open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Филмографија на Двејн Џонсон

Американскиот актер Двејн Џонсон, познат и по неговото име за боречки прстен „Да Рок“, има долга кариера во медиумите, појавувајќи се во филмови, телевизиски серии и видео игри. Неговите филмови заработија над US$3.5 милијарда долари во Северна Америка и над US$12.5милијарда долари ширум светот, што го прави Џонсон една од најуспешните и највисоките заработувачки ѕвезди на бокс-офисот на сите времиња.

Џонсон ги имал своите први актерски улоги во *Бејонд да мат* (1999) *и Да мамми ретурнс* (2001), а ја одигра својата прва главна улога во спин-офот *Да скорпијан кинг* (2002). Оттогаш тој глумеше во многу други успешни филмови, вклучувајќи ги *да роундоун* (2003), *Вакинг талл* (2004), *Саутленд таилс* (2007), *Да гејм плен* (2007), *Гет смарт* (2008), *Трката до планината на бештерките* (2009), *Тутх Фари* (2010), *Џурни 2: Да мистириус ајланд* (2012), *GI Џo:Одмазда* (2013), *Блока и добивка* (2013), *Херкул* (2014), *Сан Андреас* (2015), *Централното разузнавање* (2016), *Моана* ( 2016), *Рампејџ* (2018), *Облакодер* (2018) и *Крстарење во џунгла* (2021). Најуспешната улога на Џонсон во бокс-офисот бил Лук Хобс во франшизата ''Брзи и бесни''. Тој првпат се појавил како лик во *[[Брзи и бесни 5|Фаст Фајв]]* (2011) и помогна да се катапултира серијата филмови во една од филмските франшизи со најголема заработка во историјата. Тој глумел во продолженијата, *Фаст анд фириус 6* (2013), *Фириусс 7* (2015) и *Да фејт оф да фиуриус* (2017). Популарноста на ликот доведе до спин-оф филмот *„Брзи и бесни“* *„Хобс и Шо“* (2019). Друга значајна франшиза во која глуми Џонсон е франшизата Џуманџи, бидејќи тој глумел во успешните филмови, *Џуманџи: Добрадојдовте во шумата* (2017) и неговото продолжение, *Џуманџи: Да некст левел* (2019).

Џонсон глумеше и во серијата на HBO *Балерите* почнувајќи од 2015 година. Серијата траела пет сезони и била рангирана како најгледана комедија на HBO во последните шест години. Неодамна, Двејн Џонсон се појави во популарната видео игра *Фортнајт батлл ројал* во која го изрази ликот познат како Да Фаундејшон, и повторно на 21 октомври 2022 година, како Блак Адам.

Филмографијата не ги вклучува неговите професионални настапи во борење во каква било форма на медиуми или прикажани телевизиски продукции.

## Наводи

Категорија: Филм
Тампрамин

**Тампрамин** ( **AHR-9,377** ) е трицикличен антидепресив (TCA) кој бил развиен во 1980-тите, но никогаш не бил продаден. И покрај тоа што е TCA, тој делува како селективен инхибитор на повторно земање на норепинефрин и има занемарлив афинитет за адренергичните, хистаминергични и мускарински рецептори . Било откриено дека е ефикасен во моделот на депресија со тест за принудно пливање (FST) употребен бил во студии на животни, но не е познато дека некогаш бил тестиран кај луѓе.

## Поврзано
* Трицикличен антидепресив

## Наводи

Категорија:Лекови со нестандарден правен статус
Категорија:Пиридобензодиазепини
Категорија:Трициклични антидепресиви
Тарсо Тон

**Тарсо Тон** (понекогаш познат и како Тарсо Тох; „Тарсо“ значи „високо плато“) ― вулкан во средишниот дел на планината Тибести.

Вулканот достигнува максимална висина од 2.575 метри и ширина од 21 на 19 километри, покривајќи површина од 600 квадратни километри. Исто така, има калдера широка 11 на 12 километри, со празнина на нејзината северна страна.

Бил активен во миоценот, развивајќи се над постари игнибрити со толеитски карпи. Подоцна, фелсичните вулкански карпи биле сместени во калдерата, а вонскиот игнимбритот закопал делови од толеитот.

## Поврзано
* Тарсо Тох - вулканско поле

## Наводи

### Извори

* 

## Надворешни врски

Категорија:Вулкани во Чад
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Миоценски штитести вулкани
Категорија:Калдери во Чад
Категорија:Полигенетски штитести вулкани
Дуфска Река

**Дуфска Река** — река во Македонија, сместена на планината Шар Планина.

Реката често пати е именувана како **Вардарна Дуфска Река**, која воедно претставува изворишна притока на реката Вардар.

## Именување

Реката понекогаш е именувана и како Мелце или Мелца по еден од изворите.

## Извор

Реката всушност настанува со спојување на трите извори Куленти Камен, Вода на Балаклија и Мелца во маалото Чајане во селото Дуф.

## Тек

Реката поминува низ селото Дуф, а потоа и низ селата Орќуше, Речане и Вруток, пред да се влее од десната страна во реката Вардар.

## Галерија


Податотека:Дуфска Река 3.jpg|Реката низ Речане
Податотека:Долина на Дуфска Река.jpg|Долината на реката со дуфскиот цевковод
Податотека:Дуфска Река.jpg|Реката низ маалото Чајане во селото Дуф
Податотека:Водопад на Дуфска Река.jpg|Водопад на реката кај Орќуше
Податотека:Дуфска Река 4.jpg|Реката низ Речане


## Поврзано
* Дуф
* Орќуше
* Речане
* Вруток
* Шар Планина
* Вардар

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Дуф
Категорија:Орќуше
Категорија:Речане
Категорија:Вруток
Категорија:Реки во Македонија
Град (река)

**Град** или **Граматиковска Река** () — река во Егејска Македонија, притока на Островското Езеро.

Реката се образува во северозападниот дел на планината Каракамен во Негушко од мноштво потоци кои извираат северно под врвот Ликоскала. Тече првично на север, а кога ќе мине западно од воденското село Горно Граматиково свртува на запад јужно под црвот Варџар (1.096&nbsp;м) и излегува од планината кај Долно Граматиково. Проаѓа низ селото (од кое го добива другото име) и тече на југозапад. Во месноста Карагача во Кајларско свртува на запад и минува низ клисура меѓу возвишенијата Курбан на север (835&nbsp;м) и Град на југ, на кое е сместена истоимената тврдина Град. Во клисурата реката ја прима големата лева притока Стримнитка и тука на неа има два стари моста — Гелин мост под Град и подолниот Сандре-мост. Откако ќе излезе од клисурата северно од  Катраница (Пирги) реката завива на северозапад и по мала клисура пролом се влева во Островското Езеро северно од леринското село Уклемеш.

