open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лиман (геологија)

[десно|мини|222x222пкс| Сателитска снимка од лиманот долж брегот на [Црно Море|Црното Море, направена со помош на сателитот Ландсат.]]
**Лиман** — назив за еден вид естуар, најчесто карактеристичен за бреговите на Црното и Азовското Море. Се образува на бреговите каде што ефектот на плимата и осеката не е изразен, па речниот тек е блокиран од седименти. По потекло, може да биде *морски* - кога седиментите ги носи морската струја или *речни* - кога седиментите ги носи поголема река.

Називот Лиман главно се користи за релјефни облици на западните и северните брегови на Црното Море, како и на Азовското Море. Примери за лимани се езерото Варна во Бугарија, езерото Разелм во Романија и Днестарскиот Лиман во Украина. Руските географи исто така го користат називот лиман кога опишуваат некои облици кои не се поврзани со Црното Море - на пр. Анадирскиот Лиман () во Чукотскиот Автономен Округ.

## Име
[десно|мини|200x200пкс| Лиман создаден на устието на реките [Днепар и Јужен Буг.]]
Зборот *лиман* доаѓа од рускиот јазик (). Потеклото на зборот е старогрчко (), што во превод значи залив или пристаниште. Со проширувањето на Отоманското Царство на западните и северните брегови на Црното Море, Турците го прошириле зборот и на крајот навлегува во бугарскиот, романскиот, украинскиот и рускиот јазик.

## Поврзано
* Естуар
* Лагуна

## Наводи

## Литература
* Анѓелиќ М. 1990 година *Геоморфологија* . Белград: Институт за воена географија
* Марковиќ М., Павловиќ Р., Чупковиќ Т. во 2003 година *Геоморфологија* . Белград: Институт за учебници и наставни средства
* Пешиќ Л. во 2001 година *Општа геологија - Егзодинамика* . Белград: Рударско-геолошки факултет

Категорија:Црно Море
Категорија:Географија на Украина
Категорија:Географија на Романија
Категорија:Географија на Бугарија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Брачано

**Брачано** () е населба во Италија во округот Рим, регионот Лацио.

Според проценката од 2011 година во населбата живееле 12459 жители.  Населбата се наоѓа на надморска височина од 314 м.

## Градови партнери

* Нојзес
* Шатне Малабри

## Поврзано

* Провинции во Италија
* Италијанците

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Градови во Италија
Италија Ностра

**Италија Ностра** (*Наша Италија*) е италијанска непрофитна организација посветена на заштитата и промоцијата на историското, уметничкото и еколошкото наследство на земјата.

## Историја
Организацијата била формирана на 29 октомври 1955 година, од Умберто Заноти Бјанко, Пјетро Паоло Тромпео, Џорџо Басани, Десидрија Пазолини Дал'Онда, Елена Кроче, Лујџи Мањани, Хуберт Хауард и Антонио Цедерна, мала група луѓе извлечени од римската интелигенција, со конкретна цел да се спротивстави на проектираното уривање на дел од историскиот центар на градот. Промоцијата на пристапот кон урбанистичкото планирање кој ги зачувува локациите со историска архитектура останал во фокусот на движењето; сепак, нејзините интереси се прошириле со текот на времето и го вклучиле зачувувањето на сите аспекти на италијанското културно и еколошко наследство, а повеќе од 200 филијали се основани низ целата земја.

Во 1989 година, Италија Ностра се спротивставила на враќањето на Киринската Венера во Либија. Истата година, по концертот на Пинк Флојд во Венеција, кој предизвикал делумно влошување на историската локација во градот, Италија Ностра поднела жалба против властите на градот за недолично однесување и корупција. Во 1999 година, откако работниците откопале ѕид од античка римска вила додека ги граделе темелите на новиот паркинг во Ватикан (наречен „Божји паркинг“), Италија Ностра лобирала да го запре градежниот проект.

Во 2011 година, Италија Ностра го вклучила алармот за 59.000 дневни туристи во Венеција, потсетувајќи го печатот дека дневниот лимит за туристи во градот е поставен на 33.000 од студијата во 1988 година. Организацијата е долгогодишен противник на големите крстаречки бродови кои пловат низ венецијанската лагуна.

Во мај 2019 година, италијанското Здружение на водичи на екскурзија низ животната средина и Италија Ностра потпишале Меморандум за да развијат заедничка стратешка соработка за заштита и опишување на италијанското наследство. Во јули 2019 година, Италија Ностра побарала од УНЕСКО да ги вклучи Венеција и нејзината лагуна во списокот на светско наследство во опасност. Во октомври 2019 година, Италија Ностра се спротивставила на привремениот трансфер на *[[Витрувиев човек|Витрувиецот]]* во Лувр во Париз.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Непрофитни организации во Италија
Тврдина Фуентес

**Форт Фуентес**, (), е поранешна воена тврдина на ридот Монтекио или Монтеџиоло во близина на Колико, во провинцијата Леко, Ломбардија, северна Италија.

Изградена е од шпанскиот гувернер на Милано, дон Педро Енрикез де Ацеведо, гроф од Фуентес, со цел да се брани северната граница на шпанскиот домен наспроти Грисонови на север. Изградбата била започната во 1603 година или октомври 1609 година под воениот архитект Габрио Бруска, и била значително завршена во рок од три години. Помошни утврдени структури биле кулата Сорико, Торета дел Пасо, Фортино д'Ада, Торино ди Боргофранконе, Торета ди Курчио и кулата Фонтанедо. Како и градот Милано, тврдината Фуентес му попуштила во 1706 година на принцот Јуџин од Савој, со што завршила шпанската контрола врз областа.

Тврдината била посетена во 1769 година од страна на императорот Јосиф II, кој ја прогласил за воено бескорисна. Таа била деактивирана во 1782 година, а ридот бил ставен на аукција на приватен купувач. Тврдината била во голема мера урната во 1796 година од генералот Рамбо по наредба на Наполеон и на барање на Грисон. Во текот на 19 век урнатините станале засолниште на групи бандити кои австриската жандармерија не можела да ги отстрани.

Од 1911 до 1913 година на локацијата била изградена Тврдината Монтекио-Лусарди со осум пушки, а кружната шпанска кула на западната страна била урната во тоа време. Тврдината останала недопрена за време на Првата светска војна.

