Градини Боболи

алт=Градините Боболи, Фиренца, Италија|мини|Градините Боболи, Фиренца, Италија
мини|План на градините Боболи. Крај на 18-ти - почеток на 19 век
**Градините Боболи** () е историски парк во градот Фиренца кој бил отворен за јавноста во 1766 година. Првично дизајниран за Медичи, тој претставува еден од првите и најважни примери на италијанската градина, која подоцна послужила како инспирација за многу европски судови. Големата зелена површина е вистински музеј на отворено со статуи од различни стилови и периоди, антички и ренесансни кои се распоредени низ градината. Исто така, има големи фонтани и пештери, меѓу нив и прекрасната грото Буонталенти изградена од уметникот, архитект и скулптор Бернардо Буонталенти помеѓу 1536 и 1608 година.

## Историја и распоред
мини|Амфитеатрски статуи
мини|Поглед на градините Боболи од дворот Аманати: фонтана и амфитеатар
Градините, директно зад палатата Пити, главното седиште на големите војводи Медичи од Тоскана во Фиренца, се некои од првите и најпознатите официјални италијански градини од 16 век.  Стилот во градината е развиен  од средината на 16 век, како што бил развиен овде, вклучувал подолги аксијални развои, широки чакалски патишта, значителен „изграден“ елементи од камен, раскошна употреба на статуи и фонтани и размножување на детали, координирани во полу - приватни и јавни простори кои биле формирани со класични акценти: грото, нимфеуми, градинарски храмови и слично. Отвореноста на градината, со простран поглед на градот, била неконвенционална за своето време. Градините биле многу раскошни, имајќи предвид дека не му бил дозволен пристап на никој надвор од потесното семејство Медичи, а не се знае дали некогаш се одржувале прослави или забави во градините.

Градините Боболи биле поставени за Елеонора ди Толедо, сопругата на Козимо I де Медичи. Името може да е поврзано со „Боголи“ или „Борголи“, веројатно име на семејство кое претходно го поседувало земјиштето. Првата фаза едвај ја започнал Николо Триболо кога починал во 1550 година, по што изградбата ја продолжил Бартоломео Аманати. Џорџо Вазари придонел за планирањето, а Бернардо Буонталенти придонел со скулптури, како и со сложената архитектура на грото во дворот што ја дели палатата од нејзината градина.

Градината нема природен извор на вода. За да се наводнуваат растенијата, бил изграден канал за снабдување со вода од блиската река Арно во сложен систем за наводнување.

Примарната оска, центрирана на задната фасада на палатата, се издига на ридот Боболи од длабок амфитеатар; неговата форма наликува на половина од класичен хиподром или тркачка патека. Во центарот на амфитеатарот и прилично џуџест од неговата положба е антички египетски обелиск Боболи донесен од вилата Медичи во Рим. Оваа примарна оска завршува во фонтаната на Нептун (на непочитуваните Фирентинци позната како „Фонтана со виљушка“ за нептуновиот трозабец); скулптурата на Нептун, од Столдо Лоренци, е видлива на хоризонтот додека посетителот се качува по падината.

Џулио Париџи ја поставил долгата секундарна оска, *Виотолоне* или *Кипарски пат* под прав агол на примарната оска. Овој пат водел низ низа тераси и водни одлики, од кои главната бил комплексот Изолото, со боскетите од двете страни, а потоа дозволувал излез од градините речиси кај Порта Романа, која била една од главните порти на заграден град. Во 1617 година, Париџи ја изградил *грото на Вулкан* (*Grotticina di Vulcano*) по оваа оска.

Градините поминале низ неколку фази на работа за проширување и реструктуирање. Тие биле зголемени во 17 век до нивната денешна големина од 45.000 метри² (111 хектари). Градините Боболи формирале музеј на отворено на градинарски скулптури кој вклучува многу римски антиквитети, како и дела од 16 и 17 век.

Во првата фаза од градењето, амфитеатарот бил ископан на ридот зад палатата. Првично формиран од исечени рабови и зеленило, подоцна бил формализиран со обнова во камен украсен со статуи засновани на римски митови како што е Фонтаната на океанот (извајана од Џамболоња, подоцна пренесена на друга локација во истата градина). Малата грото на Мадама и Големата пештера биле започнати од Вазари и завршени од Аманнати и Буонталенти помеѓу 1583 и 1593 година.

