open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Опинок

[мини|322x322пкс|[Носии од Скопска Котлина|Опинци од скопскиот регион - Музеј на Македонија]]
**Опинок** (множ. **опинци**) — обувки од свинска, говедска или биволска кожа, со опути (кожени врвци). Поедноставниот тип, наменети за секојдневна употреба, селаните сами ги изработувале. Опинците наменети за децата се изработувале од свинска кожа. 

Опинците се традиционална македонска, српски, хрватска и бугарска обувка. Се носат и низ остатокот од Балканот. Тие се прават од кожа и немаат врвки, се одликуваат со издржливост и трајност, а обично (но не секогаш) имаат роголик завршеток. Самиот збор опинок води потекло од праиндоевропскиот јазик. Изработувачот на опинци е занаетчија, наречен опинчар.
 
## Историја

Средновековните опинци се разликуваат од подоцнежните по тоа што немале врвови и не биле накрсно направени. Тие изгледале како гума во облик на чевел. Врвците биле додавани, но често се кинеле.

На гегиско наречје се наречени „опинга“, и се сметаат се традиционални чевли што ги носат Албанците во Албанија, Косово, Македонија, Црна Гора, Грција (од страна на Клефтите) и арберешките села во Италија. 

Најраните археолошки докази за опинците датираат од 5-4 век п.н.е., што укажува дека тие биле елемент во илирската култура. Подоцнежните докази за нивната употреба во Албанија се очигледни во делата на иконографскиот сликар Онуфри од 16 век.

Во 1610 година, Марино Бизи, венецијански патрициј во Далмација и надбискуп на Антивари, забележал дека мажите од Мирдита носеле опинци, направени од говедска кожа, изработени од нив самите.

Занаетчиите од Делвински Санџак го држеле монополот во трговијата со опинци во Скадарски Вилает и Јанински Вилает сè до 1841 година, кога таа привилегија била укината со Танзиматските реформи.

## Галерија

Податотека:Albanian_fustanella_-_1850_-_1900.jpg|Група Албанци од високата класа кои носат различни видови опинци (19 век)
Податотека:Opanci-ante josifovski.jpg|Опинци со рамен крај


## Наводи

## Поврзано
* Чевларство
* Опинчарски занает

Категорија:Обувки
Категорија:Македонски народни носии
Категорија:Македонски фолклор

Најраните археолошки докази за опингите датираат од 5-4 век п.н.е., што укажува дека тие биле елемент во илирската култура. Подоцнежните докази за нивната употреба во Албанија се очигледни во делата на иконографскиот сликар Онуфри од 16 век.

Во 1610 година, Марино Бизи, венецијански патрициј во Далмација и надбискуп на Антивари, забележал дека мажите од Мирдита носеле опинци, направени од говедска кожа, подготвени од нив самите.

Занаетчиите од Делвински Санџак го држеле монополот во трговијата со опинци во Скадарски Вилает и Јанински Вилает сè до 1841 година, кога таа привилегија била укината со Танзиматските реформи.

## Наводи

Категорија:Чевли
Категорија:Народни обувки
Категорија:Албанска култура
Церемонија

[thumb|right|250px|Дел од церемонијата „[Промена на Гардата“ во Вајтхол, Лондон]]
**Церемонија** или **свеченост** е дејство со риатуално значење што се изведува по особена пригода.

## Човечки живот
Церемонијата може да одбележува започнување на фаза од човечкиот живот (кариера и сл.), како на пример:

* раѓање
* иницијација
* пубертет
* полуматура
* матура
* полнолетство
* дипломирање
* брак
* смрт
* погреб

## Владини церемонии
Во некои случаи церемонијата се изведува само од лице со извесен авторитет. Така, отворањето на Британскиот Парламент се врши од Претседавачот на Домот. Именувањето и пуштањето на еден брод е под надзор на капетанот или некој повисок поморски офицер. Венчавката се изведува од свештеник или матичар.

## Послава на настани
Други општи церемонии одбележуваат годишни или сезонски повторливи настани како:
* пролетна рамноденица
* зимска сончева пресвртница (сонцестој)
* неделен сабат
* инаугурација на избран функционер
* настани во една литургиска година или „слави“ календар на светци

Други церемонии ја одбележуваат важноста на важни нерегуларни настани како:
* крунисување на монарх
* победа во битка/војна

Во азиските земји церемониите се важен дел од животот дури и за поситни нешта, како да речеме чајна церемонија.

## Процедура
Церемониите имаат театрална компонента: танц, поворка, положување раце и др. Приликата се дефинира или завршува со декларативен вербален проглас, како на пример:

* Ве прогласувам за маж и жена.
* Се колнам дека ќе ја служам и бранам нацијата ...
* Ги прогласувам игрите „Х“ за отворени ...

Физичките и вербалните компоненти на церемонијата станувааат дел од литургија.

## Поврзано
* Прослава
* Римски триумф
* Овација
* Подарок

Категорија:Културни обичаи
Неаполски Залив

мини|десно|280п|Карта на Неаполскиот Залив
**Неаполски Залив** (италијански: *Golfo di Napoli*) — залив на југозападниот брег на Италија (покраина Неапол во регион отКампанија). Западно гледа кон Средоземното Море. На север се граничи со градовите Неапол и Поцуоли, на исток со планината Везув, а јужно со Сорентскиот Полуостров и неговиот главен град Соренто; Овој полуостров го двои Неаполскиот од Салернскиот Залив.

Во самиот залив се сместени островите Капри, Искја и Прочида. Оваа област е важно туристичко одредиште за Италија со римските рушевини во некогашните градови Помпеја и Херкуланеум (уништени во 79 год. со ерупцијата на вулканот на Везув).

Категорија:Заливи во Италија
Категорија:Заливи во Средоземното Море
Категорија:Неапол (покраина)
Категорија:Кампанија
Список на оклопни возила

Оваа **список на [[оклопно возило|оклопни возила]]** е поделена на списоци по тип, земја и период. За целосна список на воени возила, видете: Список на воени возила.

## Списоци

По период
* Список на оклопни возила од Првата светска војна
* Список на меѓувоени оклопни возила
* Список на воени возила од Втората светска војна по земја
* Список на оклопни возила од Втората светска војна
* Список на современи оклопни возила

По земја
* Список на оклопни возила по земја
* Список на советски тенкови
* Список на воени возила од серијата М (САД)
* Список на британски тенкови
* Список на воени возила од серијата FV, британски возила по 1945&nbsp;г.

