open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Оскар за најдобро оригинално сценарио

**Оскар за најдобро оригинално сценарио** — Награда од Академијата за филмски уметности и науки (АМПАС) за најдобро сценарио кое не се заснова на претходно објавен материјал. Наградата за првпат била доделена во 1940 година како одделна награда од наградата Оскар за најдобра приказна. Од 1957 година, овие две категории биле споени.

## Рекорди
Вуди Ален има најмногу номинации во оваа категорија - 16 и најмногу освоени награди - 3 (*[[Ени Хол]]*, *[[Хана и нејзините сестри (филм)|Хана и нејзините сестри]]* и *[[Полноќ во Париз]]*). Педи Чајефски и Били Вајлдер исто така имаат освоено три Оскари за сценарио: Чајефски освоил два за оригинално сценарио (*[[Болница (филм)|Болница]]* и *[[Телевизиска мрежа (филм)|Телевизиска мрежа]]*) и еден за адаптирано сценарио (*[[Марти]]*), а Вајлдер освоил еден за адаптирано сценарио (*[[Изгубен викенд]]*, заедно со Чарлс Бракет) и две за оригинално сценарио (*[[Булевар на самракот (филм од 1950)|Булевар на самракот]]*, заедно со Бракет и Д.М. Маршман Џуниор, и *[[Апартман (филм)|Апартман]]*, заедно со IAL Diamond)

Вуди Ален го држи и рекордот за највозрасен победник (76) за *[[Полноќ во Париз]]*. Бен Афлек е најмладиот победник (25) за *[[Добриот Вил Хантинг|Добариот Вил Хантинг]]*, напишано заедно со Мет Дејмон (27).

Рихард Швајцер бил прв што ја добил наградата за филм кој не е на англиски јазик, *Марија-Луиза* . Други победници за неанглиско сценарио се Алберт Ламорис, Пјетро Герми, Клод Лелуш, Педро Алмодовар, Бонг Џун-хо и Хан Џин-вон. Ламорис исто така е дополнително единствена личност која некогаш победила и била номинирана за најдобро оригинално сценарио за краток филм (*[[Црвениот балон (филм од 1956)|Црвениот балон]]*, 1956).

Муриел Бокс (*Седмиот вел*) била прва жена која победила во оваа категорија; таа наградата ја поделила со нејзиниот сопруг Сиднеј Бокс. Тие се, исто така, прв брачен пар кој победил во оваа категорија.

Во 1996 година, Џоел Коен и Итан Коен станале единствени браќа кои победиле во оваа категорија (за *[[Фарго]]*). Френсис Форд Копола (*[[Патон|Паттон]]*, 1970)  и Софија Копола (*[[Изгубени во преводот (филм)|Изгубени во преводот]]*, 2003) се единствен пар татко-ќерка кој победил.

Престон Стурџес бил номиниран за два филма во иста година (1944): *Поздрави го освојувачкиот херој* и *Чудото од Морганс Крик*. Оливер Стоун го постигнал истото во 1986 година, за *[[Вод на смртта]]* и *[[Салвадор (филм)|Салвадор]]*.

Џордан Пил е првиот и досега единствен Афроамериканец кој победил во оваа категорија за *[[Бегај!|Бегај]]* во 2017 година.

Бонг Џун-хо и Хан Џин-вон се првите азиски сценаристи кои добиле награда за сценарио, за *[[Паразит (филм)|„Паразит“]]* од 2019 година. 

## Наводи

Категорија:Оскар
Категорија:Добитници на Оскар за најдобро оригинално сценарио
Категорија:Филмски награди за сценарио
Џорџ Форман

мини|Фотографија од Џорџ Форман
**Џорџ Едвард Форман** (;  – ) ― американски професионален боксер, познат и како „**Големиот Џорџ**“ (анг: Big George), а неговата боксерска кариера траела од 1967 до 1997 година. Тој е двократен светски првак во тешка категорија и има олимписки златен медал.

По проблематичното детство, Форман почнал да се занимава со аматерски бокс и на Летните олимписки игри 1968 година освоил златен медал во тешка категорија. Следната година станал професионален боксер, а во 1973 година ја освоил светската титула во тешка категорија со неверојатен нокаут во втората рунда на дотогаш непоразениот Џо Фрејзер. Тој двапати го одбранал појасот, а потоа го претрпил својот прв професионален пораз од Мухамед Али во незаборавниот боксерки меч Rumble in the Jungle во 1974 година. По поразот од Џими Јанг во 1977 година, поради што не можел да биде предизвикувач во меч за титула, Форман истата година се повлекол од професионалниот бокс.

Следејќи го своето (како што тој го нарекол) религиозно богојавление, Форман станал ракоположен христијански министер. Десет години подоцна најавил враќање во професионалниот бокс, а во 1994 година на 45 години со нокаутирање на 26-годишниот Мајкл Мурер ги освоил обединетите првачки титули во ВБА, ИБФ и во тешка категорија. Набргу потоа, наместо наместо да ја брани титулата се откажал од појасот на ВБА, а по една успешна одбрана на титулата против Аксел Шулц, Форман на 28 јуни 1995 година се откажал и од титулата во ИБФ. Со 46 години и 169 дена, тој бил најстар светски првак во тешка категорија во историјата. Форман е највозрасен светски првак во бокс во тешка категорија и втор по старост во сите тежински категории по Бернард Хопкинс (во полутешка категорија). Од боксувањето се повлекол во 1997 година (на 48 години), со конечен успех од 76 победи (68 нокаути) и 5 порази.

Форман е внесен во Светската боксерска куќа на славата и Меѓународната боксерска куќа на славата. Џорџ Форман се наоѓа на осмо место на листата од најдобри боксери во тешка категорија на сите времиња од Меѓународната организација за истражување на боксот. Во 2002 година,  го прогласил за еден од 25-те најголеми борци во претходните 80 години. *Тhe Ring* го ставил на деветто место на лиситата на боксери со најдобар удар на сите времиња. Покрај тоа што е успешен боксер, исто така е успешен претприемач и познат по неговата George Foreman Grill. Во 1999 година, Форман ги продал комерцијалните права на скарата за 138 милиони долари.

