Фердинанд I (Романија)

**Фердинанд I** (1865–1927) е крал на Романија од 1914 до 1927 година, познат како „Обединител“ и „Верен“. Роден во Зигмаринген, Прусија, од династијата Хоенцолерн, станува престолонаследник во 1886. Се жени за Марија Единбуршка во 1893, со која има шест деца. За време на неговото владеење, Романија учествува во Втората балканска војна и Првата светска војна, што доведува до обединување на Трансилванија, Бесарабија и Буковина со Романија во 1918. Умира во 1927, а престолот го наследува неговиот внук Михај I, поради абдикацијата на син му Карол.

## Рани години и потекло
Фердинанд I од Хоенцолерн-Зигмаринген, познат и како „Обединителот“ и „Фердинанд Лојалниот“, е роден на 24 август 1865 година во Зигмаринген, Баден-Виртемберг, Германија. Тој бил втор син на принцот Леополд од Хоенцолерн-Зигмаринген и инфантата Антонија од Португалија, ќерка на кралот Фердинанд II и кралицата Марија II од Португалија. Неговото семејство припаѓало на католичката гранка на пруското кралско семејство Хоенцолерн. Фердинанд израснал во семејната резиденција во Зигмаринген, каде што добил строго, речиси спартанско воспитување, под силно влијание на религиозната мајка. Неговото образование вклучувало гимназија и средно училиште во Диселдорф, а во 1885 година ги завршил курсевите на Воената школа во Касел, добивајќи чин потпоручник во рамките на 1-виот гардиски полк на пруската кралска дворска гарда.

Од 1887 до 1889 година, Фердинанд студирал на Универзитетот во Лајпциг и на Високата школа за политички и економски науки во Тибинген. За време на школувањето, тој покажал особено талентираност за учење странски јазици, совладувајќи ги францускиот, англискиот и рускиот јазик, како и латинскиот и старогрчкиот. Неговата страст кон ботаниката била забележителна, а подоцна бил препознаен како еден од најдобрите ботаничари во Романија. Од 1883 година, под водство на професорот Василе Д. Паун, поранешен директор на Лицејот „Георге Лазар“ во Букурешт, Фердинанд почнал да учи романски јазик, како и историја, литература и географија на Романија, подготвувајќи се за својата идна улога.

## Доаѓање во Романија и наследство на престолот
Во 1881 година, на 15-годишна возраст, Фердинанд за првпат ја посетил Романија заедно со својот татко Леополд и помалиот брат Карол, присуствувајќи на церемонијата на крунисување на неговиот чичко, кралот Карол I. По откажувањето на неговиот татко Леополд (1880) и постариот брат Вилхелм (1886) од правото на наследство на романскиот престол, Фердинанд станал наследник на престолот во 1886 година. На 18 март 1889 година, тој официјално бил прогласен за престолонаследник на Романија со титулата „Негово кралско височество, принц на Романија“. На 19 април 1889 година, Фердинанд пристигнал во Романија, каде што бил пречекан од кралот Карол I и кралицата Елизабета на железничката станица во Букурешт. Од тој момент, тој се населил во Палатата Котрочени, која била одредена за резиденција на престолонаследникот.

Фердинанд ја продолжил својата воена кариера во Романија, достигнувајќи го чинот генерал на корпус во Армијата на Романија. Тој покажал извонредна лојалност кон кралот Карол I, подготвувајќи се темелно за својата идна улога како крал. Неговиот карактер бил опишан како скромен, срамежлив, речиси болно тивок, со силно чувство за должност и почит кон законите, што било резултат на неговото строго воспитување.

## Брак и семејство
Во 1890 година, Фердинанд се заљубил во Елена Вакареску, придружничка на кралицата Елизабета, и двајцата тајно се вериле, поддржани од кралицата. Сепак, оваа врска била спротивна на статутот на кралското семејство, кој барал членовите да се венчаваат со лица од странски кралски семејства за да се избегнат внатрешни политички конфликти. По интервенцијата на кралот Карол I и Советот на министри, врската била прекината, а Елена била протерана во Париз. Фердинанд, иако емоционално погоден, ја прифатил државната одлука.

На 10 јануари 1893 година, Фердинанд се оженил со принцезата Марија од Единбург, внука на кралицата Викторија од Велика Британија и на царот Александар II од Русија, во Зигмаринген. Овој брак бил политички значаен, зајакнувајќи ги врските на Романија со европските кралски семејства. Двојката имала шест деца: Карол (1893), Елизабета (1894), Марија (1900), Николае (1903), Илеана (1909) и Мирчеа (1913), кој починал на тригодишна возраст од тифус во 1916 година. Сите деца биле крстени во православна вера, иако Фердинанд останал католик, што довело до негово привремено екскомуницирање од Католичката црква, подоцна укинато.

