Битка кај Црвените Карпи

**Битката кај Црвените карпи**, исто така позната и како **Битката кај Чиби**, била одлучувачка поморска битка во Кина која што се одвивала во текот на зимата 208 – 209 година од нашата ера. Се водела на реката Јангцекјанг помеѓу силите на воените водачи кои контролирале различни делови од земјата за време на крајот на династијата Хан. Сојузничките сили на Сун Куан, Лиу Беи и Лиу Ци, позиционирани јужно од Јангцекјанг, ги победиле бројно супериорните сили на северниот воен водач Цао Цао. Со тоа, Лиу Беи и Сун Куан го спречиле Цао Цао да освои земји јужно од Јангцекјанг, фрустрирајќи ги напорите на Цао Цао да ги обедини териториите порано држени од Источната династија Хан.

Сојузничката победа кај Црвените карпи го осигурала опстанокот на Лиу Беи и Сун Куан и им обезбедила контролата врз Јангцекјанг, воспоставувајќи одбранбени граници кои подоцна ќе послужат како основа за државите Шу Хан и Источен Ву за време на периодот на Трите кралства (220 – 280). Историчарите дошле до различни заклучоци во нивните обиди да го реконструираат временскиот распоред на настаните кај Црвените карпи. Самата локација на бојното поле останува предмет на дебата: повеќето научници сметаат дека локацијата е југозападно од денешен Вухан, или североисточно од Бакиу денешен Јуејанг, Хунан, како веројатни места за битката. Битката била тема на или влијаела врз бројни песни, драми, филмови и игри.

## Позадина
До почетокот на 3-от век од н.е, династијата Хан, која сега била стара речиси четири века, се распаѓала. Императорот Сјиан, кој дошол на престолот во 189-та година на осумгодишна возраст, бил политичка фигура без контрола врз регионалните воени водачи. Цао Цао бил еден од најмоќните воени водачи. Тој го угостил императорот во неговиот главен град Је, што му дало извесна контрола врз императорот, покрај чувството на легитимност. Во 200-та година, тој го победил својот главен ривал Јуан Шао кај Гуанду, повторно обединувајќи ја северна Кина и на него давајќи му контрола врз Севернa Kинеска Rамнина. Во зимата 207-та година, тој го обезбедил својот северен бок со победата над народот на Вухуан во Битката кај планината Бел Волк. По враќањето во Је во 208-та година, Цао Цао бил назначен за канцелар по негова сопствена препорака, што ефективно му дало контрола врз императорската влада.

Јужната кампања на Цао Цао започнала кратко после тоа, во есента 208 година. Делот од Јангце што тече низ покраината Џинг бил првата цел; освојувањето на поморската база во Џијанглинг и обезбедувањето поморска контрола на делот од Јангце во покраината биле неопходни за да се обезбеди пристап до југ.  Нему му се спротивставиле воените водачи Лиу Бјао и Сун Кван. Лиу Бјао, гувернерот на Џинг, ја контролирал Јангце западно од устието на реката Хан, која приближно ја опфаќала територијата околу градот Сјакоу и на југ. Сун Кван ја контролирал Јангце источно од Хан и југоисточните територии што се граничат со него. Лиу Беи, друг воен водач, бил во Фанченг, откако избегал во Лиу Бјао од североисток по неуспешниот заговор за атентат врз Цао Цао и враќање на царската моќ.

Првично, Цао Цао постигнал брз успех. Џинг бил во лоша состојба. Неговите армии биле исцрпени од конфликтот со Сун Ќуан на југ. Понатаму, имало политичка поделба бидејќи синовите на Лиу Бјао, постариот Лиу Ќи и помладиот Лиу Цонг, се обиделе да го наследат својот татко. Лиу Цонг победил а Лиу Цонг бил препуштен на командата на Џангсија, Лиу Бјао починал од болест само неколку недели подоцна. Лиу Цонг му се предал на Цао Цао, давајќи му значителна флота и Џанглинг како напредна оперативна база.

Напредокот на Цао Цао го принудил Лиу Беј на неорганизирано повлекување кон југ, придружуван од бегалци и прогонуван од елитната коњаница на Цао Цао. Лиу Беј бил опколен и решително бил поразен во Битката кај Чангбан, но сепак избегал кон исток кон Сјакоу, каде што се поврзал со емисарот на Сун Куан, Лу Су. Историските извештаи се недоследни: Лу Су можеби успешно го охрабрил Лиу Беј да се пресели подалеку, на исток кон Фанкоу. Во секој случај, на Лиу Беи подоцна му се придружиле Лиу Чи и даноци од Џангсија.

