Список на британски монарси

Ова е **список на [[монарх|монарси]] (владетели) на [[Англија]], [[Шкотска]], [[Ирска]], [[Кралство Велика Британија|Велика Британија]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]**, т.е. монарси на престолите на разните кралства кои постоеле на територијата на **[[Британски Острови|Британските Острови]]**, имено:

* Кралство Шкотска, од 843 до 1707;
* Кралство Англија, од 871 (вклучувајќи го Велс по Унитарниот Акт 1536-1543) до 1707;
* Господарство Ирска, од 1199 до 1541;
* Кралство Ирска, од 1541 до 1801;
* Кралство Велика Британија, од Унитарните Акти од 1707 до 1801;
* Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска, од Унитарниот Акт, 1801, помеѓу Велика Британија и Ирска, со 1927;
* Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска (Обединетото Кралство по создавањето на Ирската Слободна Држава како засебна држава).

За владетелите пред создавањето на кралствата Шкотска, Англија и кнежевството Велс, видете:

## Сложености околу титулата и звањето
[thumb|right|200px|[Јаков I|Јаков VI на Шкотска и I на Англија, ги обединил Круните на Англија, Шкотска и Ирска во лична унија, кои подоцна се соединиле во една држава по име Кралство Велика Британија по Унитарниот Акт од 1707 год.]]

Кралските титули се сложена работа бидејќи во некои случаи се користеле имиња на кралства кои официјално сѐ уште не ни настанале, или пак настанале порано, но без веднаш да им се даде ним соодветна кралска титула.

* Во 1328, при смртта на францускиот крал, Шарл IV, кралот на Англија Едвард III (внук на Шарл IV) го побарал францускиот престол. Додека тјудорските монарси продолжиле да ја бараат Франција и ова не се засновало на окупација, британската династија Стјуарти биле пензионери на Бурбоните, како што шкотските Стјуарти биле пензионери на Валојците, во опозиција на фактичото властодржење на Франција од страна на Плантагенетите. Ова испаднало погубно за титулата, бидејќи донесувањето на т.н. Заклетвен Акт и Фонтенблоскиот Едикт ги заживеал старите спорови; мирот помеѓу Британија и Франција склучен од Џемјс Стјуарт и Анри Бурбон не можел да се самоодржи. Подоцна Хановерските монарси сѐ до Унитарниот Акт од 1800 не се занимавале со оваа проблематика, туку со нивниот локален Брауншвајг. Подоцна Француската револуција го поддржила гледиштето на француската Круна, иако постоеле бунтови од помал карактер за враќање на старата титула. (Видете Англиски барања на францускиот престол.)
* Од 1559 до денес, англиските, а потоа и британските монарси, ја имаат титулата Врховен Управител на Англиската Црква.
* Нумерацијата на англиските монарси започнува одново по 1066 (иако ова ги погодува само Едвардите). Нумеричиот систем го препочита поделениот национален пристап; така Џемјс II на Англија бил и Џемјс VII на Шкотска, а Вилијам III на Англија бил и Вилијам II на Шкотска. По Унијата почнал да важи англискиот број (за „Џорџ“, „Едвард“ и „Елизабета“) и до скоро не постоело формално правило на доделување броеви.
* Сите шкотски монарси ја имале титулата Крал на Шкотите или Кралица на Шкотите, ос исклучок на последните тројца: Мери II, Вилијам III и Ана I кои го користеле звањето „на Шкотска“ наместо „на Шкотите“.
* Во октомври 1604, една година пред да стане крал на Англија, Јаков VI на Шкотска прогласил дека кралската титула ќе го користи терминот *Велика Британија* за „една империјална (царска) Круна“ сочинета од Англија и Шкотска http://www.heraldica.org/topics/britain/britstyles.htm#1604. Меѓутоа користењето на оваа титула е проблематично бидејќи обединетите државни функции и служби за Велика Британија не биле во потполна кохезија сѐ до Унитарниот Акт од 1707 со кој се основал Парламентот на Велика Британија. Нити пак обединетата круна била нарекувана 'империјална', туку ги подлвекувала декретите на Хенри VIII кој се прогласил еднаков по деференција со Светиот Римски цар Карл V. Затоа некои историчари ги нарекуваат монарсите до 1707 како владетели на Англија и Шкотска, но поедноставно, целото кралство се смета за Британско заради келтскиот карактер кој стоел зад ренесансниот Тјудорско-Стјуартскиот апарат и прекуморската империја на „Британија“. По смртта на Елизабета, дворјаните го сметале Џемјс за нов Брут Тројански. Покрај ова, „британството“ било поткопувано од други фактори како сепаратистичкото Јакобитство меѓу шкотите сѐ до унијата со Ирска. Но сепак во обичниот говор луѓето ги нарекуваат владетелите на Велика Британија „англиски“ во однос на бунтовите на шкотите, ирците и американците.
* Во разни документи термините *Кралство Велика Британија* и *Обединето Кралство на Велика Британија* фигурираат дури и во најофицијални документи како Унитарниот Акт од 1707. Историчарите сметаат дека зборот *Обединето* се користел како описен збор, назначувајќи унија од типот на брак, а не принудно припојување. За поголема јаснотија и заради тоа што зборот *Обединето* е многу повеќе поврзан со подоцнежното име Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска според Унитарниот Акт, кралството создадено во 1707&nbsp;г. се нарекува Кралство Велика Британија.
* На сличен начин, иако најголемиот дел од Ирска престанала да биде дел од Обединетото Кралство на Велика Британија и Ирска со настанувањето на Ирската Слободна Држава ви 1922, нити полниот назив на Обединетото Кралство, нити кралската титула биле променети сѐ до Актот за Кралски и Парламентарни Титули од 1927. Историчарите ретроспективно сметаат дека настанот на современото Обединето Кралство се случил во декември 1922, иако во овој случај *формалната* промена се случила дури пет години подоцна.

