Акита (куче)

мини|250px|Акита Ину
**Акита** е историска раса на кучиња со големи димензии што потекнува од планините на северна Јапонија . Двете одделни раси на Акита се со чисто јапонско потекло, вообичаено наречени Акита Ину ( *ину* што значи куче на јапонски). Исто така има и мешан американски вид на акита, најчесто поголем. Акита има краток двоен слој сличен на оној на многу други северни раси на шпиц .

Акита е моќна, независна и доминантна раса на куче, најчесто не е блиска со странци, но приврзана и длабоко лојална со своето семејство. Како раса, Акита кучињата се генерално издржливи. Историски се користеле како кучиња чувари, борбени кучиња и за лов на мечки .

## Име на расата
Постои дебата меѓу обожавателите на кучиња дали има две посебни раси на Акита. Од 2020 година, Американскиот кинолошки клуб  сега ги смета американските и јапонските кучиња акита за две посебни раси, и повеќе не се дозволува слободно размножување меѓу двете. Обединетиот кинолошки клуб, Меѓународниот кинолошки сојуз, кинолошкиот клуб, австралискиот национален кинолошки совет, кинолошкиот клуб на Нов Зеланд, и Јапонскиот Кинолошки клуб  ги смета јапонските и американските акити како посебни раси. Некои земји ја нарекуваат американската Акита едноставно како Акита, а не американската Акита. Ова прашање е особено контроверзно во Јапонија. За 84 земји на ФЦИ, поделбата на расата формално се случила во јуни 1999 година, кога ФЦИ одлучила американскиот тип да се вика Големото јапонско куче, а подоцна е преименувано во американска Акита во јануари 2006 година.

## Историја

### Јапонска историја
десно|мини
[десно|мини| Лојалниот [Хачико станал легендарно познат откако секој ден чекал неговиот господар да се врати на станицата Шибуја во центарот на Токио.]]
Акита Ину потекнува од снежните и рурални земји на Одате, Акита, див и планински регион во Јапонија. Тие биле обучени да ловат животни како елен, дива свиња и кафеави мечки Усури . Оваа раса во 1600-тите била вклучена во борби со кучиња, кои во тоа време биле популарни во Јапонија. Од 1500-тите до 1800-тите, Акита кучињата биле придружници на *[[Самурај|самураите]]* .

Во текот на почетокот на 20 век, расата на акита била во опаѓање, како резултат на вкрстувањето со германското овчарско куче. Како резултат на тоа, многу примероци почнале да ги губат своите одлики на шпиц и наместо тоа добиле поинакви уши, прави опашки, не-јапонска боја (црни маски и која било друга боја наместо црвена и бела) и опуштена кожа. Домашната јапонска раса позната како Матаги (ловечко куче) се користела заедно со расата Хокаидо Ину за да се меша со преостанатите кучиња Акита Ину за да се врати шпиц фенотипот и да се врати првичниот изглед на расата Акита. Денешните јапонски Акита имаат релативно малку гени од западните кучиња и се шпиц во фенотип откако се случила реконструкцијата на расата, но поголемата американска раса на Акита во голема мера потекнува од мешаните Акита пред обновувањето на расата, така што американските Акита обично се мешаат и не се сметаат за вистински Акита според јапонскиот стандард.

Расата Акита се користела за време на Руско-јапонската војна за следење на воените заробеници и изгубените морнари. За време на Втората светска војна, Акита се сметала за невоена раса и била вкрстена со германски овчари во обид да се спасат од наредбата на владата за време на војната за уништување на сите невоени кучиња. Некои кучиња биле користени како извидници и чувари за време на војната. Предците на американската Акита првично биле различни од јапонската акита, форма која не била посакувана во Јапонија поради ознаките и која не е подобна за изложби.