Главниот советник на Лиу Беи, Жуге Лианг, бил испратен во Чаисанг, денешен Џиуџијанг, Џијангси, за да преговара за сојуз со Сун Куан против Цао Цао. Жуге Лианг му рекол на Сун Куан дека Лиу Беи и Лиу Чи имале по 10.000 луѓе; овие бројки можеби биле претерани, но колку и да била голема силата што ја имале двајцата, не била способна да се спореди со силата на Цао Цао во отворена битка. Сун Куан добил писмо од Цао Цао пред пристигнувањето на Жуге Лианг; во него, Цао Цао тврдел дека има војска од 800.000 луѓе и наговестил дека сака Сун Куан да се предаде. Џанг Жао, главниот службеник на Сун Куан, го поддржал предавањето врз основа на нееднаквоста во силите. Жуге Лианг бил поддржан од Лу Су и Жоу Ју, главниот командант на Сун Куан. Сун Куан се согласил со сојузот; Тој отсекол еден агол од својата маса за време на еден собир и изјавил: „Секој што сè уште се осмелува да се залага за предавање ќе биде [третиран] исто како и со оваа маса.“  Џоу Ју, Ченг Пу и Лу Су добиле 30.000 луѓе и биле испратени да му помогнат на Лиу Беи. Со 20.000 војници на Лиу Беи, алијансата имала приближно 50.000 маринци кои биле обучени и подготвени за битка. 

Жоу Ју ја проценил силата на Цао Цао на близу 230.000. Ова вклучувало помеѓу 70 и 80 илјади луѓе импресионирани од Јинг, чиј морал и лојалност кон Цао Цао биле неизвесни. Инвазиските сили на Цао Цао вклучувале и неборци: не само оние кои работеле во снабдувањето и комуникацијата, туку и сопругите и децата на некои од војниците.

## Битка
[алт=A map on a white background showing the Yangtze River and its tributary, the Han River, their juncture at Xiakou, all the major sites in the region, and the movements by the two armies which fought the battle|мини|Битката кај Црвените карпи и повлекувањето на Цао Цао.  Означената локација на бојното поле одговара на предложената локација во близина на градот Чиби  a]
Битката кај Црвените Карпи започнала со обид на силите на Цао Цао да воспостават предмостоен мост преку Јангце, кој не успеал. Потоа двете страни се повлекле на своите утврдени позиции на двата брега на Јангце. По ова, започнала поморска борба на самата река, придружена со копнена офанзива на сојузниците. Оваа низа се покажала како одлучувачка а силите на Цао Цао биле поразени. За време на последователното повлекување, луѓето на Цао Цао биле заглавени во кал и многу страдале од болести. Цао Цао на крајот успеал да избега откако стигнал до превојот Хуаронг.

Здружените сили на Сун-Лиу отпловиле спротиводно од Сјакоу или Фанкоу до Црвените карпи, каде што се сретнале со авангардните сили на Цао Цао. Мачени од болести и низок морал поради серијата присилни маршеви што ги презеле во продолжената јужна кампања, луѓето на Цао Цао не можеле да добијат предност во малата престрелка што следела, па затоа се повлекле во Вулин, северно од реката а сојузниците се повлекле кон југ.

Цао Цао ги сврзал своите бродови од кормилото до крмата, веројатно со цел да ги намали морските болести во неговата морнарица, која била составена претежно од северњаци кои не биле навикнати да живеат на бродови. Забележувајќи го тоа, командантот на дивизијата Хуанг Гаи му испратил на Цао Цао писмо во кое се преправал дека се предава и подготвил ескадрила од бродови. Бродовите биле претворени во пожарни бродови со полнење со снопови потпалки, сува трска и масно масло. Кога „дезертирачката“ ескадрила на Хуанг Гаи се приближила до средината на реката, морнарите ги запалиле бродовите пред тие да се качат на мали чамци. Пожарните бродови, носени од југоисточниот ветер, се упатиле кон флотата на Цао Цао и ја запалиле. Многу луѓе и коњи или изгореле до смрт или се удавиле.

По почетниот шок, Џоу Ју и сојузниците предводеле лесно вооружена сила за да го искористат нападот. Северната армија била фрлена во конфузија и целосно поразена. Гледајќи дека ситуацијата е безнадежна, Цао Цао потоа издал општа наредба за повлекување и уништил голем број од преостанатите бродови пред да се повлече.