## Крунисување и владеење
Фердинанд станал крал на Романија на 10 октомври 1914 година, по смртта на кралот Карол I, под името Фердинанд I. На возраст од 49 години, тој положил заклетва пред Парламентот, ветувајќи дека ќе биде „добар Романец“. Неговото владеење започнало во сложен меѓународен контекст, со избувнувањето на Првата светска војна. На 3 август 1914 година, Советот на круната, одржан во замокот Пелеш во Синаја, одлучил за неутралност на Романија. Сепак, на 17 август 1916 година, била потпишана политичка конвенција со Антантата (Франција, Велика Британија, Италија и Русија), со која се признавала легитимноста на обединувањето на Буковина, Трансилванија и Банат со Романија. На 27 август 1916 година, на уште еден Совет на круната во Палатата Котрочени, Фердинанд објавил дека, иако со „измамено срце“, одлучил да ја исполни својата должност кон романскиот народ и да влезе во војна на страната на Антантата против Централните сили, вклучително и неговата родна Германија. Оваа одлука довела до негово исклучување од семејството Хоенцолерн од страна на германскиот цар Вилхелм II.

## Првата светска војна и Големото обединување
За време на Првата светска војна, Романија претрпела значителни загуби. По почетните успеси, вклучително и ослободувањето на дел од Трансилванија, романската армија била принудена да се повлече од Трансилванија, Олтенија, Мунтенија и Добруџа, а кралското семејство и владата се преселиле во Јаши во ноември 1916 година. Ова било тешка година за Фердинанд и неговото семејство, особено поради смртта на нивниот син Мирчеа. Сепак, Фердинанд останал со својата армија, често посетувајќи го фронтот и давајќи ветувања за реформи, вклучително и аграрна реформа и поголема политичка партиципација. Со поддршка од француската воена мисија предводена од генералот Бертело и храброста на романската армија во битките кај Марашти, Марашешти и Ојтуз во 1917 година, Романија успеала да се одржи. Фердинанд одбил да го ратификува посебниот мир со Централните сили во мај 1918 година, што се покажало како мудра одлука кога Антантата победила.

По војната, Романија го завршила процесот на национално обединување со припојувањето на Бесарабија (27 март 1918), Буковина (28 ноември 1918) и Трансилванија, Банат, Кришана и Марамуреш (1 декември 1918). На 15 октомври 1922 година, Фердинанд и кралицата Марија биле крунисани за кралеви на Голема Романија во Алба Јулија, во спектакуларна церемонија во Катедралата на Обединувањето. Фердинанд ја носел челичната круна на Карол I, на која биле додадени симболи на Бесарабија, Буковина и Трансилванија.

## Реформи и политички живот
мини|Престолонаследникот Карол II, Кралот Фердинанд и Кралицата Марија
За време на неговото владеење, Романија доживеала длабоки промени. Воведувањето на општото право на глас и аграрната реформа биле клучни чекори за модернизација на земјата. Во 1923 година бил усвоен нов Устав, што го зајакнало националниот унитарен државен систем. Политичкиот живот бил доминиран од Националната либерална партија, предводена од браќата Јон и Винтила Братијану, но припојувањето на Трансилванија ја зајакнало опозицијата, што довело до формирање на Националната селанска партија во 1925-1926 година. Фердинанд имал доверба во Јон Братијану, нарекувајќи го „среќната ѕвезда на Романија“.

## Династичка криза и смрт
Во 1925 година, избувнала династичка криза кога неговиот син, принцот Карол, се откажал од правото на наследство поради скандалозен приватен живот и неовластен брак со Јоана Ламбрино. Фердинанд го исклучил Карол од кралското семејство и го назначил неговиот внук Михај за престолонаследник. Фердинанд починал на 20 јули 1927 година во Синаја, од рак на дебелото црево. Бил погребан во манастирот Куртеа де Аржеш, покрај кралот Карол I. По неговата смрт, на престолот застанал неговиот внук Михај, под регентство предводено од принцот Николае, патријархот Мирон Кристеа и Ѓеорѓе Буздуган.

## Личност и наследство
Фердинанд бил познат по својата скромност, срамежливост и посветеност кон должноста. Неговата страст кон ботаниката, туризмот и античките јазици го направила необичен владетел, но неговата лојалност кон Романија, особено за време на Првата светска војна, му го донела прекарот „Лојалниот“. Тој бил клучна фигура во создавањето на Голема Романија, а неговото владеење се смета за една од најзначајните ери во модерната историја на Романија.

Категорија:Романски монарси