open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Војна во Гуменен

мини|Агнес од Австрија преговарала за мир меѓу Берн и Фрибург
**Војна во Гуменен** — војна помеѓу новонастанатите градови-држави Берн и Фрибург во 1331-33 година во денешна Швајцарија. Војната ги спротивставило Берн и новата Швајцарска Конфедерација против градот Фрибург, поддржан од Хабсбурговците и локалните благородници. Таа била и првата во низата битки што ги донеле Хабсбурговците и Фрибург во истакнатост во Грофството Бургундија. Војната завршила без победник и довела до други војни помеѓу Берн и Фрибург.

## Историја
Во 1324 година, Берн го купил главниот мост кај Лаупен, што го довело Берн во долините Сензе и Зана, контролирани од Фрибур. Градот Фрибург и голем број помали благородници исплашени од територијалните амбиции на Берн, почнале да склучуваат сојузи едни со други. Во 1331 година, господарите на Вајсенбург, Турн и Грујер го опседнале замокот Миленен, кој бил држен со залог од граѓанин на Берн. Берн агресивно одговорил на опсадата и ги повикал своите сојузници, Солотурн, Бил и Муртен. Здружената бернска армија марширала кон замокот кај Гименен (сега дел од Милеберг) на реката Зана и го уништила него и околните утврдувања, како и блиската населба. Замокот Шенфелс, кој бил во близина на замокот Грасбург, и замокот кај Ески, исто така биле уништени.

## Последици
Во 1333 година, кралицата Агнес од Австрија посредувала во мировен договор со кој сите се вратиле на предвоените граници, без размена на територии. Мировниот договор, сепак, му дозволило на Берн да се спогоди со бароните од Вајсенбург во 1334 година. Берн успеал да ги окупира Вимис и Унспунен во Бернскиот Оберленд и да започне да се шири во Оберленд. Континуираното проширување на Берн било на сметка на феудалните господари во околните земји и во 1339 година довело до Битката кај Лаупен против Фрибург.

## Наводи

Категорија:Европа во 1333 година
Категорија:Битки во средниот век
Категорија:Војни на Швајцарија
Битка кај Арбедо

**Битка кај Арбедо** — водена на 30 јуни 1422 година помеѓу Миланско Војводство и Швајцарската Конфедерација, а завршила со победа на Милано.

Во 1419 година, швајцарските кантони Ури и Унтервалден го купиле утврдениот град Белинцона од династијата Сакс, но не биле во можност соодветно да го одбранат. Кога го отфрлиле предлогот на Милано за купување на Белинцона во 1422 година, миланските сили под команда на кондотјерот Франческо Бусоне да Кармањола го нападнале и го поразиле швајцарскиот гарнизон, а подоцна го окупирале градот. Швајцарскиот обид да ја вратат Белинцона со поддршка на други кантони, вклучувајќи ги Луцерн и Цуг, довел до битката кај селото Арбедо, околу 3 километри северно од градот.

Швајцарците биле главно опремени со хелебарди и првично биле успешни во одбивањето на два напади на миланската коњаница. Потоа Кармањола ги довел своите самострелци на швајцарските крила и им наредил на своите вооружени луѓе да се симнат од коњите и да се борат пеш со своите копја, кои ги достигнувале хелебардите.

Миланците ги принудиле Швајцарците да се повлечат на блискиот рид, но појавата на група собирачи на храна, за кои Миланците погрешно сметале дека се засилување, ги спасило Швајцарците од целосен пораз. Кога миланските сили се повлекле за да се реформираат, Швајцарците се повлекле од бојното поле, при што двете страни претрпеле големи жртви.

Според историографската традиција на Цуг, носителот на кантоналното знаме, Петер Келин, бил убиен, а знамето го зел неговиот син, кој исто така бил убиен. Знамето го спасил Ханс Ландвинг, а подоцна било изгубено против Французите.

Победата ги обезбедило Белинцона и Левентина за Војводството. Покрај тоа, Војводството ја вратил Вал д'Осола, со што Швајцарците ги загубиле сите свои територијални придобивки. Поразот долго време ја обесхрабрило швајцарската експанзија кон езерото Маџоре. Сепак, токму овој пораз кај Арбедо довело до зголемување на бројот на штукари во нивните армии од страна на Швајцарците.
Податотека:Deutsche_Geschichte5-230.jpg|алт=Battle of Arbedo (1422) in the depiction of the Lucerne chronicle (1513)| Битка кај Арбедо (1422) во приказот на Луцернската хроника (1513)
Податотека:Zug2.jpg|алт=The shooting thaler of the 1867 federal Schützenfest depicts Hans Landwing saving the cantonal banner| Талерот за пукање од федералниот  во 1867 година го прикажува Ханс Ландвинг како го спасува кантоналното знаме


## Извори

* Белата книга на Сарнен
* Ретелер Хроник
* Луцернер Бургербух, 1191-1489 година
* Chronik der Stadt Цирих, 1290-1477
* Тигуринерхроник, 1573
* Historia Fratris Andreae Billii, 1402-1432
* Historiarum ab Inclinatione Romanorum, 1483 (Флавио Биондо 1392-1463)

## Наводи

### Фусноти

Категорија:Италија во 15 век
Категорија:Европа во 1422 година
Категорија:Координати на Википодатоците
Битка кај Кревола

**Битка кај Кревола** — водена во пролетта 1487 година, помеѓу разбојничка швајцарска војска од Вале и Луцерн и трупи од Миланското Војводство, за превласт на Вал д'Осола *(Ешентал)*.

## Прелудиум
Во 1487 година, од непознати, но ситни причини, епископот Јост фон Силенен влегол во спор со грофот од Арона, чие фењористство бил војводата од Милано. Витезот Албин фон Силенен, брат на епископот Јост фон Силенен, бил назначен за водач на оваа воена експедиција. Штом превојот Симплон станал прооден, Швајцарците преминале во Вал д'Осола; тука им се придружиле уште 1.000 Швајцарци, кои се враќале од Савоја. 