Во 1987 година, целиот рид, со урнатините на тврдината, бил купен од провинцијата Комо, а подоцна преминал во провинцијата Леко. Асоцијацијата Форте ди Фуентес, здружение за заштита на историскиот локалитет, е формирана во 1998 година.

## Наводи

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Тврдини во Италија
Орзо

**Орзо** (латински *hordeum),* е форма на тестенини, исечени на мали делови, слично на големо зрно ориз. Орзо традиционално се прави од бело брашно, но може да се направи и од цело зрно.

Името орзо е вообичаено за оваа форма на тестенини во Северна Америка, а поретко во Италија, италијанскиот збор *orzo* значи јачмен.

## Употреба
Постојат многу различни начини да се служи орзо. Орзо може да се служи: во супа, особено за деца, како дел од салата, пилаф или џувеци, или печени во тепсија. Орзо може да се обои со шафран, чили и црн грав за да се добијат жолти, портокалови или црни тестенини.

## Слични производи
Орзо во суштина е идентичен со грчката кујна, со турско кујна и во арапската кујна. Во Шпанија, еквивалентните тестенини се нарекуваат пинонес. Конфузија може да настане поради фактот што пинонес е исто така шпански збор за борови ореви. Птитим е тестенина во форма на зрно ориз, развиена во педесеттите години на минатиот век во Израел како замена за оризот.

## Подготовка
Орзо често се готви во италијански супи, како што е Минестроне. Исто така може да се вари и малку да се пржи за да се добие јадење слично на рижото.

## Надворешни врски

* Речник на италијански тестенини (втор дел)
* [Најпопуларните видови тестенини](https://bonapeti.rs/n5-107541-Najpopularnije_vrste_testenina_(paste))
* Тестенини низ вековите

## Наводи

Категорија:Храна
Категорија:Италијанска кујна
Категорија:Грчка кујна
Категорија:Турска кујна
Католика

**Католика** () е град и *[[Италијанска комуна|комуна]]* во провинцијата Римини, Италија, со 16.233 жители заклучно со 2007 година.

## Историја
Археолошките ископувања покажуваат дека областа веќе била населена во римско време.

Католика се издигнала како место за одмор за аџиите кои патувале на рутата Болоња-Анкона-Рим, на пат до светилиштето Лорето или до Свети Петар во Рим. Во 1500 година тој броел повеќе од дваесет таверни и гостилници. Само од втората половина на 19 век, рибарската индустрија станала актуелна во економијата на градот.

Еден од првите позабележителни посетители на плажата на Католика, бил Лисјен Бонапарт, братот на францускиот император, кој ја претпочитал неа наместо бучниот Римини, во 1823 година. Градот станал независна општина во 1896 година.

По завршувањето на Првата светска војна, туристичката индустрија станала доминантна.

## Главни знаменитости

* Црквата Сан Аполинаре (13 век)
* *К*ула Малатеста (1490)
* Археолошки музеј 
* Галерија С. Кроче (16 век)
* Стражарска кула (сега вклучена во затворена дискотека)
* *Ле Нави*, Аквариум Католика

## Луѓе

* Чезаре Пронти (1626–1708), сликар
* Емилио Филипини (1870–1938), сликар
* Гвидо Морганти (1891–1954), Праведници меѓу народите
* Егидио Ренци (1900–1944), маченик на Фосе Ардеатин
* Доменико Раси (1924–1944), патриот
* Ванцио Спинели (1924–1944), патриот
* Џузепе Ричи (1890-1972) политичар
* Енрико Молари, тркач на мотоцикли
* Џована Филипини, политичар
* Ералдо Печи, (1955) фудбалер
* Алберта Ферети (1950), моден дизајнер
* Умберто Паолучи (1944), директор на Мајкрософт Европа
* VВинченцо Чекини (1934), сликар
* Самуеле Берсани (1970), пејач
* Гвидо Паолучи (1932-2006), доктор
* Џанлука Маги, писател
* Марко Симончели (1987–2011), тркач на мотоцикли
* Џампјеро Тичи (1959), кошаркарски тренер
* Андреа Цинчиарини, кошаркарка
* Лука Леардини, пилот
* Николо Антонели, тркач на мотоцикли
* Мауро Пиани (1959), јахти Азура

## Меѓународни односи
Католика е збратимена со:

*  Кортина д'Ампецо, Италија
*  Ходонин, Чешкаc
*  Сен Дје де Вож, Франција
*  Фаш Тимниј, Франција
*  Дебрецин, Унгарија

## Настани

* Празникот на Стела Марис: рибарски бродови и фонголаи води во средината на морето, статуата на Богородица „Стела Марис“, по религиозна поворка.
* Фестивалот на цвеќето: од 1950-тите, Католика е домаќин на шоу на цветни пазари со многу тезги по улиците на градот.
* Розовата ноќ, прославена во градот покрај брегот од Католика до Беларија. Тоа е фестивал кој се слави во јуни-јули и е од последно време: можноста за сите продавници, барови и ресторани ги красат просториите во розова боја, со танцување на плажа и нуркање во морето на полноќ.
* Саемот на античките вкусови на копното и морето, со локална дегустација на вино, содржи анимации и концерти.
* Меѓународен мистеричен филмски фестивал на Католика (познат на италијански како *Festival internazionale del giallo e del mistero di Cattolica,* но меѓународно претежно познат по својата најчесто користена кратенка „MystFest“.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална веб страна 

Категорија:Кули во Италија
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Градови во Италија
Категорија:Градови во Емилија-Ромања
Тимбало

**Тимбало** е италијанско печено јадење кое се состои од тестенини, ориз или компири, со една или повеќе други состојки (сирење, месо, риба, зеленчук или овошје). Варијациите вклучуваат сос од печурки и ракчиња *Тимбало Алберони*, именуван по Џулио Алберони; и сос од телешко и домати *Тимбало Патадезе*.

## Етимологија
Името доаѓа од францускиот збор за тимпан (*timbale*). Сортите Тимбало се разликуваат од регион до регион, а понекогаш се познати како бомба, тортино, сарту (вид на неаполско тимбало со сос од ориз и домати) или пастицио (што почесто се користи за да се однесува на слично јадење печено во кора за тесто). Познат е и како тимпано и тимбале. Слично е на касерола и понекогаш на англиски се нарекува пита или солена торта.

