open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Климатски промени и градовите

[мини| [Џакарта била ставена како најранлив град на климатските промени во студијата на Вериск Мејплкрофт од 2021 година.]]
[мини| [Хамбург, Германија, е голем град кој доживел повеќекратни суши низ годините, што довело до намалена економска продуктивност.]]
**Климатските промени и градовите** — длабоко меѓусебно поврзани. Градовите се едни од најголемите придонесувачи и веројатно едни од најдобрите можности за справување со климатските промени. Градовите се исто така едни од најранливите делови на човечкото општество што подлегнуваат на ефектите од климатските промени и веројатно едни од најважните решенија за намалување на влијанието на луѓето врз животната средина. Обединетите нации изјавиле дека 68% од светската популација ќе живее во урбани области до 2050 година. Во 2016 година, 31 мега-градови пријавиле дека имаат најмалку 10 милиони жители, од кои 8 надминале 20 милиони луѓе. Сепак, споредните градови - градовите со мала до средна големина брзо се зголемуваат по број и се едни од најбрзо растечките урбанизирани области во светот кои дополнително придонесуваат за влијанијата на климатските промени.**** Градовите имаат значително влијание врз градежништвото и превозот - два од клучните придонесувачи за емисиите на климатските промени. Покрај тоа, поради тоа што процесите создаваат климатски конфликт и еколошки мигранти, се очекува градските области да растат во текот на следните неколку децении, нагласувајќи ја инфраструктурата и концентрирајќи повеќе сиромашни народи во градовите.

## Наводи

Категорија:Климатски промени
Категорија:Градови
Категорија:Статии со извадоци
Категорија:Нов Урбанизам
Благој Нечев

**Благој Нечев**, роден со името **Благој Драганов Нечев** (Велес, 24 февруари 1923 — Раштански Колиби, 10 септември 1944) — македонски партизан и комунистички активист, дел од НОВМ. Член на Комунистичката партија на Југославија и комунистичката партија на Македонија. За време на ослободителната војна бил дел од осмата македонска ударна бригада. За време на Битката кај Раштански Колиби Нечев храбро и трагично загинал заедно со 12 други партизани. Погребан е во велешката костурница.

## Животопис
Роден е во сиромашна работничка фамилија од градот Велес. Неговиот татко Драган Нечев работел како клисар во велешката црква Св. Пантелејмон. Нечев успеал да заврши основно школско образование но никогаш не си го довршил средно школското образование, заради тоа Нечев одел во вечерни занаетчиски класови за три години. После тоа Благој Нечев се вработил како браварски работниик.

Со потпаѓањето на Македонија под сурова бугарска фашистичка окупација после краткотрајната априлска војна Благој Нечев бил симпазитер кон народното ослободително движење на Сојуз на комунистичката младина на Југославија и Народноослободителна војска на Македонија. Заради тоа почнал да соработува со комунистичката партија на Југославија за собирање храна, облека и други потребни материјали за партизаните.

Во 2-ри септември 1944 година бил присутен за време на формирањето на осмата македонска ударна бригада и станал дел од нејзе. По наредба од водачите на бригадата Нечев и другите партизани почнале да патуваат покрај патот Скопје-Велес. При нивното патување се сретнале со германска воена единица од Третиот Рајх во Раштански Колиби. Во 10-ти септември истата година се одвивала Битката кај Раштански Колиби каде што 12 партизани трагично загинале, еден од нив биле и Благој Нечев.

После војната неговите посмртни остатоци биле пренесени во велешката спомен костурница, каде што се наоѓаат и ден денес. По негова чест неколкумина улици во велешката населба Дворови го носат неговото име.

## Наводи


Категорија:Луѓе од Велес
Категорија:Родени во 1923 година
Категорија:Починати во 1944 година
Категорија:Македонски партизани
Категорија:Дејци на КПЈ
Категорија:Дејци на КПМ
Категорија:Учесници во НОБ
Категорија:Жртви во Битката кај Раштански Колиби
Сисили Ридли

**Елизабет Сили Ридли** (родено име Тејл, е родена на 26 септември 1927 – 23 декември 2008 година) била британско-американска применета математичарка позната по работата во нумеричка квантна хемија и климатско моделирање. Кодот Робл-Дикинсон-Ридли што таа и соработници го создадaле во Центарот за атмосферско истражување за атмосферско истражување бил првиот модел на општа територија на термосферата.

## Живот
Ридли е родена во Лестер на 26 септември 1927 година, постар од двете сестри. Таа станала главна девојка во Граматичкото училиште за девојки Вигестон, сега вклучено во колеџот Регент, Лестер, и отишла на колеџот Њунхам, Кембриџ на стипендија во 1947 година. Магистрирала по физика во 1951 година, со почести од прва класа, во 1951 година, и останала на Кембриџ како докторант на Даглас Хартри, завршувајќи го докторатот во 1955 година. Нејзината дисертација била *Некои студии за атомската структура.*

По завршувањето на докторатот, таа станала истражувач во Управата за атомска енергија на Обединетото Кралство, во сегашниот кампус за наука и иновации Харвел; нејзината работа таму вклучувала пресметување на електронската конфигурација на ураниумот и применетиот математичар Џон П. Бојд ја нарекол „пронаоѓач на патеки во нумеричката квантна хемија“ за оваа работа. Нејзиниот сопруг, Брајан Вард Ридли, исто така, отишол да работи во Харвел. Тие имале четири деца почнувајќи од 1957 година, а Ридли се повлекла од својата работа во 1958 година за да биде домаќинка.

Во 1964 година, Ридли и нејзиното семејство се преселиле во Колорадо, следејќи го нејзиниот сопруг, кој станал професор по физика на Универзитетот во Колорадо. Таа се приклучила на Националниот центар за атмосферски истражувања(НЦАИ) во 1968 година, работејќи за нив на компјутерски кодови за климатско моделирање и на Земјата и на Венера. Пред 1972 година, кога Маргарет Ен ЛеМон се приклучила на НЦАИ, таа била една од трите жени истражувачки на ниво на докторат во НЦАИ, заедно со Џоан Фајнман и Сју Ен Боулинг. Токму во нејзината работа во НЦАИ, Ридли го создала кодот Робл-Дикинсон-Ридли за моделирање на термосферата со општа циркулација.

