open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крма (брод)

мини| Крма на товарен брод
**Крма** — задниот дел на бродот или друго пловило. Под крмата обично се наоѓаат бродските елиси.


Податотека:Poupe-soleil-royal-berain.jpg|врска=Slika:Poupe-soleil-royal-berain.jpg|алт=Krma francoske ladje Soleil-Royal| Крмата на францускиот брод Солеј роајал (Soleil-Royal)
Податотека:Lifeboat.stern.17-31.arp.jpg|врска=Slika:Lifeboat.stern.17-31.arp.jpg|алт=Krma britanskega reševalnega čolna| Крмата на британски чамец за спасување
Податотека:Sternpost.jpg|врска=Slika:Sternpost.jpg|алт=Transom (krma) tovorne ladje| Крма на товарен брод


## Наводи

## Поврзано
* Мост - платформа за управување на бродот
* Нос (брод) - предниот дел на бродот
* Вонбродски мотор
* Бродска елиса

Категорија:Поморски поими
Моите мили добротвори

**„Моите мили добротвори“** (српскохрватски: *Moji dragi dobrotvori*) – филм на режисерот Ванча Кљаковиќ од 1970 година. Авторка на сценариото е Зора Дирнбах, монтажата е дело на Невенка Вранаричиќ, Крешо Грчевиќ е директор на фотографијата, а главните улоги ги играат: Реља Башиќ, Иво Сердар, Звонко Лепетиќ, Крешимир Зидариќ, Златко Мадуниќ, Шпиро Губерина, Круно Валентиќ и Андреј Кљаковиќ.

## Синопсис
Бегајќи од полицијата, двајца измамници доаѓаат во едно мало место и внесуваат немир меѓу жителите кои, како што се открива, воопшто не се одликуваат со висок морал и чест.

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1970 година
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови на Телевизија Загреб
Категорија:Филмови на Ванча Кљаковиќ
Категорија:Филмови со Крешимир Зидариќ
Категорија:Филмови со Звонимир Лепетиќ
Категорија:Филмови со Зденка Хершак
Категорија:Филмови со Иво Сердар
Категорија:Филмови со Реља Башиќ
Категорија:Филмови со Златко Мадуниќ
Категорија:Филмови со Шпиро Губерина
Категорија:Филмови со Круно Валентиќ
Категорија:Филмови со Андреј Кљаковиќ
Елена Ѓоргиева (музичар)

** Елена Ѓоргиева**  - музичар, пијанистка, педагог од Битола.

## Животопис
Музичкото образование заврила при Василка Куновска а потоа при Маргарита Татарчевска, во Државното муичко училиште – Битола. 
Дипломира и магистрира на Факултет за музичка уметност - Скопје во класата на проф. Тодор Светиев.

## Музичка дејност
Учествувала на мајсторски школи кај врвните пијанисти: Арбо Валдма, Акилес Дел Вињ, Нелсон Дел Вињ Фабри, Чаи Чоу, Павел Егоров, Данг Таи Шон, Борис Романов и Мери Кавкалеска
Во текот на 20 годишната музичка активност остварила бројни солистички концерти и концерти реализирани со камерни и симфониски оркестри.

Настапува на културни манифестации:

*„Интерфест“ Битола, 
*ДММ, 
*БИТ ФЕСТ, 
*„Пролетни музички вечери“ 
Редовно посетува семинари кај светски реномирани пијанисти.

Член е на триото Трифоника – музички состав, кој негува музицирање на пијано со шест раце.Познат по бројни истакнати концертни настапи.

Менаџер за културни и сценски активности. 
Активно и искуствено, професионално  се изградува низ координирање и солистичко вклучување на поважни и поголеми музички настани.

## Педагошката дејност
Во текот на 20 годишната педагошка работа со нејзините ученици има освоено бројни награди и учествува на концерти и натпревари меѓу кои Е.П.Т.А., ШОПЕНОВА ВЕЧЕР и др.
Нејзиниот педагошки ангажман е сконцентриран кон студиско-аналистичко пристапување кое е прилагодено кон поединечното учење, имајќи ги во предвид стиловите и поединечното учење. и развојни потреи.

## Награди
Добитник е на бројни државни награди како солист и во камерни состави

## Наводи

Категорија:Македонски музичари
Категорија:Македонски пијанисти
Категорија:Македонски педагози
Категорија:Македонска музика
Категорија:Македонски класични музичари
Билјана Димовска

**М-р Билјана Димовска **  - музичар, пијанистка, педагог од Битола родена во .1978 година.
## Животопис
М-р Билјана Димовска завршила Државно Музичко училиште – Битола.

Во 2000 год. дипломира, а во 2003 год. магистрира на Факултетот за музичка уметност во Скопје, во класата на професор м-р Тодор Светиев.
## Музичка дејност
Настапува на солистички и на многубројни симфониски и камерни концерти. 
* Настапувала како солист со Македонска филхармонија
* Настапувала како солист со Симфонискиот оркестар при Факултет за музичка уметност
* Настапувала како камерен музичар со  саксофонистот  Боби Коминовски во 2005 година, заедно снимиле и  ЦД. 
* Дел е од дуо пијано - Билјана Димовска –Татјана Божиновска, кое делува повеќе години. Како пијано дуо, Божиновска и Димовска делуваат од 2009 година, изведувајќи репертоар што се движи од барок до современа музика. Дуото има одржано бројни рецитали низ Македонија и на меѓународни фестивали, а во 2021 година освои I награда на Интернационалниот натпревар „Соправиста “ во Италија. Нивната концертна активност вклучува настапи на престижни фестивали. Во 2013 година го снимаат и своето прво ЦД.
*Настапувала на повеќе значајни манифестации во нашата земја: “Денови на македонската музика”, “Скопско лето”, “Битолско културно лето” „Хераклејски вечери “, “Прилепско лето”, “Денови на полската култура во Македонија”, „Музички вторник “, “Златна лира” и „Интерфест “ Битола. 
Нејзиното пијано музицирање, како солист е со најппозитивно апсолвирано влијание од нејзиниот професор, истакнатиот македонски пијанист Тодор Светиев: со чиста тонска градација, точна и хармонска „полифоничност“, лирско ненаметлива, емотивно истакната. Во состав на камерно или оркестрирано музицирање се истакнува со изнивелирано, прецизно тонскорисуство со кое инспиративно ја комплетира цевкупната музичка структура.
## Педагошката дејност
Педагошката дејност ја започнува од 2000 год. во Државното Музичко училиште – Битола, а нејзините ученици се добитници на бројни државни и меѓународни награди.
Учествувала на повеќе семинари и мастеркласи кај еминентни светски пијанисти. 
## Награди
Добитник е на повеќе државни и меѓународни награди. Добитник е на  I награда на Интернационалниот натпревар во Бугарија „Нашите деца го свират Бах” и Специјалната награда „ Стефан Трајанов” на истиот натпревар. 