## Подготовка
мини|Редење ''Тимбало Патадезе''
мини|''Тимбало Патадезе'', пред да се исече
Јадењето се подготвува во калап или кружна тава, а како врзивно средство се користат јајца или сирење. Оризот најчесто се користи како состојка во Емилиа Ромања, каде јадењето се нарекува бомба и се пече со фил од гулаб или друга птица дивеч, грашок, локално сирење и сушени тестенини. Крепите се користат како основа во Абруцо, а во другите региони се користат равиоли или њоки. Во Сицилија, обично се прави со тестенини и модар патлиџан.

Понекогаш се користи и сос од печурки или фондута, богата супа и сос од пиемонтско сирење, а Ана Дел Конте напишала дека бешамелот е најконзистентно користената состојка во тимбалите.

## Во популарната култура
Тимбало го има во филмот *„Големата ноќ“* од 1996 година, иако јадењето таму се нарекува *тимпано* (регионален или семеен термин).

## Поврзано

* Лазањи

## Наводи

## Надворешни врски

* ''Тимбало сицилијански'' рецепт 
* 

Категорија:Италијанска кујна
Категорија:Јадења од тестенини
Абола

десно|мини| Двајца мажи облечени во абола, како што се гледа на барелјефите на триумфалната капија на Септимиј Север во Рим
***Абола*** била облека слична на наметка што ја носеле античките Грци и Римјани. Нониј Марцел цитирал пасус од Варо за да покаже дека тоа е облека што ја носат војниците (*vestis militaris*), а со тоа и се спротивставувале на тогата. Римските жени, исто така, носеле верзија на *абола* барем до царскиот период.

*Аболата*, сепак, не била ограничена на воени прилики, туку се носела и во градот. Посебно ја користеле стоичките филозофи во Рим, исто како што грчките филозофи биле навикнати да се разликуваат по одредена облека.

Поимот абола е всушност латинизација на грчкиот збор *амбола* () или *анабола* (), за широка волнена наметка.

## Поврзано

* Пенула

## Наводи


## Надворешни врски

* Абола (напис во Смитовиот речник за грчки и римски антиквитети)

Категорија:Римска облека
Категорија:Воени униформи
Клаксвик

**Клаксвик** — втор најголем град на Фарските Острови по Торсхавн. Градот на наоѓа на островот Бордој, кој е еден од најсеверните острови во рамките на Фарските Острови. Градот е административен центар на општината Клаксвик.

## Историја
Првата населба во Клаксвик датира од времето на Викинзите, но дури во 20. век областа се споила со цел да создаде голем, модерен фарски град кој станал културен и трговски центар за Северните Острови и Фарските Острови како целина.

Клаксвик се наоѓа помеѓу два заливи што се наоѓаат еден до друг. Има важно пристаниште со рибарска индустрија и модерна рибарска флота. Првично, на местото каде што сега се наоѓа Клаксвик постоеле четири фарми. Со време, тие прераснале во четири села: Вагур, Мирјаноири, Гердар и Упсалир; кои на крајот се споиле за да го формираат градор Клаксвик во 1938 година. Она што го поттикнал развојот на градот било формирањето на централизирана продавница за сите северни острови на локацијата.

Пиварата „Föroya Bjór“ (во превод Фарско пиво) во Клаксвик е фарска фамилијарна пиварница, основана во 1888 година. Овенот е симбол на пиварницата уште од нејзиното основање. Од август 2007 година, кога пиварата „Restorffs Bryggjarí“ згаснала, Föroya Bjór е единствениот производител на пиво и безалкохолни пијалаци на Фарските Острови.

Со отворањето на тунелот Нордојатунилин во април 2006 година, кој ги спојува островите Бордој и Ејстурој, Клаксвик се поврзал со главното копно на Фарските Острови и сега се смета за едно од неговите клучни пристаништа. Во градот се одржува фестивалот Сумарфестивалурин.

## Збратимени градови
Клаксвик е збратимен со следните градови:
*  - **[[Сисимиут]]**, Гренланд
*  - **[[Коупавогир]]**, Исланд
*  - **[[Трондхејм]]**, Норвешка
*  - **[[Норшепинг]]**, Шведска
*  - **[[Тампере]]**, Финска
*  - **[[Оденсе]]**, Данска
*  - **[[Таиџи (Вакајама)|Таиџи]]**, Јапонија од 2018 година
*  - **[[Вик (град)|Вик]]**, Шкотска, Обединето Кралство.

## Спорт
Во градот функционираат неколку спортски клубови, и тоа фудбалски клуб (Клаксвик), машки и женски ракометен клуб и гимнастички клуб.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место на Општина Клаксвик (на фарски и англиски) 
* Мрежно место на пристаништето Клаксвик

Категорија:Градови на Фарските Острови
Грана (сирење)

мини|Грана
**Грана** — вид тврдо, зрело сирење од Италија со зрнеста текстура, кое често се користи за рендање. Сирењата Грана обично се прават во форма на големи тркала. Структурата често се опишува како кристална, а тркалата се сечат со прилично тап нож во облик на бадем, дизајниран за таа цел, наместо да се сечат со остар. Во рамките на Европската Унија, терминот *грана* е законски заштитен со заштитената ознака на потекло на Грана Падано; само Грана Падано може да се продава со користење на терминот во земјите на ЕУ.

Двата најпознати примери на сирења од типот грана се Пармиџано-Реџиано и Грана Падано. Двете сирења се во голема мера слични, при што второто е помалку остро, ронливо и зрнесто.
десно|мини|120px| ''Таљаграна'' (Грана секач)
Главната разлика помеѓу двете е тоа што кравите кои произведуваат Пармигиано-Региано јадат само трева и житарки - без силажа, без конзерванси и без антибиотици. Кравите кои биле третирани со антибиотици се суспендирани од производството на Пармигиано-Региано и Грана Падано. Силажата е ферментирана сточна храна која бара додавање на природен конзерванс (лизозим) во Грана Падано. Во производството на Трентинграна и Пармиџано-Реџиано е забрането хранење силажа и додавање лизозим.