## Наводи

Категорија:Освојувачи на златен медал на Олимписки игри за САД во бокс
Категорија:Американски боксери
Категорија:Боксери во тешка категорија
Категорија:Афроамерикански боксери
Категорија:Олимписки прваци во бокс
Категорија:Прваци од Светската боксерска асоцијација
Категорија:Прваци од Меѓународната боксерска федерација
Категорија:Американски протестанти
Куќа на славата на текстописците

**Куќа на славата на текстописците** (анг: *Songwriters Hall of Fame (SHOF*)) е американска институција основана во 1969 година одЏони Мерсер, Абе Олман и Хауи Ричмонд за да им оддаде признание на заслужните текстописци на песни од популарната американска музика. Не само што им се оддава признание на етаблирани текстописци, туку институцијата е вклучена и во развој на нови таленти за пишување песни на англиски јазик преку работилници, изложби и стипендии. Развиени се многу програми за совладување на техниките на пишување песни и за откривање на нови текстописци на англиски јазик. Нил Роџерс е претседател на организацијата.

Куќата на славата била основана во 1969 година, а во 2010 година, била поставена интернет изложба во Гремиевиот музеј на L.A. Live во Лос Анџелес. Куќата нема постојана адреса, а бидејќи наградите не се пренесуваат на телевизија, нема да има друга дигитална снимка од настанот.

Има многу примери кога два текстописци кои соработувале се примени заедно, при што секоја личност се смета за одделен учесник. Во првата година биле примени 120 музичари, а многумина од нив имале професионално партнерство, како Роџерс и Хамерштајн. Следеле Бурт Бачарах и Хал Дејвид во 1972 година. Бети Комден и Адолф Грин биле избрани во 1980 година, а Либер и Столер биле примени во 1985 година. Џон Ленон и Пол Макартни биле примени во 1987 година. Истата година, Гери Гофин, Керол Кинг, Бери Ман и Синтија Веил биле примени во SHOF. Екипата од Motown 's Holland-Dozier-Holland добила признание следната година. Елтон Џон и Берни Таупин биле меѓу избраните во 1992 година, а тројцата браќа од поп-музичката група Bee Gees биле примени во 1994 година. Queen била прва рок група од која сите членови биле примени во 2003 година. Пет членови на Earth, Wind &amp;amp; Fire биле во класата во 2010 година. Четворица членови на „Kool and the Gang“ биле одликувани во 2018 година. До 2019 година, 461 лице биле примени во SHOF. 

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* NAMM Oral History Interview with Linda Moran June 12, 2013

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Награди за текстописци
Категорија:Музички куќи на славата
Категорија:Американски музички награди
Исус Навин (библиска книга)

**„Исус Навин“** — книга од Стариот завет која спаѓа во групата на историски книги.

## Содржина
По смртта на Мојсеј, Господ го назначува Навиновиот син Исус како водач на Евреите, давајќи му задача да го пренесе народот преку реката Јордан и да го донесе во ветената земја. Пред поаѓањето, Исус испраќа двајца извидници во градот Ерихон, а тамошниот владетел дознава за нив и испраќа потера по нив. Меѓутоа, нив ги крие блудницата Раав, а тие пак ѝ ветуваат дека нејзиното семејство нема да настрада кога Евреите ќе го заземат градот. За време на преминувањето на Јордан, напред одат левитите кои го носат ковчегот на заветот, а кога тие доаѓаат до средината на реката, тогаш се случува чудо — водата престанува да тече, па народот ја минува реката газејќи по сува почва, а откако луѓето минуваат, реката продолжува да тече. Затоа, Исус наредува еврејските старешини да земат камења од реката и да ги чуваат како спомен на преминувањето на Јордан. Шест дена, Евреите го обиколуваат Ерихон носејќи го ковчегот на заветот, а седмиот ден го обиколуваат седумпати при што трубат со труби, а народот вика на цел глас и така се уриваат ѕидовите на градот. Евреите го опустошуваат Ерихон, но Раав и нејзиното семејство ги поштедуваат. Исус наредува ограбеното богатство од градот да се однесе во светилиштето на Бога при што никој не смее да земе нешто од проколнатиот град. Меѓутоа, еден човек зема облека, злато и сребро, па поради тој грев, Господ ги казнува Евреите кои се поразени при опсадата на градот Гај. Исус го пронаоѓа престапникот кого го убива народот, а потоа голема еврејска војска го уништува градот Гај при што Исус го обесува гајовиот цар на дрво. Неколку околни народи се исплашени од наездата на Евреите и се предаваат без борба, согласувајќи се да им служат на освојувачите. Вкупно, еврејската војска победува 31 владетел, уништувајќи многу градови, грабајќи го нивниот имот и убивајчи ги луѓето. Така, Евреите ја освојуваат целата земја која им ја ветил Господ, по што Исус и старешините им ја распределуваат освоената земја на деветте племиња, а Исус задржува еден град за себе.

По завршената поделба на земјата, следејќи ја божјата заповед, Исус и старешините определуваат три града за да служат како засолниште на луѓето кои ќе извршат случајно, ненамерно убиство. Бидејќи на левитите не им е дадена земја, според божјата заповед, пшределуваат 48 градови во кои може да се населат. По некое време, остарениот Исус го собира народот, повикувајќи го да му биде послушен на Бога, а луѓето се колнат дека ќе му служат на својот Бог, поставувајќи еден камен како сведоштво на заветот. Најпосле, Исус умира на 110-годишна возраст, а луѓето го погребуваат заедно со камените ножеви со кои го обрезал машкото население пред влегувањето во ветената земја. Исто така, народот ги погребува и коските на Јосиф, пренесени од Египет. Потоа, умира и првосвештеникот Елеазар, а неговата положба ја презема син му. Меѓутоа, наспроти дадениот завет, потомците на Израилот почнуваат да им служат на боговите на околните народи, а Господ ги казнува така што тие живеат поробени во текот на 18 години.

## Наводи
Осмата врата

**„Осмата врата“** (српски: *Осма врата*) — филм на режисерот Никола Танхофер од 1959 година. Главните улоги ги играат: Миливоје Живановиќ, Рада Ѓуричин, Љиљана Крстиќ и Слободан Перовиќ.

## Синопсис
Дејствието на филмот се одвива во Белград за време на германската окупација во Втората светска војна. Еден универзитетски професор не се меша во политиката и во воените работи, но неговата положба се менува кога случајно во неговите раце доаѓа списокот со имињата на припадниците на движењето на отпорот...

## Наводи

Категорија:Српски филмови
Категорија:Црно-бели филмови
Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на Авала филм
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1959 година
Категорија:Филмови на Никола Танхофер
Категорија:Филмови со Миливоје Живановиќ
Категорија:Филмови со Рада Ѓуричин
Категорија:Филмови со Љиљана Крстиќ
Категорија:Филмови со Слободан Перовиќ
Категорија:Филмови со Нада Шкрињар
Категорија:Филмови со Јован Милиќевиќ
Категорија:Филмови со Милан Пузиќ
Категорија:Филмови со Милан Срдоч	
Категорија:Филмови со Маријан Ловриќ
Категорија:Филмови со Павле Вуисиќ	
Категорија:Филмови за Втората светска војна
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Белград
Филип Гачевски

**Филип Гачевски** (роден на 17 август 1990 г.) — македонски професионален фудбалер кој игра на позицијата голман во Вардар.

