open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ј (кирилица)

**Ј** — 12 буква во македонската азбука и десетта буква во српската азбука. Буквата исто така се користела за азербејџански јазик и за некои алтајски јазици. Оваа буква има вредност /j/ и ја заменила старата буква Й а тоа го извел Вук Караџиќ со неговата азбука за јужнословенските народи. Потеклото на буквата е од латинската буква J.

## Македонски јазик
Гласот *ј* во нашиот јазик се изговара неинтензивно и поради тоа во некои позиции во зборот, особено меѓу самогласките, се јавува факултативно. Најслабо се слуша пред самогласките *е*, *и*, особено пред втората.

* **Во литературниот јазик ''ј'' се пишува пред и само во наставката -''ји'' кај придавките од типот**: *божји*, *вражји*, *жабји*, *козји*, *кравји*, *песји*, *птичји*, *рибји*. Меѓутоа зад ч не се пишува: *волчи*, *овчи*.
* **Меѓу две самогласки, ако е втората ''и'', не се пишува ''ј***. Пример: *Каин*, *краишта*, *Украина*, *касаи* (од *касај*), *лишат*, *обичаи* (од *обичај*), *случаи* (од *случај*), *трамваи* (од *трамвај*), *саи* (од *саја*), *снаи* (од *снаа*), *брои*, *броиш*, *броиме*, *броите*, *гои*, *гнои*, *дои*, *крои*, *стои*, *мои* (од *мој*), *твои*, *свои*, *кои*, *некои*, *никои*, *бои* (од *боја*), *повои* (од *повој*), *буи*, *буица*, *струи*, *струиш*, *музеи* (од *музеј*), *славеи* (од *славеј*), *идеи* (од *идеја*), *турнеи*, *змии* (од *змија*), *кутии*, *партии*, *професии*, *судии*, *шамии*, *чии* (од *чиј*) *нечии*, *ничии*.
* *'Пред *е* се пипува *ј***. Во почетокот на зборот во некои туѓи имиња: ''[[Јемен]]'', ''[[Јена]]'', ''[[Јесперсен]]'', ''[[језуит]]'', ''[[јереј]]'', ''[[јеромонах]]''.
* **Меѓу самогласки кога ги има три во непосреден допир**: ''[[доајен]]'', ''[[фоаје]]'', ..
* **Зад согласка во наставката -*је***: ''[[здравје]]'', ''[[копје]]'', ''[[лозје]]'', ...
* **Во збирната наставка -*је***: ''колје'', ''нивје'', ...
* ''Во други случаи пред ''е'' не се пишува ''ј**':
** **Во почетокот на зборот**: евтин, еден, еднаков, еж, езеро, елен, ерес, еретик, есетра, Евреин, Елена, Еруасалим, ...
** **Во средината меѓу согласки**: бае, баеш, баеме, баете, баејќи, баење, знае, лае, мае, ткае, краеви (од крај), чаеви (од чај), ...

## Литература
* **ПРАВОПИС НА МАКЕДОНСКИОТ ЛИТЕРАТУРЕН ЈАЗИК**, Институт за македонски јазик "Крсте Мисирков",  трето издание на Просветно дело - Скопје, 1986, *Редакциски одбор*: *[[Божо Видоевски]]*, *[[Тодор Димитровски]]*, *[[Кирил Конески]]*, *[[Крум Тошев]]* (претседател), *[[Рада Угринова-Скаловска]]*

Категорија:Македонска азбука
Категорија:Српска азбука
К (кирилица)

**К**(кирилица: ; глаголица: 15px) — тринаесетта буква во македонската азбука и е дел од скоро секоја кирилична азбука. Потекнува од грчката буква *капа*, со која и многу е слична. Исто така буквата е иста и со латиничната буква *К* и често доаѓа до забуна со неа. Буквата ја претставува звучната вредност /k/.

Категорија:Македонска азбука
Ь

**Мекиот знак**, **мал ер** или **Ь** (кирилица: ; глаголица: 10px) — симбол на кирилицата. Во старословенскиот јазик го претставувал краткиот глас [i], но во денешните словенски јазици не претставува посебен глас, туку само се користи за омекнување на претходната согласка или останало во употреба како традиционално пишување. Знакот се користи во бугарскиот, рускиот, белорускиот, украинскиот и во сите останати јазици што користат кирилица со исклучок на македонскиот и српскиот јазик.

Од самите почетоци на формирањето на македонската азбука, а тоа е од времето на Крсте Петков Мисирков, оваа буква не се сметала како дел на македонскиот фонетски систем. При транскрипција, буквата се пишува како апостроф или најчесто се изостава.

## Малиот ер во старословенскиот јазик
Во периодот на доселувањето на Словените редуцираните вокали се чувале во сите позиции, со тоа што во изговорот на  се чувствувала нијанса на *и*. Кон таков заклучок водат податоците од најстариот слој на словенски топоними во Грција; Γαρδίκι (), Σκλιβινιτσα (). Албанската варијанта на имета на градот Дебар (*Dibra* од ) исто така сведочи дека  за несловенското население звучело како глас близок до *и*, штом тоа го заменувало на таков начин.

Меѓутоа, веќе при крајот на 10 век, откога потекнуваат најстарите зачувани словенски текстови, таа состојба била изменета. Во тие текстови e одразено губењето на еровите во т.н. слаба позиција и нивното заменување со полни вокали во т.н. силна позиција, т.е.  преминал во . Во македонските ракописи од 13 и 14 век ерот се губи во сите категории: во префиксите, суфиксите, коренот на зборот, во заменките  и  и на крајот од зборот.

## Наводи

Категорија:Кирилични букви
Категорија:Руска азбука
Категорија:Бугарска азбука
О (кирилица)

**О** (кирилица: ; глаголица: 12px) — деветнаесеттата буква во македонската азбука и ја има во скоро сите кирилични азбуки. Буквата ја претставува звучната вредност /o/. Буквата е по потекло од грчката буква омикрон, но исто така е идентична о латиничната буква О што често се помешуваат.

Категорија:Македонска азбука
П

**П** (кирилица: ; глаголица: 12px) — дваесеттата буква на македонската азбука. Буквата се користи во сите кирилични азбуки. Во старословенскиот јазик е позната како *покој*  и ја претставува гласовната вредност /p/. Потекнува од грчката буква *пи*. Најчесто буквата се меша со буквата Л, бидејќи се слични но сепак буквата Л има лево закосена линија. Се романизира со буквата P.

Категорија:Македонска азбука
Ч

**Ч** (кирилица: ; глаголица: 10px) —  29 буква во македонската азбука. Буквата ја претставува гласовната вредност  /ʧ/ или /ʨ/. Буквата е користена од сите азбуки штои се засновани врз кирилицата со горе долу ист изговор. Ракописната буква Ч е видно различна од таа печатената верзија.

