Страчка (Моне)

***Страчка*** () — пределна слика, масло на платно од францускиот импресионист Клод Моне, создадена во текот на зимата 1868 &ndash; 1869 година во близина на општината Етрета во Нормандија. Покровителот на Моне, Луј Жоашен Годибер, помогнал да се намести куќа во Етрета за девојката на Моне, Камиј Донсје и нивниот новороден син, дозволувајќи му на Моне да слика во релативна удобност, опкружен со неговото семејство.

Помеѓу 1867 и 1893 година, Моне и другите импресионисти Алфред Сисли и Камиј Писаро насликале стотици предели (пејзажи) кои го илустрирале природниот ефект на снегот (*effet de neige*). Слични зимски слики со помало количество биле насликани од Пјер-Огист Реноар, Гистав Кајбот и Пол Гоген. Историчарите на уметност веруваат дека серија тешки зими во Франција придонеле за зголемување на бројот на зимски предели насликани од импресионистите.

*Страчка* е една од приближно 140 снежни предели насликани од Моне. Неговиот прв снежен предел, *[[Кола на снежрн пат во Онфлер|Кола на снежен пат во Онфлер]]*, бил насликан некаде во 1865 или 1867 година, проследено со забележителна серија снежни предели во истата година, почнувајќи со *[[Патот пред фармата Сен Симеон во зима]]*. *„Страчка“* била завршена во 1869 година и е најголемата зимска слика на Моне. Следувала *[[Црвениот рт|Црвена наметка]]* (1869–1871), единствената позната зимска слика со Камиј Донсје.

Платното на *Страчка* прикажува осамена црна страчка качена на порта формирана во ограда, додека светлината на сонцето сјае врз свежо паднатиот снег создавајќи сини сенки. Сликата претставува еден од првите примери на употреба на обоени сенки од страна на Моне, кои подоцна ќе се поврзат со импресионистичкото движење. Моне и импресионистите користеле обоени сенки за да ги претстават вистинските, променливи услови на светлина и сенка како што се гледаат во природата, предизвикувајќи ја академската конвенција за сликање црни сенки. Оваа субјективна теорија на перцепција на бои била воведена во уметничкиот свет преку делата на Јохан Волфганг фон Гете и Мишел Ежен Шеврел претходно во истиот век.

Во тоа време, иновативната употреба на светлината и бојата на Моне довела до нејзино отфрлање од страна на Парискиот салон од 1869 година. Денес, историчарите на уметност ја класифицираат *Страчката* како една од најдобрите слики на Моне со снежни предели. Сликата била приватно чувана сѐ додека Музејот Орсе не ја купил во 1984 година; се смета за една од најпопуларните слики во нивната постојана збирка.

## Заднина
Во доцните 1850-ти, францускиот сликар на предели Ежен Буден (1824 &ndash; 1898) го вовел Моне (1840 &ndash; 1926) во уметноста на сликање *[[ан пленер]]* — „на отворено“, користејќи природна светлина. Пронајдокот на склопливата метална туба за боја (1841) и преносливиот штафелај го изнеле сликарството, порано ограничено во ателјеата, на отворено. Буден и Моне го поминале летото 1858 година заедно сликајќи ја природата. Како и Буден, Моне претпочитал сликање на отворено отколку во ателје, конвенционално во тоа време. „Ако станав сликар“, рече Моне, „тоа му го должам на Буден“.
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Monet - The Cart.jpg/220px-Monet - The Cart.jpg|лево|мини| ''Кола на снежниот пат во Онфлер'' (1865 или 1867), првиот снежен предел на Моне.
Пределните слики на холандскиот сликар Јохан Бартолд Јонгкинд (1819 &ndash; 1891) влијаеле и на Буден и на Моне и придонеле за развојот на раниот импресионизам. По средбата со Јонгкинд во Сент Адрес во 1862 година, Моне почнал да негува интерес за перспективата на Јонгкинд за променливите услови на пределот. Од Јонгкинд, Моне научил да ја замени оптичката боја за локална боја. „Надополнувајќи го учењето што го добив од Буден, Јонгкинд од тој момент беше мојот вистински учител“, се потсетувал подоцна Моне. „Тој го заврши образованието на моето око“. Овој нов начин на гледање, промена од концептуален кон перцептивен пристап, ја обликувал основата за *[[Стогови (циклус на Моне)|Стоговите]]* на Моне (1890-1891), серија од 25 дела што ги прикажуваат ефектите на динамичните атмосферски услови со текот на времето на еден единствен мотив - стогови слама.