## Наводи

Категорија:Реки во Егејска Македонија
Категорија:Негуш
Категорија:Воден
Категорија:Еордеја
Категорија:Суровичево
Мали жени (филм од 2019)

**„Мали жени“** (англиски: *Little Women*) — американски филм од 2019 година, режиран од Грета Гервиг (Greta Gerwig), која е авторка и на сценариото. Главните улоги ги играат: Сурше Ронан (Saoirse Ronan), Ема Вотсон (Emma Watson), Флоренс Пју (Florence Pugh), Елиза Сканлен (Eliza Scanlen), Лора Дерн (Laura Dern), Тимоте Шаламе (Timothée Chalamet), Мерил Стрип (Meryl Streep), Трејси Летс (Tracy Letts), Боб Оденкирк (Bob Odenkirk), Џејмс Нортон (James Norton), Луис Гарел (Louis Garrel) и Крис Купер (Chris Cooper). Филмот е седмата адаптација на истоимениот роман на Луиз Меј Олкот од 1868 година. Критичарите се изразиле пофално за филмот, особено за сценариото, но исто така и режијата и изведбата на глумците. Филмот имал шест номинации за „Оскар“ (најдобар филм, најдобра главна глумица, најдобра споредна глумица, најдобро адаптирано сценарио, најдобра оригинална музика, и најдобра костимографија), а ја освоил наградата за најдобра костимографија. Исто така, бил номиниран за наградата БАФТА во пет категории, а победил во категоријата за најдобра костимографија. Најпосле, филмот бил номиниран и за „Златен глобус“ во две категории.

## Синопсис
Во филмот се прикажува судбината на семејството Марч — мајка со четири ќерки (темпераментната Џо, убавата Мег, нежната Бет и романтичната Ејми) кои растат во Конкорд, Нова Англија во текот на Граѓанската војна. Џо Марч, која работи како учителка во Њујорк, го посетува уредникот, д-р Дешвуд, а тој се согласува да го објави нејзиниот расказ. Помладата сестра Ејми престојува во Париз со нејзината богата тетка, и таму оди на забава со семејниот пријател од детството, Лори. Таа е лута поради непримерното однесување на пијаниот Лори, а тој ѝ се потсмева затоа што таа го минува времето со богатиот деловен човек Фред Вон. За тоа време, во Њујорк, Џо е лута затоа што професорот Фридрих Баер го критикува нејзиниот стил на пишување. Откако дознава дека се влошила состојбата на нејзината болна сестра Бет, Џо се враќа дома... 

## Наводи

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на Грета Гервиг
Категорија:Филмови од 2019 година
Категорија:Филмови засновани на романи
Категорија:Филмови со Сурше Ронан
Категорија:Филмови со Ема Вотсон
Категорија:Филмови со Флоренс Пју
Категорија:Филмови со Елиза Сканлен
Категорија:Филмови со Лора Дерн
Категорија:Филмови со Мерил Стрип
Категорија:Филмови со Тимоте Шаламе
Категорија:Филмови со Трејси Летс
Категорија:Филмови со Боб Оденкирк
Категорија:Филмови со Џејмс Нортон
Категорија:Филмови со Крис Купер
Категорија:Филмови со Луис Гарел
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Нова Англија
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Париз
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк
Категорија:Филмови за семејства
Гатанката

**Едвард Нигма** (, исто така *— Nigma*) или **Едвард Нештон** (англ. *Edward Nashton*), попознат како **Гатанката** (англ. *The Riddler)* *—* суперзлобник во универзумот на Ди-си комикс од стриповите за Бетмен. Ликот е создаден од писателот Бил Фингер и уметникот Дик Спранг и првпат се појавил во Детективските стрипови #140 (1948 г.). Френк Горшин и Џон Астин го толкувале во серијата *Бетмен* од 1960-тите, а Џим Кери ја играл улогата во филмот *[[Бетмен засекогаш]]* од 1995 година.

## Наводи

__ИНДЕКС__

Категорија:DC Comics
Тиоетер

десно|мини| Општа структура на сулфид со сино означена функционална група.
**Тиоетер** или **органски сулфид** — органосулфурна функционална група . Како и многу други соединенија што содржат сулфур, испарливите сулфиди имаат непријатен мирис. Сулфидот е сличен на етер, освен што содржи атом на сулфур наместо кислород. Групирањето на кислород и сулфур во периодниот систем сугерира дека хемиските својства на етерите и сулфидите се слични, иако во пракса тоа варира во зависност од примената.

## Номенклатура
Сулфидите понекогаш се нарекуваат тиоетери, особено во старата литература. (CH3)2S се нарекува диметилсулфид. Некои сулфиди се именувани со менување на заедничкото име за соодветниот етер. На пример, C6H5SCH 3 е метил фенил сулфид, но почесто се нарекува тиоанизол, бидејќи неговата структура е поврзана со онаа за анизол, C6H5OCH 3.

Современата систематска номенклатура во хемијата за тривалното име тиоетер е *сулфан*.

## Структура и својства
Аголот на врската C-S-C е приближно 90°. Растојанието CS во диметилсулфид е 1,81 Å.

Сулфидите се одликуваат со силен мирис, сличен на мирисот на тиол. Овој мирис ја ограничува примената на испарливи сулфиди. Во однос на нивните физички својства, тие наликуваат на етери, но се помалку испарливи, се топат на повисоки температури и се и помалку хидрофилни..

### Тиофен
Тиофените се посебна класа на хетероциклични соединенија што содржат сулфид.

## Појава и апликации
Сулфидите се важни во биологијата, особено кај аминокиселината метионин и кофакторот биотин. Нафтата содржи многу органосулфурни соединенија, вклучително и сулфиди. Полифенилен сулфид претставува корисна високотемпературна пластика. К
[центар|мини|750x750пкс| Избрани тиоетери, од лево: диметилсулфид, коензим-М, аминокиселина [метионин, витамин биотин и инженерска пластика полифенилен сулфид .]]

## Подготовка
Сулфидите обично се подготвуваат со алкилирање на тиолите.

Ваквите реакции обично се изведуваат во присуство на база, која го претвора тиолот во понуклеофилен тиолат. Аналогно на тоа, реакцијата на дисулфидите со органолитиумските реагенси дава тиоетери

Алтернативно, сулфидите може да се синтетизираат со додавање на тиол кон алкен во реакцијата на тиол-ен.

