open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар

**Свети Петар и Павле** — главна селска црква во битолското село Крстоар, Македонија.

## Местоположба

Црквата е сместена на влезот во селото Крстоар. Околу црквата се сместени и селските гробишта.

## Историја

Од мермерната плоча сместена над главниот влез на западната страна на црквата може да се распознае годината 1890, што се претпоставува дека е времето на изградба на црквата.

## Архитектура

Црквата претставува мала трикорабна градба со полукружна апсида на источната страна и затворен трем на јужната страна. Врз југозападниот агол на храмот се издигнува мала купола, во која се наоѓа и црковната камбанарија.

Во внатрешноста на црквата се влегува низ нартексот, кој е издвоен од средишниот дел со преграда. Наосот е поделен на три кораби со два реда од по три столбови.

### Фрескоживопис

Фрескоживопис во црквата има на сводот од средниот кораб и во олтарниот простор. Истиот бил насликан во 1896 година и на почетокот на  век.

### Иконостас

Иконостасот во црквата е составен од три реда на икони. Престолните икони се дело на Димитар Анастасов од селото Магарево, кои ги работел во 1891 година.

Царските двери, влезните врати во олтарниот простор, како и дел од иконите во горните редови, од 1906 година, се творби на Коста Николов од селото Лазарополе. Негови се и иконите на амвонот, кој е поставен на еден од северниот ред на столбови.

## Занимливост

Од неколку престолни икони поставени на иконостасот во црквата може да се дознае дека селото Крстоар кон крајот на  век било именувано како Христофор.

## Галерија


Податотека:Гробишта во Крстоар.jpg|Селските гробишта
Податотека:Поглед на црквата „Св. Петар и Павле“ во селото Крстоар (1).jpg|Поглед на црквата (2018 г.)
Податотека:Поглед на црквата „Св. Петар и Павле“ во селото Крстоар (2).jpg|Поглед на црквата (2018 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 10.jpg|Поглед на црквата (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 11.jpg|Камбанаријата (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 12.jpg|Икона над главниот влез (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 13.jpg|Ниша над главниот влез (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 2.jpg|Базен за верски обреди (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 3.jpg|Помошниот објект (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 4.jpg|Главниот влез (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 5.jpg|Помошен објект (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 6.jpg|Припратата (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 7.jpg|Чешма во дворот со спомен-плоча (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 8.jpg|Влезот на припратата (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар 9.jpg|Апсидата (2025 г.)
Податотека:Црква „Св. Петар и Павле“ - Крстоар.jpg|Поглед на црквата (2025 г.)


## Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Крстоар

## Наводи

## Надворешни врски

Крстоар
Џејмс Нокс

**Џејмс Нокс** може да се однесува на следниве личности:

* Џејмс Нокс (политичар) (1807–1876) — политичар
* Џејмс Нокс (велосипедист) (р. 1995) — британски велосипедист
* Џејмс Нокс (бискуп) (1914–1983) — австралиски католички бискуп
Џејмс Нокс (велосипедист)

**Џејмс Нокс** (; р. ) — британски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата .

## Ран живот

Пред да биде професионален велосипедист се занимавал со трчање. Го освоил националното крос-кантри првенство во 2009 година во неговата возрасна категорија.

## Кариера

Во 2017 година, Нокс завршил втор на изданието под 23 години на класикот Лиеж-Бастоњ-Лиеж. Во септември истата година,  објавиле дека Нокс ќе стане професионалец со екипата за сезоната 2018.

Во мај 2019 година бил именуван во почетниот состав за Џиро д’Италија 2019. Во август 2019 година бил вклучен во почетниот состав за Вуелта а Еспања 2019. Бил меѓу првите десет на две етапи пред крајот, кога загубил 11 минути на претпоследната етапа откако паднал ден претходно, поради што завршил на 11. место.

## Достигнувања

;2012
: 8. Краен пласман Трка околу Велс за јуниори
::1. Етапа 4
;2013
: 3. Краен пласман Трка околу Велс за јуниори
::1. 20п Планински пласман
::1. Етапа 1
::1. Етапа 4
;2014
: 9. Пиколо Џиро дел’Емилија
;2015
: 8. Трофео ПИВА
: 9. Класика Луле
;2016
: 4. Краен пласман Ронд де л’Изар
: 6. Краен пласман Мировна трка под 23 години
;2017
: 2. Лиеж-Бастоњ-Лиеж под 23 години
: 5. Краен пласман Ронд де л’Изар
: 6. Краен пласман Тур Алзас
: 8. Краен пласман Трка околу Хрватска
: 8. Краен пласман Тур де л’Авенир
: 8. Краен пласман Џиро дела Вале д’Аоста
;2018
: 1. Етапа 1 (ТТТ) Трка Адријатика Јоника
: 6. Краен пласман Тур де Валони
;2019
: 3. Краен пласман Трка Адријатика Јоника
: 8. Краен пласман Трка ОАЕ
: 10. Краен пласман Трка околу Полска
;2020
: 1. Етапа 1b (ТТТ) Сетимана Интернационале ди Копи е Бартали
: 7. Краен пласман Тирено-Адријатико
;2021
: 7. Трофео Лаигвелја
;2022
: 6. Краен пласман Трка околу Германија

### Распоред на резултатите на етапните трки

СО = се откажал; — = не учествувал; НСО = не се одржала

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Родени во 1995 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Британски велосипедисти
Лебед OB2-12

**Лебед OB2 # 12** е екстремно светол син хиперџин со апсолутна болометриска големина (сите електромагнетни зрачења) од -10.9, меѓу најсветлите ѕвезди познати во галаксијата. Ова ја прави ѕвездата скоро два милиони пати повеќе прозрачна од Сонцето, иако помалку од половина од проценките кога ѕвездата била првично откриена. Сега е познато дека е бинарна, со придружник околу десетина пати посветол. Првичнар проценка на орбитата ја дава вкупната маса на системот како 120 M ☉.

Член е на Лебед OB2 асоцијацијата, група на млади масивни ѕвезди оддалечени околу 5000 светлински години во Лебед соѕвездието, и живее во регион на Млечниот Пат, од кој видливата светлина е силно апсорбирана од меѓуѕвездената прашина кога се гледа од Земјата. Прашината предизвикува ѕвездата да биде силно поцрвена и покрај тоа што е вродена жешка и сина ѕвезда, па затоа е интензивно проучувана во инфрацрвената светлина. Ако не е постои прашината, ѕвездата ќе биде светла од околу 1,5, скоро светла како Денеб (Алфа Лебед), но поради прашината, забележаната визуелна големина е 11,4, така што бара двоглед или мал телескоп за да се види.

