open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Јуџин Виола ле Дик

**Ежен Виол ле Дик** ( ; Париз, 27 јануари 1814 - Лозана, 27 септември 1879 година ) бил француски архитект кој станал познат по реконструкцијата на средновековните објекти и писател.
 
На почетокот на триесеттите години на деветнаесеттиот век, започнал кампања за реконструкција на француското архитектонско наследство. По враќањето од студиско патување во Италија, Ле Дик ја обновил опатијата во Безелај, што беше почеток на голем број проекти за реставрација.

## Наводи

## Надворешни врски

* Eugène Viollet-le-Duc sur le site structurae
* Eugène Viollet-le-Duc sur le site insecula
* Eugène Viollet-le-Duc sur le site de la médiathèque du patrimoine
* Fiche de Eugène Viollet-le-Duc in *Répertoire des architectes diocésains du, Jean-Michel Leniaud*

Категорија:Луѓе од Париз
Категорија:Француски архитекти
Категорија:Починати во 1879 година
Категорија:Родени во 1814 година
Црква „Св. Атанасиј“ - Спанчево

**Свети Атанасиј** — главна манастирска црква на Спанчевскиот манастир во кочанското село Спанчево, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа на едно возвишение источно од селото.

## Историја

Непосредно до црквата се наоѓа археолошко наоѓалиште од енеолитот, кое било загрозено во 2023 година кога приватен инвеститор започнал да поставува фотоволтации и на самата контактна зона на археолошкото наоѓалиште, кое не било во целост истражено.

За месноста Свети Атанас, мештаните секогаш велеле дека таму имало „знаци од црква“. Тука во 1912 година турската војска имала шатори, а дотогаш на површината на земјата се познавале ѕидови високи 1 метар.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Спанчево 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Спанчево 3.jpg|Припратата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Спанчево 4.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Спанчево 5.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Спанчево 6.jpg|Камбанаријата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Спанчево.jpg|Поглед на црквата


## Поврзано
* Кочанско архијерејско намесништво
* Спанчевска парохија
* Спанчево

## Наводи

## Надворешни врски

Спанчево
Категорија:Спанчевски манастир
Спанчевски манастир

**Спанчевски манастир** — манастир во кочанското село Спанчево.

## Местоположба

Манастирот се наоѓа на едно возвишение источно од селото.

## Градби во манастирот

Манастирот е составен од црквата „Св. Атанасиј“, крст и помошни објекти.

### Црква „Св. Атанасиј“

Нема податоци кога е подигната денешната градба на црквата, иако мештаните кажувале дека таму до 1912 година, кога дошла турската војска, имало ѕидови високи до 1 метар.

## Галерија


Податотека:Спанчевски манастир 2.jpg|Помошен објект
Податотека:Спанчевски манастир 3.jpg|Крст


## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Спанчево
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири во Брегалничката епархија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Кочанското архијерејско намесништво
Црква „Св. Илија“ - Спанчево

**Свети Илија** — селска црква во кочанското село Спанчево, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа на едно возвишение северно од селото, до која води земјен пат од селото.

## Историја

Под месноста Црни Врв (471 м.) се наоѓал камен крст, каде оделе жените од селото на Илинден.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 10.jpg|Sвоно во припратата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 2.jpg|Влезната порта
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 3.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 4.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 6.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 7.jpg|Трпезаријата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 8.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево 9.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Спанчево.jpg|Поглед на црковниот двор


## Поврзано
* Кочанско архијерејско намесништво
* Спанчевска парохија
* Спанчево

## Наводи

## Надворешни врски

Спанчево
Ниризините

**Ниризините** — поранешно село во Гуменџиско, Егејска Македонија, на територијата на денешната општина Пајонија во областа Централна Македонија, Грција.

## Географија
Селото се наоѓало во падините на планината Пајак, околу 2 км североисточно од селото Баровица.

## Историја
Ниризините било мало македонско село кое се распаднало пред основањето на Баровица. Според сознанијата на Тодор Симовски, кон крајот на XX век сѐ уште постоеле видливи остатоци од некогашни градби и гробишта.

## Наводи

Категорија:Историски села во Пајонија (општина)
Црква „Св. Петка“ - Спанчево

**Света Петка** — селска црква во кочанското село Спанчево, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа на патот за рудникот „Опалит“, над последните куќи во селото.

## Историја

На месноста Света Петка се наоѓала „една вода“, како што има запишано истражувачот Јован Трифуноски, но нема информации дека некогаш таму се наоѓал верски објект.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево 2.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево 3.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево 4.jpg|Трпезаријата
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево 5.jpg|Дворот
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево 6.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево 7.jpg|Задниот дел
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево 8.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Спанчево.jpg|Западната страна


## Поврзано
* Кочанско архијерејско намесништво
* Спанчевска парохија
* Спанчево

## Наводи

## Надворешни врски

Спанчево
Рудник „Опалит“

мини|300п|десно|Воздушен поглед на рудникот

**Рудник „Опалит“** — рудник за опалски бречи, кој се наоѓа северно од кочанското село Спанчево. Терминот „опалит“ потекнува од опалските бречи во наоѓалиштето Спанчево.

## Местоположба

Рудникот се наоѓа северно од селото Спанчево, сместен на возвишението Црни Врв над селото. Истиот е поврзан со макадамски пат во должина од 2 километри од селото.

## Историја

Во 1960-тите години било основано претпријатие за експлоатација на опалските бречи кај селото Спанчево и нивно делумно микронизирање во селото Чешиново, кое било наречено „Опалит“. Името и ден денес е синоним за експлоатацијата на опалските бречи.

Во нејзиното повеќедецениско постоење „Опалит“ - Чешиново достигнала свој голем развој, кој достигнувал и до 150.000 тони годишно производство опалски бречи со висок квалитет, којшто претставувал основна компонента во производството на цемент во фабриката „Усје“ во Скопје.

Во 2000-тите години, рудникот работи со многу мал капацитет од околу 10.000 тони опалска бреча на годишно ниво.