Се пензионирала во 1995 година, а починала во Луисвил, Колорадо на 23 декември 2008 година.

## Избрани публикации

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Наводи

Категорија:Климатолози
Категорија:Починати во 2008 година
Категорија:Родени во 1927 година
Категорија:Жени климатолози
Развојна заштита

Во меѓународното право, **развојна** **заштита** или едноставно **заштита** е ограничување на економскиот развој за заштита на заедници од развојната агресија.

Во Рамковната конвенција на Обединетите нации за климатски промени (UNFCCC), заштитните мерки се наменети заради заштита на домородни народи и другите локални заедници со традиционално знаење за управување со природните ресурси во рамке на напорите за намалување на емисиите од уништувањето на шумите и деградацијата на шумите. 

Со процесите на конвенцијата, заштитните мерки станале загрижувачки на Конференцијата на Обединетите нации за климатски промени од 2010 година. 

## Наводи

Категорија:Климатски промени
Категорија:Меѓународно право
Сјукуро Манабе

**Сјукуро Манабе** (роден на  година) — американски физичар, метеоролог и климатолог, пионер во употребата на компјутери за симулирање на глобалните климатски промени и природните климатски варијации. Добитник е на Нобеловата награда за физика за 2021 г. заедно со Клаус Хаселман и Џорџо Паризи за нивниот придонес во физичкото моделирање на Земјината клима, квантификацијата на нејзината варијабилност и предвидувањата за климатските промени.

## Биографија
Роден е на 21 септември 1931 година во префектурата Ехиме во Јапонското царство. И неговиот дедо и татко биле лекари кои ја воделе единствената амбуланта во селото. Едан другар од одделението се присетува дека Манабе дури и во основното училиште бил заинтересован за времето изјавувајќи „Кога Јапонија би немала тајфуни не би имале толку дожд”. Посетувал средно училиште во Мишима во префектурата Ехиме. Кога бил примен на Универзитетот во Токио неговото семејство очекивало да студира медицина, но тој изјавил „Кога и да има итен случај крвта ми удира во главата, така што не би бил добар лекар” и „Имав ужасно памтење и бев неспретен со рацете. Мислев дека моја единствена добра особина е да гледам во небото и да се губам во своите мисли”. Се придружил на истражувачкиот тим Шигекате Шоно (1911—1969) и студирал метеорологија. Дипломирал во1953 година, магистрирал во 1955 и докторирал во 1958 на Универзитетот во Токио. По студирањето заминал во Соединетите Американски Држави да работи на Оделението за истражување на општата циркулација на Американското метеоролошко биро, сега Лабораторија за геофизичка динамика на флуиди Национална океанска и атмосферска администрација до 1997 година. Од 1997 до 2001 година работел во Јапонија како директор на Оделението за истражување на глобалното затоплување. Во 2002 година се вратил во Соединетите Американски Држави како гостувачки истражувачки соработник на Програмата за атмосферски и океански науки на Универзитетот Принстон. Бил ангажиран како специјален професор на Универзитетот Нагоја од декември 2007 до март 2014 година. Во 2021 година му била доделена Нобелова награда за физика заедно со Клаусо Хаселман и Џорџо Паризи за физичко моделирање на климата на Земјата, квантификување на варијабилности и проверено предвидување на глобалното затоплување. Шуџи Накамура, добитник на Нобеловата награда за физика во 2014 година, кој исто така дошол од префектурата Ехиме и емигрирал во Соединетите Американски Држави, му ја честитал на 6 октомври.

## Публикации

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Сјукуро Манабе о улози гасова стаклене баште у климатским променама (2018)
* 

Категорија:Американски нобеловци
Категорија:Јапонски физичари
Категорија:Јапонски нобеловци
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика
Категорија:Родени во 1931 година
Категорија:Климатски промени
Категорија:Глобално затоплување
Континентална синоптичка бура во САД

десно|мини|300x300пкс| Типична патека на ниско ниво на Колорадо
**Американски континентални синоптички бури** се карактеризираат со ниските нивоа во области со низок притисок што се формираат во југоисточно Колорадо или североисточно Ново Мексико, обично во зима. По формирањето, системот се движи низ Големите Рамнини. Ниските падови на Колорадо можат да произведат обилни зимски врнежи и имаат општо движење од исток кон североисток, што влијае на регионите на север како Винипег и на истокот  до брегот на Атлантикот. Ако условите на горното ниво се соодветни, млазната струја може да го турне нискиот притисок подалеку на југ, носејќи зимски врнежи дури до Тексас. Кога се турка толку далеку на југ, системот често се нарекува „нордер“ На потипична патека, ниското ниво во Колорадо може да биде слично на клиперот од Алберта. Во зима ниските нивоа на Колорадо се одговорни за поголемиот дел од снегот што го добива Среден Запад; сепак, летните системи можат да активираат долготрајни бури со грмотевици, вклучително и тешки временски услови. Во пролет и почетокот на летото, ниската циклогенеза на Колорадо може да се резултира со значителни избувнувања на торнадо над Големите Рамнини и Среден Запад. 

## Поврзано

* Денверска конвергентна виртуелна зона 
* Ниско залив
* Ниту Велигден
* Кука за рачка

## Наводи


Категорија:Колорадо
Категорија:Климатски промени
Линда Мернс

**Линда Опал Мернс** (;  – ) — американски географ и климатски научник, специјализирана за проценка на климатските промени. Била виш научник во Националниот центар за атмосферски истражувања (НЦАИ). Мернс била назначена и за директор на научната програма за проценка на временските и климатските влијанија на НЦАИ и раководител на Регионалниот колектив за интегрирани науки. Била водечки главен истражувач за северноамериканската регионална програма за климатски промени.

## Биографија
Мернс докторитала по географија на Калифорнискиот универзитет, Лос Анџелес.

Мернс е автор на Вториот (1995), Третиот (2001), Четвртиот (2007), Петтиот (2013) и Шестиот (2021) извештај за проценка на Меѓувладиниот панел на Обединетите нации (ОН) за климатски промени. Мернс е водечки главен истражувач за Северноамериканската регионална програма за климатски промени која користи податоци што Мернс ги генерирала за да произведи климатски симулации засновани на податоци за да ги предвиди идните климатски сценарија.