Постојат неколку послаби ѕвезди околу Лебед OB2 # 12, кои се сметаат за помала група. Две ѕвезди се објаснете со помош на спелеста интерферометрија. Се смета дека е B-ѕвезда главната низа во орбитата од 100-200 години. Тоа е 2.3 по големина послаба од главната ѕвезда и 0,063 "подалеку, а другата е 4.8 величини поблага и околу лаковна-секунда подалеку.

Лебед OB2 # 12 е кандидат за прозрачна сина променливост (ПСП). Нејзината позиција во HR дијаграмот, сјајноста и спектарот го класифицираат како ПСВ. Покажува колебања на сјајноста од неколку десетини секунди од големината, но овие се чини дека не се поврзани со промени во бојата што би се очекувало од ПСВ. Спектралниот тип малку варира по неговото откривање, но до степен кој е нормален за ПСВ.
мини|Лебед ОБ2-12 со планета

Категорија:Лебед (соѕвездие)
Категорија:Хиперџинови од типот B
Категорија:2MASS-објекти
Категорија:HIP-објекти
Категорија:Сјајни сини променливи ѕвезди
Категорија:Претпоставени променливи ѕвезди
Дијаспора

**Дијаспора** означува дел од население од одреден регион или држава (дел од една нација) кое е расфрлено на други места. Зборот потекнува од грчкиот глагол *διασπείρω* (diaspeirō), кој означува „се растерува“ или „раширува“. Првично, дијаспора се однесувало на недоброволното протерување на одредено население од нивните матични земји или домородни краеви, но потоа зборот почнал да се употребува и за популацијата која доброволно преминала во дијаспора, т.е. се преселила на различни краеви надвор од нивната земја.

Често причината за вакви иселувања на населението се војните. Типичен пример за нации кои имаат голема дијаспора е Израел, каде што Евреите во дијаспора се во многу поголем број од Евреите/Израелците кои живеат во својата матична држава, а една од причините за тоа е дека тие немале своја матична земја сè до XX век, а низ историјата биле принудени да прават масовни преселби од еден на друг крај во потрага по идеално место за трајно населување.

Големи или густо населени држави како Кина, Мексико, Русија итн. исто така имаат голема бројка на иселеници. Освен тоа, поради конфликтот од деведесеттите во Босна и Херцеговина, голем број на луѓе биле приморани да емигрираат, а повеќето од нив останале во странските земји дури и откако завршила војната.

И Македонија има своја дијаспора за која е тешко да се процени која е точната бројка поради тоа што многу иселеници со македонско потекло се родени во странство, голем број се од второ, трето или четврто колено на потомство, при што нивната врска со матичната земја е изгубена или многу слаба. Вкупната бројка на дијаспората од прво и второ колено се проценува дека е некаде меѓу пола и еден милион луѓе. Македонската дијаспора е највеќе застапена во прекуокеанските земји Австралија, САД, Канада, како и во европските земји.

## Наводи

Категорија:Дијаспори
Категорија:Грцизми
Возачка дозвола

thumb|right|300px|Македонска возачка дозвола - преден дел
thumb|right|300px|Македонска возачка дозвола - заден дел

**Возачка дозвола** — официјален документ (може да биде во вид на картичка или книшка) со кој се дава дозвола на поединецот да управува со одредени типови на моторни возила, како на пр. мотоцикл, автомобил, товарно возило (посебно помал камион или шлепер, автобус итн. Возачката дозвола е задолжително да се носи со себе кога се вози и таа треба да се покаже на службено лице доколку тоа биде побарано. Со македонските возачки дозволи може слободно да се управува возило во други земји, со тоа што во некои држави е потребно да се носи и меѓународна возачка дозвола, во која што се преведени на повеќе јазици податоците кои се запишани во возачката дозвола.

Категорија:Документи
Категорија:Лични исправи
Битолска воена средна школа

**Битолската воена средна школа** (турски: Manastır Askerî İdadisi) била формирана во 1847 година од страна на отоманските власти и била една од седумте вакви специјализирани средни училишта во Отоманска Империја. Била сместена во касарната во која денес е сместен НУ Завод и музеј Битола. Во Македонија, овој објект е познат и како „Стара касарна“ на град Битола.

Воената школа е особено значајна бидејќи од 1896 до 1898 година во неа се образувал првиот претседател и "татко на модерна Турција", Мустафа Кемал Ататурк.

250px|мини|десно|Битолската воена школа тогаш

250px|мини|десно|НУ Завод и музеј на град Битола денес

## Познати алумни
* Мустафа Кемал Ататурк (1881–1938), основач на модерна Турција, кој се школувал од 1896 до 1898 година
* Ахмед Нијази-бег (1873–1912), отомански војник, политичар, учесник во Младотурската револуција кој воедно е и еден од почетниците на истата во 1908 година
* Бекир Фикри (1882-1914), офицер
* Хусеин Авни Зајмлер (1877–1930), официер и пратеник во Националното собрание на Турција
* Али Фетхи Окјар (1880–1943), втор премиер на Турција и втор претседател на Турското собрание
* Фуат Булџа (1881–1962), офицер и пратеник во Националното собрание на Турција
* Салих Бозок (1881–1941), офицер и пратеник во Националното собрание на Турција
* Нури Џонкер (1882–1937), офицер и пратеник во Националното собрание на Турција
* Хусрев Гереде (1884–1962), офицер и пратеник во Националното собрание на Турција
* Џеват Абас Гирер (1887–1943), офицер и пратеник во Националното собрание на Турција
* Али Шефкет Шкупи, офицер и прв началник на Главниот штаб на Албанската армија
 
## Наводи

Категорија:Историја на Битола
Категорија:Битолски Вилает
Рикардо Карваљо

**Рикардо Алберто Силвеира де Карваљо** ОИХ ( португалски изговор:    ; роден на 18 мај 1978 година) — пензиониран португалски професионален фудбалер кој играl како центарaлен дефанзивец .

