open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Внатрешно памтење

[мини|десно|300п|Различни облици на [памтење (сметачи)|складирање, подредени по нивната оддалеченост од обработувачот.]]
Кај сметачите, податоците се претставуваат во бинарен облик, односно со цифрите на бинарниот систем 0 и 1 што се нарекуваат **[[бит|битови]]** (ознака b, англ. *bit*). За полесна работа со податоците се користат групи од битови. Група од 8 бита се нарекува **[[бајт]]** и се означува со B, англ. *Byte*). Групи од 2, 4 или 8 бајти образуваат *збор*. 

Големината на памтењето што ја зафаќаат податоците се изразува во бајти или во поголеми единици од бајтот, а тие се: **[[килобајт]]** (1КВ=1024В), **[[мегабајт]]** (1МВ=1024КВ), **[[гигабајт]]** (1GB=1024MB), **[[терабајт]]** (ТВ=1024GB).

**Внатрешното памтење** или **внатрешна меморија** (од англ. *memory*) е главното, работно или оперативно памтење и се состои од места на складирање од кои секое има своја единствена адреса. Внатрешното памтење се состои од:

*ЧП - „читачко памтење“ (англ. ROM *Read Only Memory*) – памтење што може само да се чита. Нејзина важна особина е тоа што нејзината содржина не се губи со исклучување на личниот сметач од струја. Во неа се сместени програми што се извршуваат веднаш по приклучувањето на сметачот и овозможуваат тој да се доведе во работна состојба, а потоа имаат голема улога во контролата на сметачот и во протокот на податоци низ него. Тие програми го сочинуваат т.н. BIOS (англ. *Basic Input/Output System*).

***[[ППП]]** - „памтење по произволен пристап“ (англ. RAM, *Random Access Memory*) – памтење од кое може да се чита и во кое може да се запишува. Податоците во неа слободно можат да се запишуваат, да се бришат и да се преместуваат од едно место на друго. Со прекинување на струјното напојување на сметачот, сите податоци што се наоѓаат во ова памтење неповратно се губат. Затоа, за трајно чување на податоците, истите се запишуваат на надворешното памтење на сметачот.
Постојат два вида ППП-памтење: **динамичко ППП** или **ДППП** (англ. *Dynamic RAM*, *DRAM*) и **статично ППП** или **СППП** (англ. *Static RAM*, *SRAM*). Статичката RAM е многу помала од динамичката и затоа кога се зборува за RAM се мисли на динамичката RAM. Статичното памтење се нарекува и **[[кеш-памтење]]** (англ. *CACHE memory*), а се користи за привремено сместување на помали количини податоци заради побрз пристап до нив.

Категорија:Информатика
Категорија:Сметачи
Видови сметачи

**Видови компјутери**
Најзастапени се личните сметачи (види Четврта генерација), кои можат да се наречат и микрокомпјутери (анг. *microcomputers*).Овие компјутери се користат на места каде што нема потреба од голема меморија и зачувуванње на важни податоци.Тие се користат по дома,продавници,и на други места.

Постојат и поголеми сметачи кои се наменети за работа во помали претпријатија и институции, а се наречени миникомпјутери (анг. *minicopmuters*).тие вообичаено се користат во училишта,факултети,институции,големи компании,АД.И НА ДР МЕСТА.

Додека, пак, за работа на големи фирми и организации, каде што на еден компјутер треба да работат неколку десетини или стотини корисници, се користат големи компјутери (анг. *main-frame computers*).Тие се користат во банки,корпорации и на други места каде што е потребна брзина и ефикасност. 

Категорија:Сметачи
Расказ

**Расказ** — кратко книжевно дело на наративна проза карактеристична по релативно малиот број на зборови што ги содржи. Битен белег на расказот е дејството на случката да се развива брзо. Расказот треба да има мал број на ликови, односно само еден главен лик. Со расказот се опишуваат помал број на случки отколку кај романот.

Покрај класичниот краток расказ, постои и форма позната како **[[новела]]**. Според македонската лексикографија, новелата се определува како средно по големина прозно дело или проширен расказ, кој зазема место помеѓу краткиот расказ и подолгите епски форми како што е **[[повест|повеста]]**.

Гранична должина за еден расказ претставува проблем. Според класичната определба, еден расказ треба да може да се прочита во едно седење. Во современа употреба, меѓутоа, поимот подразбира белетристичко дело што содржи до 20.000 збора. Во пракса, должината на расказот зависи од местото на објавување.

Според содржината расказите можат да бидат: битови, историски, авантуристички, научнофантастични, психолошки и хумористични.

## Поврзано
* Повест
* Новела
* Роман

## Наводи

## Надворешни врски
* раскази.мк 


Категорија:Белетристика
Процес

**Процес** или **делотек** — след на операции или настани што се јавуваат по природен или вештачки пат, и водат кон одреден резултат. За извршување на еден процес неопходно е време, простор, експертиза или некој друг ресурс. Еден процес може да се идентификува по промените што ги создава во одликите на еден или повеќе предмети. Спореди: проект и структура. Поврзано: управување со процеси и теорија на процесите.

Категорија:Наука
Категорија:Технологија
Категорија:Сметачи
Категорија:Производствени процеси
Проект

**Проект** е привремен ангажман чија цел е создавање на уникатен производ или услуга. Под „привремен“ се подразбира дека проектот завршува на одреден датум. „Уникатен“ подразбира дека конечниот резултат на проектот е различен од резултатите на другите резултати или функции на организацијата.

Категорија:Технологија
Категорија:Наука
Реторика

[мини|десно|Слика која прикажува предавање на витешка академија, која ја насликал [Питер Исакс или Рајнхолд Тим за замокот Розенборг како дел од низата од седум слики кои ги прикажуваат седумте независни уметности. Оваа слика ја прикажува реториката.|225x225px]]
**Реторика** (од грчки ρήτωρ, rhêtôr, „оратор, говорник“) — една од трите првични слободни уметности или trivium (заедно со дијалектиката и граматиката). Во текот на својата историја долга 2500 години, поимот се користи како ознака за многу нешта, но под реторика денес се мисли на способноста на убедување преку јазик. Првите теориски согледби за реториката се во антиката, каде на Аристотел му се припишува првата формална обработка на дисциплината. Постои клучна разлика помеѓу она што се нарекува говорништво, беседништво или ораторство и она што се нарекува реторика. Имено, беседништвото се однесува на конкретната изведба, практичното остварување на беседата, додека реториката се однесува на теориското обмислување на говорништвото.


