Производ за еднократна употреба

**Производ за еднократна употреба** — производ направен за еднократна употреба, по што се рециклира или се отстранува како цврст отпад. Терминот понекогаш се употребува и за производи кои можат да траат неколку месеци (на пр. филтри за воздух за еднократна употреба) за да се направи разлика од слични производи што траат неограничено (на пр. филтри за воздух што се перат). Зборот „материјали за еднократна употреба“ не треба да се меша со зборот „потрошен материјал“, кој е широко користен во машинскиот свет. На пример, заварувачите ги сметаат прачките за заварување, врвовите, млазниците, гасот итн. за „потрошни материјали“, бидејќи тие траат само одредено време пред да треба да се заменат. Потрошните материјали се потребни за да се одвива процесот, како што се мастила за печатење и стапчиња за заварување, додека производите за еднократна употреба се предмети што можат да се отфрлат откако ќе се оштетат или повеќе не се корисни.

## Терминологија
„*За еднократна употреба*“ е придавка што опишува нешто што не може повторно да се употреби и се фрла по употреба. Многу луѓе сега го употребуваат терминот како именка или содржина, т.е. „за еднократна употреба“, но всушност ова е сè уште придавка бидејќи именката е имплицирана.

Владата на Велика Британија вклучила истрага за тоа како најдобро да се дефинира „пластика за еднократна употреба“ во својот консултативен документ од 2018 година за „справување со проблемот со пластиката".

## Материјали

Производите за еднократна употреба најчесто се изработуваат од хартија, пластика, памук или полистиренска пена. Производите кои се направени од композитни материјали како ламинатите на пример, се тешки за рециклирање и е поголема веројатноста да се отстранат на крајот од нивната употреба. Тие обично се отстрануваат на депонии бидејќи тоа е евтина опција. Сепак, во 2004 година, Европската Унија донела закон со кој се стопирало дозволувањето на отстранување на отпад на депонии.

## Пластика за еднократна употреба
Синтетичките пластични производи добиле на популарност во текот на првата половина на 20 век и првично се продавале како супериорен, лесен, но издржлив материјал во споредба со постојните материјали како стакло и метал. Сепак, индустријата за пластика ги променила своите пораки и стратегија во 1950-тите. За да ги зголеми приходите, индустријата за пластика се префрлила на производство на евтина и потрошна пластика, што го истакнал и Лојд Стоуфер, уредник на списание за индустријата за пластика, на конференцијата за пластика во 1956 година, кога изјавил дека „*иднината на пластиката е во корпата за отпадоци*“. Индустријата за пластика, преку повеќегодишна успешна маркетиншка кампања, воспоставила норма за пластични производи за еднократна употреба, наместо претходната норма за повторна употреба. Во 1963 година, Штуфер коментирал „*Дојде среќниот ден кога никој повеќе нема да смета дека пластичната амбалажа е премногу добра за фрлање*“. 

Голем број на влади ги зголемуваат своите напори за постепено укинување на пластичните производи и пакувања за еднократна употреба и за управување со отпадот од пластична амбалажа на еколошки прифатлив начин.

Во 2015 година, Европската Унија (ЕУ) усвоила директива со која се барало намалување на потрошувачката на пластични кеси за еднократна употреба по лице на 90 до 2019 година и на 40 до 2025 година. Во април 2019 година, ЕУ усвоила дополнителна директива со која се забраниле речиси сите видови пластика за еднократна употреба, освен шишињата, од почетокот на 2021 година.

Во Велика Британија, во консултацијата на Министерството за финансии на Велика Британија од 2018 година за оданочување на пластичниот отпад за еднократна употреба, било забележано дека процесот на производство на пластика за еднократна употреба потекнува од претворањето на природно присутни супстанции во полимери, кои варираат во нивниот капацитет за повторна обработка во еден или повеќе наврати, што значи дека некои полимери можат да се преработат и повторно да се користат само еднаш, а други во моментов не можат да се преработат на економски начин и затоа се предодредени да имаат само еднократна употреба. Продажбата на пластичен прибор за јадење за еднократна употреба, стапчиња за балони и чаши и садови за храна од полистирен била забранета во Англија од 1 октомври 2023 година, по објавата за „*некои од најзагадувачките пластични предмети за еднократна употреба*“ објавена во јануари 2023 година. Во исто време, биле воведени ограничувања во врска со снабдувањето со пластични чинии, послужавници и чинии за еднократна употреба.