## Избрани публикации

### Книги

* 

### Статии во списанија

* Giorgi, F. и Mернс, LO Пристапи кон симулација на регионални климатски промени: Преглед. 1991 година. Осврти за геофизика 29 (2), 191.
* Буковски, М.С. Томпсон, Џеј, Мернс, ЛО Пондерирање на регионален ансамбл за климатски модели: Дали тоа правело разлика? Дали можело да направи разлика? 2019 година. Климатски истражувања 77 (1), 23-43.
* Мернс LO, Katz, RW и Schneider, SH Екстремни високи температурни настани: Промени во нивните веројатности со промени во средната температура. 1984 година. Весник за клима и применета метеорологија 23 (12), 1601-1613.
* Giorgi, F. and Mearns, LO 1999 година. Вовед во посебен дел: Регионално климатско моделирање повторно разгледано. Весник за геофизички истражувања 104 (Д6), 6335-6352.
* Easterling, DR, Meehl, GA, Parmesan, C., Changnon, SA, Karl, TR и Mearns LO 2000 година. Климатски екстреми: набљудувања, моделирање и влијанија. Наука 289 (5487), 2068-2074.
* Giorgi, F. and Mearns, LO Пресметка на просекот, опсегот на несигурност и сигурноста на регионалните климатски промени од симулациите на AOGCM преку методот „Просекување на ансамблот за сигурност“ (REA). 2002 година. Journal of Climate 15 (10), 1141-1158.
* Feddema, JJ, Oleson, KW, Bonan GB, Mearns LO, Buja LE, Meehl GA, Washington WM 2005 година. Важноста на промената на покривот на земјиштето при симулирање на идните климатски услови. Наука 310 (5754), 1674-1678.

## Награди и почести

* Соработник од 2006 година на Американското метеоролошко друштво
* Награда за истакнати стипендии на Американската асоцијација на географи (AAG) за 2016 година.
* 2017 година добитник на Американскиот геофизички сојуз Стивен Шнајдер Предавање.

## Наводи

Категорија:Американски климатолози
Категорија:Апсолвенти на Калифорнискиот универзитет (Лос Анџелес)
Категорија:Луѓе од Лонг Ајленд
Категорија:Жени климатолози
Монсунска клима со умерени географски широчини

**Монсунската клима со умерени географски широчини** е клима од монсунски карактер во умерените региони на Азија. Застапена е во Јапонија, Камчатка и Сахалин. Се карактеризира со студени зими со мала облачност и доминантен северозападен ветар, како и со умерени до топли лета со обилни врнежи. Температурата се движи од 23°C во текот на летото do -20°C во зима. Врнежите се мали, само 560 милиметри, од кои само 75 мм паѓаат во зимска половина од годината. Во Јапонија и Камчатка зимата е поблага, а врнежите се изразени во текот на целата година, додека висока снежна покривка се формира на Сахалин и на островот Хокаидо.

## Поврзано

* Монсунска тропска клима
* Монсунска суптропска клима
* Субекваторијална клима

## Литература

* Мастило, Н. (2005): *Речник на современата српска географска терминологија*, Географски факултет, Белград
Категорија:Клима
Категорија:Климатологија
Калпаврикш

**Калпаврикш**   е непрофитна организација со седиште во Индија со канцеларија во Пуне, Махараштра. Организацијата се занимава со истражување, вмрежување, едуцирање, коренита работа, застапување и активизам во областа на животната средина, екологијата, развојот и алтернативи. Институтот е формиран во 1979 година кога група предводена од студенти започнала да води кампања за шумата во Делхи Риџ.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална интернет-страница

Категорија:Климатски промени
Категорија:Климатски промени во Индија
Категорија:Организации за климатски промени
Категорија:Организации за животна средина со седиште во Индија
Џенис Лаф

**Џенис Лаф**  е климатски научник во Австралискиот институт за морска наука (АИМН) на Универзитетот Џејмс Кук, таа ги истражува климатските промени и влијанието на температурата и зголемениот CO  на коралните гребени. Била избрана на Австралиската академија на науките во 2022 година за нејзиното истражување за климатските промени, коралните гребени и развивањето на еколошки и истории на раст со висока резолуција од коралите, особено од Големиот корален гребен.

## Кариера
Лаф дипломирала во 1976 година и докторирала во 1981 година на Универзитетот во Источна Англија во ОК. Работела на Универзитетот во Аризона, во Лабораторијата за истражување на прстените на дрвјата, од 1982 до 1986 година, а потоа се преселила во Австралискиот институт за морска наука во 1986 година.

Лаф е климатски научник кој работи на растот и еколошките записи од коралите во изминатите неколку векови и ги позиционирал во историски контекст. Таа, исто така, проучува како климатските промени веќе влијаеле на тропските морски екосистеми, бидејќи е забележано значително затоплување во тропските океани. Таа известувала за забележливите влијанија на ова затоплување со забележливи последици за сегашните гребени.

Кариерата на Лаф се фокусирала на три области, развивање и толкување на реконструкции на палео-климати, одредување на природата, причините и последиците од климатската варијабилност на тропските корални гребени, како и развивање на истории на корални калцификација, врз основа на коралните јадра. Таа имала експертиза во растот на коралите, калцификацијата, климатските промени и Големиот корален гребен. Член е на АРК Центарот за извонредност за студии на корални гребени, на Универзитетот Џејмс Кук.

Работата на Лаф била опишана од Карбон Бриф, АБЦ, New York Times и Аустралијан Џиографик, како и други медиуми, опишувајќи го влијанието на климатските промени врз корални гребени. Таа, исто така, објавила во медиумите за работа на калцификација на промената на океаните.

## Награди

* 2020 година - Награда за колеги од Меѓународното здружение на корални гребени (ICRS) 
* 2022 година - соработник, Австралиска академија на науките 

## Избрани публикации

* 
* 
* 

## Наводи

## Надворешни врски

* Етос 
* Оксфордски библиографии
* Соработници на Австралиската академија

Категорија:Климатолози
Категорија:Членови на Австралиската академија на науките
Категорија:Морски биолози
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Жени климатолози
Монсунска суптропска клима

**Монсунската суптропска клима** е клима со монсунски карактер во источниот дел на Азија и САД. Застапена е во источна Кина и југоисточна САД, поточно на полуостровот Флорида. Според температурните вредности е многу блиску до средоземна клима, но дистрибуцијата и количината на врнежите се различни. Најголемиот дел од дождот паѓа во текот на летото (вкупно 650 мм), додека во зима изнесува само 5 милиметри.