## Клупска кариера
Гачевски ја започнал својата професионална кариера во неговиот роден град, Мурска Собота, во клубот Мура 05. Во летото 2010 година, тој преминал во редовите на австрискиот бундеслигаш ФК Капфенберг, а во текот на неговиот престој во Австрија, тој исто така бил позајмен на второлигашот Луштенау 07, во сезоната 2012–13.

Во јуни 2014 година, Гачевски потпишал договор со Брегалница, каде што се задржал само една сезона, во која успеал да го собори рекордот на Томе Пачовски, за најмногу минути без примен гол во македонската прва лига, поставувајќи нов рекорд од 912 минути.

Во јуни 2015 година, Гачевски потпишал тригодишен договор со Вардар. Тој бил дел од историскиот успех на *црвено-црните* во сезоната 2017–18, кога Вардар станал првиот македонски клуб со учество во групната фаза од Лига Европа, и бил во почетниот состав во двете победи над турскиот прволигаш Фенербахче во плејоф фазата. Во сезоната 2018–19, тој го израмнил рекордот на Томе Пачовски од 19 натпревари без примен гол во една натпреварувачка сезона од македонското првенство. Во летото 2020 година, по пет сезони во Вардар, каде што ја носел капитенската лента и со кого освоил три титули во македонската прва лига, Гачевски се разделил со клубот.

По една сезона помината на Кипар, во клубот Еносис Паралимни, Гачевски повторно се вратил во Вардар, потпишувајќи тригодишен договор со *црвено-црните* во декември 2021 година. На 26 април 2023 година, во победата од 3–0 над Слога Виница во втората македонска лига, Гачевски прославил јубилеј од 100 натпревари во дресот на Вардар без примен гол.

## Постигнувања

*Македонска прва лига (3): 2015/16, 2016/17, 2019/20
*Суперкуп на Македонија (1): 2015

**Поединечни**
*Најдобар фудбалер во македонската прва лига: 2015

## Наводи

## Надворешни врски
*

Категорија:Македонски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)
Категорија:Фудбалери на ФК Брегалница 2008
Категорија:Родени во 1990 година
Категорија:Македонци во Словенија
Стригарница

мини|285x285пкс|Австралиска стригарница
**Стригарница** — место каде што се стрижат овци. 

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Земјоделство
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Дримколски манастир

**Свети Архангел Гаврил** — поранешна црква и манастир во голобрдскотото село Дренок, Општина Струга. Се наоѓа на територијата на Струшкото архијерејско намесништво во Дебарско-кичевската епархија на МПЦ - ОА.

## Местоположба
Манастирот се наоѓал на 5&nbsp;км северно од селата Модрич и Дренок и на околу 7,5&nbsp;км југоисточно од Џепиште. Месноста е јужно од Требишка Река, недалеку границата со Албанија, преку која е македонското село Требишта. Делот крај регионалинот пат Струга-Дебар (Р1201) го носи името Три Чешми.

## Историја
На оваа месност се наоѓа археолошкото наоѓалиште Манастирец, каде има остатоци од црква од доцниот среден век. Миленко Филиповиќ запишал месни преданија кои исто така кажуваат дека тука имало манастир посветен на Свети Илија. Областа се нарекувала Манастирец, во која до 1957 г. се наоѓала Општина Манастирец. Освен „Св. Илија“ имало уште три цркви — „Пресв. Богородица“, „Св. Архангел“ и „Св. Ѓорѓи“. Едно од ридовите што останале во Албанија се нарекува Свети Илија, а над манастирот има Попова Чешма. Се вели дека Турците го срушиле манастирот до темел и каменото корито на Попова Чешма го однеле во Требишта. Кај Попова Чешма бил откриен и камен со натпис, но требишките муслимани го скриле. Во 1934 г. во Требишта сè уште живеела муслиманка чиј татко бил поп во Манастирец.

Во 1918-1920 г. поголемиот дел од Голо Брдо влегол во Кралството СХС. При враќањето на Требишта во Албанија, дел од атарот на селото крај реката Црвеница останал во Кралството СХС. Државната граница минува низ Црквишта десно од Црвеница и Бела Вода лево од Црвеница, при што во Албанија останал ридот Градиште. Крај патот имало само еден ан наречен Требишки ан.

Во 1920-тите околу анот се изградени уште неколку градби, а во 1930-1932 г. е подигнат и голем манастир посветен на Соборот на Архангел Гаврил. Црквата била монументална камена градба, можеби една од најголемите во Струшко, со димензии од 23 × 15&nbsp;м. Покривот бил со ќерамиди, таванот премачкан со варов малтер, а внатре имало дрвен иконостас.

Во 1944 г. манастирот изгорел. Денес црквата е полусрушена, со паднат покрив.

Манастирот располагал со голем имот, чии граници на север достигале до реката Црн Дрим, на запад до државната граница со Албанија, на север до реката Црвеница, а на југ до општинската шума.

По заземањето на Југославија во 1941 г., манастирот влегол во надлежност на Општина Манастирец под италијанска окупација. Во овој период монасите го напуштиле манастирот и грижата за него им ја оставиле на свештениците од Модрич и Дренок. Последниот свещеник кој служел во манастирот есента 1944 г. бил Милан Јованоски од Модрич, а на крајот од 1944 г. манастирт бил запален и ограбен. Селаните од Модрич и Дренок се обиделе да го изгаснат пожарот, но успеале да спасат само малку икони, подоцна пренесени во Модрич. Овие икони потоа се пренесени во дрвен параклис кои мордичани го подигнале во месноста Напреслок и го посветиле на Архангел Гаврил. Пролетта 1971 г. параклисот изгорел во пожар заедно со иконите.

## Наводи

Дренок
Категорија:Бигорски манастир
Ана Дере

**Ана Дере** или **Трипотамос** (, *Ανά Ντερέ*) — река во Берско, Егејска Македонија која поминува низ градот Бер.

## Опис
Реката извира од јужните делови на планината Каракамен, јужно од с. Кастанија. Тече во североисточен правец и минува низ с. Топљани. Кај некогашното село Горна Лужица свртува на северозапад, го одминува с. Лужица (Долна Лужица) и ја прима големата лева притока Гавана. Продолжува на североисток и проаѓа низ северозападните населби на градот Бер. Тука на реката стои стариот Синан-бегов мост, изграден во 1585-86&nbsp;г.