Приказната за Хачико, најпочитуваниот Акита на сите времиња, помогнала да се турне Акита во меѓународниот свет на кучиња. Хачико е роден во 1923 година и бил во сопственост на професорот Хидесабуро Уено од Токио. Професорот Уено живеел во близина на железничката станица Шибуја во предградие на градот и секој ден одел на работа со воз. Хачико го придружувал својот господар до и од станицата секој ден. На 25 мај 1925 година, кога кучето имало 18 месеци, го чекало пристигнувањето на својот господар во возот од четири часот, но професорот Уено доживеал фатално мозочно крварење на работа. Хачико продолжи да чека да се врати својот господар. Тој патувал до и од станицата секој ден во следните девет години. Им дозволил на роднините на професорот да се грижат за него, но никогаш не се откажал од бдеењето на станицата за својот господар. Неговото бдение станало светски познато кога, во 1934 година, непосредно пред неговата смрт, била подигната бронзена статуа на железничката станица Шибуја во негова чест. Оваа статуа била стопена за муниција за време на војната, но нова беше пуштена во употреба по војната. Секоја година на 8 април од 1936 година, посветеноста на Хачико е прославувана со свечена церемонија на сеќавање на железничката станица Шибуја во Токио. На крајот, легендарната верност на Хачико станала национален симбол на лојалност, особено кон личноста и институцијата на императорот.

Во 1931 година, Акита расата официјално била прогласена за јапонско природно богатство . Градоначалникот на Одате Сити во префектурата Акита го организирал Акита Ину Хозонкаи за да ја зачува оригиналната Акита како јапонско природно богатство преку внимателно одгледување. Во 1934 година, бил наведен првиот јапонски стандард за раса на Акита Ину, по прогласувањето на расата за природно богатство на Јапонија. Во 1967 година, по повод 50-годишнината од основањето на Друштвото за заштита на кучињата Акита, бил изграден музејот на кучиња Акита за да се сместат информации, документи и фотографии. Во Јапонија постои традиција, кога ќе се роди дете да добие статуа на Акита. Оваа статуа симболизира здравје, среќа и долг живот.
мини|Акита „Тачибана“,  едно од ретките Акита кучиња што ја преживеале војната, е сликано овде на јапонска поштенска марка од 1953 година.
Во 1937 година, Хелен Келер отпатувала во Јапонија. Таа изразила голем интерес за оваа раса и ѝ биле претставени првите две кучиња Акита што подоцна влегле во САД. Првото куче, кое и било подарено и се викало Камиказе-го, починало на месеци од  кучешка темпера, еден месец по нејзиното враќање во Соединетите држави. Вториот Акита, Келер го нарекла кучето Го-Го и тие биле одлични придружници од првиот ден. Го-Го дури ја поминал својата прва ноќ во домот на Келер спиејќи до нејзиниот кревет. Кучето починало во средината на 1940-тите. До 1939 година, бил воспоставен стандард за раса и биле одржани изложби на кучиња, но таквите активности престанале по почетокот на Втората светска војна . 

Само што расата почнала да се стабилизира во својата родна земја, Втората светска војна ги турнала Акита кучињата на работ на истребување. На почетокот на војната, кучињата имале недостаток на храна. Потоа, многумина биле убиени за да ги изеде гладното население, а нивното крзно се користело како облека. По некое време, владата наредила сите преостанати кучиња да бидат убиени  за да се спречи ширење на болести. Единствениот начин на кој загрижените сопственици би можеле да ги спасат своите сакани Акита е да ги пуштат во оддалечените планински области, каде што се размножувале со нивните предци кучиња, Матаги, или да ги сокријат од властите преку вкрстосување со германски овчари. Мори Саватаиши и неговите напори да се размножи Акита е главната причина зошто оваа раса постои денес.

По војната, бројот на кучиња од оваа  раса повторно почнал да се зголемува поради напорите на Саватаиши и други.  За прв пат, Акита биле одгледувани како раса со стандардизиран изглед. Љубителите на Акита во Јапонија почнале да ги собираат и изложуваат преостанатите Акита за да ја вратат расата на одржлив број и да ги нагласат оригиналните одлики на расата кои сега биле заматени поради вкрстувања со други раси. Американските војници се заљубиле во Акита расата и увезле многу со нив по нивното враќање во САД.
мини|Бриндл јапонски акита
мини|Американска Акита на возраст од 9 недели
мини|Возрасна женка американско Акита.
Јапонското Акита и американското Акита почнале да се разликуваат по Втората светска војна. Хелен Келер е заслужна за носењето на Акита во Америка, откако јапонската влада ѝ дала две кучиња акита во 1938 година. До 1939 година, бил воспоставен стандард за раса и почнале да се одржуваат изложби на кучиња, но овој развој бил прекинат со Втората светска војна. Во тоа време, американските војници кои служеле како дел од вооружените сили во Јапонија првпат стапиле во контакт со Акита, и расата толку ги импресионирала што многу војници донеле Акита дома со себе. Припадниците на американските воени сили обично биле повеќе импресионирани од поголемиот тип Акита или германски овчар што се борел како мечка, отколку со Акита-Ину кои се со помала рамка и изглед на лисица; видовите кучиња што ги вратиле со себе во САД го одразувале ова чувство. Додека пак, јјапонските љубители на Акита се фокусирале на враќање на расата како дело на јапонската уметност или статус на природно богатство. Американските љубители на Акита избрале да одгледуваат кучиња со поголеми, потешки коски и позастрашувачки.  Иако и двата вида имаат заедничко потекло, се забележуваат значителни разлики помеѓу двете. Американските акита генерално се со потешки коски и поголеми, со глава што личи на мечка, додека јапонските акита имаат тенденција да бидат полесни и со глава налик на лисица. Дополнително, додека американските акита ги има во сите бои, јапонските акита се само црвени, бели или бриндл.