Оваа реакција често се катализира со слободни радикали произведени од фотоиницијатор.

## Реакции

### Оксидација
Додека, генерално, етерите не се оксидираат при атмосфера на кислород, сулфидите можат лесно да се оксидираат до сулфоксиди ( ), кои самите можат дополнително да се оксидираат до сулфони ( ). Водород пероксид е типичен оксиданс.

### Алкилација
Етерите тешко се алкилираат при атмосфера на кислород. Од другра страна, сулфидите лесно се алкилираат и даваат стабилни соли на сулфониум.

### Врзување за преодни метали
Во аналогија на нивната лесна алкилација, сулфидите се врзуваат за металите за да формираат тиоетерски комплекси . Тие се класифицирани како меки лиганди, но нивниот афинитет за метали е помал од типичните фосфини . Познати се хелатни тиоетери, како што е 1,4,7-тритиациклононан .

### Хидрогенолиза
Сулфидите се подложени на хидрогенолиза во присуство на одредени метали.

## Наводи


Категорија:Функционални групи
Манган диоксид

Chemical compound
**Манган диоксид** е неорганско соединение со формула  . Оваа црна или кафеава цврста материја природно се јавува како минералот пиролузит,  главната руда на манган. Главната употреба на  е за батерии.    исто така се користи како пигмент и како прекурсор за други соединенија на манган, како што е .  има α- полиморф кој може да инкорпорира различни атоми и молекули на вода во „тунелите“ или „каналите“ помеѓу октаедрите на манган оксид. Постои значителен интерес за  како можна катода за литиум-јонски батерии.

## Структура
Постојат неколку полиморфи на , како и негова хидрирана форма. Како и многу други диоксиди,  кристализира во рутилската кристална структура (овој полиморф се нарекува пиролузит или ).  α-полиморфот на   има многу отворена структура со „канали“ кои можат да примат метални атоми како сребро или бариум.  често се нарекува холандит.

## Производство
Природниот манган диоксид содржи нечистотии и значителна количина на манган (III) оксид. Производството на батерии и ферити (две од примарните употреби на манган диоксид) бара манган диоксид со висока чистота. Батериите бараат „електролитски манган диоксид“ додека феритите бараат „хемиски манган диоксид“.

### Електролитски манган диоксид
Електролитниот манган диоксид (EMD) се користи во цинк-јаглеродни батерии заедно со цинк хлорид и амониум хлорид. EMD најчесто се користи и во алкалните ќелии со цинк манган диоксид. За овие апликации чистотата е исклучително важна. EMD се произведува така што манган диоксидот се раствора во сулфурна киселина (понекогаш се меша со манган сулфат) и е подложен на струја помеѓу две електроди. MnO се раствора, влегува во раствор како сулфат и се депонира на анодата.

## Реакции
Важните реакции на  се врзани со оксидација и редукција.

## Појава и апликации
Доминантната примена на  е како компонента на батерии. За оваа апликација годишно се трошат приближно 500.000 тони. Возможна е и употребата на како неоргански пигмент во керамиката и при производството на стакло. Се користи и во апликации за третман на вода.

## Наводи

Категорија:Оксидни минерали
Категорија:Статии без извор од InChI
Категорија:Соединенија на манганот
Категорија:Преоднометални оксиди
Град (Катраница)

**Град** (, *Γκραντ*) — средновековна тврдина на планината Каракамен над селото Катраница во Кајларско, Егејска Македонија.

## Опис
Тврдината е сместена на рид североисточно од Катраница. Во северното подножје тече истоимената река Град (Граматиковска Река) во клисура меѓу Град на југ и Курбан (835&nbsp;м) на север. Има две кули кои чуваат тесен премин од Вија Егнација до Еордеја и служел како збег за жителите. Втората крепосна линија се утврдувањата кај Крмишта, а третата кај Учини. Зафаќа површина од 50 хектари.

## Соск
Истакнатиот македонски археолог Томо Томоски ја поистоветува оваа тврдина со средновековниот град Соск.

## Наводи

Категорија:Тврдини во Егејска Македонија
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Еордеја
Орфанска тврдина

**Орфанска тврдина** () — средновековна и османлиска одбранбена тврдина јужно од селото Орфано во Правишко, Егејска Македонија.

Од антиката до крајот на византискиот период Амфипол останал управен и трговски центар на поширокото подрачје на устието на реката Струма, иако важноста веќе му опаѓала. По османлиското освојување трговскиот центар на подрачјето постепено се префрлил во Мармари, а воената управа изгледа била во Орфан. Тука е подигната мала тврдина за контрола на делтата на Струма, најдоцна во XVIII век. Можно е да е изградена многу порано. Тврдината е добро зачувана.

## Наводи

Категорија:Тврдини во Егејска Македонија
Категорија:Кушница
Горица (Новоселци)

**Горица** () — античка утврдена населба над селото Новоселци, Мегленско, Егејска Македонија.

## Местоположба
Остатоците од населбата се откриени на ридот Горица северно од Новоселци, на левиот брег на Мегленица. На другиот брег на реката, во атарот на с&nbsp;.Продром, има рид исто така наречен Горица (Мала Горица), на кој е ктирнеа некропола од железно време.

## Опис
На подрачјето на Горица се откриени монети, керамика, фигурки, надгробна плоча на Касандра и вотивна плоча која служела како олтар. Во просторот ограден од бедемот се откриени остатоци од покриви, складови, работилници и верски објекти, градби со мозаечни подови од III век. Меѓу најинтересните наоди се глава на женска фигурка, бронзена фибула, релјефен сад, целосно зачувана маслена ламба од III век, прстени со многу симболи, глинена култна фигурка на змија, ќерамиди со натписи и дел од калап за релјефни хеленистички садови.

Населбата била развиена уште во доцниот хеленистички период — крајот на IV – I век п.н.е., а има податоци дека постоела во доцнокласичното време (IV век п.н.е.). Првиот археолошки истражувач на Меглен, Николаос Пападакис во 1913&nbsp;г. напишал дека имало археолошки наоди и керамика од V век п.н.е. Меѓутоа, во 1916&nbsp;г. за време на Првата светска војна го користела француската армија и значаен дел од наодите се уништени. Во 1994&nbsp;г. наоѓалиштето настрадало и од ловци на богатство.

Во 1996&nbsp;г. археолошките наоѓалишта на двете Горици се прогласени за заштитен археолошки споменик.

## Наводи

Категорија:Тврдини во Егејска Македонија
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Меглен
Сетинска тврдина

**Сетинска тврдина** или само **Сетина** () — средновековна тврдина чии остатоци се наоѓаат кај селото Сетина во Леринско, Егејска Македонија.

