Економија на Тајланд

**Економијата на Тајланд** зависи од извозот, што претставува повеќе од две третини од бруто домашниот производ (БДП) на земјата. Тајланд е новоиндустријализирана земја, со БДП од 16,316&nbsp;трилиони бати (505 милијарди американски долари) во 2018 година, 8-ма по големина економија на Азија, според Светска банка. Од 2018 година, Тајланд има просечна инфлација од 1,06%  и вишок на сметка од 7,5% од БДП. Тајландската економија се очекувало да забележи раст од 3,8% во 2019 година. Нејзината валута, тајландскиот бат, е рангирана како десетта најчесто користена светска валута за плаќање во 2017 година.

Индустрискиот и услужниот сектор се главните сектори во тајландскиот бруто домашен производ, при што првиот сочинува 39,2 проценти од БДП. Земјоделскиот сектор во Тајланд произведува 8,4 проценти од БДП и е понизок од секторот трговија и логистика и комуникација, што претставува 13,4 проценти и 9,8 проценти од БДП, соодветно. Градежниот и рударскиот сектор додава 4,3 проценти на бруто домашниот производ на земјата. Другите сектори на услуги (вклучително и финансискиот, образованието и хотелот и ресторанскиот сектор) сочинуваат 24,9 проценти од БДП на земјата. Телекомуникациите и трговијата со услуги се појавуваат како центри на индустриска експанзија и економска конкурентност.

Тајланд е втора по големина економија во Југоисточна Азија, по Индонезија. Неговиот БДП по глава на жител (7.273,56 американски долари) во 2018 година, сепак е на четвртото место по глава на жител во Југоисточна Азија, по Сингапур, Брунеи и Малезија. Во јули 2018 година, Тајланд имал меѓународни резерви 237,5 милијарди американски долари, втора по големина во Југоисточна Азија (по Сингапур). Неговиот суфицит во салдото на тековната сметка е на десеттото место во светот, со 37,898 милијарди американски долари на земјата во 2018 година. Тајланд е на второ место во Југоисточна Азија според обемот на надворешната трговија, по Сингапур.

Нацијата е призната од Светска банка како „*една од најголемите успешни приказни во развој*“ во социјалните и развојните индикатори. И покрај нискиот бруто национален доход по глава на жител (БДП) од 6,610 американски долари  и рангирањето на 83-то место во Индексот за човековиот развој (ХДИ), процентот на луѓе под националната линија на сиромаштија се намалил од 65,26 проценти во 1988 година на 8,61 проценти во 2016 година, според новата основа на сиромаштијата на Канцеларијата на Националниот совет за економски и социјален развој (NESDC).

Тајланд е една од земјите со најниска стапка на невработеност во светот, пријавено со само 1% за првиот квартал на 2014 година. Ова се должи на голем дел од населението кое работи во егзистенцијално земјоделство или на друго ранливо вработување (работа за сопствена сметка и неплатена семејна работа).

## Буџет на Кралството Тајланд
Буџетот за Кралството Тајланд за 2017 година е 2.733.000 милиони бати. 

Во мај 2018 година, тајландскиот кабинет одобрил буџет за три илјади милијарди бати за Финансиската година (ФГ) 2019, што е за 3,4% повеќе - 100 милијарди бати од ФГ2018. Годишните приходи се предвидува да достигнат 2,55 милиони бати, што е за 4,1 проценти повеќе или 100 милијарди бати. Генерално, националниот буџет ќе се соочи со дефицит од 450 милијарди бати. Кабинетот исто така одобрил буџетски дефицити до 2022 година со цел да се придвижи економијата до раст од 3,5-4,5 проценти годишно.

## Историја
лево|мини|300x300пкс| Историски раст на економијата на Тајланд од 1961-2015 година

### Пред 1945 година
Тајланд, порано познат како Сијам, бил отворен за контакти со странство во прет-индустриската ера. И покрај недостигот на ресурси во Сијам, крајбрежните пристаништа и градови и оние на речниот влив биле рани економски центри кои пречекувале трговци од Персија, арапските земји, Индија и Кина. Подемот на Ајутаја во текот на 14 век бил поврзан со обновената кинеска трговска активност, а кралството станало еден од најпросперитетните трговски центри во Азија.

Кога главниот град на кралството се преселил во Бангкок во текот на 19 век, надворешната трговија (особено со Кина) станала во фокусот на владата. Кинеските трговци доаѓале да тргуваат; некои се населиле во земјата и добиле официјални позиции. Голем број кинески трговци и мигранти станале високи достоинственици на дворот.

Од средината на 19 век па наваму, европските трговци биле сè поактивни. Договорот за Бовринг, потпишан во 1855 година, ги гарантирал привилегиите на британските трговци. Договорот Харис од 1856 година, со кој се дополнил Договорот Робертс од 1833 година, ги проширил истите гаранции на американските трговци.

Домашниот пазар се развил бавно, со кметство како можна причина за домашна стагнација. Повеќето од машката популација во Сијам биле во служба на како службеници, додека нивните жени и ќерки можеби тргувале во мал обем на локалните пазари. Оние што имале големи долгови се продавале како робови. Кралот Рама V ги укинал кметството и ропството во 1901 и 1905 година, соодветно.