Војската на Цао Цао се обидела да се повлече по патот Хуаронг, вклучувајќи долг дел што минувал низ мочуришта северно од езерото Донгтинг. Обилните дождови го направиле патот толку опасен што многу од болните војници морале да носат снопови трева на грб и да ги користат истите за да го наполнат патот за да им дозволат на коњаниците да поминат. Многу од овие војници се удавиле во калта или биле изгазени до смрт во обидот. Сојузниците, предводени од Џоу Ју и Лиу Беи, се бркале по копно и вода сè додека не стигнале до командата Нан; бркањето, во комбинација со глад и болести, ги опустошило преостанатите сили на Цао Цао. Потоа Цао Цао се повлекол на север кон неговата база во Јеченг, оставајќи ги Цао Рен и Сју Хуанг да го чуваат Џијанглинг, Јуе Џин стациониран во Сјангјанг и Ман Чонг во Дангјанг.

Сојузничкиот контранапад можеби целосно ќе го победел Цао Цао и неговите сили. Сепак, преминувањето на реката Јангце се претворило во хаос бидејќи сојузничките армии се собрале на брегот на реката и се бореле за ограничениот број фериботи. За да воспостави ред, одред предводен од генералот на Сун Куан, Ган Нинг, воспоставил мостовско заштитно место во Јилинг на север а само цврстата акција на Цао Рен спречила понатамошна катастрофа.

## Анализи
алт=A black and white painting of a oared ship out on water, five seated people are on its inner lower deck, four are seated on the inner upper deck, and one standing on the outer lower deck near the front of the ship with a long stick/weapon in his hand|мини|Приказ на ''менгчонг'', напаѓачки воен брод користен во битката, кој бил обложен со кожа и дизајниран да ги пробие непријателските линии – ''Вуџинг Зонгјао'',
Комбинацијата од стратешките грешки на Цао Цао и ефикасноста на трикот на Хуанг Гаи резултирала со победа на сојузниците во Битката кај Црвените Карпи. Џоу Ју забележал дека генералите и војниците на Цао Цао биле претежно од коњаница и пешадија а само неколкумина имале искуство во поморското војување. Цао Цао, исто така, имал мала поддршка меѓу луѓето од покраината Џинг и затоа му недостасувала сигурна напредна база за операции. И покрај стратешката остроумност што Цао Цао ја покажал во претходните кампањи и битки, тој едноставно претпоставил во овој случај дека бројната супериорност на крајот ќе ја победи морнарицата на Сон и Лиу. Првата тактичка грешка на Цао му била претворањето на неговата огромна армија од пешадија и коњаница во морнарички корпус и морнарица. Со само неколку дена вежбање пред битката, трупите на Цао Цао биле ослабени од морска болест и недостаток на искуство на вода. Тропските болести на кои јужњаците во голема мера биле имуни, исто така, биле раширени во логорите на Цао Цао. Иако побројни, луѓето на Цао Цао веќе биле исцрпени од непознатата средина и продолжената јужна кампања, како што забележал Жуге Лианг: „Дури и моќната стрела на крајот од својот лет не може да пробие свилена ткаенина.“

Џиа Сју, клучен советник на Цао Цао, му препорачал по предавањето на Лиу Цонг на преоптоварените армии да им се даде време да се одморат и да бидат надополнети пред да се борат со армиите на Сун Куан и Лиу Беи, но Цао Цао го игнорирал тој совет. Размислувањата на Цао Цао во врска со неговиот неуспех кај Црвените карпи сугерирале дека тој ги сметал своите постапки и несреќи за одговорни за поразот а не стратегиите што ги користел неговиот непријател за време на битката: „само поради болеста ги запалив моите бродови и се повлеков. Нема никаква причина Џоу Ју да ја преземе заслугата за себе.“

## Последици
До крајот на 209 година, позицијата што Цао Цао ја воспоставил во Џијанглинг паднала во рацете на Џоу Ју. Границите на земјата под контрола на Цао Цао се намалиле за околу 160 километри до областа околу Сјангјанг. Сепак, за победниците во битката се појавило прашањето како да се подели пленот. Првично, Лиу Беи и Лиу Чи очекувале награди, бидејќи учествувале во успехот кај Црвените карпи а двајцата се вкорениле и во покраината Џинг. Лиу Чи бил назначен за инспектор на покраината Џинг, но неговото владеење во регионот, со центар во Командата Џангсија, било краткотрајно. Неколку месеци по Битката кај Црвените карпи, тој починал од болест. Неговите земјишта биле превземени главно од Сун Куан. Сепак, со смртта на Лиу Чи, Лиу Беи ја презел титулата инспектор на покраината Џинг и почнал да окупира голем дел од неа. Тој ја презел контролата врз четири команданти јужно од Јангце во Вулинг, Чангша, Линглинг и Гујанг. Војниците на Сун Куан претрпеле многу поголеми жртви од оние на Лиу Беи во продолжениот конфликт против Цао Рен по Битката кај Црвените Карпи а смртта на Џоу Ју во 210 година резултирала со драстично слабеење на силата на Сун Куан во покраината Џинг.