Гистав Курбе (1819 &ndash; 1877) ги сликал *effets de neige*, „снежните ефекти“, уште од 1856 година, во пределен стил што го претпочитале јапонските, холандските и фламанските уметници. Под влијание на Курбе, Моне го насликал својот прв снежен предел, *[[Кола на снежниот пат во Онфлер]]* (1865 или 1867 година). Еден новинар забележал:Го видовме само еднаш. Беше во зима, за време на неколкудневниот снег, кога комуникациите беа практично во застој. Беше доволно студено за камен да пука. Забележавме грејач за стапала, па штафелај, па маж, облечен во три палта, рацете во ракавици, лицето полузамрзнато. Тоа беше г. Моне, кој го проучуваше ефектот на снегот.Во *„Кола на снежниот пат во Онфлер* “, Моне го избегна вообичаениот ловечки жанр и мотиви што ги користел Курбе. Наместо тоа, тој се фокусирал на светлината и бојата на нов начин со намалување на бројот на нијанси. Моне избрал шема на бои во земјени тонови и го зголемил бројот на нијанси на сино за да ги нагласи одблесоците на снегот. По *Колата на снежниот пат во Онфлер* следувала значајна серија снежни предели во 1867 година, вклучувајќи го *[[Патот до фармата Сен Симеон во зима]]*.

## Првата кампања во Етрета
Во 1867 година, девојката на Моне, Камиј Донсје (1847 &#x2013; 1879), го родила нивниот син Жан во Париз. Во недостиг на пари, Моне се вратил во куќата на неговиот татко во Сент Адрес и живеел со својата тетка, оставајќи ја Донсје и нивното дете во Париз. Моне се оженил со Донсје во 1870 година. Госпоѓа Луј Жоашен Годибер, колекционер на уметнички дела, станала првиот покровител на Моне. Годибер му помогнала на Моне да изнајми куќа во Етрета за Донсје и Жан кон крајот на 1868 година. Закрепнувајќи од епизодата на депресија, Моне им се придружил на Донсје и Жан во куќата во Етрета во октомври, со Донсје во улогата на муза и животен модел. До декември, Моне бил во одлично расположение, „опкружен со сè што сакам“ и почнал да се сосредоточува на сликарството. Во писмото до Фредерик Базиј (1841 &#x2013; 1870), Моне напишал:
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/The Luncheon by Claude Monet - Städel - Frankfurt am Main - Germany 2017.jpg/220px-The Luncheon by Claude Monet - Städel - Frankfurt am Main - Germany 2017.jpg|мини|337x337пкс| ''Ручек'' (1868). Камиј и синот Жан во Етрета.
Го поминувам своето време надвор на отворено, на плажата со шиндра кога времето е лошо или кога рибарските чамци излегуваат, или одам на село, кое е многу убаво овде, што го сметам можеби уште попривлечно во зима отколку во лето и нормално дека работам постојано и верувам дека оваа година ќе создадам некои сериозни работи.Иако уживал да живее со Камиј и Жан во Етрета, Моне претпочитал да слика сам на село. На Базиј му рекол:Зарем не мислиш дека директно во природа и сам подобро се твори? . . . Отсекогаш сум бил на овој ум и она што го правам под овие услови секогаш било подобро. Човек е премногу зафатен со она што го гледа и слуша во Париз, колку и да е цврст, и ова што го сликам овде има барем заслуга да не личам на никого... затоа што тоа ќе биде едноставно израз на она што ќе сум го чувствувал, јас, лично.За време на неговото престој во Етрета, Моне завршил три слики на рибарски чамци, една од селски пат, и, некаде помеѓу крајот на 1868 и јануари или февруари 1869 година, *Страчката* (W 133). Насликана пет години пред првата голема импресионистичка изложба во 1874 година, *Страчката* е еден од 140-те зимски предели на Моне, најголема во својата класа. Точната локација на снежната сцена прикажана во *страчката* е непозната.  Ралф Т. 