## Битка
Швајцарците го опседнале Домо, го окупирале замокот Матарела и ужасно ги опустошиле осиромашените долини. Меѓутоа, војводата од Милано им наредил на Осоланите да ги држат Швајцарците неактивни со лажни мировни преговори, сè додека војводството не можело да испрати доволно војска. Откако војниците биле собрани, тие биле поделени во три одделни корпуси под команда на Ренато Тривулцио, грофот Боромео и Џо Пјетро Бергамино. Швајцарците додека ограбувале во селата на Вале Виџецо, биле нападнати од миланските војски од три страни. Швајцарците формирале квадрат и следела убиствена борба, во која Швајцарците изгубиле 800-1000 луѓе и целиот нивен багаж. На останатите швајцарски трупи им било дозволено да избегаат во непроодниот планински венец. Телата на мртвите Швајцарци биле осквернавени од локалните селани: главите и прстите биле отсечени, главите биле ставани на копја, а прстите биле користени како украси за капи. 

## Последици
Сепак, понатамошно крвопролевање било спречено кога легација на Старата швајцарска конфедерација договорила мировен договор со Војводството Милано на 23 јули 1487 година.

## Наводи

Категорија:Италија во 15 век
Категорија:Европа во 1487 година
Писокалско Езеро

**Писокалско Езеро** — вештачко езеро во близина на мариовското село Писокал, Македонија. Езерото влегува во групата на оформени акумулации.

## Местоположба

Езерото е сместено источно од некогашното село Писокал.

## Галерија


Податотека:Писокалскиот манастир и Писокалското Езеро.jpg|Поглед на возобновениот манастир и езерото


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Писокал
Категорија:Вештачки езера во Македонија
Горна Бресница

**Горна Бресница** () — населено место во градот Прокупље Топлички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 125 жители. 

## Поврзано
* Прокупље
* Топлички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Населени места во Прокупље
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Битка кај Кастионе

**Битка кај Кастионе** — водена на 6 јули 1449 година помеѓу Златната Амброзиска Република (Милано) и швајцарскиот кантон Ури. Местото на битката била во близина на местото каде што се случила претходната Битка кај Арбедо, обете на територијата на денешната општина Арбедо-Кастионе во швајцарскиот кантон Тичино.

## Позадина
Причината за обете битки била борбата за контрола врз блискиот утврден град Белинцона, кој во тоа време бил на точката на преклопување на сферите на влијание на Старата швајцарска конфедерација и Војводството Милано. Контролата врз Белинцона била стратешки клуч за контрола на превојот Готхард и долините Тичино и Мизох. Ури ја освоил Белинцона во 1419 година, но повторно ја изгубил како резултат на Битката кај Арбедо од 1422 година.

Во 1439 година, Ури започнал обновен поход за враќање на долините во јужните Алпи, а во 1441 година го принудил Милано да се откаже од Левентина (која веќе била под швајцарска контрола во 1430 година). Миланската војна за наследство што следела по смртта на војводата Филипо Марија Висконти во 1447 година и формирањето на Златната Амброзиска Република го охрабриле Ури повторно да се упати кон Белинцона.

## Битка
На почетокот на 1449 година, Ури ги окупирал Левентина и Ривиерата, достигнувајќи до Белинцона. Златната Амброзиска Република го нападнала кондотиерот Џовани дела Ноче со водење на кампањата против Швајцарците за повторно воспоставување на контрола врз Соточенерите. На 9 јули 1449 година, во битка што траела поголемиот дел од денот, војските на Милано ги победил и ги потиснал во бегство силите на Ури во близина на селото Кастионе, северно од Белинцона. Селото било запалено, а Ури бил принуден да се повлече во Мизокс. Милано ја добил контролата врз Белинцона и Ривиерата.

## Последици
Формален мировен договор бил склучен во 1450 година, а во 1466 година, Милано се согласил трајно да му ја додели Левентина на Ури. Поразот кај Кастионе го запрело ширењето на Швајцарија јужно од Алпите неколку децении, сè до Конфедеративната војна од 1478 година и победата на Швајцарија во Битката кај Џорнико во 1487 година.

Во швајцарската историографија, описот на Битката кај Кастионе бил искривен бидејќи историчарот Теодор фон Либенау (1840&#x2013;1914) ја помешал со Битката кај Кастиљоне Олона (1450), водена помеѓу Амброзиската Република и силите на Франческо I Сфорца. Правилната идентификација на битката им била оставена на историчарите од 20 век.

## Наводи

Категорија:Европа во 1449 година
Хартулариј

[мини|Царот [Јустинијан I|Јустинијан (527-565) и неговата свита (базилика Сан Витале во Равена).]]
***Хартулариј*** () — доцноримски и византиски административен службеник, задолжен за административни и финансиски должности, или како подреден службеник на оддел или покраина или на чело на разни независни бироа.

## Историја
Името потекнува од латинскиот збор  од  (првично од грчкиот  ), поим што се користел за официјални документи и е потврден од 326 година, кога *хартулриите* биле вработени во канцелариите (*scrinia*) на високите функции на римската држава (преторијанската префектура, *[[Официум (Стар Рим)|официумот]]* на *[[Магистер милитум|magister militum]]*, итн.). Првично ниски службеници, до 6 век тие се зголемиле по важност, до степен што Петар Патрицијан, кога прави разлика помеѓу цивилни и воени службеници, ги нарекува првите *хартуларии*.  Од 7 век па натаму, *хартулариите* можеле да бидат вработени како раководители на одделенија во рамките на фискален оддел (*sekreton* или *logothesion*), како раководители на независни одделенија или во тематската (провинциска) и тагматска администрација, иако е забележано и повремено назначување на *хартулариите* на чело на војските. Црковното соодветство се нарекувало *[[Хартилофакс|хартофилакс]].* И двата поими понекогаш се користеле наизменично.

## Наводи

## Извори
* 
* 

Категорија:Византиски титули
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Црква „Св. Илија“ - Писокал

**Свети Илија** — главна манастирска црква на Писокалскиот манастир во мариовското село Писокал, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа во непосредна близина на некогашното село и до современиот регионален пат 1107.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 10.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 11.jpg|Камбанаријата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 12.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 13.jpg|Црквата, крстот и камбанаријата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 2.jpg|Натписна плоча
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 3.jpg|Натписни плочи
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 4.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 6.jpg|Легендата за црквата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 7.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал 8.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Илија“ - Писокал.jpg|Северната страна


## Поврзано
* Прилепско архијерејско намесништво
* Прилепечко-витолишка парохија
* Писокал

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Храмови посветени на Свети Илија во Македонија
Категорија:Писокалски манастир
Писокалски манастир

**Писокалски манастир** — манастир во прилепското историско село Писокал.

Денес, манастирот потпаѓа под селото Кален.