На крајот на 2023 година, цементарницата „Усје“ ги купило рудникот и мелницата во Чешиново и ги припоило кон друштвото.

## Поврзано
* Опал
* Спанчево

## Наводи

Категорија:Рудници во Македонија
Категорија:Спанчево
Војислав Илиќ

мини|200п|Војислав Илиќ

**Војислав Илиќ** (српски: *Војислав Илић*; Белград, 20 април 1860 — Белград, 2 февруари 1894) — српски поет.

## Животопис

## Творештво
Во својата „Антологија на српската поезија“, Зоран Мишиќ истакнува дека Војислав Илиќ е претходник на дванаестерците на Јован Дучиќ и на воздржаната, господствена „имперсонална“ поезија. Неговата лирика на „штимунгот“ е предвесник на симболизмот во српската поезија, но истовремено го поставила и патот на реалистичката опсервација и на поетскиот објективизам карактеристичен за модерната поезија. Во неговото творештво има и неколку елегии (на пример, „Тагата на старецот“) кои ги поврзуваат Бранко Радичевиќ, Дис и Црњански, додека страшните сцени од „Последниот ден“ претставуваат смеса на апокалиптичната визија на Миодраг Павловиќ и на Јован Стерија Поповиќ, како и на поетските медитации на Милан Ракиќ за минливоста и за смртта. Оттука, иако бил потиснат од псевдокласичарскиот маниризам и романтичарската фразеологија, Мишиќ го прогласува Илиќ за голем српски поет на преминот на две епохи. 

## Наводи

Категорија:Српски поети
Категорија:Родени во 1860 година
Категорија:Починати во 1894 година
Категорија:Луѓе од Белград
Дивиот робот

***Дивиот робот*** () — американски анимиран научнофантастично-авантуристички филм од 2024 г., произведен од DreamWorks Animation и објавен од Universal Pictures. Станува збор за екранизација на истоимениот роман (2016) од Питер Браун. Сценариото и режијата е на Крис Сандерс. Во озвучувањето на ликовите учествувале глумците Лупита Нјонго, Педро Паскал, Кетрин О'Хара, Бил Нај, Кит Конор, Стефани Шу, Марк Хамил, Винг Рејмс и други. Според заплетот, опслужувачки робот од типот РОЗУМ завршува на пуст остров и се обидува да се прилагоди на месната флора и фауна и случајно станува посвоителка на едно гувче.

Премиерата на филмот во САД била на 27 септември 2024 г., а во Македонија на 17 октомври истата година.

## Содржина
Ова епско приклучение го следи патешествието на роботот РОЗУМ 7134, скратено Роз. Роз доживеала бродолом и се нашла на ненаселен остров. За да научи да се прилагоди на суровото опкружување, таа постепено гради однос со животните што живеат таму и на тој начин станува родител на мала гуска. Овој филм е моќна приказна за самооткривање, возбудливо испитување на односот помеѓу природата и технологијата и потресно истражување за тоа што значи да се биде жив и поврзан со живиот свет.

## Озвучување

## Наводи

## Надворешни врски

* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Филмови од 2024 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски 3D-филмови
Мајка Украина

***Мајка Украина*** ( ) е монументален споменик од советската ера во Киев, главниот град на Украина. Скулптурата е дел од Националниот музеј на историјата на Украина во Втората светска војна. Во 2023, бил заменет советскиот грб на споменикот со грбот на Украина, *[[Грб на Украина|трозабецот]]*.

## Наводи

Категорија:Знаменитости во Киев
Категорија:Национални персонификации
Црвениот

***Црвениот*** () — американска божиќна комедија од 2024 г. Режијата е на Џејк Касдан, по сценарио на Крис Морган и приказна на Хирам Гарсија. Главните улоги ги толкуваат Двејн Џонсон, Крис Еванс, Луси Лиу и Џеј-Кеј Симонс. Премиерата на филмот во САД била на 15 ноември 2024 г., а во Македонија на 7 ноември истата година.

## Содржина
Откако Дедо Мраз ќе биде грабнат, шефот за безбедност на Северниот Пол мора да се здружи со најозлогласениот трагач во светот во мисија за спасување на Божиќ, преполна со акција.

## Улоги

## Наводи

## Надворешни врски

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Филмови од 2024 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски филмови
Енциклопедиски речник

**Енциклопедиски речник** — лексикографско дело кое ги обединува јазичните и предметните речници (лексикон или енциклопедија). Понекогаш името енциклопедиски речник се користи како истозначник за лексикон. Во енциклопедискиот речник, јазичниот речник и енциклопедискиот дел доаѓаат по ист азбучен ред (*Webster’s New International Dictionary*, *Dizionario enciclopedico Zanichelli*, *Hrvatski enciklopedijski rječnik* и др.) или творат два посебни дела од едно издание (*Le Petit Larousse*). Обединува два пристапа на јазикот: лингвистички и енциклопедиски пристап. Систематизацијата на записот се стреми кон енциклопедиски облик, додека во изборот и описот на материјалот преовладува лингвистичката компонента.

## Поврзано
* Енциклопедија
* Лексикон
* Речник

Категорија:Лексикографија
Список на математички знаци

**Списокот на математички знаци** ги прикажува симболите што се користат во различни гранки на математиката.

Списокот е нецелосен.

## Симболи

## Надворешни врски
* Список на математички симболи  

Категорија:Списоци на симболи
Категорија:Математички знаци
Категорија:Математичко означување
Знаци
Strophanthus gratus

***Strophanthus gratus*** - (строфант) е растение од фамилијата Apocynaceae.

## Опис
*Strophanthus gratus* е дрвенеста лијана која може да порасне до 25 метри вовисина и со дијаметар на стеблото до 10 цм. Нејзините миризливи цветови се одликуваат со бела круна, на врвот со црвена или виолетова боја, со розови крунични ливчиња.

## Распространетост и живеалиште
*Strophanthus gratus* е нативно растение во тропска Африка: од Сенегал на запад, исток и југ до Демократска Република Конго. Раширен е во Тајван, а исто така и во Тринидад и Тобаго.