Дури и додека биле подложени на реставраторски работи во 2015 година, статуите на Големото Грото сè уште биле изложени; тие се дефинирачки примери на маниристичка скулптура и архитектура. Внатрешно и надворешно украсено со сталактити и оригинално опремени со водоводи и бујна вегетација, грото е поделено на три главни делови. Првата била  фрескаирана за да се создаде илузија на природна пештера, засолниште што им овозможува на овчарите да се заштитат од диви животни; во него првично биле сместени *Затворениците* од Микеланџело (сега се заменети со копии), статуи кои прво биле наменети за гробот на папата Јулиј II. Другите соби во грото ја содржат познатата *Венера која се  капе* на Џамболоња и групата *Париз и Хелена од* 18 век од Винченцо де Роси.

## Фонтаната на Нептун
На ридот над амфитеатарот има двојна рампа, што води до *фонтаната на Нептун*. Неговата главна одлика е голем слив со централна бронзена статуа на *Нептун*, направена од Столдо Лоренци некаде помеѓу 1565 и 1568 година. Фонтаната е изградена истовремено со нејзиниот попознат пандан, *фонтаната на Нептун* на Аманати, која се наоѓа на аголот на Палацо Векио на плоштадот Дела Сињорија во центарот на Фиренца. Повисоко на ридот е статуата на *изобилството* (*Довиција*). Збирно, овие дела се чини дека алудираат на легенда во која боговите Атина и Нептун се натпреваруваат за улогата на покровител на Атина. Во таа легенда, Нептун ја удира земјата со својот трозабец, предизвикувајќи вода да извира од неа.

## Фонтана дел Бакино
*Фонтана дел Бакино* е скулптурно дело од 1560 година на Валерио Чиоли (1529-1599) со статуа слична на славниот џуџест буфон од дворот на Козимо I де Медичи, Големиот војвода од Тоскана, Нано Морганте по моделот на Дионис и јавањето на желка. Во 1572 година статуата била претворена во фонтана.

## Изолото
Изолото е остров со овална форма во езерце затворено со дрвја и е речиси на крајот од алтернативната оска Виотолоне. Во центарот на островот се наоѓа Фонтаната на Океанот, а во околниот ров има статуи на Персеј и Андромеда (училиште на Џамболоња). Изолото било поставено од Џулио и Алфонсо Париџи, околу 1618 година.

## Галерија

Jardín de Bóboli, Florencia, Italia, 2022-09-19, DD 35.jpg|Амфитеатар
Jardín de Bóboli, Florencia, Italia, 2022-09-19, DD 25.jpg|*Изолото*
Податотека:Jean-Baptiste-Camille Corot 004.jpg|*Фиренца. Поглед од градините Боболи*, Жан-Батист-Камил Коро, по 1834 година.
Податотека:Grotta_del_buontalenti,_Vincenzo_de'_Rossi,_Paride_che_rapisce_Elena_03.JPG|Група *Париз и Хелен* од Винченцо де Роси како што се гледа во *грото Буонталенти*
Податотека:Grotta del buontalenti, prima sala 05.JPG|Маниристички високи релјефи во *грото Буонталенти*
Jardín de Bóboli, Florencia, Italia, 2022-09-19, DD 25.jpg|*Нептуновата фонтана*
Податотека:Fontana del Bacchino (Boboli) valerio cioli 03.JPG|*Фонтана дел Бакино*


## Наводи

## Литература

* 
* 
* *Bernardo Buontalenti and the Grotta Grande of Boboli*, ed. Sergio Risaliti, Maschietto Editore, Florence, 2012. ISBN&nbsp;
* Marco Vichi *In the Boboli Garden*, art book for children, illustrated by Francesco Chiacchio, photo by Yari Marcelli, transl. Stephen Sartarelli, Maschietto Editore, Florence, 2015. ISBN&nbsp;

## Надворешни врски
* 
* Giardino di Boboli - a Gardens Guide review
* 360 degree virtual tour of Boboli Gardens
* Article about Boboli Gardens
* Florence's Boboli Gardens
* Boboli Gardens by Tuscany official tourism website
* Museums in Florence-Boboli Gardens

Категорија:Знаменитости во Фиренца
Категорија:Италијански ренесансни градини
Категорија:Туристички атракции во Фиренца
Категорија:Паркови во Италија