## Одбивање од Салонот
Моне ги поднел *Страчката* и *Рибарски бродови на море* (W 126) во Салонот од 1869 година. И двете слики биле одбиени во април. Критичарот Пол Ришар рекол дека членовите на жирито ја отфрлиле сликата како „премногу вообичаена и премногу груба“. Експерименталната употреба на боја на Моне и радикалното отстапување од описниот, академски стил ја изненадиле јавноста и веројатно придонеле за нејзино одбивање од страна на жирито. На францускиот романописец Арсен Усе (1815 &#x2013; 1896) Моне му рекол: „Ова одбивање ми го зеде лебот од устата, и покрај моите ниски цени, колекционерите и дилерите ми го вртат грбот“. Еден век подоцна, *Страчката* била купена од Музејот Орсе во 1984 година. Станала една од најпопуларните слики во нивната постојана збирка.

## Критичка анализа
На сликата, црна страчка е качена на вратата од плот, додека сончевата светлина паѓа на свеж бел снег, создавајќи сенки. Без присутни човечки фигури, птицата на портата станува средиште. Мајкл Хауард од Метрополскиот универзитет на  Манчестер  ја нарекол сликата „извонредна евокација на студот поврзан со снег на доцното зимско попладне. Синилото на долгите сенки создава нежен контраст со кремастите белини на небото и пределот.“ Кустосот Лин Ор, тогаш од Музеите за ликовни уметности во Сан Франциско, го забележал интересот на Моне за променливата светлина што зависи од часот и хировите на атмосферата:Невообичаените временски појави, како што се снегот и маглата, го фасцинирале Моне бидејќи го промениле хроматскиот изглед на познатата топографија. Во сликите како *„Страчка* “, едно од раните ремек-дела на Моне, обликот се раствора под комбинација на многу ограничен опсег на бои, воздушна перспектива и скршени потези на четката. Виртуозна изведба на боја, сликата е есеј за варијациите на белото забележливо во одразот на сонцето на свеж нов снег. Прекрасни апстрактни премини на рамна боја, како што се силните виолетови нијанси по должината на оградата, се разделени од просторната стварност на портретираните предмети.*Страчката* е ран пример за истражувањето на Моне за обоените сенки. Во ова парче, Моне ги користи комплементарните бои на сината и жолтата. Сенката произведена од жолтата сончева светлина што сјае на снегот дава впечаток на синовиолетова боја, ефект на симултан контраст. Француските импресионисти ја популаризирале употребата на обоени сенки, што било спротивно на уметничката конвенција за прикажување на сенките со затемнување и намалување на заситеноста на бојата. Обоените сенки можат директно да се забележат во природата, особено во видот на снежната сцена претставена од Моне. Во својата студија за импресионизмот, историчарот на уметност Џон Ривалд забележал дека уметниците користеле снежни предели за да го „истражат проблемот со сенките“. Проблемот е сумиран од Фред С. Клајнер во *[[Гарднеровата уметност низ вековите]]*:По деталното испитување на ефектите на светлината и бојата врз облиците, импресионистите заклучија дека *локалната боја* - вистинската боја на предметот на бела светлина - станува модифицирана од квалитетот на светлината што сјае врз него, од одблесоците од други предмети и од ефектите што ги произведуваат спротивставените бои. Сенките не изгледаат сиво или црно, како што мислеа многу претходни сликари, туку се составени од бои изменети од одблесоци или други услови. Користејќи различни бои и кратки непрекинати потези на четката, Моне успеа точно да го фати вибрирачкиот квалитет на светлината.Употребата на обоени сенки од страна на Моне произлегла од теориите за боја кои беа популарни во 19 век. Германскиот научник Јохан Волфганг фон Гете (1749 &#x2013; 1832) објавил еден од првите модерни описи на обоени сенки во неговата *[[Теорија на боите]]* (1810). Гете се обидел да ја оспори теоријата за бојата предложена од Исак Њутн (1643 &#x2013; 1727) во неговиот трактат *Оптикс* (1704). Гете покренал прашања за субјективната и објективната теорија и перцепција на боите, но неговиот интуитивен, нематематички пристап бил критикуван како ненаучен, а неговиот напад врз Њутн бил отфрлен како полемика. Прашањата што Гете ги поставил за бојата опстојувале. Триесет години подоцна, францускиот хемичар Мишел Ежен Шеврел (1786 &#x2013; 1889) ја проширил теоријата на Гете со *Принципите на хармонија и контраст на боите* (1839). Теоријата на бои на Гете и Шеврел во голема мера влијаела на светот на уметноста. Општо се смета дека Винсент ван Гог, Камиј Писаро и Моне инкорпорирале елементи од овие теории во нивната работа. Жорж Сера (1859 &#x2013; 1891) дошол до израз во 1886 година со својата техника на хроматска поделба, стил под влијание на теориите за шема на бои на Шеврел и американскиот физичар Огден Руд (1831 &#x2013; 1902).