## Наводи

Категорија:Македонски музичари
Категорија:Македонски пијанисти
Категорија:Македонски педагози
Категорија: Македонска музика
Категорија: Македонски класични музичари
Нов Загреб

Нов Загреб е дел од градот Загреб изграден по Втората светска војна јужно од реката Сава. Според административната поделба од 1999 година, се состои од три градски окрузи: Нови Загреб – Исток, Нови Загреб – Запад и Брезовица.[1] Нов Загреб е познат по своите некогаш модерни, високо урбанизирани населби, загрепскиот саем, хиподромот, новата спортска арена и езерото Бундек, а исто така е дом на Музејот на современа уметност.

Со центарот на градот е поврзан со трамвај и бројни автобуски линии. Реката Сава се протега кон Нови Загреб со три патни моста - Јадранскиот мост на запад (изграден во 1981 година), централниот мост на слободата (1959) и мостот на младоста (1974) на исток. До него водат и стариот, сега пешачки мост Сава од 1938 година и железничкиот (зелен) мост од 1939 година.
мини
Поштенските шифри на новозагрепските делови на градот Загреб се 10010 (исток) и 10020 (запад). 

## Историја
мини
Изградбата на станбената населба започнала со планираната изградба на северниот дел на населбата Савски гај во 1957 година. Првото сеопфатно решение за домување, јавни објекти и трговски подцентри беше планот за зона Трнско. Автори на урбанистичкиот дизајн беа Зденко Колацио, Мирко Маретиќ, Јосип Ухлик и хортикултуралката Мира Венцлер-Халамбек во 1959-1960 година. Следуваше план за изградба на населбата Запруѓе, чиј урбанистички проект го изработи Јосип Ухлик во 1962–1963 година.[2][3]

Во 1965 година е завршен Урбанистичкиот план на градот Загреб во кој се наведени насоките за развојот на градот во следните 30 години. Изградени се населбите Реметинец и Ботинец, а во 1969 година, според планот на Борис Брнчиќ и Јосип Ухлик, населбата Сигет.[2] Во седумдесеттите години на 20 век. Се градат населбите Утрина, Травно, Дугаве, Слободоштина итн.
мини
Трамвајскиот прстен во Нови Загреб го изгради угледната хрватска градежна компанија ГРО Владимир Гортан.[4]

## Делови од Нов Загреб
мини
**Населби создадени по дизајнот на Нов Загреб**

* Кајзер
* Загрепски саем
* Центар
* Запруѓе
* Сава Гроув
* Триаголник
* Трнско
* Сигет
* Сопот
* Утро
* Тревни
* Долгоопашеста

**Населби интегрирани во областа Нови Загреб**

* Лучко
* хрватски Лесковац
* Реметинец
* Кал
* Ботинец
* Отоцец
* Сент Клер
* Подбрежје
* Слобода
* Островот
* Хрелик
* Јакушевец
* Скелиња
* Бозел

## Згради во делот на Нов Загреб

* Загреб Арена
* Утрина базен
* легло
* Мамут
* Музеј на современа уметност
* Загрепски саем
* Хиподром во Загреб

## Извори
Град Загреб – Локална самоуправа. Пристапено на 30 септември 2020 година.

Загрепски лексикон (книга втора). „ЛЗМК“, Загреб 2006, стр. 129–130.

Историја на загрепските населби (портал ЗГ). Пристапено на 30 септември 2020 година.

Građevinar Magazine 54 (2002) 4  Архивирана верзија на оригиналната страница од 15 јули 2007 година (Wayback Machine) Од историјата на градежништвото – Сеќавање на компанија која заврши срамно (Б. Надило)
Квас

десно|мини|200x200пкс| Квас
**Квас** е безалкохолен или нискоалкохолен ладен пијалак, кој се добива со ферментација на мешавина од 'рж или мелен јачмен. Квас за прв пат бил споменат во Киевска Русија во 989 година кога киевскиот принц Владимир ги преобратил своите поданици во христијанство. Во аналите е забележано - „да се дели храна, медовина и квас на луѓето“.

Неговиот ефект врз телото е сличен на други ферментирани пијалаци како што се: кефир, кумис (кисело млеко од кобила), кисело млеко и ацидофилин (вид на јогурт). Како и секој производ од ферментација на млечна киселина, квасот ја регулира активноста на гастроинтестиналниот тракт. Неговите лековити својства се објаснуваат со содржина на млечна киселина, витамини, слободни аминокиселини, разни шеќери и микроелементи во квасот.

Бројот на витамини во квасот не е голем, но редовното внесување има значително позитивно влијание врз телото. Подготовката на квас по стари рецепти е сложена и долготрајна процедура со многу труд. Од натопување на зрната, ртење и испарување до сушење, мелење и подготовка на слад, поминуваат повеќе од 70 дена. Меѓутоа, во денешно време можно е да се купи концентрат на квас од кој лесно се прави пијалакот.

## Особини
Лековитите својста на квасот се должат на висока содржина на витамини Б1 и Е. Не се препорачува за луѓе кои имаат проблеми со црниот дроб, гастритис и висок крвен притисок . Квас содржи многу малку алкохол. Максималната содржина на алкохол во квас е 2,2%.

## Начини на подготовка
Квасот лесно се подготвува во индустриски и во домашни услови. За подготовка дома најчесто се користи квасец и житарици. За да му дадат разни нијанси на вкус, во пијалакот често се додаваат јагоди, рен, нане, хмељ, круши или други растенија и овошја. Во Русија, има чести случаи на продажба **на лажен квас**. Како по правило, овој квас се продава во пластични шишиња, а содржината е газирана, обоена и ароматизирана вода.