## Употреба
*Strophanthus gratus* се користи во локалната традиционална медицина: уабаин (кардиотоничен хетерозид) добиен од семето на растението се користи за третман за срцева слабост. Се користел и како отров за стрели.

## Наводи

Категорија:Растенија од тропска Африка
Категорија:Медицински растенија од Африка
Манастир „Св. Герман Алјаски“

**Манастир „Св. Герман Алјаски“** () — православен христијански манастир во Платина, Шаста, Калифорнија, САД кој од 2000 година припаѓа на Западноамериканската епархија на Српската православна црква. Манастирот е основан во 1970 година со постригот на првите монаси. Неговите основоположници биле припадници на Братството „Св. Герман Алјаски“ кои претходната година се доселиле во планинското подрачје во Северна Калифорнија целејќи кон монашки живот. Братството е основано во 1963 година со благослов на Свети Јован Шангајски и Санфранцискански, архијереј на Руската православна црква зад границата, со задача да го шири православието преку издавачка дејност. Освен книги, манастирот издава и списание „Православното слово“ (). Најистакната личност од манастирот е неговиот соосновач, монахот Серафим Роуз, преведувач и автор на дела значајни за ширењето на православието во Западот.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место
I Have a Crush at Work

***I Have a Crush at Work*** (буквално: *Имам симпатија на работа*, јап. *この会社に好きな人がいます*), познато и како ***Can You Keep a Secret?*** (букв. *Умееш ли да чуваш тајна?*) — јапонска манга напишана и илустрирана од Акамару Еномото. Била серијализирана во сеинен-списанието *Morning* на Kodansha од март 2019 г. до јануари 2023 г., со нејзините поглавја собрани во петнаесет тома танкобон. Адаптација на аниме-серија произведена од Blade била премиерно прикажана во јануари 2025 г.

## Содржина
Масугу Татеиши работи во сметководствениот оддел на „Tsuda Confectionery“ (*Слаткарница Цуда*), фирма за производство на слатки. Неговиот однос со Јуи Мицуја — колешка од одделот за планирање, која започнала со работа во исто време како него — е озлогласено напнат. Нивните чести судири им го донеле канцеларискиот прекар „смртни непријатели“.

Сепак, зад нивните постојани препирки се крие заемна привлечност што не можат да ја пренебрегнат. По низа неочекувани пресврти, конечно ѝ подлегнуваат на љубовта и стануваат пар.

Но Јуи се грижи за озборувањата и предизвиците што доаѓаат со канцелариската романса. За да избегнат несакано внимание, одлучуваат да ја кријат својата врска. Така започнува нивниот двоен живот — дење глумат огорчени соперници, а зад затворени врати тајно ја живеат својата љубов.

## Ликови
**Масугу Татеиши** (јап. *立石 真直*) — дечкото на Јуи. Тие работат напорно за да ја чуваат својата врска во тајност.

**Јуи Мицуја** (јап. *三ツ谷 結衣*) — преслатката девојка на Татеиши.

**Шизуно Хајакава** (јап. *早川 静乃*) — непосредна претпоставена на Татеиши во сметководствениот оддел што се преправа дека е оптимистична, но во стварноста е некоја што премногу се грижи за другите.

**Кеисуке Сомеи** (јап. *染井 恵介*) — неодамна се префрлил во производствениот оддел. Се однесува како молчалив волк.

**Марија Моризоно** (јап. *森園 まりあ*) — помладата колешка на Татеиши од сметководствениот оддел. Таа е тајно позната слаткарка на Instagram.

**Чихару Уто** (јап. *宇藤 千春*) 

**Јукико Сакура** (јап. *佐倉 ゆき子*)

**Ицуро Мита** (јап. *三田 逸郎*)

**Сеија Сузуки** (јап. *鈴木 誠也*)

**Хироми Кирибајаши** (јап. *切林 宏海*)

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Манги
Категорија:Аниме-серии
Категорија:Манга од 2019 година
Сразмерност

мини|300x300px|Променливата ''y'' е непосредно сразмерна со променливата ''x'' со константна сразмерност ~0,6.
мини|300x300px|Променливата ''y'' е обратно сразмерна со променливата ''x'' со константна сразмерност 1.
Во математиката, физиката и сродните дисциплини, **сразмерноста** или **пропорционалноста** е вид зависност помеѓу две величини. Велиме дека две величини се сразмерни или пропорционални ако нивниот сооднос е константен. Ако две променливи *x* и *y* се сразмерни, постои некоја константа *k* таква што секогаш важи:

: *x* = *k* · *y*

Сразмерноста често се среќава во математиката и природните науки. На пример, обемот на кругот е сразмерен (пропорционален) на неговиот пречник. Имено, односот на обемот и пречникот секогаш е еднаков на 3,14159..., т.е. на бројот пи. Во физиката, ако телото се движи рамномерно без забрзување и успорување, тогаш растојанието што го поминува е сразмерно на времетраењето на движењето. Односот на растојанието со времетраењето е брзина. Ако патеката ја означиме со *s*, изминатото време со *t*, а брзината со *v*, тогаш важи:

: *s* = *vt*

Сразмерноста на поминатиот пат и времето обично се пишува како *s* ~ *t* или *s* ∝ *t*.

## Обратна сразмерност
Обратна сразмерност или обратна пропорционалност е однос помеѓу две величини кои не се поврзани со постојан сооднос туку со константен множител. Ако величините *x* и *y* се обратнопропорционални, постои константа *k* таква што секогаш е:

: *x* · *y* = *k*

На пример, во трка на 100 метри (спринт), просечната брзина на тркачот е обратнопропорционална со времето потребно за да стигне до целта, а константата на пропорционалност е 100 м. Не постои посебен симбол за обратна пропорционалност, но може да се напише:

: *v* ~ 1 / *t*

## Степени
Во природата често наоѓаме дека некоја количина зависи од некој степен на друга количина. На пример, плоштината на правилен многуаголник е пропорционална на квадратот (втор степен) на неговата страна. Значи, ако ги удвоиме должините на сите страни на многуаголникот, ќе ја зголемиме неговата површина четирикратно. Јачината на гравитационата и електромагнетната сила помеѓу две тела е обратнопропорционална на квадратот на нивното меѓусебно растојание.