Други сирења Грана вклучуваат:

* Граноне Лодигиано (исто познато како *Типико Лодигиано*), произведено во областа Лоди
* Трентинграна, произведена во и околу Тренто
* Грансардо, од Сардинија
* Валграна, од Пиемонт
* Пекорино Романо, сирење од овчо млеко произведено главно во Сардинија, но и во Лацио, во областа Гросето во Тоскана.

Сирењата Грана вообичаено содржат кристали од сирење, полуцврсти до песокливи кристални дамки кои барем делумно се состојат од аминокиселината тирозин.

## Историја
Грана првично претставувала вид тврдо сирење од долината на реката По (Вале Падана) во Северна Италија, со карактеристична зрнеста текстура &#x2014; зборот „грана“ на италијански значи „жито“.

## Наводи


## Извори

* Rubino, R., Sardo, P., Surrusca, A. (2005), *Италијанско сирење* ,

Категорија:Италијанска кујна
Санта Марија ал Бањо

мини|
**Санта Марија ал Бањо** (порано **Санта Марија ди Бањи**) е италијанско село во Апулија, во Италија. Тоа е *[[Поделок (Италија)|дел]]* од општината Нардо и се наоѓа на Јонското Море.

## Географија
лево|мини|250x250пкс| Санта Марија ал Бањо
Санта Марија е едно мало рибарско село, кое е сместено на брегот на Заливот Таранто, на западниот брег на Јонското Море помеѓу Галиполи и Порто Цезарео. Има недопрени карпести и песочни плажи по целиот брег. Особено важен е соседниот регионален резерват за диви животни „Портоселваџо“, кој е познат природен парк со 400 хектари борова шума и седум километри висококвалитетен, незагаден брег. Портоселваџо е едно од главните зелени бели дробови во регионот на Апулија.

Санта Марија Ал Бањо е околу 45 минути патување со автомобил од Бриндизи, 20 минути од Лече и приближно еден час и 30 минути од Бари. Во селото има неколку продавници за храна, ресторани, пабови, барови отворени во лето 24 часа на ден, аптека, пошта, агенти за недвижнини, туристички агенти, берберници, бензинска пумпа, продавници за весници и неделен пазар. Многу големи супермаркети, трговски центри и модни бутици има во блиските градови Нардо, Галатоне, Галиполи и Лече.

## Главни знаменитости

### Музеј
Санта Марија ал Бањо била место на камп за раселени лица по Втората светска војна.

Во селото бил отворен нов музеј посветен на илјадниците преживеани од концентрационите логори кои патувале низ Италија на пат кон Израел по Втората светска војна. Музејот на сеќавањето и пречекувањето бил создаден во Санта Марија низ кој поминале околу 150.000 Евреи помеѓу 1943 и 1947 година. Музејот го содржи целиот материјал поврзан со времето од архивата на градскиот совет, вклучувајќи извештаи од сведоци, фотографии и видеа, како и мултимедијална просторија и библиотека.

### Крајбрежна кула
мини| Кулата на реката Галатена.
Санта Марија ал Бањо е место на средновековна крајбрежна кула, наречена Кула на реката Галатена, општо позната како „Четирите колони“ поради нејзината структура од четири слични столбови.

## Надворешни врски

* Камп за раселени лица од Втората светска војна во Санта Марија ал Бањо
* Видео од Санта Марија ал Бањо 
* Веб-камера во живо на Santa Maria al Bagno 

Категорија:Кули во Италија
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Населени места во Италија
Ангустиклавија

мини|Слика на коњаник облечен во неговиот ранг тога и туника, ангустиклавија.
***Ангустиклавија***, ***ангустиклавус*** или ***ангустус клавус*** била туника со тесни ленти (*туника*) со две тесни вертикални тирски пурпурни ленти (*клави*) во римскиот период. Туниката обично се носела под тогата со видлива лента од десната страна.

## Употреба и значење
*Ангустиклавијата* била туника поврзана со чинот и функцијата на коњите, или коњаниците, еден од двата највисоки правни реда во аристократскиот Рим. Членовите на редот биле воени лица, често патрици (*patrici*), кои служеле како коњанички единици во војната. За време на мирот тие често служеле како лични асистенти на римските сенатори. Коњаниците носеле *ангустиклавија* под *трабеа*, кратка тога со карактеристична форма и боја. Носеле и коњички чевли и златен прстен. Пругите на туниката биле широки околу еден инч, што било во контраст со *латиклавусот* на сенаторот, кој имал ленти широки три инчи.

Траките со пурпурна нијанса *на ангустиклавија* ги разликувале членовите на коњаничкиот ред од другите римски достоинственици и од обичните граѓани. Во Стариот Рим, виолетовата боја се повеќе се поврзувала со повисоките класи и на крајот со императорот и судиите на империјата. Така, *ангустиклавијата* служела да го означи социјалниот статус над обичното граѓанство, но под сенаторите и судиите.

Во одредени прилики, особено за време на политички или општествени превирања, сенаторите во Рим избрале да ја носат коњичката туника како јавен приказ на неволја. Оваа практика била дел од полуегалитарното наследство на Републиката. Во 58 п.н.е., кога трибината на плебс Клодиј го туркала Цицерон во егзил, сенаторите ја презеле *ангустиклавијата* во знак на јавен протест. Во текот на античката римска историја, ангустиклавијата го изгубила своето симболично значење и класното поврзување. Ѕидните слики и другите претстави на римското минато „ги прикажуваат сите типови мажи и момчиња кои носат пруги со слична ширина - но подоцна имало обиди да се наметнат или повторно да се воведат сенаторската и коњаничката класа“.

## Наводи

Категорија:Римска облека
Категорија:Историја на облекувањето
Сопресата

мини| Вид на италијанска сопресата
**Сопресата** е италијанска сува салама. Иако има многу варијации, се прави од два главни типа: сув колбас типичен за Базиликата, Апулија, и Калабрија, и многу различен вид салама, направена во Тоскана и Лигурија. Сè уште е дел од јужноиталијанското културно наследство каде локалното население (особено во помалите рурални градови) сами ја колат свињата и го користат сето тоа, без ништо да фрлат, користејќи некои делови за правење суво месо, вклучително и сопреса. Сопресата понекогаш се подготвува со шунка.

