Советско-естонски договор за заемна помош

**Советско-естонски договор за заемна помош** (, ), познат и како **Договор за базите** () — билатерален договор меѓу Советскиот Сојуз и Естонија, потпишан во Москва на 28 септември 1939 година. Договорот ги обврзувало двете страни да го почитуваат суверенитетот и независноста на другиот и ѝ дозволувало на советската влада да воспостави воени бази во Естонија. Овие бази го олеснило советското преземање на земјата во јуни 1940 година.

Договорот бил потпишан од естонскиот министер за надворешни работи Карл Селтер и советскиот комесар за надворешни работи Вјачеслав Молотов. Ратификациите биле разменети во Талин на 4 октомври 1939 година, а договорот стапил на сила истиот ден. Тој бил регистриран во *Серијата договори на Лигата на народите* на 13 октомври 1939 година.

## Позадина
Во септември 1939 година, Советскиот Сојуз ја потврдила својата контрола врз балтичките држави со Пактот Молотов-Рибентроп. Советите ја нападнале Полска на 17 септември, завршувајќи ги операциите на 6 октомври. Откако ја окупирале источна Полска, Советите извршиле притисок врз Финска и балтичките држави да склучат договори за меѓусебна помош. Советите ја довеле во прашање неутралноста на Естонија по бегството на полска подморница на 18 септември. Една недела подоцна, на 24 септември, на естонскиот министер за надворешни работи Карл Селтер му бил даден ултиматум во Москва. Советите побарале склучување договор за меѓусебна помош, кој вклучувало воспоставување воени бази во Естонија. Естонската влада се покорила на ултиматумот.

## Членови од договорот
мини|трета страница

* Член 1 предвидувал воена соработка меѓу страните во случај на напад од трета страна.
* Член 2 ја обврзало советската влада да ѝ помогне на естонската влада во обезбедувањето вооружување.
* Член 3 ѝ дозволило на советската влада да воспостави воени и поморски бази на естонска територија.
* Член 4 ги обврзало советската и естонската влада да не се вклучуваат во воени сојузи против другата страна.
* Член 5 предвидувал дека политичките и економските системи и суверенитетот на двете страни нема да бидат засегнати од договорот. Тој јасно предвидел дека областите каде што требало да се воспостават советски бази ќе останат дел од Естонија.
* Член 6 се однесувало на ратификацијата и предвидувал дека договорот ќе остане во сила десет години, со можност за продолжување за уште пет години.
* Член 7 предвидувал дека официјалниот текст на договорот ќе биде на руски и естонски јазик.

## Последици
десно|мини|Црвената армија влегува во Естонија во 1939 година откако Естонија била принудена да го потпише договорот за базите.
Советите склучиле слични договори со Латвија на 5 октомври и со Литванија на 10 октомври. Вториот договор го префрлил округот Вилнус на Литванија. Финска била поканета да влезе во слични преговори на 5 октомври. За разлика од балтичките земји, финско-советските преговори траеле со недели без резултат.

Во текот на октомври 1939 година, советската влада започнала да стационира трупи во Естонија во број кој ги надминувало естонските вооружени сили. Како резултат на тоа, советската влада постепено ја стекнала контролата врз територијата на Естонија. Ова им овозможило на советските сили да го потонат естонскиот трговски брод *„Касари“* во Балтичкото Море на 10 декември 1939 година без никаков естонски одговор.

На 16 јуни 1940 година, Советите издале ултиматум до Естонија (и до Латвија). На 17 јуни 1940 година, Советите ја окупирале и анектирале Естонија откако ги нападнале другите две балтички држави.

## Галерија

Податотека:01_ERA.957.18.78_lk.1.jpg
Податотека:02_ERA.957.18.78_lk.2.jpg
Податотека:03_ERA.957.18.78_lk.3.jpg
Податотека:04_ERA.957.18.78_lk.9.jpg


## Наводи

## Библиографија

* Хиден, Џон; Салмон, Патрик (1994). Балтичките нации и Европа (ревидирано издание). Харлоу, Англија: Лонгман.
* Естонска државна комисија за испитување на политиките на репресија, Белата книга: Загуби нанесени на естонската нација од окупациските режими 1940-1991 (Талин, 2005)

## Надворешни врски

* Текст на договорот
* Записник од естонско-советските преговори од 1939 година
Категорија:Договори од Втората светска војна
Категорија:Договори на Советскиот Сојуз
Категорија:Окупација на балтичките држави
Категорија:Естонија во Втората светска војна