## Поврзано
* Пропорција
* Сличност
* Корелација

## Наводи

## Литература
* Ya. B. Zeldovich,  I. M. Yaglom: *Higher math for beginners*, p. 34–35.
* Brian Burrell: *Merriam-Webster's Guide to Everyday Math: A Home and Business Reference*. Merriam-Webster, 1998, , p. 85–101.
* Lanius, Cynthia S.; Williams Susan E.: ''PROPORTIONALITY: A Unifying Theme for the Middle Grades''. Mathematics Teaching in the Middle School 8.8 (2003), p.&nbsp;392–396.
* Seeley, Cathy; Schielack Jane F.: ''A Look at the Development of Ratios, Rates, and Proportionality''. Mathematics Teaching in the Middle School, 13.3, 2007, p.&nbsp;140–142.
* Van Dooren, Wim; De Bock Dirk; Evers Marleen; Verschaffel Lieven : ''Students' Overuse of Proportionality on Missing-Value Problems: How Numbers May Change Solutions''. Journal for Research in Mathematics Education, 40.2, 2009, p.&nbsp;187–211.

Категорија:Аритметика
Ин Такт Рекордс

**Ин Такт Рекордс** ("In Takt Records") е независна музичка издавачка куќа базирана во Германија, специјализирана за продукција и дистрибуција на електронска музика.  

## информација
Записната етикета ‘In Takt’ мораше да биде затворена поради производствените такси.

## Познати личности

* Donna Ares
* Kemal Malovčić
* Elvira Rahić
* Kimi
* Šeki Bihorac
* Dino Merlin
* Mladen Vojičić Tifa
* Šekib Mujanović
* Ferid Avdić
* Šerif Konjević
* Hakala
* Osman Hadžić

## References
Животински права

**Животинските права** се однесуваат на верувањето дека животните имаат право да живеат без страдање и експлоатација од страна на луѓето. Ова значи дека животните треба да бидат заштитени од суровост, непотребни експерименти и други форми на злоупотреба. Овие права се основаат на идејата дека животните се чувствителни суштества кои можат да чувствуваат болка, страдање и задоволство.

Некои од основните принципи на животинските права вклучуваат:
# Заштита од суровост и насилство
# Право на соодветни животни услови
# Забрана на експерименти врз животните
# Забрана на експлоатација за забава (на пример, циркуси)

Многу луѓе и организации се залагаат за животинските права со цел да се подобри благосостојбата на животните и да се намали нивната експлоатација.

Категорија:Права на животните
Категорија:Биоетика
Категорија:Политички движења
Trift Bridge

мини|260x260пкс| Распонот на стариот мост Трифт
мини| Новиот мост Трифт.
**Мостот Трифт** е висечки мост само за пешаци во швајцарските Алпи. Мостот е едноставен дизајн на висечки мост кој е долг 170 метри, на височина од 100 метри.

Мостот Трифт се протега над езерото Трифтзе, во близина на Гадмен, Швајцарија, област која прима приближно 20.000 посетители годишно за да го видат ледникот Трифт. Претходен мост бил изграден во 2004 година, бидејќи ледникот повеќе не бил доволно висок за да ги носи посетителите до колибата Трифт на Швајцарскиот алпски клуб. Заменски мост бил отворен на 12 јуни 2009 година. Тој е еден од најдолгите и највисоките пешачки мостови во Алпите. Стариот мост денес се наоѓа во кантонот Ури под името Салбитбрике

За да се стигне до мостот потребно е да се земе жичарница со гондоли во Мајринген. Потоа интензивно се пешачи 1,5 часа нагорнина која води до мостот. 

## Наводи

## Надворешни врски

* Official Site
* Up to the Trift Bridge
Категорија:Пешачки мостови во Швајцарија
Категорија:Мостови
Категорија:Висечки мостови
Светски ден на книгата и авторското право

[десно|мини|307x307пкс| Скулптура во Берлин, во чест на [Јоханес Гутенберг|Јохаесн Гутенберг и најголемите германски писатели]]
**Светскиот ден на книгата и авторското право** — настан што се слави на 23 април секоја година. Одлуката за одбележување на Светскиот ден на книгата и авторското право била донесена на Генералната конференција на УНЕСКО одржана во Париз во 1995 година.

## Потекло
Во Шпанија овој ден е празник од 1923 година во чест на писателот Мигел де Сервантес кој починал на тој ден. Ова е исто така дел од прославата на Ѓурѓовден во Каталонија, каде што е традиција уште од средниот век е мажите да им носат рози на своите сакани, а од 1925 година жените да дадат книга во замена. 

Во 1995 година, на Генералната конференција на УНЕСКО, било одлучено на овој датум да се слави Светскиот ден на книгата и авторското право, бидејќи тогаш тоа е каталонски фестивал, а ова е и датумот на годишнината од раѓањето и смртта на Вилијам Шекспир, смртта на Мигел де Сервантес, Инка Гарсиласо де ла Вега и Жозеп Пла, раѓањето на Морис Друјон, Владимир Набоков, Мануел Валехо Мехија.

Иако 23 април често се наведува како датум на смрт на Шекспир и Сервантес, тоа не е сосема точно. Сервантес починал на 23 април според грегоријанскиот календар. Шекспир умрел на 23 април според јулијанскиот календар што се користел во Англија во тоа време, и тој всушност починал околу десет дена по Сервантес, поради несовпаѓање помеѓу двата календарски системи.

## Поврзано

* Светски ден на интелектуалната сопственост

## Наводи

## Надворешни врски

* Страницата за Светскиот ден на книгата на интернет страницата на УНЕСКО
* Страница за Светскиот ден на книгата на интернет страницата на Обединетите нации
Категорија:Празници во април
Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации
Меѓународен ден на џезот

**Меѓународниот ден на џезот** е меѓународен ден прогласен од Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации во 2011 година „за да се истакне џезот и неговата дипломатска улога да ги обединува луѓето од сите краеви на светот“. Се слави секоја година на 30 април. Идејата е на џез-пијанистот и амбасадор на добра волја на УНЕСКО, Херби Хенкок. Со Денот на џезот претседаваат Хенкок и генералниот директор на УНЕСКО. Прославата е внесена во календарите и на УНЕСКО и на Обединетите нации.

