Echinopsis macrogona

***Echinopsis macrogona***, синоним ***Trichocereus macrogonus*** — вид на кактус кој се наоѓа во Боливија и Перу. *Echinopsis macrogona* е еден од бројните слични видови кои може да се наречат **кактус Сан Педро**. Домородните имиња вклучуваат *ачума* и *хуачума*, иако и овие може да се применат на слични видови.

## Опис
Видот има исправени стебла, 2.5 до 5 метри високи, со гранки генерално со дијаметар од 6 до 15 сантиметри, повремено и повеќе. Во основата на стеблото обично има седум или осум ребра. Општо земено, видот има релативно малку ребра, обично шест до осум, повремено пет или девет. Кружните ареоли се 6 милиметри во пречник, сиви или темно кафеави, со иглести боцки и се распоредени повеќе од 2.5 сантиметри одделно. Бројот и должината на боцките варира. Постарите ареоли може да имаат до 20, со три или четири истакнати, подолги и поцврсти централни боцки до 5 сантиметри долги. Боцките се потемни на крајот. Цветовите се наоѓаат претежно близу до врвот на стеблата. Вкупно може да бидат до 21 сантиметри долги. Тепалите може да бидат бледо жолти или жолтеникаво зелени, ретко розови. Малите семки се широко јајцевидни, од 0.9 до 1.1 милиметри долги.
Податотека:Trichocereus_puquiensis_(6084195866).jpg|алт=Stem| Стебло
Податотека:Flores_de_Echinopsis_peruviana_en_el_templo_Chavín_de_Huántar_04.jpg|алт=Flower| Цвет
Податотека:Echinopsis_peruviana.jpg|алт=Flower and buds side view| Страничен поглед на цветот и пупките


## Таксономија
Првиот опис како *Cereus macrogonus* од Јозеф цу Салм-Рајфершајдт-Дајк е објавен во 1850 година. Специфичниот епитет *macrogonus* е изведен од грчките зборови *makros* за „голем“ и *gonia* за „раб“ и се однесува на ребрата на видот. Винченцо Рикобоно го сместил видот во родот *Trichocereus* во 1909 година. Хајмо Фридрих и Гордон Даглас Роули го сместиле видот во родот *Echinopsis* во 1974 година како *Echinopsis macrogona*. 

На *Echinopsis macrogona* ѝ се дадени и други имиња. Таксономијата на видот беше ревидирана во 2012 година од страна на Софија Албесијано и Роберто Кислинг кога видот беше третиран во родот *Trichocereus*. Поточно, тие ги потопија *Trichocereus peruvianus* и *Trichocereus pachanoi* во *T. pachanoi*, третирајќи го *Т. macrogonus* како *Т. pachanoi* var. *pachanoi*. Бројот и големината на боцките се сметаа за карактеристична црта на двете сорти, иако беше забележано дека ова е варијабилен карактер, под влијание на условите на животната средина: култивираните растенија развиваат повеќе боцки кога се преместуваат на посончеви позиции. Растенија на светот онлајн третирани *Т. peruvianus* или *Echinopsis peruviana* како синоним за *E. macrogona*, но третиран *T.* *pachanoi* како посебен вид *Echinopsis pachanoi*. 

## Распространетост
Од ноември 2025 година, *„Plants of the World Online“* го сметаше видот за автохтон во Боливија и Перу, а воведен на Балеарските Острови, Канарските Острови, Колумбија и континентална Шпанија. Сепак, растенијата се широко одгледувани, што го отежнува утврдувањето на вистинското потекло на видот. Се шпекулира дека оригиналната автохтона дистрибуција може да биде само во високите долини на Перу, а можеби и во северозападна Боливија.

## Содржина на мескалин
Овој вид кактус го користат луѓето неколку милениуми. Најстарото откритие е пронајдено во пештерата Гитареро, во регионот Анкаш во Перу. Во оваа пештера, населена континуирано од 8600 година п.н.е., висока концентрација на *E.* *macrogona* е полен *од макрогона* од најстарата фаза на човековото живеење, како и некои фрагменти од кактус, што би сведочело за намерното воведување на ова растение во пештерата. Ритуална употреба на видот е прикажана на претколумбовски перуански керамики и други археолошки предмети, а една употреба датира од околу 1300 година п.н.е. Домородните имиња вклучуваат *ачума* и *хуачума*.

*Echinocereus macrogona* е еден од бројните видови кои потекнуваат од Андите и за кои е објавено дека го содржат психоактивниот алкалоид мескалин (извештаите може да користат различни синоними на моментално прифатените имиња). Друг вид е *Echinopsis lageniformis*. Сите столбовидни видови за кои се смета дека се психоактивни се наречени „Сан Педро“ на шпански. Пријавените концентрации на мескалин варираат во голема мера, а причините се: таксономска несигурност што доведува до тешкотии во идентификацијата; генетски разлики меѓу видовите и во рамките на популациите; фактори на животната средина, како што се температурата и достапноста на вода, кои влијаат на растенијата за време на растот; и варијации во лабораториските техники.

Некои студии не покажаа содржина на мескалин кај диво собрани перуански примероци од *E. macrogona*, и кај растенија одгледувани во Европа. Во студиите што споредувале различни видови и сорти, пронајдените концентрации биле многу варијабилни. Во примероците идентификувани како *Echinopsis pachanoi*, најниската пронајдена концентрација била 0,4% од сувата тежина во споредба со 4,7% за форма што се продавала на традиционалните пазари на перуанските шамани. Растенијата што ги користат шаманите веројатно се сорти што ги избрале поради нивната содржина на мескалин. Мескалинот не е рамномерно распределен во рамките на поединечни примероци на *E. lageniformis*.

## Наводи

Категорија:Флора на Боливија
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Категорија:Кактуси