Бабинтонит

**Бабинтонит** — калциум-железо-манган-иносиликатен минерал со формулата . Невообичаено е што железото(III) целосно го заменува алуминиумот, толку типичен за силикатните минерали. Бабинтонит е темнозелен до црн проѕирен (во тенки кристали или парчиња) минерал кој кристализира во триклиничниот систем со типично радијални кратки призматични кластери и друзи облоги. Се јавува со зеолитни минерали во шуплини во вулкански карпи. Минералот содржи железо(II) и железо(III), а покажува и слаб магнетизам. Има мосова тврдост од 5,5 до 6 и специфична тежина од 3,3.

Овој минерал за првпат е опишан во 1824 година од примероци од Арендал, Ауст-Агдер, Норвешка (што е негов типичен локалитет ) и е именуван по ирскиот лекар и минералог Вилијам Бабингтон (1757–1833).

Тоа е официјален минерал (минерален амблем) на Комонвелтот Масачусетс. Првиот објавен извештај за бабингтонитот во Масачусетс е од Франсис Алгер во 1844 година, кој му ја припишува заслугата на Томас Натал за неговото откривање во Чарлстаун (сега Сомервил). Локацијата била каменоломот Гранит Стрит, порано познат како каменоломот Милк Роу.

## Етимологија и историја
Бабинтонитот првпат е откриен во близина на Арендал во норвешкиот округ Ауст-Агдер и опишан во 1824 година од Арманд Леви, кој го именувал минералот по британскиот лекар и минералог Вилијам Бабингтон.

## Класификација
лево|мини|Истрошен, сино-сив бабингтонит од каменоломот Проспект Парк (Њу Џерси), САД (вкупна големина на примерокот: 4,7 см × 3,6 см × 1,6 см)
мини|369x369пкс|Колонообразен бабинтонит од каменоломот Хонгкижен, Меигу, Сечуан, Кина (Големина: 5,4 см × 4,6 см × 3,6 см)
Во застарената 8-ма верзија на класификацијата на минерали на Штрунц, бабинтонитот припаѓал на минералната класа „силикати“, а во рамките на таа класа на поделбата „верижни силикати и лентести силикати (иносиликати)“, каде што бил групиран со манган бабинтонит и родонит, а во додатокот со инезит, во „серијата родонит“ под системскиот број VIII/D.13.

Во системот за класификација Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран во 2018 година и формално базиран на старата класификација од Карл Хуго Штрунц во неговото 8-мо издание, на минералот му е даден системскиот и минералниот број VIII/F.27-020. Ова одговара на класата „силикати“ и во рамките на неа, поделбата „верижни и лентести силикати“, каде што бабингтонитот, заедно со ферородонитот, фаулеритот, инезитот, литиомарстуритот, манганбабингтонитот, марстуритот, намбулитот, натронамбулитот, родонитот, сантаклараитот и скандиобабингтонитот, ја формира групата „петверижни [Si5O15]10−“ со системски број VIII/F.27.

9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA), го класифицира бабингтонитот во класата „силикати и германати“ и во рамките на тоа, во поделбата „верижни и лентести силикати (иносиликати)“. Тука, минералот се наоѓа во подгрупата „Верижни и лентести силикати со 5-периодични единечни синџири, Si5O15“, каде што, заедно со фаулеритот, литиомарстуритот, манганбабинтонитот, марстуритот, намбулитот, натронамбулитот, родонитот и скандиобабинтонитот, ја формира „родонитската група“ со системски број 9.DK.05.

Во Дана класификацијата на минерали, која претежно се користи во земјите што зборуваат англиски јазик, бабинтонитот има системски и минерален број 65.04.01.02. Ова одговара на класата „силикати“ и, во рамките на неа, на поделбата „верижни силикатни минерали“. Тука се наоѓа во рамките на подгрупата „Верижни силикати: Едноставни неразгранети синџири, W=1 со синџири P=5“ во „Родонитската група“, која исто така ги вклучува родонитот, манганбабинтонитот, намбулитот, натронамбулитот, марстуритот, литиомарстуритот и скандиобабинтонитот.