Директивата на ЕУ за пластика за еднократна употреба (Директива 2019/904) стапиЛА на сила во земјите-членки на ЕУ на 3 јули 2021 година.

Исто така, во 2021 година, австралиската Фондација Миндеру објавила извештај наречен „Индекс на производители на пластичен отпад“, во кој се заклучило дека половина од пластичниот отпад за еднократна употреба во светот го произведуваат само 20 компании. Кина денес е најголемиот потрошувач на пластика за еднократна употреба.

## Примери за еднократна употреба
### Производи за кујна и јадење

* Алуминиумска фолија и алуминиумски тави
* Прибор за јадење / пијалаци за еднократна употреба (на пр. чинии, чаши)
* Пластичен прибор за јадење (на пр. лажици, ножеви, виљушки)
* Чаршафи за еднократна употреба
* Обвивки за колачиња, филтри за кафе
* сламки за пиење
* Влажна марамица

### Пакување
Амбалажата обично е наменета за еднократна употреба. Хиерархијата на отпад бара минимизирање на материјалите. Многу амбалажи и материјали се погодни за рециклирање, иако вистинските проценти на рециклирање се релативно ниски во многу региони. На пример, во Чиле, само 1% од пластиката се рециклира.Повторната употреба и пренамената на амбалажата се зголемува, но на крајот контејнерите ќе се рециклираат, компостираат, спалуваат или ќе се депонираат.

Постојат многу форми на контејнери како што се кутии, шишиња, тегли, кеси итн. Материјалите кои се употребуваат се хартија, пластика, метали, ткаенини итн.

Голем број земји усвоиле закон за да се обезбеди дека отпадот од пластична амбалажа собран од домаќинствата се сортира, преработува, комбинира и повторно се употребува или рециклира. Исто така, во многу земји постојат забрани за пластично пакување храна за еднократна употреба.

### Материјали за еднократна употреба во угостителската индустрија

Во 2002 година, Тајван започнал да презема мерки за намалување на употребата на прибор за еднократна употреба во државните установи и бизнисите, како и за намалување на употребата на пластични кеси. Годишно, нацијата со 17,7 милиони луѓе произведувала 59.000 тони отпад од садови за еднократна употреба и 105.000 тони пластични кеси за отпад, а во годините од тогаш се преземаат сè поголеми мерки за намалување на количината на отпад. [1] Во 2013 година, Администрацијата за заштита на животната средина на Тајван (EPA) целосно ја забранила употребата на прибор за еднократна употреба во 968 училишта, владини агенции и болници во земјата. Се очекува забраната да намали 2.600 метрички тони отпад годишно.

Во Германија, Австрија и Швајцарија биле донесени закони со кои се забранило употребата на садови за храна и пијалаци за еднократна употреба на настани од голем обем. Ваква забрана постои во Минхен, Германија, од 1991 година, и важи за сите градски објекти. Ова вклучува настани од сите големини, вклучувајќи ги и многу големите (божиќен пазар, саем Ауер-Дулт, Октоберфест и Минхенски маратон). За мали настани од неколку стотици луѓе, градот договорил една корпорација да понуди изнајмување на садови и опрема за машина за миење садови. Делумно преку оваа регулатива, Минхен го намалил отпадот генериран од Октоберфест, кој привлекува десетици илјади луѓе, од 11.000 метрички тони во 1990 година на 550 тони во 1999 година.

Кина произведува околу 57 милијарди пара стапчиња за еднократна употреба годишно, од кои половина се извезуваат. Околу 45 проценти се изработуваат од дрво – околу 3,8 милиони од нив – главно памучно дрво, бреза и смрека, а остатокот е направен од бамбус. Јапонија употребува околу 24 милијарди пара од овие хартиени производи за еднократна употреба годишно, а глобално се употребуваат околу 80 милијарди пара, кои ги фрлаат околу 1,4 милиони луѓе. Стапчињата за повеќекратна употреба во рестораните имаат рок на траење од 130 оброци. Во Јапонија, оние за еднократна употреба чинат околу 2 центи, а оние за повеќекратна употреба чинат обично 1,17 долари, па затоа цената на производите за повеќекратна употреба е подобра кога цената е рамномерна од 2,60 долари. Кампањите во неколку земји за намалување на овој отпад започнале да даваат одреден ефект.