Институтот за џез Херби Хенкок (поранешен институт за џез Телониус Монк), американска невладина организација со која исто така претседава Хенкок, е водечки организациски партнер за Денот на џезот. Институтот ги координира активностите во земјите-членки на УНЕСКО, како и глобалната прослава. Настаните во градот домаќин кулминираат со Ол-стар глобален концерт, кој вклучува бројни џез музичари од целиот свет кои настапуваат во или околу историска знаменитост.

Прославата на Меѓународниот ден на џезот во 2022 година имала глобален концерт на сите ѕвезди во салата на Генералното собрание на Обединетите нации, со Херби Хенкок, Грегори Портер, Шемекија Коупленд, Маркус Милер, Марк Витфилд, Хироми Уехара, Линда О, Дејвид Санборн, Ренди Брекер, Рави Колтрејн, Закир Хусеин, Брајан Блејд и други.

## Светско учество
Речиси 200 земји учествуваат на Меѓународниот ден на џезот секоја година. Во прилог на концерти и џем сесии, настаните вклучуваат работилници, конференции и контакт со заедницата. Официјалниот регистар на настани ширум светот е хостиран на интернет страницата jazzday.com каде што тие се прикажани и индексирани по азбучен ред по земја.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Меѓународен ден на џезот
* Меѓународен ден на џезот (УНЕСКО)

Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации
Категорија:Празници во април
Меѓународен ден на танцот

**Меѓународниот ден на танцот**— меѓународен празник кој се слави и одбележува на 29-ти април. Основан е од Меѓународниот театарски институт во 1982 година и се прославува низ целиот свет.

## Историја
Датумот 29 април е избран за Светски ден на танцот бидејќи на тој ден е роден реформаторот на танцот Жан-Жорж Новер. На тој ден ширум светот се одржуваат бројни настани посветени на танцот. Целта на овој ден е да се зголеми свеста на луѓето за важноста на танцот. Меѓународниот совет за танц од ден на ден брои се повеќе организации кои се приклучуваат на советот. На почетокот на 2016 година вклучувал околу 1100 организации составени од училишта, компании, фестивали и околу 8.000 поединечни членови, кои биле кореографи, учители и историчари на танцот во 170 земји. Во Србија има 3 светски Меѓународни совети за танц со седишта во Белград, Ниш и Нови Сад.

## За танцот и здравјето
Танцувањето е физичка активност која игра многу важна улога за човековото здравје. Играта претставува универзален јазик, не познава ниту вера ниту граница, а за танчерот важна е само играта. Танцот има многу важна улога за нашето тело, ја подобрува работата на срцето, ја зголемува издржливоста, ја зголемува физичката самодоверба и го намалува стресот. Постојат различни форми на танцување. Некои од формите се менувале низ вековите и како резултат на тоа биле создадени модерни танци како што е жанрот Хип-Хоп. Секоја форма има специфичен стил, но секоја форма на танц има цел уметнички и културен израз. Балетот е танц кој првично потекнува од Италија, а години подоцна во Франција. Балетот има многу форми како класичен балет, неокласичен и современ балет.

Џезот е вид на танц кој е заснован на импровизација и оригиналност. Свинг танцот и Линди Хоп се многу познати форми на џез танц.

Контра танцот е од американско потекло, во кој се формираат две паралелни линии и се изведуваат низа танцови движења.

## Куриозитети
Мага Магазиновиќ е родена во 1912 година и таа го организирала првиот настап за нејзините ученици, кои танцувале потполно боси. Таа им овозможила на сите девојки да играат и да ги остварат своите соништа, иако тогаш имало многу патријархален живот. Мага Магазиновиќ била балерина, кореограф и професор и голем борец за правата на жените.

## Наводи

Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации
Категорија:Здравје
Категорија:Танц
Меѓународен ден на толеранцијата

**Меѓународниот ден за толеранција** е ден прогласен од УНЕСКО во 1995 година за да се создаде јавна свест за опасностите од нетолеранција. Се одбележува на 16 ноември.

## Конференции и фестивали
Секоја година се организираат разни конференции и фестивали по повод Меѓународниот ден на толеранцијата. Меѓу нив, „Фестивал на цртани филмови за толеранција“ во Драмен, Норвешка кој организираше Меѓународен фестивал на цртани филмови во 2013 година.

Денот се одбележува во Бангладеш со Самитот на мирот. Конференцијата е платформа за разговор и споделување за предизвиците на земјата за прашања како мир, толеранција, лажни вести, безбедност на интернет и омраза.

## Поврзано

* Образование за човекови права.
* Година на толеранција на Обединетите нации

## Наводи


## Надворешни врски

* Меѓународен ден за толеранција (УНЕСКО)
* Меѓународен датум за толеранција (арапски)
* Декларација за принципите на толеранција
Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации
Категорија:Празници во ноември
Анси Јакола

**Анси Јакола** (роден на 13 септември 1993 година, во Хелсинки) — поранешен фински фудбалер, голман. Моментално работи како тренер на голманите во екипата на Саутенд Јунајтед.

## Титули
### Клупски
#### Селтик
***[[Лига куп на Шкотска]]** : 1 
: 2011-2012

#### Ајакс Кејптаун
***[[МТН 8]]** : 1 
: 2015

## Наводи

## Надворешни врски

*Анси Јакола на soccerway
*Анси Јакола на transfermarkt
*Анси Јакола на espn
*Анси Јакола на whoscored

Категорија:Фудбалери на ФК Сиена
Категорија:Фудбалери на ФК Славија Прага
Категорија:Фудбалери на ФК Килмарнок
Категорија:Фудбалери на ФК Рединг
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фински фудбалери
Категорија:Родени во 1987 година
Светска акција „Исчисти го светот”

**Светска акција „Исчисти го светот“** — една од најголемите еколошки кампањи во светот, која се одржува секоја година на третиот викенд во месец септември.  