## Местоположба
Тврдината е сместена крај патот, источно од селото.

## Историја
Сетина се споменува од византискиот летописец Георги Кедрин на крајот од XI век. Во X век Сетина бил еден од најважните градови на Самоиловото Царство, релативно блиску до Охрид, а Самуиловиот дворец на островот Свети Ахил исто така бил близу. Во 1017 г., охрабрен од големата победа во Беласичката битка (1014), византискиот цар Василиј II извршил опсада на Сетина и на крајот ја зазел и уништил. По ова настапила Битката кај Сетина во која тој повторно извојувал победа. Сепак изгледа дека градот постоел уште неколку децении пред конечно да се распадне, веројатно кон крајот на XII век.

## Наоди
Во делото „Непознати византиски тврдини во Македонија“ Николаос Муцопулос  ја опишал Сетина како град со епископско седиште, гостилници, рудници и други згради. Според него, откриени се предмети од II до XII век. На подрачјето се утврдени необично голем број на подземни галерии, за кои се смета дека служеле за складирање на пченица од рамницата Пелагонија. Откриени се христијанска базилика и гробишта.

## Наводи

Категорија:Тврдини во Егејска Македонија
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Лерин
Стојан Георгиев (Черешница)

**Стојан Георгиев** (  —  ) — македонски револуционер.

Во 1922 година, агентите на Тодор Александров и Александар Протогеров го убиле Стојан Георгиев, поради тоа што одбил да стане член на нивната организација и не сакал да им даде заклетва.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Стефан Урдев

**Стефан Урдев** (Дутлија, Серско — ) — македонски револуционер.

Во 1923 година, тутунскиот трговец и агент на Тодор Александров и Александар Протогеров - Стојан Филипов, дал заповед да се убие Стефан Урдев. Бил убиен бидејќи одбил да им плати глоба од 5.000 лева на ВМРО (Автономистичка). Тој бил убиен од терористите Дрингала и М.Атанасов. Истата година по заповед на Стојан Филипов бил убиен и Дрингала, бидејќи се покајал зошто го убил Стефан Урдев.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Стојан Шарланџиев

**Стојан Шарланџиев** ( — ) — општински чиновник.

Во 1923 година, тутунскиот трговец и агент на Тодор Александров и Александар Протогеров - Стојан Филипов, дал заповед да биде убиен Стојан Шарланџиев. Тој бил убиен, бидејќи не се согласувал со Александровците, во однос на организираните убиства.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Тома Ковачев

**Тома Ковачев** (  — ) — македонски револуционер.

Во јуни 1923 година, бил убиен Тома Ковачев, бидејќи откажал да ја признае организациајта на царските агенти Тодор Александров и Александар Протогеров.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Ахмед Аширов

**Ахмед Аширов** (  — ) 

Во 1923 година, бил убиен Ахмед Аширов, бидејќи не дал заклетва за верност кон ВМРО (Автономистичка) на Тодор Александров и Александар Протогеров.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Иван Леков

**Иван Леков** (  — во ) — македонски револуционер.

Во 1923 година, бил испратен терорист во Неврокоп да го убие Иван Леков, бидејќи откажал да ја признае организацијата на псевдоавтономистите Тодор Александров и Александар Протогеров. Истата година, го обесиле и неговиот син Леко Иванов.

## Поврзано

* Леко Иванов

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Георги Попатанасов

*За академикот Ѓорги Поп-Атанасов погледнете [[Ѓорги Поп-Атанасов|овде]].*

**Георги Попатанасов** (  — ) — македонски револуционер.

Во февруари 1923 година, терористите на Тодор Александров - Славко и Иван Дерменџиеви го убиле неврокопецот Георги Попатанасов, поради тоа што одбил да им даде заклетва на Александровци.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Леко Иванов

**Леко Иванов** (  — во ) — син на македонскиот револуционер Иван Леков.

Откако во 1923 година, терорист на ВМРО (Автономистичка) во Неврокоп го убил неговиот татко Иван Леков, бидејќи откажал да ја признае нивната организација. Истата година, агенти на ВМРО (Автономистичка) го фатиле и Леко. Бил однесен кај расадникот во Свети Врал, каде бил обесен, бидејќи ниту тој не ги признавал како револуционери, царските агенти Тодор Александров и Александар Протогеров.

## Поврзано

* Иван Леков

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Јодат

мини|200п|Јодатниот анјон,
мини|200п|Просторен модел на јодатниот анјон

**Јодат** — повеќеатомски анјон со формула . Ова е најчестиот облик на јод во природата и го сочинува најголемот дел од јодно содржните руди. Јодатите се соли на јодната киселина и често се безбојни.

## Структура
Соединението има пирамидна структура.  Аглите на O–I–O се движат од 97° до 105°, нешто помали од аглите на O–Cl–O кај хлоратот.

## Реакции
[мини|Редукција на јодат со [дисулфит со присуство и отсуство на скроб како показател.]]
### Редокс
Јодатот е еден од неколку оксианјони на јодот, и има оксидациски број +5. Учествува во неколку редокс-реакции како „јодниот часовник“ (Ландолтова реакција). Не тежнее да се диспропорционира во перјодат и јодид, што не е случај со хлоратот.

Јодатот се редудира со сулфит:
:6HSO3- +  2IO3- ->  2I- + 6HSO4-
Јодатот оксидира јодид:
:5I- +  IO3- + 3H2SO4 -> 3I2 + 3H2O + 3SO4^2-
Слично на ова, хлоратот го оксидира јодидот во јодат:
:I- + ClO3- -> Cl- + IO3-

Јодат се добива и со намалување на перјодат со сулфид. The byproduct of the reaction is a сулфоксид.

### Киселина-база
Јодатот е необичен по тоа што гради водородна врска со матичната киселина:
: IO3- + HIO3 -> H(IO3)2-
Анјонот  се нарекува **бијодат**.

## Главни соединенија
* Калциум јодат, Ca(IO3)2 е главната руда на јодот. Се користи и како додаток во исхраната на говедата.
* Калиум јодат, KIO3, како калиум јодидот, се дава како профилактика против впивање на радиојод во некои земји.
* Калиум водород јодат (или калиум бијодат), KH(IO3)2, е двојна сол на калиум јодат и јодната киселина и уште една  киселина.

## Природна застапеност
Минералите што содржат јодат се среќаваат во лежишта на каличе во Чиле. Најважните јодатни минерали се лаутаритот и бригенитот, но познати се и бакроносните јодати како салезитот.