Израел се смета за најголем корисник во светот на садови за еднократна употреба за храна и прибор за јадење. Секој месец се употребуваат, произведуваат и отстрануваат околу 250 милиони пластични чаши и повеќе од 12 милиони хартиени чаши. Во Израел нема закони за производство или увоз на садови за еднократна употреба за храна.

Кулхар е традиционална глинена чаша без рачки од Јужна Азија која обично е небојадисана и неглазирана и е наменета за еднократна употреба. Бидејќи кулхарите се прават со печење во печка и речиси никогаш не се употребуваат повторно, тие се по својата природа стерилни и хигиенски. Пазарите и тезгите со храна на Индискиот Потконтинент традиционално служеле топли напитоци, како што е чајот, во кулари, кои го исполнувале напитокот со „*земјена арома*“ што честопати се сметала за привлечна. Јогурт, топло млеко со шеќер, како и некои регионални десерти, како што е кулфи (традиционален сладолед), исто така се служат во кулхари. Кулхарите постепено отстапиле место на полистиренот и чашите од обложена хартија, бидејќи вторите се полесни за носење на големо и поевтини.⁠⁠

### Медицински и хигиенски производи

Производителите на медицински и хируршки помагала ширум светот произведуваат мноштво производи наменети само за еднократна употреба. Примарната причина е контролата на инфекциите; кога еден предмет се употребува само еднаш, тој не може да пренесе инфективни агенси на следните пациенти. Производителите на кој било вид медицински помагала се обврзани да се придржуваат до бројни стандарди и прописи. ISO 15223: Медицински помагала и EN 980 наведуваат дека инструментите или уредите за еднократна употреба треба да бидат означени како такви на нивното пакување со универзално препознатлив симбол што означува „не употребувајте повторно“, „еднократна употреба“ или „употребете го само еднаш“. Овој симбол е бројот 2, во круг со линија од 45° низ него.

Примери за медицински и хигиенски производи за еднократна употреба вклучуваат:

* Медицински игли
* Тоалетна хартија
* Крпи за еднократна употреба, хартиени крпи
* Презервативи и други контрацептивни производи
* Клизми за еднократна употреба и слични производи
* Памучни стапчиња и влошки
* Медицински ракавици и ракавици за чистење
* Медицински респиратори за прашина (маски за прашина)
* Пелени за бебиња и возрасни, како и панталони за тренинг
* Бричеви за бричење, бричеви за безбедност, комплети за депилација, чешели и други производи за контрола на влакна
* Четки за заби, забен конец и други производи за орална нега
* Болнички престилки
* Гаќички за еднократна употреба по породувањето
* Контактни леќи, иако се достапни и контактни леќи за повеќекратна употреба. 

### Електроника
[мини| [Батерија|Батерии за еднократна употреба]]

* Батериите што не се полнат се сметаат за опасен отпад и треба да се фрлат само како такви.
* Касети со мастило за еднократна употреба
* Камери за еднократна употреба
* Уреди за еднократна употреба за електронски цигари, спирали, кертриџи, резервоари/капсули

### Одбрана и спроведување на законот
* Пластични манжетни
* Муниција
* Лента за барикади

### Други производи за широка потрошувачка
мини| Хемиски пенкала за еднократна употреба

* Вреќи за ѓубре
* Кесички за правосмукалка, филтри за вода, воздух, течност за ладење и други филтри
* Хемиски пенкала, гуми за бришење и други прибори за пишување
* Филмски сетови и театарски сетови
* Хартија за завиткување подароци
* Етикетите, налепниците и придружните заштитни облоги се за еднократна употреба и обично се фрлаат по употреба.
* Цигари и пури, плус пакетчиња цигари, филтри и хартија за виткање.
* Бензин
* Природен гас
* Хартиени производи; тоалетна хартија, хартиени салфетки, весници итн.

## Наводи

## Извори
* 

## Надворешни врски

Категорија:Загадување
Категорија:Управување со отпад
Категорија:Дом