## Историја
Првата кампања „Исчисти го светот“ била покрената во 1993 година и тој ден се одбележува и одржува секоја година на третиот викенд во септември. Како меѓународен проект за заштита на животната средина, тој има за цел да ги поттикне и поддржи групите и поединците да покажат грижа за животната средина преку заедничка акција.

Филозофијата на Светската акција „Исчисти го светот“ се заснова на фактот дека секој може да направи нешто за подобар свет. Главната идеја е дека секој во својата околина може да направи мал чекор, чија големина е што ќе инспирира некој друг во нивната околина да го стори истото. Постојат бројни еколошки активности кои можат да се реализираат при организацијата на оваа акција, а заедничко на сите им е тоа што ја истакнуваат важноста од зачувување на животната средина, работат на подигање на еколошката свест кај сите нас и потенцираат дека доколку сите вложиме малку труд, можеме многу да придонесеме.

Кампањата ги обединува групите во заедницата, училиштата, бизнисите и локалните самоуправи за заеднички да спроведуваат активности кои се занимаваат со локални еколошки прашања, а целта е да покаже дека заедничкото дејствување може многу да придонесе за почиста и поздрава животна средина.

Глобалната кампања „Исчисти го светот“ ангажирала околу 35 милиони волонтери во 133 земји, што ја прави една од најголемите кампањи на заедницата на животната средина во светот. Во 2020 година, 11 милиони луѓе ширум светот се обединиле за да ја исчистат планетата во еден ден. 

## Поврзано

* Еколошко движење
* Меѓународни празници

## Наводи

## Надворешни врски

* 15. Септември - Глобална акција „Исчисти го светот“
* Ајде да го исчистиме светот
* ОфицијалеЕкон сајт
Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации
Категорија:Екологија
Лекарственик

**Лекарственик** или **лековник** — стара ракописна книга со рецепти за лекови на народен јазик.

## Историја
Лекарствениците се посебен вид ракописи во кои е забележано тогашното познавање и практикување на народната медицина, како и за начините на лекување на одредени болести.
Лекарствениците во Македонија се појавиле во 19 век, поголемиот дел се настанати во втората половина на 19 век, но и на почетокот на 20 век. Нивните содржини имаат големи сличности во содржината. Текстовите главно се пишувани на македонски народен јазик со употреба на кирилско писмо, со изразена дијалектна основа или само со јазични црти од различни дијалекти. Освен тоа, се забележува и употребата на грчки и турски поими при описот на болестите, билките, лекувањето, што ги поврзува со искуството од оваа област кај повеќе соседни народи. Овие лекарственици, кои содржат забележлива спонтаност во пишувањето и во изразувањето, се од големо значење за поткрепа на народниот јазик во 19 век. За нив својствено е упростувањето на графијата и нејзиното приспособување кон гласовниот систем на народниот јазик, во насока на создавање целосен и соодветен фонетски правопис и азбука за македонскиот јазик.

## Лекарственици
* Лекарственик на Свети Јоаникиј
* Лекарственик на Ангел Георгиевич
* Лазарополски лекарственик
* Велешки лекарственик

## Наводи

Категорија:Народна медицина
Категорија:Ракописи
Светски ден на млекото

**Светскиот ден на млекото** — меѓународен ден воспоставен од Организацијата за храна и земјоделство (ФАО) на Обединетите нации да ја препознаат важноста на млекото како светска храна. Светскиот ден на млекото се слави на 1 јуни секоја година од 2001 година. Целта на празникот е да се сврти вниманието на активностите поврзани со млекарството.

## Историја
Светскиот ден на млекото првпат бил востановен од ФАО во 2001 година. Овој датум 1 јуни е избран за датум бидејќи многу држави веќе го прославувале Денот на млекото во тој период од годината.

Денот на млекото дава можност да се посвети вниманието на млекото и да се подигне свеста за улогата на млечните производи во здравата исхрана и одговорното производство на храна. Ова е извлечено од податоците на ФАО кои покажуваат дека млечниот сектор поддржува повеќе од една милијарда луѓе и нивните домаќинства, и дека повеќе од шест милијарди луѓе користат млекарници ширум светот. Фактот што многу земји одлучиле да го сторат тоа во ист ден, им дава дополнителна важност на поединечните национални прослави и покажува дека млекото е глобална храна.

Во 2016 година Светскиот ден на млекото бил прославен во над 40 земји. Активностите вклучувале маратони и семејни програми, демонстрации за молзење и посети на фарми, училишни активности, концерти, конференции и семинари, натпревари и серија настани кои се фокусирале на промовирање на вредноста на млекото и ја илустрирале важната улога што млечната индустрија ја игра во националната економија.

Во 2018 година имало 585 настани за Светскиот ден на млекото во 72 земји и 1,1 милијарда впечатоци на социјалните мрежи со тарабните ознаки #WorldMilkDay и #RaiseAGlass. Ова претставува четирикратно зголемување во споредба со 2017 година.

## Контроверзии
И покрај претежно позитивната реакција на Светскиот ден на млекото на глобално ниво, некои поединци се обидуваат да промовираат сопствена агенда против млекопроизводителите и дезинформации како што се „загриженоста поради неоснованите тврдења за здравјето на млечните производи, како и признавањето на злоупотреба на животните во млечната индустрија“. Ова вклучувало обид за 22 август да се прогласи „Светскиот ден на растителното млеко“, кој имал важна карактеристика што тој ден не бил признат од ФАО, ниту од кое било административно или политичко тело. Движењето било промовирано со користење на тарабната ознака #WorldPlantMilkDay.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјален сајт на ФАО 
*  веб-страница на Светскиот ден на млекото  
* Светски ден на млекото - информации, датум, историја, активности, тема

Категорија:Млеко
Категорија:Празници во јуни
Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации
Товар

мини|Товарна мрежа
**Товар** — предмет што се превезува со воз, брод или авион, обично во големи количини за комерцијални цели. Во почетокот, товарот мора да се подигне со посебни кранови или други технолошки средства и да се натовари на соодветниот носач во посебни контејнери. Товарите можат да бидат живи — животни, птици, растенија, бактерии или прехранбени производи како ориз, путер, масло, компири, месо или машини и градежни материјали. Товарењето и растоварувањето бараат посебно опремени места за таа цел.