Признаена од Американскиот кинолошки клуб во 1955 година, Акита била ставена во класата разно. AKК не го одобрила стандардот на Акита до 1972 година, и тој бил преместен во класата работливи кучиња. Како таква, Акита е прилично нова раса во Соединетите Држави. Фондацијата во Америка продолжила да увезува кучиња од Јапонија до 1974 година, кога AKК ја прекинала регистрацијата на сите понатамошни јапонски акита кучиња до 1992 година, кога ги признала стандардите на Јапонскиот кинолошки клуб . Оваа одлука ја поставила основата за дивергенција во типот меѓу американската Акита и јапонската Акита Ину што е присутна и денес.

## Галерија
десно|мини| Акита со долго крзно
[мини| Акита куче на планинарење во Шпела е Пелумбасит, [Тирана, Албанија]]
[десно|мини| Олимписката шампионка во уметничко лизгање Алина Загитова, зема за подарок јапонска акита на церемонија на која присуствувал премиерот [Шинзо Абе]]

### Изглед
Како раса, изгледот на Акита ги одразува адаптациите на студеното време кои се од суштинско значење за нивната оригинална функција. Акита кучињата се високи, со тешки коски. Карактеристичните физички особини на расата вклучуваат голема глава налик на мечка со исправени, триаголни уши поставени под благ агол по лакот на вратот. Дополнително, очите на Акита се мали, темни, длабоко поставени и триаголни во форма. Акитите имаат дебели двојни крзна                                                                                                      и тесни, добро згрчени стапала налик на мачка. Нивните опашки се пренесуваат преку врвовите на грбот во нежно или двојно виткање по слабината.

Возрасните мажјаци од американски тип обично се со големина од 66-71&nbsp;см.  и тежат помеѓу 45-59&nbsp;килограми. Зрелите женки обично се со големина од  61–66&nbsp;cm и тежат помеѓу 32-45&nbsp;килограми. Јапонскиот тип, како што е наведено во стандардите за раса, е малку помал и полесен. 

### Видови на крзна
Двата типа на крзно на акита кучињата се со стандардната должина на крзно и долг слој на крзно. Долгото крзно сепак се смета за грешка во ревијалниот прстен. Долгото крзно, познато и како *моку*, е резултат на автосомно рецесивен ген и може да се појави фенотипски само ако и таткото и мајката се носители. Имаат подолго (околу 3-4&nbsp;во долгжина) и помеко крзно  и исто така имаат помирен темперамент. Се смета дека овој ген потекнува од речиси изумреното куче *самурај*, Карафуто Кен .

## Темперамент
Акита кучето генерално се смета за територијално и е резервирано со странци. Понекогаш се опишува како мачка во своите постапки; не е невообичаено, акита кучето да си го чисти лицето после јадење или да го чисти лицето на друго куче   Познато е дека е нетолерантно кон други кучиња од ист пол, како што е наведено во стандардот за раса AKC.

Бидејќи е големо, моќно куче, Акита не се смета за раса за лице кое прв пат чува  куче. Расата е дефинирана во законодавство специфично за  раса на некои земји како опасно куче. Акита е големо, силно, независно и доминантно куче. Добро тренираното Акита ги прифаќа странците кои не се опасност, во спротивно тие се однесуваат кон сите странци на агресивен начин. Како раса, тие се добри со деца; се вели дека расата има афинитет за деца. Не мора сите Акита да имаат ист темперамент.