## Местоположба

Манастирот се наоѓа во непосредна близина на историското село Писокал, сместено во непосредна близина на регионалниот пат 1107 помеѓу двата превои Слива и Шипад.

## Градби во манастирот

Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква, конакот, трпезаријата, како и други помошни објекти.

### Црква „Св. Илија“

Главната манастирска црква е посветена на Свети Илија, по која е и наречен целиот манастир.

## Галерија


Податотека:Писокалски манастир 10.jpg|Низ дворот
Податотека:Писокалски манастир 11.jpg|Низ дворот
Податотека:Писокалски манастир 12.jpg|Низ дворот
Податотека:Писокалски манастир 13.jpg|Воздушен поглед
Податотека:Писокалски манастир 2.jpg|Летниковец
Податотека:Писокалски манастир 3.jpg|Летниковец
Податотека:Писокалски манастир 4.jpg|Камбанаријата и помошен објект
Податотека:Писокалски манастир 5.jpg|Чешма
Податотека:Писокалски манастир 6.jpg|Конакот
Податотека:Писокалски манастир 7.jpg|Крст во дворот
Податотека:Писокалски манастир 8.jpg|Низ дворот
Податотека:Писокалски манастир 9.jpg|Лулашки
Податотека:Писокалски манастир.jpg|Манастирскиот двор
Податотека:Писокалскиот манастир и Писокалското Езеро.jpg|Поглед на манастирот, некогашното село и езерото


## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Писокал
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија
Категорија:Манастири во Прилепското архијерејско намесништво
Сатока (село)

**Сатока** — историско село во областа Мариово, во Општина Прилеп, Прилепско.

Денес, од некогашното село се останати само возобновениот Саточки манастир со црквата „Св. Петка“.

Атарот на некогашното село е приклучен кон атарот на селото Бешиште.

## Географија

Селото се наоѓало на бреговите на реката Сатока, по која го добила своето име.

Низ некогашното село поминува неасфалтираниот регионалниот пат 2338, кој води од Бешиште до битолското село Градешница.

## Историја

Селото исчезнало за време на Мариовската буна, а од ова село бил водачот на буната, Димитри Стале.

## Стопанство

Целокупниот атар на селото припаѓа на селото Бешиште.

## Културни и природни знаменитости

;Цркви
* Црква „Св. Петка“ — манастирска црква.

;Манастири
* Саточки манастир — манастир кај некогашното село.

;Реки
* Сатока — мала река 


Податотека:Саточки манастир.jpg|Поглед на манастирот
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Сатока 2.jpg|Манастирската црква „Св. Петка“


## Поврзано
* Општина Прилеп
* Пелагонија

## Наводи

## Надворешни врски


†
†
Категорија:Историски села во Македонија
Категорија:Бешиште
Сатока (појаснување)

**Сатока** може да се однесува на следново:

* Сатока — река низ Мариово, притока на Црна Река; и
* Сатока (село) — поранешно село во Мариово, денес во атарот на Бешиште.
Саточки манастир

**Саточки манастир** — манастир во прилепското историско село Сатока.

## Местоположба

Манастирот се наоѓа јужно од селото Бешиште, а на местото на некогашното место Сатока, до кој води неасфалтиран пат од селото Бешиште.

## Градби во манастирот

Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква, конакот, трпезаријата, како и други помошни објекти.

### Црква „Св. Петка“

Главната манастирска црква е посветена на Света Петка, по која е и наречен целиот манастир.

## Галерија


Податотека:Саточки манастир 10.jpg|Тоалети
Податотека:Саточки манастир 11.jpg|Помошен објект
Податотека:Саточки манастир 12.jpg|Воздушен поглед
Податотека:Саточки манастир 2.jpg|Конакот
Податотека:Саточки манастир 3.jpg|Конакот
Податотека:Саточки манастир 4.jpg|Помошен објект
Податотека:Саточки манастир 5.jpg|Манастирскиот двор
Податотека:Саточки манастир 6.jpg|Помошен објект
Податотека:Саточки манастир 7.jpg|Печка
Податотека:Саточки манастир 8.jpg|Чешма
Податотека:Саточки манастир 9.jpg|Помошна конструкција


## Наводи

## Надворешни врски


Категорија:Сатока (село)
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија
Категорија:Манастири во Прилепското архијерејско намесништво
Битка кај Фурн

**Битка кај Фурн**, позната и како **Битка кај Верн** и **Битка кај Булскамп** — битка водена на 20 август 1297 година помеѓу француските и фламанските сили.

Французите биле предводени од Робер II Артоански, а Фламанците од Ги од Дампјер. Француските сили победиле, а синот на Робер, Филип бил тешко ранет за време на битката и починал една година подоцна од раните.

Фламанците биле поддржани од Валрам, гроф од Јилих, кој бил убиен за време на битката.

## Наводи

Категорија:Координати на Википодатоците
Црква „Св. Петка“ - Сатока

**Света Петка** — главна манастирска црква на Саточкиот манастир во мариовското село Сатока, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа кај некогашното село Сатока, сместена на десниот брег на реката Сатока.

До нејзе води земјен пат (регионален пат 2338), кој започнува од селото Бешиште и е во релативно добра состојба.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Петка“ - Сатока 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Сатока 4.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Сатока 5.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Сатока 6.jpg|Куполата
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Сатока.jpg|Јужната страна


## Поврзано
* Прилепско архијерејско намесништво
* Прилепечко-витолишка парохија
* Сатока

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија
Категорија:Саточки манастир
Битка кај Арк (1303)

**Битка кај Арк** — битка водена на 4 април 1303 година во францускиот град Арк помеѓу Грофството Фландрија и Кралството Франција.

## Позадина
Битката кај Златните Мацки била срамен пораз за кралот Филип IV од Франција, со кој се ослободила целата област од француска окупација. Желен за одмазда, кралот Филип собрал нова војска под водство на Гоше де Шатијон, конетабл на Франција и се упатил во битка против Фландрија. Фламанците под водство на Вилијам од Јилих ги пресретнале француските трупи на 30 август 1302 година, помеѓу Арас и Дуаи. Биле започнати преговори и двете армии се повлекле неколку дена подоцна без борба.