Откако ќе го напушти градот, тече на североисток и кај Нова Луковица се влева во реката Мегленица како нејзина десна притока.

## Притоки
**→ лева, ← десна**
:* → Гавана
:** ← Карадере

## Поврзано
* Синан-бегов мост
* Бер

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Реки во Егејска Македонија
Категорија:Бер
Категорија:Бистрички слив (егејски)
Кирли Дервент

**Кирли Дервент** (, , во превод *Валкан Превој*) — планински превој во Леринско, Егејска Македонија.

## Опис
Превојот се наоѓа ма височина од 760&nbsp;м меѓу ридовите Кара Дуру (1.009&nbsp;м, дел од Нередска Планина) на запад и планината Мала Ниџе (Стрмно Брдо, 857&nbsp;м, дел од Ниџе) на исток. Во Кирли Дервент се наоаѓа селото Церово. Претставува важна сообраќајница која ја поврзува котлината Пелагонија на север со котлината Сариѓол на југ, и низ него минува државниот пат Елевсина - Негочани (EO3) и железница. Превојот е кривулест и широк 100-300&nbsp;м со стрмни карпести страни високи до 1000&nbsp;м.

## Историја
Низ историјата на овој превој се случиле бројни вооружени судири. Во 358&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. се одиграла Битката во долината на Еригон, веднаш западно од Кирли Дервент, во која Филип II Македонски им нанел решителен пораз на Дарданците. На 19 октомври 1912 г. за време на Првата балканска војна превојот бил заземен во заедничка акција на грчката армия и Костурската соединета чета на војводата Васил Чакаларов. На 19 август 1916 г. во Првата светска војна за време на Леринската битка, VIII пешадиска тунџанска дивизија на Бугарската армија успеала да го заземе Кирли Дервент по тешки борби со Антантата. Во Втората светска војна превојот е освоен од I оклопна СС-дивизија „Телесна гарда на Адолф Хитлер“ по ожесточената Битка кај Баница.

## Наводи

Категорија:Планински превои во Егејска Македонија
Категорија:Суровичево
Категорија:Ниџе
Категорија:Нередска Планина
Градишта (Друшка)

**Градишта** () — археолошко наоѓалиште од типот на древна населба кај селото Друшка, Воденско, Егејска Македонија.

Наоѓалиштето се наоѓа југоисточно од Друшка, на истоимениот рид Градишта. Било населено во праисторијата, а потоа од древните Македонци во класичниот и хелинистичкиот период.

Во 1999 г. наоѓалиштето е прогласено за заштитен археолошки споменик.

## Поврзано
* Сарацина — населба од неолитот кај селото
* Mutatio ad Duodecim — одмориште кај селото на патот Вија Егнација

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Воден (општина)
Тонтон Макут

**Тонтон Макут** (хаитски: *Tonton Makout*) само **Макут** ―  тајна полиција и лична милиција на хаитскиот диктатор Франсоа „Папа Док“ Дувалие, организирани во форма на паравоени единици кои го поддржувале неговиот режим. Макут биле основани во 1959 година по неуспешниот државен удар против Дувалие постариот. Во 1970 година, милицијата била преименувана во Волонтери за национална безбедност (**' **VSN*'). Хаиќаните оваа единица ја крстиле по лик од [[Хаитинска митологија|хаитската митологија]], кој ги киднапира и казнува непослушните деца така што ги става во вреќа () пред да ги изеде за појадок.

== Историја ==
По [[Јули 1958 година обид за државен удар на Хаити|обидот за државен удар на Хаити (јули 1958 година)]] против претседателот [[Франсоа Дувалие]], тој направил чистка во армијата и во организациите задолжени за спроведување на законот на Хаити и егзекутирал многу офицери бидејќи ги сметал за закана за неговиот режим. За да се спротивстави заканата, тој создал паравојска. Во 1959 година, била наречена  („Мажи со качулка“). Потоа биле преименувани во  (*Цивилна милиција*), а од 1962 година,  ( *Волонтери за националната безбедност'', или VSN). Откако без очигледна причина почнале да исчезнуваат луѓе, народот на Хаити почнал да ги нарекува Тонтон Макут.

Дувалие, за да ја потисне политичката опозиција, го овластил Тонтон Макут да врши систематско насилство и кршење на човековите права. Тонтон Макут убиле од 30.000 до 60.000 Хаиќани.

Во текот на 1960-тите и почетокот на 1970-тите на чело на Тонтон Макут бил Лакнер Камброн. Поради неговата суровост го добил прекарот „Вампир од Карибите“. Прекарот делумно се должи на тоа што преку неговата компанија „Хемокарибиан“ изнудувал крвна плазма од месното население наменета за продажба (5 тони месечно) во американски лаборатории. Тој на медицинските факултети во САД продавал трупови кои претходно ги купувал од болниците во Хаити за 3 долари по труп. Ако во болниците немало доволно трупови, биле користени погребалните домови. Во 1971 година, претседателот Дувалие починал а неговата сопруга и неговиот син Жан-Клод „Бејби Док“ Дивалие наредиле Камброн да се протера од државата. Камброн се преселил во Мајами, каде што живеел до неговата смрт во 2006 година.

Членовите од Тонтон Макут биле насекаде на гласачките места на претседателскиот референдум во 1961 година, на кој Дувалие добил нов мандат. По официјалното пребројување на гласовите бил избран за претседател со резултат 1 320 748  наспроти 0 за противникот. Тие повторно биле присутни на гласачките места во 1964 година, кога Дувалие одржал уставен референдум со кој бил прогласен за доживотен претседател. 

## Поврзано

* Милиција
* Паравојска
* Полициска држава
* Тајна полиција
* Црни кошули

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Тајна полиција
Категорија:Паравоени организации
Сарацина

**Сарацина** () — археолошко наоѓалиште од типот на древна населба кај селото Друшка, Воденско, Егејска Македонија.

Наоѓалиштето е сместено недалеку југоисточно од Друшка, во индустриската зона. Претставува неолитска населба со две праисториски могили.

Во 1999 г. местото е прогласено за заштитен археолошки споменик.

## Поврзано
* Градишта — праисториска и античка населба кај селото
* Сарацина — населба од неолитот кај селото

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Воден (општина)
Mutatio ad Duodecim

**Mutatio ad Duodecim** — археолошко наоѓалиште од типот на римска крајпатна станица кај селото Друшка, Воденско, Егејска Македонија..