## Наводи

Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2010
Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2006
Категорија:Фудбалери на ФК Монако
Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид
Категорија:Фудбалери на ФК Челзи
Категорија:Фудбалери на ФК Порто
Категорија:Фудбалери од Ла Лига
Категорија:Фудбалери од Премиер Лига
Категорија:Фудбалски дефанзивци
Категорија:Португалски фудбалери
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1978 година
ПУ „Коле Канински“ - Буково

**Основно училиште „Коле Канински“** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „Коле Канински“ - Буково**; скратено: **ПООУ „Коле Канински“**) — подрачно основно училиште во селото Буково, кое престанало да работи како средишно училиште во 1967 година и било припоено кон училиштето истоименото училиште од Битола.

Училиштето е именувано по истакнатиот македонски партизан Коле Канински.

## Местоположба

Објектот на училиштето се наоѓа во самото село Буково, во непосредна близина на главната селска црква „Св. Димитриј“.

## Градба

Училиштето било подигнато од страна на браќата Теохар и Јован Димитриу-Пиника, кои изградиле и други вредни објекти низ Битола.

## Настава

Во училиштето се изведува настава од прво до деветто одделение и наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.

## Галерија


Податотека:ОУ „Коле Канински“ - Буково 2.jpg|Влезот
Податотека:ОУ „Коле Канински“ - Буково 3.jpg|Натписна плоча
Податотека:ОУ „Коле Канински“ - Буково 4.jpg|Спортско игралиште
Податотека:Поглед на училиштето во Буково.jpg|Поглед на училиштето


## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Битола
Буково
Категорија:Буково
Ирена Спасовска

**Ирена Спасовска** ― македонска поп-фолк пејачка.

## Дискографија

### Албуми

### Спотови

## Наводи

## Надворешни врски
Профил на Ирена Спасовска на Музички Регистар 

Категорија:Македонски поп-фолк пејачи
Категорија:Македонски фолк пејачи
Серотонин (роман)

***Серотонин*** () – роман од францускиот писател Мишел Уелбек издаден на француски јазик во јануари 2019 година. На македонски јазик во издание на издавачката куќа Три е објавен на 1 март 2019 година

## Заплет
Депресивен земјоделски инженер, Флоран-Клод Лабруст, живее во апартман во бруталистички париски блок, но оди во Нормандија да помогне во промоцијата на француското сирење. Тој ја разбира судбината на локалните фармери, но е немоќен да им помогне да ти задржат нивните традиционални методи:

Откако Лабруст раскинува со неговата девојка, млада Јапонка, ја напушта работата и бега во хотел. Доктор му препишува антидепресив, па оттука доаѓа и серотинин како наслов на романот. Иако ова го намалува либидото, Лабруст се враќа во Нормандија во потрага по поранешни љубовници. Таму тој исто така посетува еден стар средношколски пријател кој е разведен и аристократски земјопоседник со самоубиствени намери.

Во врвот на романот, фармерите со ловечки пушки го блокираат автопатот. Во судирот со полицијата загинуваат единаесетмина, вклучувајќи и еден од главните ликови.

## Тема
Романот ги опишува француските фармери кои се борат да преживеат наспроти глобализацијата, агроиндустријата и политиката на Европската Унија. Предвидува многу работи од движењето на жолтите елеци кое започна со протести во Франција во 2018 година. Напишан пред демонстрантите да почнат да ги блокираат патиштата во реалниот живот, *Серотинин* наскоро им се придружи на претходните романи на Уелбек, Платформа и Покорност кои критичарите ги нарекувале чудно пророчки.

Како и во многу други дела на Уелбек, раскажувачот е отуѓен, средовечен маж со црна смисла за хумор. Има вообичаени описи на секс без љубов, како и рана сцена на мастурбација, па дури и бестијалност.

## Изданија
Првичното издание во Франција имало 320 000 примероци. Германското, италијанското и шпанското издание биле публикувани истиот месец. Книгата на македонски била издадена во март 2019 година. Англискиот превод треба да се појави во септември 2019 година.

## Прием
Во Франција, *Серотинин* бил најпродавана книга во неделата кога била издадена. Во првите три дена биле продадени 90 000 примероци. И покрај тоа што Уелбек не дава интервјуа после пукањето во „Шарли Ебдо“ во 2015 година, изданието било сметано за национален настан, кое било во истиот месец кога тој го добил орденот Легија на честа.

## Наводи

Категорија:Романи од Мишел Уелбек
Категорија:Француски романи
Категорија:Романи од 2019
Евроазиска Плоча

**Евроазиска Плоча** — тектонска плоча која ја опфаќа копнената маса на Евроазија, сочинета од континентите Европа и Азија) со исклучок на Индискиот Потконтинент, Арапскиот Потконтинент и подрачјето на исток од Черските Планини во источен Сибир. Над неа лежи и океанската кора која се протега на запад од Средноатлантскиот и на север од Гакељовиот Гребен.

Источната страна ја образува границата со Северноамериканската Плоча на север, со Филипинската Плоча на југ, а можеби и со Охотската и Амурската Плоча. Јужната страна граничи со Африканската на запад, Арапската во средината и Индоавстралиската Плоча на исток. Западната страна претставува раздвојувачка граница со Северноамериканската Плоча, образувајќи го најсеверниот дел од Средноатлантскиот Гребен кој минува преку Исланд. Ова раздвојување е причинителот за вулканската активност на Исланд како избувот на Лаки (1783), Елдфедл (1973) и Ејафјадлајекидл (2010).

За геодинамиката на Средна Азија е одговорно заемодејството помеѓу Евроазиската и Индиската Плоча. На овој простор се утврдени бројни потплочи или блокови од кората кои ги сочинуваат средноазиското и источноазиското преодно подрачје.

