Џовани Пико дела Мирандола

**Џовани Пико дела Мирандола** (24 февруари 1463 г. -17 ноември 1494) бил италијански ренесансен благородник и филозоф. Тој е познат по настаните од 1486 година, кога на 23-годишна возраст предложил да брани 900 тези за религија, филозофија, природна филозофија и магија против сите дојденци, заради тоа ја напишал *Орацијата за достоинството на човекот*, која е наречен „Манифест на ренесансата“, и клучен текст од ренесансниот хуманизам којшто го нарекуваат „Херметичка реформација“. Тој бил основач на традицијата на христијанската кабала, клучен принцип на раниот модерен западен езотеризам. *900 тези* била првата печатена книга која била универзално забранета од црквата. Пико понекогаш се смета за прото-протестант, бидејќи неговите 900 тези предвидуваат многу протестантски ставови.

## Биографија
### Семејство
лево|мини| Замокот Мирандола во 1976 година
Џовани е роден во Мирандола, во близина на Модена, најмладиот син на Џанфранческо I Пико (Господарот на Мирандола), од неговата сопруга Џулија, ќерка на Фелтрино Бојардо. Семејството долго време живеело во замокот Мирандола (Војводство Модена), кое станало независно во XIV век и го добило во 1414 година од светиот римски император Сигизмунд. Мирандола била мала автономна област (подоцна, војводство), во близина на Ферара. Семејството на Џовани било тесно поврзано со династиите Сфорца, Гонзага и Есте, а браќата и сестрите на Џовани се венчале со потомците на наследните владетели на Корзика, Ферара, Болоња и Форли.

Џовани имал двајца многу постари браќа, и двајцата го надживеале: грофот Галеото I ја продолжил династијата, додека Антонио станал генерал во царската војска. Семејството Пико продолжило да владее како војводи сè додека Мирандола, сојузник на Луј XIV од Франција, не бил освоен од неговиот ривал, Јосиф I, светиот римски император, во 1708 година и припоен кон Модена од војводата Риналдо де Есте, со што исчезнала машката линија во прогонство во 1747 година.

Мајчиното семејство на Џовани било посебно истакнато во уметноста и стипендијата на италијанската ренесанса . Негов братучед и современик бил поетот Матео Марија Бојардо, кој пораснал под влијание на неговиот вујко, фирентинскиот покровител на уметноста и поет Тито Веспасијано Строци.

Џовани имал парадоксален однос со неговиот внук Џанфранческо Пико дела Мирандола, кој бил голем обожавател на неговиот вујко, но сепак го објавил *Examen vanitatis doctrinae gentium (Испитување на залудноста на доктoрината на народите), во* 1520. Неговиот внук се спротивставил на „наративот за античка мудрост“ застапуван од Џовани, опишан од историчарот Чарлс Б. Шмит како обид „да го уништи она што го изградил неговиот вујко“.

### Образование
десно|мини| ''Детството на Пико дела Мирандола'' од Хиполит Деларош, 1842 година, Музеј на уметности во Нант
Џовани се школувал на латински, а можеби и на грчки на многу рана возраст. Наменет за црквата од неговата мајка, тој бил прогласен за папски протонотар (најверојатно почесен) на 10-годишна возраст и во 1477 година, отишол во Болоња да го проучува канонското право.

По ненадејната смрт на неговата мајка три години подоцна, Пико се откажал од канонското право и почнал да студира филозофија на Универзитетот во Ферара. За време на краткото патување во Фиренца, тој ги запознал Анџело Полицијано, дворскиот поет Џироламо Бенивиени и веројатно младиот доминикански монах Џироламо Савонарола . До крајот на животот тој останал многу близок пријател со сите тројца. Можеби бил и љубовник на Полицијано.

Од 1480 до 1482 година, тој ги продолжил студиите на Универзитетот во Падова, главен центар на аристотелизмот во Италија. Веќе запознат на латински и грчки јазик, тој студирал хебрејски и арапски во Падова кај Елиа дел Медиго, еврејски авероист, а со него преведувал и арамејски ракописи. Дел Медиго, исто така, превел јудаски ракописи од хебрејски на латински за Пико, и продолжил да го прави тоа неколку години. Пико напишал и сонети на латински и италијански јазик кои поради влијанието на Савонарола ги уништил на крајот од својот живот.

