Џејмстаун (Света Елена)

**Џејмстаун** () — главен град на британската прекуморска територија Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња, сместен на островот Света Елена во јужниот Атлантски Океан. Ова е историска населба на северозападниот брег на островот. Пред изградбата на пристаништето во Рупертовиот Залив, ова било единственото пристаниште на Света Елена и негова патна клучка. Основан е од колонисти од Англиската источноиндиска компанија кои го населиле во 1659&nbsp;г. и за кратко бил под окупација на Холандската источноиндиска компанија во 1673&nbsp;г. пред повторно да биде заземен од Британците. Многу од градбите изградени од компанијата во XVIII век постанале во непроменет изглед, и затоа градот има особен џорџијански изглед.

Во градот кратко време престојувал Наполеон во 1815 г. за време на неговото прогонство на Света Елена (подоцна преместен во Лонгвуд), а подоцна служела како база за Британската воена морнарица во напорите да ѝ стави крај на трговијата со робови.

## Историја
мини|лево|Поглед од заливот Сент Џејмс, 1794&nbsp;г.
Џејмстаун е основан во 1659 г. од Англиската источноиндиска компанија и наречена по Јаков, Војводата од Јорк, а подоцна крал Јаков II (*Џејмс* на англиски). Набргу е изградено утврдување наречено „Замок Св. Јован“ (*Castle of St John*), кое со повратокот на монархијата во 1660&nbsp;г. го добило името Џејмс Форт, населбата станала Џејмстаун, а долината станала Џејмсова Долина. Утврдувањето и неговите топовски батерии преовладувале над Џејмсовиот Залив и со текот на времето претрпеле разни подобрувања. Во јаниари 1673&nbsp;г. Холандската источноиндиска компанија за кратко го зазела островот, но во мај Англиската источноиндиска компанија повторно го зазела. Оттогаш гратчето е постојано населено под англиско, а подоцна и британско владение.

По поразот во Битката кај Ватерло во јуни 1815 г. и окупацијата на Париз, Наполеон Бонапарт им се предал на Британците и бил прогонет на Света Елена. На 21 октомври пристигнал на бродот „Белерофон“ и неколку месеци живеел во Брајарс во Џејмстаун, пред да биде префрлен во декември во пооддалеченото место Лонгвуд. Џејмстаун бил избран како место на вицеадмиралски суд и помроска база во британските напори да ја пречат трговијата со робови помеѓу Африка и Америка. Запленетите робовски бродови биле доведувани во Џемјстаун и продавани, а она што го носеле се истоварувало во Рупертовата Долина. Во 1870-тите поморската база била затворена, и дотогаш успеала да спаси 25.000 робови, од кои 5.000 умреле набргу по истоварот и биле погребани во Рупертовата Долина. Долго време не се знаело каде се овие гробови, но во 2006&nbsp;г. останките се најдени при првичните работи на аеродромот. Во 2008 г. дошле археолози кои ги ископале гробовите. Некои од наодите се изложени во Меѓународниот музеј на ропството во Ливерпул, Англија.

## Географија и опис
мини|Поглед надолу од Јакововата лествица
Градот е изграден врз магматска карпа во Џејмсовата Долина, притисната меѓу високи стрмнини. Затоа населбата е долга и тесна. Карпестите падини се груби и многу стрмни. Малиот поток Ран тече низ долината. Џејмстаун се дели на горен и долен дел, долж долината. Бидејќи е главно пристаниште на островот (и земајќи предвид дека првиот комерцијален авион на аеродромот Света Елена слетал дури во 2017 г.) градот до денес е главен влез на островот за посетителите. Иако не е патно поврзана со самиот Џејмстаун, Рупертовата Долина (следната на север) исто така се смета за дел од градот. Таму се наоѓа голем дел од инфраструктурата на островот како што е електраната нејзиниот склад за гориво, а во јуни 2016 г. е изградено еднобродско пристаниште.

Во градот има 100 градби заштитени со закон, претежно од џорџијанскиот период. Главната улица е опишана како „еден од најдобрите примери на ненарушена џорџијанска архитектура во светот“. Многу од градбите се изградени на вулкански карпи. Црквата „Св. Јаков“ датира од 1772 г. и претставува најстарата англиканска црква на Јужната Полутопка. Друга знаменитост е долгото стрмно скалиште наречено „Јаковова лествица“ (*Jacob's Ladder*) со 699 скалила, изградено во 1829 г. со цел да го поврзе Џејмстаун со поранешната тврдина на ридот Ледер. Скалилата се многу популарни меѓу туристите и ноќе е осветлено. По него секоја година се одржува меѓународна трка. Во Џемјстаун е и Музејот на Света Елена, еден од двата на островот (другиот е Лонгвудскиот дом, управна зграда и „затвор“ на Наполеон).

## Градски статус
Иако е мошне мал, Џејмстаун има формален статус на град, доделен од кралицата Викторија во 1859 г. Тој исто така е еден од 8-те окрузи и седиште на островот Света Елена и британската прекуморска територија Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња. Зградата наречена „Замокот“ (*The Castle*), едн од постарите во градот, е меѓу главните административни згради.

## Клима
Џејмстаун има  тропска врела пустинска клима (класа: *BWh*) со рамномерни температури во текот на годината. Иако има таква клима, температурата во градот е ублажена од океанот и студените струи во него, поради што климата е посвежа за едно тропско подрачје и градот ретко е врел. Температурата во Џејмстаун е потопла за 5 степени од остатокот од островот поради висинската разлика. Џејмстаун добива врнежи од само 13&nbsp;см годишно поради малата надморска висина и засолнетоста, но повисоките делови на островот се поврнежливи. Возвишенијата над Џејмстаун добиваат до 99&nbsp;см дожд годишно и изобилуваат со зеленило. Околните води знаат да бидат немирни, и затоа градот има морски ѕид.

## Население
мини|десно|Центарот на Џејмстаун во 2020&nbsp;г.
Во 2016 г. округот Џејмстаун имал население од 629 жители, значително помалку од 2008&nbsp;г. кога броел 714 жители. Населението постојано се намалува и Џејмстаун повеќе не е најголемото населено место на островот — денес поголеми се Халф Три Холоу, Сент Полс и Лонгвуд.

## Образование
Како британска територија, островот го следи британскиот образовен систем. „Пилинг“ е единственото основно училиште, каде се образуваат деца на возраст од 4 до 11 години,, создадено во 2007 г. со спојување на одделни училишта со виши и нижи паралелки. Единственото средно училиште на островот е „Принц Ендрју“, сместено во Сент Полс.

## Религија
мини|Црквата „Св. Јаков“ во 1984 г.
Англиканската парохија Сент Џејмс е една од трите во епархијата Света Елена на островот. Главна црква е „Св. Јаков“ (*St James*'), воедно најстарата англиканска црква на Јужната Полутопка; денешната црковна зграда е подигната во 1772 г. Има три цркви-ќерки: „Св. Јован“ (*St John's*) во Горен Џејмстаун, „Св. Богородица“ (*St Mary's*) во Брајарс и „Св. Архангел Михаил“ (*St Michael's*) во Рупертовата Долина. Единствената католичка црква на Света Елена е „Свето Срце“ (*Sacred Heart*), сместена во Џејмстаун. Во гратчето има и баптистичка црква.

## Поврзано
* Населени места во Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња

## Наводи

## Надворешни врски

*
*More pictures of Jamestown
*Saint Helena Island Information website

Категорија:Света Елена (остров)
Категорија:Населени места на Света Елена, Вознесение и Тристан да Куња
Категорија:Главни градови во Африка
Категорија:Населени места основани во 1659 година