## Сорти
*Сопресата [[Базиликата]]* главно се произведува во Ривело, Канчелара, Ваљо и Лагонегро. *Сопресата Калабрија* има статус на заштитена ознака на потекло; особено познат е оној вид произведен во Акри и Деколатура. *Соппресата Пуља* од Мартина Франка е исто така многу позната.

*Сопресата Тоскана*, сопресата од Тоскана, се прави од преостанатите делови на свињата. Прво, главата се вари неколку часа. Кога е готово, се вади месото и кожата. Целото месо и кожата, вклучително и јазикот, се сечкаат, се зачинуваат, а потоа се филуваат во голема обвивка. Течноста за готвење се прелива за да ја покрие смесата и потоа се додава и течноста за готвење (со висока содржина на желатин) се згуснува за да се спои се. Слично е на англискиот браун, полскиот салцесон и германскиот *прескопф* (австриски *Пресвурст*).

*Сопресата Венета* го добила своето име по практиката на притискање на саламата помеѓу дрвени штици што резултира со права, сплескана форма. Северно-италијанската верзија од Виченца, во регионот Венето, ја отстранила пресираната форма и станала меѓународен фаворит.

## Поврзано

* Капоколо
* Мортадела
* Проскито

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Италијанска кујна
Еван Родерик

**Еван Родерик Андерсон** (; 29 јуни 1995) e канадски глумец.

Тој има постар брат, Стјуарт. Еван првпат се заинтересирал за изведувачки уметности кога го видел концертот на Ролинг стоунс на 10-годишна возраст и решил да се занимава со тоа како тинејџер.

## Наводи

## Надворешни врски
*

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1995 година
Категорија:Канадски глумци
Критско востание (1896–1897)

мини|десно|Критски востаници
**Критското востание од 1897–1898** било успешно востание на грчкото население на Крит против османлиската власт. Востаниците првично добивале помош од Кралството Грција, а подоцна и од Големите сили (Обединетото Кралство, Франција, Италија, Австроунгарија, Германија и Русија).

Востанието претставувало кулминација на неколку неуспешни востанија на Крит во текот на 19ти век.   По избунувањето на воените дејства, некои европски сили се обиделе да посредуваат во конфликтот, да го блокираат Крит и да ја запрат борбата на островот.

Конфликтот зафршил во 1898 кога востаниците и осмалиските власти се согласиле на формулата претставена од европските сили со која на Крит му била дадена автономија.

Категорија:Грција во новиот век
Днестарски Лиман

десно|мини|251x251пкс| Сателитска снимка на Днестарскиот Лиман направена со сателит.
**Днестарски Лиман** () — лиманот образуван на устието на реката Днестар во Црното Море. Се наоѓа во Украина во Одеската Област. На неговиот западен брег се наоѓа градот Билгород-Днестровски, а на источниот брег се наоѓа градот Овидиопол. Градот Шабо, кој се наоѓа низводно од Билгород-Днестровски, е познат по производството на вино.

Површината на лиманот варира од 360 до 408 квадратни километри, долг е 42,5 км, а максималната ширина му е 12 км. Просечната длабочина изнесува 1,8 м, а најголемата 2,7 м.

## Надворешни врски
* Топографска карта на северниот дел на лиманот во размер 1:100.000
* Топографска карта на јужниот дел на лиманот во размер 1:100.000

Категорија:Црно Море
Категорија:Географија на Украина
Преживеан Србија

***Survivor Serbia*** е српска верзија на меѓународната франшиза *Survivor* од 1997 година. Српската верзија започна со емитување на 27 октомври 2008 година. Од првата до третата сезона единствен водител беше Андрија Милошевиќ , а од четвртата Маријана Батиниќ му се придружи како ко-водител. Од петтата водители се Бојан Периќ од српскиот тим и Марио Млинариќ од хрватск.

Натпреварувачите се натпреваруваат во игри кои можат да бидат за награда што може да им го олесни животот на островот или за племенски имунитет што ќе ги спаси од племенски совет и исфрлање на некој натпреварувач од нивното племе. Племето што ќе ја изгуби битката за имунитет оди на игра за личен имунитет, наградата на неа е ѓердан кој ќе ја спаси личноста што ја освоил од исфрлање.

Четвртата сезона е снимана во соработка со хрватската верзија и беше последна верзија на Survivor Srbija. После 10 години, Сурвајвор повторно се врати на малите екрани. И таа како претходната сезона, беше во соработка со хрватската верзија.Премиерно беше прикажано на Нова на 14 март 2022 година. Шестата сезона беше најавена на 1. јуни 2022, а започна со емитување на 6. март 2023 на Нова С.

## Формат и правила
Шоуто се состои од одреден број натпреварувачи, кои се борат да преживеат во многу тешки услови на природата, без основни средства за живот. На почетокот, натпреварувачите се поделени на две племиња, кои секојдневно излегуваат на меѓусебна борба за награди и уште поважно, имунитет, кој им овозможува да останат на островот уште најмалку неколку дена. Племето кое ја губи битката за имунитет оди на племенски совет каде елиминира еден од своите натпреварувачи. После одредено време, племињата се растураат и се обединуваат во едно заедничко племе. Тогаш започнуваат инвидуалните битки. Во инвидуалните битки, натпреварувачите се борат за поединечни награди, лични имунитети, како и двојни или црни гласови кои го олеснуваат и продолжуваат нивниот престој на островот. На крајот остануваат тројца финалисти, а за победник гласаат членовите на големиот совет, односно натпреварувачите од племињата кои беа изгласани. Победникот добива награда од 100.000 евра. Во српската верзија до четвртата сезона наградата беше 50.000 евра кои беа намалени на 30.000 евра од петтата.

## Преглед на серијата
Климент Размов

**Климент Размов** (  —  во ) — македонски револуционер на ВМОРО и деец на Македонската федеративна организација.

## Животопис
Се приклучил на ВМОРО набргу после Илинденското востание. По Првата светска војна студирал право во Софија. Како припадник на левицата на македонското револуционерно движење, во 1920 година се приклучил кон Привремената комисија на македонската емиграција во Бугарија. Автор е на проект-уставот за обединување на македонската емиграција, усвоен на Обединителниот конгрес одржан во јануари 1923 година.