Следните четири години ги поминал или дома или посетувајќи хуманистички центри на друго место во Италија. Во 1485 година, тој отпатувал на Универзитетот во Париз, најважниот центар во Европа за схоластичка филозофија и теологија. Веројатно во Париз Џовани ги започнал своите *900 тези* и ја замислил идејата да ги брани во јавна дебата.

### 900 тези

[лево|мини| [Лоренцо де Медичи од Џорџо Вазари, в. 1533–1534]]
Во тоа време се случиле два настани кои му го промениле животот. Првиот бил кога се вратил да се насели извесно време во Фиренца во ноември 1484 година и ги запознал Лоренцо де Медичи и Марсилио Фичино. Тоа било астролошки поволен ден кога Фичино избрал да ги објави своите преводи на делата на Платон од грчки на латински, под ентузијастичко покровителство на Лоренцо. Изгледа дека Пико ги шармирал и двајцата, и покрај филозофските разлики на Фичино, тој бил убеден во нивниот афинитет кон Сатурнин и во божествената промисла на неговото доаѓање. Лоренцо го подржувал и штител Пико до неговата смрт во 1492 година.

Набргу по овој престој во Фиренца, Пико отпатувал на пат за Рим каде што имал намера да ги објави своите *900 тези* и да се подготви за конгрес на научници од цела Европа за да дебатира за нив. Застанувајќи во Арецо, тој се вплеткал во љубовна врска со сопругата на еден од братучедите на Лоренцо де Медичи, што за малку ќе го чинело живот. Џовани се обидел да побегне со жената, но тој бил фатен, ранет и фрлен во затвор од нејзиниот сопруг. Тој бил ослободен само по интервенција на самиот Лоренцо.

Пико поминал неколку месеци во Перуџа и блиската Фрата, опоравувајќи се од повредите.  Пико бил запознает во Перуџа со мистичната хебрејска *[[кабала]]*, која го фасцинирала, како и доцните класични херметички писатели, како Хермес Трисмегист. Во времето на Пико се сметало дека *Кабалата* и *Херметика* се антички како Стариот завет. Учител на Пико во кабалата бил Рабин Јоханан Алемано (1430-ти – околу 1510 г.), кој тврдел дека изучувањето и совладувањето на магијата треба да се сметаат како завршна фаза од нечие интелектуално и духовно образование.

Овој контакт, инициран како резултат на христијанскиот интерес за испитување на античката мудрост пронајдена во еврејските мистични извори, резултирало со невидено взаемно влијание меѓу еврејската и христијанската ренесансна мисла. Најоригиналната од 900-те тези на Пико се однесувала на *Кабалата* . Како резултат на тоа, тој станал основач на традицијата позната како христијанска кабала, која продолжил да биде централен дел на раниот модерен западен езотеризам. Пристапот на Пико кон различните филозофии било екстремен синкретизам, што се тврди дека ги поставувал паралелно, наместо да се обидува да опише развој на историја.

Пико ги засновал своите идеи главно на Платон, како и неговиот учител Марсилио Фичино, но задржал длабока почит кон Аристотел. Иако бил производ на *studia humanitatis(проучување на човештвото)*, Пико бил уставно еклектичен, и во некои аспекти тој претставувал реакција против претерувањата на чистиот хуманизам, бранејќи го она што тој го верувал дека е најдоброто од средновековните и исламските коментатори, како што се Авероес и Авицена, за Аристотел во познатото долго писмо до Ермолао Барбаро во 1485 година. Целта на Пико отсекогаш била да ги помири школите на Платон и Аристотел бидејќи верувал дека тие користат различни зборови за да ги изразат истите концепти. Можеби поради оваа причина неговите пријатели го нарекле „Принцовите Конкордија“ или „Принцот на хармонијата“ (игра на зборови за Принцот од Конкордија, еден од имотите на неговото семејство). Слично на тоа, Пико верувал дека образованата личност треба да ги проучува и хебрејските и талмудските извори и Херметиците, бидејќи мислел дека тие го претставуваат истиот концепт за Бог што се гледа во Стариот завет, но со различни зборови.