Од почетокот на 20 век до крајот на Втората светска војна, економијата на Сијам постепено станала глобализирана. Големи претприемачи биле етничките Кинези кои станале сијамски државјани. Извозот на земјоделски производи (особено ориз) бил многу важен и земјата била меѓу најдобрите извозници на ориз во светот. Сијамската економија пострадала многу од Големата депресија, и била една од причините за Сијамската револуција во 1932 година.
&#x5B; *[[Википедија:Се бара извор|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2013)">потребно е цитирање</span>]]* &#x5D;
Значителни инвестиции во образованието во 1930-тите (и повторно во 1950-тите) ја поставиле основата за економски раст, како и либералниот пристап кон трговијата и инвестициите.

### По 1945 г.

#### 1945–1955 година
Повоената домашна и меѓународна политика имале значајни улоги во економскиот развој на Тајланд во поголемиот дел од периодот на Студената војна. Од 1945 до 1947 година (кога Студената војна сè уште не била започната), тајландската економија страдала поради Втората светска војна. За време на војната, тајландската влада (предводена од фелдмаршалот Плек Пибунсонгкрам) се здружила со Јапонија и објавила војна против сојузниците. По војната, Тајланд морал да снабди 1,5&nbsp;милиони тони ориз во западните земји без наплата, што претставувало товар за економското закрепнување на земјата. Владата се обидела да го реши проблемот со формирање канцеларија за ориз за надгледување на трговијата со ориз. За време на овој период, бил воведен систем со повеќе курсеви во услови на фискални проблеми, а кралството доживеало недостиг на стоки за широка потрошувачка.

Во ноември 1947 година, краткиот демократски период завршил со воен удар и тајландската економија го вратила својот интензитет. Во својата дисертација, Сомасак Нилнопкун го смета периодот од 1947 до 1951 година како просперитетен. Хунтата на Плек Пибунсонгкрам, воениот премиер до април 1948 година, се вратила на власт во земјата. Тој сепак бил фатен во борбата за моќ меѓу неговите подредени. За да ја зачува својата моќ, Плек Пибунсонгкрамзапочнал антикомунистичка кампања за да побара поддршка од Соединетите Американски Држави. Како резултат на тоа, од 1950 година наваму, Тајланд добил воена и економска помош од САД. Владата на Фибулсонгкрам основала многу државни претпријатија, на кои се гледало како на економски национализам. Државата (и нејзините бирократи) доминирале во распределбата на капиталот во кралството. Амар Сијамвала, еден од најистакнатите економисти во Тајланд, го нарекува период „*бирократски капитализам*“.

#### 1955–1985 година
Во 1955 година, во Тајланд започнало да се гледа промената во својата економија поттикната од домашната и меѓународната политика. Борбата за моќ меѓу двете главни фракции на режимот во Фибул - предводена од полицискиот генерал Фао Сријанонд и генералот (подоцна, фелдмаршал) Сарит Танарат - се зголемиле, што предизвикало Сријанонд безуспешно да побара поддршка од САД за државен удар против режимот. Плек Пибунсонгкрамсе обидел да го демократизира својот режим, барајќи поддршка од народот преку развој на економијата. Тој повторно се свртел кон САД, барајќи економска, наместо воена помош. САД одговориле со невидена економска помош за кралството од 1955 до 1959 година. Владата на Фибулсонгкрам исто така направила важни измени во фискалната политика на земјата, вклучително и укинување на системот со повеќе курсеви во корист на фиксен, унифициран систем што се користел до 1984 година. Владата исто така ја неутрализирала трговијата и спровела тајна дипломатија со Народна Република Кина, што не им се допаднало на САД.

И покрај неговите обиди да ја задржи власта, тој бил сменет на 16 септември 1957 година во државен удар предводен од фелдмаршалот Сарит Танарат. Режимот на Танарат (на власт од 1957 до 1973 година) го задржал курсот поставен од режимот на Пибунсонгкрам со поддршка од САД откако ги прекинал сите врски со Народна Република Кина и ги поддржал операциите на САД во Индокина. Ја развил инфраструктурата на земјата и ги приватизирал државните претпријатија кои не се поврзани со таа инфраструктура. Во овој период биле основани голем број економски институции, вклучително Бирото за буџет, НЕСДЦ и Тајландскиот одбор за инвестиции. Националниот план за економски и социјален развој бил спроведен во 1961 година. За време на овој период, индустријализацијата заснована на увоз, насочена кон пазарот, довела до економска експанзија во кралството во текот на 60-тите години на минатиот век. Според написот на поранешниот претседател Ричард М. Никсон од 1967 година за *надворешни работи*, Тајланд влегол во период на брз раст во 1958 година (со просечна стапка на раст од седум проценти годишно).

Од 1970-тите до 1984-та година, Тајланд страдал од многу економски проблеми: намалување на инвестициите од САД, буџетски дефицити, скокови на цената на нафтата и инфлација. Домашната политика исто така била нестабилна. Со виетнамската окупација на Камбоџа на 25 декември 1978 година, Тајланд станал прва линија во борбата против комунизмот, опкружен со три комунистички земји и социјалистичка Бурма под водство на генералот Не Вин . Сукцесивните влади се обиделе да ги решат економските проблеми со промовирање на извозот и туризмот, сè уште важни за тајландската економија.