Категорија:Применета лингвистика
Категорија:Наратологија
Категорија:Критичко размислување
Категорија:Филозофија на логиката
Категорија:Грцизми
Подземен свет

**Подземниот свет** или **подземјето** — место каде што мртвите преминувале после нивната смрт. Старогрчките поети не биле многу прецизни при неговото опишување. Хомер сметал дека подземјето било место на сенки, место каде ништо не било сосема реално. Според него, подземниот свет бил исполнет со кошмарни чувства. Според верувањето на Старите Грци, влезот во подземниот свет се нарекувал Тенар и се наоѓал на југот од Пелопонез. Старите Грци верувале дека во Лебадија, Трофониј (атрибут на Зевс како хтонско божество) и Агамед имале пештера која претставувала едно од местата низ кои се слегува во подземниот свет. Често, во пештерата доаѓале луѓето и ја поминувале ноќта лежејќи на земјата, со желба Трафониј, Агамед или некое друго хтонско божество да им се појават на сон. Понекогаш, некои од нив се враќале на земјата и раскажувале за тоа што им се случило во пештерата, како: Тракиецот Замолксис, Ер во десеттата книга на Платоновата „Република“, итн. 

Подоцна, латинските поети, како Вергилиј, го опишале подземниот свет како место во кое злобните биле казнети, а добрите наградени со животот после смртта. Виргилиј и географски ја одредил положбата на подземјето, патот до него водел низ местото каде реката Ахерон се влевала во реката Кокитус.

Смртниците, и добри и зли, откако ќе починеле преминувале во подземниот свет. Таму нивниот дух го очекувал судот. Нивната судбина зависела од тоа колку биле храбри и праведни во животот. Оние кои на било кој начин ги навредиле Боговите со сигурност исчекувале страшни измачувања, но оние кои правеле добрини биле наградувани со задгробен живот исполнет со среќа.

За разлика од јудеохристијанските верувања, според Вергилиј, времето течело во подземниот свет, и живите и мртвите можеле да општат. Правилата, се чини, биле создавани само за некој да може да ги прекрши. Постојат многу митови сместени во подземјето во кои некој од светот на живите се обидува да спаси некого од подземниот свет, или пак Боговите го праќаат да им донесе нешто токму од таму. Токму од овие митови најдобро се дознава за распоредот на нештата во подземниот свет, за неговите правила и за неговите жители.

## Наводи

Категорија:Митологија
Категорија:Религија
Критериум

**Критериум** е стандард, правило, тест или, општо земено, појдовна точка во однос на кој може да се донесе оценка или одлука за определен поим или проблем.

Категорија:Филозофија
Категорија:Наука
Установа

**Установа** или **институција** — организации или механизми на општествена структура што го уредуваат однесувањето на две или повеќе личности. Установите се одликуваат со: општествена цел и трајност, надминувајќи ги поединечните човечки животи и намери, како и со создавање и спроведување на правила за уредување на човечкото однесување. Како структури и механизми на општествениот поредок меѓу луѓето, установите се еден од главните предмети на изучување на општествените науки како социологија, политички науки и економија. Установите се, исто така, клучна точка во правото.

Американскиот економист Даглас Норт ги дефинира институциите на следниот начин: „Институциите се правила на играта во општеството или, кажано поформално, тие се ограничувања, создадени од луѓето, кои ги обликуваат човечките интеракции.“ Притоа, Норт нагласува дека институциите имаат клучна улога зашто „тие ги определуваат поттиците за политичката, економската и социјалната размена“. Според американските економисти Дарон Аџемоглу, Сајмон Џонсон и Џејмс Робинсон, „добри економски институции се оние кои обезбедуваат заштита на правото на сопственост и релативно еднаков пристап кон еконосмките ресурси за поширокото население.“

## Наводи


Категорија:Политиколошки поими
Категорија:Економски поими
Тифусна салмонела

мини|Колонии на патогени бактерии кои растат на плоча за култура на агар - Salmonella enterica
**Тифусната салмонела** (лат. *Salmonella typhi*), род на инфекциски бактерии именувани според американскиот ветеринар Даниел Елмер Салмон, којшто прв успеал да ја изолира во 1885. Бактеријата се пренесува преку заразена живина, јајца и одредена друга храна. Досега се идентификувани три вида на салмонела: S. typhi, S. choleraisuis и S. enteriditis, која има повеќе од 1400 антигенски различни серотипови. S. typhi предизвикува тифусна треска. S. typhimurim, серотип на S. enteriditis, предизвикува salmonella gastroenterititis, еден вид на труење со храна кое предизвикува абдоминални болки, треска, гадење, повраќање и дијареа. Периодот на инкубација е 8 до 48 часа и нападот може да трае од 3 до 7 дена. Благите случаи најчесто се третираат со антидијаретични лекарства, додека за посериозните неопходни се антибиотици. Внимателно чистење и подолго готвење на храната се едни од можните начини за превенција од инфекции со salmonella.

Категорија:Бактериологија
Повраќање

**Повраќањето** или **блуење** (лат. *vomitus*, познато медицински со грчкиот термин **емеза**) претставува експулзија на содржината на желудникот преку устата. Најчесто повраќањето е претходено со гадење, потење и зголемена саливација, но може да се случи и сосема ненајавено. Контролирано е од посебен центар во мозокот, наречен центар за повраќање кој може да се надразни на повеќе начини. Најчесто, дразбата стигнува од гастроинтестиналниот тракт (уста, хранопровод, желудник и црева) кога било кој негов дел е премногу потечен, надразнет или иритиран. Нервни импулси, исто така, можат да пристигнат и од балансирачкиот механизам на внатршното уво. Центарот за повраќање тогаш испраќа импулси до абдоминалниот мускул задолжен за повраќањето. Мускулите на абдоменот тогаш се стегаат и дијафрагмата турка надолу. Овие контракции го притискаат абдоменот и го зголемуваат притисокот во него. Тогаш езофагниот сфинктер (мускулот помеѓу желудникот и езофагусот) се опушта со што дозволува на содржината на желудникот да излезе нагоре.