## Битка
Во пролетта 1303 година, француската војска се движела против Сен-Омер. Гијом од Јилих одговорил со напад врз слабо бранетиот град Арк, убивајќи го францускиот гарнизон од 60 војници и запалувајќи го градот. Де Шатијон побрзал кон Арк, каде што Фламанците се подготвувале за битка. Како и во Битката кај Златните Мацки, Гијом од Јилих ја распоредил својата пешадија, главно од Ипр во формација во облик на потковица. Со часови, Французите се обидувале да ја пробијат фламанската формација, но без успех. Конечно, Французите се повлекле во Сен-Омер, оставајќи 300 мртви војници зад себе. Фламанците изгубиле 1.000 војници и не се пуштиле во потера на Французите. Битката завршила со победа на Фламанците, бидејќи го задржале полето. Нова француска инвазија на Фландрија била спречена.

## Последици
По оваа битка следел пораз на Фламанците следната година на север во Битката кај Зирикзе, каде што Французите биле поддржани од грофот од Холандија.

## Наводи

## Библиографија

*  ДеВрис, Кели (1996). Пешадиско војување во почетокот на четиринаесеттиот век: Дисциплина, тактики и технологија. Вудбриџ: Бојдел и Бруер. .

Категорија:Координати на Википодатоците
Луѓето кои ги среќаваме на одмор (филм)

***Луѓето кои ги среќаваме на одмор*** () — американска романтична комедија од 2026 г. во режија на Брет Хејли. Сценариото е напишано од Јулин Куанг, Ејмос Вернон и Нунцио Рандацо, а се заснова на истоимениот роман од 2021 г. на писателката Емили Хенри. Во главните улоги настапуваат Емили Бејдер, Том Блајт, Лукас Гејџ, Џамила Џамил, Алан Рак и Моли Шенон.

## Содржина
Главните ликови се Попи и Алекс — две личности со сосема спротивни карактери. Попи е слободен дух што копнее за авантури и сака да го истражува светот, додека Алекс е повлечен и претпочита да го поминува времето дома читајќи книги. И покрај нивните разлики, тие развиваат нераскинливо пријателство. Иако живеат во различни градови, нивната традиција трае веќе десет години: секое лето поминуваат една недела заедно на заеднички одмор.

## Улоги

|-
| Емили Бејдер || Попи Рајт
|-
| Том Блајт || Алекс Нилсен
|-
| Сара Кетрин Хук || Сара Торвал
|-
| Џамила Џамил || Свапна Бакши-Хајсмит
|-
| Лусиен Лависконт || Треј
|-
| Лукас Гејџ || Бак
|-
| Мајлс Хејзер || Дејвид Нилсен
|-
| Моли Шенон || Ванда Рајт
|-
| Алан Рак || Џими Рајт
|-
| Алис Ли || Рејчел
|-
| Спенсер Невил || Џулијан
|-
| Томи До || Нам
|-
| Лејтон Вилијамс || матичарот на венчавката
|}

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 2026 година
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Грција
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Канада
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њу Орлеанс
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк
Категорија:Оригинални филмови на Netflix
Категорија:Американски романтични комедии

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Битка кај Осло (1161)

**Битката кај Осло** се водела надвор од Осло ноќта на 3 февруари 1161 година помеѓу Хакон II од Норвешка и Инге I од Норвешка за време на ерата на граѓанската војна во Норвешка. Како син на Ингиридр Рагнвалдсдотир и кралот Харалд Гиле (што го прави единствениот легитимен син на Гиле), Инге бил именуван за крал на Норвешка откако Гиле бил убиен од Сигурд Слембе. Неговите двајца полубраќа, Магнус и Сигурд, исто така биле именувани за кралеви приближно во исто време, а тројцата владееле со Норвешка. До 1157 година, браќата на Инге починале, а тој бил единствениот преостанат владетел на Норвешка. Хакон II, вонбрачен син на Гиле, потоа ја оспорил власта на Инге, а во Битката кај Осло Инге бил убиен. Според норвешката сага *[[Хеимскрингла]]*, Инге имал 4.800 војници.

## Наводи

Категорија:Битки во средниот век
Категорија:Историја на Осло
Опсада на Чилија

**Опсадата на Чилија** — опсада која завршила во 1484 година со преземање на Чилијската тврдина, во Кнежевството Молдавија (денес сместено во Килија во денешна Украина), од страна на Отоманската Империја по деветдневна опсада. Опсадата се одвивала и по копно и по море. Откако населбата била заземена, нејзините цркви биле претворени во џамии.

## Наводи

Категорија:Воена историја на Украина
Категорија:Битки во средниот век
Категорија:Опсади на Отоманското Царство
Категорија:Европа во 1484 година
ФА куп 2025-2026

**ФА куп 2025-2026** - 145-тото издание на ФА купот, најважниот куп во англискиот фудбал и најстарото елиминационо натпреварување во светот. Турнирот е спонзориран од Емирејтс.

Бранител на титулата од претходната сезона била екипата на Кристал Палас. Победникот ќе се квалификува за првенствената фаза во Лигата на Европа 2026-2027.

Финалето се одиграло на 16 мај 2025 година на стадионот Вембли.

## Календар
Натпреварувањето се состои од 92 екипи од системот на фудбалската лига (20 екипи од Премиер лигата и вкупно 72 од Чемпионшип, Лига Еден и Лига Два) плус 32 квалификувани екипи од 655-те екипи од системот на Националната лига (од 5-то до 10-то ниво на англискиот фудбалски систем) кои го започнале натпреварувањето во квалификациските рунди.

Паровите за сите рунди биле извлечени со ждрепка, обично на крајот од претходната рунда или во живо вечерта за време на последниот телевизиски натпревар од тековната рунда, во зависност од ТВ правата.