Една од најпознатите мерки за справување со економските проблеми од тоа време била спроведена под владата на генералот Прем Тинсуланон, кој на власт бил во периодот од 1980 до 1988 година. Помеѓу 1981 и 1984 година владата ја девалвирала националната валута, тајландскиот бах (THB) трипати. На 12 мај 1981 година, валутата била девалвирана за 1,07 проценти, од 20,775  на 21. На 15 јули 1981 година тајландскиот бах повторно бил девалвиран, овој пат за 8,7 проценти (од 21 THB на 23 THB). Третата девалвација, на 5 ноември 1984 година, била најзначајна: 15 проценти, од 23 THB на 27 THB за еден американски долар Владата, исто така, го заменила фиксниот курс на земјата (каде што бил врзан за американскиот долар) со „*систем за прицвтрстување на повеќекратна валутна корпа*“ во кој американскиот долар носел 80 проценти од тежината. Пресметано од базата на податоци на ММФ за светски економски изгледи, во периодот 1980–1984 година, тајландската економија има просечна стапка на раст на БДП од 5,4 проценти.

#### 1985–1997 година
Истовремено со третата девалвација на тајландската бах, на 22 септември 1985 година, Јапонија, САД, Велика Британија, Франција и Западна Германија ја потпишале Спогодбата од Плаза за амортизација на американскиот долар во однос на јенот и германската марка . Бидејќи доларот претставувал 80 проценти од тајландската корпа за валути, тајландскиот бах дополнително се амортизирал, што го направил извозот на Тајланд поконкурентен, а земјата попривлечна за странските директни инвестиции (СДИ) (особено од Јапонија). Во 1988 година, Прем Тинсуланон поднел оставка и тој бил наследен од страна на Чатичаи Чунхаван, првиот демократски избран премиер на Тајланд од 1976 година. Камбоџиско-виетнамската војна завршувала; Виетнам постепено се повлекувал од Камбоџа до 1989 година, подобрувајќи го економскиот развој на Тајланд.

По девалвацијата на валутата во 1984 година и Договорот од Плаза во 1985 година, иако јавниот сектор се борел поради фискалните ограничувања, приватниот сектор растел. Подобрената надворешно-трговска размена на земјата и приливот на странски директни инвестиции (главно од Јапонија) предизвикале економски бум од 1987 до 1996 година. Иако Тајланд претходно го промовирал својот извоз, во овој период земјата се префрлила од увоз-замена (ISI) во извозно ориентирана индустријализација (EOI). Во текот на оваа деценија, тајландскиот БДП (пресметан од базата на податоци на ММФ) имал просечна стапка на раст од 9,5 проценти годишно, со врв од 13,3 проценти во 1988 година. Во истиот период, обемот на тајландскиот извоз на стоки и услуги имал просечна стапка на раст од 14,8 проценти, со врв од 26,1 процент во 1988 година.

Економските проблеми опстојувале. Од 1987 до 1996 година, Тајланд доживеал дефицит на тековната сметка во просек -5,4 проценти од БДП годишно, а дефицитот продолжил да се зголемува. Во 1996 година, дефицитот на тековната сметка изнесувал -7,887 проценти од БДП (14,351 милијарди $). Недостатокот на капитал бил друг проблем. Првата влада на Чуан Ликпаи, на функција од септември 1992 до мај 1995 година, се обидела да го реши овој проблем со доделување лиценци на Бангкок за меѓународни банкарски институции (БИБФ) на тајландските банки во 1993 година. Ова им овозможило на банките на БИБФ да имаат корист од високата каматна стапка на Тајланд со позајмување од странски финансиски институции со ниски камати и заеми за тајландски бизниси. До 1997 година, надворешниот долг се искачил на 109,276 милијарди американски долари (од кои 65% биле краткорочен долг), додека Тајланд имал 38,700 милијарди американски долари во меѓународни резерви. Многу заеми биле поддржани од недвижен имот, создавајќи економски меур . До крајот на 1996 година се појавила загуба на доверба во финансиските институции на земјата; Владата затворила 18 доверливи компании и три комерцијални банки. Следната година, 56 финансиски институции биле затворени од владата.

Друг проблем биле странските шпекулации. Свесни за економските проблеми на Тајланд и девизниот курс, странските шпекуланти (вклучително и хеџ фондовите ) биле сигурни дека владата повторно ќе ја девалвира бахтата, под притисок и на самото место и на напредните пазари . На *самото место на пазарот*, за да ја присилат девалвацијата, шпекулантите земале заеми во бах и правеле заеми во долари. На *пазарот за напред*, шпекулантите (верувајќи дека бахот наскоро ќе се девалвира) се обложувале на валутата со договор преку брокери кои ќе дадат долари за возврат за договор за отплата на одредена сума на бахови неколку месеци во иднина.

Во владата, имало повик од Вирапонг Рамангкул (еден од економските советници на премиерот Чавалит Јонгчајут ) да ја девалвира бахтата, која била поддржана од поранешниот премиер Прем. Јонгчајут ги игнорирал, потпирајќи се на Банката на Тајланд (предводена од гувернерот кој потрошил дури 24,000 милијарди американски долари - околу две третини од меѓународните резерви на Тајланд) за заштита на бахтата. На 2 јули 1997 година, Тајланд поседувал само 2.850 милијарди американски долари меѓународни резерви, и повеќе земјата не можела да ја заштити бахтата. Тој ден Мараканонд решил да направи флуктуирачки девизен курс, предизвикувајќи ја Азиската финансиска криза во 1997 година .