## Поврзано
* Сундска Плоча
* Список на тектонски плочи

## Наводи

Категорија:Тектонски плочи
Категорија:Геологија на Азија
Категорија:Геологија на Европа
Категорија:Геологија на Исланд
Плоча
Категорија:Геологија на Тихиот Океан
Категорија:Геологија на Атлантскиот Океан
Зелена книга (филм од 2018)

**Зелена книга** (англиски: *Green Book*) - американски филм од 2018 година, во режија на Питер Фарели. Главните улоги ги играат: Виго Мортенсен, Махершала Али и Линда Карделини. Филмот е добитник на 53 награди, а покрај тоа, имал уште 88 номинации. Од нив, поважни се: трите награди „Оскар“ (најдобар филм, најдобра машка споредна улога, најдобро оригинално сценарио), трите награди „Златен глобус“ (најдобро сценарио, најдобар спореден глумец и најдобар филм), една награда БАФТА (најдобра машка споредна улога)

## Синопсис
Дејството на филмот се одвива во 1962 година. Тони Лип (го игра Мортенсен) работи во ноќен клуб, кој привремено е затворен поради реновирање. Така, Тони е принуден да бара нова работа и прифаќа да му биде личен шофер на познатиот пијанист д-р Дон Ширли (го игра Али). Тони го вози пијанистот во јужните држави на САД во кои постои расна дискриминација. Двајцата поминуваат заедно неколку недели во кои имаат прилика меѓусебно да се запознаат. Истовремено, како резултат на дружењето, и Тони и д-р Ширли ги менуваат своите навики и ставови. На почетокот, Тони е насилен, некултурен и има предрасуди кон Црнците, но по неколку недели неговото однесување се подобрува, а тој се однесува заштитнички и пријателски кон д-р Ширли. Обратно, арогантниот и егоцентричен пијанист постепено го запознава реалниот живот, почнува да се дружи со „обичните“ луѓе и станува отворен за нови идеи. На крајот, возејќи по тешки временски услови, Тони и д-р Ширли успеваат да се вратат во Њујорк за Божиќ. Тони доаѓа дома и го прославува празникот со семејството, а набргу им се придружува и д-р Ширли.

## Наводи

Категорија:Американски филмови 
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 2018 година
Категорија:Филмови на Питер Фарели
Категорија:Филмови со Виго Мортенсен
Категорија:Филмови со Махершала Али
Категорија:Филмови со Линда Карделини
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во САД
Категорија:Биографски филмови
Категорија:Филмови за музичари
Адријана Ацевска

**Адријана Ацевска** — македонска поп-фолк пејачка.

## Дискографија

### Албуми

### Спотови

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на Адријана Ацевска на ВБУ Музички Регистар 

Категорија:Пејачи од Скопје
Категорија:Македонски поп-фолк пејачи
Маја Гроздановска-Панчева

**Маја Гроздановска Панчева **(родена на ) - македонска поп пејачка.

Таа е мажена со македонскиот фудбалер Дарко Панчев и имаат две ќерки.

## Дискографија

### Албуми
 

### Спотови

## Надворешни врски
Профил на Маја Гроздановска-Панчева на Музички Регистар 

## Наводи

*

Категорија:Македонски пејачи
Категорија:Поп-пејачи
Бојана Атанасовска

**Бојана Атанасовска-Скендеровски**, позната само како **Бојана** (родена на , ) - македонска поп пејачка и текстописец.

## Животопис
Таа била водителка на емисијата Рифреш, а според неа, пеењето е уште еден предизвик за неа, и сака да проба нешто што отсекогаш го сакала.

Таа ја започнала нејзината кариера во 2003 со учеството во телевизиското шоу Плеј - потрага по ѕвезди. Нејзиниот прв сингл бил "Живеј со прашањето", со која настапи на финалето на оваа манифестација, на авторскиот двоец - Дарко Димитров (музика, аранжман и продукција) и Александар Принц (текст). Истата година таа настапила на Макфест во Штип со песната "Немам одбрана" и го освоила првото место. Во 2003 настапила на уште два натпревари, влашкиот натпревар "Fantana Di Malama" со песната "Ќе полудам" на влашки јазик, и натпреварот "Марко Поло" во Хрватска.

Бојана издала еден албум наречен "Целосно ти припаѓам". Во 2006, таа настапила на изборот за Евровизија со три песни, што предизвикало шпекулации дека натпреварот е наместен. Во финалето победила Елена Ристеска со песната "Нинанајна". Бојана издала и неколку дуети, вклучувајќи соработка со Ѓоко Танески и со црногорската група "No name" и песната "Моја мала".

Таа студирала на Универзитетот Американ Колеџ во Скопје.

Била автор и водителка на емисијата "Улица Македонија", која се емитуваше на Телевизија 24 а потоа на Алфа ТВ, која имаше 4 сезони, вкупно 99 епизоди.

## Дискографија

### Албуми

* Целосно ти припаѓам (2005)
* Во дилема (2008)

### Синглови

* Живеј со прашањето
* Око мое
* Ќе полудам
* Отплакано најмило мое
* Немам одбрана
* Да ми паднеш и на колена
* Стара добра, боса нова (feat. Ѓоко Танески)
* Моја мала (feat. No name)
* Заљубена до крај
* Кон небото
* Дилема (feat. Роберт Билбилов & Тони Зен)
* Зборови

### Спотови

## Наводи

*

Категорија:Македонски пејачи
Огроздна земјомерка

**Огроздна земјомерка** () — молец од семејството на земјомерките (*Geometridae*) распространет ширум Палеарктикот (вклучувајќи ја Македонија) и Северна Америка. Наречен е по тоа што неговата гасеница се храни со листови од огрозд и рибизла. Видот прв го опишал шведскиот биолог Карл Линеј во X издание на *[[Систем на природата]]* од 1758 г.

## Опис
Молецот има предни крила со должина од 18–25&nbsp;мм. Шарите се впечатливи, со шест попречни низи од црни дамки на бела основа, со светложолт  појас по средината и кај крилните почетоци. Задните крила се побледи, со помал број ситни дамки.

Ова е мошне значаен вид за ентомологијата поради разнообразноста на неговите облици. Испитувањето на овој вид довело до откривањето на половонаследните особини кај организмите.

Caterpillar Abraxas grossulariata 03.jpg|Ларва
Magpie moth (Abraxas grossulariata) 2.jpg
Abraxas grossulariata MHNT.jpg|Примерок


## Подвидови
**Abraxas grossulariata grossulariata* 
**Abraxas grossulariata karafutonis* Matsumura, 1925 (Сахалин)
**Abraxas grossulariata conspurcata* Butler, 1878 (Јапонија)
**Abraxas grossulariata dsungarica* Wehrli, 1939  (Џунгарија)

## Исхрана
Гасеницата на огроздната земјомерка се храни со листови од следниве видови растенија:

* црвена рибизла (*Ribes rubrum*)
* црна рибизла (*Ribes nigrum*)
* трнинка (*Prunus spinosa*)
* леска (*Corylus*)
* курика (*Euonymus europaeus*)
* врба (*Salix*)

## Наводи

* G. Evelyn Hutchinson, 1969 Some continental European aberrations of *Abraxas grossulariata* Linn. (Lepidoptera) with a note on the theoretical significance of the variation in the species *Transactions of the Connecticut Academy of Arts and Sciences* v. 43, p.&nbsp;1-24.
* G. Evelyn Hutchinson, 1974 New and inadequately described aberrations of *Abraxas grossulariata* (Linn.) (Lep. Geometridae). *Entomological Record* 86:199–206.

