-DNA Q-M242 Поткладови

### Филогенетско дрво

## Наводи


## Надворешни врски

* Проектот Y-DNA Haplogroup Q

Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Јас, јас, јас... па другите

**„Јас, јас, јас... па другите“** (италијански: *Io, io, io.... e gli altri*) — филм на режисерот Алесандро Блазети (Alessandro Blasetti) од 1966 година. Блазети е автор и на сценариото, заедно со Карло Романо (Carlo Romano) и Агеноре Инкрочи (Agenore Incrocci). Главните улоги ги играат: Џина Лолобриџида (Gina Lollobrigida), Силвана Мањано (Silvana Mangano), Валтер Кјари (Walter Chiari), Марчело Мастројани (Marcello Mastroianni), Нино Манфреди (Nino Manfredi), Виторио де Сика (Vittorio De Sica) итн.

## Синопсис
Сандро (го игра Кјари) е познат новинар кој спроведува истражување на човечката себичност. Секој маж и жена што ги запознава стануваат тема на неговото истражување, па дури и неговата сопруга Тита (ја игра Лолобриџида). Меѓутоа, постепено, тој се поистоветува со луѓето што ги запознава...

## Наводи

Категорија:Филмови од 1966 година
Категорија:Италијански филмови
Категорија:Филмови на италијански јазик
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови на Алесандро Блазети
Категорија:Филмови со Валтер Кјари
Категорија:Филмови со Џина Лолобриџида
Категорија:Филмови со Силвана Мањано
Категорија:Филмови со Марчело Мастројани
Категорија:Филмови со Виторио де Сика
Категорија:Филмови со Нино Манфреди
Хаплогрупа R-Z18

**R-Z18** — потклад на гранката R-U106 на Хаплогрупата R. Ги вклучува сите мажи кои имаат единствен нуклеотиден полиморфизам означен како Z18 во нивниот Y хромозом.

## Опис
Z18, наречена и S493, е дефинирана како мутација во која нуклеотидот на позиција 14.991.735 долж Y хромозомот кој мутирал од гванин (G) во аденин (A). R-U106 е една од главните подгрупи на R1b во крајбрежната Западна Европа, но Z18 сочинува само околу 5-10% од R-U106.

## Откривање
Z18 беше откриен за време на Фаза 3 од проектот 1000 геноми и беше внесен на 16 август 2014 година во базата на податоци на SNP dbSNP во Националниот центар за биотехнолошки информации како референтен извештај за кластерот SNP rs767290651.

## Распространетост
R-Z18 има највисоки концентрации во Скандинавија, но исто така се наоѓа во областите на германската преселба, вклучувајќи ги Ниските земји, Централна Европа и Британските острови. Веројатното скандинавско потекло на R-Z18 е засилено со доминацијата на скандинавските поединци меѓу древните примероци на ДНК. Тие се состојат од поединци пронајдени во Шведска, Норвешка и Исланд; доселеници во Оркни и Островот Ман; егзекутирани Скандинавци пронајдени во Оксфордшир и Дорсет; и поединец од Ломбард пронајден во денешна Унгарија.

Врз основа на генетските резултати, првиот носител на оваа мутација живеел околу 2200 п.н.е., со 90% опсег на доверба од 3000 п.н.е. до 1400 п.н.е.

## Поткладови
Главните познати поткладови на R-Z18 вклучуваат R-ZP156, R-S11601, R-DF95, R-FGC7637, R-Z2396, R-S6119 и R-Z17. Иако тие продолжуваат да се зголемуваат како што се наоѓаат повеќе.

## Наводи

## Надворешни врски

* L257 Северноморско племе  Archived

Категорија:Хаплогрупа R
Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи
Аполон од Веи

мини|Друг поглед
**Аполон од Веи** е етрурска статуа на *Аплу* (Аполон) која била направена во нејзина природна големина од теракота. Таа била дизајнирана да биде поставена на највисокиот дел од храмот. Статуата била откриена во светилиштето Портоначо на антички Веи, Латиум, во денешна централна Италија, и датира од околу 510 - 500 п.н.е. Била создадена во таканаречениот „меѓународен“ јонски или доцноархаичен етрурски стил.

Статуата на Аплу била откриена во 1916 година, а сега е изложена во Националниот етрурски музеј во Рим.

## Создател
Се верува дека оваа статуа ја направил Вулка, етрурски уметник кој е заслужен и за храмот на Јупитер Оптимус Максимус, според Плиниј. Тој бил единствениот етрурски уметник со познато име.

## Митолошки приказ
Оваа теракотна статуа била дел од сцената на Аполон и Херакле кои се расправале за Керинејската кошута, и била поставена на 12 метри над земјата на греди на акротерионот на светилиштето Портоначо во Минерва.

Статуата била облечена во туника и кратка наметка, благо наведната кон лево и со десната рака испружена и свиткана (левата рака на статуата била кон земјата и се претпоставува дека држела лак).

Заедно со други статуи, ги красела гредите на покривот на храмот Портоначо, светилиште посветено на Минерва. Поставени на високи плинтуси, оваа серија статуи биле акротериски. Серијата статуи  биле поставени дванаесет метри над нивото на земјата и иако биле создадени одделно, тие раскажувале настани од грчката митологија кои барем делумно биле поврзани со богот Аполо.

Оваа статуа, заедно со статуата на Херакле, формирала група која претставувала еден од задачите на херојот пред неговата апотеоза да го направи едно од божествата на Олимп. Митот ја раскажувал расправата меѓу богот и херојот, за поседување на срната со златни рогови. Се верувало дека  имало и статуа на Меркур соединета со оваа група, од која останале само главата и дел од телото.

## Анализа
Групата била замислена за странична визија и цврстиот волумен на фигурите обединет со дисиметријата и во Аполон (торзото и лицето) и во торзото на Херакле сугерирале дека уметникот ги разбирал оптичките деформации. Стилот на статуите бил во рамките на „меѓународниот“ јонски стил што ја карактеризирал етрурската уметничка култура од доцниот 6 век п.н.е. Скулптурата достигнала многу високо ниво на изразување.