#### 1997–2006 година

Извор: Преземено од базата на податоци на ММФ за светски економски изгледи, април 2012 година.

Тајландската економија пропаднала како резултат на Азиската финансиска криза во 1997 година. За неколку месеци, вредноста на бахтата од 25 THB за долар (најниската точка) се зголемила на 56 THB.  Берзата на Тајланд (СЕТ) паднала од врв од 1.753,73 во 1994 година на најниско ниво од 207,31 во 1998 година. БДП на земјата паднал од 3.115&nbsp;трилиони THB на крајот на 1996 година до 2.749&nbsp;трилиони THB на крајот на 1998 година. Во однос на доларот, на Тајланд му биле потребни дури 10 години да го врати својот БДП од 1996 година. Стапката на невработеност се зголемила скоро тројно: од 1,5 процент на работната сила во 1996 година на 4,4 проценти во 1998 година.

Наглото намалување на вредноста на бахот нагло го зголемил странскиот долг, поткопувајќи ги финансиските институции. Многумина биле продадени, делумно, на странски инвеститори, додека другите банкротирале. Поради ниските меѓународни резерви од мерките за заштита на валутата на Банката Тајланд, владата морала да прифати заем од Меѓународниот монетарен фонд (ММФ). Генерално, Тајланд добил 17,2 милијарди американски долари помош .

Кризата влијаела на тајландската политика. Еден директен ефект бил тоа што премиерот си поднел оставка под притисок на 6 ноември 1997 година, и тој бил наследен од опозицискиот лидер Чуан Ликпаи. Втората влада на Ликпаи, на функција од ноември 1997 година до февруари 2001 година, се обидела да спроведе економски реформи засновани на нео-либералниот капитализам, воден од ММФ. Биле воведени строги фискални политики (одржување на каматните стапки високи и намалување на државните трошоци), донесувајќи 11 закони што ги нарекол „*горчлив лек*“, а критичарите ги нарекле „*11 закони за продажба на нацијата*“. Тајландската влада и нејзините приврзаници тврдат дека со овие мерки, тајландската економија се подобрила.

Во 1999 година, Тајланд имал позитивна стапка на раст на БДП за прв пат по кризата. Сепак, многу критичари не верувале во ММФ и тврделе дека намалувањето на државните трошоци му штети на закрепнувањето. За разлика од економските проблеми во Латинска Америка и Африка, азиската финансиска криза се родила во приватниот сектор и мерките на ММФ биле несоодветни. Позитивната стапка на раст во 1999 година била затоа што БДП на земјата опаѓал две последователни години, дури за -10,5 проценти само во 1998 година. Во однос на валутата, дури во 2002 година Тајланд го повратил својот БДП од 1996 година. Дополнителен заем од 1999 година од Планот Мијазава го поставило прашањето дали (или во која мера) владата на Ликепаи и помогнал на тајландската економија.

Индиректен ефект на финансиската криза врз тајландската политика бил подемот на Таксин Шинаватра. Како реакција на економските политики на владата, тајландската партија Рак Таи на Таксин Шинаватра остварила убедлива победа над Демократската партија на Ликпаи на општите избори во 2001 година и ја презела функцијата во февруари 2001 година. Иако слабата побарувачка за извоз ја задржала стапката на раст на БДП на 2,2 проценти во првата година од неговата администрација, првата влада на Таксин Шинаватра се претставила добро од 2002 до 2004 година со стапки на раст од 5,3, 7,1 и 6,3 проценти, соодветно. Неговата политика подоцна била наречена  . За време на првиот мандат на Таксин, економијата на Тајланд повратила интензитет и земјата го исплатила долгот кон ММФ до јули 2003 година (две години пред предвидениот рок). И покрај критиките, партијата на Таксин извојувала уште една огромна победа над Демократската партија на општите избори во 2005 година . Официјалните економски податоци поврзани со  откриваат дека помеѓу 2001 и 2011 година, БДП по глава на жител се зголемил повеќе од двојно на 1475 американски долари во реонот Исан, додека, за истиот период, БДП во областа Бангкок се зголемил од 7 900 американски долари на скоро 13 000 американски долари.

Вториот мандат на Таксин беше помалку успешен. На 26 декември 2004 година се случило цунами во Индискиот Океан . Покрај човечките жртви, тој влијаел и на тајландскиот БДП во првиот квартал во 2005 година. *Жолтите* *кошули*, коалиција на демонстранти против Таксин, исто така се појавиле во 2005 година. Во 2006 година, Таксин го распуштил парламентот и повикал на општи избори. Општите избори во април 2006 година биле бојкотирани од најголемите опозициски партии. Партијата на Таксин повторно победила, но изборите ги прогласил Уставниот суд за неважечки. Други општи избори, закажани за октомври, биле откажани. На 19 септември, група војници кои се нарекувале  и предводени од Сонтхи Буњаратглин организирала државен удар, со што го отстраниле Таксин додека тој бил во Њујорк и се подготвувал за говор на Генералното собрание на Обединетите нации. Во текот на претходната година на втората влада на Таксин, тајландскиот БДП пораснал за 5,1 процент. Под неговите влади, вкупното рангирање на Тајланд во табелата за резултати на глобалната конкурентност на ИМД се искачило од 31-то во 2002-та на 25-то во 2005 година, пред да падне на 29-то во 2006 година.