## Монарси

Наследувањето на многуте престоли не било глатко, од родител на дете; недостигот на наследници, граѓанските војни, убиствата и инвазиите правеле промени во наследноста на начин кој не може да се прикаже во едноставна листа.

Односите брз кои биле основани за барањата на престолот се прибележани (оние кои се познати), а означени се и годините на владеење.

## Белешки


## Поврзано
* Список на англиски монарси
* Британска монархија
* Бретвалда
* Список на британски монарси по долговечност
* Семејна лоза на британските монарси
* Семејна лоза на англиските монарси
* Семејна лоза на шкотските монарси
* Звање на британскиот суверен
* Наследна линија на британскиот престол
* Цар на Индија
* Генеалогија на британското кралско семејство
* Список на британски премиери

## Наводи
* Официјално мрежно место  на Британската монархија 
* Britannia.com  

Ова е **список на [[монарх|монарси]] (владетели) на [[Англија]], [[Шкотска]], [[Ирска]], [[Кралство Велика Британија|Велика Британија]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]**, т.е. монарси на престолите на разните кралства кои постоеле на територијата на **[[Британски Острови|Британските Острови]]**, имено:

* Кралство Шкотска, од 843 до 1707;
* Кралство Англија, од 871 (вклучувајќи го Велс по Унитарниот Акт 1536-1543) до 1707;
* Господарство Ирска, од 1199 до 1541;
* Кралство Ирска, од 1541 до 1801;
* Кралство Велика Британија, од Унитарните Акти од 1707 до 1801;
* Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска, од Унитарниот Акт, 1801, помеѓу Велика Британија и Ирска, со 1927;
* Обединето Кралство на Велика Британија и Северна Ирска (Обединетото Кралство по создавањето на Ирската Слободна Држава како засебна држава).

За владетелите пред создавањето на кралствата Шкотска, Англија и кнежевството Велс, видете:

## Сложености околу титулата и звањето
[thumb|right|200px|[Јаков I|Јаков VI на Шкотска и I на Англија, ги обединил Круните на Англија, Шкотска и Ирска во лична унија, кои подоцна се соединиле во една држава по име Кралство Велика Британија по Унитарниот Акт од 1707 год.]]

Кралските титули се сложена работа бидејќи во некои случаи се користеле имиња на кралства кои официјално сѐ уште не ни настанале, или пак настанале порано, но без веднаш да им се даде ним соодветна кралска титула.