## Диференцијална дијагноза
Повраќање проследено со иритација на гастроинтестиналниот тракт може да се јави како последица од неправилна исхрана, труење со храна, желудечна надразнетост предизвикана од хемикали, лекарства, преголемо количество алкохол, гастроинтестинални обструкции, различни инфективни заболувања. Се јавува и во периодот на бременост и тоа почнувајќи од 5-тата или 6-тата, па сè до речиси 12-тата недела од бременоста и тоа како последица од варирањето на хормоналните нивоа.

Категорија:Рефлекси
Стварност

**Стварност** или **реалност** во секојдневна употреба значи „се што постои.“ Поимот „стварност“ во најслободна интерпретација, вклучува сè што е достапно и разбирливо за науките, филозофија, теологија или било кој друг аналитички систем. Стварност во оваа смисла може да вклучува и постоење и непостоење.

Во најстриктна смисла на европско-германската филозофија, постојата нивоа на градација во стварноста. Овие нивоа вклучуваат, од најсубјективно кон најстрого:

* Феноменолошка стварност
* Вистина
* Факт
* Аксиома

Други културни традиции, особено оние засновани на будизам, имаат други претстави за природата на стварноста: видете, на пример, самсара или маја.

## Поврзано
* Онтологија 
* симулирана реалност
* хиперреалност
* виртуелна реалност
* илузија

Категорија:Филозофија
Категорија:Метафизика

Категорија:Концепти во епистемологијата
Категорија:Филозофија на логиката
Категорија:Концепти во логиката
Категорија:Метафизички поими
Магија (илузија)

мини|200п|''Читање на мисли'', илузионистички трик од 1900

**Магија** (или **трик**) е уметност на забавување публика преку изведување на илузии што вчудовидуваат, често преку оставање на впечаток дека нешто невозможно е постигнато, речиси како изведув

Во работата за постигнувањето на чудесните ефекти и забавувањето на публиката се користат и научни достигнувања. Познати илузионистички постапки се:
* одење по јаже (индиски факири),
* лебдење без потпора, Крис Ејнџел
* зајак во шешир,
* обезглавен човек кој зборува,
* пресечена и одново составена жена (Буатиер де Колта),
* излегување од кафез во вода заклучен со катанци (Худини) и
* минување низ Кинескиот ѕид (Дејвид Коперфилд).

### Библиографија
*
*
*
*
*
*
*

## Надворешни врски
*Разоткриени најголемите магионичарски трикови („Идивиди“, 23 ноември 2011)

Категорија:Забава
Камен на мудроста

**Каменот на мудроста**, долго време „Свет Грал“ на западната алхемија, е митска супстанција што наводно може да претвори кој било метал во злато и/или да создаде еликсир што би ги направил луѓето бесмртни. **Големото дело** или **Магнум опус** се однесува на потрагата по овој камен.

Категорија:Алхемија
Категорија:Алхемиски супстанции
Електрон

**Електрон** (некогаш нарекуван **негатрон**; симбол **e<sup>−</sup>**) — субатомска честичка. Во еден атом, електроните кружат околу јадро од протони и неутрони. Зборот електрон потекнува од грчкиот збор ηλεκτρον, што значи *[[килибар]]*. Додавката *-он*, ја делат повеќето субатомски честички и се користи како аналогија на поимот јон.

Електроните имаат електричен полнеж и кога се движат, тие создаваат електрицитет. Поради тоа што од електроните зависи на кој начин еден атом се однесува во однос на другите атоми, тие имаат темелна улога во хемијата.

## Електронот како тема во уметноста и во популарната култура
* „Електрони“ - песна на македонската група „ПМГ Колектив“ од 2015 година.

## Наводи


Категорија:Елементарни честички
Категорија:Лептони
Категорија:Атомска физика
Категорија:Квантна електродинамика
Категорија:Спинтроника
Категорија:Грцизми
Повикувачки броеви во Македонија

мини|десно|300п|Карта на повикувачките броеви во Македонија
Меѓународниот повикувачки број за Македонија е **+389**.

Формати на броеви за Македонија:

**+389 2 xxxxxxx ** географски броеви - Скопје 
**+389 3x xxxxxx ** географски броеви 
**+389 4x xxxxxx ** географски броеви 
**+389 5xx xxxxx ** додадена вредност, заеднички приход, жешки линии 
**+389 7x xxxxxx ** мобилни 
**+389 8xx xxxxx ** бесплатни, заеднички трошок

**1xx** е генерален формат за краток број (на пр. 112 за итни случаи); форматот 10xx е за carrier access.

## Повикувачки броеви

## Мобилни префикси

## Итни телефонски броеви

Категорија:Комуникации во Македонија
Категорија:Повикувачки броеви во Европа
Сметководство

**Сметководство** е дисциплина што се занимава со запис, класификација, интерпретација и комуникација на финансиската информација. Практичарите се нарекуваат „сметководители“.

## Историја на сметководството
Историјата за сметководството датира уште многу одамна, уште кога се започнувало да се создаваат цивилизациите на светот( шумерите во Месопотамија, на пример), кога со обработување на земјата се дошло до заклучок дека е потребно да се запамнува точната вредност на земјоделските производи. Самото елементарно сметководство е споменато и во Библијата (Новиот завет), во книгата на Матеј (Матеј 25: 19). Во исламскиот Куран исто така се коментира за елементарно сметководство (Куран 2: 282).

[мини|десно|250п|''Портрет на Лука Пачоли'', насликан од [Јакопо де Барбари, 1495.]]
Во текот на 12 век, арапскиот писател Ибан Тајмијах пишува во својата книга Хизба („проверката“ или „пресметка“) дека пресметувањето на некои системни потреби од страна на муслиманите се употребувани уште од средината на седмиот век, попознати како *СЕ*. Оваа сметководствена практика подоцна била употребувана и од страна на римјаните и персијците.
Првата книга за сметководството била составена од хрватинот Бенедикт Кортулевиќ трговец од републиката околу Дубровник, Хрватска). Според други пак, создавач на првата книга по сметководство „Сè за аритметиката, геометријата, пропорциите и пропорционалноста“ („Summa de arithmetica, geometrica, proportioni et proportionalita “, Венеција, 1494 г.) бил Лука Пачоли. Книгата содржи одделна глава во која за првпат се опишува сметководствениот систем во Венеција.