## Поврзано

* Монсунска тропска клима
* Монсунска клима со умерени географски широчини
* Субекваторијална клима

## Литература

* Мастило, Н. (2005): *Речник на современата српска географска терминологија*, Географски факултет, Белград

Категорија:Клима
Категорија:Климатологија
Пневматски фронт

мини| Моделиран фронт на пневмонски фронт над југоисточен Висконсин, 16 мај 2023 година; видете ја верзијата со целосна големина
десно|мини| Карта што го прикажува движењето на предниот дел на пневмонтскиот фронт од 20-21 мај 2008 година.
**Пневматски фронт**, познат и како **студен фронт со синоптичка скала езерски модифициран**, е редок метеоролошки феномен забележан во крајбрежните области на езерото Мичиген, во Соединетите држави, најчесто помеѓу месеците април до јули. Феноменот, според Националната метеоролошка служба, се состои од студен фронт кој забрзува на југ по езерото Мичиген, брзо спуштајќи ги температурите во крајбрежните области на езерото за 8,9 °C или повеќе. Овие фронтови често се проследени со облаци од магла и поретко дожд.

Пневматските фронтови најчесто се забележуваат кога има голема температурна разлика помеѓу студените езерски води и потоплиот воздух над земјата, понекогаш и до 19-22 °C. Овие услови се присутни во пролет и почетокот на летото. Под слаби преовладувачки ветрови,  често може да се развие во форма на езерски ветар што се движи од таа вода до крајбрежјето и неколку милји во внатрешноста.

Пневматските фронтови најчесто се појавуваат на југозападниот брег на езерото Мичиген, во градовите како Чикаго, Милвоки и Кеноша. Сепак, тие исто така најчесто се забележани и на други места на брегот на езерото, вклучувајќи ги и градовите како Мичиген Сити, Бентон Харбор, Грин Беј и Траверс Сити.

## Историја
Првиот документиран пневматските фронт бил на 13 јуни 1909 година во Мичиген Сити, Индијана. Терминот бил измислен од Националната метеоролошка служба во Милвоки во 1960-тите.

## Причини
Пневматските фронтови се јавуваат кога студениот фронт (обично од синоптичка скала), кој обично се приближува од север или североисток, ќе наиде на маса ладен, густ воздух што опстојува над езерото Мичиген, обично како остаток од зимските услови. Воздушната маса го поттикнува студениот фронт, овозможувајќи му да расте во густина и моментум додека патува на југ покрај езерото. Ова движење го поместува потоплиот, помалку густ воздух над копното, што доведува до нагло и значително опаѓање на температурата. Издолжената форма од север-југ на езерото Мичиген и двата долги заливи север-југ (Грин Беј и Гранд Траверс Беј) овозможуваат пневматските фронтови да земат голема брзина и да ги променат температурите на воздухот релативно далеку во внатрешноста.

## Документирани појави
Следниве појави на ладен фронт се документирани  со синоптичка скала модифициран со езеро или „пневматски“:

## Поврзано

* Бомба циклон
* Ладен фронт
* Ураганот Хјурон
* Снег со ефект на езеро
* Ноемвриски дожд
* Пневмонија

## Наводи

## Поврзано

* „Синоптички и локални контроли на фронтот на пневмонија на езерото Мичиген“, Кори Бенке, магистерска теза, Универзитет во Висконсин - Милвоки (2005)
Категорија:Големи Езера
Категорија:Атмосферски фронтови
Маден-Џулијан осцилација

десно|мини| Дијаграм на зрачењето со долг бран на Земјата што ја прикажува осцилацијата Маден-Џулијан.
**Маден-Џулијан осцилација** (МЏО) се флуктуации во циркулационите својства на тропската атмосфера со период од 30–60 дена, што е главниот фактор на меѓусезонската варијабилност во атмосферата на оваа временска скала. Овие осцилации имале форма на бран кој се движел кон исток со брзина од 4 до 8 м/с над топлите региони на Индискиот и Тихиот океан.

Движењето на бранот можел да се забележи во различни манифестации, најјасно во промените во количината на врнежите. Промените прво се појавуваат во западниот Индиски Океан, постепено се префрлаат кон централниот Тихи Океан, а потоа исчезнувале додека се движеле кон студените источни региони на тој океан, но понекогаш повторно се појавувале со намалена амплитуда над тропскиот Атлантски Океан. Во овој случај, прво постоело фаза на зголемување на конвекцијата и врнежите, по што следела фаза на намалување на врнежите.

Феноменот бил откриен од Роналд Маден и Пол Џулијан во 1994 година. 

## Наводи

Категорија:Метеорологија
Џон Абрахам (инженер)

**Џон П. Абрахам** е професор по термодинамика на факултетот за инженерство на Универзитетот Сент Томас, Минесота во Соединетите Американски Држави.

Во 2009 година тој почнал да ги анализира лажните претстави што се користеле за промовирање на негирање на климатските промени, а од 2010 година станал истакнат бранител на науката во контроверзноста за глобалното затоплување. Во таа година, помогнал да започне со работа тимот за брз одговор за климатски науки.

## Кариера
Абрахам е професор по термодинамика и механика на флуиди на Факултетот за инженерство на Универзитетот во Сент Томас, Минесота. Неговата област на истражување вклучува термодинамика, пренос на топлина, хидродинамика, нумеричка симулација и енергија. Откако го стекнал својот докторат на Универзитетот во Минесота во 2002 година, тој му се придружил на Сент Томас како помошен инструктор, а подоцна станал редовен член на факултетот. Има објавено над 200 трудови во списанија и конференции, а од 1997 година работел како инженерски консултант кој работи на индустриски истражувања во воздушната, биомедицинската, енергетската и производствената индустрија. Работел на проекти за чисти и обновливи извори на ветер и сончеви извори во светот во развој, а исто така имал напишано бројни книги, како што е текст од 2014 година за моќта на ветерот во мали размери и револуционерен текст од 2010 година за ламинарен-до-турбулентен проток на течност.