Станицата е откриена веднаш источно од Друшка. Таа е од типот „мутацио“ — станца за краток одмор и опслужување на влечните животни. Го опслужувала патотот Вија Егнација. Нејзиното латинско име кажува дека се наоаѓала на 12-тата милја од тогашниот град Едеса (Воден).

Во 1999 г. станицата е објавена за заштитен археолошки споменик.

## Поврзано
* Градишта — праисториска и античка населба кај селото
* Сарацина — населба од неолитот кај селото

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Воден (општина)
Винко Шкафар

thumb|right|Винко Шкафар (2023)
**Винко Авгуштин Шкафар** (словенечки: *Vinko Škafar;* 27 август 1939, Белтинци, Кралство Југославија -) словенечки капучин монах, католички свештеник, теолог и публицист.

Роден е во Прекмурје. Воениот рок го отслужил во Македонија. Студирал во Загреб, Осиек и Љубљана. Пишуваше дискусии и статии на словенечки, но и на хрватски. Во рамките на Словенечката богословска академија во Рим, учествувал на различни историски симпозиуми. Бил уредник на словенечки верски списанија. Во 2023 година учествувал во составувањето и објавувањето на молитвеникот *„Исусе, пријателе мој“* на прекмурскиот дијалект (соавтори Бранко Пинтарич и Акош Дончец).

Категорија:Францисканци
Категорија:Католички свештеници
Категорија:Словенечки писатели
Категорија:Родени во 1939 година
Васил Макух

**Васил Омелијанович Макух** ( украински : Васи́ль Омеля́нович Ма́кух; роден 14 ноември 1927 во Карив, округот Рава-Руска, Галиција, Војводство Лув, Втора Полска Република – 6 ноември 1968, Киев, Украинска ССР, Советски Сојуз ) бил советски ветеран од Втората светска војна, политички активист, затвореник и украински член. на Украинската востаничка армија . Откако бил регрутиран во Црвената армија, во ноември 1944 година Макух дезертирал и се приклучил на националистичката украинска бунтовничка армија . Во февруари 1946 година, тој бил ранет и заробен по престрелка со советските и полските граничари на советско-полската граница (денес граница помеѓу Полска и Украина ). На 15 февруари 1946 година, Макух бил одведен во окружниот округ на КГБ ( советско Министерство за внатрешни работи ) во Велики Мости, а подоцна во затворот бр. 4 во Лавов (познат како „ Бригидки “). На 11 јули 1946 година, Воениот трибунал на гарнизонот Лавов го осудил на 10 години тешка работа ( каторга ) со пет години притвор („ограничување на граѓанските права“) плус конфискација на целиот негов имот. Макух ја отслужил казната во Дубравлаг ( Мордовија ) и други логори на ГУЛАГ во Сибир . На 18 јули 1955 година, тој бил ослободен. Сопругата Лидија ја запознал во посебна населба каде и таа издржувала десет години затвор.Во 1956 година, и двајцата успеале да се вратат во Украина, а бидејќи им било забрането да се вратат во својот регион, тие се населиле во Днепропетровск (денес Днипро ), каде што се венчале, а Макух работел како учител. Васил и рекол на својата сопруга повеќе од еднаш: „Без разлика дали е денес или утре, ќе го дадам животот за слободна Украина!“

На 5 ноември 1968 година, се самозапалил на Хрешчатик, главната улица во Киев, во знак на протест против советското владеење на Украина, против русификацијата  како и советската инвазија во Чехословачка . Пред неговата смрт, Макух извикал „Да живее слободна Украина!“  Тој починал следниот ден. На 6 ноември 1968 година, обвинителството на областа Ленински во градот Киев отворил кривично дело против него поради самоубиството, чиј исход никогаш не бил познат.

## Поврзано

* Олекса Хирник
* Ромас Каланта
* Ришард Сивиец
* Јан Палах
* Јан Зајиќ
* Евжен Плочек

## Наводи

https://euromaidanpress.com/2018/11/10/ukrainian-hero-vasyl-makukh14-11-1927-5-11-1968-self-immolation-for-freedom/ 

Категорија:Советски дисиденти
Категорија:Починати во 1968 година
Категорија:Родени во 1927 година
Династија Гирај

**Гирај** (), исто така **Гиреј**, — Џингизидска/ турска династија која владеела во Кримското Ханство од неговото формирање во 1431 година до неговото пропаѓање во 1783 година. Династијата исто така дала неколку ханови на Казањ и Астрахан помеѓу 1521 и 1550 година. Освен кралските гираи, постоела и странична гранка, Чобан Гирај.
Пред да наполнат полнолетство, младите Гираи биле воспитани во едно од черкеските племиња, каде што биле поучени за војните уметности. Гирајските ханови биле избрани од други кримски татарски династи, наречени мирза (*мирзалар*). Тие, исто така, избирале наследник, наречен калга султан (*qalğa султан*). Во подоцнежните векови, османлискиот султан го добил правото на поставување и соборување на хановите по негова волја.

Нивниот ран предок бил Тогај Тимур, помлад син на Јочи. Приказната за Гираите започнува со Еренг Тимур, син на Тогај Тимур.

## Отоманска власт
Според некои научници, Гираите биле сметани  како второ семејство воОтоманското Царство веднаш по Отоманската династија: *„Ако [[Рим]] и [[Византион|Византија]] претставуваа две од трите меѓународни традиции на царскиот легитимитет, крвта на [[Џингис-хан|Џингис Кан]] беше трета.* *. . Ако некогаш изумреле Османлиите, се разбирало дека Џингизидите ќе ги наследат*“ 

Во текот на 15-тиот и почетокот на 16-тиот век, ханот бил втор по Отоманскиот султан - а со тоа и супериорен во однос на Големиот везир според отоманскиот протокол. По непослушноста и смената на Мехмед II Гирај во 1584 година, султанот го деградирал Кримското Ханство и ханот го ставил на ниво на Голем везир. Гирајските ханови исто така биле суверени на своето царство. Тие можеле да коваат монети, да донесуваат закон со декрет и да имаат свои тугри.

### Сојузи
мини|Татарите се борат со Запорожските Козаци
Кримскиот хан склучил сојуз со Полско-литванската Државна Заедница и со Запорошкиот Сич. Помошта на Ислам III Гирај за време на востанието Хмелницки во 1648 година во голема мера придонела за почетниот момент на воени успеси на Козаците. Врската со Полско-литванската Државна Заедница исто така била силна - династијата Гирај барала засолниште во Литванија во 15 век пред да се воспостави на полуостровот Крим.