## Квалификации

## Главен турнир
### Прво коло

|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**31 октомври 2025**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**1 ноември 2025**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**2 ноември 2025**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**3 ноември 2025**

### Второ коло

|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**5 декември 2025**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**6 декември 2025**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**7 декември 2025**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**8 декември 2025**

### Трето коло

|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**9 јануари 2026**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**10 јануари 2026**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**11 јануари 2026**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**12 јануари 2026**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**20 јануари 2026**

### Четврто коло

|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**13 февруари 2026**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**14 февруари 2026**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**15 февруари 2026**

|-
|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**16 февруари 2026**

## Наводи

## Надворешни врски

*Официјално мрежно место

2024-2025
Горна Стражава

**Горна Стражава** () — населено место во градот Прокупље Топлички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 584 жители. 

## Поврзано
* Прокупље
* Топлички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Населени места во Прокупље
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Инвазија на Гозо (1551)

мини|Бастионот Д'Хомедес во рамките на утврдувањата на Имдина, кој во голема мера останал непроменет од неговата изградба во 1540-тите години
мини|Северните ѕидини на Кастелото, по кои некои Гозиќани се симнале за да избегаат од ропство.
мини|Споменикот 1551 пред Цитаделата поставен во 2016 година.
**Инвазија на Гозо**, позната и како **опсада на Гозо** () — османлиска инвазија на островот Гозо, тогашен дел од Болничарската Малта, во јули 1551 година. Нападот, предводен од Синан-паша, Драгут, Камбил-бег и Салах Раис, веројатно бил започнат како одмазда за заземањето на Махдија од страна на Шпанците и Болничарите претходната година.

Отоманските сили накратко ја нападнале Сицилија пред да се истоварат на главниот остров Малта на 18 јули, каде што градот Имдина бил накратко опсаден, а некои села биле ограбени. Потоа тие ја напуштиле Малта и се истовариле на островот Гозо, каде што Кастело бил бомбардиран два дена пред неговиот гарнизон да капитулира на 26 јули. Тврдината била ограбена и помеѓу 5.000 и 7.000 луѓе (мнозинството од населението на островот) биле поробени и однесени во Северна Африка или во Цариград. Истите отомански сили продолжиле со освојувањето на Триполи, тогаш под власт на болничарите, на 14 август 1551 година.

Некои од поробените Гозиќани биле откупени или ослободени, а за други се знае дека починале во ропство или се преобратиле во ислам. Повеќето од нив никогаш не се вратиле на Малтешките Острови, а населението на Гозо се опоравило дури по еден век преселување. Болничарите вложиле напори да ја подобрат одбраната на Малта по нападот; утврдувањата што тие ги изградиле подоцна одиграле клучна улога во Големата опсада на Малта во 1565 година.

## Наследство

### Фолклор и легенди
мини|Поглед на Имѓар икс-Сини, Њувиела е видлива во позадина на лево; според традицијата, гозитанските заробеници биле товарени на отомански бродови од оваа локација.
Настаните од јули 1551 година се споменуваат во малтешкиот фолклор. Фактот дека слабо бранетата Имдина успеала да издржи, некои го припишувале на божествена интервенција; слични легенди претходно се појавиле од претходната опсада на градот во 1429 година.
мини|Споменик во Вила Рандл Гарденс поставен во 2013 година.

### Литература и уметност
Нападот од 1551 година бил претставен во голем број на книги со историска фикција, вклучувајќи ги *„Нередните витези* “ (1966) од Дороти Данет, *„Осумкракиот крст“* (2011), *„Сенката на соколот“* (2020) и „*Падот на пепелта*“ (2022) од Мартезе Фенех, како и *„Одмаздата на Ксагра“* од Џеф Нелдер (2017).

Гозитанскиот поет и политичар Антон Бутиџеџ напишал балада со драматизирана верзија на нападот од 1551 година. Опсадата и нејзините последици биле прикажани и во неколку слики од гозитанскиот уметник Паоло Камилери Каучи, и била тема на разни други реконструкции, песни, музички драми, концерти, и претстави.

## Наводи

## За понатамошно читање
* 
* 

## Надворешни врски
* 

Категорија:Судири во 1551 година
Категорија:Битки на Отоманското Царство
Категорија:Битки на Малтешкиот ред
Категорија:Координати на Википодатоците
Игриште (Куршумлија)

**Игриште** — населено место во општината Куршумлија Топлички Управен Округ, Србија. Според пописот од 2022 година имало 15 жители. 

## Поврзано
* Куршумлија
* Топлички Управен Округ
* Јужна Србија

## Наводи

Категорија:Куршумлија
Категорија:Населени места во Јужна Србија
Македонска бесконечна трансверзала

**Македонска бесконечна трансверзала** (познат и како **Самијана** или ***Sammiana***) — мрежа на пешачко-планинарски патеки на целата територија на Македонија. Трансверзалата е наречена бесконечна бидејќи нема почеток и крај, туку претставува непрекината низа на патеки.

Целата вкупна должина на патеките изнесува 2.070 километри. Со оваа должина, оваа трансверзала ќе биде најдолга на Балканот.

## Опис

Трансверзалата се стреми патеките да бидат подалеку од населените места и поминува преку или најчесто во подножјето на сите попознати и голем број помалку познати планински врвови, со што се има можност за кратко време пркеу дополнителните странични патеки да се искачат било кој од нив што дава дополнителен предизвик на самата патека.

Според самите создавачи на трансверзалата за да се помине во целост трансверзалата се потребни 60 до 90 дена.

## Именување

Трансверзалата го добила името „бесконечна“, бидејќи патеката има само една централна точка од која може да се тргне во четири насока, а потоа по некои 40-50 дена повторно да се најдете на истата централна точка и да продолжите во друга насока, или пак да поминете по веќе поминат пат, но во спротивна насока.