Категорија:Македонска азбука
Щ

**Щ** (кирилица: ; глаголица: 10px) — дел од стандардната кирилична азбука. Во рускиот јазик буквата го претставува гласот /ɕʨ/ или *шч*, потоа на украински јазик и русински јазик буквата се изговара како /ʃʧ/ *штш* а на бугарски јазик е /ʃt/ *шт*. Стариот назив за буквата е *шта*, а е наследник на глаголичната буква со исто изговарање и форма. Почетокот на буквата иде од буквите Ш+Т. Транскрипцијата на буквата е сложена бидејќи постојат неколку начини, меѓу кои: шч, штш, или шт. Буквата е користена во табелата А на ISO 9:1995.

Категорија:Бугарска азбука
Категорија:Руска азбука
Х (кирилица)

**Х** (кирилица: ; глаголица: 12px) — 27 буква во македонската азбука но исто така се употребува и во скоро сите јазици што користат кирилична азбука. Буквата ја претставува звучната вредност /x/ во македонски јазик, руски јазик, и украински јазик но исто така ја претставува звучната вредност /h/ во српски јазик и бугарски јазик. Буквата потекнува од грчката буква *хи*. Исто така буквата се користи за транскрипција на арапската буква خ или Ḫāʼ.

Категорија:Македонска азбука
Потрагата по Немо

**Потрагата по Немо** (англиски: *Finding Nemo*) — американски анимиран филм од 2003 год. Филмот во САД почнал да се прикажува на 30 мај 2003 и во првиот викенд на прикажување заработил 70 милиони долари, што дотогаш била рекордна заработка за еден анимиран филм, а година дена подоцна рекордот го освоил *[[Шрек 2]]*, заработувајќи 108 милиони долари. Во март 2004, *Потрагата по Немо* бил меѓу десетте филмови со најголема заработка на сите времиња, заработувајќи 850 милиони долари во цел свет.

## Содржина

Филмот ја раскажува приказната за рибата клаун по име Марлин. Заради несреќата која му ја убила жената и сите деца освен Немо, грижата на Марлин за својот единствен син е претерана, што го поттикнува Немо да отплива во длабочините во намера да му докаже на неговиот татко дека таму нема никакви опасности. Меѓутоа, го ловат ронилци кои се спуштаат со бродот и завршува во аквариум за забна ординација во Сиднеј. Марлин оди во потрага по Немо, а ја сретнува и заборавната сина танг риба по име Дори, која одлучува да тргне заедно со него. Марлин е присилен на одењето во непознатиот и опасниот свет во кој не е ни како во сон што го замислувал, а Дори му помага да сфати дека бил престрог спрема неговиот син. Немо во меѓувреме со уште неколку риби се наоѓа во аквариумот во забна ординација, каде се обидуваат да смислат начин како да дојдат до блискиот океан. Гил, главната риба во аквариумот, тогаш тоаѓа на идеја да стави зрно во филтерот за прочистување, како забарот во текот на чистењето на нечистотиите да ги стави во пластична вреќа покрај прозорот со кој би можеле да се доближат до океанот. Немо со многу маки успева во тоа, но забарот следното утро гради модерен филтер без да ги вади рибите од аквариумот. Марлин и Дори на својот пат наидуваат на бројни проблеми, и мора да се соочат со медузите и големиот кит. Меѓутоа, тие наоѓаат на група желки кои патуваат спрема Сиднеј, и одлучуваат да ги следат и да стигнат до својата цел.

## Гласовни улоги

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Филмови на Disney и Pixar
Категорија:Американски цртани филмови
Категорија:Филмови од 2003 година
Категорија:Цртани филмови
Категорија:Анимирани Филмови кои добиле оскар за најдобар анимиран филм
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски 3D-филмови
Рихтерова скала

мини|десно|250п|Како работи Рихтеровата сакала
**Рихтерова скала** — логаритамска сеизмолошка скала која определува еден број, од 1 до 10, за да ја квантифицира количината на сеизмичка енергија ослободена при земјотрес. Бројот од скалата се добива како логаритам со основа 10 од хоризонталната амплитуда на најголемото поместување на Вуд-Андерсоновиот торзионен сеизмограф.

Енергијата што се ослободува од земјотресот е еднаква на амплитудата на тресењето на степен , па според тоа, разликата од 1 степен на Рихтеровата скала е еквивалентна на 31,6 пати поголема ослободена енергија, а разликата од 2 степени соодветствува на 1000 пати поголема енергија.

Поради физичките ограничувања на Вуд-Андерсоновиот сеизмометар кој се користи во пресметката на скалата, силината на земјотресот не може точно да се одреди за потреси поголеми од околу 6,8. Затоа за посилни потреси се користи скала која се заснова на пресметка на сеизмичкиот момент наместо на сеизмичкото движење, па затоа се нарекува Скала на магнитуда на моментот.

Рихтеровата магнитуда на земјотресот се определува од логаритамот на амлитудата на брановите снимени од сеизмографите, при што се користи прилагодување за да се компензира за варијациите во растојанието помеѓу разни сеизмографи и епицентарот на земјотресот. Поради логаритамската пресметка, секој еден степен на скалата значи десет пати поголемо поместување на земјата.

Потреси со магнитуда од 4,6 и повеќе се доволно силни за да се регистрираат од било кој сеизмограф во светот.

Следнава таблица ги опишува типичните ефекти за земјотреси со разни магнитуди во епицентарот. Сепак, оваа табела треба да се гледа со предострожност, бидејќи интензитетот и ефектот на земјотресот зависи не само од магнитудата, туку и од растојанието од епицентарот, длабочината на хипоцентарот, геолошките услови на почвата (некои земјишта можат да го засилат сеизмичкиот бран), итн. 
 

Големите земјотреси настануваат во просек еднаш годишно. Најсилниот забележан земјотрес бил големиот земјотрес во Чиле на 22 мај 1960., од 9,5 степени.

## Поврзано
* Меркалиева скала

## Наводи

## Надворешни врски
* IRIS Real-time Seismic Monitor of the Earth
* USGS: magnitude and intensity comparison 
* USGS: Earthquake Magnitude Policy
* USGS: 2000-2006 Earthquakes worldwide 
* USGS: 1990-1999 Earthquakes worldwide 
* Alaska Railroad Earthquake with a table of yield-to-magnitude relations.