По тип
* Список на оклопни автомобили
* Список на оклопни возови
* Список на прототопни оклопни возила
* Список на артилерија, вклучувајќи самоодни топови

## Поврзано
* Класификација на оклопните возила
* Тенк
* Тенковска класификација
* Историја на тенкот
* Список на оружје

*
Оклопни возила
Ландкројцер П. 1500 Чудовиште

**Ландкројцер П. 1500 Чудовиште** (*Landkreuzer P. 1500 Monster*) бил предпрототипен ултратежок тенк наменет како подвижна платформа за Крупов 800-милиметарски Шверер Густав артилериски топ. Иако неговиот развој започнал во декември 1942 по даденото одобрение од Адолф Хитлер, проектот наскоро бил откажан од страна на Алберт Шпер и останал само како нацрт. Доколку проектот бил остварен, овој тенк би бил многу поголем од Панцер VIII Маус (најголемиот произведен тенк), па дури и поголем од огромниот Ландкројцер П. 1000 Стаорец (кој исто така не бил реализиран).

## Поврзано
* Ландкројцер П. 1000 Стаорец
* Супертежок тенк

## Надворешни врски
* Германско мрежно место со провизорни одлики на тенкот  
* Статија за серијата 1000/1500  

Категорија:Супертешки тенкови
Категорија:Германски тенкови од Втората светска војна
Ландкројцер П. 1000 Стаорец

**Ландкројцер П. 1000 Стаорец** (*Landkreuzer P. 1000 Ratte*) требал да биде гигантски тенк во Германија за употреба во Втората светска војна. Бил осмислен во 1942 од Круп со дозвола од Адолф Хитлер, но проектот бил откажан од Алберт Шпер следната година и ниеден не бил произведен. Со преку 1800 тони (милион и осумсто илјади килограми), овој тенк би бил преку пет пати потежок од Панцер VIII Маус, најголемиот произведен тенк.

Предвидените главни оружја биле 280-милиметарски топови на куполи од ист тип како кај борбените бродови од Гнајзенау класа. Една купола била направена пред откажувањето на проектот, но по тоа била монтирана за одбрана во Норвешка. Други топови би биле 128-милиметарски топ, осум 20-милиметарски Флак38 противвоздушни топови и два 15-милиметарски топа Маусер MG 151/15 .

Тенкот требал да има шест 1.2-метарски гасеници, три од секоја страна. Погонот требал да биде два 24-цилиндарски бродски дизел мотори MAN V12Z32/44, секој со сила од 8500 КС или осум Дајмлер-Бенц MB501 20-цилиндарски бродски дизел мотори, секој со 2000 КС, за достигнување на потребните 16000 КС за придвижување на тенкот.

Пред откажувањето на проектот, било планирано и едно потешко возило, П. 1500 „Чудовиште“. Ова требала да биде самоодна варијанта на 800-милиметарскиот опсаден топ Шверер Густав (или Дора).

thumb|left|500px|П. 1000 Стаорец со посада

## Поврзано
* Ландкројцер П. 1500 Чудовиште
* Супертежок тенк

## Надворешни врски
* Германско мрежно место со мала макета на тенкот 
* Германско мрежно место со технички податоци  
* Статија за тенкот Стаорец  
* Статија за серијата 1000/1500  

Категорија:Супертешки тенкови
Категорија:Германски тенкови од Втората светска војна
Прост број

Во математиката, **прост број** е природен број кој има точно два (различни) природни броја за делители, тоа се 1 и самиот тој прост број. Постојат бесконечно многу прости броеви како што покажал Евклид околу 300 година пр.н.е. Првите 30 прости броеви се: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, и 113.

2 е единствениот парен прост број, па терминот *непарен прост број* се однесува на прост број поголем од 2.
мини|Прости броеви се природни броеви поголеми од еден кои не се производи на два помали броја.
Со изучувањето на простите броеви се занимава теоријата на броевите, дел од математиката кој ги проучува природните броеви. Простите броеви се тема на интензивни истражувања и се дел од фундаментални прашања кои повеќе од еден век биле неодговорени (на пр. Римановата хипотеза). Проблемот на моделирање на распоредот на простите броеви е популарна тема меѓу оние математичари кои се занимаваат со теоријата на броевите: наизглед простите броеви се произволно распоредени, но „општата“ распределба на простите броеви следи добро дефинирани закони.

Поимот за прост број се сретнува во многу дисциплини на математиката.

Природните броеви што имаат повеќе од два делитела се викаат сложени броеви. Пример: 4, 6, 8, 9 се сложени броеви.

1 не е ниту прост ниту сложен број.

## Прости делители

Фундаменталната теорема на аритметиката тврди дека секој позитивен цел број поголем од 1 може да се запише како производ од еден или повеќе прости броеви на единствен начин (ако не се земе предвид распоредот на множителите). Истиот прост број може да се појави повеќепати. Значи простите броеви може да се сметаат за „основни единици на градба“ на природните броеви. На пример можеме да запишеме:

23244 = 2^2 * 3 * 13 * 149

Која било друга факторизација на 23244 како производ од прости броеви ќе биде идентична на дадената, освен редоследот на множителите. Во практиката постојат повеќе алгоритми (постапки) за факторизација на прости множители на поголеми броеви.

## Поврзано
* Полупрост број
* Сложен број
* Клинест број
Benz Patent-Motorwagen

thumb|right|250px|Страничен поглед на возилото
По конструирањето на успешен гасен двотактен клипен мотор во 1873, Карл Бенц се задржал на кокнструкцијата на моторизирано возило. Резултатот од тие напори бил т.н. *Patent Motorwagen* (патент-моторно возило) во 1886, изум кој се смета за првиот наменски автомобил, т.е. возило целосно конструирано за моторизација. Бенц официјално го претставил возилото на 3 јули 1886 г. на улицата Рингштрасе во Манхајм, Германија. На него стоел германскиот патентен број 37435, за кој Бенц се пријавил на 29 јануари, 1886.

## Особености
Патент-Моторното возило било возило на три тркала со заден погон, каде бил и самиот мотор. Направена е од челични цевки со дрвеи плочи, и тркала со челични жици и полни гуми (Бенцов изум). Возилото се управувало по пат на кремалера која го вртела неамортизираното предно тркало. Одзади имало (наполно) елиптични пружини заедно со прицврстена оска и ланчен пренос на обете страни. Автомобилот имал еднобрзински пренос преку едноставен ремен, и момент насила кој варирал меѓу отворен и погонски диск.