## Безбедносни грижи
Владите се многу сосредоточени на товарните пратки бидејќи тие можат да претставуваат безбедносни ризици. За да ги намалат шансите за тероризам и злосторништво, многу влади создале правила и прописи управувани од царинските агенции. Нивната главна грижа е товарот што влегува во границите на една земја. 

Соединетите Американски Држави се водачи во обезбедувањето товар, сметајќи го за клучно прашање за националната безбедност. По нападите од 11 септември, обезбедувањето на над 6 милиони товарни контејнери што влегуваат во американските пристаништа секоја година станало приоритет. Еден главен одговор е Иницијативата за безбедност на контејнерите, програма наменета да ја подобри безбедноста на товарот со контејнери испратен во САД од целиот свет. Европа, исто така, го решава ова прашање преку неколку проекти финансирани од ЕУ.

## Наводи

## Надворешни врски

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Категорија:Стоки
Категорија:Сообраќај
Лекарственик на Свети Јоаникиј

**Лекарственик на Свети Јоаникиј** (именуван како Лекаруша) — лекарственик напишан од Свети Јоаникиј Ракотински во 1884 година. Авторството е посведочено со негов своерачен потпис („Сия книга лекарство собралъ и писалъ Iωанникий Священоинокъ 1884 л. 30 Августъ“). Ракописот се чува во Православниот богословски факултет „Свети Климент Охридски“ во Скопје. 

## Содржина
Лекарственикот на Свети Јоаникиј содржи 101 рецепт, од кои 94 се нумерирани, а останатите се дадени на крајот од ракописот. Списот започнува со христијански поуки во вид на прашања и одговори, потоа следи насловен дел именуван како ωглавленїе (еден вид содржина на лекарственикот, каде покрај упатството за лекување се дава и страницата каде тоа е запишано). Лекарственикот е напишан со делумно црковнословенско полууставно писмо (и по примерот на тогашните печатени изданија, содржи многу подновувања и измени), а делумно на современо ракописно писмо, употребувајќи и неколку графии од руската и од бугарската граѓанска кирилица (како щ,я,й). Со полуустав е напишана содржината на ракописот, првиот и половина од вториот рецепт, како и поголемиот дел од 39. до 94. упатство за лекување, а потоа и следните шест. Со брзопис, пак, е напишан останатиот текст (почетната страница, поголемиот дел од вториот рецепт и сите следни до 38., како и последниот рецепт којшто не е нумериран). Се претпоставува дека текстовите со брзопис се напишани лично од Свети Јоаникиј, додека другиот дел веројатно е напишан од негов соработник или помошник. Според стручњаците, од јазичен аспект, во него е најзначајна богатата лексика, а мешањето на особеностите од различни македонски наречја само посочува на компилациската особеност на ракописот, употребувајќи и ракописи што не биле пишувани на македонски народен јазик. Употребата на елементи, пак, својствени за нашиот јазичен простор упатува на тежнеењето на пишувачот да биде што е можно поразбирлив и поприфатлив за оние за кого и бил наменет овој лекарственик. 

Лекарственикот е од исклучително значење за историјата на медицината на овие простори, имајќи предвид дека содржи упатства за подготовка на лекарства за многу заболувања (стомачни, белодробни, кожни и др.), со што сведочи не само за нивото на развој на месната народна медицина, туку и за степенот на развој на научната медицина во раздобјето кога е напишан овој ракопис. 

## Поврзано
*Јоаникиј Ракотински

## Белешки

## Наводи

Категорија:Македонски ракописи
Светски ден на лебот

**Светскиот ден на лебот** се слави на 16 октомври секоја година. Празникот е основан од Здружението на пекари и слаткари во 2005 година во Германија, а Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации исто така го усвоила овој празник. Светскиот ден на лебот се одржува во чест на лебот, како основен дел од исхраната низ светот уште од Стар Египет, а за некои луѓе лебот е единствената храна (за сиромашните и бездомниците).  

Од востановувањето на празникот, секоја година на 16 октомври, пекари и ентузијасти од целиот свет се собираат за да го споделат своето знаење и разменуваат рецепти за правење леб. Се одржува и натпревар за правење леб. За време на одбележување на Светскиот ден на лебот се спроведуваат едукации за потрошувачката на лебот и неговото фрлање на стариот, неискористен леб,  како и едукација на децата за процесот на производство на леб, од зрно до леб и за видовите леб.

## Наводи

Категорија:Леб
Категорија:Меѓународни денови на Обединетите нации
Берјоска (руска танцова група)

мини| Членови на трупата Берјоска во народна облека на етнички Руси.|299x299пкс
Танцовиот ансамбл **„Берјоска** или **Березка“** (на руски: *Берёзка*, „мала бреза“) е трупа од женски танчерки основана од руската кореографка и танчерка Надежда Надеждина во 1948 година во Советскиот Сојуз, која облечена во долги народни фустани е специјализирана за изведување движење низ сцената кои личат лебдење или лизгање.  Иако овој танц често се смета за форма на фолклорно танцување, нејзиниот основач еднаш изјавил: „Ората на Берјоска не се народни ора. Тие се ора чиј извор е креативниот труд на луѓето“. 

Лебдечкиот чекор е тежок за изведба. Според Надеждина, „ниту сите наши танчери не можат да го направат тоа. Треба да се движите со многу мали чекори на многу ниски полу-прсти со телото задржано во одредена соодветна положба.“  Танчерската трупа започнала со турнеја во западните земји во 1950-тите.  Настапот на 22 септември 1951 година во салата на Музичката академија во Стокхолм во Шведска, на пример, привлекла преголема толпа за да може да се смести. 