## Поим
Сметководство е дисциплина што се занимава со запис, класификација, интерпретација и комуникација на финансиската информација. Практичарите се нарекуваат сметководители. Основата на секој сметководител треба да се темели врз националните сметководствени стандарди (U*S GAAP, General Accepted Accounting Principles*), меѓународните сметководствени стандарди (*IAS-International Accounting Standards*) и друго.
Секој кој се занимава со некоја стопанска дејност е должен да води евиденција според меѓународните стандарди.

## Видови на сметководство
Сметководството главно може да се подели на следниве видови:
* управувачко сметководство;
* финансиско сметководство;
* сметководство на трошоци.

## Поврзано
* Финансии;
* Сметка;
* Двојна евиденција.

*
Нова Македонија

**„Нова Македонија“** — најстариот дневен весник во Македонија. Првиот број излегол на 29 октомври 1944 година во Горно Врановци.

## Историја
thumb|лево|Лого на првиот број на весникот.
[мини|лево|Претседателот на ЦК на КПМ, [Крсте Црвенковски, на состанок со урединиците на Нова Македонија по земјотресот во Скопје во 1963]]
На третата седница на Президиумот на AСНОМ, која била одржана од 2 до 5 септември 1944, во манастирот Прохор Пчињски, била донесена одлуката за основање дневен весник. Веднаш потоа било задолжено Агитациско-пропагандното одделение (АГИТПРОП) при ЦК КПМ и Главниот штаб да формира и специјална комисија, која ќе го подготвува и ќе го издава овој дневен весник. За името на весникот уште веднаш паднале три предлози – Независна Македонија, Слободна Македонија и Нова Македонија. Најприфатливо било името Нова Македонија, бидејќи истакнувало дека станува збор за нова преродба, нова современа македонска држава, со поинакво општествено политичко уредување, со нови и поинакви принципи и начела на раководење и живеење. Иако битките за конечно ослободување биле во тек и интензивно се одвивале, во исто време до сите народноослободителни одбори и други органи и организации пристигнала директива на Поверенството за информации, во која дури и се дал потсетник за тоа „што да се пише во дописките“. Притоа се нагласува дека: 

Весникот нема да е еден сувоофицијален орган, кој ќе публикува само заповеди и решенија и ќе излегува само со некоја политичка статија, ами треба да се претвори во широк, масовен лист, да стане истински народен весник...

„Нова Македонија“ е првиот македонски дневен весник, основан со решение на Президиумот на АСНОМ. Првиот број е објавен на 29 октомври 1944 година во селото Горно Врановци, каде што денес се наоѓа првата печатница, претворена во музеј. За негов прв главен уредник е назначен Васил Ивановски. Првиот број, кој сè на сè имал 8 страници, излегол во мал тираж, а бил дистрибуиран до бригади, штабови и многу здруженија и претставувал прв официјален документ испечатен на кодифициран македонски јазик. Вториот број бил отпечатен во Битола, а од третиот (22 ноември) се печати и излегува во Скопје. Весникот излегол дури и на 27 јули 1963 година, ден по скопскиот земјотрес.

По бурните транзициски години, обновената „Нова Македонија“ почнала да излегува на 30 април 2008 година.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место
* Првиот број на „Нова Македонија“

Категорија:Македонски весници
Категорија:Демократска Федерална Македонија
Категорија:Печатени медиуми во Македонија
Категорија:Појавено во 1944 година во Македонија
Македонска стрељба

**Македонска стрељба** е уметничко движење во Република Македонија слично на многу попознатото словенечко движење Нова Словенечка Уметност (на германски Neue Slowenische Kunst). Движењето се развива во средината на 80-те години на 20-от век со центар во Скопје и во него се вклучени видни фигури од македонската уметничка сцена, ангажирани во различни музички и театарски проекти. Заради проблеми со тогашната политичка структура, ова движење полека исчезнува и остатоци од неговото постоење денес се видливи единствено во работата на групата Мизар (трето откровение).

## Поврзано

* Ристо Вртев
* Архангел

## Надворешни врски

* Велат дека сè е отсвирено - ние не веруваме во тоа! интервју со Љупчо Јолевски
* Групата „Мизар“ го доживува третото откровение

Категорија:Уметнички правци
Категорија:Историја на македонската музика
Асоцијација

Поимот **асоцијација** може да се однесува на било кое од следните:
* **[[Доброволна асоцијација]]** (често употребувано само како асоцијација) е група индивидуалци кои доброволно стапуваат во договори, експлицитни или имплицитни, за да формираат или за да дејствуваат како тело (или организација) за одредена цел.
* Во предметно-ориентирано програмирање, асоцијација е врска меѓу класи.
* Во статистика, асоцијација (статистика) доаѓа од две менливи што се поврзани.
* Во психологија, асоцијација е нешто поврзано во сеќавање или имагинација со одреден предмет или личност.
* Во археологија асоцијација е врска помеѓу предметите најдени заедно.
Беконов метод

**Беконовиот метод** е истражувачки метод развиен од Френсис Бекон. Тој е предвесник на научниот метод. Методот бил претставен во Беконовата книга *Novum Organum*, што значи *[[Нов Органон]]*, и тој требало да го замени методот претставен во Аристотеловиот *[[Органон]]*. Тоа е индуктивниот метод, што треба да го замени дедуктивниот.

Категорија:Филозофија
Категорија:Наука
Ристо Вртев

**Ристо Вртев** (роден на  година во ) — македонски музичар од крајот на 80-те години на XX век до денес, најпознат како композитор, текстописец и вокалист на музичката група Архaнгел. Претходно Вртев бил член на Мизар (прво откровение) и Инола X. Како гостин се појавува на албуми на Вања Лазарова и Кисмет, како и на компилацијата посветена на Мизар. Еден од главните личности во уметничкото движење Македонска Стрељба.

## Награди
* Орден за заслуги за Македонија во 2024 година

## Галерија

File:Arhangel performing on D Festival 2018 (4).jpg|Ристо Вртев на настап на Д Фестивал во Дојран 2018
File:Arhangel performing on D Festival 2018 (3).jpg|Ристо Вртев на настап на Д Фестивал во Дојран 2018


## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Македонски музичари
Категорија:Македонски филмски композитори
Категорија:Архангел
Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија
Пиринејски Полуостров

**Пиринејскиот Полуостров** (или **Ибериски Полуостров**, од шпански и ) — голем полуостров сместен на крајниот југозападен дел од Европа. На југ и на исток излегува на Средоземното Море, а на север и запад на Атлантскиот Океан. Пиринеите го формираат североисточниот дел од полуостровот, поврзувајќи го со остатокот од Европа. Кај Гибралтар на југ, Пиринејскиот Полуостров се приближува до Африка.