## Пад
По анексијата на ханството од страна на Русото Царство во 1783 година, последниот хан Шахин Гирај останал номинално на власт до 1787 година, кога се засолнил во Отоманското Царство и бил погубен во Родос.

На други династи им било дозволено од руските власти да престојуваат во нивната палата Бахчисарај. Малиот син на Селим III Гирај, Кати Гирај, мисионерите го убедиле да го прифати протестантизот по кое тој се оженил со шкотската наследничка Ен Нилсон.

## По падот
По погубувањетo на Шахин Гирај од страна на Абдул Хамид I, неговото семејство живеело во Бургазада, Истанбул.

## Наводи

Категорија:Articles containing Ottoman Turkish (1500-1928)-language text
Категорија:Исламот во Украина
Категорија:Европски кралски династии
Категорија:Кримско ханство
Господи Помилуј (Мандалево)

**Господи Помилуј** (, *Кирие Елејсон*) — археолошко наоѓалиште од римско и ранохристијанско време кај селото Мандалево, Ениџевардарско, Егејска Македонија. Претставува античка населба откриена е во истоимената месност недалеку од селото.

Наоѓалиштето е сместено југозападно од Мандалево на површина од 20&nbsp;ха. Тука е откриена градба со оштетен мозаик, надгробни плочи и олтари. Пронајден е и мермерен столб без долниот дел, овенчан со триаголен фронтон со тимпан без фигури и димензии од 0,87 × 0,42 × 0,12&nbsp;м. Под фронтонот има корниз, а уште подолу стои натпис кој не е протолкуван. Според облиците на некои букви натписот се датира од третата четвртина на IV век п.н.е.

Во 1986 г. оваа стара населба е прогласена за заштитен археолошки споменик.

## Поврзано
* Сиџан Тепе — населба од неолитот и бакарно време кај селото

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Вртикоп (општина)
Сиџан Тепе

**Сиџан Тепе** () — археолошко наоѓалиште кај селото Мандалево, Ениџевардарско, Егејска Македонија. Претставува населба од неолитот и бакарното време сместена на истоимената могила

Местото било населено од 4600 до 4000&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. и повторно од 3000&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. Откриено е од археолошка експедиција во 1982 и 1984&nbsp;г. Сместено е северозападно од Мандалево.

Во 1983 г. е прогласено за заштитен археолошки споменик.

## Поврзано
* Господи Помилуј — населба од римско и старохристијанско време кај селото

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Вртикоп (општина)
Воловодска тврдина

**Воловодската тврдина** () — археолошко наоѓалиште од типот на утврдена населба кај селото Воловод, Кукушко, Егејска Македонија. Во 2000 г. наоѓалиштето е прогласено за заштитен археолошки споменик.

## Местоположба
Тврдината се наоѓа источно од Воловод и северно од возвишението Средец (Камила). Претставува низок (210&nbsp;м) рид со издолжен и сплескан облик во насока североисток – југозапад. Под него е коритото на реката Куру која се влева во Галик на 8 км на запад.

## Историја
Тврдината не е поистоветена со ниедно место споменато од историските извори. Била утврдена населба со одбранбен карактер која штитела еден до премините кон Солунското Поле на југ. Се смета дека е создадена во рановизантискиот период, некаде меѓу IV и VI век судејќи по површинските наоди од растурена керамика. Изгледа дека населбата постоела на почетокот од византискиот период, а потоа е напуштена, веројатно поради доаѓањето на Словените кон крајот на VI век. Можно е населбата да била напуштена и порано поради претходна варварска наезда. За разлика од недалечната тврдина Кале над солунското село Ени Маала, оваа тврдина никогаш не била обновена и останала неупотребена.

## Опис
Од наодите се гледа дека на местото имало населено место со утврдување кое се простирало под ридот. Мястото никогаш не е било систематски проучвано.

Во северниот дел на ридот се забележува бедем останат до висина од 1&nbsp;м. Открени се остатоци од градби од делкан камен и доцноантичка керамика (IV – VI век).

Голем дел од ѕидината околу местото настрадала од ерозија на падините и покриена е со густа растителност. Сепак, на места се забележуваат остатоци од ѕидови и даваат доста добра претстава за обѕидието. Бедемот имал обиколка од 500&nbsp;м и дебелина од околу 2&nbsp;м. Бил изработен од необработени камеања со различна големина. За врзивен материјал е користен варов малтер. Во фугите има фрагменти од плочки и други елементи. Најдобро зачуваните делови од ѕидот се од западната и јужната страна на утврдувањето. Јужната страна била најзајакната бидејќи била најранлива од напади. Јужната страна всушност била највисоката точка на замокот, на надморска висина од 220&nbsp;м. На ова место во внатрешноста има остатоци од правоаголни градби. Веројатно станува збор за урнатини на кула или цистерна, што е вообичаено за највисоките точки на византиските тврдини.

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Кукуш (општина)
Кинен Ајвори Вејанс

**Кинен Ајвори Десума Вејанс** (роден на 8 јуни 1958 г. во Њујорк) ― американски глумец и режисер. За првпат се истакнал како водител и креатор на хумористичната серија *Во живи бои* (*In Living Color*) која се емитувала од 1990 до 1994 година. Продуцирал, режирал и/или напишал сценарио за неколку филмови, почнувајќи од *Hollywood Shuffle (1*987) каде се јавува како ко-сценарист.

Во многу негови филмови, како глумци се јавуваат неговите браќа и сестри.

*[[Страшен филм]]* (2000) во режија од Вејанс, бил филм со најголема заработка режиран од Афроамериканец дотогаш. Од 1997 до 1998 година, бил водител на ток-шоуто *Шоуто на Кинен Ајвори Вејанс*. Бил судија во осмата сезона од *До последен комичар (Last Comic Standing)*.

## Живот и кариера
Кинен Ајвори Вејанс е роден на 8 јуни 1958 година во Њујорк во семејство со 10 деца. Се запишал на Универзитетот Таскеги, но еден семестар пред дипломирањето, го напуштил факултетот за да се посвети на комедијата.

Во 1980 се преселил во Лос Анџелес. Таму почнал да глуми во телевизиската серија *За љубов и чест* (*For Love and Honor)*. а се појавил и во Хил Стрит блуз (*Hill Street Blues)*.

Вејанс популарност стекнал со филмот *Hollywood Shuffle* во кој ја толкува главната улога, а исто така се јавува како ко-сценарист. Успехот на филмот му овозможило да собере пари за да го создаде филмот *I'm Gonna Git You Sucka*. Радиодифузната компанија Фокс на Вејанс му понудиле да води своја емисија.