## Наводи

## Надворешни врски

* Квас, вистинскиот национален пијалак на Русија

Категорија:Руска кујна
Категорија:Ферментирани пијалаци
Категорија:Безалкохолни пијалаци
Вековно јајце

мини|Аранжман на вековни јајца во Шангкиу, Кина
мини|Вековни јајца направени во Шангкиу, Кина

**Вековни јајца** (кинески: 皮蛋; пинјин: *pídàn*; Џутпинг: *pei4 daan2*), познати и како алкализирани или конзервирани јајца, претставуваат кинеско кулинарско јадење кое се подготвува со конзервирање на јајца од патка, кокошка или препелица во мешавина од глина, пепел, сол, брза вар (калциум оксид) и лушпи од ориз во период од неколку недели до неколку месеци, во зависност од применетиот метод на обработка.

Во текот на процесот, жолчката добива темно зеленикавo-сива боја, со кремаста конзистенција и силен вкус поради присутните водород сулфид и амонијак, додека белката станува темно кафеава, со проѕирен изглед налик на желе и со солен вкус. Агенсот за трансформација во вековното јајце е алкална сол, која постепено ја зголемува pH вредноста на јајцето на околу 9-12, за време на процесот на стврднување. Овој хемиски процес ги разградува некои од сложените протеини и масти без вкус, при што се добиваат различни помали ароматични соединенија.

Некои јајца имаат шарки на површината на белката, кои се споредуваат со борови гранки. Овие шарени јајца се сметаат за поквалитетни од вообичаените вековни јајца и се нарекуваат **јајца Сонгхуа** ( кинески :), или различно преведени како **јајца од борови цветови** или **јајца со шара како бор**.

## Галерија

Податотека:Century_egg1.jpg|алт=Century egg coated in a caustic mixture of mud and rice husk| Вековно јајце премачкано во каустична мешавина од кал и оризови лушпи
Податотека:Century_egg_snow_flake.jpg|алт=Century egg showing snow-flake/pine-branch (松花, sōnghuā) patterns. These patterns are dendrites of various salts.| Вековно јајце со шара на снегулки/борови гранки (, *sōnghuā* ). Овие шари се дендрити на различни соли.
Податотека:Arranged_century_egg_on_a_plate.jpg|алт=Arranged century egg on a plate| Аранжирано вековно јајце во чинија
Податотека:CenturyEgg.JPG|алт=Century egg with congee| Вековно јајце со конџи
Податотека:Century_eggs_for_sale_in_Hong_Kong_by_tracyhunter.jpg|алт=Century eggs for sale in Hong Kong| Продажба на вековни јајца во Хонгконг
Податотека:Khai_nyiau_ma.jpg|алт=Pink century eggs in Laos| Розови вековни јајца во Лаос

## Наводи

### Цитати

### Извори

* 
* Taiwan Livestock Research Institute and Philippine Council for Agriculture (2001) Enhancing the Value of Eggs: How to Make Balut and Century Eggs. Retrieved 24 March 2007.

## Надворешни врски

* century egg at the Wikibooks Cookbook subproject

Категорија:Тајландска кујна
Категорија:Филипинска кујна
Категорија:Кинеска кујна
Категорија:Статии со текст на кинески
Категорија:Статии со текст на упростен кинески
Категорија:Статии со текст на јапонски
Категорија:Статии со текст на корејски
Шиенско животно

десно|мини|250x250пкс| Шиенското животно, овде како репродукција насликана на порцеланска чинија.**Шиенското животно** — пронајдено за време на ископувањето во Шиен, Норвешка, во 1979 година. Издлабенo е во штица, а датиранo е во 9 век. Ова и другите наоди покажуваат дека општината Шиен бил трговски центар од пред 1000-та година и затоа Шиен го прославувал својот 1000-годишен јубилеј во 2000 година.

**Шиенското животно** има три глави, една гледа наназад, една гледа на страна и една гледа напред. Една можна интерпретација на овој симбол е дека треба да го посветиме нашето внимание и на нашата историја (наназад), на сегашноста (настрана) и на иднината (напред).

## Наводи

Категорија:Викиншка уметност
Категорија:Шиен
Категорија:Археологија на Норвешка
Категорија:Никулци за Норвешка
Категорија:Никулци за археологија
Имидаклоприд

**Имидаклоприд** е системски инсектицид кој припаѓа на класата неоникотиноиди кои делуваат на централниот нервен систем кај инсектите. Дејствува така што го попречува преносот на стимули во нервниот систем на инсектите. Поточно, предизвикува блокада на никотинергичниот невронски пат. Со блокирање на никотинските ацетилхолински рецептори, имидаклопридот го спречува ацетилхолинот да пренесува импулси помеѓу нервите, што резултира со парализа и евентуално смрт на инсектот. Ефикасен е и преку контакт. Бидејќи имидаклопридот поцврсто се врзува за рецепторите кај инсектите, отколку кај цицачите, овој инсектицид е повеќе токсичен за инсектите, отколку за цицачите.

Од 1999 до околу , имидаклопридот бил најкористен инсектицид во светот. Иако повеќе нема патентна заштита, главен производител е ''Bayer CropScience'' (дел од Bayer AG).

Преглед на Европската агенција за безбедност на храната (EFSA) од 2018 заклучи дека употребата на неоникотиноиди во кои спаѓа и имидаклопридот во повеќето случаи претставува ризик за дивите пчели и медоносните пчели. Пестицидот е забранет за секаква употреба на отворено во целата Европска Унија од 2018, но има делумно одобрение во САД и во некои други земји. Сè уште останува во широка употреба во другите поголеми делови од светот.

## Наводи

Категорија:Инсектициди
Один од Лејре

[десно|мини|200x200пкс| Один од [Лејре (приближно 900 г. н.е.) - Лејрески ископувања, септември 2009 г. Фотографија од Могенс Енгелунд.]]
**Один од Лејре** — мала лиена сребрена фигурина од околу 900 година н.е**.**, која прикажува поединец на престол опкружен со две птици и две животински глави.

## Откритие
Фигурината била пронајдена од локалниот аматер археолог Томи Олесен на 2 септември 2009 година, за време на ископувањата на музејот Роскилде во мало село во Гамел Лејре („Стар Лејре“) во близина на модерниот град Лејре, Данска. Фигурината била изложена во музејот Роскилде на 13 ноември 2009 година, а сега е дел од постојаната изложба.

## Опис
Сребрената фигурина е од околу 900 година од нашата ера. Таа е висока 18 мм и тежи 9 грама. На неа е прикажан поединец на престол, облечен во фустан долг до подот, престилка, четири ѓердани со мониста,со  прстен на вратот, наметка и капа. Две птици седат на потпирачите за раце, а на задниот дел од тронот се претставени глави на две животни. Фигурината има инкрустиран црн ниело (легура во црна боја) и е позлатена.