## Побивање на негирањето на климатските промени
Абрахам сметал дека е неопходно да одговори на говорот кој го одржал на Институтот за слободен пазар во Минесота во октомври 2009 година од добро познато негирање на глобалното затоплување предизвикано од човекот, од Кристофер Монктон. Тој мислел: „Овој човек е одличен говорник и е многу убедлив. Да не ја знаев науката, ќе му верував. Искрено, ненаучниците од публиката немале шанса. Немале начин да знаат што тој рекол дека не е вистина. Почувствував дека Монктон ги искористи и знаеше дека ги искористи“. Во следните месеци тој спровел истражување, контактирајќи со научниците наведени од Монктон, а кон крајот на мај 2010 година, тој објавил на интернет 83-минутно видео во кое ги побил изјавите на Монктон. Ова привлекло малку внимание на почетокот, додека не било истакнато во написот на Џорџ Монбиот објавен во *[[Гардијан]]*.

Абрахам на почетокот на 2012 година проценил дека од почетокот на неговото побивање вложил околу 1.000 неплатени часови на работа за климатските промени и контроверзноста. Тој имал одржано бројни говори за да ги објави прашањата за глобалното затоплување, но не прифаќал финансирање за истражување на климата или не барал хонорар за говори: ако се плаќало, тој барал срдствата да бидат наменети да одат за Свети Тома или за добротворни цели.

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Американски климатски активисти
Климатски промени во Алжир

[мини|[Податотека:Algeria_Topography.png|мини| Топографска карта Карта на локатор]]
**Климатските промени во Алжир** имаат широки распространети ефекти врз земјата. Алжир не бил значаен придонесувач за климатските промени, но, како и останатите земји во регионот на Блискиот Исток и Северна Африка (МЕНА), се очекува да биде меѓу најпогодените од влијанијата на климатските промени. Бидејќи голем дел од земјата е веќе во жешки и суви географии, вклучителен дел и од Сахара, се очекува веќе силните предизвици со топлина и пристап до водните ресурси да се влошат. Уште во 2014 година, научниците им припишувале екстремни топлотни бранови на климатските промени во Алжир.

## Географија
мини| Планините Атлас, опсегот на Тел Атлас
Алжир, најголемата земја во Африка, се граничи со Мароко, Тунис, Либија, Мавританија, Мали, и Нигер. Овие нации се наоѓаат во регионот на Магреб, опфаќајќи ги пустинските области на северозападна Африка заедно со Средоземното Море и Атлантскиот Океан.

На север, планинскиот венец Тел Атлас, подгрупа на пошироките планини Атлас, се протега паралелно со медитеранскиот брег. Овој планински терен значително влијае на климата и топографијата на земјата. Планините Атлас создаваат ефект на дождовна сенка, блокирајќи ги врнежите во пустината Сахара што инаку би ги донеле западните ветрови од Атлантикот и ветровите од Медитеранот.

Јужно од планините Атлас се наоѓаат високите висорамнини, претежно плоден регион познат по своите морски езера наречени „шотс“. Овој регион има уникатни мочуришта кои обезбедуваат живеалишта и места за размножување на птиците преселници. Планините Сахара Атлас се наоѓаат на југ од високите висорамнини, кои се движат паралелно со планините Тел Атлас.

## Емисии на стакленички гасови
Клајмат ТРЕЈС ги процениле емисиите во 2022-та година на 350 милиони тони,емисиите по глава на жител се приближно просечни.
десно|мини|300x300пкс| Емисијата на гас во стаклена градина во Алжир од 1990-2016 година
Економијата на Алжир значително се потпира на своите изобилни резерви на нафта и природен гас. Земјата поседува десетти по големина докажани резерви на природен гас во светот и шеснаесетти најголеми резерви на докажана нафта. Во периодот од 2016 до 2021 година, секторот на јаглеводороди учествувал со 19 проценти во бруто домашниот производ (Б.Д.П), што претставува 93 процети од извозот на производите и претставуваше 38 процети од буџетските приходи. Се смета дека повеќе од половина од емисиите се од операциите на фосилни горива и производството на енергија.

Алжир има за цел да развие повеќе практики за одржлив развој преку 4 главни стратегии: институционално зајакнување, адаптација на климатските промени, ублажување и градење капацитети. Алжир работи на диверзификација на својата економија со инвестирање во обновливи технологии. Од 2023 година, приближно 3 пронценти од електричната енергија во Алжир доаѓа од обновливи извори на енергија.

## Наводи

Категорија:Климатски промени по земја
Канадски центар за климатско моделирање и анализа

**Канадскиот центар за моделирање и анализа на климата** ( **CCCma** ) е дел од Одделот за климатските истражувања за животна средина во Канада и кој е лоциран на Универзитетот во Викторија, Викторија, Британска Колумбија. Неговата цел е да развива и применува климатски модели за да се подобри разбирањето на климатските промени и да ги направи квантитативните проекции за идната клима во Канада и на глобалното ниво. Неговиот сезонски систем за прогнозирање и обезбедување климатски прогнози над Канада во временски размери од месеци до години.

## Тековни модели

* CGCM3 Трета генерација на комбиниран глобален климатски модел
* CGCM4 Четврта генерација споен глобален климатски модел
* CanESM2 Втора генерација на модел на канадски систем на Земјата
* CanESM5 Модел на Канадски земјен систем верзија 5 
* CanRCM Канадски регионален климатски модел 

## Поврзано

* Национален центар за атмосферски истражувања
* Симулатор на Земјата

## Наводи

## Литература

* 

* 

* 

## Надворешни врски

* Официјална веб-страница
* Димитри Ласкарис. (10 декември 2019 година) Новиот климатски модел предвидува алармантни нивоа на глобално греење . Преземено на 10 декември 2019 година
Категорија:Климатски промени
Bessatsu Shonen Magazine

**Bessatsu Shonen Magazine** () — јапонско месечно манга-списание (шонен) објавено од Kodansha Ltd. Списанието е создадено во септември 2009 г. како одделување на друго списание објавено од Kodansha Ltd., Weekly Shonen Magazine.