Категорија:Земјотреси
Категорија:Сеизмологија
Категорија:Сеизмички скали
Категорија:Логаритамски скали
Категорија:Американски пронајдоци
Список на јазици

**Список на јазици** по азбучен редослед на македонските имиња на јазиците.

## А

* Афроазиски јазици
* Алакалуфански јазици
* Алгикски јазици
* Алтајски јазици
* Амто-мусански јазици
* Андамански јазици
* Арауански јазици
* Араукански јазици
* Аравакски јазици
* Арутани-Сапе јазици
* Австралиски јазици
* Австро-азиски јазици
* Австронезиски јазици
* Ајмарски јазици

## Б
* Барбакоаски јазици
* Баски јазик
* Бајоно-Авбоно јазици

## В
* Вештачки јазици
* Вакашки јазици
* Витотоски јазици

## Г

* Гелвинк беј јазици
* Гуахибски јазици
* Галф јазици (јазици од заливот)

## Д

* Дравидски јазици
* Долно Мамбераноски јазици

## Ѓ

## Е

* Ескимоско-алеутски јазици
* Енисејски јазици

## Ж

* Живароски јазици

## З

* Замукоски јазици
* Западно Папуаски јазици
* Запароски јазици

## Ѕ

## И

* Изолирани јазици 
* Индоевропски јазици
* Ирокезки јазици
* Источно Папуаски јазици

## Ј

* Јаномамски јазици
* Јапонски јазици
* Јукагирски јазици
* Јукиски јазици
* Јуто-Ацтекски јазици

## К

* Кадоански јазици
* Кант јазик
* Карибски јазици
* Картвелски јазици
* Катукинаски јазици
* Кахуапански јазици
* Квомтари-Бајбајски јазици
* Керески јазици
* Кечуаски јазици
* Киова-Таноаски јазици
* Којсански јазици
* Коахуилтекски јазици
* Креолски јазици

## Л

* Луле-Вилела јазици

## Љ

## М

* Макро-Ге јазици
* Маку јазици
* Маскојски јазици
* Матако-Гуајкуруски јазици
* Маи јазици
* Мешовити јазици
* Мисумалпски јазици
* Миксе-Зокуески јазици
* Мура јазик
* Мускогски јазици

## Н

* На-Дене јазици
* Намбикуарски јазици
* Нигеро-Конгоски јазици
* Нило-Сахарски јазици

## Њ

## О

* Ото-Мангуески јазици
* Останати јазици

## П

* Пеноаски јазици
* Пеба-Јагуаски јазици
* Пенутиски јазици
* Пидгински јазици

## Р

## С

* Салишки јазици
* Саливски јазици
* Северно-кавказки јазици
* Сепик-Рамуски јазици
* Синотибетски јазици
* Сиу јазици
* Скоски јазици
* Субтиаба-Тлапанекски јазици

## Т

* Такански јазици
* Таи-Кадаиски јазици
* Тараскски јазици
* Торикелски јазици
* Тотонакски јазици
* Транс-Ново гвинејски јазици
* Туканоски јазици
* Тупи јазици

## Ќ

## У

* Уралски јазици
* Уру-Чипајски јазици

## Ф

## Х

## Ц

## Ч

* Чапакура-Ванхамски јазици
* Чибча јазици
* Чимакски јазици
* Чоко јазици
* Чонски јазици
* Чукотско-Камчатски јазици
* Чумашки јазици

## Џ

## Ш

## Надворешни врски

* Индекс на имиња на јазици на ''Ethnologue'' 
* ''Rosetta project''  
* ''Language Museum'' 
* :m:Список на Википедии 
* Имиња на јазиците на многу јазици
Надав

**Надав** или **Нават** ( *Nāḏāḇ*) — вториот цар на Северното Израилско Царство. Бил син и наследник на царот Јеровоам.

## Владеење
Станал цар на Израил во втората година од владеењето на царот Аса и самиот владеел две години. Според американскиот библист Вилијам Олбрајт, периодот на владеење на Надав може да се уточни на 901 - 900 г. п.н.е., а адвентистот E. Р. Тиел го дава периодот од 910 до 909 г. п.н.е..

Во втората година на неговото владеење, додека го опсадувал филистејскиот град Гибетон во јужен Дан, во неговата војска почнало да се заговара. Бил убиен од неговиот воен старешина, Баша, кој потоа се прогласил за цар на Израил.

По убиството на Надав, Баша ги убил сите останати членови на кралското семејство (3 Цар 14,2, 3 Цар 15,25-29). Ова се случило во скалд со пророштвото на Ахија Силомецот со кое се претскажува збришувањето на сиот Јеровоамов дом.

## Наводи

Категорија:Цареви на Израил
Категорија:Родени во непозната година
Комерика Кула

thumb|180px|Комерика Тауер
**Комерика Товер** () е облакодер во Детроит, Мичиген. Комерика Тауер е највисоката зграда во Мичиген после ренесанса Центар. Комерика Тауер е 188m висока. За околу 10 години, зградата беше главениот штаб на Комерика Банка.



Категорија:Детроит
М (кирилица)

**М** (кирилица: ; глаголица: 12px) — 16 буква од македонската азбука. Буквата ја има во сите кирилични азбуки и речиси секаде има иста звучна вредност /m/. Буквата често се меша со латиничната буква M со која има иста форма и иста звучна вредност.

Категорија:Македонска азбука
Кумихимо

**Кумихимо** е еден вид врвца што служи да го прицврстува обито, дебелата лента што се става на половината врз кимоното. Овој додаток на кимоната првпат почнал да се употребува кога Јапонците го примиле будизмот. Прво го носеле монасите, а потоа аристократите и нивните жени, како и самураите. Кумихимото се плете со свилени конци. Освен на кимоната, тоа може да се користи и како моден додаток за околу врат или на рака.

## Извор
* Дневник весник, ''Македонци прават кумихимо за кимоно'', Издание: петок, 16 мај 2008, Скопје, РМ

Категорија:Јапонски поими
Категорија:Текстил
Л

**Л** (кирилица: ; глаголица: 10px) — 14 буква од македонската азбука. Буквата ја има во сите кирилични азбуки и скоро секаде има иста звучна вредност /l/. Во македонскиот јазик ја има вредноста [l] пред буквите ⟨е⟩, ⟨и⟩ и ⟨ј⟩, а [ɫ] во сите други позиции. Во некои јазици има вредност и како мека л. Во бугарскиот јазик често се изговара како /w/.

Категорија:Македонска азбука
Родриго де Тријана

**Родриго де Тријана** (1469 во Севиља-?) бил шпански морепловец и тој е првиот Европеец (не сметајќи ги Викинзите) што го видел континентот Америка („Новиот Свет“).
мини|Споменик на Родриго де Тријана во Севиља
Тој уште на 11 октомври 1492 година во 22:00 здогледал светло во далечината што нему му било чудно,но на Кристофер Колумбо смешно.Но,веќе наредниот ден,на 12 октомври 1492 година околу 14:00 во тоа Родриго се уверил,а потоа и Кристофер Колумбо и целиот екипаж.

Според Гонсало Фернандес де Овиедо, Родриго де Тријана по големите патувања заминал во Африка.

Тријана, Родриго де
Категорија:Родени во 1469 година
Наргис (циклон)

мини|десно|Снимка на циклонот Наргис
**Наргис** — тропски циклон, кој на 2 мај 2008 година го погоди Мјанмар, во Југоисточна Азија на западната страна на полуостровот Индокина.