## Надворешни врски

* 
* Огроздна земјомерка на UKMoths
*  
* Огроздна земјомерка на Lepiforum

Категорија:Земјомерки
Категорија:Инсекти на Македонија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Селска Црква (Беровци)

**Селска Црква** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Беровци. Претставува осамен наод од римско време.

## Местоположба

Наоѓалиштето се наоѓа во селската црква „Вознесение Христово“.

## Опис

Во влезот на селската црква е вѕидана надгробна плоча од мермер со старогрчки натпис во 6 реда.

## Поврзано
* Кметица — неопределено наоѓалиште од непознат период;
* Црквиште — неопределено наоѓалиште од непознат период;
* Стара Црква — ранохристијанска црква со некропола;
* Беровци; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Беровци
Кметица (Беровци)

**Кметица** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Беровци. Наоѓалиштето поради неистраженоста не е датирано и е од непознат тип.

## Опис

Во 1951-1957 г. македонскиот антрополог Јован Ф. Трифуноски при своите истражувања забележал дека источно од селото во нивите, мештаните пронаоѓале керамика и релјефни остатоци од мермерна пластика.

## Поврзано
* Селска Црква — осамен наод од римско време;
* Црквиште — неопределено наоѓалиште од непознат период;
* Стара Црква — ранохристијанска црква со некропола;
* Беровци; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Беровци
Горни Лозја (Бешиште)

**Горни Лозја** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бешиште. Претставува населба од римско време.

## Местоположба

Наоѓалиштето се наоѓа на 3 километри југозападно од селото, од двете страни на патот за селото Зовиќ, во ливадата на мештанинот Борис Лешков.

## Опис

Во ливадата биле откопани 8 питоси. До северозападната страна на ливадата има две корита издлабени во карпа, со правоаголна форма, оддалечени едно од друго 0,3 метри и меѓусебно поврзани, веројатно наменети за гмечење на грозје. По површината се гледаат грамади од градежен материјал.

## Поврзано
* Огради — населба од средниот век;
* Турчија — некропола од средниот век;
* Врља Грамада — населба од праисториско време;
* Гробишта — некропола од непознат период;
* Бешиште; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Бешиште
Огради (Бешиште)

**Огради** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бешиште. Претставува населба од средниот век.

## Местоположба

Наоѓалиштето се наоѓа југоисточно од селото и источно од наоѓалиштето Турчија, на едно поголемо зарамнето плато.

## Опис

На наоѓалиштето се гледаат грамади од градежен материјал, делови од темели на ѕидови, згура од топено железо, како и фрагменти од керамички садови и покривни ќерамиди.

## Поврзано
* Горни Лозја — населба од римско време;
* Турчија — некропола од средниот век;
* Врља Грамада — населба од праисториско време;
* Гробишта — некропола од непознат период;
* Бешиште; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Бешиште
Турчија (Бешиште)

**Турчија** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бешиште. Претставува некропола од римско време.

## Местоположба

Наоѓалиштето се наоѓа во непосредна близина на селото, од неговата југоисточна страна, каде има мала височинка.

## Опис

На површината на наоѓалиштето се гледаат гробни конструкции од плочи поставени вертикално или како покриви. Насоченоста на гробовите е запад-исток, со помали или поголеми отстапувања кон север и југ. Некрополата се следи до самите куќи од современата селска населба.

## Поврзано
* Горни Лозја — населба од римско време;
* Огради — населба од средниот век;
* Врља Грамада — населба од праисториско време;
* Гробишта — некропола од непознат период;
* Бешиште; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Бешиште
Гробишта (Бешиште)

**Гробишта** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Бешиште. Претставува некропола, но поради неистраженоста не е датирано.

## Местоположба

Наоѓалиштето се наоѓа на околу 100 метри северозападно од последните куќи на селото и на околу 500 метри северозападно од наоѓалиштето Врља Грамада.

## Историја

Откриено е во 2001 година од страна на археологот Александар Миткоски кога биле вршени археолошки рекогносцирања на подрачјето на поранешната општина Витолиште.

## Поврзано
* Горни Лозја — населба од римско време;
* Огради — населба од средниот век;
* Турчија — некропола од средниот век;
* Врља Грамада — праисториска населба;
* Бешиште;
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско;

## Наводи

Категорија:Бешиште
Киселичка Пештера

**Киселичка Пештера**  — пештера во Македонија. Се наоѓа во котлината Пијанец, во атарот на делчевското село Киселица. Пештерата се наоѓа на левата долинска страна на безимен поток, кој припаѓа на сливот на Киселичка Река, десна притока на реката Брегалница. 
Главниот (горниот) влез се наоѓа на надморска височина од 770 м. 
Киселичка Пештера претставува сложена пештера со гранеста шема на пештерските канали, а наместа и со лажна лавиринтска (анастомозна) шема, како резултат на исполнетоста на пештерските канали со седименти, при што истражените канали се всушност делови каде што пештерските седименти се еродирани. Пештерата има два влезни делови, горен и долен, кои се наоѓаат на вертикален отсек, на 10-15 м над речното корито. Горниот влез има елипсовиднаформа, издолжена вдолж пукнатина, со ширина од 4 м и висина од 3,7 м и има северозападна експозиција. Долниот влезен дел се наоѓа ~12 м југозападно и 4 м пониско од горниот и има западна експозиција. Се одликува со два влеза, помалиот има димензии од 1 х 0,8 м, додека поголемиот од 2,7 х 1,1 м. И двата влезни делови се откриени со ерозија на отсекот. Непосредно под горниот влез се забележуваат поголеми варовнички блокови откинати од отсекот. 
Вкупната должина на картираните пештерски канали изнесува 108 м, со вертикална развиеност од 6 м. Во пештерата се издвојуваат и два пештерски канали со потенцијал за понатамошни истражувања, со што должината на истражени канали може да биде и поголема. Каналот во јужниот дел се стеснува како резултат на покриеност на ѕидовите со сливови, иако видливо е негово продолжение, додека во источниот дел се стеснува како резултат на исполнетост со глинести седименти. Речисинасекаде во пештерата, таванот на пештерските канали се одликува со парагенетска морфологија, формирана како резултат на корозија,која во фреатски услови (под вода) била насочена вертикално нагоре,како резултат на таложење седименти на подот. Наместа парагенетските форми се моделирани со кондензивна корозија. Ова е особено изразено во источниот дел, каде што се забележува активна кондензација во куполи и џебови на таванот. Во средишниот и во јужниот дел од пештерата се среќава вадозна морфологија, формирана со гравитациско течење на водата. Таа е помлада од парагенетската, која ја сече формирајќи помали кањонски канали по дното. Во деловите каде што е застапена вадозната морфологија, седиментите се целосно еродирани. Висината на пештерските канали е претежно помала од 1 м, а во деловите со куполеста морфологија се движи до 1,5 м. Најголема е кај горниот влез каде што достигнува до 3 м. Тоа се должи на покриеноста на тлото со пештерски седименти, поради што пештерските канали имаат поголема ширина од висина.

