Иванско цвеќе

**Иванско цвеќе** или **иванденски еноец** (), народни имиња: ивањско цвеќе, жолто, задувлија трева, жолтеновец, галиум, Јованданче) — повеќегодишно зељесто растение.

## Потекло на името на растението
Потекло на името на:

* родот е од гр. од *gala* = млеко (бидејќи некои видови се користат за згрутчување на млекото);
* видот е од лат. од *verus* = вистинско.

Синоним:
* *Galium praecox* Lang.

## Опис
Стеблата се четириаглести, исправени, достигнуваат висина од 30 см до 1 м и може да бидат малку влакнести или голи. Листовите се линеарни и вертебрално распоредени, од 8 до 12. Тие се темнозелени од горната страна, голи и малку груби, а на позадината густо влакнести и на врвот завршуваат со трн. Цветовите се мали, собрани во паникулирани апикални соцветија чија оска е густо обрасната со кратки влакна. Листовите на круната се жолти и мирисаат на мед. Семките се мали, долги околу 1,5 мм, без влакна и трње, црвени и црни кога се зрели.

## Распространетост и живеалиште
Иванското цвеќе е многу распространет евроазиско-субмедитерански вид кој од таму бил пренесен во Северна Америка. Расте и во Северна Африка, Азија и Европа. Расте покрај пасишта и ливади на сува песоклива почва може да се забележи и покрај патишта и ниви. Билката сака отворени, сончеви живеалишта.

## Хемиски состав и лек
Како лек се користи горниот дел од цветното растение (*Galii veri herba*) кое се собира на суво и сончево време и е богато со:

* флавоноиди, околу 2%;
* кверцетин гликозиди : рутин, палустрозид, цинарозид, итн.
* малку есенцијално масло ;
* соли на органски киселини итн.

## Употреба
Главно се користи како народен лек за третман на воспаленија на црниот дроб, болести на бубрезите, водени болести, хронични респираторни заболувања. Покрај тоа, се користи за нервни нарушувања како што се хистерија, анксиозност, епилепсија и слично.

Покрај лековити, припаѓа и на медоносни растенија, а се користи за боење на сирењето и за коагулација на млеко.

На Иванден обичај е кај православните да стават венец од ивански цвеќиња на вратите од своите домови.

## Галерија

Податотека:Galium spp Sturm50.jpg|
Податотека:Galium verum gulmåra.jpg|
Податотека:Gallium verum, Rubiaceae 04.jpg|*Gallium verum*, цвет
Податотека:Gallium verum, Rubiaceae 01.jpg|*Gallium verum*, цвет
Податотека:Gallium verum, Rubiaceae 03.jpg|*Gallium verum*, цвет
Податотека:Gallium verum, Rubiaceae 02.jpg|*Gallium verum*, цвет


## Наводи


## Литература
* Гостушки, Р: Лечение лековитим билем, Народна книга, Белград, 1979 г.
* Грлиќ, Љ: Enciklopedija samoniklog jestivog bilja, Август Цесарец, Загреб, 1986 г.
* Дјук, А, Ј: Зелена аптека, политика, Белград, 2005 г.
* Јанчиќ, Р: Лековити растенија со клуч за определување, Naucna knjiga, Белград, 1990 г.
* Јанчиќ, Р: Botanika farmaceutika, Službeni list SCG, Белград, 2004 г.
* Јанчиќ, Р: Сто од нашите најпознати лековити растенија, Naucna knjiga, Белград, 1988 година.
* Којиќ, М, Стаменковиќ, В, Јовановиќ, Д: Медицински растенија на југоисточна Србија, ЗУНС, Белград 1998 г.
* Лакушиќ, Д: Водич низ флората на Националниот парк Копаоник, ЈП Национален парк Копаоник, Копаоник, 1995 г.
* Марин, П, Татиќ, Б: Етимолошки речник, ННК Интернационал, Белград, 2004 г.
* Миндел, Е: Витаминска Библија, ФаМилет, 1997 година.
* Mišić Lj, Lakušić R: Livadske biljke, ZUNS Sarajevo, ZUNS Beograd, IP *Svjetlost*, 1990
* Стаменковиќ, В: Наше нешкодљиве лековите биљке, Тренд, Лесковац
* Туцаков, Ј: Хербална медицина, Рад, Белград, 1984 г.

## Надворешни врски

* 
* Факултетот за биологија
* Медоносното иванско цвеќе е многу лековито за црн дроб, бубрези, штитна жлезда – Мартин Најдовски


Категорија:Лековити растенија
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Флора на Европа