## Жртви и разрушеност
right|thumb|Сателитска снимка на циклонот
[thumb|right|Циклонот Наргис [1 мај]]

[right|thumb|Најмногу настрада провинцијата [Иравади (округ)|Иравади]]
Според податоците не ООН настрадани се 1,5 милиони луѓе; 22,5 илјада се загинати; 40 илјади се сметаат за исчезнати. Од циклонската стихија сериозно е настрадан и самиот главен град на Мјанмар — Јангон, а многу населени места се избришани од лицето на земјата. Поголемиот дел од земјата е без електрична енергија, улиците се непроодни и затрупани со дрва. Нема телефонија и интернет.

## Санирање на штетите
Хуманитарна помош е испратена веднаш од сите страни на светот, како и меѓународните организации (Тајланд,ООН, ЕУ, УНЕСКО, Италија, Индија, Индонезија, Франција, САД, Велика Британија, Германија, Саудиска Арабија, Катар и др., меѓу кои и Република Македонија).

## Наводи

## Надворешни врски
* Damage information from BBC
* Google Map: Path of Cyclone Nargis
* Charity Navigator’s list of highly-rated charities responding to the crisis 
* Cyclone Nargis surge simulation by Deltares, Institute for Delta Technology, the Netherlands 

Категорија:Мјанмар
Категорија:Тајфуни
Категорија:Катастрофи
Н (кирилица)

**Н** (кирилица: ; глаголица: 12px) —  17 буква во македонската азбука. Буквата ја претставува гласовната вредност  /n/ или /ŋ/ во одредени кирлилични азбуки. Буквата е користена од сите азбуки штои се засновани врз кирилицата со горе долу ист изговор. Буквата често се меша со латиничната буква H со која имаат иста форма но различна звучна вредност. Потекнува од грчка буква.

Категорија:Македонска азбука
Ш

**Ш** (кирилица: ; глаголица: 10px) —  31 буква во македонската азбука. Буквата ја претставува гласовната вредност  /ʃ/. Буквата е користена од сите азбуки што се засновани врз кирилицата. Слична по форма е со кириличната буква Щ. При транскрипција буквата најчесто се бележи како Š.

Категорија:Македонска азбука
Р (кирилица)

**Р** (кирилица: ; глаголица: 10px) — 21 буква од македонската азбука. Буквата ја има во сите кирилични азбуки и скоро секаде има иста звучна вредност /r/. Буквата има потекло од грчката азбука, и често се меша со латиничната буква P што имаат иста форма но различна звучна форма. Изговорот на оваа буква е различен од изговорот на латиничната буква R и карактеристичен е за сите словенски јазици, како и за шпанскиот јазик.

Категорија:Македонска азбука
Паркот Јура

***Паркот Јура*** () — научнофантастичен филм од 1993 година, во режија на Стивен Спилберг, заснован на истоимениот роман на Мајкл Криктон. Како главна тема на филмот е фиктивниот остров Исла Нублар, каде научниците создале забавен парк со клонирани диносауруси. Џон Хамонд (Ричард Атенборо) поканува група научници да го посетат паркот. Поради саботажа, диносаурусите ќе се ослободат, па техничарите и посетителите се обидуваат да избегаат од островот.

*Паркот Јура* доби многу позитивни критики, кои ги фалеа специјалните ефекти, но за другите аспекти велеа дека филмот е медиокритет. За време на премиерата, филмот заработи 914 милиони долари и со тоа стана најуспешниот филм за таа година, а моментално се наоѓа на десеттото место на најпосетувани филмови. *Паркот Јура* беше првиот филм во оваа франшиза, а по него беа направени Изгубениот свет: Паркот Јура во 1997 и Паркот Јура 3 во 2001.

## Надворешни врски
* Официјална страна  
*  
*  

* Jurassic Park Legacy — Паркот Јура Енциклопедија 

Категорија:Филмови со Ричард Атенборо
Категорија:Филмови од 1993 година
Категорија:Филмови на Стивен Спилберг
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски филмови
Категорија:Американски научнофантастични филмови
Ћ

**Ћ** (кирилица: ; глаголица: 10px) — 23 буква од српската азбука. Буквата потекнува од старословенската буква Ћ која имала вредност /ɟ/. Денес буквата има вредност /t͜ɕ/ и е слична со изговор со македонската буква Ќ, но разликата е во тоа што македонската буква Ќ е помека во изговор. При транскрипција, најчесто се пишува како Ć.

Прв ја користел Доситеј Обрадовиќ, како обид за оживување на буквата ѓерв (Ꙉ), а подоцна била прифатена и од Вук Стефановиќ Караџиќ во неговиот речник од 1818 година. Исто така, и Кирил Пејчиновиќ во своето дело *Огледало* од 1816 година ја користи буквата ћ.

## Наводи

Категорија:Српска азбука
У

**У** (кирилица: ; глаголица: 10px) — 25 буква од македонската азбука. Буквата потекнува од старословенската буква  која имала вредност /u/. Денес буквата има иста  вредност /u/. Потекнува од грчката азбука. Буквата во некои јазици има вредност /ʏ/. Буквата најчесто се меша со латиничната буква Y со која има слична форма но сосема различен изговор.

Категорија:Македонска азбука
Ф

**Ф** (кирилица: ; глаголица: 10px) — 26 буква од македонската азбука. Буквата потекнува од грчката азбука. Буквата Ф има звучна вредност /f/ и во скоро сите кирилични азбуки се употребува со истата звучна вредност. На почетокот на развитокот на словенските јазици, оваа буква не била карактеристична за словенските јазици но поради странски зборови и оваа буква станала дел од азбуката.

Категорија:Македонска азбука
Ў

**Ў** — дел од белоруската азбука. Буквата потекнува од словенската буква У со цртичка над неа. Буквата се вика кратко У, слична по изговор е со латиничната буква W во англискиот јазик. При транскрипција буквата се бележи со буквата Ŭ.

Категорија:Белоруска азбука
Џорџе Арсов

**Џорџе Арсов** — македонски политичар и стопанственик, поранешен градоначалник на Општина Кисела Вода од редовите на ВМРО-ДПМНЕ. Тој е роден во Струмица во 1946 година. Основно и средно образование го завршил во родниот град, а струдиите во Скопје на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ каде завршил како машински инженер.

## Наводи

Категорија:Родени во 1946 година
Категорија:Политичари од Струмица
Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ
Категорија:Градоначалници на Општина Кисела Вода
Категорија:Апсолвенти на Машинскиот факултет - Скопје
Кијану Ривс

**Кијану Чарлс Ривс** (; роден на 2 септември 1964) — канадски глумец. Тој е најдобро познат по улогата на Нео во акционата трилогија, *[[Матрица (филм)|Матрица]]* и како Тед Логан во *[[Одличната авантура на Бил и Тед]]* и *[[Лажното патување на Бил и Тед]]*.

