Паинтерпафрун

**Паинтерпафрун** (Дамата од Пинторп) е шведска приказна за суровата дама на имотот што ги мачела животите на слугите и земјоделците. 

Приказната е најпозната од сите шведски легенди за духови, бели дами и црни сопруги кои ги прогонувале замоците и имотите. Дамата од Пинторп е поврзана со палатата Ериксберг во Седерманланд, која во средниот век се нарекувала Пинаторп. Пинторпафрун, исто така, стана генерички термин за сурова госпоѓа од замокот која се враќа да го прогонува замокот.

## Потекло на легендата
Потеклото на приказната има различни верзии, но взаемната особина е приказната за жена-земјопоседник, која сатаната (ѓаволот) ја казнил поради суровото однесување кон нејзините станари и подредени и која се вратила како дух по нејзината смрт. Името Пинторп потекнува од замокот Ериксберг, кој првично се викал Пинторпа.

## Легендата како социјална критика
Шведска била во војна во поголемиот дел од 17 век. Тоа значело дека многу мажи биле отсутни на војување во странство, а одговорноста за нивните имоти во Шведска паднала на нивните сопруги кои биле оставени дома. Поради родовите улоги кои очекуваат различно однесување од жена, женските сопственици на земјиште се сметале за посурови од мажите кога ја преземале улогата на управител на имот.

Приказните за поранешните земјопоседници кои ги прогонуваат своите имоти по смртта поради каење за нивната репресија, затоа станале начини на станарите индиректно да ги критикуваат сопствените живи земјопоседници.

## Народната приказна
Според една стара народна приказна од 17 век, Пинторпафрун ги изгладнувала своите работници и ги камшикувала кога не можеле да го исполнат нејзиното барање и ги затворала во нејзините приватни зандани. Како казна за тоа, еден ден била повикана од сатаната (ѓаволот), кој ја танцувал до смрт во валс и потоа ја одвлекол во пеколот.

## Песна
Многу песни биле направени за Пинторпафрун, а инспирирани од старата приказна. Можеби најпознатата била песната по име Пинторпа фрун, која била напишана од поетот Вилхелм фон Браун, а широко распространета од Бродсајд (музика) во текот на 19 век.

## Потенцијални дами од Пинторп
Многу различни женски земјопоседници во текот на 16-тиот и 17-тиот век се посочени како пример за легендата за Пинторпафрун.Најпознатите се како што следуваат:

### Ана Карлсдотер (1552)
Ана била баба по мајка на кралицата Маргарет Лејонхуфвуд. Како вдовица, таа управувала со имотот Пинторп од 1508 до 1552 година. Таа е опишана како намерна и моќна, но ниту еден извор не ја посочува како сурова.

### Беата фон Икскул (1618–1667)
Беата фон Икскул се омажила за сопственикот на Пинторп во 1636 година и управувала со имотот за време на отсуството на нејзиниот сопруг и по неговата смрт во 1657 година. Во популарната легенда, таа е онаа која најчесто се споменува како Пинторпафрун, но во реалноста таа не се смета за веројатен модел. Ниту еден современ извор не ја опишува како сурова.

### Ана Оксенстиерна (1585-1656)
Ана Оксенстиерна била посочена како Пинторпафрун во познатата песна на Вилхелм фон Браун, но всушност, таа немала никаква врска со имотот Пинторп.

### Барбро Пале (1553)
Барбро Пале, или Барбро Ериксдотер (Билке), се омажила за сопственикот на имотот Брокинд во 1524 година и управувал со имотот за време на отсуството на нејзиниот сопружник. Иако не е менаџер на Пинторп, легендата за неа е на многу начини слична на онаа на Беата фон Икскул и Пинторпафрун, и таа е наречена Пинторпафрун по Брокинд (Пинторпафрун на Брокинд).

## Наводи


## Надворешни врски
* Ullgren, Peter, Herrgårdsspöken, (2005) Wahlström & Widstrand.

Категорија:Шведска книжевност