## Идентитет
Идентитетот на прикажаната фигурина е предмет на спор. Таа прво била интерпретирана како богот Один кој седи на својот престол Хлидскјалф, од каде гледа во сите светови. Птиците би биле гавраните Хугин и Мунин, кои собирале информации за Один. Главите на ѕверот можат да ги симболизираат двата волци на Один, Гери и Фреки. Сепак, некои научници специјализирани за облеката и родовата застапеност од Викиншката ера, во однос на полот истакнале дека личноста е целосно облечена во женска облека, што резултирало со теории дека фигурата всушност може да ја претставува или божицата Фриг (сопругата на Один) или Фреја. Посочени се паралели помеѓу „Один од Лејре“ и сребрена фигура често идентификувана како Фреја пронајдена во Аска, Шведска. Едно длабоко истражување од 2018 година заклучило дека личноста на тронот дефинитивно не е облечена во типичната машка облека од ерата, туку дека подеднакво може да биде женски фустан кој посочува на висок статус или оној на машки христијански бискуп. Во ниеден случај не би укажувал на Один.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
** Official release from the Roskilde Museum website (in English)
* 
Категорија:Викиншка уметност
Категорија:Археолошки наоди од Данска
Категорија:Один
Категорија:Скулптури на птици
Беззаби китови

мини|249x249пкс|Беззаби китови
**Беззаби китови** (науч. *Mysticeti*) — подред на големи цицачи од редот китови (*Cetacea*). Вклучува 4 современи семејства со 15 вида, меѓу кои се најголемите цицачи. За разлика од другите китови — забестите китови — беззабите китови немаат заби, туку специјализирани роговидни образувања — китови коски. Беззабите китови покажуваат извонреден опсег по големина, од малиот мазен кит, кој достигнува приближно 6 метри во должина, до колосалниот син кит, најголемото животно некогаш познато дека постоело, надминувајќи 30 метри во должина. Облиците на нивните тела разнообразуваат во зависност од нивните стратегии за хранење, при што некои видови поседуваат опростени тела за брзо пливање, додека други имаат поцврста градба.

Движењето првенствено се постигнува преку моќни опашкини перки, придвижувајќи ги низ водата со впечатливи брзини. На пример, китот перајар е познат по својата исклучителна брзина, способен да достигне брзина поголема од 36 километри на час. И покрај нивната големина, беззабите китови имаат ограничена свитливост на вратот поради споени пршлени, ограничувајќи го нивното движење на главата.

Адаптациите за длабоководно нуркање се забележливи кај некои видови, што им овозможува да ги истражуваат длабочините на океанот. Дебел слој на маснотии, специјализирано масно ткиво, ги изолира китовите, одржувајќи ја нивната телесна температура во студените океански води.

## Палеонтологија и еволуција
Според резултатите од молекуларната анализа на А. Хасанин и соавторите (2012), беззабите и забестите китови се разделиле пред 34,6–34,4 милиони години, во приабонскиот век на еоценската епоха. Крунската група беззаби китови, според истото проучување, се појавила пред 29,4–25,1 милиони години, во олигоценот.

Во 2006 г., бил откриен видот *Janjucetus hunderi*, кој живеел пред околу 25 милиони години во близина на брегот на Австралија и достигнал не повеќе од 3,5 метри во должина. Неговите челусти биле украсени со големи заби за фаќање и дробење плен, што го прави многу различен од денешните беззаби китови. Откритието докажува дека огромните, променливи челусти на сините китови и нивните роднини еволуирале од потврди структури.

## Наводи

## Надворешни врски

* Како предците на китовите ги загубиле забите?

Категорија:Беззаби китови
__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__
Вукашин Попадиќ

**Вукашин Попадиќ** (Гламоч, Бугојно, 1904) – епидемиолог, микробиолог. 

мини|лево|Првата Народна влада на Македонија од 1945
Медицина завршил во Загреб. Работел во Хигиенскиот завод во Скопје, а од 1932 г. во Битола, како епидемиолог и микробиолог во Постојаната бактериолошка станица и ДНЗ. Во времето на бугарската окупација работел во Обласната хигиенска лабораторија. Активно соработувал со партизаните до првата половина на 1944 г., кога заедно со сопругата им се приклучиле на партизаните. По Ослободувањето бил министер за народно здравје во Владата на Федерална Македонија (16. Ⅳ 1945). Потоа бил универзитетски професор и директор на Хигиенскиот завод во Скопје.

Категорија:Учесници во НОБ
Издувен систем

десно|мини|210x210пкс| Издувна гранка на автомобилски мотор
десно|мини|210x210пкс| Заден издувен лонец
**Издувен систем** или разговорно **ауспух** () — систем на моторно возило кој има улога да ги одведува отровните гасови кои се создаваат при согорувањето на горивото во моторите со внатрешно, нивно ладење и намалување на бучавата од моторот.

Најчесто се состои од издувна гранка, издувна цевка и еден или два издувни лонци (придушувачи), а кај посовремените возила може да има и каталитички конвертор. Моторите „V“, особено оние со поголем број цилиндри, може да имаат две издувни гранки и двоен издувен систем.

Откако горивото се согорува во моторот, се образува мешавина од гасови која се состои главно од јаглеводороди (несогорено гориво), јаглерод моноксид, јаглерод диоксид, азотни оксиди, фосфор, траги од тешки метали како што се олово или молибден и други супстанции. Сите овие супстанции се во гасовита состојба, под висок притисок и висока температура.

Издувните гасови влегуваат непосредно во издувната гранка, која ги спроведува гасовите од сите цилиндри во една издувна цевка. Издувната гранка, од очигледни причини, мора да биде изработена од материјал способен да издржи висок притисок и температура. Затоа кај автомобилите најчесто се изработува од леано железо, челик или отпорни легури, а во поново време и од посебни пластични маси.

Во поновите автомобили, веднаш по напуштањето на моторот, гасовите од согорувањето влегуваат во катализатор. Катализаторот е комора со голем број мрежички направени со помош на керамички калапи, обложени со различни метали како што се платина, паладиум, родиум и злато  кои служат како катализатори во постапката на согорување. За неговото производство се користи керамика, бидејќи нејзината специфична површина е многу голема, а површината на внатрешноста на катализаторот може да се спореди со големината на аеродромската писта. Каталитичкиот конвертор работи така што врши каталитичко согорување на преостанатите јаглеводороди и ги редуцира азотните оксиди во елементарен азот. По катализаторот, издувните гасови минуваат низ издувниот лонец каде што се ладат и се испуштаат во атмосферата.