## Поврзано

* Антефикс
* Етрурска цивилизација
* Орнамент (архитектура)
* Список на термини за класична архитектура

## Извори

* 

## Наводи

## Надворешни врски

* Веб-страница за статуи 
Категорија:Стратуи од глина со природни големини
Категорија:Статуи на богови во Италија
Ѓулели (појаснување)

**Ѓулели** може да се однесува на следниве села:

* Ѓулели — село во Општина Валандово, Македонија
* Ѓулели (Кукушко) — село во Кукушко, Егејска Македонија, Грција
Лекарски рецепт

**Лекарски рецепт**, скратено **Rp**, **** или **Rx** (името и скратеницата доаѓаат од латинскиот recipere = *зема**)* — писмено упатство од лекар до фармацевт за тоа кој лек да се подготви или да се издаде. Тоа е јавен документ издаден на рецептен важечки образец од стручно лице што е оспособено и овластено да препишува лекови.

## Видови лекарски рецепти
Редовниот рецепт официјално се нарекува **лекарски рецепт што не може да се обновува** и лекот што е препишан за него може да се издава само еднаш. **Обновлив лекарски рецепт** е рецепт за кој лекот може да се издава неколку пати, додека **посебен лекарски рецепт** е лекарски рецепт напишан на официјално важечки образец за рецепт, кој се издава во два примерока, со наведениот сериски број од официјално запечатениот книга на евиденција на издадени рецепти, која ја водат препишувачите на рецепт и аптеките кои издаваат такви лекови. Лековите кои содржат одредени наркотични и психотропни супстанции се пропишуваат на посебен лекарски рецепт.

### Хартиени и електронски рецепти
Електронските рецепти (или е-рецепти) се лекарски рецепти напишани во електронски облик и се користат во Македонија на основно ниво од 1 јули 2013 година.

## Состав на рецептот
Рецептот се состои од три дела.

1) Во првиот дел се внесуваат податоците за:
* Име и презиме на корисникот на лекот;
* Адреса (место, улица и број);
* Година на раѓање (за деца до 15 години);
* Единствен матичен број на граѓанинот.
2) Во вториот дел се внесуваат податоците за:
* Дијагноза – шифра на болеста;
* име на лекот (INN – меѓународно незаштитено име);
* фармацевтски облик на лекот;
* јачината на лекот;
* количина на лекот;
* начинот на употреба на лекот;
* потпис на лекарот;
* датум на издавање на рецептот;
* печат и назив на здравствената установа;
* печат со името и презимето на лекарот.
3) Во третиот дел се внесуваат податоците за:
* потпис на фармацевтот што го издал лекот;
* датум на издавање на лекот;
* печат на аптеката.

## Наводи

Категорија:Фармација
Категорија:Лекови
Хаплогрупа L4

**Хаплогрупа L4** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа. Тоа е мал мајчински клад првенствено ограничен на Африка.
мини|Проектирана просторна фрекаентна распространетост за хаплогрупата L4.
[мини| Шематско стебло на mtДНК хаплогрупата L4. Наведените возрасти (во [Година|ка) се проценки на максималната веројатност добиени за целиот mtДНК геном.]]
L4 е важен во Источна Африка. Највисоки фрекаенции се во Танзанија меѓу Хаџа со 60-83% и Сандаве со 48%.

Има две гранки, L4a и L4b. Подгрупата L4a порано беше наречена L7 и се сметаше за посебен потклад на L3'4'7. Тој е препознаен како потклад на L4, со L3 како негова надворешна група од *Бехар* *и сор*. (2008). Матичниот клад L3'4 треба да се појави на 106 &ndash; 66 ка. L4 не е многу подоцна од ова, проценет на 87 ка од Фернандес и сор. (2015).

## Филогенија
Следната филогенија се базира на ван *Овен и Кајзер* (2008).

* L3'4
** **L4**
*** L4a (порано познат како L7), мутации: 195C, 3357, 5460, 10373, 11253, 11344, 11485, 12414, 13174, 14302, 16260.
**** L4a1
***** L4a1a
**** L4a2
*** L4b, мутации: 709, 3918.
**** L4b1
**** L4b2 (порано познат како L3g или L4g)
***** L4b2a
****** L4b2a1
****** L4b2a2
******* L4b2a2a
******* L4b2a2b
***** L4b2b

## Наводи

## Надворешни врски

* Општо
** Phylotree на Манис ван Овен
* Хаплогрупа L4
** Хаплогрупа L4 на Иан Логан
** Хаплогрупата L4b на Иан Логан
** Haplogroup L4 на YFull MTree
** Хаплогрупа L4 на MITOMAP

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Хаплогрупа L5

**Хаплогрупа L5** — клад на човечка митохондријална ДНК (mtДНК). Претходно беше познат како **L1e**.

## Распространетост
L5 е мала хаплогрупа со центар во Источна Африка. Највисока честота има во Мбути пигмеите од Источна Централна Африка со 15%. Присутен е на релативно мали честоти во Танзанија (Сандаве и други), Кенија, Чад, Етиопија, Судан, Нубија, Египет и Саудиска Арабија.

Хаплогрупата L5 е забележана меѓу примероците на островските гробишта во Кулубнарти, Судан, кои датираат од ранохристијанскиот период (550–800 година од нашата ера).

## Поткладови

### Дрво
Ова филогенетско стебло на хаплогрупата L5 поткладови се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер *Ажурирано сеопфатно филогенетско дрво на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК*  и последователните објавени истражувања.

* **Најновиот заеднички предок (MRCA)**
** L1-6
*** L2-6
**** **L5**
***** L5a
****** L5a1
******* L5a1a
******* L5a1b
******* L5a1c
****** L5a2
***** L5c
****** L5c1
****** L5c2

## Наводи


## Надворешни врски

* Општо
** Phylotree на Манис ван Овен
* Хаплогрупа L5
** Хаплогрупа L5 на Иан Логан
** YFull MTree's Haplogroup L5
** Хаплогрупа L5 на MITOMAP

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Хаплогрупа L6

Во човечката митохондријална генетика, **Хаплогрупа L6** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа. Тоа е мала африканска хаплогрупа.