Првото Патент-Моторно возило била придвижувана од едноцилиндричен четворотактен мотор со зафатнина од 954см³. Овој погон давал сила од  КС ( kW) при 250 врт/мин. на самото возило, иако според подоцнежните тестови на Манхајмскиот универзитет покажале дека моторот може да даде 0.9&nbsp;КС (0.7&nbsp;kW) при 400 об./мин. Овој мотор бил многу лесен за своето време со своите ~100&nbsp;кг. Иако отворениот картер и системот на подмачкување со капење се страни за денешниот механичар, погонските механизми и вентили за издув би биле прилично познати. Голем хоризонтален замаец ја стабилизирал изелзната сила на едноцилиндричниот мотор, а карбураторот на испаренија бил контролиран од џебен вентил за регулирање на силата и брзината на моторот.

Бенц подоцна направил и други модели на ова возило, број 2 со 1.5&nbsp;КС (1.1&nbsp;kW) и број 3 со 2&nbsp;КС (1.5&nbsp;kW), давајќи му на возилото можност за маскимална брзина од 4 км/ч. Шасијата била подобрена во 1887 со дрвени спици, резервоар и рачна сопирачка на задните тркала.

## Надворешни врски
* Автомузеј Д-р Карл Бенц  во Ладенбург, Германија 
* Спомен-маршрута „Берта Бенц“

Патент-Моторно возило
Категорија:Автомобили од 1880-тите
Категорија:Автомобили од 1890-тите
Категорија:Германски пронајдоци
Круг

мини|Илустрација на круг
Во Евклидовата геометрија, **круг** е множество од сите точки во рамнината кои се наоѓаат на еднакво растојание, наречено *полупречник*, од дадена точка, наречена *центар*. Кружницата е проста затворена крива, која ја дели рамнината на внатрешен и надворешен дел. Внатрешноста заедно со самата кружница се нарекува **круг**.

Во *x*-*y* координатен систем, кружница со центар во (*a*, *b*) и полупречник *r* е множеството од сите точки (*x*, *y*) такви што
:
\left( x - a \right)^2 + \left( y - b \right)^2=r^2
.

Ако кружницата има центар во координатниот почеток (0, 0), тогаш оваа формула добива упростен облик 
:
x^2 + y^2 = r^2
.

Кружницата со центар во координатниот почеток и со полупречник 1 се нарекува *единична кружница*.

Периметарот на кругот се пресметува според фурмулата: L = d x π, каде: d е дијаметарот на кругот, а бројот π има приближна вредност од 3,41. Слично на тоа, периметарот може да се пресмета и како: L = 2r x π, каде r е радиусот на кругот. Плоштината на кругот со радиус r се пресметува со следнава формула: P = π x r2 

## Кругот како тема во уметноста и во популарната култура
### Кругот како мотив во книжевноста
* „Кружни урнатини“ — расказ на аргентинскиот писател Хорхе Луис Борхес.
* „Високи кругови“ — песна на францускиот писател Андре Бретон.
* „Круг“ — песна на југословенскиот поет Мак Диздар.
* „Суровостите на кругот“ — збирка поезија на Мак Диздар од 1960 година.
* „Кругови на водата“ — песна на рускиот поет Леонид Мартинов од 1962 година.
* „Круг“  — песна на македонскиот поет Матеја Матевски.
* „Елементот на кругот“ — песна на македонскиот поет Анте Поповски.
* „Златен круг на времето“ — поетска збирка на македонскиот поет Ацо Шопов од 1969 година.

### Кругот како мотив во музиката
* „Кругот не е тркалезен“ (англиски: *The circle is not round*) — песна на македонската група Анастасија.
* „Широчината на кругот“ (англиски: *The Width Of A Circle*) — песна на британскиот рок-музичар Дејвид Боуви (*David Bowie*) од 1970 година.
* „Пет кругови“ (англиски: *Five Circles*) — композиција на композиторот и инструменталистот Вангелис од 1981 година.
* „Кругови“ (англиски: *Circles*) — песна на американската хард-кор група Даг нести (*Dag Nasty*) од 1986 година.
* „Круг“ — песна на југословенската рок-група Екатарина Велика.
* „Анти-круг“ (англиски: *The Anti-Circle*) — песна на американската хип-хоп Рутс (*The Roots*) од 1993 година.

## Наводи

Категорија:Евклидова геометрија
Категорија:Геометриски фигури
Тромбоцитопенија

**Тромбоцитопенија** е болест на крвните плочки (тромбоцитите), односно нивното намалување. Кога се намалени на помалку од 60 милиони на mm³ се појавува неконтролирано крварење низ телото што се појавува како подливи (црвени и модри точки и поголеми флеки под кожата), но многу често се јавува и крварење низ изметот, мокрачата или носот и многу тешко може да се сопре.

Типичен симптом за тромбоцитопенијата е кога некоја личност ќе се пресече или издраска а крвта не сака да запре, и раната стои за долго време.

## Причина

Тромбоцитопенијата може да биде наследена или стекната.

### Намалено создавање
Абнормално ниска продукција на тромбоцити може да биде предизвикана од:

*Дехидратација, Дефициенција на витамин B<sub>12</sub> или фолна киселина
*Леукемија или миелодиспластичен синдром или апластична анемија
*Намалено создавање на тромбопоетин од страна на црниот дроб при црнодробна слабост
*Сепса, системска вирусна или бактериска инфекција
*Лептоспироза 
*Наследни синдроми

### Зголемена разградба

Зголемена разградба на тромбоцити може да настане при разни имунолошки и неимунолошки состојби, вклучувајќи:
*Имуна тромбоцитопенична пурпура
*Тромботична тромбоцитопенична пурпура
*Хемолитично-уремичен синдром
*Дисеминирана интраваскуларна коагулација
*Пароксизмална ноќна хемоглобинурија
*Антифосфолипиден синдром
*Системски лупус еритематозус
*Пост-трансфузиона пурпура
*Неонатална алоимуна тромбоцитопенија
*Хиперспленизам
*Денга треска 
*Гошеова болест
*Зика вирус

### Лек-индуцирана

Следниве лекови може да индуцираат тромбоцитопенија преку директна миелосупресија.
*Валпроична киселина
*Метотрексат
*Карбоплатин
*Интерферон
*Изотретиноин
*Панабиностат
*H<sub>2</sub> блокатори и инхибитори на протонската пумпа

### Други причинители
*Каснување од змија
* Токсичност на ниацин 
*Лајмска болест
*Тромбоцитафереза

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Медицински знаци
Категорија:Коагулопатии
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Шарена Чешма (Прилеп)

**Шарена чешма** е едно од градските маала во Прилеп. Опфаќа делови од улиците Кире Пајмакоски, Кеј Први мај, херој Карпош и Браќа Ламески. Урбанистички гледано овој дел од градот се наоѓа во урбанистичка единица 9, заедно со старата градска чаршија а во деталниот урбанистички план се води како Прва екстра зона. Името на ова маало е добиено токму поради Шарената чешма која е изградена пред повеќе од 100 години, а пред дваесетина години е преправена, врзана на прилепскиот водовод и обновена со мермерни плочи и украсена со шарени цртежи.