## Кристална структура
Бабингтонитот кристализира во триклиничната просторна група P1 (просторна група бр. 2) со параметри на решетката a = 7,469 Å, b = 12,161 Å, c = 6,675 Å, α = 86,09°, β = 93,94° и γ = 112,21°, како и две формулни единици по единична ќелија.

## Својства
Бабингтонитот лесно се топи пред цевка за дување и формира магнетна перла.

## Формирање и локации
Бабинтонитот се формира хидротермално во гранитни пегматити и диорити, но исто така и во шуплини на мафични вулкански карпи, гнајси и скарни. Често се среќава во парагенеза со прехнит, но се јавува и во асоцијација со албит, калцит, епидот, хорнбленд, ортоклас, кварц, како и разни гранати и зеолити.

Како релативно редок минерал, бабинтонитот може да биде изобилен на некои локации, но генерално не е многу распространет. Од 2013 година, познати се приближно 160 локации. Покрај неговиот локалитет од типот Арендал, минералот се појавил и во Норвешка во Коннеруд (Општина Драмен) во Бускеруд, во Солснес, Тафјорд и Странда во Море ог Ромсдал, Тилвика (Општина Хамарој) во Нордланд, Фрамрусте (Општина Скјак) во Опланд, Фјапегдалер во Сондаг, Sør-Trøndelag, Kragerø во Телемарк и Ramnes (Kommune Re) во Vestfold.

Во Германија, бабинтонитот е пронајден во каменоломот „Артенберг“ во близина на Штајнах (округ Ортенау) и во близина на Малсбург-Марцел во Баден-Виртемберг, во каменоломите за гранодиорит во близина на Штицерсдорф (Титлинг) во Баварија, во близина на Нидершелд и Борнберг Зелбах (Херборн) во Хесен, во каменоломот за андезит во близина на Крајмбах-Каулбах во Рајнска област-Пфалц и во каменоломот Неселгрунд во близина на Шнелбах (Фло-Зелигентал) во Тирингија.

Во Австрија, минералот е пронајден, меѓу другите места, во долината Зебах во групата Анкогел и на Гросер Шпајкогел во планинскиот венец Коралпе во Корушка, како и во Круммер Зе во близина на Санкт Леонард во долината Пицтал во Тирол.

Единствената позната локација во Швајцарија до денес е каменолом за гнајс во општината Арвиго во кантонот Граубинден.

Други локации каде што е пронајден се Антарктикот, Австралија, Кина, Канада, Колумбија, Чешка, Франција, Исланд, Индија, Италија, Јапонија, Намибија, Нов Зеланд, Полска, Романија, Русија, Шведска, Шпанија, Украина и Соединетите Американски Држави (САД).

## Галерија

Податотека:Babingtonite-rare08-2-13a.jpg|алт=Jet black babingtonite from Lane Quarry, Northfield, Franklin County, Massachusetts, US| Џем-црн бабинтонит од каменоломот Лејн, Нортфилд, округ Франклин, Масачусетс, САД
Податотека:8202M-babingtonite.jpg|алт=Triclinic crystals of babingtonite with prehnite, from Qiaojia, Qiaojia Co., Zhaotong, Yunnan, China| Триклинички кристали на бабингтонит со прехнит, од Јунан, Кина
Податотека:Babingtonite-Prehnite-bab03b.jpg|алт=Black babingtonite which covers a matrix of botryoidal, green prehnite, and a large, colorless, doubly terminated quartz crystal| Црн бабинтонит кој покрива матрица од ботриоиден, зелен прехнит и голем, безбоен, двојно завршен кварцен кристал
Податотека:Babingtonite-Prehnite-230568.jpg|алт=Babingtonite (dark) on prehnite, Qiaojia, Qiaojia County, Yunnan Province, China| Бабингтонит (темно) на прехнит, Киаоџа, округ Киаоџа, провинција Јунан, Кина


## Наводи

## Надворешни врски

* Минерални галерии
Категорија:Триклински минерали
Категорија:Иносиликати
Категорија:Минерали на манганот
Категорија:Минерали на калциумот