Тој ја завршил својата „Орација за достоинството на човекот“ за да ги придружува неговите *900 тези* и отпатувал во Рим за да продолжи со својот план да ги брани. Тој ги објавил во декември 1486 година како „Филозофски, кабалистички и теолошки заклучоци“ и понудил да ги плати трошоците на сите научници кои дошле во Рим јавно да дебатираат за нив. Тој сакал дебатата да започне на 6 јануари, што било, како што забележал историчарот Стивен Фармер, празникот Богојавление и „симболичен датум на потчинување на паганските родови на Христос во личностите на мудреците“. Откако излегол како победник на кулминацијата на дебатата, Пико планирал не само симболично прифаќање на паганските мудреци, туку и преобраќање на Евреите бидејќи сфатиле дека Исус е вистинската тајна на нивните традиции. Според Фармер, Пико можеби очекувал сосема буквално дека „неговата дебата во Ватикан ќе заврши со четворицата коњаници на Апокалипсата кои ќе се урнат низ римското небо“.
лево|мини| Инокентиј VIII, 15 век
Во февруари 1487 година, папата Инокентиј VIII ја прекинал предложената дебата и формирал комисија за разгледување на православието на *900 тези.* Иако Пико одговорил на обвиненијата против нив, биле осудени тринаесет тези. Пико писмено се согласил да ги повлече, но не се премислил за нивната важност. На крајот сите 900 тези биле осудени. Тој продолжил да пишува *извинување* бранејќи ги, Апологија Ј. Пици Мирандолани, гроф од Конкорд, објавена во 1489 година, која ја посветил на својот покровител, Лоренцо. Кога папата бил информиран за тиражот на овој ракопис, тој формирал инквизиторски трибунал, принудувајќи го Пико да се откаже од *Апологијата*, покрај неговите осудени тези, на кои тој се согласил. Папата ги осудил "*900 тези"* како:

Ова било прв пат една печатена книга да биде забранета од црквата и речиси сите примероци биле запалени. Пико побегнал во Франција во 1488 година, каде што бил уапсен од Филип II, војводата од Савој, на барање на папските нунции и затворен во Винсен . Преку посредство на неколку италијански кнезови - сите поттикнати од Лоренцо де Медичи - кралот Чарлс VIII го ослободил, а папата бил убеден да му дозволи на Пико да се пресели во Фиренца и да живее под заштита на Лоренцо. Но, тој не бил ослободен од папските цензури и ограничувања до 1493 година, по пристапувањето на Александар VI (Родриго Борџија) на папството.

Искуството длабоко го потресе Пико. Тој се смирил со Савонарола, кој му останал многу близок пријател. Лоренцо го поканил Савонарола во Фиренца на убедување на Пико. Но, Пико никогаш не се откажал од своите синкретистички убедувања. Тој се населил во вилата во близина на Фиезоле што му ја подготвил Лоренцо, каде што ги напишал и објавил операта „Хептаплус е дело на творецот Бог“ (1489) и „Де Енте ет Уно“ (За битието и единството, 1491г.). Овде го напишал и своето друго најславно дело, *Disputationes adversus astrologiam divinicatrium* ( *Спорови против астрологијата на божествените*), кое било објавено дури по неговата смрт. Во него, Пико ги осудил детерминистичките практики на астролозите од неговото време.

По смртта на Лоренцо де Медичи, во 1492 година, Пико се преселил во Ферара, иако продолжил да ја посетува Фиренца. Во Фиренца, политичката нестабилност довело до зголемено влијание на Савонарола, чиешто реакционерно противење на ренесансната експанзија и стил веќе довело до конфликт со семејството Медичи (тие на крајот биле протерани од Фиренца) и би довело до големо уништување на книги и слики. Сепак, Пико станал следбеник на Савонарола. Решен да стане монах, тој го отфрлил својот поранешен интерес за египетските и калдејските текстови, ја уништил сопствената поезија и го подарил своето богатство.

