Струмички дијалект

мини|десно|350п|Струмичкиот дијалект на картата на македонските дијалекти

**Струмички дијалект** — дијалект на македонскиот јазик. Дијалектот спаѓа во групата на источни дијалекти од централното наречје. Овој дијалект се зборува во југоисточниот дел на Република Македонија, односно во градовите Струмица, Радовиш и околните низински села во Струмичко-радовишката Котлина, како и во селата под подножјето на Беласица и Огражден.

## Фонетско-фонолошки одлики:

* Двојни вредности за *цвь-* : *цăв- // цăф-* : *цăфте, рăсцåфте*...и *цве-* : *цвет, цвете, рăсцвéте, гуруцвéт*...
* Замена на *ѕвь-* во *ѕво-*: *ѕвоне, ѕвонче*...
* Преод на *свь* во *сам*: *сăмнýл’ка*, *сăмнах*...
* Промена на *цѣ-* во *ца-* : *цăдúлка, цатка, цалина, цафка* но: *цел ден, цепци, цепка, цепе, цепенúца*...
* Ретки остатоци од мешањето на носовките: *зајăк, јăнгýла, јарбица, пајăк,* но: *изúк, ичимéн, еза, ече, едăр*...
* Појава на протетичко *в* : *ваглен, важе, вазăл, вăтóк...*                                                          
* Неопределен акцент: *питéл, рибáр, пустéл’а, рăсулнúца, јáбука, кувáчница, пéрница, бúвулица, крáстăвица*...
* Парадигматски карактер на акцентот: *чúм мă нèјќе, нè у сáкăм и јáс; нá сăм гу видéл нèго*...
* Редукција на неакцентираните самогласки: *бăчúло, слăнúна, убăф; вичéра, дибéл, пиштéра*...
* Чување на меѓусамогласното *в*: *бивул, гувéдо, уснóва, столуве*...
* Егзистирање на фонемата *х*: *бохче, бух, Влах, врх, глух, грех, змех, мох, них, прах, сирумáх, сух*; во наставките за аорист и имперфект: *орāх, жнијāх, вршāх*...односно: *урáх, жнијáх, вршúх* и сл.              
* Промената на *сч* во *шч*: *лишче, клашче, мошче, брешче, ношче, појашче, пршче, убрáшче*... односно во *хч*: *лихче, мехце, прхче* и сл.  

## Морфолошки одлики
* Генерализирање на номинативната форма кај личните имиња: *Стујáн, кăжáх му нă Стујáн, бéх ус Стујáн*...                                                                                                                                                        
* Множинска наставка *- ове*: *вулóве, зетуве, кочуве, ругóве* и сл.
* Отсуство на членските форми на *в* и *н*.
* Лична заменка за трето лице *он* (*она, оно, они*)
* Кратка множинска заменска форма *ги*: *них ги*.
* Отсуство на партикулата *- зе* // *- зи* кај посвојните заменки за трето лице женски род: *нејн, нејна, нејно, нејни*.
* Аналитички датив кај заменките: *нă мене ми, нă тебе ти, нă него му, на неа ѝ, нă нас ни, нă вас ви, нă них им*, и кај личните имиња: *нă Стујан, нă Марко, нă Петрăто, нă Мара*.
* Отсуство на наставката *- т* во трето лице еднина на сегашното време: *вика, носе, сече*.
* Форма *са*, односно *сă* во трето лице множина од глаголот *сум*.
* Глаголска *л*-форма *донел*: *дујнсéл, дујнсéла, дујнсéло, дујнсéле*
* Ретка употреба на глаголските форми од типот *има* *донесено*, *е дојден*: *имăм одăно двапăти нă вудинúца и иднúч на градо, уд некни е дојдăн*...
* Предлог *у*(*ф*) наместо стариот предлог въ: *дујдéх у Битула нă пăзáр*; *дујдéх уф селто*; *у мéне дујдéа нă гóсте*; *ујдéх уф нèго нă свáдба*; 
* Удвојување на предлогот *со*: *сăс мака*, но: *ус стапо*, *уз ножо*, *уз ракăта*.
* Употреба на предлогот *врз*: *пăднá врз кáмино, фрлú сă врз нèго*.
* Отсуство на предлогот *кон.*
* Изразување на посесивно значење само со предлогот *на*: *кашта нă Томето, детто нă Марко*.
* Отсуство на деминутивната наставка *- уле*.
* Задглаголската положба на кратките заменски форми: *видéх а ќерка ѝ нă Мара, видé ле гу детто*?
* Недоследно чување на помошниот глагол во трето лице во сложените форми со ‘сум’: *он сă варнáл, он сă мијáл, ќе е викáл, ут чéра сă дóјдăни*.
* Недоследна употреба на двојниот објект: *затвури вратта, викни татко ти*.

## Лексички одлики
* *Големиот број лексички особености што егзистираат во струмичкиот крај се истакнуваат со својата свежина. Меѓу покарактеристичните лексички единици од овој говор се лексемите: *липки* ‘ноздри’, *глетка* ‘црнка’, *курéм* ’мев’, *утилница, зăврăтнúца, буфтăнúца* // *писнúца* ‘тупаница’, *смугав* ‘блед’, *кувéт* ‘сила’, *капе* (*се*) ‘се крши’, *куне* (*се*) ‘молчи’, *туче* ‘победува’, *момичка* ‘девојче’, *мрфка* ‘парче месо’, *кăпенúна* ‘сланина’, *фрк* ‘краешник’, *џилéтка* ‘плетена волнена блуза’ *бăлтăн* ‘зимско долго палто’, *мумúја* ‘долга шамија’, *лавреш* ‘топло време’, *србугáска* ‘шипка’, *цвеќе* ‘багрем’, *шлипка* ‘прачка’, *френка* ‘домат’, *кăкăрáска* ‘страчка’ *кукумафка* ‘утка’, *пујка* ‘мисирка’, *мусе* ‘ждребе’, *пуле* ‘мало магаре’, *дăнáчка* ‘женско теле’, *бишка* ‘свиња’, *бурсýк* ‘јазовец’, *кăрлúп* ‘лилјак’, *пржóк* ‘полжав’, *стрф* ‘мамец за јадица’, *пăтóн* ‘чардак, ходник’, *ќурсúа* ‘печка’, *подница* ‘црепна’, *бунèла* ‘виљушка’, *вале* ‘пали’ (оган), *стакне* ‘разгори’ (оган)...

## Наводи


## Надворешни врски
* Аудиоматеријал од говорот од с. Банско, Струмичко од колекцијата на Божидар Видоески - Фонотека на Центарот за ареална лингвистика при МАНУ 

Дијалект
Категорија:Македонски дијалекти