## Поврзано
* Пештера (Киселица) — археолошко наоѓалиште кое се наоѓа во пештерата
* Киселица

## Наводи

Категорија:Пештери во Македонија
Категорија:Киселица (Делчевско)
Краток спој

Краток спој меѓу жици за дистрибуција на електрична енергија предизвикан од мокрите гранки на дрвото.|мини|200п

**Краток спој**, **кратка врска** или **куршлус** – несакан електричен спој во кој струјата има различен пат од оној кој е нормален за даденото електрично коло. Струјата на кратка врска обично е значително поголема од нормалната, што доведува до прегревање на спојното место, а заради тоа често и до пожари.

## Причини
Причините за краток спој се различни. Може да биде откажување на компоненти заради различни причини, невнимание при ракување, допир со вода, допир на метални предмети со деловите на електричното кола, глодачи кои ја гризат изолацијата, итн.

## Заштита
При краток спој на електричните инсталации доаѓа до проток на многу големи струи.

Осигурувачот тога треба да го прекине електричното коло и служи како заштита. Во спротивно, спроводниците се прегреваат и доаѓа до пожар. Друга заштита е изолацијата на жиците и заради тоа тие често имаат повеќеслојна изолација.

## Струја на краток спој
Ако дојде до кратка врска на линиите за снабдување со електрична енергија или меѓу краевите на батериите, струјата на краток спој ќе биде исклучително голема и ќе биде ограничена само со внатрешниот отпор на батеријата или генераторот и електричните спроводници до местото на кратка врска.

Постојат четири струи на краток спој:
* Ударна струја на краток спој - **I<sub>ud</sub>**
* Почетна струја на краток спој - **I<sub>p</sub>**
* Струја на исклучување - **I<sub>i</sub>** 
* Трајна струја на краток спој - **I<sub>t</sub>**

**Ударната струја** на краток спој е најголема и таа е моментална максимална вредност. Таа е меродавна за пресметка на собирниците и изолаторите.

**Почетната струја** претставува вредност на краткиот спој на почетокот, чија максимална вредност е еднаква на максималната вредност на еднонасочната компонента на струјата. Оваа струја делува на загревање на спроводницитге и заради тоа е меродавна при изборот на изолаторите.

**Струјата на исклучување** е делотворна вредност на максималната струја по истекот на времето на исклучување потребно да реагираат елементите за приклучените делници во краток спој. Оваа струја е меродавна за избор на прекинувачот.

**Трајната струја** на краток спој претставува делотворна вредност на максималната струја на краток спој после исчезнување на еднонасочната компонента, кога доаѓа до стабилизација на напонот на мрежата.

## Наводи

## Литература
* Principles of Electric Circuits, 7th edition, Thomas I. Floyd, Prentice Hall, ISBN 0-13-098576-7, pp.&nbsp;163 до 165.

## Поврзано
* Електрична струја

Категорија:Електротехника
Црква „Св. Троица“ - Буковски Ливади

**Света Троица** — главна црква во битолската населба Буковски Ливади, а воедно и парохиски храм на Буковската парохија.

## Местоположба

Црквата е сместена на влезот во населбата Буковски Ливади. Околу црквата се сместени и новите гробишта на населбата.

Пред самата црква се наоѓа и мал параклис.

## Галерија


Податотека:Поглед на црквата „Св. Троица“ во Буковски Ливади (2).jpg|Поглед на црквата
Податотека:Св. Троица - Буковски Ливади-.JPG|Црквата од далеку
Податотека:Параклис во близина на црквата „Св. Троица“ во Буковски Ливади.jpg|Параклис во близина на црквата


## Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Буковска парохија
* Буковски Ливади

## Наводи

## Надворешни врски

Буковски Ливади
Верица Пандиловска

**Верица Пандиловска** (р.  во ) — македонска поп пејачка.

## Животопис

Верица Пандиловска завршила нижо музичко училиште (отсек виоли­на), како и Средно музичко училиште (отсек соло-пеење). На музичката ака­демија продолжила со соло-пеење, а по две години отсекот го променила со теорет­скиот дел.

Нејзиното прво појавување било на премиерата на филмот „*[[Arizona Dream]]*“ во Универзалната сала во Скопје, каде таа ја отпеала традиционалната „*[[Ајде слушај, слушај калеш бре Анѓо|Калеш бре Анѓо]]*“.

Првата солистичка песна „*Вратете го богови*“ ја испеала на фестивалот Интерфест во Битола во 1994 година. Песната ја компонирал Драган Вучиќ, а за изведбата Верица била наградена како најдобар интер­претатор.

Следната година (1995), на Скопски фестивал отпеала песна од Љупчо Цветковски – *Ти не разбираш*, која подоцна била прогласена за најс­лушана меѓу два фестивала. Следела пауза до 1999 година, кога на Макфест настапила со „*Без здив*“, песна од Тоше Поп-Симонов, во чие студио биле снимени и претходните две песни.

Следувале: *Знаеш дека знам* (Скопски фестивал 2000, награда за најдобар текст за Тоше Поп-Симонов) и *Нема зошто* (Макфест 2001, награда за интер­претација), по кое се дистанцирала од фестивалите.