Вејанс го создал, пишувал сценарио и глумел во емисијата, под наслов *Во живи бои (In Living Color)*, скеч-комедија која се емитувала на Фокс од 1990 до 1994 година.

## Филмографија

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Keenen Ivory Wayans at The Interviews: An Oral History of Television

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1958 година
Категорија:Американски филмски режисери
Категорија:Американски комичари
Категорија:Американски ТВ глумци
Категорија:Афроамерикански глумци
Категорија:Афроамерикански ТВ водители
Категорија:Американски сценаристи
Категорија:Добитници на Еми награда за ударен термин
Категорија:Афроамерикански сценаристи
Категорија:Американски глумци
Категорија:Американски филмски глумци
Статуа на Ленин во Била Церква

***Статуа на Ленин во Била Церква*** (на украински: *Пам'ятник В.І.Леніну*) ― поранешен вајан споменик на Владимир Ленин, сместен во Била Церква, Украина. Бил изграден е во 1983 година. Идентификациски број на споменикот бил 32-103-0093.

Тој бил уништени и изваден за време на протестите на Евромајдан.

## Поврзано

* Уривање на спомениците на Владимир Ленин во Украина
* Список на статуи на Владимир Ленин

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Врамена карта без назнака за OSM-однос на Википодатоците
Категорија:Статуи отстранети во 2014 година
Категорија:Скулптури на мажи во Украина
Категорија:Надворешни скулптури во Украина
Категорија:Престаноци во Украина во 2014 година
Категорија:Појавено во Украина во 1983 година
Категорија:Појавено во СССР во 1983 година
Категорија:Декомунизација во Украина
Категорија:Споменици на Владимир Ленин
Категорија:Згради и градби урнати во 2014 година
Категорија:Скулптури во СССР
Категорија:Урнати згради и градби во Украина
Категорија:Статуи во Украина
Категорија:Урнати скулптури
Бисти на папата Урбан VIII

мини| 3. Џанлоренцо Бернини, Биста на Урбан VIII, 1637-1638 година.
мини| 4. Помошник на Џанлоренцо Бернини, Биста на Урбан VIII, почетокот на 1640-тите години.
Неколку извајани **бисти на папата Урбан VIII** биле создадени од италијанскиот уметник Џанлоренцо Бернини, со различна помош од другите уметници во неговата работилница:

# Палацо Барберини, Рим, 1623-1624. Мермер.
# Сан Лоренцо во Фонте, 1626 година. Мермер. Помош од Џулијано Финели.
# Уметничка национална галерија, Палацо Барберини, Рим, 1637–1638. Мермер.
# Уметничка национална галерија, Палацо Барберини, Рим. Почетокот на 1640-тите. Мермер. Во голема мера работа на некој помошник.
# Лувр, Париз . 1640 година. Бронза.
# Сполетска соборна црква, 1642 година. Бронза.
# Збирка на принцот Енрико Барберини. Почетокот на 1640-тите. Порфириј. Приспособено од постоечката античка статуа, главно од помошници.
# Приватна збирка (семејство Барберини). 1658 година. Бронза

Во 2020 година, Боргеската галерија започнала кампања за собирање средства за купување на последната биста на овој список од семејството Барберини.

## Поврзано

* Список на дела од Џан Лоренцо Бернини

## Наводи

## Дополнителни извори

* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

Категорија:Камени скулптури
Категорија:Папа Урбан VII
Категорија:Бисти во Италија
Категорија:Бисти во Франција
Категорија:Скулптури на папи
Категорија:Бронзени скултури во Италија
Категорија:Бронзени скултури во Париз
Категорија:Мермерни скулптури во Италија
Категорија:Скулптури од 17 век
Биста на Андреа Лоредан

***Биста на Андреа Лоредан*** ― италијанска ренесансна скулптура на италијанскиот архитект и вајар Антонјо Рицо, една од најголемите дејствувачи во Венеција во втората половина на 15 век. Бистата го прикажува Андреа Лоредан, венецијански благородник од семејството Лоредан, познат како собирач на уметност. Изложена е во Музејот Корер во Венеција и е споменувана и во многу книги. Била прикажана и од страна на Џозеф Линдон Смит на слика која сега е чувана во Харвардските ликовни музеи.

## Наводи

Категорија:Бисти во Италија
Категорија:Скулптури во Италија
Категорија:Ренесансни скулптури
Категорија:Лоредановци
Биста на дете

***Биста на дете*** ― насловот што ѝ е доделен на тоскански сив песочник (или пјера серена) италијанска ренесансна скулптура во барелеф. Кога била купена од Лувр во 1859 година, била сметана дека е погребен споменик од 1571 година и му била припишувана на францускиот вајар Жан Гужон. Оттогаш, ова припишување е отфрлено и сега се смета за непознат уметник од Фиренца од крајот на 15 или почетокот на 16 век. Сè уште е изложен во Соба 1 (позната и како „Донателова галерија“) на „Деноновиот сокак“ во Лувр.

## Извори

* 
Категорија:Бисти во Франција
Категорија:Скулптури од 16 век
Категорија:Скулптури од 15 век
Категорија:Италијански скулптури во Лувр
Категорија:Ренесансни скулптури
Џовани Батиста Бернеро

мини| ''Магдалена'', Казалемонфератска соборна црква.
**Џовани Батиста Бернеро** (1736–1796) ― италијански доцнобарокен вајар кој работел, главно во Пиемонт, во формализиран воздржан стил, среден помеѓу барокот и неокласицизмот.

Роден е во Кавалерлеоне во Пиемонт. Кралската субвенција обезбедена од Карло Емануел III Савојски му овозможила да учи во кралската академија за скулптура во Торино под Клаудио Франческо Бомонт.

Во 1765 година отпатувал за Рим каде што тренирал под пиемонтските браќа Ињацјо и Филипо Колино. Тој ја завршил статуата на *Екстазата на Марија Магдалена* во 1770 година за Касалемонфератската соборна црква). Тој е познат по неговите скулптури на митолошки фигури поврзани со ловот на кралската ловечка куќа во Ступиниџи, како и релјефот од штуко за катедралата Карињано, на кој се прикажани *Свети Ремигиј и Свети Јован Крстител*.