### Смрт
[лево|мини| Ангелот што му се појавува на Захарија (детали), од [Доменико Гирландајо, , прикажувајќи (l–r) Марсилио Фичино, Кристофоро Ландино, Полицијано и Деметриос Халкондилс]]
Во 1494 година, на 31-годишна возраст, Пико починал под мистериозни околности заедно со неговиот пријател Полицијано.

Се шпекулирало дека неговата секретарка го отрула затоа што Пико премногу се зближил со Савонарола. Тој бил погребан заедно со Џироламо Бенивиени во Сан Марко, а Савонарола го одржал погребниот говор. Фичино напишал:

Во 2007 година, телата на Полицијано и Пико биле ископани од црквата Сан Марко во Фиренца за да се утврдат причините за нивната смрт. Форензичките тестови покажале дека и Полицијано и Пико најверојатно починале од труење со арсен, веројатно по наредба на наследникот на Лоренцо, Пјеро де Медичи.

## Записи
Во *Орација за достоинството на човекот* (*Oratio de hominis dignitate*, 1486), Пико ја оправдал важноста на човечката потрага по знаење во неоплатонска рамка.

*Орацијата,* исто така, послужила како вовед во 900-те тези на Пико, за кои тој верувал дека обезбедуваат целосна и доволна основа за откривање на целото знаење, а оттука и модел за човештвото искачување на синџирот на битието. 900-те тези се добар пример за хуманистички синкретизам, бидејќи Пико ги комбинирал платонизмот, неоплатонизмот, аристотелизмот, херметизмот и кабалата. Тие вклучиле и 72 тези кои го опишуваат она што Пико верувал дека е целосен систем на физика.

*De animae immortalitate* (Париз, 1541) на Пико и други дела, ја развилe доктрината дека поседувањето на бесмртна душа од страна на човекот го ослободило од хиерархиската стаза. Пико верувал во универзално помирување, бидејќи една од неговите 900 тези била „Смртен грев со ограничено времетраење не заслужува вечна, туку само привремена казна;“ тоа било меѓу тезите прогласени за еретички од папата Инокентиј VIII во неговиот бик од 4 август 1487 година.

Во *Орацијата* тој тврдел, според зборовите на Пјер Чезаре Бори, дека „човечката вокација е мистична вокација што треба да се реализира по тристепен пат, кој подразбира нужно морална трансформација, интелектуално истражување и конечно усовршување во идентитетот со апсолутното. реалноста. Оваа парадигма е универзална, бидејќи може да се следи во секоја традиција.“

Дел од неговите *Disputationes adversus astrologiam divinatricem* бил објавен во Болоња по неговата смрт. Во оваа книга Пико презентирал аргументи против практиката на астрологијата кои имале огромна резонанца со векови, до наше време. *Споровите* се под влијание на аргументите против астрологијата застапени од еден од неговите интелектуални херои, Августин од Хипо, а исто така и од средновековната филозофска приказна од ибн Туфаил, која го промовирал автодидактицизмот како филозофска програма.

Антагонизмот на Пико кон астрологијата се чини дека главно произлегува од судирот на астрологијата со христијанските поими за слободна волја. Но, аргументите на Пико ги надминал приговорите на Фичино, кој и самиот бил астролог. Ракописот бил уреден за објавување по смртта на Пико од неговиот внук Џовани Франческо Пико дела Мирандола, жесток следбеник на Савонарола, и можеби е изменет за да биде посилно критичен. Ова би можело да го објасни фактот дека Фичино се залагал за ракописот и ентузијастички го поддржал пред неговото објавување.

На почетокот на неговата кариера, Пико напишал *Commento sopra una canzone d'amore di Girolamo Benivieni*, во која го открил својот план да напише книга со наслов *Poetica Theologia*:

*Хептаплус* на Пико, мистико-алегорично изложување на создавањето според седумте библиски сетила, ја елаборира неговата идеја дека различните религии и традиции го опишуваат истиот Бог. Книгата е напишана во неговиот апологетски и полемичен стил:

*За Битието и Едното* (    ) има објаснувања за неколку пасуси во Пентатеухот, Платон и Аристотел. Тоа е обид за помирување меѓу платонските и аристотелските списи за релативните места на битието и „ едното “ и побивање на спротивставените аргументи.