## Наводи

## Надворешни врски
Елатив (падеж)

Во граматиката, **елатив** (скратено ; од , „да се донесе или спроведе“) ― локативен падеж што означува дека нешто доаѓа од нешто, некаде или некого.

## Употреба

### Уралски јазици
На фински, елативот обично се образуца со додавање „“, на естонски со додавање „“ на генитивната основа, „“ на ливонски и „“ во ерзјански. На унгарски, наставката „“ го изразува елативот:

 - „надвор од куќата, од куќата“ ( = куќа)  - „надвор од куќите, од куќите“ ( = куќи)
 - „надвор од куќата, од куќата“ ( = куќа)
Erzya:  - „надвор од куќата, од куќата“ ( = куќа)
 - „надвор од куќата“ ( = куќа)

Во некои дијалекти на финскиот, вообичаено е да се испушти последната самогласка на елативен завршеток, кој потоа станува идентичен со елативната морфема на естонскиот; на пример: . Овој изговор е вообичаен во јужна Финска, се појавува во југозападните дијалекти и во некои тавастиски дијалекти. Повеќето други дијалекти го користат стандардниот облик *-sta*.

### Руски
Во некои ретки случаи елативот сè уште постои во современиот руски јазик, иако пошироко бил користен во 17-18 век. текстови:  (надвор од шумата),  (крв од носот),  (од Јарослав).

## Поврзано
Други локативни падежи се:

* Инезив
* Илатив
* Адезив
* Алатив
* Аблатив
* Делатив

## Наводи

## Дополнителна литература

* 
* 

Категорија:Падежи
Политички прогон

**Политички прогон** (или **политичка репресија**) ― чин на државен орган на насилно контролирање на граѓаните од политички причини, најчесто за да го ограничи или спречи учеството на граѓаните во политичкиот живот во тоа општество. Политичкиот прогон најчесто се манифестира преку политики на: кршење на човековите права, пратење на активностите, полициска бруталност, затворање, присилно преселување, одземање на правата на граѓаните, лустрација и насилни дејствија или терор, како убиство, брзи погубувања, тортура, присилно исчезнување и друго вонсудско казнување на политички активисти, неистомисленици или населението воопшто. Политичкиот прогон, исто така, може да биде засилен со неполитички средства, како на пример преку јавна и приватна сопственост на медиумите и преку самоцензура.

Кога политичкиот прогон се врши и е организиран од државата, тоа може да се смета за државен тероризам, геноцид, политицид или злосторство против човештвото. Системска и насилна политичка репресија е основна одлика за диктатури, тоталитарни држави и слични режими. Дејствата на политички прогон можат да бидат извршени од тајна полиција, војска, паравоени групации или одреди на смртта. И во демократски општества може да има репресивни активности. Ако политичкиот прогон не се врши со одобрение од државата, за него сепак може да е одговорен дел од власта. Таков пример се операциите од Против разузнавачкиот процес воден од ФБИ во Соединетите Американски Држави помеѓу 1956 и 1971 година.

## Поврзано

* Автократија
* Полициска држава
* Политицид
* Политички затвореник
* Политичко насилство
* Верски прогон
* Масакр на плоштадот „Тјенанмен“

## Наводи

Категорија:Прогони
Категорија:Кршење на човековите права
Категорија:Политичка репресија
Делатив

Во граматиката, **делатив** (скратено ; од , „да се носи или однесе или спушти“) ― падеж во унгарскиот јазик кој првично го изразувало движењето од површината на нешто (на пр. „**вон** масата“), но исто така добил и неколку други значења (на пр. „за луѓето "), од кои некои се поврзани со изворното значење (на пр. " **од** поштата").

Покрај очигледното движење надвор од површината (како маса), унгарскиот го користи делативот за да го изрази потеклото на движењето од некои населени места и места; кога некој се изразува дека нешто доаѓа (или доаѓа од) место, името на местото се става во делатив. Општо земено, самата Унгарија и повеќето унгарски градови се ставени во делативниот случај (странските градови и некои унгарски градови го користат елативот во овој контекст).

: Дојдов **од** Будимпешта ().
: Доаѓа возот **од** Унгарија () ().

Со истото значење како на унгарскиот (од каде што доаѓа нешто, потеклото на движењето), делативот е користен и за некои зборови како прилошки случај на фински, на пр.

*  - од тука
*  - од преку таму
*  - од таму
*  - од некаде
*  - од некаде, од друга страна
*  - од едно место

## Наводи

## Надворешни врски
Делатив - дискусија за делативот на унгарски од HungarianReference.com.

Категорија:Фински јазик
Категорија:Унгарски јазик
Категорија:Падежи
Индукција (логика)

**Индукција** — логичен метод, т.е. еден вид индиректен заклучок каде се тргнува од поединечното кон општото.

Тоа значи дека она што е точно за секој поединечен случај на еден вид важи и за целиот вид. Индуктивниот заклучок се дели на целосен и нецелосен. Ако во премисите (почетниот суд) се набројува секој поединечен случај и се заклучува за целиот вид, тогаш тоа е целосна индукција. Ако врз основа на неколку примери на еден вид се донесе заклучок за целиот вид, тогаш тоа е нецелосна индукција. Ако сите премиси се вистинити, тогаш во целосна индукција заклучокот е секако вистинит. Не можеме да го тврдиме ова за нецелосната индукција.

## Поврзано
* Логика
* Методика
* Дедукција

## Наводи

## Литература

* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски
* ''Four Varieties of Inductive Argument'' from the Department of Philosophy, University of North Carolina at Greensboro.
* ''Properties of Inductive Reasoning'', a psychological review by Evan Heit of the University of California, Merced.
* ''The Mind, Limber'' An article which employs the film The Big Lebowski to explain the value of inductive reasoning.

Категорија:Индуктивно расудување
Категорија:Логика
Адаманзан

[мини|Структура на 1,3,6,8-тетраазатрицикло(4.4.1.1(3,8))додекан; [14.22]adz](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:1%2C3%2C6%2C8-Tetraazatricyclo%284.4.1.1%283%2C8%29%29dodecane.svg)
**Адаманзаните** (скратено *Adz* ) се соединенија кои содржат четири атоми на азот поврзани со јаглерод (аналогно на Aдамантан со азот во разгранетата положба).