## Извори

* 
* Web Gallery of Art biography

Категорија:Неокласични вајари
Категорија:Починати во 1796 година
Категорија:Родени во 1736 година
Категорија:Италијански машки уметници од 18 век
Категорија:Италијански барокни вајари
Категорија:Рококо-вајари
Категорија:Италијански машки вајари
Категорија:Италијански вајари од 18 век
Огист Ескофje

**Жорж Огист Ескофје** (француски: *Georges Auguste Escoffier*; 28 октомври 1846 – 12 февруари 1935) бил француски готвач и кулинарски писател кој ги популаризирал и ажурирал традиционалните француски методи на готвење. Неговата техника на готвење се засновала на техниката од Мари-Антоан Карем, еден од кодификаторите на француската *висока кујна* (*haute cuisine)*; придонесот на Ескофје било тоа го поедноставил и го модернизирал стилот од Карем. Особен придонес има во кодифицирање на рецептите за петте мајчини сосови. 

Францускиот печат го нарекувал „*крал на готвачите и готвач на кралевите*“ (фра: *roi des cuisiniers et cuisinier des rois;* претходно и Карем бил така нарекуван). Ескофје бил истакната фигура во Лондон и Париз во текот на 1890-тите и на почетокот од 20 век.

Покрај рецептите, Ескофје ја подигнал и професијата. Во време кога кујните биле бучни места, имало чести караници и каде што пиењето за време на работа било вообичаено, Ескофје од својот персонал барал чистота, дисциплина и тишина. Воведувајќи ред во кујната, тој за организирање на персоналот во кујната го искористил сопственото воено искуство за да го развие хиерархискиот систем *кујнска бригада*, кој сè уште се почитува во многу ресторани денес. Работел како партнер на хотелиерот Сезар Риц, и заедно стекнале огромна слава во хотелот Савој во Лондон каде ја гостеле елитата на општеството, а подоцна и во хотелот Риц во Париз и Карлтон во Лондон.

Ескофје го објавил делото „Кулинарски водач“ (*Le Guide Culinaire)*, кој сè уште се користи како главно референтно дело, во форма на книга и учебник за готвење. Рецептите, техниките и пристапите на Ескофје за управување со кујната се многу влијателни и денес, а ги применуваат готвачи и ресторани не само во Франција, туку и од целиот свет. 

## Публикации
десно|мини|270x270пкс| ''Моја кујна'' (1934)

* *Le Traité sur L'art de Travailler les Fleurs en Cire* (Трактат за уметноста на работа со восочни цвеќиња) (1886)
* *Le Guide Culinaire* (1903)
* *Les Fleurs en Cire* (ново издание, 1910)
* *Le Carnet d'Epicure* (Гурмански тетратка), месечно списание објавено од 1911 до 1914 година
* *Le Livre des Menus* (Книга со рецепти) (1912)
* *L'Aide-memoire Culinaire* (1919)
* *Le Riz*  (1927)
* *La Morue*  (1929)
* *Ma Cuisine* (1934)
* *Водич за модерно кулинарство* - *Le Guide Culinaire*
* *2000 Француски рецепти* 
* *Memories of My Life* (1996, од неговите сопствени животни сувенири,  објавен од неговиот внук во 1985 година и преведен на англиски од Л. Ескофјер, неговата правнука),
* *Les Tresors Culinaires de la France* (2002 година, собрани од Л. Ескофје од оригиналниот Carnet d'Epicure)

## Наводи

## Надворешни врски

* Works by or about Auguste Escoffier at Internet Archive
* Works by Auguste Escoffier at LibriVox (public domain audiobooks) 

Категорија:Витези на Легијата на честа
Категорија:Француски писатели за храна
Категорија:Француски готвачи
Категорија:Починати во 1935 година
Категорија:Родени во 1846 година
Везул

**Везул** () — општина во регионот Бургундија-Франш Конте во департманот Горна Сона во Франција. Везул е оддалечен околу 400 километри од Париз.

Според податоците од 2020 година, бројот на населението бил 14,866 жители, а густината на населението 1639 жит./на км.

## Надворешни врски

* vesoul.fr 

Категорија:Градови во Франција
Категорија:Општини во Горна Сона
Лете

**Лете** — древномакедонски град во областа Мигдонија, денес во Солунско, Егејска Македонија.

## Географија
[мини|лево|180п|[Дервентски кратер|Дервентскиот кратер во Археолошкиот музеј во Солун, 350 – 320&nbsp;г.&nbsp;п.н.е.]]
Градот се наоѓал во преминот Дервент меѓу Лагадинското и Солунското Поле, низ кој денес минува магистралата „Егнатија“. Малку посеверно е македонското село Ајватово, кое во 1926 г. е преименувано во Лити согласно грчката политика на присвојување на древната историја на Македонија. Непосредно до наоѓалиштето новото село Антуполи (Антокипи) создадено од доселени Грци.

## Историја
Градот е познат од монети и натписи, и споменат како **' или **' е од Птоломеј (III, xiii), Плиниј Помладиот (IV, x, 17), Валериј Харпократион, Стефан Византиски во антиката, како и византиската енциклопедија „Суда“ и Никифор Вриениј (IV, xix) во средновековието.

Лете се појавува во некои доцни Епархиски списоци (*Notitiae Episcopatuum*) како викаријат на солунската католичка архиепископија. До XVIII век бил седиште на православна епископија, а во Римокатоличката црква е титуларна епархија.

## Ископувања
Мошне забележителна ископина од стариот град е некрополата, сместена крај магистралата „Егнаитја“, во која се најдени познатиот Дервентски папирус и Дервентскиот кратер. Ископани се Гробницата на Макриди-бег (Лагадинска гробница), Гробницата Г, Гробницата III, Карпестата коморна гробница, како и низа гробови од типот циста.

## Наводи


Категорија:Градови во Античка Македонија
Категорија:Даутбал
Врбен (Драгоманци)

**Врбен** () — древномакедонска населба кај селото Драгоманци, Мегленско, Егејска Македонија, населена од неолит, па сè до доцното римско време.

Месноста Врбен (Врбени) се наоѓа југоисточно од Драгоманци. Наоѓалиштето претставува сревномакедонска населба од доцнохеленистичко до ранохристијанско време. Откриени се и плочести гробови и гробница со пречник од 15&nbsp;м од доцното бронзено или раното железно време. Меѓу наодите има амфора (веројатно гробна) и железен нож.

Во 1999 г. наоѓалиштето е прогласено за заштитен археолошки споменик.

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Меглен
Драгоманска тумба

**Тумба** или **Драгоманска тумба** () — древномакедонска населба кај селото Драгоманци, Мегленско, Егејска Македонија.

Остатоците од населбата се наоѓаат северозападно од Драгоманци. Датираат од класично до рановизантиско време.

Во 1996 г. местото е прогласено за заштитен археолошки споменик.

## Наводи

Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Споменици на културата во Меглен