Категорија:Населби и маала во Прилеп
Караоке

[мини|202x202пкс|Караоке пејач во [Вермонт]]
**Караоке** е скратеница (**カラオケ**, јапонски: 空 кара, "празен", и オーケストラ *окесутора*, "оркестар") која опишува вид забава во која аматерски пејачи можат да пејат претходно снимени песни преку екран и микрофон. Музиката е општа и широко позната и гласот на оригиналниот пејач е неприсутен или намален. Текстот на песната е обично прикажан на долниот дел од екранот со синхронизирано менување на боја како што продолжува песната. Караоке прво било популаризирано во Јапонија и потоа преостанатиот дел на Азија во 1980-те. Сега оваа идеја се проширила и до други делови на светот.

## Наводи

## Надворешни врски
* Историјат на караокето

Категорија:Музика
Категорија:Јапонски поими
Категорија:Друштвени игри
Категорија:Јапонски пронајдоци
Сарма

**Сармата** е едно од најпознатите македонски традиционални јадења. Може да се подготви со зелка пресна или кисела, со лозов лист или листови од штавеј. Зборот „сарма“ има потекло од турскиот јазик и означува *„да се свитка“*.

## Сарма со зелка
Ако е зелката сторена се одбираат убавите листови, а ако е пресна прво се обарува. Процедурата е лесна и едноставна. Од главицата зелка се чисти кочанот  **срцевината** и во вдлабнатината што ќе се направи се става сол по можност јадра и лимонтус. Се става зелката во лонец и се полни со вода да ја прекрие целосно. Се покрива со капак и се остава на тивко да врие најмалку 30 минути. Во меѓувреме се проверува дали е доволно солена и кисела течноста и по потреба се дополнува со сол и лимонтус. Се остава да се олади и се вадат листовите и се сечат **кројат** за виткање сарми.

Две глави кромид сиитно се сецкаат и се пржат во малку масло. Пред да почне да се вцрвенува кромидот се додава половина кило мелено месо кое најдобро е да биде 70% телешко и 30% свинско. Се пржи околу десетина минути додека месото не ја изгуби црвената боја и постојано се меша за да кромидот и месото добро се измешаат. Потоа во тавата се додава една шоља ориз и се пржи уште 5-6 минути.
Смесата се зачинува со бибер, сол и малку буковец по желба.

Виткање на сармите.

Листовите зелка се приготвуваат така што им се отстранува тврдиот дел.
На еден лист се ставаат по две супени лажици од меленото месо и се виткаат сармите.
Потоа сармите се редат во тенџере во кое на дното има ставено еден или два листа од зелката.
Тенџерето се налива со вода додека сармите не се потопат со вода.
Се вари еден час на тивок оган.

Сармите потоа можат да се потпечат во рерна или да се сервираат веднаш после варењето.

## Сармата како мотив во книжевноста
* „Различна пролет“ — краток расказ на македонската писателка Оливера Ќорвезироска од 2021 година.

## Галерија

Сарма од блитва.jpg|right|200px|Сарма од блитва
Сарма од кисела зелка.jpg|Сарма од кисела зелка
Сарма од штавеј.jpg|Сарма од штавеј


## Наводи

Категорија:Јадења
Категорија:Македонска кујна
Категорија:Турцизми
Категорија:Полнети јадења
Љубител

**Љубител** — оној што се занимава со нешто (на пр., со наука, уметност, спорт, книжевност итн.) од љубов и за забава. Љубителот се разликува од професионалецот во тоа што професионалецот добива плата за учество во неговата одредена вештина. *Љубизам* не значи дека нештото е *нестручно* или *непрофесионално*. На пример, олимписките боксери и фудбалерите мораат да бидат љубители, но тоа не одразува на нивниот квалитет.

## Наводи

Категорија:Професии
Диригентска палка

**Диригентска палка** е мала палка (стапче) за диригирање на група музичари; хор, оркестар или двете. Обично се прават од дрво, но може и од сталкени влакна или графит. Феликс Менделсон бил првиот диригент кој користел дрвена палка за мерење тактово време, иновација која се користи и денес.

Палка, диригентска
Бања Баниште

мини|десно|300п|Зградата на хотелот Баниште во истоимената бања

**Бања Баниште** (позната и под имињата: **Бања Бањиште**, **Дебарска бања-Баниште (или Бањиште)**) ― едната од двете бањи во состав на Дебарските бањи во подножјето на планината Крчин, на надморска височина од 870 метри. Сместено е во истоименото село, на 4 километри северозападно од градот Дебар.

## Местоположба

До бањата, како и до самото село Баниште, води асфалтен пат, кој се двои од регионалниот пат 1202.

## Историја

Двата базени (Горен и Долен амам), кои и сега се користат, се изградени во далечната 1797 година, а првиот современ хотел во 1925 година. Денес, во бањата има два хотела и 6 вили со вкупен капацитет од 400 легла. Годишно во бањата престојуваат по околу 10.000 посетители, кои остваруваат просечно 80.000 ноќевања.

**Дебарските Бањи до [[Втора светска војна|Втората светска војна]]**

Debarska banja megu dvete svetski vojni.jpg|Панорама
Debarski Banji, 1909.jpg|Бањата во 1909 г.
Debarski banji, 1920's.jpg|Бањите во 1920-тите
Debarski banji, mineralni, 1920ti.jpg|Бањите во 1920-тите
Debarski banji, od 1920ti.jpg|Бањите во 1920-тите


## Извори

Бањата поседува три термоминерални извори наречени Нова Каптажа, Горни Базен и Долни Базен. Изворите се предиспонирани со длабински раседи, а наоаѓаат во терен покриен со флувиоглацијални сегменти и термален бигор. Вкупното количество вода од трите извори изнесува 90 л/сек со температура помеѓу 36&nbsp;°C и 39&nbsp;°C и радиоактивност од 17 до 27 м.е..

Највисока температура на водата има изворот Долни Базен, која изнесува 39,3&nbsp;°C. Најниска температура на водата има во Горни Базен, каде изнесува 36&nbsp;°C, додека во Новата Каптажа има вредност од 38,8&nbsp;°C. Штедроста на Новата Каптажа изнесува преку 51 л/сек, во Долниот Базен 35 л/сек, а во Горниот Базен 5,2 л/сек. Според тоа температурата на водата изнесува околу 38&nbsp;°C, а количеството на вода околу 91 л/сек. Радиоактивноста е најголема во Новата Каптажа, каде изнесува 26,75 м.е., во Горниот Базен е 20,65 м.е., а во Долниот Базен 16,89 м.е..