По две години кариерата ја продолжила со хитовската *Кучкин син*, а една годи­на подоцна, 2004/05 со *Дај ми вино*. Следната *Капка пот* (автори: Владо Ја­невски и Дарко Димитров), била промовирана во јуни 2006 година, а *Живо­тот е* (композиторот Дејан Миличевиќ бил инспириран од шпанскиот мелос, додека текстот го напишала Калиопи) во јануари 2007.

За поголемиот дел од песните Пандиловска снимила спотови, кои ги режирале Тоше Поп-Симонов, Дејан Миличевиќ и 3Д продукција.

Во 2007 бил врвот на нејзината кариера со промоција на нејзиниот прв професионален албум „*Бело знаме*“ кој ги содржал националните хитови како „*Кучкин син*“, „*Без здив*“, „*Капка пот*“ и многу други.

## Книги
* „Социо-емоционален развој на децата“ од предучилишна и училишна возраст
* Менталната хигиена во услови на Ковид-19 и глобална пандемија
* „Невербална комуникација“
* „Комуникациски вештини“
* „Комуникациски вештини“ (неформално образование)

## Дискографија
### Албуми

* Само за тебе
* Бело знаме

### Спотови

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1973 година
Категорија:Македонски пејачи
Омлоп Хет Ниусблад 2019

**Омлоп Хет Ниусблад 2019** — 74. издание на велосипедската еднодневна трка Омлоп Хет Ниусблад, која се одржала на 2 март како четврти настан во сезоната на Светската турнеја.

Била освоена од чешкиот возач Здењек Штибар од екипата .

## Екипи

Бидејќи трката била додадена на Светската турнеја во 2017 година, сите UCI World Tour екипи биле поканети на трката, но не биле обврзани да учествуваат. Сепак, сите осумнаесет екипи настапиле на трката. Дополнително, седум професионални континентални екипи биле специјално поканети, со што се заокружила главната група од 25 екипи.

## Поредок
### Завршен пласман

## Список на учесници

## Наводи

## Надворешни врски
*  
* 
* 

Категорија:Омлоп Хет Ниусблад
Категорија:Светска турнеја на UCI 2019
Категорија:Белгија во 2019 година
Серотонин (појаснување)

**Серотонин** може да се однесува на:

* Серотонин, невротрансмитер кој се наоѓа во гастроинтестиналниот тракт, крвните плочки и централниот нервен систем на животните, вклучувајќи ги и луѓето.
* Серотонин (роман), роман од францускиот писател Мишел Уелбек издаден на француски јазик во јануари 2019 година.
Тензор

**Тензор** е вектор на одреден векторски простор и како математичка структура претставува обопштување на векторот. Тензорските величини се физички величини чија вредност зависи и од координатата. Математички се претставуваат со матрица.

Тензорот е физичка величина која е поврзана со еластичните, деформабилни особини на супстанците. Со тензорки величини се опишуваат векторските величини во анизотропна средина, како што е средината кај некубичните кристали. Тензорски величини се моментот на инерција, топлотната спроводливост, електричната спроводливост, дифузниот коефициент, показателот на прекршување и други.

Тензорското сметање е област на математиката која ги проучува тензорите и операциите со нив. Тензорското сметање ги опфаќа *тензорската алгебра* и *тензорската анализа*. Се применува во геометријата, теориската физика, механиката и применетата механика. Заради својата едноставна симболика влегло како апарат во низа современи технички дисциплини.

## Историски преглед

Зборот  *тензор* го вовел Вилијам Роуан Хамилтон во 1846 година и со него ги опишал операциите норма во Клифордовата алгебра.

## Дефиниција

Формална дефиниција:
:Тензор (m,n) во векторскиот простор V над полето F е линеарно пресликување  V \otimes ... \otimes V \otimes V^*\otimes ... \otimes V^* \longmapsto F кое за домен го зема производот на векторскиот простор V m пати и n пати производот на неговиот дуален векторски простор V^*. Просторот на сите тензори со степен (m,n) е T^m_n(V).

Дефиниција на тензор при трансформација на полилинеарен функционал од еден во друг базис.
:Тензор (p,q) е полилинеарен функционал  \sum_{k,m,...} \sum_{t,u,...} \tau_i^k \tau_j^m \dots \sigma_t^r \sigma_u^s \dots a_{km...}^{tu...} зададен со систем од n^{p+q} броеви, каде \tau_j^i и \sigma_j^i се елементи на матрицата на премин \mathbb{S} и \mathbb{T} од биортогонални базиси во нови базиси под услов да важи  \mathbb{S}  = {\mathbb{T}}^{-1} .

## Примери
* Тензор со само една компонента е скалар и претставува тензор со ранг 0. Скаларот е ист во сите базиси.

## Наводи

## Надворешни врски
* An Introduction to Tensors for Students of Physics and Engineering , released by NASA
* A discussion of the various approaches to teaching tensors, and recommendations of textbooks 
* A thread discussing basic and in depth definitions as well as various examples
* Introduction to Tensor Calculus and Continuum Mechanics
* A Quick Introduction to Tensor Analysis by R. A. Sharipov.

Категорија:Математика
Категорија:Алгебра
Категорија:Физика
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Концепти во физиката
Даниела Темелковска

**Даниела Темелковска** ― македонска поп-фолк пејачка.

## Дискографија

### Албуми

### Спотови

## Надворешни врски

## Наводи
*

Категорија:Луѓе од Кавадарци
Категорија:Македонски поп-фолк пејачи
Категорија:Македонски фолк пејачи
Обернберг на Ин

**Обернберг на Ин** — () — гратче и општина во округот Рид во Инкрајс, Горна Австрија.

## Географија
Гратчето е сместено во областа Инфиртел. Околу 9&nbsp;% од земјиштето отпаѓа на шуми, а 48&nbsp;% на обработливи површини.