Други позабележителни улоги е онаа на Скот Фавор во драмата *[[Мојот личен Ајдахо]]* заедно со глумецот Ривер Феникс; како Џони Мнемоник во научнофанатастичниот филм *[[Џони Мнемоник]]* заедно со Долф Лундгрен; како Кевин Ломакс во натприродниот трилер *[[Адвокатот на ѓаволот]]* наспроти Ал Пачино; и улоги во филмовите *[[Брзина (филм)|Брзина]]* и *[[Константин (филм)|Константин]]*. Тој е и музичар и има свирено во гранџ-рок групата Dogstar за време на 90-те, а од неодамна и во групата Беки. Според анкета од 2006, тој е вклучен меѓу „Десетте најомилени американски ѕвезди“. На 31 јануари 2005, Ривс доби ѕвезда на Булеварот на славните.

## Наводи

## Надворешни врски

* Кијану Ривс - filmski.net  
* Обожаватели на Кијану Ривс  
* Обожавателска страница на Кијану Ривс  

Категорија:Канадски глумци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1964 година
Late Night Show

**Late Night Show** или **Миленко Неделковски Шоу** — македонско ток шоу кое е водено од страна на Миленко Неделковски и се емитува на Канал 5 телевизија. Името на емисијата се промени од Late Night Show во Миленко Неделковски Шоу поради законот за заштита на македонски јазик. Шоуто започна од 2005 година и траеше се до 2024 година.

## Критика
## Концепт
## Гледаност
## Late Night Show 2007/08
Гости и наслови на емисии од сезоната 2007/2008
* Јован Вранишковски 
* Мирка Велиновска
* Даниел Велјановски 
* Бошевски & Тентов 
* НЛО 
* Букурешки договор 
* Јонче Дудуловски 
* Бобан Угриновски 
* УФОлог Стојмир 
* НЛО светски тајни 
* Стрипови и стрип јунаци 
* 2012
* Влатко Ѓорчев 
* Македонски таленти
* Нострадамус
* Новиот светски поредок
* Можното влијание на планетата Нубиру до 2012-та 
* За Гробот на Александар Македонски 
* За АПОЛО, НЛО
* Мирка и Миленко за името 
* Опеаната Троја не се наоѓала во Мала Азија?!
* Венетите-најстари во Европа
* Автомобилизам - Константин Ангеловски 
* Професор Ѓорѓи Иванов Името и идентитетот не се за пазарење
* За последниот предлог на Нимиц
* Вакцините зло на човеството
* Граѓански ТИМ и Водата
* Дипломатија
* Гостин од Словенијa Експерт за воена историја
* Иван Стиољковиќ
* Никола Груевски
* Гордана Јанкуловска

## Поврзано
* Миленко Неделковски

## Надворешни врски
* Миленко и Late Night Show 
* Форумот на Миленко и Late Night Show 

Категорија:Телевизиски емисии
Огражден

**Огражден** — планина во Вардарска и Пиринска Македонија. Се наоѓа во југоисточниот дел на Македонија, северно од планината Беласица, североисточно од Струмица и северозападно од Петрич. Највисок врв на планината е Огражденец, висок 1.744 метри, кој се наоѓа во Македонија.

По оваа планина е наречен и заливот Огражден на островот Ливингстон на Јужните Шетландски Острови на Антарктикот.

## Географија

Планината се протега меѓу реката Турија на северозапад, Безгаштевска, Преведенска и Дворишка Река на север и Струмичко-радовишката депресија на југ, а на исток продолжува на територијата на Бугарија до долината на Струма. До границата со Бугарија, планината е долга 25 километри и со површина од 269,6 км2.

Главното било e доста расчленето, но генерално има ист „динарски“ правец на протегање како и самата планина. Од централниот највисок дел на Огражден од истоимениот врв со височина од 1.744 метри, планината се разгранува на два крака: едниот кон југоисток, а другиот кон северозапад.

Планинските страни се наведнати кон југ-југозапад, а водотеците се предиспонирани со раседни линии. Преку еден таков расед, Штучката Река се пробила кон североисток и навлегла длабоко во средишниот дел на Огражден.

## Геологија

Огражден претставува типична хорстна планина, дел од Осоговско-беласичката група планини.

Во геолошки поглед, планината е составена од: гнајсеви, микашисти, кристалести шкрилци и гранити. Огражденскиот гранитоиден масив зафаќа површина од околу 150 км2 и од сите страни е опколен со дволискунски гнајсеви. Доминантни геоморфолошки процеси се флувиоденудациските, со бројни, често длабоко всечени и тектонски предиспонирани долини.

Реките што се спуштаат од Огражден имаат голем надолжен пад, со чести мали водопади и плавини во подножјето. На јужните падини се развиени силни денудациски процеси, со најразлични форми во гранитоидните карпи. Геоморфолошки вредности: флувијален релјеф (речни долини, често тектонски предиспонирани, длабоки, со голем пад, посебно кон јужната страна, водопади, плавини во подножјето), денудациски релјеф (остенци со најразличен облик, изданоци, мали денудациски форми).

## Авантуристички парк

На Огражден е предвидена изградба на авантуристички парк, детски игралишта и велосипедски парк, како дел од развојот на повеќе туристички места на планината по иницијатива на Центарот за развој на Југоисточниот Регион.

## Галерија


Податотека:Belasica i Ogrаžden.svg|Карта на Беласица и Огражден
Податотека:Ograzden IMG 4585.jpg|Поглед кон Огражден од Беласица
Податотека:Peak Bilska chuka.JPG|Врвот Билска Чука
Податотека:Ograzden IMG 4631.jpg|Чурилскиот манастир во Огражден


## Поврзано
* Струмичко Поле
* Црвено Поле
* Беласица
* Огражден (залив)

## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Планини во Македонија
Категорија:Планини во Пиринска Македонија
Категорија:Географија на Струмица
Категорија:Македонско-бугарска граница
Категорија:Меѓународни планини во Европа
Прва фудбалска лига на Македонија 2006/2007

**Првата фудбалска лига на Македонија 2006/2007** - 15. издание на Првата фудбалска лига на Македонија. Сезоната започнала на 6 август 2006, a завршила на 27 мај 2007. Победа ја освоила својата втора титула.

## Унапредување и отпаѓање

## Екипи

## Табела


Категорија:Предлошки за фудбал


## Резултати
Секоја екипа одиграла трипати против друга екипа за вкупно 33 натпревари. Првите 22 натпревари се содржале со регуларен дома-гости распоред. Потоа, позициите од табелата ги одлучиле натпреварите за последните 11 кола. 

### Коло 1–22

* = Службено доделен

## Бараж за опстанок

----

## Најдобри стрелци

Source: Macedonian Football 
## Поврзано
* Фудбалски куп на Македонија 2006/2007
* Втора фудбалска лига на Македонија 2006/2007
* Трета фудбалска лига на Македонија 2006/2007

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место на ФФМ  
* Сезоната 2006/2007 на мрежно местото на ФФМ  
* Macedonian Football 

2006-2007
Категорија:2006-07 фудбалски лиги
Прва лига
Прва лига
Мис Стон (филм)

***Мис Стон***  е македонски историски филм од 1958 година, режиран од Жика Митровиќ, со Олга Спиридоновиќ, Илија Милчин, Марија Тоциноски, Илија Џувалековски, Петар Прличко и Виктор Старчиќ во главните улоги.