Плуостровот го добил името од планинскиот венец Пиринеи што се протегаат на него. Другото име „Ибериски Полуостров“ води потекло од стариот народ Ибери кој живеел на полуостровот во антиката.

## Држави и територии

## Јазици
* Андора
** каталонски
* Гибралтар
** англиски
* Португалија
** португалски
** мирандски (официјално признаен)
* Шпанија
** баскиски
** шпански (наречен и кастиљски)
** католонски (наречен и валенсиски)
** галисиски
** астурски (официјално признаен)
** окситански (локално: арански, официјално признаен)

## Предримски јазици
На Пиринејскиот Полуостров пред римското владеење се говореле следиве јазици:

* луситански
* аквитански
* иберски
* келтоиберски
* тартесиски

## Историја
Во 711 година маварската умајадска војска од Северна Африка направила инвазија на визиготска Христијанска Шпанија. Под водство на нивниот водач Тарик ибн-Зијад, тие влегле преку Гибралтар на 30 април, 711 г, и го потчиниле поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров под исламска власт цели осум години. Ал-Андалус (Арапски: الإندلوس) е Арапското име на Пиринејскиот Полуостров дадено од Муслиманските освојувачи.

Во средновековието, полуостровот бил дом на повеќе мали државички. Како и да е, овие држави се зголемувале на сметка на други, сè до завршувањето на Наполеоновите војни (вклучувајќи ја и Полуостровската војна) во 1815. Тогаш бил создаден тоа што денес е и современиот Пиринејски Полуостров, кој се состои од Шпанија, Португалија (без островите Сеута и Мелиља), територијата Гибралтар и Андора.

## Наводи

## Поврзано

* Пиринеи
* Ибери


Категорија:Јужна Европа
Категорија:Полуострови во Европа
Категорија:Региони во Европа
Џ. Д. Селинџер

**Џером Дејвид Селинџер** (англиски: *Jerome David Salinger*, роден на  - ) — американски писател, најпознат по романот „Ловецот во 'ржта“ (*The Catcher in the Rye*).

## Животопис
Џером бил единственото машко дете на Сол и Миријам Селинџер. Татко му бил увозник на деликатесна стока и, според некои извори, син на кливлендски рабин. Неговата мајка по мажењето го сменила своето име Марија Џилиќ во еврејското Миријам.

Селинџер останал верен на својот јунак Холден. Неговиот изолиран начин на живеење станал легенда, како и самото негово дело. Уште во 1953&nbsp;г. се повлекол од Њујорк во својата колиба во планините во Њу Хемпшир, а во 1965 година престанал да објавува и се повлекол далеку од очите на јавноста. Со децении, со него не било можно да се оствари контакт, а последното интервју го направил во 1980&nbsp;г.

## Творештво
Првата книга на Селинџер, единствениот роман кој го објавил), „Ловецот во 'ржта“, излегла од печат на 16 јули 1951&nbsp;г. На Селинџер му требале речиси 10 години да го напише ова дело, кое ги изразило сексуалните конфликти и егзистенцијални стравувања на младата генерација во повоена Америка, како и бунтот против лицемерноста и лагата во светот на главниот јунак, Холден Колфилд.

Селинџер е можеби најчитаниот писател на светот од они екои напишале малку - сѐ на сѐ, објавил четири книги проза, од кои само „Френи и Зуи“ (*Franny and Zooey*, 1961) донекаде го повторила огромниот успех на „Ловецот во 'ржта“.

Селинџер е автор на следниве дела:
* Ловецот во 'ржта (1951)
* Френи и Зуи (1961)
* За Есма: девет раскази
* Високо поткренете ја гредата на покривот, столари
* Симор: Вовед

## Наводи

*
Категорија:Американски писатели
Категорија:Родени во 1919 година
Категорија:Починати во 2010 година
Волфганг Амадеус Моцарт

мини|Волфганг Амадеус Моцарт
right|300px

**Волфганг Амадеус Моцарт** (германски: *Wolfgang Amadeus Mozart*; Салцбург,  —  во ) — австриски композитор, автор на 179 музички дела кој се смета за еден од најголемите композитори на европската класична музика. Тој создал неверојатно големо дело на камерни, симфониски, религиозни и оперски дела за различни соло инструменти, особено за пијано.

## Биографија
мини|Куќата во која е роден Моцарт

#### Детство
Вофганг Амадеус Моцарт е роден на 27 јануари 1756 година од татко Леополд Моцарт (1719–1787) и мајка Ана Марија, моминско презиме Пертл (1720–1778), во Салцбург.

На денот на погребот, Виена не му се оддолжила на човекот кој нејзиното име го прославил низ целиот свет. Моцарт бил погребан во заедничката гробница за сиромашни, а неговиот сандак никој не го испратил, освен неговото куче. Негови најпознати дела се оперите „Волшебната флејта“, „Свадбата на Фигаро“ и „Дон Жуан“.

## Влијание и значење

Гете имал високо мислење за творештвото на Моцарт кого го сметал за гениј. Според него, сите Моцартови дела имаат трајна вредност чија творечка сила ќе се пренесува од поколение на поколени и веројатно никогаш нема да се потроши.

## Моцарт како тема во уметноста и во популарната култура
Моцарт се јавува како вдахновение или тема во разни гранки на уметноста и во популарната култура, како на пример:
* „Моцарт во Прага“ — збирка поезија на чешкиот поет Јарослав Сајферт од 1951 година.

## Наводи


Категорија:Класицистички композитори
Категорија:Австриски композитори
Категорија:Луѓе од Салцбург
Категорија:Личности овековечени во споменикот „Валхала“
Ханибал Барка

**Ханибал Барка** (247 г. п.н.е. – 182 г. п.н.е) бил картагински воен командант, се смета за еден од најголемите воени команданти во историјата. Неговиот татко Хамилкарн Барка, бил истакнат картагиски војсководец за време на Првата пунска војна, неговите помлади браќа биле Маго и Хаздрубал, негов зет бил Хаздрубал Убавиот .

