Сплескани црви

[thumb|upright|Метил (''[Fascioloides magna*), изолиран од орган на диво животно.]]
[[Податотека:Mating Pseudobiceros bedfordi.png|thumb|Копулација кај планарии.]]

*'Сплесканите црви*', односно [[Тип (биологија)|типот]] *Platyhelminthes* се најниско градени билатерално [[Симетрија|симетрични]] [[ткивни животни]], со слободен или [[Паразитизам|паразитски]] начин на живеење. Основен белег за нив, по кој и го добиле името, е дорзо-вентралното сплескано [[тело]]. Инаку, основната форма на телото е вретеновидна, листовидна или лентовидна, додека големината варира од 1 [[Милиметар|mm]] до 10 [[Метар|m]] во должина. Карактеристично е отсуството на телесна празнина, за сметка на што просторот меѓу [[орган]]ите е исполнет со [[паренхим]]ско [[ткиво]]. Кај слободните форми, телото е покриено со трепчест [[епител]], а кај паразитските со [[кутикула]]. Под епителот е расположен [[мускул]]ниот слој од кружни и надолжни мускулни влакна (кожно-мускулен слој).
Денес се познати околу 15.000 видови на сплескани црви.

Сплесканите црви се делат на следниве класи:

:класа [[Тении]] (*Cestoda*)
:класа [[Метили]] (*Trematoda*)
:класа [[Еднороди]] (*Monogenea*)
:класа [[Трепчести црви]] (*Turbellaria*)

== Општа градба на внатрешноста на телото ==

Како што е претходно наведено, во сплесканото тело на овие животни отсуствува телесна празнина (целом), а наместо неа целата внатрешност е исполнета со паренхим. Сите органи се наоѓаат во овој паренхим. Тие се:

* [[Систем за варење|Дигестивниот систем]] е од типот на гастроваскуларна празнина. Затоа, [[Усна празнина|устата]] служи и за [[ингестија]] на [[храна]]та, но и за [[дефекација]] на несварените остатоци од истата. Тениите, бидејќи се строги [[ендопаразит]]и, немаат систем за варење на храната, а готовата храна од телото-домаќин ја земаат по пат на [[ендоосмоза]] низ целата телесна површина.
* [[Респираторен систем]] отсуствува, а [[кислород]]от го примаат преку [[дифузија]] низ телесната површина. Исто така, голема улога во респирацијата има гастроваскуларната празнина која се разгранува речиси насекаде низ телото, така што го транспортира кислородот до секоја клетка.
* [[Циркулаторен систем]] отсуствува, а неговата улога ја презема повторно гастроваскуларната празнина.
* [[Систем за излачување|Екскреторниот систем]] (кој кај некои примитивни видови отсуствува) е претставен со [[Нефридија|нефридии]]. Тоа се најпримитивни цевчести органи за [[екскреција]], составени од еден или повеќе основни канали, кои од едната страна комуницираат со надворешноста преку *екскреторна пора*, а од другата се разгрануваат на поситни цевчиња, кои навлегуваат длабоко во паренхимот и завршуваат со [[ѕвездеста клетка]], чиишто [[трепки]] ги буткаат течните [[екскрет]]и во каналниот систем.
* [[Нервен систем|Нервниот систем]] е од врвчест тип, и е составен од една т.н. *мозочна ганглија'' и аксони кои продолжуваат од неа. Непаразитските (слободни) сплескани црви имаат просто градени сетилни органи, додека кај паразитските се сосема слабо развиени, или, пак, воопшто ги нема.
* Репродуктивниот систем е просто граден кај слободните и релативно сложено кај паразитските сплескани црви. Меѓутоа, сите се хермафродити. Машкиот репродуктивен систем поседува еден или повеќе пара семеници, расфрлени во паренхимот, од кои поаѓаат семеводи. На крај, најчесто има еден семевод што завршува со копулаторен орган. Женскиот репродуктивен систем е со посложена градба. Покрај гонади и нивни одводи, има и жолточници и лушпести жлезди. Размножувањето на сплесканите црви е полово, а оплодувањето внатрешно. Кај планариите од копнените води и попримитивните метили развитокот е директен, додека кај останатите е со метаморфоза.

## Наводи

Категорија:Сплескани црви