## Распространетост
мини|Проектирана просторна честотна распределба за хаплогрупата L6.
[мини| Шематско стебло на mtДНК хаплогрупата L6 (и L4). Наведените возрасти (во [Година|ка) се проценки на максималната веројатност добиени за целиот mtДНК геном.]]
Оваа хаплогрупа најчесто се наоѓа во Јемен и Етиопија.

## Поткладови

### Дрво
Ова филогенетско дрво на поткладовите на хаплогрупата М се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер *Ажурирано сеопфатно филогенетско стебло на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК*  и последователните објавени истражувања.

* L3'4'6
** L6
*** L6a
*** L6b

## Наводи


## Надворешни врски

* Општо
** Phylotree на Манис ван Овен
* Хаплогрупа L6
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан: Хаплогрупа L6
** YFull MTree's Haplogroup L6

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Хаплогрупа S (мтДНК)

Во човечката генетика, **Хаплогрупа S** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа која се наоѓа само кај домородните Австралијци. Тој е потомок на макрохаплогрупата Н.мини|Карта на Хаплогрупата S mtДНК

## Потекло
Хаплогрупата S mtДНК еволуирала во Австралија пред помеѓу 64.000 и 40.000 години (51 киа).

## Распространетост
Го има кај домородното австралиско население. Хаплогрупата S2 пронајдена во езерата Виландра, човечки остаток WLH4 датира од доцниот холоцен (пред 3.000–500 години).

Следната табела ги наведува релевантните примероци на *ГенБанк*:

## Поткладови

### Дрво
Ова филогенетско дрво на поткладовите на хаплогрупата S е засновано на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер *Ажурирано сеопфатно филогенетско дрво на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК*  и последователните објавени истражувања. *TMRCA за хаплогрупата S е помеѓу 49 и 51 ка* според *варијацијата на Абориџинскиот австралиски митохондријален геном на Нано Нагл - зголемено разбирање за антиката на населението и публикацијата за разновидност* објавена во 2017 година.

* S (64-40 ка) во Австралија
** S1 (53-32 ка) во Австралија
*** S1a (44-29 ка) пронајден во WA, NT, QLD и NSW
*** S1b (37-22 ка) пронајден во NT, QLD и NSW
**** S1b1 (30-10 ка) пронајден во NT и QLD
***** S1b1a (24-6 ка) пронајден во QLD
**** S1b2 (17-3 ка) пронајден во QLD
**** S1b3 (20-4 ка) пронајден во QLD и NSW
** S2 (44-22 ка) во Австралија
*** S2a (38-18 ка) пронајден во NT, QLD, NSW и TAS
**** S2a1 (31-12 ка) пронајден во Нов Јужен Велс, QLD и TAS
***** S2a1a (19-6 ка) пронајден во Нов Јужен Велс и QLD
**** S2a2 (38-11 ка) пронајден во NT, QLD и NSW
*** S2b (42-18 ка) пронајден во WA, NT, QLD и VIC
**** S2b1 (27-9 ка) пронајден во NT, QLD и VIC
**** S2b2 (37-12 ка) пронајден во WA, NT и QLD
** S3 (17-1 ка) пронајден во NT
** S4 пронајден во NT
** S5 пронајден во WA
** S6 пронајден во Нов Јужен Велс
## Наводи


## Надворешни врски

* Место на митохондријална ДНК на Иан Логан
* Phylotree на Манис ван Овен

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
МтДНК хаплогрупи во популации од Јужна Азија

Овде се наведени значајни групи и населенија од **[[Јужна Азија]]** по човечка митохондријална ДНК хаплогрупи врз основа на релевантни студии. Примероците се земени од поединци идентификувани со лингвистички ознаки (IE= Индоевропски, Др= Дравидски, АА= Австро-азиски и ST= Кинеско-тибетски), третата колона ја дава проучената големина на примерокот, а другите колони го даваат процентот на одредената хаплогрупа. Двете најраспространети MtДНК хаплогрупи во Јужна Азија се Хаплогрупата М (со потекло од Јужна Азија) и Хаплогрупата U (западноевроазиска).

*Забелешка*: Претвораните честоти од некои стари студии спроведени во првата деценија на 21 век може да доведат до несуштински честоти подолу.

U* = други деривати на хаплогрупата U; R* = деривати на хаплогрупата R кои не припаѓаат на HV, TJ, U, B и F.

## Наводи

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Зоран Михајлов

**Зоран Михајлов** (р. , ) — македонски спортски новинар.

## Животопис
Зоран Михајлов е роден во Битола, на 17 јануари 1945 година. Основно и средно училиште завршува во Скопје, каде што се стекнува и со диплома од Филолошкиот факултет, во една од класите на истакнатите научни соработници и професори Блаже Конески, Харалимпие Поленаковиќ, Божо Видеовски, и Димитар Митрев.

Знаењата стекнати на факултетот и непосредните контакти со професорите му го определуваат професионалниот живот како новинар. Во гимназиските и студентските денови, се ангажира како соработник на весниците Студентски збор и Млад борец, а во 1965 година ја почнува неговата професионална новинарска кариера кариера во спортската редакција на најстариот македонски дневен весник Нова Македонија. Потоа својот професионална кариера ја продолжува во Телевизија Скопје како спортски коментатор.

Во 1981 година станува генерален секретар на фудбалскиот клуб Вардар кој првпат во клупската историја успеал да се пласира на тогашниот Куп на УЕФА.

Не можејќи без спортското новинарство, во 1987 година се вратил во МТВ како спортски коментатор, а подоцна и уредник на спортска редакција. Во коментаторката кариера Михајлов е рекордер во коментирање и известување од најголемиот спортски настан на светот - олимпијада. Тој присуствува на 15 олимпијади (9 летни и 6 зимски), и притоа ги афирмира настаните на македонскиte спортисти и ја информира македонската јавност за тамошните случувања.

Освен неговите многу бројни ангажмани како спортски работник, Зоран Михајлов бил и активен атлетичар на АК Работнички во период од 1960 до 1966 година, а две сезони настапување во младинската репрезентација на Југославија.

Од 2009-та година па се до денес активно соработува со Наша ТВ на повеќе проекти како спортски коментатор. Бил водител на емисија „СПОРТ по СПОРТ“. Секако најзначаен е најдолгогодишниот ангажман во Наша ТВ е остварувањето на македонска енциклопедија за спорт „Македонски спортски легенди“ од која досега се снимени околу 200 емисии со најзначајните македонски спортски легенди.