По хемискиот состав, водата спаѓа во групата сулфурно-карбонатни, земно-алкални и мурјатични води. Во себе содржи растворени гасови, особено сулфурводород и јаглерод диоксид. Тие, заедно со високата температура и радиоактивност, преку капење и пиење успешно лекуваат повеќе видови болести како ревматични, гинеколошки и кожни болести, како и воспаление на дишните органи.

Водите во ова лекувалиште може да се користат и во рекреативно-превентивна и рехабилитациска смисла.

## Галерија


Податотека:BanjishteSpa.jpg|Дворот на бањата
Податотека:Бања Баниште 2.jpg|Бунар во дворот
Податотека:Бања Баниште 3.jpg|Долниот амам
Податотека:Долен и Горен амам во Баниште.jpg|Старите амами
Податотека:Горен амам во Баниште.jpg|Горниот амам


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Бањи во Македонија
Категорија:Баниште
Прилепско Езеро

**Прилепско Езеро** — вештачко езеро во месноста Гладно Поле во непосредна близина на Прилеп. Ваквата географска положба овозможува ова езеро да биде рекреативен центар и туристички мотив. Езерото е изградено на Ореовечка Река во 1967&nbsp;г. и од тогаш се користи за наводнување и како технолошка вода. Тоа зафаќа површина од 0,54&nbsp;км2. Долго е 1,4&nbsp;км, а широко 400 до 600&nbsp;м. Најголема длабочина му е 28 м. Во езерото можат да се акумулираат 6.000.000 м3 вода.

До Прилепското Езеро се стасува по патот Велес - Прилеп (Р1312). Под езерските води се наоѓа потопеното село Пештерица.

## Спортско-рекреативен центар
Во 2021 г. крај езерото е изграден спортско-рекреативен комплекс со летниковци, мултимедијален центар на отворено, подиум за манифестации, игралишта за кошарка, одбојка, маси за пинг-понг, четири детски игралишта, осветлена пешачка патека и пристапна рампа за лица со попреченост.

## Галерија

Податотека:Prilep Lake dam.jpg|Поглед на браната
Податотека:Споменик на Прилепско Езеро.jpg|Споменик крај езерото
Податотека:Прилепско Езеро во зима (2).JPG|Езерото зиме


## Поврзано
* Пештерица — пештера кај езерото

## Наводи

## Надворешни врски

* Прилепско Езеро – излетнички туристички локалитет со голем потенцијал, портал „Абер дојде“

Категорија:Географија на Прилеп
Категорија:Вештачки езера во Македонија
Категорија:Појавено во 1967 година во Македонија
Енкрипционен клуч

Енкриционен клуч е секвенца од симболи која ја контролира операцијата на криптографската трансформација (на пр. шифрирање и дешифрирање). Во практика, најчесто клучот е низа од битови која се користи од криптографскиот алгоритам за трансформирање на обичен текст во шифриран текст или обратно. Клучот би требало, вообичаено да биде само дел од алгоритмот којшто треба да се држи во тајност.

Клучевите, исто така, се користат и во други криптографски алгоритми како што се алгоритмите за дигитален потпис и клучни-hash функции (МAC-ови), кои често се користат за автентикација.

Инаку, еден клуч, колку е подолг, толку е потешко да се пробие енкриптираната информација. А исто така, колку е подолг клучот, толку подолго време треба за извршување ен/декриптирачките операции. Вообичаено доколку имаме компјутер што може да изврши една енкриптирачка информација секоја милисекунда, а користиме 64-битен клуч, со помош на бруте-форце методот би ни требале, во просек, цели 292 милиони години за да се пробие некоја информација, доколку се користат половина број на обиди, бидејќи обично шифрата се пробива на пола пат.

За добро дизајнирани алгоритми, шифрирање на ист текст, но со различен клуч, би требало да генерира сосема различен енкриптиран текст. Слично, и декрипција на енкриптиран текст, но со погрешен клуч би генерирало наизглед “рандом” бесмислица.

Категорија:Енкрипција
Категорија:Криптографија
Категорија:Сметачка безбедност
Липковско Езеро

**Липковското Езеро** — значајна хидромелиоративна акумулација во Кумановско. Браната на ова езеро е оддалечена 2 км од селото Липково и 12 км од Куманово. Изградено е во 1958&nbsp;г. за водоснабдување, наводнување и производство на струја. Акумулацијата се наоѓа на надморска височина од 478 метри, во долината на Липковска Река, десна притока на реката Пчиња. Должината на акумулацијата изнесува 1.480 м, а широчината 120 метри. Има зафатнина од 2,25 милиони&nbsp;м<sup>3</sup>.

Акумулацијата Глажња се наоѓа на 5 км возводно од браната Липково. Овие две акумулации претставуваат систем кој овозможува рекреативности содржани со капење, сончање и риболов. Липковското е помало додека Глажња или уште познато како „Горно Езеро“ е многу поголемо. Покрај самата Липковска Река, настанало со преградување на реките Думановка и Гошинка. Составено е од два крака познати како Думановски и Гошински крак. На 350 метри низводно по езерото може да се забележи мал остров до кој кога езерото е полно може да се дојде само со чамец а летно време кога е празно може по копнен пат. Карактеристично за Думановскиот крак е што има потопено многу куќи, и една црква која сè уште може да се види кога водостојот опаѓа.

Реката Липковка е десна притока на река Кумановка, која е десна притока на Пчиња.

## Поврзано
* Глажња (езеро)
* Липковка

## Наводи

Категорија:Вештачки езера во Македонија
Категорија:Липково
Асиметрични енкрипциони клучеви

Овие алгоритми се асиметрични (постојат и симетрични), бидејќи користат еден пар на клучеви, еден за енкрипција, а друг за декрипција. Овие алгоритми дозволуваат еден клуч да биде јавен, а друг приватен, и приватниот биде задржан само на една локација, и тоа во тајност. Јавниот и приватниот клуч се во математичка релација. Откривањето на приватниот клуч е многу тешко, дури и ако се знае јавниот, бидејќи бројот на комбинации е скоро бесконечен. Она што е енкриптирано од првиот, може да се декриптира само од вториот клуч. Како споредба, еден клуч ја заклучува (“шифрира”) бравата (или катанецот), додека друг е задолжен да ја отклучи (“дешифрира”).

Аналогијата е следна: на пр. поштенското сандаче е изложено и пристапно за јавноста, т.е. неговата локација (адресата на улицата) е во суштина јавниот клуч. Секој што ја знае адресата може да појде до сандачето и да пушти порака внатре. Но, само личноста што живее таму може да го отклучи (приватен клуч) сандачето и да ја прочита пораката.