## Наводи

## Литература
* Wilfried Staudt: *Handbuch Fahrzeugtechnik Band 1.* 1. izdanje, Bildungsverlag EINS, Troisdorf, 2005. 
* Peter Gerigk, Detlev Bruhn, Dietmar Danner: *Kraftfahrzeugtechnik.* 3. izdanje, Westermann Schulbuchverlag GmbH, Braunschweig, 2000. 
* Max Bohner, Richard Fischer, Rolf Gscheidle: *Fachkunde Kraftfahrzeugtechnik.* 27. izdanje, Verlag Europa-Lehrmittel, Haan-Gruiten, 2001. 
* Peter A. Wellers, Hermann Strobel, Erich Auch-Schwelk: *Fachkunde Fahrzeugtechnik.* 5. izdanje, Holland+Josenhans Verlag, Stuttgart, 1997. 

## Надворешни врски

Категорија:Мотори
Категорија:Издувни системи
Портрет на Јаков Зографски (1895)

**Портрет на Јаков Зографски (1895)** – слика од Ѓорѓи Зографски. Портретот е на татко му Јаков, масло на платно, со димензии 44 х 33,5 см, насликана во 1895 година. Во сопственост е на семејството Зографски во Скопје.

## Наводи

Категорија:Слики од Ѓорѓи Зографски
Категорија:Македонски уметнички слики
Категорија:Уметнички слики од 1895 година
Burna Boy

мини|Бурна Бој во 2024 година
 Дамини Ебунолува Огулу (роден на 2 јули 1991 година) познат професионално како Бурна Бој, е нигериски пејач, текстописец, изведувач и продуцент на плочи. Тој се стекна со признание во 2012 година по објавувањето на „Like to Party“, водечкиот сингл од неговиот деби студиски албум L.I.F.E (2013). Во 2017 година, Бурна Бој потпиша договор за снимање со Атлантик Рекордс и нејзината матична компанија Ворнер Мјузик Груп. Неговиот трет студиски албум Outside, кој исто така служи како негово деби на главната етикета, беше објавен во 2018 година.  
Категорија:Добитници на Греми
Категорија:Родени во 1991 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Статии со hCards
Категорија:Статии со краток опис
Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре

**Свети Димитриј** — главна селска црква во кавадаречкото село Кесендре, Македонија.

## Местоположба

Црквата се наоѓа на самото сретсело во Кесендре.

## Историја

Црквата била подигната во 1896 година.

## Архитектура
### Фрескоживопис

Црквата поседува фрески на таванскиот дел, додека на страничните ѕидови нема, или се целосно уништени.

### Икони и иконостас

Црквата поседува иконостас, а иконите во црквата се од 1898 година.

## Галерија


Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 10.jpg|Чешма во црковниот двор
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 11.jpg|Иконостасот
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 12.jpg|Фреска на таванот
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 13.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 14.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 2.jpg|Споредниот влез
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 3.jpg|Ниша над споредниот влез
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 4.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 5.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 6.jpg|Ниша над главниот влез
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 7.jpg|Припратата
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 8.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кесендре 9.jpg|Внатрешноста


## Поврзано
* Кесендре
* Повардарска епархија
* Кавадаречко архијерејско намесништво
* Маренска парохија

## Наводи

## Надворешни врски

Кесендре
Франциско Кошта (ракометар)

**Франциско Мота да Кошта** (бил роден на 16 февруари 2005 година) бил португалски ракометар на Спортинг КП и португалската репрезентација . Тој бил познат и по прекарот **Кико Кошта** .

Кошта играл и ракомет на плажа .

## Кариера
Кошта започнал да игра ракомет во Колеџо дос Карвалхос, приватно училиште, јужно од Порто заедно со неговиот брат Мартим Кошта .

Во 2019 година тој се приклучил на младинскиот тим на РК Гаја, клуб од неговиот роден град.

По една година се приклучил на РК Порто . Во првата сезона одиграл 3 натпревари за првиот тим, но инаку играл за вториот тим во Андебол Б лигата.

Во последната половина од сезоната 2020/21 бил позајмен играч на АА Аванка .

Од 2021/2022 година наваму тој играл со својот постар брат во Спортинг КП, чиј тренер бил неговиот татко, Рикардо Кошта .

### Репрезентација
Кошта дебитирал за португалската репрезентација на квалификацискиот натпревар за Светското првенство против Холандија, во истиот натпревар како и неговиот брат. По поразот на домашен меч со 30:33, Португалија победила со 35:28 на гости и обезбедила квалификации.

Неговиот прв голем меѓународен турнир бил Светското првенство во ракомет за мажи во 2023 година, кадешто Португалија завршила на 13-то место.

## Почести
**Спортинг КП**

* **Португалска лига**
** **Шампион:** 2023–24
* **Купот на Португалија**
** **Победник:** 2021–22, 2022–23, 2023–24
* **Португалски Суперкуп**
** **Победник:** 2023, 2024 година

## Поединечни награди

* Дел од Ол-стар тимот како најдобро десно крило на Европското првенство во ракомет за мажи до 19 години 2021 година 
* Дел од Ол-стар тимот како најдобар десен бек на Европското првенство за ракометарки до 20 години во 2022 година 
* Најдобар стрелец на Европското првенство за мажи до 20 години во 2022 година (58 гола) 

## Личен живот
Тој бил помлад брат на ракометарот Мартим Кошта . Неговиот татко, Рикардо Кошта, бил поранешен ракометар и тренер на Спортинг ЦП .

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 2005 година
Категорија:Ракометари
Шериф

[мини|Заменик-шериф во [Ново Мексико, 1940 г.]]
**Шериф** () — владин службеник одговорен за законоспроведување, одржување на мирот, а понекогаш и извршување на административни должности во одредена област, обично округ или регион. Улогата на шерифот разнообразува во зависност од земјата и правниот систем.

## Историја
Поимот „шериф“ потекнува од Англија, каде што се користел во средновековието за да опише кралски чиновник одговорен за управување со „грофовија“ (*shire*) во име на кралот. Шерифите го надгледувале законоспроведувањето, собирањето даноци и месните судови.