Во 2019 година во издание на Арс Либрис, дел од Арс Ламина излегла и неговата книга „Спортски стории“, во која Зоран Михајлов навраќа назад во историјата на македонскиот спорт. Во неа се изнесени неговите сеќавања и записи, кои се резултат на богатата кариера како спортски новинар и коментатор.

Тој пишува спортски стории за весникот Нова Македонија, веќе неколку години.

Тој е добитник на голем број на награди и признанија: Награда „Крсте Петков Мисирков“, има добиено и Награда за афирмација на атлетиката во Будимпешта, и други награди.

## Наводи

## Надворешни врски
* Македонски спортски легенди на YouTube.

Категорија:Македонски новинари
Категорија:Македонски водители
Категорија:Македонски атлетичари
Категорија:Македонски писатели
Категорија:ФК Вардар
Хаплогрупа H10e (мтДНК)

**Хаплогрупата H10e** — човечка митохондријална ДНК хаплогрупа. Тој е дефиниран со мутација C16221T. Старо е помеѓу 5.700 и 7.000 години.

## Потекло
Според *Бехар* *и сор.*, жената која ја основала оваа линија се проценува дека живеела помеѓу 2.400 и 7.000 години. Меѓутоа, од неолитскиот погреб во пештерата Бом Санто (во близина на Лисабон/Португалија), знаеме дека H10e постоел веќе во 3735 п.н.е. ± 45 години. Оттука H10e е стар најмалку 5.753 години.

Речиси илјада години подоцна, откритието на H10e беше поврзано со погребување на културата со жици во Еулау. Наоѓалиштето Еулау, Бургенландкрајс, се наоѓа во долината на реката Зале во Германија. Она што е интересно да се забележи во овој контекст, е дека H10e за прв пат е пронајден во пештерата Бом Санто.

## Потомци гранки
Хаплогрупата H10e моментално има три спуштачки гранки, имено H10e1, H10e2 и H10e3, кои се препознаени од *PhyloTree*. Дополнителните гранки, од H10e4 до H10e9, беа именувани од *YFull*.

## Археолошки запис
Хаплогрупата H10e е пронајдена на неолитско место, имено пештерата Бом Санто во близина на Лисабон, Португалија. Ова е најстариот примерок на H10 што некогаш бил пронајден и датирана е околу 3735 п.н.е. (± 45 години). Од 14 анализирани поединци имаше само еден примерок кој припаѓа на хаплогрупата H, имено маж-мигрант кој припаѓа на хаплогрупата H10e.

Во 2008 година, митохондријалната ДНК беше извлечена од гробница во Еулау (2.600 п.н.е.), која е поврзана со културата со жици. Хаплогрупата H10e беше пронајдена кај една личност од девет тестирани.

Понатаму, H10e е пронајден во примерок од 10 век од машки поединец закопан на гробиштата Звонимирово во Хрватска.

Постои и силна викиншка компонента со оваа хаплогрупа. Следниве примероци од Скандијавија од ерата на Викинзите се поврзани со H10e:

H10e е пронајден двапати на средновековниот археолошки наоѓалиште Тууккала во Финска. Наоѓалиштето Тууккала се наоѓа во североисточна Финска и е датиран од 1200 година до 1400 година. Две поединци (TU631 и TU645) и двете го делеле истиот H10e-хаплотип.

## Мостри на ''ГенБанк''
Следниве секвенци кои се информативни за минатите и сегашните дистрибуции на хаплогрупата H10e се меѓу оние кои се дел од јавната база на податоци *ГенБанк*.

## Истакнати членови на H10e
Пјер Терејл (1473 – 30 април 1524), сењур де Бајар, легендарниот средновековен француски витез „без страв и без прекор“, се смета дека ја носел mtДНК хаплогрупата H10e. Ова е утврдено со ДНК-тестирање и на неговите ексхумирани останки и на ДНК-совпаѓање со живите роднини на мајчина линија.

Маргерит де Бауже, дама де Мирабел (1200–1252), е предок на Пјер Терејл и во моментов најстариот познат член на H10e со непрекинато генеалошко дрво на мајчината линија до сегашноста.

## Наводи

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Урна

мини|267x267пкс| Урна со пепел.
**Урна** — сад што се користи за чување на пепел на кремирано починато лице.

## Историја
Најстарите познати урни што се користеле за чување на пепелот на кремиран покојник датираат од околу 7000 г. пр. н. е. на територијата на археолошкото наоѓалиште Џјиаху во Народна Република Кина, каде се пронајдени 32 примероци. Римјаните ставале урни со посмртните останки на покојникот во групни гробници, колумбариуми. Во Стара Грција постоеле т.н. дипилонски вазни, во Етрурија мали глинени саркофази со ликови на покојникот на капакот, а во околината на Бихаќ, камени јаподски урни со фигурални претстави. Со заживувањето на обичајот на спалување на мртвите, урните повторно стапиле во употреба од 19 век.

## Поврзано
* Јаподски урни
* Крематориум
* Мртовечки сандак
* Питос

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Керамика
Категорија:Садови
Категорија:Кремирање
Апостол Симовски

**Апостол Симовски** () — македонски статистичар, директор на Државниот завод за статистика.

## Животопис
Апостол Симовски е роден во 1961 година. Дипломира на Економскиот факултет при Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје.

Од 1991 година работи во Државниот завод за статистика. Од ноември 2005 до септември 2006 година е директор на ДЗС. Од јуни 2017 до февруари 2018 година е вршител на должноста директор на ДЗС. Во февруари 2018 година повторно е именуван за директор на установата.

Симовски учествува во спроведувањето на пописите на населението, домаќинствата и становите во 1991, 1994, 2002 и 2021 година.

## Наводи

Категорија:Македонски статистичари
Мангила

[мини|десно|исправено|200п|Биста на [андарти|андартскиот капетан Леонидас Петропулакис.]]
**Мангила** (или **Монгила**; дијалектна носовка на **Могила**; , *Ано Периволи*; до 1926 г. *Μαγγέλα*, *Мангела*) — село во Костурско, Егејска Македонија, денес во општината Рупишта на Костуркиот округ во областа Западна Македонија. Отсекогаш било населено со Македонци и останало такво до денес.