## Манги вклучени во списанието

* *Облик на гласот*
* *UQ Holder!*
* *×××HOLiC*
* *I'm Standing on a Million Lives*
* *[[Tomodachi Game]]*
* *Real Account*
* *Arslan Senki*
* *Boarding School Juliet*
* *Kanojo wa rokurokubi*
* *Tsuredure Children*
* *Half & Half*
* *Danganronpa Gaiden: Killer Killer*
* *To the Abandoned Sacred Beasts*
* *LovePlus: Rinko Days*
* *Gang King*
* *Count-trouble*
* *Flying Witch*
* *Animal Land*
* *Joshiraku*
* *Mardock Scramble*
* *O Maidens in Your Savage Season*

## Наводи

## Надворешни врски

* 別冊少年マガジン Официјална веб-страница на Kodansha 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Списанија
Категорија:Манга
Хејвен Колман

200px|мини|Хејвен Колман во 2019 година
**Хејвен Колман** е американска активистка за клима и животна средина. Таа е ко-основач и ко-извршен директор на Американскиот младински климатски штрајк со младинските активисти Александрија Виласењор и Исра Хирси организација која е посветена на подигање на свеста и катализирање на промените во врска со климатската криза.

## Ран живот
Хејвен Колман е родена во Денвер, Колорадо. Таа е ученичка во јавните училишта во Денвер.

## Активизам
Колман првпат ја почувствувала привлечностата кон екологијата кога имала десет години, откако дознала дека нејзиното омилено животно, изумира поради уништувањето на шумите. Потоа направила значителни промени во животниот стил инспирирани од одржливото живеење. Нејзината обука во Проект за климатска реалност ја едуцирало дополнително.

Откако го видела смелиот еколошки активизам на Грета Тунберг и климатските штрајкови на младите во Европа, и таа била инспирирана да го стори истото. Така, од јануари 2019 година, на 13 години, почнала да протестира пред деловните објекти или владините згради, како што бил Капитолот на државата Колорадо. Секој петок таа штрајкувала барајќи политичка акција во врска со квалитетот на воздухот, затварање на фабриката за јаглен, обновливите извори на енергија итн. Била масовно малтретирана од врсниците во училиштето кои мислеле дека нејзиниот остар активизам е чуден.

Колман протестирала сама додека не можела да го воспоставила Американскиот младински климатски штрајк заедно со Исра Хирси и Александрија Виласењор. Оттогаш, климатски штрајкови се спроведени низ многу држави во САД. На 15 март се одржал меѓународен протест на младите со вклучени над 120 земји.

Колман станала позната откако разговарала со државниот сенатор Кори Гарднер за загадувачите на јаглеродот на јавен форум во градското собрание. Таа го замолила да преземат  акција и му понудила да организирал грасрут движење за да го олеснат процесот, но Гарднер ја одбил.

Како што била на насловните страници, таа го привлекла вниманието на Ал Гор, кој ја поканил Колман да зборува за кампањата 24 часа реалност организирана од Проектот за климатска реалност.

Колман моментално работи на Агенцијата Арид која била насочена кон забрзување на кампањите за еколошка и социјална правда.

## Наводи

Категорија:Родени во 2006 година
Категорија:Американски природозаштитници
Ричард Х. Мос

**Ричард Х. Мос** е климатолог и поранешен претседател на Советодавниот комитет за постојана национална проценка на климатските промени. Во таа улога, тој бил одговорен да го поддржи објавувањето на *Специјалниот извештај за климатските науки* и Четвртата национална проценка на климата.

Мос претходно бил потпретседател и управен директор за климатски промени во Светскиот фонд за природа и виш директор за енергија и клима во Фондацијата на Обединетите нации. Мос е член на МПКП од 1993 година.

## Наводи

## Избрани публикации

* Calvin KV, B Bond-Lamberty, LE Clarke, JA Edmonds, J Eom, CA Hartin, SH Kim, GP Kyle, RP Link, RH Moss, HC McJeon, PL Patel, SJ Smith, ST Waldhoff, and MA Wise. 2017. "The SSP4: A World of Deepening Inequality." Global Environmental Change 42:284-296. doi:10.1016/j.gloenvcha.2016.06.010
* Moss RH. 2016. "Assessing Decision Support Systems and Levels of Confidence to Narrow the Climate Information "Usability Gap"." Climatic Change 135(1):143-155. doi:10.1007/s10584-015-1549-1
* Buizer JL, K Dow, ME Black, K Jacobs, A Waple, RH Moss, S Moser, A Luers, DI Gustafson, TC Richmond, SL Hays, and CB Field. 2016. "Building a sustained climate assessment process." Climatic Change 135(1):23-37. doi:10.1007/s10584-015-1501-4
* Williamson P and RH Moss. 1993. "Degrees of National Wealth." Nature 362: Art. No.782. DOI:10.1038/362782a0.

Категорија:Апсолвенти на Принстонскиот универзитет
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Проценка на климатските промени и атрибуција
Климатски промени во Индија

мини| Воздушна фотографија од електраната на јаглен Сапура.
Индија во 2019 година била ставена на седмото место на листата на земји најмногу погодени од климатските промени. Индија емитира околу 3 гигатони CO<sub>2eq</sub> стакленички гасови секоја година; околу два и пол тони по човек, што е помалку од светскиот просек. Земјата испушта 7% од глобалните емисии, и покрај тоа што има 17% од светската популација. Индексот на перформансите на климатските промени на Индија бил рангиран на осмото место меѓу 63 земји кои сочинуваат 92% од сите емисии на стакленички гасови во 2021 година.

Зголемувањето на температурата на Тибетската висорамнина предизвикува повлекување на хималајските ледници, загрозувајќи го протокот на Ганг, Брамапутра, Јамуна и другите големи реки. Во извештајот на Светскиот фонд за природата (WWF) од 2007 година се навело дека реката Инд може да пресуши од истата причина. Се предвидува дека силните лизгања на земјиштето и поплавите ќе станат сè почести во сојузни држави како Асам. Фреквенцијата и интензитетот на топлотните бранови се зголемуваат во Индија поради климатските промени. Температурите во Индија се зголемиле за 0.7 °C помеѓу 1901 и 2018 година.