Набрзо по *деветојунскиот преврат*, од страна на четниците на Тодор Александров, бил одвлечкан од неговиот дом и убиен од страна на Димитар Ѓузданов - четник на Тодор Александров. Бил убиен бидејќи бил начитан човек и имал храброст да ги разболичува делата на ВМРО (Автономистичка).

## Наводи

Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Дваесеттиот век (филм)

**„Дваесетти век“** (англиски: *20th century*) – филм на режисерот Хауард Хокс (Howard Hawks) од 1934 година. Автори на сценариото се Чарлс Брус Милхоланд (Charles Bruce Millholland) и Бен Хехт (Ben Hecht), а главните улоги ги играат: Џон Баримор (John Barrymore), Керол Ломбард (Carole Lombard) и Волтер Коноли (Walter Connolly).

## Синопсис
Разгиграниот холивудски импресарио, Оскар Џафи (го игра Баримор), се наоѓа во тешка состојба. За да ја поправи својата кариера, тој се обидува да ја врати својата поранешна љубовница, Лили (ја игра Ломбард) која, благодарение на него, сега е голема холивудска ѕвезда...

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Црно-бели филмови
Категорија:Филмови од 1934 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на Хауард Хокс
Категорија:Филмови со Волтер Коноли
Категорија:Филмови со Керол Ломбард
Категорија:Филмови со Керол Ломбард
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Холивуд
Втората смена

**„Втората смена“** — роман за деца на македонскиот писател Велко Неделковски.

## Содржина
Романот се состои од 17 глави:
* Еден ден во јуни (радосна вест)
* Вторник, 15 јули (поаѓање)
* Среда, 16 јули (прв ден)
* Четврток, 17 јули (втор ден)
* Петок, 18 јули (трет ден)
* Сабота, 19 јули (четврти ден)
* Недела, 20 јули (петти ден)
* Понеделник, 21 јули (шести ден)
* Вторник, 22 јули (седми ден)
* Среда, 23 јули (осми ден)
* Четврток, 24 јули (деветти ден)
* Петок, 25 јули (десетти ден)
* Сабота, 26 јули (единаесетти ден)
* Недела, 27 јули (дванаесетти ден)
* Понеделник, 28 јули (тринаесетти ден)
* Вторник, 29 јули (четиринаесетти ден)
* Среда, 30 јули (враќање)

## Технички податоци
Во 2010 година, романот бил објавен од издавачката куќа Просветно дело, Редакција „Детска радост“, во библиотеката „Лектирни изданија“. Лектурата и коректурата ги извршил Дениз Тесторидес, додека корицата, илустрациите, дизајнот и графичкото уредување се дело на Жарко Туниќ. Книгата е испечатена во печатницата „Напредок“ во Тетово. Таа има 137 страници, каталогизирана е во НУБ „Св. Климент Охридски“, Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 9989-30-601-Х.

## Наводи

Категорија:Дела на Велко Неделковски
Категорија:Детска книжевност
Категорија:Македонски романи
Категорија:Изданија на Детска радост
Момбаркаро

**Момбаркаро** е *[[Италијанска комуна|комуна]]* (општина) во провинцијата Кунео во италијанскиот регион Пиемонт, сместена на околу 70 километри југоисточно од Торино и околу 45 километри источно од Кунео.

На 31 декември 2004 година, во Момбаркаро имало население од 319 жители и површината изнесувала 20.4 км².

Момбаркаро граничи со овие општини: Камерана, Горзењо, Монезиљо, Мурацано, Ниела Белбо, Паролдо, Прунето, Сале Сан Џовани и Сан Бенедето Белбо.

## Демографска еволуција

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:2000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:1108
 bar:1871 from: 0 till:1236
 bar:1881 from: 0 till:1153
 bar:1901 from: 0 till:1090
 bar:1911 from: 0 till:1081
 bar:1921 from: 0 till:1094
 bar:1931 from: 0 till:1213
 bar:1936 from: 0 till:1231
 bar:1951 from: 0 till:1203
 bar:1961 from: 0 till:802
 bar:1971 from: 0 till:558
 bar:1981 from: 0 till:431
 bar:1991 from: 0 till:370
 bar:2001 from: 0 till:320

PlotData=

 bar:1861 at:1108 fontsize:XS text: 1108 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:1236 fontsize:XS text: 1236 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:1153 fontsize:XS text: 1153 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:1090 fontsize:XS text: 1090 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:1081 fontsize:XS text: 1081 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:1094 fontsize:XS text: 1094 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:1213 fontsize:XS text: 1213 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:1231 fontsize:XS text: 1231 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:1203 fontsize:XS text: 1203 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:802 fontsize:XS text: 802 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:558 fontsize:XS text: 558 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:431 fontsize:XS text: 431 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:370 fontsize:XS text: 370 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:320 fontsize:XS text: 320 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Data from ISTAT



## Наводи


Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Општини во Италија
Категорија:Италија
Категорија:Градови во Пиемонт
Камерана

**Камерана** — комуна (општина) во провинцијата Кунео во италијанскиот регион Пиемонт, сместена на околу 80 километри југоисточно од Торино и околу 45 километри источно од Кунео.

Камерана граничи со следниве општини: Готасека, Момбаркаро, Монезиљо, Монтеѕемоло, Сале дел Лангхе, Сале Сан Џовани и Салицето.
мини|Карта на провинцијата Кунео, каде што се е обележана Камерана.

## Наводи

__ИНДЕКС__

Категорија:Општини во Италија
Категорија:Италија
Категорија:Градови во Пиемонт
Милан Конев

**Милан Конев** (  —  во  ) — македонски револуционер на ВМОРО и свештено лице.

## Животопис
Со знаење на деветојунската власт, преоблечени како стражари, четници на Тодор Александров и Александар Протогеров, влегле во куќата на свештеникот Милан и го одвезле во непознат правец каде бил убиен. Милан бил федералист и не ги признавал царските бандити за автономисти.

## Наводи

Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Категорија:Македонски преселници во Софија
Шпагети Карбонара

мини| Шпагети Карбонара
**Карбонара** е италијански вид тестенини со потекло од Рим. Се прави со јајца, тврдо сирење, чадено месо и бибер. Јадењето со ова име и форма е создадено во средината на 20 век Од сирењата најчесто се користат Пекорино, Пармезан или комбинација од двете. Шпагетите се најчестиот облик на тестенини. Од чадено месо се користи чадена сланина или панцета.