## Географија
Селото се наоѓа на 15 км југозападно од градот Костур и на 8 км југозападно од Рупишта. Лежи на десниот брег на реката Галешово во пазувите на планината Одре.

## Историја
### Во Отоманското Царство
На крајот од XIX век Мангила било чисто македонско село. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) в 1900 година Мангила има 250 жители Македонци.

При задушувањето на Илинденското востание летото 1903 г. селото е изгорено од Турците и убиени се околу 20 селани.

По востанието, на почетокот од 1904 г. целото село прешло под врховенството на Бугарската егзархија. Истата година турските власти не му допуштиле на учителот Сидер Стерјов од Галишта да отвори народно училиште во селото. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во *Могила* имало 96 Македонци, сите под егзархијата. Според Георги Константинов Бистрицки *Могила* пред Балканската војна има 20 македонски куќи.

Во февруари 1905 г. селото е нападнато од грчка андартска чета која ја обиколила црквата за време на богослужбата, го убила свештеникот Тома Василев заедно со уште двајца верници. Убивањето на селаните престанало со појавата на реонската чета на ВМОРО под водство на Кирјак Шкуртов и селската милиција, кои со загуби ги одбиле андартските напади.

Според Георгиос Панајотидис, учител во Цотилската гимназија, во 1910 г. во *Монгила* (*Μογγίλα*) имало 20 македонојазични семејства. Од нив 3 семејства биле прогрчки настроени и посетувале свое училиште и црква.

### Во Грција
За време на Балканските војни селото е окупирано од грчка војска и во во 1913 г. е припоено кон Грција. Таа година населението броело 130 жители (броејќи го и соседното Марчишта). Според Боривое Милоевиќ („Јужна Македонија“) пред Првата светска војна *Могила* имала 20 македонски куќи. Во 1920 г. Мангила е заведена со 86 жители.

Во меѓувоениот период некои жители се преселиле во Бугарија и прекуокеанските земји. Од 1914 до 1919 г. 7 жители на Мангила, а потоа во 1919 г. уште 5 се иселиле во Бугарија по официјален пат.

Во 1926 г. селото е преименувано во Ано Периволи. Селаните оделе на печалба и работеле како мелничари.

Селото силно настрадало во Граѓанската војна (1946-1949). Загинале неколку селани, а 7 семејства и 20 поединци се преселиле во источноевропските земји. По војната, малкуте преостанати жители на соседното Марчишта се преселиле во Мангила, по што тоа село престанало да постои.

## Население

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Рупишта
Женска тениска асоцијација

**Женска тениска асоцијација** (), скратено **ВТА** (англ. *WTA)*  — управно тело на највисоките женски професионални тениски турнири. Основана е во 1973 г. од легендарната американска тенисерка Били Џин Кинг. ИТФ ја признава ВТА, а нејзиниот пандан за машкиот тенис е АТП. Заедно, тие го надгледуваат и организираат светот на професионалниот тенис, осигурувајќи дека и мажите и жените имаат платформа да ги покажат своите вештини и да се натпреваруваат на највисоко ниво.

## Општо
ВТА има повеќе седишта, а нејзината главна канцеларија се наоѓа во Сент Питерсбург, Флорида, САД. Дополнително, работи со две регионални канцеларии: една во Лондон, Обединетото Кралство, за Европа, и друга во Пекинг, Кина, за Азиско-тихоокеанскиот Регион. Во мигов, ВТА ги надгледува тениските натпревари во 32 земји, со значителен награден фонд од над 96 милиони долари. Оваа сума е распределена на 52 турнири на ВТА и на четирите турнири од Гренд слем, привлекувајќи учество на приближно две и пол илјади тенисери од 92 различни земји. За да обезбеди широк пристап до овие натпревари, ВТА организира телевизиски преноси, достигнувајќи проценета гледаност од 5,1 милиони луѓе од 2011 г. Ова глобално присуство и пристапност придонесуваат за популарноста и успехот на женскиот професионален тенис под водство на ВТА.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Официјално тековно класирање

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Тенис
Категорија:Меѓународни спортски организации
Хаплогрупа IWX (мтДНК)

**Хаплогрупа IWX** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа.

Се сметаше дека се групираат хаплогрупите I, W и X. Студиите сугерираат дека хаплогрупата IWX е високо заштитна од прогресијата на СИДА-та. Сега е познато дека Хаплогрупата I е потомок на Хаплогрупата N1. Исто така, предложено е Хаплогрупата W да биде сместена како потомок на Хаплогрупата N2b.

## Наводи

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Хаплогрупа ЈТ

**Хаплогрупа JT** — човечка митохондријална ДНК (mtДНК) хаплогрупа.

## Потекло
Хаплогрупата ЈТ потекнува од макро-хаплогрупата Р. Тоа е клад на предците на митохондријалните хаплогрупи Ј и Т.

## Распространетост
ЈТ (претежно Ј ) бил пронајден кај древните Етрурци. Хаплогрупата JT* на ниво на корен му е доделена на древна личност пронајдена во некрополата Колфиорито во Умбрија во централна Италија.

Хаплогрупата е пронајдена и меѓу иберомауруските примероци кои датираат од епипалеолитот на праисториската локација Тафоралт. Еден древен поединец носи хаплотип, кој е во корелација или со JT кладот или со хаплогрупата H потклад H14b1 (1/9; 11%).

## Поткладови

### Дрво
Ова филогенетско дрво на поткладовите на хаплогрупата JT се заснова на трудот на Манис ван Овен и Манфред Кајзер *Ажурирано сеопфатно филогенетско стебло на глобалната варијација на човечката митохондријална ДНК*  и последователните објавени истражувања.

* R2'JT
** ЈТ
*** Ј
*** Т

### Здравје
Мајчински наследените древни варијанти на mtДНК имаат јасно влијание врз презентацијата на болеста во современото општество. Суперхаплогрупата ЈТ е пример за намален ризик од Паркинсонова болест, а промените во митохондриите и mtДНК продолжуваат да бидат ветувачки биомаркери на болеста.