Најдобро е познат по неговите остварувања во Втората пунска војна, марширајќи со армија од Шпанија преку Пиринеите и Алпите во северна Италија и поразувајќи ги Римјаните во битките: кај реката Требија (218 п.н.е), Тразименското Езеро (217 г. п.н.е) и Кана (216 г. п.н.е). По Кана, Римјаните одбивале да се борат со него на отворени битки, и постепено ги освојувале градовите од јужна Италија кои му се приклучиле на Ханибал.

Со инвазија во Африка на Римјаните предводени од Скипион Африканец, го принудиле Ханибал во 204 г. п.н.е. да се врати во Африка, каде Сципио го победил во Битката кај Зама (202 г. п.н.е.).
### Картагина

### Баркиди

## Особини
## Подем
## Походот на Рим
## Смрт

## Наводи

 
## Надворешни врски

Категорија:Картагински војсководци
Дизајн

[мини|Столица во форма на лале, [Еро Саринен]]
**Дизајн** како процес може да преземе многу форми во зависност од предметот што се дизајнира и индивидуалецот или индивидуалците што учествуваат.

Во контекстот на применета уметност, инженерство, архитектура и други креативни дејности, *дизајн* е и именка и глагол. Дизајн во неговиот глаголски контекст е процес на создавање и развивање на план за естетски и функционален предмет, за што е потребно соодветно истражување, размислување, моделирање, прилагодување и ре-дизајн. Како именка, дизајн се користи и како финален план за дејство (цртеж, модел или друг опис), или резултат на следење на тој план за дејство.

## Поврзано
* Архитектура
* Комуникациски дизајн
* Веб дизајн
* Графички дизајн
* Индустриски дизајн
* Информациски дизајн
* Моден дизајн
* Внатрешен дизајн
* Театарски дизајн
* Универзален дизајн

Некои индустриски дизајни се сметаат и како класични уметнички дела, и како дела на инжинеринг.

## Наводи

*
Здравје

**Здравје** е состојба на целосна физичка, психичка и социјална благосостојба, а не само отсуство на болест или на телесни недостатоци. Оваа дефиниција е дадена од Светската здравствена организација (СЗО) и го опишува *човековото* здравје во неговата сеопфатна смисла. Иако оваа дефиниција била тема на многу контроверзности, главно заради недостатокот на практични вредности и проблемот создаден со употребата на зборот „целосна“, таа останува до сега како најистрајна. Постојат и бројни други дефиниции за здравјето: во поопшта смисла, здравјето претставува ниво на функционална или метаболна ефикасност на еден жив организам; кај луѓето, здравјето е општата состојба на човековото тело, ум и дух, обично значејќи отсуство на болест, повреда или болка (да се биде *„здрав“*).

Неколку класификациони системи, каков што е семејството на меѓународни класификации на СЗО, во кое спаѓаат Меѓународната статистичка класификација на болестите и сродните здравствени проблеми (МКБ) и Меѓународната класификација на функционирање, инвалидитет и здравје (МКФ), се често користени да се дефинираат и мерат компонентите на здравјето.

## Здравјето како тема во уметноста
* „Лажливото здравје“ - македонска народна приказна.
* „Химна на здравјето“ (*Гимн здоровью*) - песна на рускиот поет Владимир Мајаковски од 1915 година.

## Наводи

Категорија:Здравје
Категорија:Личен живот
Стакло

**Стакло** или **џам** — хомоген, аморфен и цврст материјал, што обично се произведува кога соодветно вискозен стопен материјал се лади многу брзо, така што не се дава доволно време за да се формира нормална кристална структура. Едноставен пример е кога шеќерот се топи и брзо се лади преку контакт со студена површина. Поимот стакло во секојдневна употреба се однесува на специфичен тип на стакло, засновано на силициум диоксид и се користи како материјал за различни објекти, контејнери и декорации.
мини|250px|лево|Римска стаклена чаша
## Стаклото како тема во уметноста и во популарната култура
* „Срце од стакло“ (англиски: *Heart of glass*) — песна на американската рок-група Блонди од 1978 година.
* „Кршење стакло“ (*Breaking Glass*) — песна на британскиот рок-музичар Дејвид Боуви од 1977 година.
* „Стакло“ (англиски: англиски: *Glass*) — песна на британската рок-група *Gang Of Four* од 1979 година.
* „Во стаклена куќа“ (англиски: *In A Glass House*) — песна од истоимениот музички албум на британската рок-група *[[Gentle Giant]]* од 1973 година.
* „Музеј на стаклото“ (англиски: *Glass Museum*) — песна на американската рок-група *Tortoise* од 1996 година.

## Наводи


Категорија:Материјали
Категорија:Амбалажни материјали
Категорија:Диелектрици
Категорија:Аморфни супстанции
Категорија:Вајарски материјали
Пластика

мини|Различни пластични предмети од секојдневието.
thumb|Знаците за рециклирање на пластични амбалажи
Поимот **пластика** опфаќа повеќе видови синтетички или полусинтетички производи на полимеризација. Тие се составени од органска кондензација или полимери за дополнување и често содржи други супстанции за подобрување на перформансот или економичноста. Постојат неколку природни полимери што општо се сметаат за „пластика“. Нивното име е изведено од фактот дека многу од нив ја имаат одликата пластичност. Пластиката може да се обликува во различни предмети, филмови или влакна, да се обликуваат и од нив да се прават предмети со различна форма, а може и да се бои во различни бои. Пластиките се отпорни на вода, атмосферски влијанија, корозија, на голем број хемикалии, а некои од нив издржуваат и високи температури. Пластичните производи имаат најразлични одлики како толеранција на топлина, тврдост, отпорност и други.

Поради разновидните и специфични својства, имаат големо економско значење и разновидна примена. Од пластични материјали се произведува облека, чевли, чанти, многу предмети што се користат во домаќинствата, како на пример, приборот за јадење, разни садови итн.

## Пластиката како тема во уметноста и во популарната култура
* „Мускул во пластика“ (англиски: *Muscle in Plastic*) — песна на британската рок-група Баухаус од 1981 година.
* „Полиетиленската Пам“ (англиски: *Polythene Pam*) — песна на британската група Битлси од 1969 година.
* „Пластика“ (*Plastique*) — песна на американската панк-група *[[D.R.I. (музичка група)|D.R.I.]]* од 1983 година.
* „Пластика“ — песна на српската рок-група Идоли од 1981 година.
* „Пластичен човек“ (*Plastikman*) — канадски техно-музичар (уметничко име на Ричи Хотин).
* „Пластика“ (*Plastique*) — песна на канадскиот техно-музичар Пластикмен (*Plastikman*) од 1994 година.

