Принципи на Осло

**Принципи на Осло** биле  збир на принципи кои ги идентификувале законските обврски на државите (и компаниите ) за ограничување на климатските промени, како и средствата за исполнување на овие обврски.  Напишано од меѓународна група правни експерти, целта на Принципите била да се ограничи порастот на просечната глобална температура на 2 степени Целзиусови . Принципите на Осло биле претставени на 30 март на Кралскиот колеџ во Лондон .
Принципите во Осло се потпирале на правото за човекови права, меѓународното право, националното право за животна средина и правото за деликти за да се утврди дека државите и претпријатијата имаат обврска да ги ублажат климатските промени според постоечките правни системи.

Образложението зад Принципите на Осло било дека човековите права ги вклучувале правата на живот, храна, вода и чиста животна средина. Бидејќи постоел научен консензус дека овие права биле под закана од климатски промени, продолжувањето на  траекториите на емисиите на јаглерод би ги прекршиле човековите права. Бидејќи законот за човекови права бил меѓународно правно обврзувачки, државите и компаниите имале обврска да ги намалат емисиите на јаглерод дури и во отсуство на специфичен договор.Дополнително, меѓународното право ја признала одговорноста за активноста на државата преку меѓународната граница, што било применливо за емисиите на стакленички гасови.

Голема судска одлука во согласност со Принципите на Осло била *Фондацијата „Држава на Холандија против Ургенда“*, во која судот во Хаг пресудил дека холандската влада имала законска обврска да ги намали домашните емисии на јаглерод за да ги заштити човековите права на своите граѓани.

## Принципи
Принципите на Осло отстапувале од принципот на претпазливост. Со оглед на научниот консензус за штетите од антропогените климатски промени, емисиите на стакленички гасови требало да се намалат доволно за да се заштитат од заканата од климатските промени. Нивото на намалување, за да би се избегнале овие закани, требало да се заснова на научно „веродостојно и реално најлошото сценарио“.

### Обврски на државите и претпријатијата
Според Принципите на Осло, и државите и претпријатијата имале обврска да обезбедат глобалното затоплување да биде ограничено на 2 Целзиусови степени.  За ова, тие морале да ги намалат нивните емисии на стакленички гасови „без соодветни дополнителни трошоци“.  Дополнително, државите и претпријатијата требало да се воздржат од започнување нови активности кои би предизвикале прекумерни емисии, како што се изградба на електрани на јаглен .

Дополнително, Принципите на Осло наведувале дека развиените и земјите во развој, како и претпријатијата во нив, морало да преземат мерки за намалување на емисиите на стакленички гасови кога трошоците за овие мерки би се надоместиле со заштеди или финансиска добивка. Овој принцип се применувал за најмалку развиените земји, и претпријатијата во нив, само кога други субјекти би обезбедиле технички и финансиски средства.

И покрај обврските за количината на потребните емисии на стакленички гасови, државите и претпријатијата можеле сами да одлучат кои мерки ќе ги користат за да ги остварат своите обврски.

Принципите на Осло наведувале дека сите земји се предмет на овие обврски, без разлика на нивниот придонес во вкупните емисии на стакленички гасови.  Кога националното право или меѓународните договори би поставувале пониски цели, обврските според принципите на Осло не би биле засегнати.

### Обврски на државите
Од државите се барало да ги намалат своите емисии на стакленички гасови до дозволеното ниво што било можно побрзо во рамките на нивната јурисдикција.  Принципите на Осло наведувале дека обврските на државите за намалување на емисиите на стакленички гасови биле вообичаени, но диференцирани: најмалку развиените земји не биле обврзани сами да плаќаат за емисиите на стакленички гасови.  Земјите кои биле блиску до дозволеното ниво на емисии не биле обврзани да ги намалат своите емисии доколку тоа би било премногу тешко со оглед на нивното богатство, потребите, зависноста од фосилни горива и можностите за обновлива енергија .  Земјите кои испуштале помалку отколку што им е дозволено сè уште имале должност да избегнуваат зголемување на емисиите бидејќи квантумот на емисиите на стакленички гасови би се намалувал со текот на времето. Државите морало да се воздржат од обезбедување финансирање на проекти кои би ги зголемиле непотребно високите емисии на стакленички гасови.

Ако една земја не успеала доволно да ги намали своите емисии и покрај нејзините напори, таа морала да финансира понатамошни емисии во земјите кои се под нивните максимално дозволени емисии.  Недостатокот на финансиски средства не дозволувало државата да се откаже од своите обврски, а државите имале обврска да истражуваат начини за намалување на емисиите доколку најверојатно нема да ги исполнат своите обврски.  Дополнително, земјите имале одговорност да донесат трговски последици за земјите кои не ги исполнуваат своите обврски.