Често координирани во однос на централен лиганд, азотите ги зафаќаат темињата на тетраедарот, со потенцијално четири лица и шест рабови, со јаглеродните синџири кои се движат приближно по должината на рабовите. Тие можат да имаат структура на „сад“ или „кафез“, со различна должина или пропуст на јаглеродните синџири. Во номенклатурата на Springborg *et al.* (1996) тие може да се опишат според бројот на синџири со одредена должина: така, на пример, [1 4 .2 2 ]адаманзан е 1,3,6,8-тетраазатрицикло[4.4.1.1 3,8 ]-додекан, соединение кое содржи четири еднојаглеродни синџири и два двојаглеродни синџири што ги поврзуваат азотите. 

[3 6 ] Адаманзанот наоѓа посебна употреба во подготовката на „инверзен натриум хидрид“, соединение во кое коегзистираат јоните Na - и H +, поради способноста на адаманзанот да го инкапсулира H + и да го направи кинетички инертен на реакција со Na − . 

## Наводи

Категорија:Азотни хетероциклични соединенија
Договор од Шимоносеки

мини|Шимоносеки во 2004 година
**Договор од Шимоносеки** (јапонски: 下関条約, *„Шимоносеки Јојаку“*; традиционален кинески:馬關條約, поедноставен кинески: 马关条约, пинјин :Mǎguān Tiáoyuē) ―  мировен договор потпишан помеѓу Јапонија и Кина со кој се ставило крај на Првата кинеско-јапонска војна. Договорот бил потпишан на 17 април 1895 година во Шимоносеки, Јапонија. Овој договор го заменил Кинеско-јапонскиот договор за пријателство и трговија од 1871 година. 

## Услови од договорот
мини| Хотелот Шунпарно каде што бил потпишан Договорот од Шимоносеки

Со овој договор завршила Првата кинеско-јапонска војна (1894-1895 година) со јасна победа за Јапонија.

Според одредбите од овој договор, Кина ја признала „целосната независност и автономија“ на Чосон (Кралство Кореја) и формално се откажала од територијалните претензии кон таа држава.

Кина на Јапонија ѝ ги отстапила Пескадорските Острови, Формоза (Тајван) и источниот дел од заливот на Полуостровот Љаодунг (Далиан) заедно со сите утврдувања, арсенали и државен имот.

Кина на Јапонија ѝ платила воена отштета од 200 милиони купинг таели, во рок од седум години.

Кина за јапонската трговија отворила многу пристаништа и реки, и на Јапонија ѝ доделила ист трговски статус каков што добиле некои западни сили по Првата и Втората опиумска војна.
мини| Ентериерот од хотелот каде што бил потпишан договорот

## Последици
Само шест дена по потпишувањето на договорот, условите кои Јапонија ѝ ги наметнала на Кина ја предизвикале т.н. Тројна интервенција од Русија, Франција и Германија. Тие барале од Јапонија да го повлече барањето за Полуостровот Љаодунг, поради тоа што биле загрижени дека Лушун, кој тогаш Западњаците го нарекувале Порт Артур, ќе падне под јапонска контрола.

Под закана од војна од три западни држави, во ноември 1895 година, Јапонија (која сè уште не се сметала за регионална сила) ја вратила контролата врз територијата на Полуостровот Љаодунг и за возврат добила од Кина за 30 милиони таели повисоки воени репарации. Во тоа време, европските држави не биле загрижени за другите услови од Договорот од Шимоносеки. Ова се покажало како грешка, бидејќи Јапонија во 1905 година веќе целосно ја окупирала Кореја со што се проширила во сферата на влијание на Русија, а за време на Првата светска војна го зазела германското пристаниште во Шандунг. 

Во Тајван, во 1895 година прокинески ориентирани месни благородници ја прогласиле Република Формоза, но не успеале да добијат меѓународно признание.

## Поврзано

* Квантуншка изнајмена територија

## Наводи

## Надворешни врски

* Текст на договорот
* Договори од династијата Ќинг сочувани од Министерството за надворешни работи на Република Кина (Тајван)  Aрхивирано  

Категорија:Мировни договори на Јапонија
Категорија:Мировни договори на Кина
Категорија:Статии со текст на јапонски
Категорија:Статии со текст на традиционален кинески
Категорија:Статии со текст на кинески
Арсеницин А

**Арсеницин А** е природен соединение на арсен со молекуларна формула C3H6As4O3. Првпат бил изолиран од *[[Echinochalina bargibanti]]*. Соединението содржи структура на кафез слична на структурата на адамантинот во кој четири метанетрил јаглероди се заменети со атоми на арсен и три од шестте метиленски мостови се заменети со кислородни атоми. Арсеницинот А претставува прво полиарсенично соединение пронајдено во природата. Арсеницинот А е активен против промелоцитната леукемија во пониски концентрации од арсен триоксид.

## Наводи

Категорија:Кислородни хетероциклични соединенија
Категорија:Статии без извор од InChI
Фулиш грин

**Фулиш грин** — македонски рок бенд кој се појавил во 2008 година.

## Историја
Во 2008 година во домашното студио на Ненад Стефаноски - Брус биле создадени 12 теми, кои започнал да ги објавува од јуни 2012 година. Првата објава била во фри даунлоуд формат од страна на регионалната „MTV Adriа“. На ова ЕР именувано како *Sun Is Gone*, кое било извонреден промотивен материјал за бендот, се наоѓаат четири теми што подоцна биле поместени и на неговото целосно издание. Како комплетен автор на песните на албумот, освен на текстот на нумерата *Sun Is Gone*, e потпишан Ненад Стефановски, кој е и снимател и продуцент на сите 12 теми отпеани на англиски јазик. 

Речиси на секоја од песните може да се слушне по некој гостин музичар. Како гитаристи се појавуваат Давор Стојановски, Ади Имери, Јана Коцева и Нико Гаврилов. Бас-гитарите се отсвирени од Мартин Јосифовски, Теодор Бошков и од Милан Симовски. Клавијатурите во една тема се на Петар Лукиќ, а придружните вокали на Ива Јаковческа, Снежана Матовска и на Јана Коцева.  

На 23 октомври 2012 година групата за првпат настапила јавно, искористувајќи еден групен настан во клубот „Хавана".

Hа 28 февруари 2013 година бил промовиран поп-албумот *Escape*. Само по неколку дена, на 03 март 2013 година, со настап во живо, албумот бил промовиран на музичкото радио „Канал 103".

Следувале настапи низ Македонија, самостојни во клубови или на фестивали, а во ноември 2013 година, групата за првпат се претставила и надвор од Македонија.

Во јуни 2014 година го објавиле синглот *Twelve*, а во последните денови од 2014 година, групата го пуштила во етер својот сингл, прв отпеан на македонски јазик - *Далеку*. 

Во 2015 година Фулиш грин имале настапи на фестивали низ Македонија, имале кратката турнеја по поранешна Југославија, во Загреб, Љубљана и Белград, како и настапи во Руше, во Виена и во Братислава.