## Патеки
### Источно крило

Во источното крило на трансверзалата е целосно трасирано и се состои од седум секции:
* **I1** Капиново–Скочивир со должина од 166,1 км
* **I2** Скочивир–Демир Капија со должина од 202 км
* **I3** Демир Капија–Лебедово Езеро со должина 134,3 км
* **I4** Лебедово Езеро–Виница со должина од 205,5 км
* **I5** Виница–Крива Паланка со должина од 142 км
* **I6** Крива Паланка–Страцин со должина од 134,7 км
* **I7** Страцин-Капиново со должина од 185,2 км

### Западно крило

Западното крило на трансверзалата е во изработка и не е целосно трасирано. Планирано е да биде поделено исто така на седум секции:

* **Z1** Капиново–Желино со должина од 115 км
* **Z2** Желино–Маврови Анови со должина од 185 км
* **Z3** Маврови Анови–Болетин–Гари со должина од 130 км
* **Z4** Гари–Вевчани–Манастир „Св. Наум“ со должина од 170 км
* **Z5** Манастир „Св. Наум“–Ѓавато со должина од 135 км
* **Z6** Ѓавато–Капиново со должина од 130 км

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница

Категорија:Пешачко-планински рути во Македонија
Игриште

**Игриште** може да се однесува на:

* Игриште (Куршумлија) — населено место во општината Куршумлија, Топлички Управен Округ, Јужна Србија, Србија.
* Игриште (Лесковац) — населено место во градот Лесковац, Јабланички Управен Округ, Јужна Србија, Србија.

## Поврзано
* Игришка Река, река кај Куманово, Македонија.
Апанажа

**Апанажа** () — имот или приход доделен за доживотно уживање на корисник од страна на владетел.

## Значење
Во своето изворно значење, „апанажа“ е имот доделен за доживотно уживање. Овој поим се користи и за годишната плата на блиските роднини на владетелот (деца, браќа) што ја исплаќа владетелот или државата. Во денешно време поимот се користи и за годишен приход на лице по истекување на некоја функција. Во поширока смисла, означува секој загарантиран годишен приход.

## Историја

### Потекло
Сите феудални монархии ги мачел проблемот со издршката на помладите синови на кралот. Дури и кога големината на кралскиот приход дозволувала да им се исплаќа паричен надоместок, ниеден принц кој држел до себеси не бил задоволен со такво решение. Тој сакал свои лични имоти и вазали и независност што му ја давале неговите сопствени поседи.

### Апанажите во Франција
Во Франција, кралевите од капетинската династија, на своите помлади синови, им доделувале војводства и грофовии од кралскиот имот. Кралот Робер II (996–1031), син на Иго Капет, му го дал на својот втор син Војводството Бургундија, кое станало наследник на круната откако војводското семејство изумрело. Анри I (1031–1060) го прогласил својот втор син Иго за гроф од Вермандоа. Луј VI единствен го надживеал својот татко Филип I, но имал неколку синови покрај својот наследник Луј VII. Тој на Робер му го дал кралското грофовство Дре, додека Пјер се оженил со наследничката на помала баронија. Филип Август и Луј VIII (1223–1226) биле единци. Меѓутоа, Луј VIII имал три помлади синови. Тој на Робер му го дал грофовството Артоа, на Алфонс грофовството Поату, а на Шарл му ги дал Анжу и Мен. Така, речиси половина од кралскиот имот потпаднал под непосредна власт на круната. Подоцнежните кралеви на своите помлади синови им ги дале грофовиите Клермон, Валоа, Евре, Алансон, Мортен и Ангулем.

### Значајност
На прв поглед, политиката на доделување апанажа изгледа многу неодговорна и многу историчари ја оцениле како таква. Од друга страна, веројатно била намерна и неопходна, бидејќи кралскиот имот на Филип Август и Луј VIII бил преголем за да биде управуван од примитивна средновековна управа. Со доделување земјишта во апанажа, кралот им обезбедувал господар кој ќе може да воспостави ефикасна управа. Сепак, оваа политика ја ослабела круната. Иако кралот обично можел да смета на верноста на своите браќа, исто како што неговиот син можел да се потпре на силни врски со нивните синови, веќе во третото поколение, семејната врска станувала премногу далечна за да има таква сила. Така, доделувањето апанажа создало група нови феудални господари. Така, до 1328 година, Франција имала четири големи кнежевства, Фландрија, Бретања, Бургундија и Аквитанија, чии владетели држеле речиси исто толку земја колку и кралот во неговиот домен. Оваа политика довела до постепен распад на Франција, што кулминирало со Стогодишната војна (1337–1453).

## Наводи

Категорија:Феудализам
Категорија:Галицизми
Хоспиталерска Малта

**Хоспиталерска Малта**, позната во малтешката историја како **Период на Витезите** (, ), била *[[де факто]]* држава која постоела меѓу 1530 и 1798 година, кога медитеранските острови Малта и Гозо биле под владеење на Редот на Свети Јован од Ерусалим. Формално била вазална држава на Кралството Сицилија, а настанала кога императорот Карло V им ги дал островите, како и градот Триполи (во денешна Либија) на Редот, по протерувањето од Родос во 1522. Триполи паднал под османлиска власт во 1551, но обидот на Османлиите да ја заземат Малта во 1565 година бил неуспешен.

По Големата опсада во 1565 година, Редот одлучил трајно да се насели на Малта и започнал со градба на нова престолнина, Валета. Во следните два века, Малта доживеала златна доба, обележана со процут во уметноста, архитектурата, и општ напредок на малтешкото општество. Во средината на 17 век, Редот станал *де јуре* сопственик на некои острови на Карибите, со што станал најмалата држава што колонизирала делови од Америка.

## Наводи

Категорија:Историја на Малта
Банкрот блуз бенд

**Банкрот блуз бенд** — македонски блуз-рок музички состав, активен во периодот од 1989 до 1995 година, со повторно обединување од 2020 година. Бендот е познат како култна клупска формација од доцните осумдесетти и раните деведесетти години и има значајно место во развојот на македонската блуз-сцена.

## Историја

Бендот е формиран кон крајот на 1980-тите години, во период кога клупската музичка сцена во Скопје доживува засилен развој. Основното јадро на Банкрот блуз бенд го сочинуваат **Сашо Гигов – Гиш**, **Игор Атанасовски – Харе** и **Петар Ренџов – Пепи**.

Во периодот **1989–1995**, бендот интензивно настапува во клубови и на фестивали низ Македонија, најчесто како концертна формација со фокус на блуз и блуз-рок репертоар. Иако оставиле релативно мал број официјални носачи на звук, нивната активност имала значително влијание врз клупската сцена и публиката од тоа време.

По средината на 1990-тите години, бендот престанува со активна работа и следи подолга пауза.

## Повторно обединување (2020)

Банкрот блуз бенд повторно се обединува во **септември 2020 година**, со концерт во **Куршумли-ан** во Скопје, одржан како единствен настан во рамките на „пандемиското“ издание на **Скопскиот блуз и соул фестивал**. Концертот бил замислен како одбележување на речиси три децении од активноста на бендот и се претворил во значаен културен настан со учество на бројни гостински музичари од македонската сцена.