Тој напишал на италијански имитација на Платоновиот *симпозиум* . Неговите писма ( *Aureae ad familiares epistolae* Париз, 1499) се важни за историјата на современата мисла. Многуте изданија на целокупните негови дела во шеснаесеттиот век доволно го докажуваат неговото влијание.

Друг озлогласен текст на Пико е *De omnibus rebus et de quibusdam aliis* („Од сите нешта што постојат и уште малку“), кој се споменува во некои записи на *Утопијата* на Томас Мор и го исмејува насловот на Лукрециј *[[За природата на нештата|De rerum natura]]*.

## Културни наводи
[мини| Фигура од ''[Атинска школа (слика)|Атинската школа* на [[Рафаело Санти|Рафаел]], веројатно Пико дела Мирандола.]]

* Голобрадото момче во [[Фрескопис|фреската]] на [[Рафаело Санти|Рафаело]] *Атинската школа* (1509–1111) се смета дека е Пико дела Мирандола (или можеби Франческо дела Ровере). Кристијане Јост-Гогие го опиша Пико дела Мирандола како „главна филозофска инспирација на програмата на фреската, особено доколку тој бил најотворениот поборник за хармонијата на [[Платон]] и [[Аристотел]] “.
* Во „ *Улис“* на [[Џејмс Џојс]], предвремениот Стивен Дедалус со презир се присетува на своите амбиции од детството и очигледно ги поврзува со кариерата на Мирандола: „Запомни ги твоите богојавленија напишани на зелени овални лисја, длабоко длабоко... копии што ќе ти бидат испратени ако умреш. до сите големи библиотеки во светот. . . Ми се допаѓа Пико дела Мирандола.“ 
* Од помал интерес е минливата референца за Мирандола од [[Хауард Филипс Лавкрафт|HP Лавкрафт]], во приказната *Случајот на Чарлс Декстер Вард* (1927). Мирандола е дадена како извор на застрашувачката волшебност што ја користат непознати зли ентитети како некаква евокација. Меѓутоа, оваа „магија“ првпат била прикажана (како клуч за прилично едноставна форма на гатање, а не големо и страшно повикување) од [[Хајнрих Корнелиус Агрипа|Хајнрих Корнелиус Агрипа фон Нетесхајм и најверојатно создадена од Хајнрих Корнелиус Агрипа фон Нетесхајм]] во неговите *Три книги за окултна филозофија* . Ова беше напишано неколку децении по смртта на Мирандола и беше првиот пишан пример за таа „магија“, па речиси е невозможно Мирандола да бил изворот на тие „волшебни зборови“.
* Психоаналитичарот Ото Ранк, бунтовен ученик на [[Зигмунд Фројд]], избра значителен извадок од *Орацијата за достоинството на човекот на* Мирандола како мото за неговата книга *Уметност и уметник: Креативен порив и развој на личноста*, вклучувајќи: „. . . Те создадов како суштество ни небесно, ни земно... за да си сам свој слободен обликувач и победник. . . .
* Во романот *„Фукоовото нишало“* на [[Умберто Еко]], главниот лик Казаубон тврди дека идејата дека Евреите биле запознаени со енигмата на Темпларите била „грешка на Пико Дела Мирандола“ предизвикана од правописна грешка што ја направил меѓу „Израелците“ и „Исмаелитите“. "
* Во романот на Ирвинг Стоун за [[Микеланџело Буонароти|Микеланџело]], *Агонијата и екстазата*, книга 3, дел 3 содржи опис на параграф на Мирандола како дел од научниот круг што го опкружуваше [[Лоренцо де Медичи|Лоренцо ди Медичи]] во Фиренца. Мирандола беше опишан како човек кој зборува 22 јазици, длабоко читан во филозофијата и како човек кој не создава непријатели.
* Филозофот за општествени науки Рене Жирар минливо ја спомнува Мирандола во неговата книга *Des choses cachées depuis la fondation du monde* ( *Нешта скриени од основањето на светот* ), Жирар пишува со потценувачки тон: „Луѓето ќе не обвинат дека си играме како Пико дела Мирандола.ренесансниот човексекако е искушение на кое треба да се одолее денес, ако сакаме да бидеме видени во поволна светлина.“ (стр.141,1987)