На 9 декември 2021 година, Фулиш грин одржале самостоен предновогодишен концерт во Скопје.

Во мај 2022 година се појавил нивниот самостоен албум Soul Revival.

## Членови во 2015 година

Поставата на групата ја сочинуваат: 

* Ненад Стефаноски-Брус (гитара и вокал),
* Дарко Стојоски (гитара),
* Стефан Пехчевски (клавијатури),
* Теодор Бошков (бас гитара) и
* Гишо Динев (тапани).

## Дискографија

## Наводи

## Надворешни врски
Податоци за изданија  евидентирани од ВБУ Музички Регистар

Категорија:Македонски рок групи
Младински културен центар

**Младински културен центар (МКЦ)** е основан во 1972 година, во Скопје, под името **„Дом на млади – 25 Мај“**.

Основната задача и цел на МКЦ е промоција на културата, културните и научните вредности на младите.

Со богата програма, опфат на сите културни изрази (музика, филм, театар, литература…), научна дејност, работилници и предавања, дебати и дебатни клубови, МКЦ од самиот почеток зазема стратешки битна позиција во животот на младите во градот Скопје, но и во целата република.

Преименуван во *Младински културен центар* на почетокот на 90-тите, со добивањето на самостојност на Република Северна Македонија, Домот останува на истиот курс – промоција и презентација на културните вредности, но истовремено и најважната точка за дружење, размена на идеи, место за слободно изразување на младите.

Единствената цел на МКЦ е да продуцира, стимулира и промовира современи културни настани и дела од различни домашни и меѓународни креатори, но и да го поттикне создавањето врски помеѓу нив. Покрај сопствената годишна програма, која вклучува повеќе од 200 настани (изложби, театарски претстави, промоции, работилници, концерти, дебати, како и филмски проекции), МКЦ работи и како сервис на многубројни невладини организации и поединечни уметници од сферата. Покрај засебните настани, МКЦ стои зад организацијата, планирањето и комплетната реализација на три меѓународни фестивали и манифестации – меѓународниот театарски фестивал МОТ, фестивалот на европски филм *Синедејс*, како и фестивалот на нова музика *Здраво млади*.

Денес МКЦ Скопје е установа од културата под јурисдикција на Град Скопје и голем дел од програмите се реализираат преку средствата од буџетот на Град Скопје, Министерството за култура на РСМ, но голем дел од своите програмски активности установата ги реализира и преку сопствени средства, приватни спонзорства, донации, како и средства од разни европски фондови.

## Наводи


Категорија:Скопје
Фосфор триоксид

**Фосфор триоксид** е хемиско соединение со молекуларна формула P4O6. Иако молекуларната формула го сугерира името тетрафосфор хексаоксид, името фосфор триоксид му претходело на знаењето за молекуларната структура на соединението, а неговата употреба продолжува и денес. Оваа безбојна цврста супстанција е структурно поврзана со адамантан. Формално е анхидрид на фосфорна киселина, H3PO3, но не може да се добие со дехидрација на киселината. Бела цврста материја која се топи на собна температура, таа е восочна, кристална и многу отровна, со мирис на лук.

## Подготовка
Се добива со согорување на фосфор во ограничен довод на воздух при ниски температури.

: P 4 + 3 O 2 → P 4 O 6

Нуспроизводите вклучуваат црвен фосфор субоксид.

## Хемиски својства
Фосфор триоксид реагира со вода за да формира фосфорна киселина, одразувајќи го фактот дека тоа е анхидрид на таа киселина.

: P 4 O 6 + 6 H 2 O → 4 H 3 PO 3

Тој реагира со хлороводород за да формира HPO и фосфор трихлорид.

: P 4 O 6 + 6 HCl → 2 H 3 PO 3 + 2 PCl 3

Со хлорот или бромот го формира соодветниот фосфорил халид и реагира со јод во затворена цевка за да формира дифосфор тетрајодид.

P4O6 реагира со озон на 195 K и го дава нестабилното соединение P4O18.
н|380x380пкс
P4O18 се распаѓа над 238 K во раствор со ослободување на гас O2. Распаѓањето на сувиот P4O18 е експлозивно.

Во реакција на несразмерност, P4O6 се претвора во мешан P(III) P(V) вид P4O8 кога се загрева во запечатена цевка на 710 K, а споредниот производ е црвен фосфор.

## Како лиганд
лево|мини|155x155пкс| Структура на P <sub>4</sub> O <sub>6</sub> ·Fe(CO) <sub>4</sub> .
P4O6 е лиганд за преодни метали, споредлив со фосфит. Илустративен комплекс е P4O6 Fe(CO)4. Со BH, се произведува димерен адукт:

: центар|мини|280x280пкс| Структура на P <sub>8</sub> O <sub>12</sub> (BH <sub>3</sub> ) <sub>2</sub> .

## Наводи

Категорија:Сесквиоксиди
Силница

[десно|мини|250x250пкс| Приказ на [електрично поле околу позитивно (црвено) и негативно (сино) електричен набој.]]
[десно|мини|250x250пкс| [Магнетно поле|Магнетното поле е простор околу природни и вештачки магнети и во нив, во кој делуваат магнетни сили.]]
**Силници** или **силови линии** — замислени линии, со или без стрелки, кои претставуваат различни својства на физичките полиња. Силниците се протегаат во насока на делување на силите, а нивната густина ја опишува јачината на полето. Тие се нормални на еквипотенцијалните површини. Линиите на конкретни електрични и магнетни полиња може да се исцртаат со помош на стаклена прашина или железни струготини.

## Силници на електрично поле

Силниците на електрично поле се замислени насочени линии кои излегуваат од позитивните електрични полнежи и завршуваат со негативни електрични полнежи, а со својата густина и облик ја покажуваат насоката и јачината на електричното поле во некој дел од просторот.

## Силници на магнетно поле

Силниците на магнетно поле се замислени затворени криви (немаат почеток или крај) кои со нивниот облик и густина  ја покажуваат јачината на магнетното поле во одреден дел од просторот.

## Силници на гравитациско поле

Силниците на гравитациско поле се замислени насочени линии кои доаѓаат од бесконечноста и навлегуваат во масата, а со својата густина и облик ја покажуваат насоката и јачината на гравитациското поле во некој дел од просторот.

## Наводи

Категорија:Физика
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Фосфор пентасулфид

**Фосфор пентасулфид** е неорганско соединение со формулата  ( мономер ) или  ( димер ). Оваа жолта цврста супстанција е една од двата фосфорни сулфиди со комерцијална вредност. Примероците често се појавуваат зеленикаво-сиви поради нечистотии. Растворлив е во јаглерод дисулфид, но реагира со многу други растворувачи како алкохоли, DMSO и DMF.