Настапот бил оценет како важен документ за колективната урбана музичка меморија на Скопје и за континуитетот на македонската блуз-традиција.

## Музички стил и значење

Бендот негува блуз и блуз-рок израз, со силен акцент на живите настапи, импровизацијата и директниот контакт со публиката. Наместо студиски ориентиран пристап, Банкрот блуз бенд е препознатлив како концертна и клупска формација, што било типично за блуз-сцената во Македонија на крајот на XX век.

Гитаристот **Игор Атанасовски – Харе** е еден од повпечатливите автори и изведувачи на македонската сцена, познат и по соработките со составите *Александар Македонски*, *Ezgija Orchestra* и *Архангел*.

## Дискографија

Иако со ограничена официјална дискографија, бендот ги има следните изданија:

* *Ноќ во Стерна* – студиски албум  
* „**Моја гитара**“ – сингл, награден на фестивалот *Макфест*  
* „**Soul of a Man**“ – сингл

## Понови активности

По повторното обединување, бендот продолжува со концертна активност низ Македонија (Кичево, Битола, Охрид, Струмица).

Во **2022 година**, Банкрот блуз бенд ја објавува песната „**Починка**“, нова интерпретација на композиција првично изведена на *Скопскиот фестивал* во **1976 година**. Музиката е на **Љупчо Константинов**, а текстот на **Блаже Конески**. Новата верзија е снимена како почит кон Конески и премиерно е емитувана на повеќе радиостаници.

## Наводи




Категорија:Македонски музички групи
Категорија:Македонски блуз-рок групи
Категорија:Музички групи основани во 1989 година
Занзибарски Архипелаг

мини|десно|300п|Карта на островите Угунџа и Пемба
**Занзибарски Архипелаг** (, ) — островска група источно од Танзанија во морето Занџ на Индискиот Океан. Го носи и името **Зачински Острови** (име кое го дели со Молуците во Азија). 

Има три главни острова: Унгуџа (Занзибар), Пемба и Мафија. Коралниот остров Латам е ненаселен, но служи како гнездилиште за морски птици. Постојат низа помали островчиња околу главните острови.

Најголемиот дел од архипелагот му припаѓа на полуавтономниот регион Занзибар, а соседниот архипелаг Мафија и неговите островчиња се дел од регионот Пвани на танзаниското копно.

## Список на острови
мини|десно|Плажа на островот Пемба
мини|десно|Ресторан на островот Чангуу
мини|десно|Поглед на островот Мнемба
### Главни острови

* Унгуџа или Занзибар — најголемиот остров, 896.721 жители
* Пемба — втор по големина, 406.808 жители
* Мафија — трет по големина, 66.180 жители

### Околу Унгуџа
* Баве
* Вундве
* Далони
* Квале
* Миви
* Мнемба — населен
* Њанге
* Панге
* Попо
* Пунгуме
* Спрудови Муруго
* Суме
* Теле
* Тумбату — населен
* Узи — населен
* Укомбе
* Чангуу
* Чапвани
* Чумбе

### Околу Пемба
* Викунгуни
* Кашани
* Квата
* Кисива Камата
* Кисива Мбали
* Кисива Н´гомбе
* Кисива Хамиси
* Кокота — населен
* Коџани — населен
* Куџи
* Макоонгве — населен
* Матумби Макубва
* Матумбини
* Мисали
* Нџао
* Панани
* Панза — населен
* Сумтама
* Увинџе — населен
* Фундо — населен
* Фунзи
* Џомбе
* Шамијани — населен

## Поврзано
* Занзибар
* Географија на Танзанија

## Наводи

## Надворешни врски

* Портал „Историја на Занзибар“ 

Категорија:Архипелази во Индискиот Океан
Категорија:Занзибар
Категорија:Острови на Танзанија
Puck (магазин)

**Puck** беше првото успешно хумористично-сатирично списание во Соединетите Американски Држави, кое во своите изданија содржеше цртежи во боја, карикатури и силна политичка сатира. Списанието е основано во 1876 година како публикација на германски јазик од Џозеф Кеплер, карикатурист роден во Австрија.

Пукиш (Puckish) значи „детски палав“. Имено, во детската искреност и искажувањето на вистината низ палавост, хумор и сатира настанало и името на списанието. Инспирација за името на списанието бил Шекспировиот лик Пук (од „Сонот на летната ноќ“). Списанието „Пук“ е првo што успешно го усвои печатењето литографија целосно во боја за неделно објавување.

Првото издание на „Пук“ на англиски јазик беше објавено во 1877 година, покривајќи прашања како што се американската претседателска политика и социјалните прашања од крајот на 19 век до почетокот на 20 век.

„Пук“ се објавуваше од 1876 до 1918 година.

Категорија:Американски списанија
Вембли (појаснување)

**Вембли** може да се однесува на:

* Вембли - област во Лондон
* Вембли (стадион) - фудбалски стадион отворен во 2007 година, на местото на стариот стадион од 1923 г.
* Вембли (стадион 1923) - фудбалски стадион изграден во 1923 г. и уништен во 2003 г.
* Вембли арена - повеќенаменска сала во Лондон
* Вембли (парк) - парк во северозападниот дел на Вембли, Лондон
* Вембли (Австралија) - населба во градот Перт
* Вембли (Алберта) - населено место во Канада

Категорија:Појаснителни страници
Тиса (појаснување)

**Тиса** може да се однесува на:

* Тиса - растение
* Тиса (род)
* Тиса (река) - река во Средна Европа
* Тиса (езеро) - езеро во Унгарија
* Тиса (Германија) - општина во Германија
* Тиса (брана) - брана
* Тиса (Романија) - населба во Рoмaнија 
* Тиса (Чешка) - населено место во Чешка

Категорија:Појаснителни страници
Те сакам најмногу на светов

**„Те сакам најмногу на светов“** (српски: *Волим те највише на свету*) – филм на режисерот Предраг Велиновиќ од 2003 година. Главните улоги ги играат: Тања Бошковиќ, Драган Петровиќ, Ана Софреновиќ и Милутин Караџиќ.