## Наводи


## Надворешни врски

* Општо
** Место на митохондријална ДНК на Иан Логан
** Phylotree на Манис ван Овен

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Хаплогрупа pre-ЈТ

**Хаплогрупа pre-JT** — човечка митохондријална ДНК хаплогрупа (mtДНК). Се нарекува и **R2'JT**.

## Потекло
Хаплогрупата pre-JT е потомок на хаплогрупата Р. Се карактеризира со мутација T4216C. Кладот пред JT има две директни потомци, хаплогрупата JT и хаплогрупата R2.

## Распространетост
Според *YFull MTree*, хаплогрупата R2'JT наводно била секвенционирана во најмалку три лица, меѓу кои еден потекнувал од древниот Египет и еден од современа Данска. Сепак, Иан Логан мутационално го толкува примерокот од Данска како член на T1a.

## Поткладови
Неговата главен потклад е Хаплогрупата ЈТ, која понатаму се дели на Хаплогрупа Ј и Хаплогрупа Т. Нејзиниот друг потклад е Хаплогрупата R2, која има такви гранки како R2a, R2b и R2c.

### Дрво

* R2'JT
** R2
** ЈТ
*** Ј
*** Т

## Наводи

## Надворешни врски

* Место на митохондријална ДНК на Иан Логан

Категорија:Човечки мтДНК хаплогрупи
Благоја Грујовски

**Благоја Грујовски** (р. , ) — македонски поп-фолк пејач на народна музика.

## Животопис
Грујовски својата кариера како пејач ја започнува во 1993 година. Тој во својата кариера има испеано многу негови авторски песни: "Јано мори Јанинке", "Моја река", "Туѓино јабано", "Ој невесте", "Селвије сенѓузел", "Леле мори Јано" и други. Тој е чест учесник на фестивалите: Фолк Фест Роса, Фолк Фест Валандово, Охрид Фест, Цветници и други. Во 2013 година во Универзалната сала го прославува својот 20-годишен јубилеј со солистички концерт, каде гости се: Сузана Гавазова и врвни музичари од македонската естрада.

Тој покрај музиката, се занимава и со новинарска кариера, како водител почнува во Радио Скопје во музичка емисија. Во 2013-2014 година е водител на емисија за градови "Плетенка" на МТВ, потоа "Фолк естрада" на Сител-телевизија 2015-2016 и "Везилка" на Телевизија Алфа во период од 2021-2023 година.

## Дискографија
**Спотови**

## Надворешни врски
* Благоја Грујоввски на YouTube.

Категорија:Македонски пејачи
Категорија:Македонски фолк пејачи
Категорија:Македонски поп-фолк пејачи
Вогел (скијачки центар)

**Скијалиште Вогел** — словенечки ски-центар сместен над Бохињ веднаш до езерото Бохињ. Најблискиот град е Блед. Љубљана е оддалечена околу еден час. Одморалиштето е отворено во 1964 година. Има вкупно 22 километри на скијачки патеки, 8 километри патеки за крос-кантри скијање и сноуборд парк. Ски-центарот се наоѓа на периферијата на националниот парк Триглав, поради што сите активности за правење снег се забранети на просторот. Ски-центарот е именуван по блиската планина Вогел.

## Историја
Првиот карго фунифор започнал со работа во 1961 година, но бил расипан поради удар на гром. Во 1964 година бил изграден патничкиот фунифор со капацитет од 15 патници. Во есента 1964 година започнал да работи и првиот површински лифт *Криж*. Во следните 3 години биле изградени нови лифтови, а во 1970-тите почнал да се гради новиот ски хотел и други гастрономски услуги. Последната модернизација на ски-центарот се случила во 2000-тите, кога стариот фунифор бил заменет со нов и модерен, а две четириседни седешници биле испорачани од *Допелмајер* во 2007 година.

## Сместување
Можностите за сместување се достапни директно на скијачкиот центар во ски-хотелот или во градот Бохињска Бистрица.

**Главните хотели во близина:**

* Ски хотел (Веднаш на скијачкиот центар)
* Бохињ Парк Еко Хотел
* Хотел Бохињ
* Хотел Језеро
* Хотел Кристал
* Хотел Центар Бохињско Језеро

## Ски-лифтови

## Скијачки патеки

## Снежен парк
Снежниот парк Вогел е познат како еден од најдобрите снежни паркови во Словенија и зафаќа околу 2 хектара. Многу натпревари и други активности се случуваат многу години во снежниот парк Вогел.

### Структури во снежниот парк

* Кутија, 3 м и 6 м
* Ц-кутија
* Пикник маса
* Буре
* Контејнер
* Ролери, 8–10 м
* Мини ударник, 3–4 м
* Виножито, 6 м
* Мини виножито
* Долна железница, 4,5 м и 5,3 м и 9 м
* Двоен бран, 9 м
* Голем воздух, 14–16 м
* Голем воздух, 10-12 м
* Двоен крал, 10 м
* Кралска кутија, 7 м

## Ски училиште и изнајмување на опрема
*Финжгар* и *Алпинспорт* обезбедуваат удобен ски тренинг и услуги за изнајмување опрема во скијачкиот центар Вогел. Скијачките школи обезбедуваат приватни тренери за сите нивоа на скијачи и сноубордери.

## Галерија

Податотека:Vogel4.jpg|алт=Funifor and the Bohinj lake in the background.|Фунифор и езерото Бохињ во позадина.
Податотека:White_slopes.jpg|алт=White slopes on the Vogel ski resort.|Бели падини на ски-центарот Вогел.
Податотека:Orlove_Glave.jpg|алт=Orlove glave fourchair.|Четирисед Орлова глава.
Податотека:Vogel_Ski_resort.JPG|алт=Winter fairytale.|Зимска бајка.
Податотека:Brunarica.jpg|алт=View on the ski slope.|Поглед на скијачката патека.
Податотека:Vogel7.jpg|алт=Ski slopes.|Скијачки патеки.
Податотека:Vogel6.jpg|алт=Vogel Ski resort and Mount Vogel in the background.|Ски-центар Вогел и планината Вогел во позадина.
Податотека:Vogel5.jpg|алт=View from the top.|Поглед од врвот.
Податотека:Vogel3.JPG|алт=View on the Julian Alps from the upper funifor station.|Поглед на Јулиските Алпи од горната станица на Фунифорот.