## Современа улога

* **Соединети Американски Држави**: Шерифите често се избрани службеници што ја водат шерифската канцеларија. Тие управуваат со окружните затвори, спроведуваат судски наредби и обезбедуваат законоспроведување во области што не ги покрива градската полиција.
* **Обединето Кралство**: Современите шерифи во Англија, Велс и Северна Ирска имаат главно церемонијални улоги, претставувајќи ја монархијата во месните правни прашања, а во Шкотска шерифите се судии.
* **Други земји**: Во места како Канада, Австралија и Јужна Африка, шерифите често се сосредоточуваат на должности поврзани со судот, како што се доставување правни документи или извршување судски наредби.

## Наводи

## Надворешни врски

* Како да се стане шериф? (англиски)

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Законоспроведувачки органи
Категорија:Правни занимања
Категорија:Титули
Список на градоначалници на Општина Велес

Ова е **список на градоначалници на [[Општина Велес]].** Градоначалникот на општина Велес е највисокото тело заедно со Советот на општина Велес кое ја застапува и претставува општината. Градоначалникот се избира на секои четири години на непосредни и слободни избори. Тековен градоначалник е Марко Колев од редовите на ВМРО-ДПМНЕ кој дојдол на функцијата на 27 октомври 2021 година. Првиот градоначалник во независна Република Македонија бил Трајко Пренџов, додекап првиот градоначалник после ослободувањето на градот бил Дончо Мирчев.

## Историја

### Кралство Србија (1912 - 1915)

### Царство Бугарија (1915 - 1918)
Градоначалници на Велес за време на бугарската окупација на градот.

### Кралство Југославија (1918 - 1941)
Градоначалници на Велес за време на Кралството Југославија.

### Царство Бугарија (1941 - 1944)
Градоначалници на Велес за време на бугарската фашистичка окупација на Македонија.

### Социјалистичка Македонија (1944 - 1990)
Градоначалници на Велес за времето на СР Македонија.

### Македонија (од 1990)
Градоначалници на Велес после независноста на Македонија.

## Наводи

Категорија:Градоначалници на Општина Велес
Категорија:Историја на Велес
Чимичури

мини|Чимичури сос
**Чимичури** ( ) е неварен сос кој се користи како состојка во готвењето и како зачин за јадење на  месо од скара. Пронајден прво во Аргентина, тој се користи во аргентинската, уругвајската, парагвајската и бразилската кујна, а стана и широко прифатен во поголемиот дел од Латинска Америка. Сосот може да биде зелен (*chimichurri verde*) и црвен (*chimichurri rojo*). Се прави од ситно сечкани листови на магдонос, црвени чили пиперки, сецкано (толчено) лукче, маслиново масло, оригано и оцет или сок од лимон. Сличен е на мароканскиот сос хермула.

## Етимологија
Името е можеби варијанта на шпанскиот збор *chirriburri* 'hubbub', можеби и од баскискиот ** 'шум, гласина'.  Друга теорија го поврзува со баскискиот збор *tximitxurri* „оџак“, „мешавина од неколку работи без посебен редослед“; многу Баскијци се населиле во Аргентина во 19 век. 

## Подготовка
Чимичури обично се прави од ситно сецкани рамни листови магдонос, а другите зачини што се користат може да варираат.  Може да има црвен вински оцет, лук, сол, црн пипер, оригано, буковец и сончогледово или маслиново масло и плус шолја топла вода.   Во некои рецепти додаваат лук или кромид и сок од лимон.  Чимичурито може да се додаде во месото додека се вари, или да се премачка на зготвената површина на месото.  Чимичурито често се служи како додаток на *asados* (месо на скара).  Може да се служи со шницли на скара или со печени колбаси,  но и со живина или риба.

## Други употреби
Во Доминиканската Република *чимичури* или *чими* е хамбургер гарниран со сечкана зелка и голф салса. 

Во кујната на градот Леон, Мексико, *чимичури* е прелив за пица со мајонез, сенф, чиле де арбол, бел оцет, лук, масло и сол. Овој прелив има портокалова нијанса и е многу популарен во градот.  

## Наводи

Категорија:Сосови
Категорија:Аргентинска кујна
Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново

**Рождество на Пресвета Богородица** — главна манастирска црква на Клиновскиот манастир во кавадаречкото село Клиново, Македонија.

## Местоположбата

Црквата се наоѓа во некогашното село Клиново, сместена во непосредна близина на главната селска црква „Св. Архангел Михаил“.

## Историја

Според натпис над главниот влез се дознава дека црквата започнала да се гради во 2004 година и била завршена во 2007 година. Била осветена на 21 септември 2007 година. Нејзин ктитор бил Стефан Милков од Кавадарци, заедно со месната заедница на селото Клиново.

## Архитектура
### Фрескоживопис

Црквата поседува фрескоживопис кој го изработил Атанас Ташовски од Кавадарци.

### Иконостас и икони

Храмот поседува иконостас, чии икони ги изработил исто така Атанас Ташовски.

## Галерија


Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново 2.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново 3.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново 4.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново 6.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново 7.jpg|Фреска на таванот
Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново 8.jpg|Натпис над главниот влез
Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Клиново 5.jpg|Поглед на црквата


## Поврзано
* Клиново
* Повардарска епархија
* Кавадаречко архијерејско намесништво
* Ваташка парохија

## Надворешни врски

Клиново
Категорија:Клиновски манастир
Клиновски манастир

**Клиновски манастир** — нов манастир во кавадаречкото село Клиново.

## Градби во манастирот

Манастирскиот комплект е составен од: манастирската црква, трпезаријата, како и други помошни објекти.

### Црква „Рождество на Пресвета Богородица“

Црквата започнала да се гради во 2004 година, а била завршена во 2007 година.

## Галерија


Податотека:Клиновски манастир 2.jpg|Помошен објект
Податотека:Клиновски манастир 3.jpg|Помошен објект
Податотека:Клиновски манастир 4.jpg|Трпезарија
Податотека:Клиновски манастир 5.jpg|Печка
Податотека:Клиновски манастир 6.jpg|Летниковец
Податотека:Клиновски манастир 7.jpg|Трпезарија


## Надворешни врски


Категорија:Клиново
Категорија:Манастири во Македонија
Категорија:Манастири на МПЦ
Категорија:Манастири во Повардарската епархија
Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново

**Успение на Пресвета Богородица** — селска црква во кавадаречкото село Клиново, Македонија.

## Местоположбата

Црквата се наоѓа во атарот на некогашното село Клиново, сместена на патот кој води од селото Бојанчиште до викенд-населбата Блаштица.