#### 2006 до 2011 година
По ударот, економијата на Тајланд повторно пострадала. Од последниот квартал на 2006 година до 2007 година со земјата управувала воена хунта предводена од генерал Сурајуд Чуланонт, кој бил назначен за премиер во октомври 2006 година. Стапката на раст на БДП во 2006 година забавила од 6,1, 5,1 и 4,8 проценти од претходната година во првите три квартали на 4,4 проценти во четвртиот квартал. Рангирањето на Тајланд на табелата со резултати *Глобална конкурентност на ИМД* паднала од 26-то во 2005 година на 29-то во 2006 година и на 33-то во 2007 година. Планот на Таксин за огромни инвестиции во инфраструктурата не бил споменат сè до 2011 година, кога неговата помала сестра Инглак Шинават станала премиер. Во 2007 година, тајландската економија пораснала за 5 проценти. На 23 декември 2007 година, воената влада одржала општи избори. Партијата Народна моќ на Таксин, остварила убедлива победа над Демократската партија на Абхисит Ветчачива.

Под владата предводена од Партијата „Народна моќ“ земјата паднала во политички превирања. Ова, во комбинација со финансиската криза од 2007-2008 година, ја намалила стапката на раст на БДП во Тајланд во 2008 година на 2,5%. Пред Народната алијанса за демократија (ПДД) и *Жолтите кошули* повторно да се соберат во март 2008 година, БДП пораснал за 6,5 проценти (ГГ) во првиот квартал од годината.  Рангирањето на Тајланд на Табелата за резултати на светската конкурентност ИМД се искачило од 33-то во 2007 година на 27-ма во 2008 година. *Жолтите кошули* ја окупирале владината куќа на Тајланд во август 2008 година, а на 9 септември Уставниот суд донел одлука за отстранување на Самак Сунтхаравет од премиерското министерство.

Сомчај Вонгсават, зет на Таксин, го наследил Самак како премиер на 18 септември. Во САД финансиската криза го достигнала својот врв додека *Жолтите кошули* сè уште биле во владиниот дом, што ги попречувале владините операции. Растот на БДП паднал од 5,2 проценти во К-2 2008 на 3,1% (ГГ) и .1 4,1% (ГГ) во К3 и К4. Од 25 ноември до 3 декември 2008 година, *Жолтите кошули*, протестирајќи против премиерското собрание на Сомчај Вонгсават, ги зазеле двата аеродрома во Бангкок и го нарушиле имиџот и економијата на Тајланд. На 2 декември, Тајландскиот уставен суд донел одлука за распуштање на Партијата на народната моќ и соборување на Сомчај Вонгсават од премиерската функција.

До крајот на 2008 година, била формирана коалициска влада предводена од Демократската партија на Абхисит Ветчачива: „*[] Легитимноста на владата во Абхисит е доведена во прашање уште од првиот ден кога Демократската партија ја презеде функцијата во 2008 година, како што беше наводно формирана. од војската во воен логор “*. Владата била под притисок на финансиската криза во САД и , кои одбиле да го признаат премиерот на Вонгсават, повикале на нови избори што е можно побрзо. Сепак, Абхисит го одбил повикот сè додека не го распуштил парламентот за нови избори во мај 2011 година. Во 2009 година, прва година на неговата функција, Тајланд доживел негативна стапка на раст за прв пат од финансиската криза во 1997 година

Во 2010 година, стапката на раст на земјата се зголемила на 7,8 проценти. Сепак, со нестабилноста околу големите протести во 2010 година, растот на БДП на Тајланд зголемил на околу 4–5 проценти од високите 5–7 проценти под претходната цивилна администрација - политичката несигурност била идентификувана како примарна причина за падот на инвеститорот и доверба на потрошувачите. ММФ предвидел дека тајландската економија силно ќе се врати од нискиот раст на БДП од 0,1 процент во 2011 година, на 5,5 проценти во 2012 година, а потоа на 7,5 проценти во 2013 година, како резултат на прилагодената монетарна политика на Банката на Тајланд, како и пакетот на фискални стимулативни мерки воведени од владата.

Во првите две четвртини од 2011 година, кога политичката состојба била релативно мирна, тајландскиот БДП пораснал за 3,2 и 2,7 проценти. Под администрација на Абхисит, рангирањето на Тајланд паднало од 26 во 2009 година, на 27 во 2010 и 2011 година  а инфраструктурата во земјата опаднала од 2009 година.

На општите избори во 2011 година, про- Таксинската партија на Тајландската партија повторно извојувала решителна победа над Демократската партија, а најмладата сестра на Таксин, Јинглак Шинаватра, го наследила Абхисит како премиер. Избрана во јули, владата ја започнала својата администрација кон крајот на август, а кога Чинглак ја презела функцијата, поплавите во Тајланд во 2011 година и се заканиле на земјата - од 25 јули 2011 година до 16 јануари 2012 година, поплавените води опфатиле 65 провинции од вкупно 76 во земјата. Светската банка ја проценила вкупната штета во декември 2011 година и објави трошок од 1,425 THB&nbsp;трилиони (околу 45,7 милијарди американски долари).