## Надворешни врски

* vogel.si  - официјална страница

Категорија:Скијачки центри во Словенија
Гхара

мини|Типична форма на гхара
**Гхара** е земјен сад направен во Индија и Пакистан. Се користи за складирање на вода за пиење и одржување на водата ладна.

Зборот *ghara* има сродници на пахари, бенгалски и одиски јазици кои може да се проследат до санскритскиот збор *ghaṭa* што значи лонец. Се пишува на ; на ; на ; на сараики : دِلّا  и на .

Зборот *ghara* се користи и за шуплива луковична испакнатост на муцката на зрели машки гавијали (*Gavialis gangeticus*) бидејќи има облик како гхара. Оваа испакнатост им овозможува да испуштат шушкав звук што може да се слушне  далеку.

## Наводи

Категорија:Бангладешко грнчарство
Категорија:Пакистанско грнчарство
Категорија:Индиско грнчарство
Калење во грнчарство

**Калењето во грнчарството** е технолошка постапка која се применува при изработка на земјени садови изработени на рачно тркало. Тоа е еквивалентно на глеѓосување на садови направени на ножно тркало, бидејќи смислата е иста - елиминирање на порозноста на печената глина и се применувала во сите грнчарски центри на западниот дел на Балканскиот Полуостров.

Со експериментот кој го спровел со примероци направени според рецептурата која се користела за изработка на лонци во Калуѓеровац, Потравље и на островот Вели Иж во Хрватска, Ричард Карлтон покажал дека калењето се спроведувало за да се спречи оштетување на лонците кои од жижаницата (грнчарската печка) не се извадени во вистински момент (односно пред максималните 750°C колку што овој тип на керамика може да издржи.

## Стврднување со растворот од саѓи
Некаде, како во Ѓаковица, тоа се правело со спуштање на полуусвитени садови, штотуку извадени од печката, во раствор од саѓи (собрани од широките оџаци на отворените огништа на селските куќи) и води.

; Подготовка на саѓи

Саѓи за калење на керамиката се добивале со стругање од широките оџаци на отворените огништа на селските куќи и се подготвувале така што количина од околу 15 кг се потопувала во казан со вода. По два до седум дена, саѓината вода се пресипувала во корито, во кое потоа се додава врела вода.

; Процесот на калење со раствор од саѓи

Во така подготвената смеса од топла вода и саѓи биле спуштани, само за миг, полузагреани садови само што биле извадени од печката.

Вадењето на садовите од печката мора да биде точно на време, бидејќи не би било добро да се вадат пред време, поради пукање во контакт со саѓината вода, но исто така не требало ни да се остават до бело усвитување. Од постоечката литература не може да се дознае како грнчарите од Ѓаковица знаеле во кој момент треба да се вадат садовите од печката.

; Добри и лоши страни на калењето со растворот од саѓи

Со калење садовите трајно ја задржувале црната боја и се верувало дека храната која е во нив готвена е повкусна.

Сепак, вака калените садови биле порозни, па во нив, пред првата употреба, повеќе пати се варело млеко или лој за да не пропуштаат течност.

## Калење со раствор од каша од житарици
Во Кореница, Мелешиќи (8 км од Грачаница и Нови Пазар) се ваделе од оган усвитени садови и биле калени во каша од пченкарно, односно 'ржжено и јачменово брашно. Потоа биле враќани во огнот за да изгори брашното.

Така калените садови добивале сиво-црна боја.

; Процес на изработка на кашата

Кашата за калење на житарици се прави така што на 20 литри вода се додаваат 3 кг пченкарно и пченично брашно и убаво се меша за да стане како чорба.

; Добри страни

Во вака кален сад може веднаш да се готви бидејќи тој течноста не ја апсорбира во себе.

## Наводи

## Надворешни врски

* Три лица на традиционалното производство на керамика во Србија
Категорија:Грнчарство
Епигенетика

мини| Закривеност на опашката кај овие два глувци зависи од епигенетскиот фактор - метилацијата на ДНК
**Епигенетското наследување** претставува наследни промени во фенотипот или на генот предизвикани од механизми разлизнични од мутации. Таквите промени може да бидат видливи по неколку генерации клетки, или дури и повеќе генерации на живи суштества. Познати епигенетски механизми се метилација на ДНК, процеси на ниво на РНК (особено интерференција на РНК), обработка на протеини, инактивација на полови хромозоми.

## Поврзано
* 5-Хидроксиметилцитозин

Категорија:Епигенетика
Категорија:Генетско мапирање
Џејмс Веб

мини|291x291пкс|Веб во 1966 г.
**Џејмс Едвин Веб** (; 7 октомври 1906 — 27 март 1992) — американски државник. Не се специјализирал за некоја техничка област, туку за општо раководство во финансии, човечки ресурси и право. Затоа, во текот на својата кариера тој водел различни владини агенции: работел како помошник на конгресмените Едвард Пју и Оливер Макс Гарднер, работел како заменик државен секретар во американскиот Државен департман и бил директор на Бирото за буџет во канцеларијата на претседателот Труман. Служел и како директор за човечки ресурси за Sperry Gyroscope. Тој немал искуство во воздушната област и немал специјално образование, но бил раководител на НАСА од 1961 до 1968 г. Вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ е именуван во чест на Веб.

## Животопис
Џејмс Веб се родил во 1906 г. во Тели Хо, округ Гранвил, Северна Каролина. Неговиот татко, Џон Фредерик Веб, ја држел должноста началник за сегрегираните државни училишта во округот Гранвил, а неговата мајка била Сара Горхам Веб. Завршувајќи го своето факултетско образование на Универзитетот во Северна Каролина во Чапел Хил, Веб се стекнал со диплома за уметности во образованието во 1928 г. и бил член на братството Акација. Заземајќи поинаков пат, Веб станал втор поручник во Маринскиот корпус на САД, служејќи како пилот на Маринскиот корпус од 1930 до 1932 г.  По неговата воена служба, продолжил со право на Правниот факултет на Универзитетот Џорџ Вашингтон, добивајќи ја титулата доктор на правни науки во 1936 г. Истата година, Веб добил прием во адвокатурата на округот Колумбија.