## Структура и синтеза
Неговата тетраедарска молекуларна структура е слична на онаа на адамантан и речиси идентична со структурата на фосфор пентооксид.

Фосфор пентасулфид се добива со реакција на течен бел фосфор ( ) со сулфур над 300&nbsp;°C. Првата синтеза на  од Берзелиус во 1843 година  била со овој метод. Алтернативно, може да се формира со реакција на елементарен сулфур или пирит ,, со ферофосфор, сурова форма на  (нуспроизвод на бел фосфор ( ) производство од фосфатна карпа):

: 
:   

## Употреба
Приближно 150.000 тони  се произведуваат годишно. Соединението главно се претвора во други деривати за употреба како адитиви за подмачкување како што се цинк дитиофосфати. Широко се користи во производството на натриум дитиофосфат за апликации како средство за флотација во концентрацијата на минералите на молибденит. Се користи и во производството на пестициди како што се Паратион и Малатион. Исто така е составен дел на некои аморфни цврсти електролити (на пример, Li 2 S - ) за некои видови литиумски батерии.

Фосфор пентасулфид е материјал со двојна употреба, за производство на рани инсектициди како што е Амитон, а исто така и за производство на поврзаните нервни агенси VX .

## Реактивност
Поради хидролиза со атмосферска влага,  еволуира водород сулфид , на тој начин  е поврзан со мирис на расипано јајце. Освен , хидролиза на  на крајот дава фосфорна киселина:

: 

Други благи нуклеофили реагираат со , вклучувајќи алкохоли и амини. Ароматичните соединенија како што се анизол, фероцен и 1-метоксинафтален реагираат за да формираат 1,3,2,4-дитиадифосфетан 2,4-дисулфиди како што е реагенсот Лоесон.

## Наводи

Категорија:Сулфиди
Категорија:Неоргански соединенија на фосфорот
Силогизам

**Силогизам** (лат. *syllogismus* Главна премиса: *Сите луѓе се смртни.*

 Споредна премиса: *Сократ е човек.*

 Заклучок: *Сократ е смртен.*

## Видови силогизми
мини| Врски меѓу четирите вида на категорични силогизми - црвено: се; црно - не се
Има бесконечен број силогизми, но само 256 се од логички различни видови, а само 24 вида се валидни (види подолу). Категоричен силогизам има облик:

: Главна премиса: *Сите М се P.*
: Споредна премиса: *Сите S се М.*
: Заклучок: *Сите S се P.*

Може да има четири вида премиси и заклучок на силогизам, означени со букви, како што следува. Значењето на буквите е опишано во табелата:

Уште Аристотел вовел скратен запишување на категорични силогизми со инфикси:

## Наводи

Категорија:Логика
Категорија:Грцизми
Берилиум карбид

**Берилиум карбид**, или Be2C, е метален карбид. Слично на дијамантот, тој е многу тврдо соединение. Се користи во јадрените реактори како јадро.

## Подготовка
Берилиум карбид се подготвува со загревање на елементите берилиум и јаглерод на покачени температури (над 950&nbsp;°C). Може да се подготви и со редукција на берилиум оксид со јаглерод на температура над 1.500&nbsp;°C:

: 2BeO + 3C → Be2C + 2CO

Берилиум карбид се распаѓа многу бавно во вода и формира гас метан:

: Be2C+ 2H2O → 2BeO + CH4

Брзината на распаѓање е побрза кај неорганските киселини со еволуцијата на метанот .

: Be2C + 4H + → 2Be 2+ + CH4

Кај топли концентрирани алкали, реакцијата е многу брза, формирајќи берилати на алкалните метали и метан:

: Be2C + 4OH − → 2BeO2 2− + CH4

## Надворешни врски
* БЕЗБЕДНОСТ НА МАТЕРИЈАЛНИ ПОДАТОЦИ
* Енциклопедија Британика
* Статија од Електрохемиското здружение
* веб-страница на ASC
* статија во ''Nature''
* Владината веб-страница на NIST

Категорија:Супертврди материјали
Категорија:Соединенија на берилиумот
Категорија:Карбиди
Сребро цијанид

**Сребро цијанид** — хемиско соединение со формулата AgCN. Тоа е бела цврста материја која се таложи при обработката на растворите што содржат Ag+ со цијанид, што се користи во некои шеми за враќање на среброто од растворот. Сребро цијанидот се користи во позлатување.

## Структура
Структурата на сребро цијанидот се состои од -[Ag-CN]- синџири во кои линеарните двокоординатни Ag+ јони се премостуваат со јони на цијанид, типични за сребро(I) и други d10 јони. Ова е истиот начин на врзување како што се гледа во попознатиот случај на пруско сино . Овие синџири потоа се пакуваат шестаголно со соседните синџири поместени за +/- 1/3 од параметарот на решетката *c* . Ова е иста како структурата усвоена од високотемпературниот полиморф на бакар(I) цијанид . Должините на врската сребро со јаглерод и сребро со азот во AgCN се ~ 2,09 Å  и цијанидните групи покажуваат нарушување од глава до опашка.

## Реакции
AgCN се таложи со додавање на натриум цијанид во раствор кој содржи Ag+. При додавање на дополнително цијанид, талогот се раствора за да формира линеарни [Ag(CN) 2 ] - (aq) и [Ag(CN) 3 ] 2- (aq). Сребро цијанидот е исто така растворлив во раствори кои содржат други лиганди како што се амонијак или терциерни фосфини .

Сребрените цијаниди формираат структурно сложени материјали при реакција со други анјони. Некои сребрени цијаниди се луминисцентни.

## Користи
„Цијанидација“ е широко користен во изолацијата на среброто од неговите руди. Делумното прочистување на соединенијата на среброто обично се врши со флотација на пена. Сребрениот јон потоа се одвојува од обезмастената пена со цијанид, при што се добива раствор од [Ag(CN)2]-. Сребрениот метал потоа може да се обложи со електролиза на таквите раствори.

И AgCN и KAg(CN) се користат во раствори за позлата од најмалку 1840 година кога браќата Елкингтон го патентирале нивниот рецепт за раствор за позлата. Типичен, традиционален раствор за позлата би содржи 15-40 g·L −1 KAg(CN)2, 12-120 g·L −1 KCN и 15 g·L −1 K2CO3 .

## Наводи

Категорија:Соединенија на среброто
Категорија:Цијаниди