Стапката на раст на БДП во 2011 година падна на 0,1 процент, со намалување од 8,9 проценти (година) само во К4. Вкупниот ранг на конкурентност на земјата, според табелата со резултати на Светската конкурентност ИМД, паднала од 27 во 2011 година на 30 во 2012 година.

#### 2012–2014 година
Во 2012 година Тајланд се опоравувувал од силната поплава од претходната година. Владата планирала развој на инфраструктурата во земјата, почнувајќи од долгорочен систем за управување со вода до логистика. Кризата во еврозоната, наводно, му наштетила на економскиот раст на Тајланд во 2012 година, директно и индиректно влијаејќи врз извозот на земјата. БДП на Тајланд пораснал за 6,5 проценти, со главна стапка на инфлација од 3,02 проценти и суфицит на тековната сметка од 0,7 проценти од БДП на земјата.

На 23 декември 2013 година, тајландскиот бах паднал на најниско ниво во последните три години, поради политичките немири во текот на претходните месеци. Според *Блумберг*, тајландската валута изгубила 4,6 проценти во однос на ноември и декември, додека исто така падна и главниот индекс на акции (9,1 процент).

#### Пуч по 2014 година
По тајландскиот воен удар во мај 2014 година, агенцијата Франс прес (АФП) објавила статија во која се тврди дека нацијата е на „*раб на рецесија*“. Објавено на 17 јуни 2014 година, главната тема на написот е заминување на скоро 180.000 Камбоџанци од Тајланд поради страв од имиграциска „*кампања*“, но заклучила со информација за намалувањето на тајландската економија од 2,1 процент квартално, од јануари до крајот на март 2014 година.

Од престанокот на полицискиот час што го вовела војската во мај 2014 година, претседателот на Федерацијата на тајландски индустрии (FTI), изјавил дека тој предвидува раст од 2,5-3 проценти за тајландската економија во 2014 година, исто така како ревитализација на тајландската туристичка индустрија во втората половина на 2014 година. Понатаму, Супант исто така го цитирал идното разгледување на Одборот за инвестиции за заостанати инвестициски проекти, проценети на околу 700 милијарди бати, како економски поволен процес што би се случил околу октомври 2014 година.

Значајните економски перформанси на Тајланд довеле кон крајот на 2015 година до зголемена критика за постапувањето на економијата на Националниот совет за мир и ред (NCPO), како домашните, така и во влијателните западни медиуми.

Економскиот раст на земјата од 2,8% во првиот квартал на 2019 година бил забележан како најбавен од 2014 година.

##### Тајланд 4,0
Воената влада ја открила својата најнова економска иницијатива „*Тајланд 4,0*“ во 2016 година. Тајланд 4.0 е „... *главниот план за ослободување на Тајланд од стапицата со среден приход, што ќе ја направи нација со високи примања за пет години*“.

Владиниот наратив го опишува Тајланд 1.0 како аграрна економија на Тајланд пред неколку децении. *Тајланд 1.0* попуштил на *Тајланд 2.0*, кога економијата на нацијата се префрлила на лесната индустрија, текстилот и преработката на храна. *Тајланд 3.0* го опишува денешниот ден, а тешката индустрија и енергетиката сочинуваат 70% од тајландскиот БДП. *Тајланд 4.0* е опишан како економија водена од високотехнолошки индустрии и иновации што ќе доведат до производство на производи и услуги. Според генералот Прајут Чан-Оча, Тајланд 4,0 е составен од три елементи: *1.* *Тајланд нека биде нација со високи примања*, 2. *Направете го Тајланд поинклузивно општество* и 3. *Фокусирајте се на одржлив раст и развој*.

Критичарите на Тајланд 4.0 истакнуваат дека на Тајланд му недостасуваат специјалисти и експерти, особено во висока технологија, потребни за модернизација на тајландската индустрија. „... *Владата ќе мора да дозволи увоз на странски специјалисти за да помогне во приближувањето на Тајланд 4,0*“, изјавил директорот за истражување за инклузивен развој на Институтот за истражување за развој на Тајланд (ТДРИ). „... *тоа нема да биде лесно бидејќи локалните професионални здруженија ќе се спротивстават на идејата бидејќи тие професионални кариери сакаат да ги резервираат само за Тајланѓаните*“. Тој продолжил да истакнува дека само 56 проценти од населението на Тајланд има пристап до Интернет, што е пречка за создавање на високотехнолошка работна сила. Голем удар на Тајланд 4.0 е охрабрувачки потег кон роботско производство. Но, членството на Тајланд во Економската заедница на АСЕАН (АЕК), ги прави евтините работници од соседните земји уште полесно достапни, што ќе го отежни економскиот случај да се префрли на роботи. Сомчаи исто така истакнал дека бирократската природа на тајландската влада ќе ја отежне реализацијата на *Тајланд 4,0*. Секој план за акција повикува на резултати од неколку министерства, „*сите се големи, несмасно водени организации*“ кои бавно ги извршуваат своите задачи.

##### КОВИД-19
Во септември 2020 година, Светска банка прогнозирала дека тајландската економија ќе се намали за 8,9% до крајот на годината поради пандемијата КОВИД-19 .

## Макроекономски трендови

### Бруто домашен производ (БДП)
Подолу е дадена табела која го покажува трендот на тајландскиот бруто домашен производ (БДП) од 1980 до 2012 година:

Извор: Со исклучок на податоците од 2012 година, сите горенаведени податоци се од Светската база на податоци на ММФ за економски изгледи (април 2013 година).