## Содржина

Дејствието на филмот е сместено во 1901 година и тоа е засновано врз вистински настан - грабнувањето на американската протестантска мисионерка Мис Стон (во филмот ја игра Олга Спиридоновиќ) од страна на Јане Сандански (Илија Милчин) и неговата чета во Македонија.

За откуп на Мис Стон се побарани 25.000 златни лири кои на четата на Јане Сандански ѝ се неопходни за набавка на оружје. Меѓутоа, ова барање треба да се потпише и од Мис Стон. Таа категорично одбива да го направи тоа, но откако минува низ неколку борби водени со турскиот аскер, застанува на страната на комитите и го потпишува писмото, чии барања, на крајот и се исполнети.

## Награди
На Филмскиот фестивал во Пула во 1959 година, Олга Спиридоновиќ ја добива наградата „Златна арена“ за главна женска улога, а Петре Прличко се закитува со истото признание кај мажите. „Златна арена“ добива и Василие Поповиќ - Цицо за неговата работа со сценографијата. Филмот, исто така, добива почесни дипломи на фестивалите во Единбург, 1960 година и Њу Делхи во 1961 година.

## Белешки

## Надворешни врски
* "Six Months Among Brigands" спомените на Ellen M. Stone
* "Born among Brigands; Mrs Tsilka's story of her Baby" спомените на Катерина Цилка
* 
* 

Категорија:Филмови од 1958 година
Категорија:Македонски филмови за османлискиот период
Категорија:Историски филмови
БАФТА

**Британската академија за филмски и телевизиски уметности** (англиски: *The British Academy of Film and Television Arts* кратенка: **BAFTA**) е британска организација која доделува награди за филмови, телевизијата и интерактивни медиуми еднаш годишно.

## Вовед

**BAFTA** е основана на 16 април 1947 год, како „*Британска филмска академија*“ од славни филмски уметници, меѓу кои биле Дејвид Лин, Карол Рид, Чарлс Лафтон и др. Нејзината цел била да ја појачат филмската индустрија која ослабнала после Втората светска војна. Во 1958, академијата се спои со организацијата „*The Guild of Television Producers and Directors*“ за конечно да стане BAFTA во 1976.

Нејзиното главно седиште е во Пикадили во Лондон, а киповите имаат облик на маска по пример на театарот. Во 2004, BAFTA броела околу 4,000 ченови. Вкупно се доделува во 19 категории. Местото на одржување е во **Одеон кино** во Лондон каде редовно во живо го пренесува ББС.

## Добитници на наградите за најдобар филм
* 2007: Покајание
* 2006: Кралица
* 2005: Планината Броукбек 
* 2004: Авијатичарот 
* 2003: Господарот на прстените: Враќањето на кралот
* 2002: Пијанист
* 2001: Господарот на прстените: Дружината на прстенот
* 2000: Гладијатор 
* 1999: Вител на животот 
* 1998: Вљубениот Шекспир 
* 1997: Соблекувајте сè до крај
* 1996: Англискиот пациент
* 1995: Разум и чувства 
* 1994: Четири венчавки и погреб
* 1993: Шиндлеровата листа 
* 1992: Крајот на Ховард 
* 1991: Комитменти 
* 1990: Добри момци 
* 1989: Друштвото на мртвите музичари
* 1988: Последниот кинески цар
* 1987: Жен Флорет 
* 1986: Соба со поглед
* 1985: Пурпурната ружа на Каиро 
* 1984: Полето на смртта
* 1983: Огледувајќи ја Рита
* 1982: Ганди 
* 1981: Огнени кочии
* 1980: Човекот-слон
* 1979: Менхетен
* 1978: Јулија 
* 1977: Ени Хол
* 1976: Лет над кукавичкото гнездо
* 1975: Алис веќе не живее овде
* 1974: Лакомбе Лусиен 
* 1973: Американска ноќ
* 1972: Кабаре
* 1971: Недела, крвава недела
* 1970: Буч Касиди и Санденс Кис
* 1969: Полноќен каубој 
* 1968: Дипломец
* 1967: Човек за сите времиња
* 1966: Кој се плаши од Вирџинија Вулф?
* 1965: Мојата дама 
* 1964: Д-р Стренџлав
* 1963: Том Џонс
* 1962: Лоренс од Арабија
* 1961: Баладата од војникот и ајкулите на големиот град (германски: *Die Ballade vom Soldaten und Haie der Großstadt*)
* 1960: Апартман 
* 1959: Бен Хур 
* 1958: Пат спрема горе
* 1957: Мост на реката Квај
* 1956: Герваис 
* 1955: Ричард III 
* 1954: Цената на стравот
* 1953: Забранети игри 
* 1952: Непознати непријатели 
* 1951: Der Reigen 
* 1950: Се за Ева 
* 1949: Крадците на велосипеди
* 1948: Хамлет 
* 1947: Најдобри години во нашите животи

## Надворешни врски

* BAFTA - официјална страница
* BAFTA/LA Britannia Awards site
* BAFTA Cymru site 
* BAFTA Scotland site 
* Museum of Broadcast Communications: BAFTA 
* IMDB: BAFTA 

Категорија:Филмски награди
Категорија:Телевизиски награди
Ӕ (кирилица)

**Ӕ**  е кирилична буква која се користи од несловенскиот осетски јазик.

## Употреба
Оваа буква потекнува од латиничната буква Ӕ. Буквата има звучна вредност /æ/ во осетскиот јазик. Буквата останала од латиницата, по заменувањето со кирилицата.

## Кодирање

## Поврзано
* А
* Е
* Кирилица
Страшо Ангеловски

**Страшо Ангеловски** ( во Скопје) — македонски политичар, претседател на македонската десничарска политичка партија и долгогодишен водач на МААК - Конзервативна Партија, во минатото бил и претседател на некогашната политичка партија ТМОРО-ВЕП. Познат е по своите ставови и залагања за обединување на Македонија, поддршка и промивирање на современиот македонски национален идентитет како продолжение и директна врска со Античките Македонци. Негова единствена политичка заложба е – Македонија – независна, суверена, самостојна, богата, неутрална држава. По занимање е дипломиран новинар. Тој пишува колумни за Денешен весник.

Како претседател на МААК - Конзервативна Партија, Страшо Ангеловски во 1997 година, на своја иницијатива во Женева побара ревизија и поништување на Букурешкиот договор и обединување на Македонија. Во 2001 година организирал протести пред Собранието на Република Македонија со цел да се оневозможи изгласувањето на Охридскиот рамковен договор. Заедно со неговата партија МААК-ЕМО, тој во 2001 година се обиде и преку правна процедура да се поништи Рамковниот договор.