Едни од алгоритмите кои користат јавен енкрипционен клуч се RSA и DSA. Во RSA се користи модуларна аритметика за генерирање на јавен и приватен клуч. Може да се користат определени случајно генерирани аргументи за потребите на математичките операции.

Категорија:Криптографија
Водоча (езеро)

:*За други значења  видете на [[Водоча (појаснување)|појаснителната страница]]*

**Водоча** или **Струмичко Езеро** — вештачко езеро меѓу селата Белотино и Попчево, Струмичко, во сливот на реките Водочница и Тркајана. Оваа вештачка акумулација е изградена во 1966 година. Зафаќа површина од 1,9&nbsp;км2 и достигнува длабочина од 42 метри. Близината на Струмица, на само 8&nbsp;км од ова езеро овозможува тоа да се искористи за рекреативни активности од местен карактер, но и како дополнителен туристички мотив во рамките на пошироката туристичка понуда.

## Наводи

## Надворешни врски
* Риболовна основа за акумулацијата Водоча за период 2009 - 2014 година - Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство, 2008 

Категорија:Вештачки езера во Македонија
Категорија:Географија на Струмица
Категорија:Белотино
Категорија:Попчево
Статично сечење

**Статично сечење** (static slicing) е техника за софтверско одржување, која се користи за да се идентификува целиот програмски код кој може на каков било начин да влијае на вредноста на некоја дадена променлива.
 
Врз основа на оригиналната дефиниција на Марк Вајсер, формално кажано, статично програмско парче S се состои од сите изрази во програмата со произволно име P, кои можат да влијаат на вредноста на променливата v во некоја точка p.

Парчето (slice) е дефинирано во однос на критериумот за сечење (slicing criterion) C=(x,V), каде x е изразот во програмот P, а V е подмножество на променливи во P.

Статично сечење ги вклучува сите изрази кои влијаат на променливата v за множеството на сите можни внесувања на вредности. Статичните парчиња (static slices) се пресметуваат со наоѓање на последователни множества на индиректно релевантни изрази, во согласност со податоците и контролните зависности.

Оваа техника е генерално корисна при пренапишување (refactoring) на програмскиот код и беше особено корисна во решавање на проблемите со Y2K.

Категорија:Изработка на програмска опрема
Пневматика

[thumb|right|350px|Пневмстска таблица, „[Циклопедија“ (1728)]]

**Пневматика** (од старогрчки: πνευματικός *пнеуматикос* = ветерен) — употребата на **гас под притисок** за работа во науката и технологијата.

Прва документација за науката наоѓаме кај Херон Александриски во 60 н.е., иако за ова поле се знаело и пред тоа.

## Употреба
Пневматиката се применува за решавање на најзазлични проблематики. Во заботехничките апарати, пневматските бушалки се полесни, побрзи и поедноставни од електричните бушалки со исто ниво на моќ (бидејќи изворот насила - компресорот е засебен од бушалката и ја врти бургијата со огромен број на вртежи во минута). Пневматскиот пренос се користи во многу индустриски гранки за прашоци и зрна. Пневматските цевки можат да носат предмети на големи далечини. Пневматичките направи се користат и каде електромоторот не може да се користи од безбедносни причини, како длабоко по рудниците каде има експлозивен прав или гасови.

Примери за пневматски направи:

* Пневматска бушалка за патно градежништво
* Пневматски прекинувач
* Пневматски придвижувач
* Компресор
* Вакуум-пумпа
* Баростатни системи во употреба кај неврогастроентерологијата како и за струјни испитувања
* Каблоканализирање - начин на инсталација на кабли во цевки
* Пневматска пошта
* Воздушна кочница на автобуси, возови и камиони

## Споредба со хидрауликата
И пневматиката и хидраулкиката се примени на моќта на гасот/течноста. Пневматиката користи воздух, кој е компресивен, додека хидрауликата користи релативно некомпресивни течни медиуми како масло или вода. Индустриските пневматски апарати користат притисок од 500 до 700 килопаскали. Хидрауличните апарати користат пририсок од 7 to 35 MPa, но специјализирани апарати користат и над 70 MPa.

### Предности на пневматиката

* Работниот медиум е многу лесен и така цевките не се тешки.

* Бидејќи работниот медиум е (главно) само воздух, обично нема потреба за повратна линија за тој медиум, а протекувањата се чисти.

### Предностите на хидрауликата

* Поголема густина на енергија заради многу повисокиот притисок.

* Хидрауличките течности неможат да се компримираат, што значи минимум пружински ефект. Кога текот на хидрауличната течност се сопира, и најмалото придвижување на товарот го испушта притисокот на него; кај компримираниот воздух нема потреба од исцедување за пуштање на притисок врз товарот.

* На влезната порта на товарот не се јавува кондензација.

## Поврзано
* Пневдраулика

Категорија:Хидродинамика
Хистограм

Во статистиката, **хистограм** е низа од правоаголници поставени еден до друг во правоаголен координатен систем. Едната страна лежи на x-оската и истата се совпаѓа со интервалот во кој се наоѓаат дел од вредностите на бројчените податоци, а другата страна е со должина еднаква на честотата на бројчените податоци што соодветствува на тој интервал.   
## Пример

Ако се изврши статистичка анализа на група од 66 луѓе со различни височини, податоците можат да бидат впишени во следнава табела: 

Категорија:Математика
Категорија:Статистика
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Здравко Чолиќ

**Здравко Чолиќ** (српски: *Здравко Чолић*; р. 30 мај 1951 во Сараево) — босански и српски поп-пејач, популарен ширум цела поранешна Југославија.

## Кариера
Уште од мали нозе Чолиќ покажал интерес за музиката е се запишал во школскиот хор, кој изведувал јавно за празници. Неговата прва група била *Амбасадори*, во која влегол во 1969 и останал две и пол години. Таму го запознава Корнелије Ковач, влијателна личност во музичките кругови, и така започнува неговиот пат кон славата. По неуспешните обиди во групата Корни, Чолиќ настапува на музички фестивал во Сараево, каде освојува трета награда.

Чолиќ бил претставник на Југославија на Евровизија 1973 со песната *Гори ватра*. Иако на самиот натпревар песната добила ниско место, истата станала голем хит во Југославија. Неговиот прв албум е *Ти и ја* во 1975. Вториот пак, насловен како *Ако приѓеш ближе* (1977), се продал во 900,000 примероци, и од него прозлегуваат некои од најпознатите и најомилените песни. Својот врв Чолиќ го достигнува во почетокот на 1980-тите, кога бил можеби најпопуларниот музичар во Југославија.

