Матано (езеро)

**Езеро Матано** (), познато и како **Матана** — тропско езеро во регионот Источен Луву, во покраината Јужен Сулавеси, Индонезија, кое е значајно по својата уникатна животна средина во подлабоките слоеви.

Со длабочина од 590 метри, тоа е најдлабокото езеро во Индонезија (според максималната длабочина), 11 најдлабоко езеро во светот и најдлабокото езеро на остров според максималната длабочина. Површинската надморска височина од средното ниво на морето изнесува само 382 метри, што значи дека најдлабокиот дел од езерото се наоѓа под нивото на морето (криптодепресија). Тоа е едно од двете главни езера (другото е езерото Товути) во системот на езера Малили. Езерото Матано се смета за древно езеро, формирано во тектонски грабен пред околу 1 до 2 милиони години.

Езерото Матано и неговиот сливен регион содржат големо количество ендемска флора и фауна. Почвите и карпите во сливното подрачје придонесуваат за релативно висока концентрација на железо. Бидејќи температурите на островот Сулавеси не се менуваат многу во текот на годината, епилимнионот никогаш не се лади доволно за да се измеша со хиполимнионот. Околината во хиполимнионот е значајна поради нејзината можна сличност со океаните во архејските и палеопротерозојските еони, пред Кислородната катастрофа (КК). Биогеохемиската активност во хиполимнионот се проучува како модел за тие древни океани.

## Животна средина

### Слив
Сливот на езерото Матано зафаќа околу 436 километри квадратни , или околу 2,7 пати поголемо од површината на самото езеро. Сливното подрачје е составено од почви што содржат железен оксид/хидроксид што може да надмине 20%, што го објаснува високото ниво на железо во езерото Матано. Има значително количество на карбонатни карпи јужно од езерото. Секоја деценија, околу 2% од сливната област се уништува со цел создавање ново земјоделско земјиште. Оваа земјоделска површина може да претставува извор на хранливи материи, што евентуално би можело да предизвика еутрофикација. Таквиот процес би можел да го наруши уникатниот екосистем на езерото и да доведе до намалување на ендемските видови. Езерото Матано е веќе подложно на примање антропоген азот од атмосферата, поради својата географска положба.

### Клима и воден циклус
Езерото Матано се наоѓа во тропска климатска зона и има две сезони - влажна и сува, со приближно постојана температура во текот на целата година. Поради постојаната температура, водата во епилимнионот не може доволно да се олади за да дојде до размена со хиполимнионот. Релативно високата концентрација на вкупно растворени цврсти материи во подлабоките слоеви ја зголемува нивната густина, што дополнително го спречува мешањето на слоевите. Густината на епилимнионот, кој се протега до околу 100 метри под површината, е забележано дека се зголемува за време на сувата сезона (иако не во доволна мера за мешање), а се намалува во текот на влажната сезона. Под епилимнионот, густината е генерално константна во текот на целата година.  Бидејќи хиполимнионот не добива вода од епилимнионот, физичката и хемиската средина во хиполимнионот значително се разликува од онаа во епилимнионот.

## Флора и фауна

### Флора

#### Папрат
Широк спектар на видови папрати се присутни во сливот на езерото Матано. Овие видови потекнуваат од неколку семејства, како што се *[[Adiantaceae]]*, *[[Davalliaceae]]*, *[[Dennstaedtiaceae]]* и *[[Schizaeaceae]]*. Некои, како што e *Schizaeaceae*, обично се наоѓаат само под Волесовата линија на места како што е Нова Гвинеја. Други, вклучувајќи ги *Adiantaceae*, обично се наоѓаат само над Волесовата линија на места како што е Борнео. Некои видови, како што е *Lindsea pellaeiformis*, веројатно се ендемски за островот Сулавеси, каде што се наоѓа езерото Матано.

#### Дијатомеи
Приближно една петтина од таксоните на дијатомеи во езерото Матано се ендемски; најголемиот број видови дијатомеи во езерото Малали припаѓаат на родот *[[Surirella]]*. Иако водата од езерото Матано тече преку реки кон езерото Махалона и езерото Товути, таквото течење не изгледа дека ја шири дијатомеиската флора од езерото Матано до овие езера, бидејќи пропорцијата на таксоните што се присутни и во езерото Матано и во секое од овие две езера (приближно половина) е иста како и во езерото Масапи, друго езеро на Сулавеси што е одвоено од езерото Матано. Неколку примери на таксони на дијатомеи што се присутни само во езерото Матано се *Surirella biseriata heteropolis*, *Surirella celebesiana matanensis*, и *Gomphonema matanensis*, кој служи како пример за гигантизам на дијатомеи. Друг ендемски вид е Cymbells *distinguenda*; се тврди дека овој вид може да претставува посебен род на дијатомеи.

### Фауна
Езерото Матано е дом на многу видови ендемски риби и други животни (на пр. ракчиња од родот *[[Caridina]]*, ракови од семејството *[[Parathelphusid]]* и полжави од родот *[[Tylomelania]]*). Ендемските риби на Матано се споредувани со роевите видови на езерата во Африка во долината Рифт. Иако не се толку разновидни, се смета дека сите потекнуваат од еден предок и се диверзифицирале во бројни различни видови, кои сега ги заземаат многу од претходно празните еколошки ниши, како што може да се види во семејството *Telmatherinidae*. Ендемските и скоро ендемските риби од други семејства вклучуваат *[[Glossogobius matanensis]]*, *[[Mugilogobius adeia]]*, *[[Nomorhamphus weberi]]* и *[[Oryzias matanensis]]*. Многу од ендемските видови се сериозно загрозени поради загадување и грабливост/конкуренција од голем број доведени видови на риби, вклучувајќи ги и цветнорогните циклиди. Водната змија *Enhydris matannensis* е позната само во околината на езерото Матано и на островот Муна.

## Поврзано

* Список на езера во Индонезија
* Античко езеро
* Зелени сулфурни бактерии
* Кислородна катастрофа

## Наводи

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Статии со текст на индонезиски
Категорија:Езера во Индонезија