На локалните избори во 2021 година бил избран за советник во Советот на Град Скопје од редовите на коалицијата „За подобра Македонија“. Во 2024 е објавено тротомното издание колумни на Страшо Англовски пишувани и објавувани во период од 25 години уште од крајот на  деведестите години на ХХ век до денес, со заеднички наслов *„Човекот, зборот, вистината“* во издание на книгоиздателството „Матица Македонска“ од Скопје, во три книги на над 1000 страници.

## Наводи

Категорија:Конзервативизам во Македонија
Категорија:Политичари од Скопје
Македонска акција - Конзервативна партија

**Македонска акција - Конзервативна партија** (до 1995 година - **Движење за семакедонска акција - МААК**, од 2016 **Македонска акција**) — политичка партија во Македонија со радикално десна и конзервативна националистичка ориентација. Претседател и водач на партијата е Страшо Ангеловски.

Главните цели и залагања на МААК-Конзервативна се обединување на Македонија, заштитна на македонските национални интереси од страна на албанските, грчките, бугарските и српските националисти, промовирање и поддршка на современиот македонски национален идентитет како продолжение и директна врска со Античките Македонци, привлекување на капитал и инвестиции од македонската дијаспора.

Иако партијата учествувала на сите изборни циклуси од воведувањето на повеќепартискиот систем во Република Македонија па сѐ до Парламентарните избори 2002 година, никогаш не успеала да освои пратеничко место и да влезе во Собранието на РМ. По воениот конфликт во Република Македонија во 2001 година, на собрание на раководството, партијата го менува своето име од МААК - Конзервативна Партија во МААК - Единствена Македонска Опција (МААК - ЕМО). Партијата престанува со својата политичка активност по изборите во 2002 година, кога раководството го менува Страшо Ангеловски од претседателското место на партијата и одлучува партијата целосно да се припои кон ВМРО-ДПМНЕ.

Пред одржувањето на парламентарните избори во 2016 година, партијата ја возобновила својата платформа и се приклучила во коалиција предводена од ВМРО-ДПМНЕ под името Македонска акција.

## Наводи

Категорија:Конзервативни партии во Македонија
Категорија:Поранешни политички партии во Македонија
Категорија:Појавено во 1990 година во Македонија
Категорија:Престаноци во 2002 година во Македонија
Похвала на нашиот татко и учител словенски Кирил Философ

**Похвала на нашиот татко и учител словенски [[Свети Кирил|Кирил Философ]]** — еден од најважните текстови на Св. Климент Охридски. Во неа се прикажува како Кирил напушта сè уште како млад човек, како не ужива во животот и го напушта целото свое семејство. Дека неговата Блажена уста успева да го извади Словенскиот народ од незнаењето и мракот и му дава писмо, азбука која ги описменува. Иако многупати прогонуван, тој сепак успева да остане верен на Господа и Верата постојано го води нанапред. Затоа Господ Бог благословува неговото почивалиште да е во Рим.

## Текст

Следува текстот на похвалата:

*Еве, ни светна, христољупци, светлозрачниот спомен на нашиот преблажен татко Кирил, нов апостол и учител на сите земји којшто огреа на земјата како сонце со вистинска вера и убавина, како сонце на трисушното божество, осветлувајќи го сиот свет.
Божјата премудрост си соѕида храм во неговото срце и на јазикот негов како на [[херувим]] почиваше секогаш Светиот дух разделувајќи дарови според верата, како што кажуваше и апостолот Павле дека секому од нас му се дава длагодет како што дарувал Христос. Којшто ќе каже дека ме љуби како Господа, и јас ќе го заљубам, ќе му се покажам самиот и во него ќе си направам храм и тој ќе ми биде син, јас ќе му бидам татко.* (*[[:s: Похвала на нашиот татко и учител словенски Кирил Философ|Повеќе...]]*)

## Наводи

## Поврзано
* Свети Кирил 
* Свети Климент Охридски

## Надворешни врски
* Похвала на нашиот татко и учител словенски Кирил Философ на Викиизвор.
* Во спомен на блажениот Кирил и на Архиепископот Панонски Методија - Премин Портал.

Категорија:Старословенска книжевност
Ӑ (кирилица)

**Ӑ** — кирилична буква која ја користи несловенскиот чувашки јазик. Буквата потекнува од кириличната буква А со цртичка над неа. При транскрипција буквата се бележи со латинската буква Ă што имаат иста форма.

## Употреба
Буквата се користи во чувашкиот јазик за гласот . Гласот се среќава акцентиран само во првиот слог на повеќесложните зборови.

## Корирање

## Поврзано
* А
* О
* Кирилица
Ә (кирилица)

**Буквата Ә** или „**кирилична шва**“ е кирилична буква, која ја користат несловенските апхаскиот, башкирскиот, дунганскиот, калмичкиот, курдскиот и татарскиот јазик. Буквата ја користеле и азербејџанскиот и туркменскиот пред воведувањето на латиницата за овие јазици.

## Вредност
Во азербејџанскиот (порано), башкирскиот, калмичкиот, казашкиот и татарскиот оваа буква се користела за гласот . Често се романизирала со /ä/.

Во дунганскиот јазик оваа буква го означува гласот .

Во курдскиот јазик буквата го претставува темниот глас .

Во апхаскиот, буквата се користи за лабијализација на претходната согласка, . Диграфите со оваа буква се сметаат за посебни букви во апхаската азбука.

## Кодирање

## Наводи
* 

## Поврзано
* Ӛ
* Ъ
* Кирилица
Алфредо Краус

мини|Статуа на Алфредо Краус
**Алфредо Краус** (шпански: *Alfredo Kraus*) (Лас Палмас,  -  ) — шпански тенор, еден од најголемите лирски тенори на сите времиња. Неговиот исклучително благороден глас, совршената техника, стилот, шармот и страственоста во интерпретацијата на улогите, како и исклучителниот интелект, култура и наобразованост, го вбројуваат во најмаркантните појави на оперската сцена на минатиот век. Ќе остане запаметен по леснотијата во пеењето во високиот регистар, неверојатниот метал и звучноста на гласот, кои ќе му овозможат да стане ненадминат изведувач на екстремно тешките партии на Артуро во „Пуританци“, Ернесто во „Дон Пасквале“, Едгардо во „Лучија ди Ламермур“, Војводата од Мантова од „Риголето“ и Вертер од истоимената опера.
## Наводи

К
Пруски јазик

**Пруски јазик** — изумрен балтички јазик, некогаш зборуван од населението на Прусија, што подоцна станала Источна Прусија а денес е североисточна Полска и Калининградската Област во Русија. Јазикот се нарекувал “*Prūsiskan*” (*пруски*) или “*Prūsiskai Bilā*” (*прускиот јазик*). Неколку верзии на јазикот постојат во Полска и Литванија за кои се сметаат дека се дел од стариот пруски јазик.

Такит во својата книга *Germania*, спомнува народ Æsti за кој се тврди дека всушност се старите Пруси. Тој ги опишува како дел од германските племиња, но со многу келтски одлики.