Во 1984, Чолиќ се сели од родниот град, Сараево во Белград. По војната и долга пауза, тој е враќа на музичката сцена и си ја враќа популарноста до извесно ниво и сѐ уште држи повремени концерти.

Чолиќ има Дипломирано на Економскиот Факултет при Универзитетот во Сараево.

## Легенда

Здравко Чолиќ важи за една од најголемите, а можеби и најголемата музичка легенда од времето на СФРЈ. Со неговите хитови „Пусти, пусти моду“ , „Писаќу јој писма дуга“ , „Мало појачај радио“ и други, ги натера неговите обожаватели да се внесат во тој свет на музиката на Чолиќ. Со неговите концерти низ цела Југославија создаде вртоглавица кај неговите обожавателки. Денес Здравко Чолиќ, по паузата за време на војните во регионов, повторно ја потсетува неговата публика на старите хитови, а создава и нови. Настапува по цела година и насекаде: Србија, БиХ, Хрватска, Словенија, Македонија, Црна Гора, Австрија, Швајцарија, САД, Канада... Еден од неговите најголеми концерти беше во 2007 на стадионот Маракана во Белград каде собра неколку десетици илјади публика, а концертот го заврши со песната „Пјесмо моја“ и спектакуларен огномет над Белград.

## Дискографија
### Албуми
* *Ти и ја* (1975)
* *Ако приѓеш ближе* (1977)
* *Због тебе* (1980)
* *Мало појачај радио* (1981)
* *Шта ми радиш* (1983)
* *Ти си ми у крви* (1984)
* *Rоди ме мајко сретног* (1988)
* *Да ти кажем шта ми је* (1990)
* *Кад би моја била* (1997)
* *Окано* (2000)
* *Чаролија* (2003)
* *Завичај* (2006)
* *Кад погледаш ме преко рамена* (2010)
* *Ватра и барут* (2013)

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место

Категорија:Босански музичари
Категорија:Српски кантавтори
Категорија:Српски поп пејачи
Категорија:Југословенски рок-пејачи
Категорија:Југословенски музичари
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Срби во Босна и Херцеговина
Категорија:Учесници на Евровизија
Ролс-Ројс Фантом II

**Фантом II** (*Phantom II*) го наследил на моделот Фантом I (*New Phantom*) во линијата на Ролс Ројс во 1929 год.

Возилото го делело 7.7-литарскиот (7668 см³) надвентилски шестцилиндричен линеарен мотор со својот претходник, и со тоа е последниот голем шестцилиндричен Ролс-Ројс. Моторот имал единечен 4-брзински мануелен пренос.  Во 1932 бил додаден Синхронизиран пренос на третата и четвртата брзина, а на втората во 1935.

Амортизацијата напред ја вршеле полуелиптични пружини, и за разлика од претходникот, исто така и одзади. Возилото имало и серво кочници на сите четири тркала.

Биле произведени и 278 полесни *Континентал* модели на Фантом II, од кои 125 за возење на лева страна.

## Производство
* Фантом II: 1402
* Фантом II Континентал: 278

## Надворешни врски
* Слики од Ролс-Ројс Фантом II 

Фантом 2
Пенушка

thumb|right|250px|Пенушка
**Пенушка** или **пен** — долен дел од дрво заедно со корењата останато по сечење. Пенушките тешко се вадат од земја. Или се ископуваат или се отстрануваат со мелачка за пенушки.

Пенушките понекогаш се во можнос да се регенерираат во ново дрво. Често едно исечено листопадно дрво повторно никнува на повеќе места околу работ на пенушката или од корењата. Ова може да биде пожелно или непожелно, зависно од тоа дали дрвото трајно се остранува или пак шумата се чека да се обнови. Новите фиданки некогаш стануваат дрва сами за себе заради веќе постоечкиот коренски систем; меѓутоа исечениот дел од пенушката може да ги ослаби фиданките и да им доведе болест.

Пенушките се употребуваат за читање на прстените (годовите), т.е. староста на едно дрво. Оваа наука се нарекува дендрохронологија.

## Наводи

Категорија:Дрва
Категорија:Шумарство
Федерација на фармерите на Република Македонија

**Федерацијата на фармерите на Република Македонија** (**ФФРМ**) — земјоделско здружение основано на 29 јули 2002 година во Кавадарци, како „Федерација на македонските фармери“, на иницијатива на земјоделските здруженија. Целта на обединувањето е да се задоволи утврдената потреба за заедничи настап пред институциите, да се зголеми моќта на преговарање на земјоделците и да се заштитат нивните права и интереси. За прв претседател на УО бил избран Петко Златев, а моменталниот претседател е Никола Стаменов.

Со демократскиот равој на организацијата, со цел поуспешно да се застапуваат правата и интересите на членовите, и земјоделците од сите етнички групи да ја почувствуваат организацијата како своја, на Генералното собрание во јули 2005 Федерација на Македонските фармери беше преименувана во Федерација на фармерите на Република Македонија (ФФРМ).

## Карактер на здружението
ФФРМ е доброволно, непартиско, невладино, непрофитно здружение на граѓани кое ја обединува работата на сите фармери кои се членови на земјоделски здруженија во Република Македонија. Организацијата има за цел да ги заштитува економските, социјалните и културните интереси на фармерите, и да работи на подобрување на условите на пазарното производство.

Своите цели и задачи ФФРМ ги остварува преку следните активности и методи на работа:
* Организирање на конкретни програмски активности,
* Спроведување на заеднички проекти за челновите,
* Организирање на конференции, семинари, симпозиуми, обуки, изложби и видео презентации,
* Покренување на иницијатива кај надлежните органи и институции во насока на остварување на целите и задачите на ФФРМ,
* Упис на нови членови, и
* Формирање на стручни тимови од сите области за технички, финансиски, правни, маркетинг и други советодавни услуги.

## Структура

Членови на ФФРМ можат да бидат земјоделски здруженија од Република Македонија, организирани на локално, регионално ниво, како и сојузи на здруженијата. Членови на ФФРМ исто така можат да бидат и трговски друштва формирани од земјоделски здруженија како и поединечни членови.
Органи на ФФРМ се:

* Генерално собрание, највисоко тело на ФФРМ
* Управен одбор од 7 членови
* Извршна

Во склоп на федерацијата работат и две подружни организации: 
* Мрежа на млади фармери 
* Мрежа на жени фармери

## Поврзано
* Агенција за поттикнување на развојот на земјоделството (АПРЗ)
* Агенција за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој (АФПЗРР)

## Наводи

## Надворешни врски
* Матична страница на Федерацијата на фармерите на Република Македонија

Категорија:Земјоделски организации во Македонија
Категорија:Земјоделство во Македонија
Категорија:Појавено во 2002 година во Македонија
Шпанска ренесансна архитектура

[thumb|right|250px|Фасада на [Саламанкски Универзитет|Универзитетот во Саламанка]]
[thumb|right|250px|Дворецот [Ескоријал]]
[thumb|right|250px|Кружно [патио во Дворецот на Карл V, Гранада]]
**Шпанската ренесансна архитектура** започнала со калемење на ренесансната врз готските облици во последните децении од XV век.