## Поврзано
* Инфиртел

## Галерија

 Obernberg am Inn Stadtplatz 2.jpg|Плоштадот во Обернберг
 Obernberg am Inn Kunsthaus.jpg|Дом на уметноста
 Obernberg aI Wörndlehaus Apotheke.jpg|Дом и аптека на Верндле
 Obernberg aI Marktplatz Brunnen.jpg|Стефанова фонтана
 Obernberg aI Marktplatz 16 bis 21.jpg|Модлерови домови


## Наводи

## Надворешни врски

* Мрежно место на Обернберг на Ин 

Категорија:Градови во Горна Австрија
Категорија:Општини во Горна Австрија
Категорија:Рид во Инкрајс (округ)
Печенези

десно|мини|350x350пкс| Источна Европа и областа населена со Печенези (сина боја) околу 1015 година.
**Печенезите** биле полуномадски народ од Средна Азија, кои говореле со јазик од групата на туркиски јазици. Тие биле асимилирани во средниот век.

## Потекло и област
Печенезите се јавуваат во историски извори од 8 и 9 век. Тогаш се населиле во областите помеѓу долниот дел на Волга, Дон и Урал. Веќе од 9 и 10  век контролирале голем дел од југозападна Евроазија и Крим.  Во тоа време, тие биле значаен фактор во областа, но како и повеќето номадски народи немале концепт на држава, а нивната организација се сведувала на случајни напади врз соседите. Покрај тоа, тие биле платеници за други сили.  Според Константин Порфирогенит, Печенезите владееле со местото западно од реката Серет.

## Сојуз со Византија и Бугарија
Во 9 век, Византија станала сојузник на Печенезите, користејќи ги за да се заштити од други поопасни племиња, како на пример од Унгарците или Варјазите. Византија го направила ова според римската политика, „раздели па владеј“, ги упатувала непријателите еден против друг.

Туркиското племе Узи ги протерало Печенезите од нивната татковина. Печенезите до 889 година биле туркани кон запад од Хазарите и Куманите, па Печенезите ги потиснале Унгарците западно од Днепар до 892 година.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Историја на Византија
Категорија:Древни народи
Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени

**Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени** може да означува две истоимени цркви во селото Жабени:

* Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени (возобновена) — возобновена црква надвор од денешното село Жабени
* Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени (селска) — главна селска црква во денешното село Жабени
Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени (возобновена)

**Свети Атанасиј** — возобновена манастирска црква на Жабенскиот манастир во битолското село Жабени, Македонија.

## Местоположба

Црквата е сместена покрај регионалниот пат, која ја поврзува Битола со грчката државна граница. Во близина на возобновената црква се наоѓа археолошкото наоѓалиште Старо Жабени.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени 3.jpg|Фреска над влезот
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени 7.jpg|Источната страна
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени 6.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ во селото Жабени (2).jpg|Поглед на црквата (2018)
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ во селото Жабени (1).jpg|Влезната порта (2018)
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Жабени 8.jpg|Камбанаријата


## Поврзано
* Битолско архијерејско намесништво
* Бистричка парохија
* Жабени

## Наводи

## Надворешни врски

Жабени
Категорија:Жабенски манастир
Фи-мезон

Во физиката на честички , ϕ **мезон** е векторски мезон формиран од чуден кварк и чуден антикварк .  ф мезонот има необична склоност да се распаѓа во  и   што довело до откривање на правилото на ОЗ. Има маса од 1 019. 461 ± 0.020 MeV / c<sup>2</sup> и средно време од 1.55 ± 0.01 x 10-22s.

## Својства

Најчестите режими на распаѓање на ϕ мезон се    на  ,   на  , и разни комбинации од s и пиони кои не можат да се разликуваат на  .  Во сите случаи, се распаѓа преку силна сила .  Пионскиот канал најверојатно би бил доминантен канал за распаѓање, бидејќи колективната маса на пионите е помала од онаа на каоните, што ја прави енергетски поволна; сепак, тоа е потиснато од страна на OZI правило.

Кварковиот состав на ϕ мезонот може да се смета за мешавина меѓѕ  ,   и  состојби, но тоа е многу блиску до чиста  состојба.  Ова може да се прикаже со деконструирање на брановата функција на ϕ во неговите составни делови.  Гледаме дека ϕ и ω мезони се мешавини на SU (3) брановите функции како што следува.

\phi = \psi_8 \cos\theta - \psi_1 \sin\theta,

\psi_1 = \frac{u\overline{u} + d\overline{d} + s\overline{s}}{\sqrt{3}}

Аголот на мешање, при кој компонентите целосно се одвојуваат, може да се пресмета дека изнесува околу 35,3 ˚.  Аголот на мешање на ϕ и  ω состојбите се пресметуваат од масата на секоја состојба да биде околу 35˚, што е многу близу до максимално одвојување.  Затоа, ϕ мезонот е речиси чиста   состојба.

## Историја
Постоењето на ϕ мезонот за првпат беше предложен од страна на јапонскиот американски физичар на честички, Ј.Џ. Сакураи , во 1962 година како резонантна состојба меѓу  и .  Таа била откриена подоцна во 1962 година од Коноли, во 20-инчен водороден меур комора во алтернативниот градиент синхротрон (AGS) во Националната лабораторија Брукхейвен во Уптаун, Њујорк додека студираа   судири на приближно 2,23 GeV / c.  Во суштина, реакцијата вклучуваше зрак на  s да се Забже до високи енергии за да се судри со протони.

ϕ мезонот има неколку можни начини на распаѓање.  Најмногу енергетски фаворизиран режим е на ϕ мезон распаѓањето во 3 пиони , што е она што најверојатно ќе се очекува.  Сепак, наместо тоа забележуваме дека најчесто се распаѓа во 2 каони .  Помеѓу 1963 и 1966 година, три лица, Сусуму Окубо , Џорџ Цваиг и Југоро Иизука, секој независно предложил правило за да го објасни набљудуваното сузбивање на распаѓањето на 3 пиона.  Ова правило сега е познато како правило OZI и истовремено е прифатено објаснување за невообичаено долгите животи на  и  мезоните.  Имено, во просек тие траат  и .  Ова се споредува со нормалниот просечен животен век на распаѓањето на мезонот преку силната сила, која е на редот од  .

Во 1999 година, ϕ фабрика наречена DAFNE (или ДАϕNE бидејќи F се залага за ϕ Фабрика ") започна со работа за проучување на распаѓањето на ϕ мезон во Фраскати , Италија .  Произведува ϕ мезони преку електрон - позитронски судири.  Има бројни детектори, вклучувајќи го и детекторот KLOE кој беше во функција на почетокот на своето работење.

## Наводи


## Поврзано

* Шармониум 
* Список на честички 
* Кварк модел

Категорија:Ониум
Категорија:Мезони