Стариот пруски јазик е сличен со другите исчезнати балтички јазици, со курскиот јазик и судовинскиот јазик. Исто така многу е сличен и со постоечките источнобалтички јазик, литвански јазик и латвиски јазик. Големи сличности има и со словенските јазици. Како пример на тоа за земја на пруски е *zemē*' а на словенските јазици скоро секаде е слично - *земја* или *земля*.

## Примери од јазикот

Пруски јазик
Категорија:Мртви балтчки јазици
Категорија:Мртви јазици во Европа
Категорија:Средновековни јазици
Категорија:Јазици изумрени во 18 век
Рајан Стак

**Рајан Стак** (англиски: Ryan Stack; роден  во Нешвил, Тенеси) — поранешен кошаркар од Соединетите Држави, кој добил македонско државјанство, член на македонската репрезентација. Тој настапувал за украинскиот кошаркарски прволигаш КК Киев. Играл на позицијата крилен центар. Стак го носи бројот 13 во Македонската кошаркарска репрезентација.
 
Во 1998, тој беше одбран со 48 пик на НБА драфтот.Тој има настапувано за Кливленд Кавалиерс во НБА, и Арис од Солун во грчката прва лига. Тој е висок 211 см и тежок 100 кг. Рајан не доби многу шанса како резервата на Литванецот Зидрунас Илгаускас. Рајан заигра во 43 натпревари во НБА пред да се пресели во Шпанија. Настапуваше во Шпанија, Израел, пред да заигра за Грчкиот Арис, со кој освои еден Европски куп и второто место во УЛЕБ Купот.

### Тимови за кои има настапувано
* **[[Кливленд Кавалиерс]]** - НБА (САД) - 1999/2000
* **Џијон** - Примиера Дивизион (Шпанија) - 2000/2001
* **Макаби Рамат Ган** - (Израел) - 2001/2002
* **[[КК Арис]]** - (Грција) - 2002/2006
* **[[Олимпијакос]]** - (Грција) - 2006/2007
* **КК Киев** - (Украина) - 2007/
 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски кошаркари
Категорија:Кошаркари од Нешвил
Категорија:Играчи на Кливленд Кавалирс
Чардаш

[thumb|200px|Унгарци во [Скореновац, Војводина играат чардаш ]]
[thumb|200px|Унгарци во [Дорослово, Војводина играат чардаш ]] 
**Чардаш** (унг. *Csárdás*) е традиционален унгарски народен танц. Настанал во Унгарија, а бил популаризиран од циганските оркестри во Унгарија, а и во соседна Војводина, Словачка, Словенија , Хрватска, Карпатска Рутенија, Трансилванија и Моравија, како и меѓу банатските Бугари, меѓу кои и оние од самата Бугарија.
## Историја

Танцот води потекло од унгарскиот *[[вербункош]]* од XVIII век, кој се користел при регрутирање на војници за во унгарската војска.

Чардашот се одликува со варијабилен темпо: почнува бавно (*лашу*), а завршува во многу брзо темпо (*фриш*). Постојат и други темпови варијации наречени *ритка чардаш*, *шуру чардаш* и *шекош чардаш*. Музиката е во 2/4 или 4/4 такт. Танцувачите се машки и женски, со тоа што жените се облечени во традиционални широки црвени здолништа, кои се при вртењето на танчерките се шират на специфичен начин.

Чардашот е присутен како тема и во класичната музика, особено кај композиторите: Имре Калман, Франц Лист, Јоханес Брамс, Јохан Штраус, Пабло де Сарасате, Петар Илич Чајковски и други. Веројатно најпознатиот чардаш е епонимната композиција на Виторио Монти за виолина и пијано. Ова виртуозно дело има 5 темпови варијации.

## Поврзано
* Марк Рожавелѓи
* Виторио Монти
* *[[Монти Чардаш]]*

## Библиографија
* Sárosi, Bálint, *Zigeunermusik* (Циганска музика), 1977

## Наводи

## Надворешни врски
* Чардаш во изведба на Најџел Кенеди

Категорија:Унгарска музика
Категорија:Унгарски танци
Категорија:Европски народни танци
Категорија:Унгаризми
Хајнрих Бел

**Хајнрих Теодор Бел** ( - ) — германски писател, добитник на Нобеловата награда за книжевност во 1972 година. Тој е автор на повеќе дела кои се сметаат за класици на модерната германска литература.,

## Животопис
Бел го добил основното образование во католичкото училиште во Келн, а во родниот град ја завршил и хуманистичката гимназија „Цар Вилхелм“. Тој бил еден од ретките младинци што не учествувале во политичкото движење *[[Хитлерова младина|Хитлерјугенд]]*. По матурата, работел како практикант во книжарница. Во 1938 година ги почнал студиите по класична филологија, но само по еден семестар бил регрутиран во војската. Се борел на повеќе фронтови и неколкупати бил ранет. Во 1942 година, Бел се оженил со својата младешка љубов, Анемари Чех. Крајот од Втората светска војна, од април до септември 1945 година го поминал во германско заробеништво. Бел бил политички ангажиран така што бил патрон на фондацијата поврзана со германската Партија на зелените.

## Творештво
Бел се појавил на книжевната сцена во 1947 година со своите раскази, а во 1951 година ја добил наградата на Групата 47 чиј член станал подоцна. Од 1971 до 1974 година бил претседател на Меѓународниот ПЕН-клуб. Во 1972 година станал добитник на Нобеловата награда за книжевност.
Најпознати дела на Бел се:
* *Возот пристигна на време* (раскази, 1949)
* *Патнику, ќе дојдеш ли во Спа. . .* (1950)
* *Каде беше Адаме?* (роман, 1951)
* *И не се пожали ниту со збор* (роман, 1953)
* *Леб од најраните години* (ромна, 1955)
* *Ирски дневници* (1957)
* *Недофатни* (драма, 1957)
* *Заминување за еден час* (драма, 1957)
* *Црни овци* (расказ)
* Куќа без чувари 
* *Билјард во девет и полoвина* (роман, 1959)
* *Голтката на земјата* (драма, 1962)
* *[[Погледите на еден кловн]]* (роман, 1963)
* *Напуштање на одредот* (раскази, 1964)
* *Отсутен, без да замине* (роман, 1964)
* *Крајот на службеното патување* (роман, 1966)
* *Групен портрет со дама* (роман, 1971)
* *Загубената чест на Катерина Блум* (роман, 1974)
* Жената во заднината на пејзажот со река (роман, 1985)

Во своите романи и раскази, пиеси и есеи, Бел најчесто ги осудува фашизмот и општествениот поредок во Германија за време и по Втората светска војна.

## Наводи

Категорија:Добитници на Нобеловата награда за литература
Категорија:Родени во 1917 година
Категорија:Починати во 1985 година
Категорија:Германски нобеловци
Категорија:Членови на Берлинската академија на уметностите
Категорија:Германски писатели
Категорија:Членови на Американското филозофско друштво