Стилот го рашириле локалните архитекти со преземање на јужноиталијанската архитектура, понекогаш од илустрирани ракописи и слики, и со мешање на готскиот стил и локалните идиосинкратии. Новиот стил бил наречен Платерескен стил, заради екстремно украсените фасади, кои постеќале на декоративните мотиви на комплексно деталните дела на кујунџиите, наречени „платероси“. Класичните редови и канделабриските мотиви (*а канделиери*) слободно се мешале во симетрични целини.

Со минувањето на децениите, готското влијание исчезнало и истражувањето на ортодоксниот класицизам достигнало своевиден врв. Иако под Платерескен стил се подразбираат речиси сите архитектонски дела од доцниот XV и првата половина од XVI век, некои архитекти стекнале повоздржани лични стилови, меѓу кои се Диего Силое и Родриго Гил де Онтањон. Примери за ова се фасадите на Универзитетот во Саламанка и Манастирот Сан Маркос во Леон.
Од средината на XVI век, под водство на архитекти како Педро Мачука, Хуан Баутиста де Толедо и Хуан де Ерера шпанската архитектура се придржувала кон римскиот стил на уметност, понекогаш предосеќајќи го Маниризмот, како во случајот на Дворецот на Карл V во Гранада и дворецот Ескоријал, Мадрид.

## Значајни градби

* Ескоријал (Хуан Баутиста де Толедо и Хуан де Ерера)
* Универзитетот во Саламанка (непознат архитект)
* Нова Катедрала на Саламанка (Хуан де Алава и други)
* Дворец Монтереј во Саламанка (Родриго Гил де Онтањон)
* Колегијат „Надбискуп Фонеска“ во Саламанка (Диего де Силое, Хуан де Алава и Р. Г. де Онтањон)
* Манастир Сан Естебан во Саламанка, (Хуан де Алава и Р. Г. де Онтањон)
* Гузманесов дворец Леон (Р. Г. де Онтањон)
* Болница „Оспитал де ла Санта Крус“ во Толедо (енрике Егас и Алонсо де Коварубиас)
* Болница „Оспитал Тавера“, Толедо (Бартоломе Бустаманте)
* Болница „Оспитал Реал“ (Кралска болница), во Гранада (Енрике Егас)
* Дворец на Карл V во Гранада (Педро Манчука)
* Гранадска катедрала (Х. Г. де Онтањон, Енрике Егас и Диего де Силое)
* Катедрала на Хаен (Андрес де Ванделвира)
* Катедрала на Баеза (Андрес де Ванделвира)
* Градско собрание на Севиља (Диего де Риањо)
* Универзитет во Алкала де Енарес (Р. Г. де Онтањон и други)
* Пансион „Остал се лос Рејес Католикос“ во Сантјаго де Компостела (Енрике Егас)

## Поврзано
* Шпанска архитектура
* Ренесансна архитектура
* Платерескен стил

Шпанија
Ренесансна
Њ

**Њ**, **њ** — кирилична буква, првобитно лигатура од буквите Н и Ь. Се користи во македонската и српската азбука, каде ја претставува звучниот палатален назал []. Во македонскиот јазик употребата на оваа буква е јасно илустрирана во Мисирковата книга За македонцките работи и таму се означува како **н**', а во постари текстови како **нь** (како на пример во делата на Марко Цепенков), кои очигледно служеле како инспирација за современата адаптација. Усвоениот граф со кој се означува гласот кој соодветствува на оваа буква во македонската азбука за првпат се користи во српската азбука предложена од Вук Караџиќ.

## Поврзано
* Јотација
* Љ
* Н
* Ь

Категорија:Македонска азбука
Категорија:Српска азбука
Сцена од Раундхејската градина

**Сцена од Раундхејската градина** () е краток филм од 1888 режиран од францускиот изумиутел Луј Ле Принс. Снимен е со пионерски 20 слики/сек и е првиот филм во историјата.

## Преглед
Според синот на Луј Ле Принс, Адолф, филмот е снимен во Оуквуд Грејнџ Роуд во Раундхеј, Лидс, Западен Јоркшир, Англија на 14 октомври 1888. Свекрвата на Ле Принс, Сара Витли, починала десет дена потоа.

Во филмот се прикажани Адолф Ле Принс, Сара Витли, Џозеф Витли и Хариет Хартли како се шетаат наоколу и се смеат.

## Ремастерирање
thumb|left|200px|Копија од 1930 на 20-те слики од филмот
Во 1930&nbsp;г. Националниот Музеј на фотографија филм и телевизија направил фотографски копии од сочуваната филмска лента. Секвенцата била снимена во 1885 на фотографска хартиена основа - фотографски филм „Истман Кодак“ преку Ле Принсовиот еднолеќен комби камера-проектор. Неговиот син, Адолф изјавил дека сцената во Раундхејската градина била снимена со 20 сл/сек., додека дигиталната ремастерирана верзија направена од гореспоменатиот музеј користи 52 слики во сек. и трае само 2 секунди. Филмот е со 24.64 сл/сек., современата кинематографска кадрова честота.

## Исчезнатата макара
Историскиот филм доживеал трагедија и мистерија. На 24 октомври 1888, само десет дена по снимањето на *Сцена од Раундхејската градина*, Сара Витли (во филмот) - Ле Принсовата свекрва, починала во Лидс. на 16 септември 1890, додека се спремал да го патентира неговиот изум во Лондон и да направи премиерно прикажување во Њујорк, Јул Ле Принс мистериозно исчезнува на воз меѓу Дижон и Париз. Во 1902, две години по неговото сведочење во брифингот Еквити 6928, Адолф Ле Принс, синот на режисерот, бил најден мртов (застрелан) во Њујорк.

## Наводи


## Медија
* Филмот  во QuickTime формат.

## Надворешни врски
* 
*  
* Центар за кинематографија, фотографија и телевизија „Луј Ле Принс“ 
* Филмот на YouTube 

Категорија:Филмови од 1888 година
Категорија:Неми филмови
Категорија:Црно-бели филмови