Еолосаурус

***Еолосаурус*** („гуштер Еол“) — род на титаносауриски сауроподски диносаурус. Тој бил член на Титаносаурија, кои биле масивни сауроподи, и кои биле вообичаени на јужните копнени подрачја за време на периодот кредаКако и повеќето сауроподи, тој бил тревојадно животно со долг врат и опашка. *Еолосаурусот* е добро познат титаносаурус, бидејќи е претставен со остатоци од неколку единки кои припаѓаат на најмалку три вида. Сепак, како и повеќето титаносауруси, не се познати остатоци од черепот. Холотипот на *Aeolosaurus rionegrinus се* состои од серија од седум пршлени на опашката, како и делови од двете предни екстремитети и десниот заден екстремитет. Откриен е во формацијата Ангостура Колорада во Аргентина во доцната креда, пред околу 83 до 74 милиони години .

## Етимологија
Овој диносаурус е именуван по грчката митолошка фигура Еол, чувар на ветровите во Одисеја на Хомер, поради честите ветрови што дуваат преку Патагонија, каде што биле пронајдени остатоците. Генеричкото име го вклучува и грчкото *саурос* ('гуштер'), традиционалната наставка што се користи во имињата на диносаурусите. Специфичното име ( *A. rionegrinus* ), се однесува на покраината Рио Негро во Аргентина . И родот и видот биле именувани и опишани од аргентинскиот палеонтолог Хаиме Пауел во 1987.

## Провидност
*Аеолосаурусот* е широко распространет род на титаносаурус познат од доцната Креда на Јужна Америка . Фосили се собрани од Ален, Ангостура Колорада, Баџо Бареал и Лос Аламитос на Аргентина и Адамантина и Марилија од Бразил. Сите фосили на *Еолосаурусот* се од периодот кампан и мастрих.

## Историја
Типскиот вид на *Еолосаурусот*, *Aeolosaurus rionegrinus*, првично бил именуван заедно со родот во докторската теза на Хаиме Е. Пауел. Сепак, според ICZN, имињата од дисертациите не се валидни, па затоа не бил именуван официјално сè додека не била објавена следната година. Тезата на Пауел на крајот била објавена во 2003 година, за која понекогаш се посочува погрешно дека го именувала родот.  Во 2004 година, *Еолосаурусот* и *[[Гондванатитан]]* биле признати дека формираат нова група на титаносауруси, која била именувана како *Аеолосаурија*. Во 2007 година, бил именуван и вториот вид*, A. colhuehuapensis*, исто така од Патагонија. Трет вид, *A. maximus*, бил именуван во 2011 година.

## Опис
лево|мини| Животна реконструкција на ''Aeolosaurus rionegrinus''
Како и сите сауроподи, и *Аеолосаурусот* бил голем, со долг врат, четириножно тревојадно животно. *A. rionegrinus* бил приближно 14 метри долг и 6 тони (6,6 кратки тони) според Грегори С. Пол.  Во 2020 година, Молина-Перес и Лараменди дале поголема проценка од 18,1 метри (60 стапки) и 14,7 тони (16,2 кратки тони). *A. rionegrinus* бил силно изграден за титаносаурус, со коски на екстремитетите слични на цврстината на оние на Салтасаурус, додека *A. maximus се* чини дека бил потенок.

Еолосаурусите имаат многу карактеристични пршлени на опашката. Родот *Aeolosaurus* се дијагностицира со заедничко присуство на надолу закривени презигапофизи на неговите предни каудални пршлени и шеврони од предните и средните делови на опашката со вдлабнати постеродорзални површини кои содржат двојни артикуларни аспекти.  Каудалните пршлени на *Еолосаурусот* и сродниот род *Гондванатитан ги* делат нервните ’рбети на предниот наклон во предните каудални пршлени. Пршлените од средниот дел на опашката имале издолжена центра .  *Еолосаурусот* имал странични јазли на пршлените кои наликувале на плитки вдлабнатини.  Шуплините личат на плитки депресии се познати од Салтасаурусот, Аламосауруситм Малависаурусот и Гондванатитанот. Нервните ’рбетници на неговите пршлени од средната опашка се под агол на предниот дел кога пршлените се порамнети.  Овие пршлени личат на оние на *[[Сидаросаурус]]<nowiki/>от*, Вененосаурусот и Гондванатитанот.  Опашката на *Еолосаурусот* очигледно била закривена силно надолу, одлика што најверојатно ја споделувале со другите членови на Еолосауриди.  Оваа закривеност веројатно би довела до тоа да задниот дел од опашката е многу низок кон земјата, но веројатно не допирал. Закривената основа на опашката можеби го овозможи м. caudofemoralis longus, кој се протегал од бедрената коска до пршлените на опашката, за да изврши поголема сила при повлекување на задниот екстремитет.