## Галерија


Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново 2.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново 3.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново 5.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново 4.jpg|Припратата
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново 8.jpg|Чешма во дворот
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново 7.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Клиново.jpg|Поглед на црквата


## Поврзано
* Клиново
* Повардарска епархија
* Кавадаречко архијерејско намесништво
* Ваташка парохија

## Надворешни врски

Клиново
Трансилванија (филм од 2006)

**„Трансилванија“** (француски: *Transylvania*) – филм на режисерот Тони Гатлиф (Tony Gatlif) од 2006 година. Гатлиф е автор и на сценариото, а главните улоги ги играат: Азија Арџенто (Asia Argento), Амира Казар (Amira Casar) и Бирол Инел (Birol Ünel).

## Синопсис
Зингарина (ја игра Арџенто), која е во вториот месец на бременоста, патува со својата пријателка Мари (ја игра Казар) во Трансилванија во потрага по својот љубовник Милан Огистен...

## Наводи

Категорија:Француски филмови
Категорија:Филмови на француски јазик
Категорија:Филмови од 2006 година
Категорија:Филмови на Тони Гатлиф
Категорија:Филмови со Азија Арџенто
Категорија:Филмови со Амира Казар
Категорија:Филмови со Бирол Инел
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Романија
Станислав Винавер

мини|200п|Милутин Бојиќ и Станислав Винавер

**Станислав Винавер** (Шабац, 1 март 1891 — Нишка Бања, 1 август 1955) — српски писател.

## Творештво
Во својата „Антологија на српската поезија“, Зоран Мишиќ истакнува дека во поезијата на Винавер најчесто се истакнуваат нејзините музички квалитети, бравурозната версификација, богатите ритми и ингениозните јазични измислици во традицијата на Лаза Костиќ. Според Мишиќ, Винавер е еден од ретките српски претставници на онаа интелектуална поетска  струја, блиска на Пол Валери, која постојано се труди да допре до врховниот склад, да се допре последната суштина на нештата. 

## Наводи

Категорија:Српски писатели
Категорија:Родени во 1891 година
Категорија:Починати во 1955 година
Категорија:Луѓе од Шабац
Трговски центар

[мини|263x263пкс|Трговски центар во Арлингтон, [Соединети Американски Држави|САД]]
**Трговски центар** или **мол** () — група трговски претпријатија управувани како едно цело и сместени во една зграда или комплекс од згради. Според Меѓународниот совет на трговски центри, трговски центар е група архитектонски обединети малопродажни претпријатија, управувани од една компанија, обезбедени со паркиралиште и сместени на посебно планирано место.

Најголемиот трговски центар во Македонија е „Ист гејт“.

## Историја
Современиот трговски центар произлегува од трговските пасажи од XIX век, кои првпат се појавиле во Европа, особено во Париз. Овие пасажи имале продавници распоредени во нивоа покрај широки премини во галериски стил со стаклени покриви. Првично, тие биле едноставно покриени патеки со стаклени тавани.

Современите трговски центри се појавиле во Соединетите Американски Држави во 1950-тите заедно со растот на предградијата. Архитектот со австриско потекло Виктор Груен е заслужен како нивен пионер. Неговиот дизајн се сосредоточува на големо паркиралиште и голема стоковна куќа опкружена со помали продавници. За да стигнат до паркинг-просторот, посетителите морале да поминат низ овие помали продавници. Груен и неговата фирма, Victor Gruen Associates, проектирале бројни трговски центри низ САД.

До 1990-тите, многу американски трговски центри биле затворени поради економски пад и се оддалечиле од големите трговски центри на затворено. Наместо тоа, „центрите за животен стил“ станале популарни — трговските области на отворено наменети да подражаваат пешачки улици.

## Наводи

## Надворешни врски

* International Council of Shopping Centers (ICSC)
* American Institute of Architects Retail and Entertainment Committee Knowledge Community 

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

Категорија:Трговски центри
Категорија:Урбанизам
Раде Драинац

**Радојко Јовановиќ**, познат како **Раде Драинац** (Трбуње, 26 август 1899 — Нишка Бања, 1 мај 1943) — српски поет.

## Биографија

## Творештво
Во својата „Антологија на српската поезија“, Зоран Мишиќ истакнува дека Драинац е најистакнатиот претставник на авантуристичко-космополитската струја на модернизмот во српската поезија. Големиот занос од новиот, забревтан живот се појавува кај Драинац во примитивна, површно „балканизирана“ варијанта со разводнет есениновски сентиментализам и со лесни реторички ефекти, театрални гестови и псевдобунтовништво. Повеќе според декорот отколку според суштината, неговата поезија претставува еден вид на модернистичките стремежи меѓу двете светски војни (по угледот на Аполинер, Сендрар и „фантезистите“) кои не може да се заобиколи.

## Наводи

Категорија:Српски поети
Категорија:Родени во 1899 година
Категорија:Починати во 1943 година
Нема проблем

**„Нема проблем“** (српскохрватски: *Нема проблема*) – филм на режисерот Миќа Милошевиќ од 1984 година. Автор на сценариото е Радослав Павловиќ, а главните улоги ги играат: Никола Симиќ, Власта Велисављевиќ, Јован Јаниќиjевиќ Бурдуш, Велимир Бата Живојиновиќ и Лепа Брена.

## Синопсис
Директорот на едно претпријатие се соочува со проблеми кога не може да им ги исплати платите на работниците. Парите се потрошени на изградбата на фудбалскиот стадион, кој е неискористен, а банката одбива да одобри нови кредити. Поради тоа, директорот се обидува да го реши проблемот така што ќе организира концерт на Лепа Брена на стадионот...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1984 година
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови на Миќа Милошевиќ
Категорија:Филмови со Лепа Брена
Категорија:Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Никола Симиќ
Категорија:Филмови со Лазар Ристовски
Категорија:Филмови со Власта Велисављевиќ
Категорија:Филмови со Јован Јаниќијевиќ-Бурдуш
Иридокорнеална дисгенеза

**Иридокорнеална дисгенеза** (ICD-IRIDOCORNEAL DYSGENESIS) се однесува на спектарот секундарни нарушувања на развојната абнормалност на структурите на предниот сегмент на окото. Структурите на предниот сегмент што произлегуваат од нервниот гребен се корнеална строма, ендотел, строма на ирисот и трабекуларна мрежа. Неисправна миграција или диференцијација на клетките на нервниот гребен за време на развојот на горенаведените структури може да доведе до развој на дисгенеза на предниот сегмент (ASD) и последователно до глауком. Во зависност од потеклото на развојните абнормалности, болеста понатаму може да се класифицира како дисгенеза на предниот сегмент од потеклото на нервниот гребен.