Државите исто така биле процедурално обврзани да ја прифатат јурисдикцијата на судовите и да објавуваат информации за ризиците од климатските промени.

### Обврски на претпријатијата
Претпријатијата биле обврзани да ја проценат нивната ранливост на климатските промени и начините за зголемување на нивната отпорност. Овие информации морало да бидат јавни и достапни за засегнатите страни како што биле инвеститорите, клиентите и регулаторите.  Конкретно, компаниите за фосилни горива морало да проценат како ограничувањата за екстракција на фосилни горива би влијаеле на нивната финансиска состојба.

Претпријатијата треблоа да ги земат предвид ефектите од стакленички гасови во проектите што размислувале да ги финансираат и морало да спроведат проценки на влијанието врз животната средина при изградба на големи нови капацитети.

## Создавање
Принципите на Осло биле усвоени од Експертската група за глобални климатски обврски, која се состоела од експерти за меѓународно право, право за човекови права, право за животна средина и право на деликти од универзитети, меѓународни судови и правни организации. Членовите на оваа група учествувале во нивните поединечни капацитети . Принципите биле именувани по градот Осло, Норвешка, бидејќи тука авторите дошле до консензус во 2014 година.

Експертската група ја сочинувале:

* Антонио Бенџамин, Правда, Висок суд на правдата на Бразил;
* Мајкл Џерард, Ендрју Сабин, професор по професионална пракса и директор, Сабин центар за право за климатски промени, Правен факултет на Универзитетот Колумбија
* Тун Хујдекопер, пензиониран генерален адвокат на Врховниот суд на Холандија
* Мајкл Кирби, пензиониран судија на Високиот суд на Австралија
* МЦ Мехта, адвокат пред Врховниот суд на Индија
* Томас Пог, професор по филозофија и меѓународни односи Лајтнер и основачки директор, програма за глобална правда, Универзитетот Јеил
* Чин Тианбао, професор по еколошко и меѓународно право и асистент декан за меѓународни врски, Правниот факултет на Универзитетот Вухан
* Дина Шелтон, Манат/Ан професор по меѓународно право, Универзитетот Џорџ Вашингтон и Правниот факултет, и комесар и поранешен претседател, Интерамериканска комисија за човекови права
* Џејмс Силк, клинички професор по право, меѓународна клиника за човекови права Алард К. Ловенштајн и директор на Центарот за меѓународни човекови права Орвил Х. Шел, Џуниор, Правниот факултет Јеил
* Џесика Симор КК, адвокат, Матрикс Чемберс, Лондон
* Јап Спиер, генерален адвокат на Врховниот суд на Холандија и почесен професор на Правниот факултет на Универзитетот во Мастрихт
* Елизабет Штајнер, судија, Европски суд за човекови права
* Филип Сатерленд, професор на Правниот факултет на Универзитетот Стеленбош

## Прием
Уредничката на „Гардијан“, Џулија Паулс и адвокатката за климата, Теса Кан, ги опишале принципите од Осло во „Гардијан“ како „решение за нашиот вознемирувачки ќорсокак“ за владината неактивност за климатските промени.

Професорката од Универзитетот Лајден, Ингрид Лајтен, ги нарекла Принципите „забележителен и добредојден напор“ во откривањето на недоволно истражениот пат за ефикасно справување со климатските промени. Иако сè уште не била сигурна за правниот статус на документот, таа го опишала како „понатамошна помош за постигнување солиден правен заклучок“ за судскиот случај *Државата Холандија против Фондацијата Ургенда* .
Сатвиндар Награ ги критикувала Принципите на Осло за занемарување да се вклучи во правните импликации на раселувањето на климатските промени според меѓународното право за човекови права и правото за бегалците .

Принципите на Осло првенствено се фокусирале на обврските на државите над државите над претпријатијата. За дополнително прецизирање на обврските на претпријатијата, принципите биле надополнети со *[[Principles on Climate Obligations of Enterprises|Принципите за климатски обврски на претпријатијата]]* во 2020 година. На овие нови принципи работеле и дел од авторите на принципите на Осло.

## Поврзано

* Судски спор за климатски промени
* Закон за животна средина
* Човекови права и климатски промени
* Климатска правда

## Наводи


## Надворешни врски

* Текст на принципите на Осло за глобалните обврски за климатски промени

Категорија:Климатски промени