## Синопсис
Една модерна мајка, која е вдовица, се обидува на сите начини да ги задржи ќерката и синот во куќата. Еден ден, ќерката го носи момчето да се запознае со мајка ѝ, а таа на сите начини се обидува да го избрка идниот младоженец, но не успева во тоа. Најголемиот проблем настанува кога мајката дознава дека ќерката и нејзиното момче тајно се венчале...

## Наводи

Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови од 2003 година
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови за семејства
Категорија:Филмови на Предраг Велиновиќ
Категорија:Филмови со Тања Бошковиќ
Категорија:Филмови со Драган Петровиќ
Категорија:Филмови со Ана Софреновиќ
Категорија:Филмови со Мима Караџиќ
Категорија:Филмови со Горица Поповиќ
Смрдлива бајка

**„Смрдлива бајка“** (српски: *Смрдљива бајка*) – филм на режисерот Мирослав Момчиловиќ од 2015 година. Главните улоги ги играат: Жарко Лаушевиќ, Јелена Ѓокиќ, Бојан Жировиќ, Петар Божовиќ и Милош Влалукин.

## Синопсис
Мома е скитник и страда од депресија. Ема е скитница која во минатото се лечела од алкохолизам. Мома живее во напуштени фабрички погони, а Ема живее во шахта. Тие се заљубуваат еден во друг. Во минатото, Ема го загубила бебето, а Мома ѝ помогнал да го преболи тоа. Мома и Ема почнуваат да живеат заедно и наскоро се венчаваат. Тие заминуваат на меден месец и тогаш наоѓаат напуштено бебе кое го оставиле пред еден контејнер...

## Наводи

Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови од 2015 година
Категорија:Филмови на Мирослав Момчиловиќ
Категорија:Филмови со Жарко Лаушевиќ
Категорија:Филмови со Јелена Ѓокиќ
Категорија:Филмови со Бојан Жировиќ
Категорија:Филмови со Петар Божовиќ
Категорија:Филмови со Милош Влалукин
Аполо 10 во Скопје (1970)

**Изложбата на командниот модул на „Аполо 10“ во Скопје** била подвижна изложба на оригиналниот команден модул од американската вселенска мисија *Apollo 10*, одржана во Скопје во септември 1970 година. Според достапните податоци, изложбата била поставена на **Плоштад Слобода** (пред **Домот на градежниците**), а била дел од поширока европска турнеја во организација на американски институции.

## Контекст
Командниот модул на *Apollo 10* бил еден од клучните елементи на мисијата што во 1969 година ја извршила т.н. „генерална проба“ за слетувањето на Месечината, со екипажот Томас Стафорд, Јуџин Сернан и Џон Јанг. Во печатената документација од турнејата е евидентирано дека во рамките на „USIA 1970 European Tour“ постоел посебен сегмент за **Скопје**.

## Изложбата во Скопје
Според текстот објавен во весникот *Вечер* (пренесен и архивиран во понови извори), командниот модул бил изложен на отворено во централното градско подрачје и предизвикал голем интерес кај граѓаните. Во истиот опис се наведува дека за првиот час по отворањето биле регистрирани **968 посетители**, а посетителите биле информирани преку разглас и промотивни материјали, со забрана за допирање на експонатот.

Во сведочењата и описите се спомнува и дека на посетителите им биле делени **значки** како сувенир, што подоцна се појавуваат и како лични материјални траги за настанот.

## Европска турнеја
Командниот модул на *Apollo 10* бил дел од подвижна изложба во рамки на таканаречената „USIA 1970 European Tour“. Во архивската евиденција на Smithsonian Institution (SIRIS) се наведени фото-сегменти за следниве градови: Белград, Букурешт, Копенхаген, Љубљана, Познањ, Скопје и Виена.

Во дел од тогашниот печат во Југославија било наведено дека изложбата по Скопје ќе продолжи кон Бугарија, меѓутоа таква станица не е документирана во достапните институционални архиви на Smithsonian Institution.

## Подоцнежна документација и сведоштва
Во 2025 и 2026 година, темата била повторно актуализирана преку објави што ги систематизирале достапните печатени траги и собраните јавни сеќавања на лица кои ја посетиле изложбата како деца. Дел од сведоштвата се придружени со приватни фотографии и предмети (значки), кои функционираат како дополнителни индикатори за одржувањето на настанот.

## Наводи
Леб и игри

**Леб и игри**, буквално „леб и циркуси“ () — метонимичен израз што се однесува на површно смирување. Му се припишува на Јувенал (Сатири, Сатира X), римски поет активен кон крајот на првиот и почетокот на вториот век од н. е., и се користи најчесто во културни, особено политички контексти.

Во политички контекст, изразот значи да се генерира јавно одобрување, не преку извонредност во јавната служба или јавната политика, туку преку одвлекување на вниманието, одвлекување на вниманието или преку задоволување на најнепосредните или најниските потреби на населението, преку нудење палијатив: на пример храна (леб) или забава (циркуси). Јувенал првично ја користел за да ја осуди „себичноста“ на обичните луѓе и нивното занемарување на пошироките грижи. Изразот имплицира ерозија на населението или незнаење за граѓанската должност како приоритет.

## Стар Рим
Овој израз потекнува од Рим во сатирата на римскиот сатиричен поет Јувенал (околу 100 година од н. е.), кој ги сметал „лебот и циркусите“ (panem et circenses) за симболични за губењето на републиканската политичка слобода: 

Јувенал се осврнува на римската практика на обезбедување бесплатна пченица за римските граѓани (Анона), како и на скапите циркуски игри и други облици на забава како средство за стекнување политичка моќ. Во поголемиот дел од современата литература, Аноната е претставена како „подмитлив и корумпиран обид на римските цареви да го прикријат фактот дека биле себични и неспособни тирани“. Сепак, Август не ја одобрил дури ни идејата за житен долар од морални причини, иако тој и секој цар по него ја преземале одговорноста и заслугата за обезбедување на снабдувањето на граѓаните кои се квалификувале за тоа. 

## Наводи

## Надворешни врски
* Juvenal's 16 "Satires" in Latin, at The Latin Library
* Juvenal's first 3 "Satires" in English

Категорија:Латински изрази
Категорија:Римска култура
Категорија:Психологија на толпата