Во текот на изминатите 32 години, економијата на Тајланд се проширила. БДП по сегашни цени покажува дека од 1980 до 2012 година тајландската економија се зголемила скоро шеснаесет пати кога се мери во бат, или скоро единаесет пати кога се мери во долари. Ова го прави Тајланд 32-та најголема економија во светот, според ММФ. Во однос на БДП, Тајланд претрпел пет периоди на економски раст. Од 1980 до 1984 година, економијата растела во просек за 5,4 проценти годишно. Регионалните бизниси сочинуваат 70 проценти од БДП, при што Бангкок учествува со 30 проценти.

По девалвацијата на валутата во 1984 година и Договорот од Плаза од 1985 година, значителен износ на странски директни инвестиции (главно од Јапонија) ја зголемила просечната стапка на раст на 8,8 проценти од 1985 до 1996 година пред да падне на 5,9 проценти годишно од 1997 до 1998 година. Од 1999 до 2006 година, Тајланд имал просечна стапка на раст од 5,0 проценти годишно. Од 2007 година, земјата се соочила со голем број предизвици: воен удар кон крајот на 2006 година, политички превирања од 2008 до 2011 година, финансиската криза во САД го достигнал својот врв од 2008 до 2009 година, поплави во 2010 и 2011 година и криза во Еврозоната во 2012 година. Како резултат, од 2007 до 2012 година просечната стапка на раст на БДП изнесувала 3,25 проценти годишно.

Во јуни 2019 година, Комитетот за монетарна политика предвидела раст на БДП од 3,3% во 2019 година, што претходно бил проценет на 3,8%.

### БДП по глава на жител
Табелата подолу го прикажува тајландскиот БДП по глава на жител во споредба со другите економии во Источна и Југоисточна Азија. Сите податоци, освен ако не е поинаку наведено, се во американски долари ($).

## Сиромаштија и нееднаквост
Бројот на сиромашни во Тајланд се намалил од 7,1 милиони луѓе во 2014 година, 10,5 проценти од населението, на 4,9 милиони луѓе во 2015 година, или 7,2 проценти од населението. Линијата на сиромаштија во Тајланд во 2014 година била дефинирана како приход од 2,647 бати месечно. За 2015 година таа изнесувала 2.644 бати месечно. Според NESDC, *Сиромаштија и нееднаквост во Тајланд*, растот на земјата во 2014 година изнесува 0,8 проценти и 2,8 проценти во 2015 година. Генералниот секретар на NESDC, изјавил дека растот се должи на влијанието на владините политики. Извештајот исто така истакнал дека 10 проценти од тајландското население заработило 35 проценти од вкупниот приход на Тајланд и поседува 61,5 проценти од неговата земја.

Тајланд бил рангиран како трета најнееднаква нација во светот, зад Русија и Индија, во *Книгата за податоци за богатство* на Кредит Свис *2016* (придружен волумен на *Глобалниот извештај за богатството 2016*   ), при што проценува дека еден процент од тајландското население поседува 58 проценти од богатството на Тајланд.

## Индустрии

### МСП
Буквално сите фирми на Тајланд, 99,7 проценти или 2,7 милиони претпријатија, се класифицирани како мали или средни претпријатија (МСП). Од 2017 година, МСП сочинуваат 80,3 проценти (13 милиони) од вкупното вработување на Тајланд. Во огромен број, преовладуваат МСП, но нивниот придонес кон БДП на нацијата се намалил од 41,3 проценти од БДП во 2002 година на 37,4 проценти во 2013 година. Нивниот пад на придонесот се рефлектира во нивната стапка на обрт: *седумдесет проценти пропаѓаат во рок од „... неколку години*“. 

### Земјоделство, шумарство и риболов
мини|300x300пкс| Тајланд е најголем извозник на ориз во светот . Четириесет и девет проценти од работната сила во Тајланд се вработени во земјоделството.
Случувањата во земјоделството од 1960-тите ја поддржуваат транзицијата на Тајланд во индустријализирана економија.  Неодамна во 1980 година, земјоделството обезбедувало 70 проценти од вработеноста. Во 2008 година, земјоделството, шумарството и риболовот придонеле со 8,4 проценти во БДП; во руралните области, работните места на фармите обезбедуваат половина од вработувањето.  Оризот е најважната култура во земјата и Тајланд долго време бил извозник број еден во светот на ориз, до неодамна заостанувала и од Индија и од Виетнам. Зејата е голем извозник на ракчиња. Другите култури вклучуваат кокос, пченка, гума, соја, шеќерна трска.

Тајланд е трет по големина извозник на морска храна во светот. Вкупниот извоз на риба вредел околу 3 милијарди американски долари во 2014 година, според *Асоцијацијата на замрзната храна од Тајланд*. Рибарската индустрија во Тајланд вработува повеќе од 300.000 лица.

Во 1985 година, Тајланд назначил 25% од својата површина за заштита на шумите и 15% за производство на дрва. Шумите се издвоени за зачувување и рекреација. Помеѓу 1992 и 2001 година, извозот на трупци се зголемил од 50 000 на 2 000 000 кубни метри годишно.