Акита кучињата имаат тенденција силно да реагираат кон други кучиња, па затоа мора да се внимава во ситуации кога Акита кучето е веројатно да се наоѓа во близина на други кучиња, особено со непознати кучиња.  Особено, Акита имаат тенденција да бидат помалку толерантни кон кучиња од ист пол. Поради оваа причина, Акитите, освен ако не се многу социјализирани, генерално не се добро прилагодени да бидат шетани во паркови за кучиња без сопственикот. Понекогаш на кучето му треба самоуверен, доследен сопственик, за да не  стане многу агресивно кон другите кучиња и животни.

## Здравје

### Автоимуни болести
Познато е дека многу автоимуни болести се јавуваат во Акита кучињата, вклучувајќи ги:

* Вогт-Којанаги-Харада синдром, познат и како увео-дерматолошки синдром, е автоимуна состојба која влијае на кожата и очите.
* Автоимуната хемолитична анемија  е автоимуно нарушување на крвта.
* Лојниот аденитис  е автоимуно заболување на кожата за кое се верува дека е од автосомно рецесивно наследување.
* Pemphigus foliaceus  е автоимуно заболување на кожата, за кое се верува дека е генетско.
* Системски лупус еритематозус, или лупус, е системска автоимуна болест на сврзното ткиво што може да влијае на било кој дел од телото.

### Имуно-посредни ендокрини заболувања
Дополнително на овие, може да се појават и имуно-посредни ендокрини заболувања со наследен фактор, како што се:

* Хипоадренокортицизмот, познат и како Адисонова болест, влијае на надбубрежните жлезди и во суштина е спротивен на Кушингов синдром.
* Дијабетес мелитус, познат и како дијабетес тип 1, влијае на панкреасот.
* Хипотироидизам, познат и како автоимун хипотироидизам, е автоимуна болест која влијае на штитната жлезда.

### Неимуно-специфични состојби
Други неимуно-специфични состојби за кои се знае дека може да ги имаат Акита кучињата се:

* Проширувањето на желудникот, познато и како надуеност, може да напредува во волвулус на дилатација на желудникот, во кој желудникот се искривува.
* Микрофталмија, што значи „мали очи“, е развојно нарушување на окото, за кое се верува дека е автосомно рецесивна генетска состојба.
* Примарниот глауком  резултира со зголемен притисок во очното јаболко.
* Прогресивната ретинална атрофија  е прогресивна дегенерација на мрежницата (дел од окото што чувствува светлина и овозможува вид).
* Дисплазијата на колкот  е скелетна состојба каде што главата на бедрената коска не се вклопува правилно во приклучокот на колкот што доведува до остеоартритис и болка.
* Дисплазијата на лактот  е скелетна состојба во која компонентите на зглобот на лактот (хумерусот, полупречникот и улната) не се наредени правилно, што доведува до остеоартритис и болка.
* Фон Вилебрандова болест, е генетско крварење предизвикано од недостаток на фон Вилебранд фактор .
* Кушингов синдром, познат и како хиперадренокортицизам, влијае на надбубрежните жлезди и е предизвикан од долготрајна изложеност на високи нивоа на гликокортикостероиди, или произведени од телото или дадени како лекови.

### Специфични состојби за расата
Следниве услови специфични за расата се споменати во ветеринарната литература:

* Имунолошка чувствителност на вакцини, лекови, инсектициди, анестетици и средства за смирување
* Псевдохиперкалемија е пораст на нивото на калиум што се јавува поради неговото прекумерно истекување од црвените крвни зрнца (РБЦ) кога се вади крв. Ова може да даде лажна индикација за хиперкалемија на лабораториски тестови, па оттука и префиксот псевдо, што значи лажно. Ова се случува затоа што многу раси од Источна Азија, вклучително и Акита и Шиба Инус, имаат повисоко ниво на калиум во нивните еритроцити од другите кучиња.

## Животен стил
Претходниците на модерната Акита биле користени за лов на мечка, дива свиња и елени во Јапонија дури до 1957 година. Денес, расата се користи првенствено како куче придружник, но во моментов е познато и дека се користи и како куче за терапија, и учествува во сите натпревари на кучиња, вклучително и на изложба на конформации на кучиња, испитувања за послушност, програма за кучиња за добар граѓанин, проба за следење, и натпревар во агилност, како и влечење тежина, лов и Шутџунд (кучиња за лична заштита).

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Светот на акита. Месечен магазин за акита кучето.
* 
* Jaпонски акита клуб на Америка

Категорија:Кучешки раси кои потекнуваат од Јапонија
Категорија:Статии со текст на јапонски