## Емисии на стакленички гасови
мини| Емисиите по лице се пониски во споредба со другите големи емитори, но вкупниот број е значителен.
мини|Емисиите на CO2 во Индија биле многу помали од Кина, но се зголемувале многу побрзо од 2002 до 2020 година.
[мини| Индија создала многу помалку јаглерод диоксид по лице од другите примарни региони од 2002 до 2020 година.
Емисиите на стакленички гасови од [Индија се на трето место по големина во светот и главен извор е јагленот. Индија емитирала 2,8 гигатони CO<sub>2eq</sub> во 2016 година (2,5 вклучувајќи го индискиот сектор за Шумарство и други користења на земјиштето). 79% биле CO2, 14% метан и 5% азотен оксид . Индија емитира околу 3 гигатони CO<sub>2eq</sub> стакленички гасови секоја година; околу два тона по лице, што е половина од светскиот просек. Земјата испушта 7% од глобалните емисии.

Во Индија во 2023 година, емисиите се зголемиле за 190 милиони тони поради силниот раст на БДП-то и намаленото производство по слабиот монсун, при што нејзините емисии по глава на жител останале значително под глобалниот просек.

Намалувањето на емисиите на стакленички гасови, а со тоа и намалување на загадувањето на воздухот во Индија, би имало здравствени придобивки вредни 4 до 5 пати повеќе од трошоците, што би било најисплатливо во светот.

Обврските од Парискиот договор вклучуваат намалување на овој интензитет за 33–35% до 2030 година. Годишните емисии во Индија по лице се помали од глобалниот просек, а УНЕП предвидува дека до 2030 година тие ќе бидат помеѓу 3 и 4 тони.

Во 2019 година се проценило дека Кина емитирала 27% од светските стакленички гасови, потоа САД со 11%, потоа Индија со 6,6%.

Националната индиска шема за трговија со јаглерод може да биде создадена во 2026 година.

## Наводи

Категорија:Климатски промени по земја
Категорија:Климатски промени во Индија
Мангала Мани

**Мангала Мани** е индиски научник. Таа е првата жена научник од ИСРО која живеела повеќе од една година на Антарктикот. Мани била избрана за предизвикот 100 жени на Би-би-си за нивната серија „Жени во науката.
## Ран живот и образование
Мани била најстарата меѓу шесте деца. Своето училиште го завршила во средното женско училиште Света Марија, Саифабад. Таа се инспирирала да се приклучи на вселенска организација откако прочитала напис од весникот на НАСА за Марс. Ја добила својата диплома за модел за техничари-радио апарати од владиниот политехнички центар Масаб Тенк во Хајдерабад. Мани била единствената жена во класата од 80.

## Кариера
Мани го започнала своето стажирање со ХАЛ во Баланагар набргу по добивањето на нејзината диплома. Таа била повикана на интервју за ИСРО и добила покана да се приклучи на ИСРО во рок од три недели по интервјуто. Тим научници од ИСРО ја завршиле 403-дневната експедиција на Бхарати, индиската истражувачка станица на Антарктикот, во декември 2018 година. Мани, која во тоа време имала 56 години била единствената жена во овој тим. Таа била дел од 23-члена екипа на експедиција. Таа работела и ја одржувала земната станица од која 10 од 14 орбити ќе бидат видливи од Бхарати.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Антартик

Категорија:Индиски научници
Пол Гилдинг

**Пол Гилдинг** е австралиски екологист, консултант и автор, познат по *Големото нарушување: Зошто климатската криза ќе доведе до крајот на купувањето и раѓањето на нов свет* (2011).

## Кариера
Гилдинг ја започнал својата кариера како активист во раните тинејџерски години, фокусирајќи се на јужноафриканскиот апартхејд и правата на домородните земјишта во Австралија. Додека служел во австралиските воздухопловни сили, тој се вклучил и во движењето за јадрено разоружување. Според интервјуто на *[[АлтерНет]]*, искуството на Гилдинг во антинуклеарната политика доведел до поголема свест за еколошките прашања и го натерал да се приклучи на Гринпис во 1980-тите, вклучувајќи се во директни акции против корпоративните загадувачи. Помеѓу 1989 и 1994 година, Гилдинг бил извршен директор на Гринпис Австралија, а подоцна и на Гринпис Интернешнл.

Служел во австралиската војска и бил глобален извршен директор на Гринпис Интернешнл.

Во 2012 година, Гилдинг одржал презентација за тезата на неговата книга на ТЕД конференцијата во 2012 година насловена *Земјата е полна*.
Гилдинг служел во советодавниот одбор на Климатска мобилизација, група за застапување од грасрут која повикувала на глобална економска мобилизација против климатските промени на скалата на американскиот домашен фронт за време на Втората светска војна, со цел 100% чиста енергија и нето нула стакленички гасови емисиите до 2030 година.

Тој бил соработник на Кембриџ институтот за одржливо лидерство и водел резиденцијални семинари свикани од програмата за бизнис и одржливост на Принцот од Велс во Мелбурн.

## ''Големото нарушување''
Во *Големото нарушување: Зошто климатската криза ќе доведе до крајот на купувањето и раѓањето на нов свет* (2011), Гилдинг тврдел дека финансиска криза од 2007-2008 година е симптом на човечката цивилизација која растела надвор од можностите на Земјата да го поддржи и е поврзан со заканата од климатските промени и другите форми на деградација на животната средина. Поради ова, Гилдинг повикувал да се стави крај на целиот концепт на експоненцијален економски раст кој тој го обвинувал за потрошувачката и отпадот што довеле и до економски и еколошки кризи со кои се соочувале човештвото и модерната цивилизација.

Спротивно на многу писатели за животна средина (вклучувајќи ги Џејмс Лавлок, Клајв Хамилтон, Ричард Хајнберг и Џејмс Хауард Кунстлер) Гилдинг тврдел дека луѓето ќе работат заедно низ климатската криза и дека човештвото како целина на крајот ќе дејствува навреме за да ја спаси цивилизацијата, иако можеби предоцна. За да се спречат катастрофални последиците. Тој го засновал овој аргумент на генијалноста на минатите генерации среде криза, особено Втората светска војна. Гилдинг, исто така, верувал дека глобалната економија целосно ќе ја прифати одржливата енергија кога општествата целосно ќе ја прифатат реалноста на климатските промени и ќе ги напуштат ресурсите на фосилните горива.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Австралиски климатски активисти
Клима во Италија

[мини| Климатски типови во Италија според [Кепенова класификација на климата|Кепеновата климатска класификација.]]
**Климата во Италија** — многу разновидна. Во внатрешните северни и централни региони, климата се движи од влажната суптропска до влажната континентална и океанска. Климата на географскиот регион на Паданската Низина е претежно влажна суптропска, со свежи зими и топли лета. Крајбрежните области на Лигурија и Тоскана, поголемиот дел од југот имаат медитеранска клима според климатската класификација на Кепен.