## Потекло и историја
Како и кај многу рецепти, потеклото на ова јадење и неговото име се ретки, но се верува дека потекнува од регионот Лацио . За прв пат во пошироката јавност се појави во 1950 година кога во италијанскиот весник *Ла Стампа* бил опишан како омилено јадење меѓу американските офицери кои биле во Италија и Рим за време на Втората светска војна.

## Подготовка
Шпагетите се варат во благо посолена вода, додека се пржи сланината на тава во сопствените масти. Смесата од јајца, сецкано сирење и бибер се меша со варените шпагети. Се додава сланината и тогаш се заедно се става на тава каде се создава кремаст сос со парчиња сланина. По некои рецепти се користи само жолчката, а по некои и белката, додека во некои уште се додава и брокула, кромид, лук и печурки.

## Поврзано

* Италијанска кујна

## Наводи

Категорија:Италијанска кујна
Црква „Св. Атанасиј“ - Беловиште

**Свети Атанасиј** — главна манастирска црква на Беловишкиот манастир во гостиварското село Беловиште, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во западниот дел на селото Беловиште, сместена во шума.

## Архитектура
### Фрескоживопис

Црквата е фрескоживописана.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Беловиште 2.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Беловиште 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Беловиште 4.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Беловиште 5.jpg|Куполата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Беловиште 6.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Беловиште 7.jpg|Предниот дел
Податотека:Sv. Atanasij Beloviški (8).JPG|Поглед на црквата


## Поврзано
* Гостиварско архијерејско намесништво
* Гостиварска парохија
* Беловиште

## Надворешни врски

Беловиште
Категорија:Беловиште (Гостиварско)
Категорија:Беловишки манастир
Каноли

**Каноли** се италијански колачи кои потекнуваат од Сицилија и се дел од нејзината традиционална кујна. Традиционалните каноли се полнат со крем, засладени и премачкани со цимет, рижото сирење, а содржат и сечкани ореви.

## Историја
Каноли потекнува од Палермо и Месина и од секогаш се подготвувале како десерт. Постојат слични десерти и во блискоисточната традиција, кои биле популарни колачи во исламскиот свет. Постојат тврдења дека каноли почнале да се подготвуваат на Сицилија од муслимански мигранти.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Сицилија
Категорија:Италијанска кујна
Беловишки манастир

**Беловишки манастир** — манастир во северозападниот дел на Македонија, во близина на селото Беловиште.

Во непосредна близина на манастирот се наоѓа ресторанот „Дабов Лад“.

## Местоположба

Манастирот се наоѓа во дабова шума, во западниот дел на селото Беловиште.

## Градби

Во склоп на манастирот влегуваат една црква, чешма и помошни објекти.

### Црква „Св. Атанасиј“

Црквата е единствениот храм во манастирот.

## Галерија


Податотека:Беловишки манастир 2.jpg|Печка во дворот
Податотека:Ресторан „Дабов Лад“.jpg|Ресторанот „Дабов Лад“
Податотека:Беловишки манастир.jpg|Летниковец


## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Беловиште (Гостиварско)
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Тетовско-гостиварската епархија
Црква „Св. Никола“ - Беловиште

**Свети Никола** — главна селска црква во гостиварското село Беловиште, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во северниот дел на селото Беловиште, околу која се наоѓаат селските гробишта.

## Историја

Црква е подигната во 1866 година.

## Архитектура
### Фрескоживопис

Црквата е фрескоживописана.

### Иконостас

Црквата има свој иконостас.

## Галерија


Податотека:Фреска над влезната врата на црквата Свети Никола во Беловиште.jpg|Ниша со фреска над главниот влез
Податотека:Гробишта во Беловиште.jpg|Селските гробишта
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 2.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 3.jpg|Влезната порта
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 4.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 5.jpg|Ниша над главниот влез
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 6.jpg|Споредниот влез
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 7.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 8.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Беловиште 9.jpg|Внатрешноста
Податотека:Камбанарија на црквата „Свети Никола" во село Беловиште.jpg|Камбанаријата


## Поврзано
* Гостиварско архијерејско намесништво
* Гостиварска парохија
* Беловиште

## Наводи

## Надворешни врски

Беловиште
Категорија:Беловиште (Гостиварско)
Знаме на претседателот на Украина

**Знаме (стандард) на претседателот на Украина** () ― службеното знаме на претседателот на Украина.

Претседателското знаме на Украина било потврдено со указ на претседателот на Украина од 29 ноември 1999 година и било користено за време на инаугуративната церемонија. Претседателот на Уставниот суд на Украина е тој кој му го претставил на претседателот. При одржувањето на своето инаугуративно обраќање, претседателот зазема посебно место во салата за седници на Врховната Рада до која е поставена бојата на претседателот.

## Дизајн
Бојата на претседателот претставува сина квадратна ткаенина со златен трозабец во средината - Знакот на државата на кнезот Владимир Велики, обрабена со златен вегетативен украс. Двострана свилена ткаенина била извезена со употреба на сметачки технологии. На едната страна од бојата на претседателот има повеќе од милион конци од чисто злато и жолто златни конци. Везениот трозабец има волумен поради посебна постава. А знамињата на британскиот крал, соединетодржавскиот и францускиот претседател се направени со употреба на истата технологија.

## Поврзано

* Државни симболи на претседателот на Украина
* Знаме на Украина

## Наводи

## Надворешни врски

* Украина - Претседателско знаме на знамињата на светот
* Службена мрежна страница на претседателот на Украина
*  
Категорија:Национални симболи на Украина
Јуриј Химич

[мини| ''Неуништливата [Црква Света Софија (Киев)|Софија (од Киев)*. Слика од Јуриј Кимич, 1965 година. Украинска марка, 2005 година, 80 коп.]]
*'Јуриј Иванович Кимич''' (: 12 април 1928 година во Камjанец-Подилски – 23 јули 2003 година во Киев) ― советски и украински архитект и уметник (графичар), извонреден мајстор на архитектонскиот пејзаж, класика на украинската ликовна уметност од 20 век, наставник. Почесен уметник и архитект на Украина, член на Националниот сојуз на архитекти на Украина (1955), член на Националниот сојуз на уметници на Украина (1962), почесен уметник на Украинската ССР (1990), почесен член на Архитектонската академија на Украина. Во доцните 50-ти години на дваесеттиот век, меѓу историчарите на уметност, тој се здобил со слава како еден од најдобрите акварели на СССР од тоа време. Работел првенствено во водени бои и масло.