Кога Лиу Беј ја окупирал покраината Џинг, која Цао Цао неодамна ја изгубил, тој добил стратешка и природно утврдена област на реката Јангцекјанг што Сун Куан сè уште ја сакал за себе. Контролата врз покраината Џинг му овозможила на Лиу Беј практично неограничен пристап до преминот во покраината Ји и важните водни патишта во Ву (југоисточна Кина), како и доминација над јужната река Јангцекјанг. Цао Цао никогаш повеќе немал да командува со толку голема флота како што командувал кај Џијанглинг, и никогаш немал друга слична можност да ги уништи своите јужни соперници. Битката кај Црвените карпи и заземањето на покраината Џинг од страна на Лиу Беј го потврдила одвојувањето на јужна Кина од северното срце на долината на Жолтата Река и најавила оска на непријателство север-југ што продолжило со векови.

## Локација
алт=A map on a white background which shows the three possible sites for the battle, and the two rivers and lakes|мини|Три можни локации за Битката кај Црвените Карпи. Четврта можност е недефинирана локација во округот Џијају, низводно (североисточно) од градот Чиби.
Прецизната локација на бојното поле Црвените карпи никогаш не била конечно утврдена и долго време била предмет на популарна и академска дебата. Научниците го оспоруваат ова прашање најмалку 1350 години, при што бројни локации имале аргументи во нивна корист. Постојат јасни основи за отфрлање на некои од овие предлози; генерално кажано, сè уште се залагаат четири локации. Според Џанг, многу од сегашните дебати произлегуваат од фактот дека текот и должината на Јангце помеѓу Вулин и Вухан се промениле од времето на династиите Суеј и Танг. Современата дебата е исто така комплицирана од фактот дека имињата на некои од клучните локации се промениле во текот на следните векови. На пример, современиот округ Хуаронг се наоѓа во Хунан, јужно од Јангцејанг, но во 3 век, градот со тоа име се наоѓал источно од Џијанглинг, значително северно од Јангцејанг.  Пуки, едно од местата кандидати, било преименувано во „Град Чиби “ во 1998 година,  во обид да се поттикне локалниот туризам.

Историските записи наведуваат дека силите на Цао Цао се повлекле на север преку Јангцејанг по првичниот судир кај Црвените карпи, што недвосмислено го сместувало местото на битката на јужниот брег на Јангцејанг. Поради оваа причина, голем број локации на северниот брег се отфрлени од историчарите и географите. Историските записи, исто така, утврдувале источни и западни граници за дел од Јангцејанг што ги опфаќало сите можни локации за бојното поле. Сојузничките сили патувале спротиводно од Фанкоу или Сјакоу. Бидејќи Јангцејанг тече приближно источно кон океанот со североисточни и југоисточни меандри, Црвените карпи мора барем да бидат западно од Фанкоу, кој е подалеку низводно. Најзападната граница е исто така јасна бидејќи источниот напредок на Цао Цао од Џијанглинг вклучувал минување покрај Бакиу, во близина на денешен Јуејанг, Хунан, на брегот на езерото Донгтинг. Битката, исто така, мора да се одвивала низводно (односно североисточно) од тоа место.
алт=A photograph of a walled structure abutting a river|мини|Црвените карпи на Су Донгпо во Хуангжу
Еден популарен кандидат за местото на битката е ридот Чиби во Хуангџоу, понекогаш нарекуван „Црвените карпи на Су Донгпо “ или „Литературни црвени карпи“ Оваа претпоставка произлегувала во голема мера од познатата поема од 11 век „Прва ода на црвените карпи“, која го претставува ридот Хуангџоу како локација каде што се случила битката. Името на карпата е „Чиби“, иако напишано со различна втора буква. Истовремениот изговор на двете имиња бил исто така различен, што се одразувало во нивните различни изговори на многу немандарински дијалекти. Следствено, практично сите научници ја отфрлиле врската. Местото е исто така на северниот брег на Јангцејанг и е директно спроти Фанкоу а не спротиводно од него. Доколку сојузничките сили на Сун-Лиу тргнеле од Сјакоу а не од Фанкоу, како што сугерираат најстарите историски извори, ридот во Хуангџоу би бил низводно од точката на поаѓање, можност што не може да се усогласи со историските извори.