## Наводи

*
Категорија:Материјали
Категорија:Диелектрици
Филологија

**Филологија** е наука за античките текстови и јазици. Поимот оригинално значи љубов (грчки *philo-*) за учење и литература (грчки *-logia*). Во академските традиции на неколку народи, широко поимање на „филологија“ ја опишува студијата на јазикот заедно со неговата литература и историскиот и културен контекст што се неопходни за разбирање на книжевните дела и другите културно значајни текстови. Филологија на тој начин поврзува студии како граматика, реторика, историја, интерпретација на автори и др. Оваа дефиниција станува се поретка со време и поимот „филологија“ сè повеќе добива значење на студија на текстови од перспектива на историска лингвистика.

## Поврзано

* Кодикологија
* Лингвистика
* Палеографија
* Класична филологија

## Некои стари јазици
* Арамејски
* Латински
* Старогрчки
* Староегипетски
* Старомакедонски

Категорија:Филологија
Универзитет

**Универзитет** — институција за високо образование и за истражување, која доделува академски дипломи. Поимот универзитет потекнува од латинскиот збор *universitas*, што значи *[[корпорација]]*.

Во Македонија постојат следниве универзитети: 
* „Св. Кирил и Методиј“ (Скопје)
* Универзитет „Св. Климент Охридски“ (Битола)
* Универзитет „Гоце Делчев“ (Штип) 
* Државен универзитет во Тетово (Тетово) 
* Универзитет Евро-Балкан (Скопје) 
* Универзитет на Југоисточна Европа (Тетово)
* Европски универзитет - Република Македонија (Скопје).
* ФОН Универзитет (Скопје).

## Надворешни врски
* Ранг списоци на светските универзитети 
* Ранг список на македонските универзитети 

Категорија:Образование
Едмунд Хилари

**Едмунд Персивал Хилари** (,  - Окленд ) бил новозеландски планинар и истражувач, најпознат поради тоа што е првиот освојувач на Монт Еверест. Тој стигнал на врвот на 8.850-метарската планина на 29 мај 1953 г. со Непалецот Тенцинг Норгај.

Сер Едмунд бил единствениот жив Новозеланѓанин кој се појавил на банкнота.

Категорија:Новозеландски планинари
Категорија:Новозеландски дипломати
Категорија:Истражувачи на Антарктикот
Линус Торвалдс

thumb|200px|right|Линус Торвалдс

**Линус Бенедикт Торвалдс** () (роден на ) го има започнато развојот на Линукс, јадрото за оперативениот систем и моментално ја има улогата на координатор која најверојатно ќе ја зачува до крајот на животот.

Инспириран од Minix (јадро и оперативен систем развиени од Andrew Tanenbaum), почувствувал потреба за UNIX оперативен систем што ќе работи на неговиот домашен компјутер. Торвалдс го започнал развојот на Линукс јадрото работејќи во слободно време на своја опрема.

## Надворешни врски

www.kernel.org Кернел

Категорија:Финци
Категорија:Линукс
Категорија:Оперативни системи
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Членови на Кралската шведска академија на инженерските науки
Категорија:Фински Швеѓани
Категорија:Американски блогери
Категорија:Луѓе од Хелсинки
Линукс

::*Оваа статија се однесува на оперативниот систем ГНУ/Линукс. За јадрото Линукс, видете [[Линукс (јадро)]].*
[thumb|150px|[Такс, маскотата на Линукс]]
[220px|thumb|right|[ubuntu]]
**Линукс** (**Linux**) — јадро за оперативен систем. Започнат е како хоби проект на Линус Торвалдс во 1991, а со помош на огромен број програмери од целиот свет, денес е еден од најпознатите примери за Слободен софтвер. Терминот Линукс се однесува строго на Линукс кернелот и системи кои користат Линукс јадрото. Во повеќето традиционални Линукс систем е ГНУ/Линукс, кој е всушност комбинација на Линукс кернелот и ГНУ алатките. Оттаму, фер и правилно e користењето на терминот „ГНУ/Линукс“ во контекст на оперативниот систем во целост. Постојат повеќе од 300 различни дистрибуции на ГНУ/Линукс. На почетокот Линукс бил развиван и користен од страна на ентузијасти. Од тогаш па наваму како алтернатива на неслободните Unix и Microsoft Windows, Линукс ја има добиено поддршката на неколку од мамутите во индустријата за информатичка технологија како што се IBM и Hewlett-Packard. Линукс исто така станува сè попопуларен како оперативен систем за работни станици (работна површина). Аналитичарите го препишуваат овој успех на независноста од компаниите, ниската цена за имплементација, безбедноста и стабилноста.


Категорија:Слободни оперативни системи
Категорија:Фински пронајдоци
ГНУ/Линукс

**ГНУ/Линукс** е оперативен систем. Тој е брз, стабилен, безбеден и полн со можности. ГНУ/Линукс доаѓа со огромен број на апликации кои можете да ги користите во вашата секојдневна работа.

Најважната работа за ГНУ/Линукс е тоа што тој е Слободен Софтвер. Ова значи дека можете да го користите за каква било намена. Можете бесплатно да правите копии од софтверот и да им ги дадете на пријателите. Можете да го погледнете изворниот код на софтверот за да видите како тој работи или пак за да поправите некои грешки. Тоа се слободите кои доаѓаат со слободниот софтвер.

Категорија:Линукс
Кола (пијалак)

thumb|300px|right|Coca-Cola - водечка светска марка на кола пијалаци

**Кола** е сладок газиран пијалак, најчесто содржи кофеин и е со вкус на карамела. Вкусот на пијалакот понекогаш е од мешавина на вкусови на ванила, цимет и цитрусни овошја. Името доаѓа од овошјето со тврда лушпа кола (анг. kola nuts) кое првично се користело како извор на кофеин.

Пијалакот може да биде и без кофеин, иако некои луѓе (можеби со доза иронија) не се согласуваат таквиот пијалак да се нарекува со името *кола*, ниту производителите на кола пијалаци, ниту пак луѓето што ги конзумираат не би правеле таква разлика. Кола пијалаците најчесто се заблажуваат со сируп од пченка, но можат да се заблажат со шеќер или со вештачки заблажувач.

