Здралка

мини|Семиња
**Здралка** (латински: Galega officinalis, попозната како **галега** или **козја-ру**, е тревно растение во подфамилијата Глушини од фамилијата на мешунките Бобови. Тој е пронајден во делови од северна Африка, западна Азија и Европа, но широко се одгледува и натурализира на други места. Растението интензивно се одгледува како фуражна култура, украсно, пчелно растение и како зелено ѓубриво.

*G. officinalis* е богат со галегин, супстанца со активност за намалување на гликозата во крвта и основа за откривање на метформин, **италијански фич**, третман за управување со симптоми на дијабетес мелитус. Во античкиот хербализам, козјото дрво се користело како диуретик. Може да биде отровен за цицачите, но е храна за разни инсекти.

## Етимологија
Англиското име „коза-ру“ е превод на латинскиот Ruta capraria, користен за растението во 1554 година кога се сметало дека е поврзано со Седефче, или вообичаена руе. Латинскиот специфичен епитет се однесува на растенија со некои лековити, кулинарски или билни атрибути.

*Галега двобојна* е синоним.

## Распространетост и живеалиште
Широко распространето низ умерените региони во светот, претежно во Европа, растението е издржливо повеќегодишно растение кое цвета во летните месеци на пасиштата, мочуриштата и речните брегови и е класифицирано како инвазивен плевел во многу делови на Северна Америка. Пронајден е и во Јужна Америка, Северна Африка, Пакистан, Турција и Нов Зеланд.

Во 1891 година во Соединетите Држави, *Galega officinalis* била воведена експериментално на Државниот универзитет во Јута за потенцијална употреба како сточна култура, но избегна одгледување и сега е земјоделски штетник. Како резултат на тоа,  е ставена на Федералната листа на штетни треви во САД. Била собрана во Колорадо, Конектикат и Њујорк пред 1930-тите, и во Мејн и Пенсилванија во 1960-тите, но популацијата се чини дека изумрела.

## Хемија и хербализам
Иако не е темелно проучена со методите на 21 век, Здралка е анализирана за нејзините состојки, кои вклучуваат галегин, хидроксигалегин, неколку деривати на гванидин, како што се флавони на 4-хидроксигалегин, флавонски гликозиди, кемпферол и кверцетин. Покрај наводниот ефект на намалување на нивото на гликоза во крвта и предизвикување диуреза, Здралка се користела како хербален тоник во практиките на народната медицина во средновековна Европа за лекување на бубонска чума, црви и каснувања од змии.

### Поврзаност со метформин
Откако се користела во традиционалната медицина со векови, Здралка е основата на класата на бигваниди на антидијабетични лекови, кои исто така вклучуваа фенформин и буформин (и двата прекинати).

Здралка содржи фитохемикалии, галегин и гванидин, кои го намалуваат шеќерот во крвта, но беше откриено дека предизвикуваат негативни ефекти. Студијата на галегин и сродните молекули во првата половина на 20 век довело до развој на орални антидијабетични лекови. Истражувањата за други соединенија поврзани со гванидин, вклучително и бигванид, на крајот довеле до откривање на метформин (трговско име, Гликофаг), користен во 21 век за управување со дијабетес со намалување на производството на гликоза во црниот дроб и зголемување на чувствителноста на инсулин на телесните ткива.

### Несакани ефекти
Здралка може да се меша со препишаните лекови за дијабетес, апсорпцијата на железо и антикоагуланси. Може да предизвика главоболка или мускулна слабост, а неговата безбедност за време на бременост или доење е непозната.

## Галерија

Податотека:Galega officinalis1UME.jpg|Здралка 
Податотека:Illustration Galega officinalis1.jpg|*Здралка* - Од Томе, *Флора во Германија и Швајцарија* 1885
Податотека:Galega officinalis 1997 Detail.jpg|*Здралка* 
Податотека:Galega officinalis sl33.jpg|Горната страна на листот
Податотека:Galega officinalis sl37.jpg|Долната страна на листот


## Наводи

## Надворешни врски

* Штетна трева USDA Штетни и инвазивни плевели.

Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Флора
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