Обучен како архитект, тој сликал традиционални и историски градби, како што се цркви и манастири, како и градски пејзажи и пејсажи. Неговите уметнички дела денес се наоѓаат во различни музеи. Тој бил почестен со украинска поштенска марка во 2005 година со неговиот приказ на соборната црква „Св. Софија“ во Киев.

## Поврзано

* Марија Примаченко (1908-1997)

## Надворешни врски

* https://arthive.com/artists/41569~Yuri_Ivanovich_Khimich/biography
* http://en.gs-art.com/artists/5558/

Категорија:Починати во 2003 година
Категорија:Родени во 1928 година
Категорија:Украински машки сликари
Категорија:Советски машки сликари
Категорија:Украински архитекти од 20 век
Категорија:Украински архитекти од 21 век
Категорија:Украински уметници од 20 век
Категорија:Украински уметници од 21 век
Категорија:Украински сликари од 20 век
Категорија:Украински сликари од 21 век
Категорија:Советски уметници
Категорија:Советски архитекти
Категорија:Украински образовници
Категорија:Советски образовници
Ден на Киев

**Ден на Киев** () ― празник во украинскиот главен град Киев кој обично е славен во последната седмица од мај.

Воспоставен е Денот на Киев слично како и другите празници кои се славени во многу градови и населени места низ Украина. Прославите обично траат два дена и се одржувни во текот на последниот викенд од мај; глумци и музичари настапуваат на улиците на овој ден. Жителите на градот и туристите од предградијата патуваат во градот за да видат претстави и огномет што е одржуван навечер (околу 22:00 часот по источноевропско време). Првата прослава на Денот на Киев била одржана во мај 1982 година, што ја одбележа прославата на 1500-годишнината на Киев.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
Категорија:Празници во мај
Категорија:Култура на Киев
Категорија:Јавни празници во Украина
Категорија:1500-годишнина на Киев
Иванович (украинско презиме)

**Иванович** () ― украинско татково презиме што значи „син на Иван“. Суфиксот „ич“ претставува деминутив кој се однесува на „малиот“ односно потомокот. Татковиот облик е создаден со суфиксот „ович“, украинска варијанта еднаква на „вски“, „ски“, или „ов“, прикачен на името Иван (). „“ е еднакво на „Ивановски“, „Иваноски“ или „Иванов“. Така Иванович може да биде грубо преведено како „син на Иван“ или „Иванов син“. Ова е еден од неколкуте начини на кои „Иван“ може да биде претворен во презиме, со најмалку триесет и шест пријавени варијанти, вклучувајќи ги Иваненко, Ивањук и Иванчук.

## Поврзано

* Иванов
* Иванович (руско презиме)
* Ивановиќ
* Ивановски

## Наводи

Категорија:Презимиња
Категорија:Украинска култура
Иваненко

**Иваненко** (; ; ) ― украинско презиме. Може да се однесува на:

* Дмитриј Иваненко (1904–1994), советски физичар
* Оксана Иваненко (1906–1997), украинска писателка за деца и преведувач
* Виктор Иваненко (роден 1961 година), украински спортски стрелец
* Володимир Иваненко (1954–2006), украински телевизиски продуцент
* Вјачеслав Иваненко (роден 1961 година), советски тркач со печачење
* Евгениј Иваненко (роден 1995 година), белоруски фудбалер
Категорија:Презимиња од лични имиња
Категорија:Таткови имиња
Категорија:Украински презимиња
Фрак

мини| Карикатура во ''Vanity Fair'' од 1899 година прикажува британски благородник облечен во фрак.
**Фрак** — најсвечен црн вечерен костум за мажи, кој се носи на големи свечености и на приеми. Фракот се препознава по долгите скути одзади, а напред под струкот се исечени. Се носи преку штиркана бела кошула со јака што се вади и елек со бела пеперушка, на црни панталони со висок струк со црни лакирани чевли. Како моден додаток на фракот може да се носи шешир („цилиндер“) и бел шал.

Потекнува од 18 век кога се проширил од Англија на континентот. За време на владеењето на францускиот крал Луј XVI (1774 – 17992), фракот исто така бил судски свечен костум, а по Француската револуција, воена и службена униформа. Отпрвин, долг темен капут со тесен струк, фрак-мантилот е изработен во пастелни бои во ерата на романтичарите и добил грациозен облик: предниот дел е скратен, а две скути се веат во задниот дел. Со поедноставувањето на модата во втората половина на 19 век, фракот се изгубил како секојдневна граѓанска облека.

## Поврзано
* Смокинг

## Наводи

Категорија:Облека
Категорија:Галицизми
Смокинг

мини| Смокинг
**Смокинг** — машки вечерен костум, обично изработен од црна ткаенина, помалку свечен од фракот. Се состои од едноредно или дворедно сако со длабок рез на градите, со ревери обрабени со свила, црни панталони кои од надворешната страна имаат пришиено свилена лента а (француски галон) и често црн елек, кој може да го замени широк свилен појас. Со смокинг се задолжителни бела штиркана кошула, црна папилотка и црни лакирани чевли. Има и бел смокинг (почест во земјите со потопла клима), изработен од светло бела ткаенина, но денес смокинзите доаѓаат и во други бои.

Смокингот првенствено бил создаден како домашно палто прво за пушење, а потоа било заменето со *палто за вечера* - дел од облека во кој се пристапувало на трпеза. Зборот смокинг во оваа смисла првенствено се користи во континенталните европски земји, додека во земјите од англиско говорно подрачје оваа облека се нарекува *dinner jacket - сако* *за вечера* во Велика Британија и земјите од Комонвелтот (неформално и *блек тај (black tie - црна вратоврска*), односно *тукседо* во САД.

## Наводи

Категорија:Облека
Категорија:Англизми