Големите производители на кола ги вклучуваат: Coca-Cola, Pepsi, Royal Crown, Virgin Cola и многу локални производители. Jolt Cola следат свој култ на кола со многу повеќе кофеин од останатите (всушност и од сите газирани пијалаци), со посебен исклучок на германската Afri-Cola. Inca Kola е друг бренд кој се рекламира во многу 
држави од страна на компанијата Coca-Cola и е најпродаван во некои земји од Јужна Америка. Tukola и Tropicola се брендови од Куба, кои се продаваат и во Италија исто така. Постои и слободен за користење (анг. open source) рецепт за кола пијалак, наречен OpenCola.

Во 2002 година нов бренд, Mecca Cola, наменета за муслиманските потрошувачи (со слоганот *Размислувај Муслимански, Пиј Муслимански*), бил лансиран во Франција од страна на Tawfik Mathlouthi, инспириран од иранската Zamzam Cola. Производот бил пуштен во продажба во Обединетото Кралство во 2003 година. Сличен производ со сличен концепт, Qibla Cola, бил лансиран во 2003 година во Обединетото Кралство. Cola Turka, Турски бренд, и zelal Cola се исто така популарни меѓу муслиманите во Германија.

## Поврзано
* Безалкохолни пијалаци
* OpenCola
* Сода

## Надворешни врски
* рецептот за OpenCola
* Статија за легална дрога; ниво на кофеин во безалкохолните пијалаци 

Категорија:Безалкохолни пијалаци
Категорија:Американски пронајдоци
Алкохол

рамка|right|Хидроксилната (OH) функционална група во молеклула од алкохол
Во општа употреба, зборот **алкохол** (од Арапски *al-khwl* الكحول, или al-ghawl الغول) најчесто се однесува на етанол, познат и како зрнест алкохол (направен од житни растенија), или, пак, на било кој пијалак кој содржи етанол (види алкохолен пијалак). Последица на ова значење е поимот алкохолизам (зависност од алкохол). Другите форми на алкохол најчесто се именуваат со појаснувачка придавка, на пример *[[изопропил алкохол]]*, или со наставката *-ол*, како во *изопропанол*.

Во хемијата, **алкохол** е поопшт поим, кој се применува за секоја органска супстанца во која хидроксилната (-*[[кислород|O]][[водород|H]]*) група е поврзана со јаглероден атом, кој, од друга страна, е поврзан со други водородни и/или јаглеродни атоми. Општата формула за едноставен алкохол кој не содржи прстени е **C<sub>n</sub>H<sub>2n+1</sub>OH**.

Гледан како дрога, често алкохолот (етанолот) е причина за ефекти кои го забавуваат човечкиот централен нервен систем.

## Реакции
### Оксидација
Првичните алкохоли (R-CH2-OH) можат да се оксидираат до алдехиди (R-CHO) или до карбоксилни киселини (R-CO2H), додека вторичните алкохоли (R1R2CH-OH) се оксидираат до кетони (R1R2C=O). Третичните алкохоли (R1R2R3C-OH) не се оксидираат.

500п|мини|центар|Механизам на оксидација на првичен алкохол

## Галерија

Податотека:60. Алкохол во течен азот и негово горење.ogg|Алкохол во течен азот и негово горење

## Наводи



Категорија:Функционални групи
Категорија:Антисептици
Балтичко Море

мини|250п|Сателитска снимка на Балтикот
**Балтичкото Море** — море во северна и североисточна Европа и со Северно Море е поврзано со тесните протеци Скагерак и Категат кои се наоѓаат помеѓу Данска од една и Скандинавскиот Полуостров од друга страна.

Поради неговата голема географска ширина, малите протоци со Северно Море кои не дозволуваат голема размена на вода, големиот прилив на слатка вода и ладната клима, ова море е едно од најслатките мориња на светот. Поедини негови делови во текот на годината се замрзнати.
На неговите брагови излегуваат Данска, Шведска, Финска, Русија, Естонија, Летонија, Литванија, Полска и Германија. Според важноста на земјите кои овде се наоѓаат, како и според обемот на сообраќајот кој овде се одвива, Балтичкото Море може да се нарече „Северно“ Средоземно Море.

## Поврзано
* Список на острови во Балтичкото Море
* Балтички Регион
* Балтички држави
* Северна Европа

## Надворешни врски
* Балтичко Море I 
* Балтичко Море II 
* Балтичко Море III 


Категорија:Мориња во Европа
Категорија:Мориња во Данска
Категорија:Мориња во Русија
Филм (појаснување)

**Филм** може да се однесува на:
* Филм, форма на културата, позната како „седма уметност“, која користи подвижни слики и звук
* Фотографски филм, ливче пластика кое се користи за фотографија
* Мембрана, тенка кожичка или каква било прекривка или облога, било проѕирна или непроѕирна
* Корекциски филм, начин на поправање на грешките со машина за пишување
* „Филм (филм)“, филм напишан од Семјуел Бекет
* „Филм (музичка група)“, хрватска рок група.
* „Total Film“, британски магазин
Алпи

**Алпите** (; ; ; ; ; ) е името на едни од најголемите планински вериги во Европа, протегајќи се од Австрија и Словенија на исток; преку Италија, Швајцарија, Лихтенштајн и Германија; до Франција на запад.

Највисокиот врв на Алпите е Монблан, на 4.810 метри (15,775 стапки) од италјанско-француската граница. Сите главни врвови на Алпите можат да се најдат на списокот на планини на Алпите и на списокот на врвови на Алпите според еминентност.

Името „Алпи“ е изведено од француското од латински *Alpes*, кое можеби е во сродство со латинското *albus* („бело“). Германското *Albe*, *Alpe* или *Alp* (од старогорногерманското *alpâ*, во множина *alpûn*) во еднина значи „alpine pasture“, а само во множина може да се однесува на планинската верига како целина.

## Алпите како тема во уметноста и во популарната култура
* „Тартарен на Алпите“ - роман на францускиот писател Алфонс Доде од 1885 година.
* „Некогаш, на Алпите“ (*Некад, у Алпима*) - песна во проза на српскиот писател Иво Андриќ.

## Поврзано
* Северни Варовнички Алпи
* Јулиски Алпи
* Динариди
* Јужни Алпи (Нов Зеланд)

## Наводи

Категорија:Планини во Европа