Помеѓу север и југ може да има значителна разлика во температура, пред сè во текот на зимата: некои зимски денови можат да достигат до -2 °C и снег во Милано, додека е 8 °C во Рим и 20 °C во Палермо. Температурните разлики се помалку екстремни во лето. На 11 август 2021 година, една земјоделска мониторинг станица во близина на Сиракуза забележала 48.8 °C што претставува официјален рекорд за највисока температура во Европа според Светската метеоролошка организација.
[мини| Лето во [Ла Мадалена, Сардинија.]]

## Наводи

Категорија:Клима по земја
Категорија:Статии со извори на италијански (it)

Категорија:Клима во Италија
Академија на науките на Зимбабве

**Академијата на науките на Зимбабве** (**ЗАС**)  — национална академија на науките во Зимбабве, која била формирана во 2004 година од Истражувачкиот совет на Зимбабве (ИСЗ). Ги адресира темите како што се тропските ресурси, екологијата и студиите за животната средина и климата. Академијата е поврзана со Интеракадеми Партнершип и Мрежата на африкански научни академии.

## Историја
ЗАС е формирана во октомври 2004 година откако ИСЗ спровеле студија за глобалните научни академии. ИСЗ одржале дискусии со постоечките професионални тела за да разговара за потребата од национална академија на науки во Зимбабве. Формацијата на ЗАС била поддржано од креатори на политики консултирани од фондациониот комитет.

До 2005 година, ЗАС имале 0 соработници и 25 членови, со што броеле вкупно 35 научници. Академијата барала финансии од различни извори, вклучувајќи ја владата, приватниот сектор и меѓународните донатори.

## Цели
Целите на ЗАС вклучуваат промовирање на научно истражување во Зимбабве и во регионот, давање на совети за прашања поврзани со наука, поттикнување на соработка помеѓу научниците и научните институции, признавање на придонесот за науката и општеството и ширење на научното знаење. 

## Активности
ЗАС спроведува активности за да ги постигне нејзините цели, како што се организирање на научни настани, објавување научна литература, учество во научни мрежи, давање на научни совети, препознавање на научници и истражувачи со награди и промовирање научно образование и програми за информирање.

ЗАС го издава *Зимбабве Журнал за наука и технологија*, списание со рецензија кое ги покрива науката и технологијата, вклучувајќи природни, применети и општествени науки, како и инженерство и математика. ЗАС го произведува и *Зимбабве Сајенс Њуз*, квартален билтен кој вклучува вести, настани и активности на ЗАС и неговите членови, како и делови за актуелните научни прашања. 

## Членство
Сегашните членови на ЗАС се Кристофер Магаџа, Дејвид Симби, Кристофер Четсанга, Франциска Мутапи, Параму Мафонгоја и Ајда Ситоле-Нијанг.

## Наводи

Категорија:Национални академии на науките
Категорија:Истражувачки институт на Зимбабве
Категорија:Организации за климатски промени
Поларни ветрови

Во проучувањето на атмосферата на Земјата, **поларните ветрови** се суви, студени ветрови кои преовладуваат околу областите под високиот притисок на поларните височини на Северниот и Јужниот Пол. Студениот воздух се смирува на половите создавајќи зони со висок притисок, принудувајќи одлив на воздухот кон екваторот тој одлив потоа се отклонува кон запад од Кориолисовата сила.  

Забелешка, ветровите се именувани врз основа на тоа од каде дошле. Поларните ветрови се една од петте основни зони на ветровите, познати се како ветровити појаси, кои го сочинуваат циркулаторниот систем на нашата атмосфера. Овој посебен појас на ветер започнува на приближно 60 степени северна и јужна географска ширина и достигнува до половите

Категорија:Ветрови
Категорија:Јужен Пол
Валонска платформа за МПКП

**Валонската платформа за меѓувладин панел за климатски промени** () е основана со помош на валонската влада во Белгија за да се подобрат контактите меѓу МПКП, научниот свет и политичарите. 

## Активности

* Месечни тематски информациски фолдер 
* Листа на експерти кои можат да ги советуваат властите, организациите и граѓаните
* Мониторинг на влијанијата на климатските промени на Валонија

## Одговорна личност
Професорот Жан-Паскал ван Иперселе

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална веб-страница
Категорија:Организации за климатски промени
Категорија:Климатски промени
Били Бар (натуралист)

**Били Бар** — американски научник аматер познат по неговата колекција од преку 50 години податоци за нивото на снегот, температурите и миграцијите на животните во Карпестите Планини Колорадо. Збирката на податоци на Бар е препознаена како критичен доказ за ефектите од климатските промени.

## Живот и работата
Бар пораснал во Трентон, Њу Џерси. Во 1972 година, како студент-истражувач од Универзитетот Ратгерс, се вработил на краткорочна работа во биолошката лабораторија на Карпестите Планини за мерење на квалитетот на водата во близина на Крестед Бјут во планините Западен Елк, Колорадо. По некое време, се појавил во еден локален весник како ексцентричен планински пустиник.

Во средината на 1970-ти години, со првична намера да избега од здодевноста на живеењето на оддалечената локацијата на Готик Планина, Бар започнал прецизно да собира податоци за животната средина со мерење на длабочината на снегот, температурите и забележувајќи го пристигнувањето на различните видови на пролет. Отприлика во исто време, тој станал „неофицијален чувар“ на биолошката лабораторија на Карпестите Планини. Кон крајот на 1990-тите, резидентниот еколог на лабораторијата Дејвид Инује го препознал значењето на податоците на Бар и почнал да ги споделува со други научници. Оттогаш, записите на Бар се користени во бројни научни статии за климатските промени.

Документарниот филм *„Снежниот чувар“* од 2016 година е посветен на Бар.

## Наводи

## Надворешни врски
*https://www.gothicwx.org/

Категорија:Научници аматери