## Поврзани дела
Циклусот од 11 слики на Моне што го прикажува Мостот во Аргжантеј (1874) исто така ја истражувал употребата на обоени сенки во нејзиното прикажување на сината и виолетовата сенка на горниот дел од мостот. Со текот на годините, Моне станувал сѐ повеќе и повеќе опседнат со бојата и светлината. Кога неговата сопруга умирала во септември 1879 година, Моне ја насликал во Камиј Моне на нејзината смртна постел (1879), забележувајќи ги „сините, жолтите, сивите тонови“. Моне на својот пријател, францускиот државник Жорж Клемансо (1841 – 1929), му рекол дека тој го поминувал времето „фокусирајќи се на нејзините слепоочници и автоматски анализирајќи го редоследот на соодветно градуираните бои што смртта ги наметнува на нејзиното неподвижно лице“. Камиј починала од рак на 32-годишна возраст. По нејзината смрт, Моне во голема мера престанал да слика луѓе, сосредоточувајќи се на природните предели. Моне подоцна се вратил на сликање снег и обоени сенки со ефектот на снегот (1891).

## Сопственост
* Колекција на Тор Карландер, Париз (1918)
* Колекција на Диран-Риел, Париз (1941)
* Колекција Герлен, Париз (1946)
* Музеј Орсе (1984)
* Лувр, Париз (1984)
* Музеј Орсе, Париз (1984)

## Поврзано
* Список на дела на Клод Моне

## Наводи

## Надворешни врски
* *[http://www.musee-orsay.fr/en/collections/works-in-focus/painting/commentaire_id/the-magpie-3110.html?tx_commentaire_pi1%5BpidLi%5D=509&tx_commentaire_pi1%5Bfrom%5D=841&cHash=e8d8d83f29 The Magpie]* at the Musée d'Orsay full entry 
* *[http://www.monet2010.com/en#/galerie/7/hd/ The Magpie] * at the Grand Palais, Monet Numérique (high-resolution)

Категорија:Пределни слики
Категорија:Слики од Клод Моне
Категорија:Уметнички слики од 1860-тите
Категорија:Слики во Музејот Орсе