## Наводи

Категорија:Танци
Категорија:Танци во Русија
Категорија:Руски танцувачки групи
Флајборд

мини| Флајбординг на островот Мерит, Флорида
мини| Спортистот Оливер Вингер на флајборд во Гранд Рапидс, Мичиген
**Флајборд** е марка на хидролетачки уред кој обезбедува погон за возење на флајбордот во воздух за изведување на спорт познат како хидролетање. Јавач на флајборд стои на табла поврзана со долго црево со пловен објект. Водата со млазници под притисок иде во чизми  одоздола со што се обезбедува потисок за возачот да лета до 22 метри во висина или да се нурне со глава низ водата надолу доколку некој е подготвен да оди.  

## Историја
Флајбордот бил измислен на есен 2012 година од францускиот возач на водени скутери, Френки Запата. Дизајнот му овозможува на уредот да се издигне од водата и да биде стабилен во воздухот. Ова беше постигнато со погон под нозете и стабилизација со рацете. Францускиот Национален институт за индустриска сопственост (INPI) му додели на Запата патент за неговиот изум. Флајбордот бил предмет на тужба од конкурентот Џетлев, која била повлечена  во март 2013 година. Уредот бил претставен на јавноста за прв пат на Светското првенство во џет ски во 2012 година во Кина. Од неговото претставување во 2012 година, флајбордот е продаден во околу 2500 единици.

## Технички информации
мини| Вежбање на флајборд
Флајбордот е уред кој се прицврстува на личен воден скутер (PWC). Дизајниран е така што PWC-то го следи патот на возачот, овозможувајќи му на возачот повеќе степени на слобода, дури и му овозможува да оди под вода ако сака. Пилотот на флајбордот е прицврстен со врзувачи слични на вејкборд, а возачот се движи со водни млазови под уредот. Флајбордот е пловен заради безбедност, што исто така му овозможува на возачот да се одмори во водата помеѓу возењата. Употребата на личен уред за пловење и кацига е задолжителна од местата за изнајмување заради безбедност, за заштита од сериозни повреди на главата во случај возачот да удри во PWC-то или во стационарни структури, и за заштита на ушите од оштетување и непријатност од удари со водата.  

Моќта на уредот се контролира со гас на PWC. Опремата може да се користи во два режима: примарниот бара две лица, од кои едното го контролира гасот од PWC кој ја регулира моќноста и висината на возачот. Секундарниот режим се потпира на додаток наречен електронски комплет за управување (EMK) кој му овозможува на возачот да го контролира гасот PWC. 

## Филмови
За прв пат, акробација на флајбордот била направена во боливудски филм на Хритик Рошан во филмот *Bang Bang!*  

## Поврзано

* Flyboard Air, турбо-млазен „ховерборд“ за слободен лет
* Спортови со хидролет, спортови со помош на млазни пакети со воден млаз
* Хидроџет пакет
* JetLev, првиот комерцијален џет-пак за хидролет
* Бен Мерел, хидролетник
* Линдзи Меквин, спортистка на Флајборд во Шпанија

## Наводи

Категорија:Француски пронајдоци
Категорија:Водени спортови
Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци

**Свети Атанасиј** — главна селска црква во кочанското село Теранци, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во јужниот дел на селото.

## Историја

Црквата била подигната во 1973 година и била осветена во 1977 година од страна на митрополитот Злетовско-струмички г. Наум.

Поради нејзина руинираност била подложена на целосна санација, која во 2023 година била уште во тек.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 10.jpg|Куполата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 11.jpg|Трпезаријата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 12.jpg|Камбанаријата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 13.jpg|Трпезаријата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 2.jpg|Споредниот влез
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 3.jpg|Припратата на северната страна
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 4.jpg|Припратата на западната страна
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 5.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 6.jpg|Дрворез над влезот
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 7.jpg|Припратата на јужната страна
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 8.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Теранци 9.jpg|Апсидата


## Поврзано
* Кочанско архијерејско намесништво
* Облешевска парохија
* Теранци

## Наводи

## Надворешни врски

Теранци
Ирина од Лариса

**Ирина од Лариса** — втората жена на Гаврил Радомир.

Јован Скилица запишал дека Ирина била „убава заробеничка од Лариса“, и ништо повеќе не се знае за нејзиното потекло. Гаврил Радомир се оженил со неа околу 999, откако ја избркал својата прва жена, унгарската принцеза.

Тие имале седум деца, пет машки и две женски.

## Извори
* История на българската държава през средните векове, Том I. История на Първото българско царство. Част II. От славянизацията на държавата до падането на Първото царство (852—1018). Васил Н. Златарски 4.Приемниците на цар Самуил и покорението на България от Василий II Българоубиец.
*Runciman, Steven, *The First Bulgarian Empire*. 1930.
* John Skylitzes. ''Synopsis Historion'' , translated by Paul Stephenson.

Категорија:Родени во 10 век
Франсоа Доминик Тусен-Лувертир

мини|314x314пкс|Генералот Франсоа Доминик Тусен-Лувертие
**Франсоа Доминик Тусен-Лувертие** (; Сан Доминго, 20 мај 1743 - Форт де Жу, 7 април 1803 година), бил борец за независност на Хаити. Иако бил син на црн роб, бил образован, знаел француски и латински и основите на  ветеринарна медицина.

Ја предводел борбата за независност на Санто Доминго. Учествувал во бунтот на робовите (1791 година) и наскоро станал нивен водач. За време на војната меѓу Франција и Британија со Шпанија (1793 година), тој вешто тактизирал во сојузите со двете страни во корист на Хаити. Станал генерал во 1795 година и главен командант на Санто Доминго во 1797 година. Ги поразил Шпанците и Англичаните во 1800 година и го ослободил островот. Ропството било укинато во 1801 година и со тоа ја основал првата независна држава во Латинска Америка и единствена држава основана од поранешни робови. Со устав бил назначен за доживотен лидер. Во подоцнежната, нова француска интервенција, тој бил заробен и депортиран во Франција, каде што починал во 1803 година во занданата Жу .

## Наводи

Категорија:Хаиќани
Категорија:Починати во 1803 година
Категорија:Родени во 1743 година
Категорија:Борци за независност на Латинска Америка