*Еолосаурусот*, како и многу литостротски титаносаури, имал остеодерм.  Сепак, неговите остеодерми биле невообичаени и најмногу личат на оние на *[[Мендозасаурус]]*от .  Како и кај сите титаносаури кои носат остеодерм, остеодермите веројатно биле распоредени во еден или два реда по крилјата.

## Класификација

*Еолосаурусот* е најтесно поврзан со родовите *Гондванатитан* и *Панамерикансаурус*. Заедно со *[[Гондванатитан]]*, го дефинира кладот Еолосауриди. Двата вида *Aeolosaurus* од Аргентина, *A. rionegrinus* и *A. colhuehuapensis*, се чини дека се потесно поврзани едни со други отколку со бразилскиот вид *A. maximus*.

мини|''Aeolosaurus''
Класификацијата на Аеолосаурусот и неговите роднини е во голема мера заснована врз одликите на пршлените на опашката, кои се единствените коски зачувани во повеќето еолосаури.

Еолосаурусот е вклучен во неколку кладистички анализи. Филогенијата на Еолосаурини тука се заснова на Галина и Отеро од 2015, со примена на имиња на обвивки според нивните филогенетски дефиниции.

### Видови
Во моментов има три именувани валидни видови на *Еолосаурус*, како и неколку примероци кои биле упатени на родот, но не добиле вид. Покрај тоа, е предложено *Gondwanatitan faustoi,* најблискиот познат роднина на родот, да претставува дополнителен вид на *Еолосаурус*.

* ***Aeolosaurus rionegrinus*** е вид вид на Аеолосаурус.  Познат е од еден примерок, MJG-R 1, кој се состои од седум пршлени на опашката и многу додатоци.  Неговите коски на екстремитетите сугерираат дека бил многу граден, сличен на *Салтасаурус* . Се наоѓа во формацијата Ангостура Колорада во Аргентина .
* ***Aeolosaurus colhuehuapensis*** е познат само од 21 каудален пршлен.  Го има во формацијата Лаго Колхуе Хуапи на Аргентина .
* ***Aeolosaurus maximus*** е најголемиот вид на *Aeolosaurus* и е познат од нецелосен скелет, вклучувајќи цервикални, грбни и пршлени на опашката, ребра и додатоци на слепото црево.  Било релативно грациозно за титаносаурус. Се наоѓа во формацијата Адамантина од Бразил .

мини|''Aeolosaurus'' sp. елементи на предниот екстремитет
Друг примерок, опишан во 1993 година, се состои од пет пршлени на опашката и некои коски од предниот екстремитет и карлицата . Бидејќи има две коски на десната улна (подлактицата), примерокот мора да се состои од најмалку две единки. Овие коски биле поврзани и со два остеодерма, или коскени оклопни плочи, што дава докази дека овој диносаурус бил оклопен. Овој примерок е од формацијата Ален на Рио Негро, датира од пред околу 70-68 милиони години, до средната сцена во Мастрих. Додека овој примерок носи одлики што го карактеризираат родот *Aeolosaurus*, тој е од помлад временски период и покажува доволно разлики што авторите го препознале како можен втор вид.  Дополнителен материјал од истиот каменолом, опишан во 2013 година, покажува дека во каменоломот имало остатоци од најмалку три единки.

Друг делумен скелет, вклучително и уште четири пршлени на опашката и материјал од обете екстремитети од левата страна на телото, биле опишан во 1997 година. Ова било пронајдено од Формацијата Лос Аламитос на Рио Негро, која спаѓа меѓу другите два датуми. Овој примерок бил упатен и на родот *Aeolosaurus*, но не и на видот *A. rionegrinus* и може да претставува трет вид.

Сепак, бидејќи родот Аелосаурус не е добро познат, авторите избрале да не именуваат официјално ниту еден од овие можни нови видови. Засега, обајцата се едноставно познати како „ *Аелосаурус*“. Идните откритија може да им дадат на научниците повеќе информации за варијациите во родот и да покажат дека сите горенаведени примероци припаѓаат на *A. rionegrinus* или дека заслужуваат да бидат и официјално именувани.

Средниот каудален пршлен од формацијата Марила, CPP 248, не може да се процени за какви било дијагностички одлики на родот.  Меѓутоа, бидејќи очигледно не му припаѓа на *Гондванатитан*, најверојатно овој пршлен претставува *Аеолосаурус*, род инаку непознат од формацијата Марилија .

Друга серија од 15 опашки пршлени била доделена на Аелосаурус во оригиналниот опис, но подоцна било утврдено дека серијата не припаѓа на овој род, бидејќи нема неколку одлики што се наоѓаат во другите примероци на Аеолосаурус.

центар|мини|800x800пкс| ''Еолосаурус'' во споредба со фауната на диносаурусите од '''формацијата Ален''' ( ''Еолосаурус'' во светлозелена, четврта од лево)

## Наводи

Категорија:Диносауруси од доцната креда во Јужна Америка
Категорија:Статии со извори на португалски (pt)
Категорија:Литостротија