* Во романот *2666* на Роберто Болањо, професорот по филозофија Оскар Амалфитано ја започнува својата триколона листа на филозофи со Пико дела Мирандола. Во непосредна близина на Мирандола, Амалфитано пишува [[Томас Хобс|Хобс]], додека под него пишува [[Едмунд Хусерл|Хусерл]] (стр.207, 2008).
* Во романот на Фредерик Леноар *L'Oracle della Luna* (2006), филозофијата на Пико дела Мирандола формира едно од главните учења стекнати од главниот лик Џовани од неговиот главен духовен учител. Годината е 1530 година. Главните споменувања се:
** на крајот од поглавјето 21, мудрецот - фиктивен лик - вели дека лично се сретнал со Пико дела Мирандола и разговара за несогласувањето на Мирандола со папата за 900-те тези (при што Леноар наведува дека само 7 од нив не биле прифатени) и подоцна на филозофот судбината. Според зборовите на мудрецот, главната цел на Фичино и Пико дела Мирандола била стекнување универзално знаење, ослободено од предрасуди и од јазични и религиозни бариери;
** на крајот од поглавјето 24, откако го дискутираше [[Мартин Лутер|Лутеровиот]] концепт за слободна волја , мудрецот сака Џовани да го запознае со идеите на Мирандола за ова прашање и му дозволува да ја прочита „De hominis dignitate“; Џовани ја разгледува книгата со голем интерес во поглавјето 25;
** на почетокот на поглавјето 26, додека Џовани го прочитал *Орацијата за достоинството на човекот*, мудрецот разговара со него за две прашања од книгата. Еден од нив е обидот на Пико дела Мирандола да формира една обединета и универзална филозофија и нејзините тешкотии. Другото е концептот на Мирандола за слободна волја. Џовани научил еден пасус од книгата напамет, за тоа дека Бог му се обраќа на човекот и му рекол дека не го направил ниту небесно ниту земно суштество и дека човекот е фалсификатор на неговата судбина. Овој пасус е цитиран во романот.
* Англискиот композитор Гевин Брајарс ги користи текстовите на Пико дела Мирандола во неговата музичка продукција; најзабележително во дела како „Glorious Hill“, за вокален квартет/мешан хор, „Pico's Flight“, за сопран и оркестар и „Incipit Vita Nova за алт и гудачко трио.
* Пико дела Мирандола се појавува како ликот Икарос во романите на Џо Волтон *Праведен град* и *Филозофските кралеви* . Исто така, тој е еден од главните ликови во нејзиниот роман *Пост*.
* Во книгата *Умирање за идеи; Опасните животи на филозофите'' (2015) од романската филозофка Костика Брадатан, животот и делото на Мирандола се земени како ран или дури прв пример за преземање на човечкиот живот како проект на „самободирање“, поврзувајќи го ова со еретичката идеја на Мирандола за човекот. да се биде дел од создавањето со „неодредена природа“.
* Пико дела Мирандола е главниот лик во расказот на Џек Дан „ Стаклениот ковчег “, кој беше објавен како дел од антологијата Снежана, крваво црвена (книга).
* Во графичкиот роман Ол-стар Супермен од авторот Грант Морисон Џовани Пико дела Мирандола може да се види како рецитира дел од Орацијата за достоинството на човекот.

## Поврзано
* Херметизам
* Хуманизам и ренесансам

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 
* The Pico Project  at the University of Bologna and Brown University 
* Syncretism in the West Overview of the 900 Theses, with some downloadable texts
* Pico in English: A Bibliography, the works of Giovanni Pico della Mirandola (1463–1494), with a List of Studies and Commentaries.
* Edition of the complete translations by Flavius Mithridates On Flavius Mithridates' Hebrew-Latin Translations of kabbalistic works for Giovanni Pico della Mirandola
*  Biography
* Pico della Mirandola by Richard Hooker, 6 June 1999.
* 
* Life of Giovanni Pico della Mirandola

Категорија:Римокатолички писатели
Категорија:Неоплатонисти
Категорија:Римокатолички христијани од Италија
Категорија:Христијански мистици
Категорија:Римокатолички филозофи
Категорија:Починати во 1494 година
Категорија:Родени во 1463 година