Градот Чиби, порано наречен Пуки е веројатно најшироко прифатениот кандидат. За да се разликува од локацијата на Су, локацијата е исто така позната како „Воени црвени карпи“.  Се наоѓа директно преку реката Јангцејанг од Вулин. Овој аргумент првпат бил предложен во раната династија Танг. Исто така, постојат знаци врежани во карпите што укажуваат дека тоа било местото на битката. Потеклото на гравурата може да се датира помеѓу династиите Танг и Сонг, што го прави стар најмалку 1.000 години.

Некои извори ги споменуваат јужните брегови на Јангцејанг во округот Џијају во градот Сјаннинг на ниво на префектура во Хубеи како можна локација. Ова би го сместило бојното поле низводно од градот Чиби, став што го поддржуваат научници по кинеска историја кои го следат *Шуи Џинг Жу*, како што се Рафе де Креспињи и Жу Донгрун.

Друг кандидат е Вухан, кој се протега на Јангцејанг на неговиот влив со реката Хан. Се наоѓа источно од Вулин и Џијају, како и градот Чиби на спротивниот брег. Метрополата била инкорпорирана со спојување на трите града Вучанг, Ханкоу и Ханјанг. Постои локално верување во Вухан дека битката се водела на раскрсницата на реките, југозападно од поранешниот град Вучанг, сега дел од Вухан. Џанг тврди дека бојното поле Чиби било меѓу група ридови во Вучанг израмнети во 1930-тите за да може нивниот камен да се користи како суровина. Локалната топографија ја стеснува ширината на Јангцејанг за значителна маргина а областа Вухан била стратешки важна. Повикувајќи се на неколку историско-географски студии, Џанг покажува дека претходните извештаи го сместуваат бојното поле во Вучанг. Особено, провинциската историја *Џингџоу џи* од Шенг Хонгжи од 5 век го поставувала бојното поле 80км низводно од Вулин, но бидејќи меандрите Пајџоу и Лукоу пораснале во одреден момент за време на династиите Суеј и Танг, должината на Јангцејанг помеѓу Вули и Вучанг се зголемила за 50км; подоцнежните трудови не го сметале Вучанг за веродостојно место.

## Влијание врз културата
алт=A group of men dressed in shenyi robes of various colours and patterns typical of prominent figures during the late Han period. The central figure, Cao Cao, is the focus of all others' attention.|десно|мини|Цао Цао опкружен од неговите генерали, како што е прикажано од  Театарската трупа Џингју
[мини|Дрворезна илустрација на битката, од примерокот на династијата Минг од ''[„Романсата на трите кралства“* ]]
Некои од најпознатите дела на поетот од ерата на [[Сунг (династија)|Сунг]], [[Су Донгпо]], ја прикажуваат битката и нејзината околина. Додека бил протеран во Хуангџоу (денешен Хуанганг, Хубеи), тој компонирал три широко антологизирани дела со мотивот „Црвената карпа“ две фу рапсодии и една *ци* лирска песна. Во 2010-та година, во Хуанганг бил основан меморијален музеј посветен на Су.

Многу видео игри чие дејство се одвива во периодот на Трите кралства - вклучувајќи ја серијата *„Дајнасти Вориорс“* на Коеи, *„Сангокуши Коумејден“*, серијата „*Вориорс Орочи“*, „Судбина на император, *Кесен II* “, и *„Целосна војна: Трите кралства* “ - имаат сценарија што ја прикажуваат битката. Филмот од 2008 година *„Црвената Крпа“*, во режија на режисерот од Хонг Конг, Џон Ву е адаптација на народната историја околу битката. По објавувањето во Кина, *„Црвената Карпа“'' поставил нов рекорд на бокс-офисот за домашно продуциран филм. Национален палата ,музеј, Тајпеј}}

## Наводи

## Извори

Категорија:208
Категорија:Статии со извори на кинески (zh)
Категорија:Статии со извори на странски јазици (ISO 639-2)
Категорија:CS1 со писмо на кинески (zh)
Категорија:Статии со текст на упростен кинески
Категорија:Статии со текст на класичен кинески
Категорија:Статии со текст на кинески
Категорија:Кинески битки