Регионалната епидемија на птичји грип негативно влијаела на земјоделскиот сектор на Тајланд во 2004 година, а цунамито од 26 декември ја уништила рибарската индустрија во Андаманското Море. Во 2005 и 2006 година, се проценува дека земјоделскиот БДП се намалил за 10 проценти.

Тајланд е втор најголем извозник на гипс во светот (по Канада), иако владината политика го ограничува извозот на гипс за да ги поддржи цените. Во 2003 година, Тајланд произвел повеќе од 40 различни минерали, со годишна вредност од околу 740 милиони американски долари. Во септември 2003 година, за да ги поттикне странските инвестиции во рударството, владата ги намалила своите ограничувања за рударството од страна на странски компании и ги намалила авторските надоместоци на минералите што и ги должеле на државата.

### Индустрија и производство
алт=Women wearing gloves and masks on an assembly line|мини|300x300пкс| Работници во производствена линија во фабрика.
Во 2007 година, индустријата придонела со 43,9 проценти од БДП, вработувајќи 14 проценти од работната сила. Индустријата се проширила со просечна годишна стапка од 3,4 проценти од 1995 до 2005 година. Најважниот под-сектор на индустријата е производството, кое учествуваше со 34,5 проценти од БДП во 2004 година.

#### Електрични и електронски
Електрична и електронска опрема (Е & Е) е најголемиот извозен сектор во Тајланд, што изнесува околу 15 проценти од вкупниот извоз. Во 2014 година, извозот на E&E на Тајланд достигнал 55 милијарди американски долари.  Секторот вработувал приближно 780 000 работници во 2015 година, што претставува 12,2 проценти од вкупното вработување во производството.  

Од 2020 година, Тајланд е најголем извозник на компјутери и компјутерски компоненти во АСЕАН. Тајланд е втор најголем производител во светот на тврди дискови (HDD) по Кина, со *Western Digital* и *Seagate Technology* меѓу најголемите производители. Но, проблемите може да се појават за високотехнолошкиот сектор во Тајланд. Во јануари 2015 година, индексот на производство во земјата паднал за 22-ри последователен месец, со производство на стоки како што се телевизорите и радијата со пад од 38 проценти на годишно ниво. Производителите се преселуваат во нации каде работната сила е поевтина од Тајланд. Во април 2015 година, производството требало да биде прекинато во фабриката на LG Electronics во провинцијата Рајонг. Производството е преместено во Виетнам, каде трошоците за работна сила на ден се 6,35 $ наспроти 9,14 $ во Тајланд. „Самсунг електроникс копродукции“ објавил отворање две големи фабрики за паметни телефони во Виетнам. 74 проценти од платените работници во секторот се соочуваат со висок ризик да бидат заменети со роботи, бидејќи овие позиции се состојат од „*повторливи, не-когнитивни задачи*“.

#### Автомобилство
Тајланд е лидер во АСЕАН во производство и продажба на автомобили. Во секторот биле вработени приближно 417 000 работници во 2015 година, што претставува 6,5 проценти од вкупната вработеност во сите производствени индустрии и отпаѓа околу 10 проценти од БДП на земјата. Во 2014 година, Тајланд извезел автомобилска стока во вредност од 25,8 милијарди американски долари.  Дури 73 проценти од работниците во автомобилскиот сектор во Тајланд се соочуваат со висок ризик од губење на работното место поради автоматизација.  

### Енергија
Потрошувачката на енергија во Тајланд во 2004 година била проценета на 3,4&nbsp;квадрилиони британски топлински единици, што претставува околу 0,7 проценти од вкупната потрошувачка на енергија во светот . Тајланд е нето увозник на нафта и природен гас; сепак, владата промовира етанол за да го намали увозот на нафта и додаток на бензин метил терцијарен бутил етер.

Во 2005 година, дневната потрошувачка на нафта на Тајланд од 838,000 барели го надминала своето производство од 306,000. Четирите рафинерии за нафта во Тајланд имаат комбиниран капацитет од 703,100 барели. Владата размислува за регионален центар за преработка и транспорт на нафта што служи во југо-централна Кина. Во 2004 година, потрошувачката на природен гас во Тајланд била 1,055 милиони барели.     .

## Наводи

## Литература
* The economic history of Siam from the 16th to the 19th century, together with factors affecting the economic outlook for the twentieth, are presented in 
*Porphant Ouyyanont. 2017. A Regional Economic History of Thailand. ISEAS–Yusof Ishak Institute.
*Pasuk Phongpaichit and Chris Baker. “A History of Thailand”. Cambridge University Press.
*Pasuk Phongpaichit and Chris Baker. “A History of Ayutthaya.”
*Sompop Manarungsan. “Economic Development of Thailand: 1850-1950”
*David Feeny. “Political Economy of Productivity”
*Tomas Larsson. “Land and Loyalty.”
*James Ingram. “Economic Change in Thailand: 1850-1970.” 
*William Skinner. “Chinese Society in Thailand: An Analytical History.” Cornell University Press
*Jessica Vechbanyongratana and Thanyaporn Chankrajang: “A Brief Economic History of Land Rights in Thailand.”
* 
* 

## Белешки

## Надворешни врски
* Thai Ministry of Commerce
* Thailand Business News
*World Bank Summary Trade Statistics Thailand
*Tariffs applied by Thailand as provided by ITC's ITC Market Access Map, an online database of customs tariffs and market requirements