* Во 1328, при смртта на францускиот крал, Шарл IV, кралот на Англија Едвард III (внук на Шарл IV) го побарал францускиот престол. Додека тјудорските монарси продолжиле да ја бараат Франција и ова не се засновало на окупација, британската династија Стјуарти биле пензионери на Бурбоните, како што шкотските Стјуарти биле пензионери на Валојците, во опозиција на фактичото властодржење на Франција од страна на Плантагенетите. Ова испаднало погубно за титулата, бидејќи донесувањето на т.н. Заклетвен Акт и Фонтенблоскиот Едикт ги заживеал старите спорови; мирот помеѓу Британија и Франција склучен од Џемјс Стјуарт и Анри Бурбон не можел да се самоодржи. Подоцна Хановерските монарси сѐ до Унитарниот Акт од 1800 не се занимавале со оваа проблематика, туку со нивниот локален Брауншвајг. Подоцна Француската револуција го поддржила гледиштето на француската Круна, иако постоеле бунтови од помал карактер за враќање на старата титула. (Видете Англиски барања на францускиот престол.)
* Од 1559 до денес, англиските, а потоа и британските монарси, ја имаат титулата Врховен Управител на Англиската Црква.
* Нумерацијата на англиските монарси започнува одново по 1066 (иако ова ги погодува само Едвардите). Нумеричиот систем го препочита поделениот национален пристап; така Џемјс II на Англија бил и Џемјс VII на Шкотска, а Вилијам III на Англија бил и Вилијам II на Шкотска. По Унијата почнал да важи англискиот број (за „Џорџ“, „Едвард“ и „Елизабета“) и до скоро не постоело формално правило на доделување броеви.
* Сите шкотски монарси ја имале титулата Крал на Шкотите или Кралица на Шкотите, ос исклучок на последните тројца: Мери II, Вилијам III и Ана I кои го користеле звањето „на Шкотска“ наместо „на Шкотите“.
* Во октомври 1604, една година пред да стане крал на Англија, Јаков VI на Шкотска прогласил дека кралската титула ќе го користи терминот *Велика Британија* за „една империјална (царска) Круна“ сочинета од Англија и Шкотска http://www.heraldica.org/topics/britain/britstyles.htm#1604. Меѓутоа користењето на оваа титула е проблематично бидејќи обединетите државни функции и служби за Велика Британија не биле во потполна кохезија сѐ до Унитарниот Акт од 1707 со кој се основал Парламентот на Велика Британија. Нити пак обединетата круна била нарекувана 'империјална', туку ги подлвекувала декретите на Хенри VIII кој се прогласил еднаков по деференција со Светиот Римски цар Карл V. Затоа некои историчари ги нарекуваат монарсите до 1707 како владетели на Англија и Шкотска, но поедноставно, целото кралство се смета за Британско заради келтскиот карактер кој стоел зад ренесансниот Тјудорско-Стјуартскиот апарат и прекуморската империја на „Британија“. По смртта на Елизабета, дворјаните го сметале Џемјс за нов Брут Тројански. Покрај ова, „британството“ било поткопувано од други фактори како сепаратистичкото Јакобитство меѓу шкотите сѐ до унијата со Ирска. Но сепак во обичниот говор луѓето ги нарекуваат владетелите на Велика Британија „англиски“ во однос на бунтовите на шкотите, ирците и американците.
* Во разни документи термините *Кралство Велика Британија* и *Обединето Кралство на Велика Британија* фигурираат дури и во најофицијални документи како Унитарниот Акт од 1707. Историчарите сметаат дека зборот *Обединето* се користел како описен збор, назначувајќи унија од типот на брак, а не принудно припојување. За поголема јаснотија и заради тоа што зборот *Обединето* е многу повеќе поврзан со подоцнежното име Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска според Унитарниот Акт, кралството создадено во 1707&nbsp;г. се нарекува Кралство Велика Британија.
* На сличен начин, иако најголемиот дел од Ирска престанала да биде дел од Обединетото Кралство на Велика Британија и Ирска со настанувањето на Ирската Слободна Држава ви 1922, нити полниот назив на Обединетото Кралство, нити кралската титула биле променети сѐ до Актот за Кралски и Парламентарни Титули од 1927. Историчарите ретроспективно сметаат дека настанот на современото Обединето Кралство се случил во декември 1922, иако во овој случај *формалната* промена се случила дури пет години подоцна.

## Монарси

Наследувањето на многуте престоли не било глатко, од родител на дете; недостигот на наследници, граѓанските војни, убиствата и инвазиите правеле промени во наследноста на начин кој не може да се прикаже во едноставна листа.

Односите брз кои биле основани за барањата на престолот се прибележани (оние кои се познати), а означени се и годините на владеење.

## Белешки


## Поврзано
* Список на англиски монарси
* Британска монархија
* Бретвалда
* Список на британски монарси по долговечност
* Семејна лоза на британските монарси
* Семејна лоза на англиските монарси
* Семејна лоза на шкотските монарси
* Звање на британскиот суверен
* Наследна линија на британскиот престол
* Цар на Индија
* Генеалогија на британското кралско семејство
* Список на британски премиери

## Наводи
* Официјално мрежно место  на Британската монархија 
* Britannia.com  



Монарси
Британија