### Преваленца
Забележано е кај 1 на 10 000 живородени до 1 на 2 500 живородени деца.

## Етиологија
Аберантната миграција и абнормалната диференцијација на клетките на нервниот гребен за време на развојот на предниот сегмент резултира со дисгенеза на предниот сегмент. Ова го попречува протокот на вода и предизвикува зголемен интраокуларен притисок (ИОП). Спектарот на болеста опфаќа примарен конгенитален глауком, хипоплазија на ирисот, аниридија, аномалија на Аксенфелд, Ригерова аномалија, Петерсова аномалија, вродена наследна ендотелна дистрофија (CHED), вродена ектропија на ирисот и склеророрнеа.

Генетиката (PAX6) е од големо значење во дисгенезата на предниот сегмент.

## Симптоми и дијагноза
Ова заболување е пропратено со симптоми од различни болести кои можат да се јават при дисгенеза на предниот сегмент на окото. Тие болести се: Примарен вроден глауком (PCG), Ирис Хипоплазија/Иридогониодисгенеза, Аксенфелд-Ригер аномалија (AXRA), Аномалија на Питерс, Аниридија, CHED, Склерокорнеа, Вродена ектропија на ирис.

## Последици
Последиците и прогнозата се зависни од тоа што се појавува како компликација кај пациентот од горенаведените заболувања.

## Третман
Третманот е различен за секое заболување во зависност од горенаведените заболувања. 

## Наводи

Категорија: Ретки болести
Автопортрет (Шкодреану)

**Автопортрет** — слика од Коста Шкодреану. Сликата е пастел на картон, со димензии 54 х 40 см, насликана во 1902 година. Во сопственост е на Националната галерија на Македонија во Скопје.

## Опис
Шкодреану автопортретот го насликал во десен полупрофил со малку подигната глава. Облечен е во градска облека: темносин костум, бела кошула со подигнати јаки и темна вратоврска. Гордата поставеност на неговото тело и замислениот, романтичен поглед, укажуваат на тоа дека се работи за чувствителна, но истовремено интелигентна, исполнета и остварена личност. Во заднината видлива е силна бела светлина која во вид на ореол е поставена околу главата. 
## Наводи

Категорија:Слики од Коста Шкодреану
Категорија:Македонски уметнички слики
Категорија:Уметнички слики од 1902 година
Категорија:Слики во Националната галерија на Македонија
Детски портрет (Шкодреану)

**Детски портрет** – слика од Коста Шкодреану. Сликата е пастел на картон, со димензии 47 х 33 см, насликана во 1900 година. Во сопственост е на Националната галерија на Македонија во Скопје. Шкодреану се покажува како мајстор во прикажувањето на човековиот лик користејќи меки преоди при моделација на ликот.

## Наводи

Категорија:Слики од Коста Шкодреану
Категорија:Македонски уметнички слики
Категорија:Уметнички слики од 1900 година
Категорија:Слики во Националната галерија на Македонија
Круна на Големото Војводство Тоскана

**Круната на Големото Војводство Тоскана** (италијански: *corona del Granducato di Toscana*) — војводска круна создадена од медичиските големи војводи од Тоскана.

## Старата круна
[лево|мини| Приказот на старата круна во [Була|папската була на папата Пиј V.]]
Козимо I де Медичи, војводата од Фиренца, се обидувал да постигне титула што ќе му го отстранила статусот на феудатор на Светиот римски император и би му дала поголема политичка независност. Не добивајќи ништо од императорот, тој се свртел кон Папството. Тој веќе се обидел да го натера Павле IV да му ја даде титулата крал или надвојвода без успех. Конечно во 1569 година, по многу услуги и зделки со различни нивоа на легитимитет, папата Пиј V издал папска була со која му го доделил стилот на *Altezza Serenissima* и титулата Голем војвода, многу ретка титула што го ставила суверенот на Тоскана над војводата, но под принцот.
мини| Козимо III со старата круна.
Во јануари 1570 година, Козимо I бил крунисан од самиот Пиј во Рим, иако по права таквиот чин бил привилегија на императорот. Поради оваа причина, Шпанија и Австрија одбија да ја признаат новата титула, иако Франција и Англија веднаш ја признаа нејзината важност. Со текот на времето била призната од цела Европа.

Круната на Големиот војвода од Тоскана била јасно различна од кнежевската и војводската круна. Таа била во форма на златен круг украсен со смарагди, рубини и бисери со зраци кои излегуваа одозгора.

Круната била уникатна така што имала голем *џилио ботонато*, или **фирентински крин** - фирентинска верзија на флер де лис - позициониран над челото.

## Новата круна
мини| Џан Гастон со новата модифицирана круна.
Кога Козимо III, Големиот војвода од Тоскана (1670–1723) го добил „правото на кралски чин“ од Виена, тој додал сводови и глобус на врвот на големата војводска круна, бидејќи тоа биле типични елементи на кралската круна. Новиот статус на Големото Војводство вклучувал, меѓу другото, промена на стилот од *Altezza Serenissima* во *Altezza Reale*.

Круната на Големиот војвода е позната само од цртежи и слики, бидејќи била изгубена за време на Наполеоновата окупација. Копија од круната била ставена во ковчегот на секој од големите војводи на нивните погреби. Една од нив, која му припаѓала на Џан Гастон де Медичи (р. 1723–1737) била пронајдена при истражување на трупот и сега се наоѓа во Фиренца.

## Надворешни врски
алт=View of the coronation of Cosimo I de' Medici as Grand Duke of Tuscany by Pope Pius V in the Sala Regia of the Vatican Palace.|мини| Крунисувањето на Козимо I од страна на папата Пиј V во Сала Регија во ватиканската палата.*Treccani : Cosimo I de' Medici, duca di Firenze, granduca di Toscana

Категорија:Изгубени уметнички дела
Категорија:Медичи
Категорија:Круни
Зографска историја

**Зографската историја** или **Кратка историја на бугаро-словенскиот народ** (*История вкратце о Болгарословенском народе*)  е едно од првите историски дела во современата бугарска литература'''.

Оваа историја е составена од непознат автор во Зографскиот манастир, веројатно на почетокот на 1760-те, а е сочувана во препис на монах Јаков од 1785 г. Историјата содржи кратки информации за делата на бугарските владетели од основањето на бугарската држава до нејзиното освојување од Турците.

Категорија:Историографија на Бугарија
Категорија:Бугарска преродба