Во 1938 г., Веб се оженил за Петси Ејкен Даглас, и имале две деца. Имено, Џејмс Веб исто така бил слободен ѕидар, додавајќи уште еден слој на неговиот разновиден и остварен живот.

## Наводи

## Надворешни врски

* Oral History Interview with James E. Webb, from the Lyndon Baines Johnson Library 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Родени на 7 октомври
Категорија:Родени во 1906 година
Категорија:Починати на 27 март
Категорија:Починати во 1992 година
Категорија:Носители на Претседателскиот медал на слободата
Марчишта (појаснување)

**Марчишта** може да се однесува на некое од следниве населени места:

## Егејска Македонија
* Марчишта (грч. Перистера) — село во Населичко
* Марчишта (грч. Като Периволи) — поранешно село во Костурско
Кринка

мини| Модерна кринка
мини| Кринка Сицкари етничка група
мини| Кринка на плот
**Кринка** е издолжена глинен  сад (има и стаклени) за млеко. Кринка изгледа како широк глинен бокал без рачка или капак. Кринката, по правило, има сферична форма на дното и изострена, најчесто, поисправена на врвот .

Кринка е симбол на селскиот живот и природната храна. Во него се чувале млекото и изматеното млеко, а млекото се загревало во рерната. Кринките кои висат да се исушат на колците од оградата се типичен детал од украинскиот рурален пејзаж од 19 и 20 век.

## Дизајн Кринка
мини| Кринка, провинција Рјазан, 19 век.
Кринката имала волумен од 1-2 литри. Се изработувале без шара, со дебели ѕидови, задебелен горен раб, а понекогаш биле застаклени во потесниот горен дел. Висината била генерално 18-20 см, дијаметарот бил 12-13 см. Обликот на грлото, неговиот дијаметар и висина се дизајнирани да се фатат со рака и во исто време раката може да помине за да се измие внатрешноста на садот .

## Употреба
Кринка служела како добро место за складирање млеко, свежо и ладно. Поради тоа што овој сад бил направен од порозен материјал (глина), млечната течност продирала низ ѕидовите и испарувала однадвор, намалувајќи ја температурата на теглата: затоа млекото се чувало подобро.

Кринка се ставала на масата, млекото се чувало во кринка, а млекото се ставало и во рерна во кринка. Во ова јадење млекото можело да се загрее без да изгори во вистински руски шпорет. Млекото добивало беж или малку кафена нијанса, а одозгора се формирала темно кафеава, многу вкусна пена, ароматизирана и омекната од долниот слој крем.

Кршките не биле покривани со капаци, туку покриени со газа или лесна крпа за да може млекото да „дише“.

Кринка е предмет за почетници за стекнување на цртачки вештини  . Бидејќи обликот на кринка честопати наликува на две едноставни фигури поврзани едни со други - топка и цилиндар.  

## Во фолклорот

### Детски фолклор (басна)


### Руски поговорки и изреки

* Земете половина чаша кисело млеко од белобрадеецот
*  Во сад  от има млеко, но муцката на мачката е далеку.
* На Коља, можете да убиете човек за да испиете чаша млеко.
* Како што е сад, така е и крпеницата на неа.
* Дедо има сад со млеко над дворот.

## Поврзано

* Печено млеко
* Ново млеко
* Бокал
* Ѓум
* Тенџере
* Грнчарска уметност

## Наводи

## Литература

Категорија:Грнчарство
Категорија:Руска керамика
Категорија:Садови
Категорија:Садови за течности
Категорија:Уметност по земја
Глинен лонец

[мини| Глинен лонец од колекцијата на Музеј за локална наука Ружа. Кон крајот на XIX - почетокот на XX век. Димензии: H - 34 см; грло - 22 см; дното -18 см; тело - 64 см Материјал, техника: [глина, рачна изработка, моделирање. Фото: *Александар Артеменков*]]
**Глинен лонец** - голем глинен лонец, во 19 век исто така сад за готвење од леано железо Тенџере или големо грне со широк врат со две вертикални рачки. Се користи за складирање на разни намирници и пијалаци (жито, млеко и сл.). На пример, се користеле и во таверна,  пивница, кафана. Деминутив - корчажка.

Во 12 век ( 1146 г. ) се користел како сад и мерка за вино од грозје. Обична амфора со вино (лонец) била еднаква на две кофи. Во тоа време, кофата сè уште немала единствен волумен за цела Русија (за различни земји нејзиниот волумен бил од 12 до 15 литри), така што можеме само да претпоставиме дека глинениот лонец бил приближно 25 литри.

Етимологијата на зборот е нејасна.
лево|мини|100x100пкс| Насликан сад во Курнаја (црна) колиба на куќата на Тарасов, музеј-резерват Костромскаја Слобода.
Во древната руска литература, садовите кои се користеле и ги  нарекувале амфори биле донесени во 10-13 век од регионот на Црното Море. Во археолошката литература садовите се нарекуваат големи садови со две рачки, садовите со тркалезно дно се вид на амфори од црноморскиот регион. Во покраината Оренбург, терминот „корчага“ значи риболовна опрема .

## Наводи


## Литература

* Беловинский Л. В. Корчага // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 312. — 784 с. — 5000 экз. — .
* Глинкина Л. А. Корчага // Иллюстрированный словарь забытых и трудных слов русского языка: ок. 7000 единиц: более 500 ил. / Л. А. Глинкина; худож. М. М. Салтыков. — М.: Мир энциклопедий Аванта+, 2008. — С. 151. — 432 с. — .
* Корчага // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
* Похлёбкин, Вильям Васильевич. История водки. — М.: Центрполиграф, 2009. — 268 с. — (Классика кулинарии). — .
* Шангина И. И. Корчага // Русский традиционный быт: Энциклопедический словарь. — СПб.: Азбука-Классика, 2003. — С. 398. — 688 с. — 5000 экз. — .

Категорија:Единици за зафатнина
Категорија:Видови археолошки артефакти
Категорија:Археолошки артефакти
Категорија:Грнчарство
Категорија:Уметност по земја
Категорија:Руска ќерамика