open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Географија на Англија

thumb|250|Географијата на Англија
Англија се состои од средишната и јужната третина на островот Велика Британија, и островите, од кои најголем е Вајт. Земјата на север се граничи со Шкотска, а на запад со Велс. Поблиску е до континентална Европа од другите делови на Британија, раздвоена од Франција со 34 км море.

Најголем град во земјата е Лондон. Манчестер и Бирмингем го делат второто место. Низа други градови, главно во северна Англија имаат значителен број население и влијание во земјата. Тие се: Ливерпул, Лидс, Њукасл, Нотингем, Бристол, Шефилд, Брадфорд и Лестер.

Евротунелот близу Фолкстон, ја поврзува Англија со континентална Европа. Англиско-француската граница се наоѓа на половина пат во тунелот.

Највисоката забележана температура досега во Англија изнесува 38.5°C (измерена на 10 август 2003 во Кент). http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/kent/3153532.stm

## Поголеми реки
*Главна статија: [[Реки во Велика Британија]]*
* Темза
* Северн
* Трент
* Хамбер
* Јоркширски Аус
* Тајн
* Мерси
* Ди
* Ејвон

Северн е најдолгата река во Англија, Темза е втора, а Трент е трет. Овие се исто така трите најдолги реки во Обединетото Кралство.


 ***Река******Должина*** *(км)*
1Северн354
2Темза346
3Трент297


                            
Англија се состои од средишната и јужната третина на островот Велика Британија, плус острови, од кои најголем е Вајт. Англија на север се граничи со Шкотска, на запад со Велс и со Ирско Море, на исток со северно море, а на југ со англискиот канал Поблиску е до континентална Европа од другите делови на Британија, раздвоена од Франција со 34 км. 
Најголем град во земјата е Лондон. Манчестер и Бирмингем го делат второто место. Низа други градови, главно во северна Англија имаат значителен број население и влијание во земјата. Тие се: Ливерпул, Лидс, Њукасл, Нотингем, Бристол, Шефилд, Брадфорд и Лестер.
Евротунелот близу Фолкстон, ја поврзува Англија со континентална Европа. Англиско-француската граница се наоѓа на половина пат во тунелот.
Највисоката забележана температура досега во Англија изнесува 38.5&nbsp;°C (измерена на 10 август 2003 во Кент).

;Реки
Поголеми реки  во Велика Британија
* Темза 
* Северн 
* Трент 
* Хамбер 
* Јоркширски Аус 
* Тајн 
* Мерси 
* Ди 
* Ејвон 
Северн е најдолгата река во Англија, Темза е втора, а Трент е трет. Овие се исто така трите најдолги реки во Обединетото Кралство.

## Поголеми градови
*Главна статија: [[Список на градови во Англија]]*

Најголемите градови во Англија (по азбучен ред) се:
* Бирмингем
* Брадфорд
* Бристол
* Вулверхемптон
* Дерби
* Хал (Кингстон на Хал)
* Ковентри
* Лестер
* Ливерпул
* Лидс
* Лондон
* Манчестер
* Нориџ
* Нотингем
* Њукасл на Тајн
* Плимут
* Стоук на Трент
* Шефилд

## Поврзано
* Географија на Обединетото Кралство
* Географија на Шкотска
* Географија на Велс
## Наводи
Активизам

**Активизам** означува преземање акција со определена цел, односно спроведување на одредена активност или комбинација на акции со цел да се предизвикаат посакувани и очекувани социјални и политички последици и резултати. Како одлика на граѓанското општество, активизмот значи неприфаќање на пасивната улога на која се сведени граѓаните во услови на претставничка демократија или на некој недемократски режим и нивно ангажирање за подигање на свеста околу некое прашање и/или влијаење врз процесот на одлучување.

Активизмот може да биде насочен кон власта, кон економските центри на моќ или кон јавноста. Целта на активизмот најчесто е извојување или одбрана на одредени човекови права (лични, политички, социјални, женски). Најчесто тоа се однесува за сопствената земја, но постојат кампањи за солидарност со кои им се дава морална поддршка или друг вид помош на граѓаните на други земји под некаков недемократски режим.

Активизмот како практика на организирано дејствување лежи во срцето на женското движење, еколошкото движење, движењето за мир и други граѓански иницијативи.

Репертоарот на активизмот може да има најразлични форми, кои се движат од целосно ненасилни до акции кои вклучуваат и насилство:
* кампањи 
* петиции
* акции за подигање на јавната свест
* организирање на заедницата
* обезбедување правна помош
* граѓанска непослушност
* бојкотирање производи од некој компанија или земја
* преференцијално купување производи
* лобирање
* протести
* демонстрации 
* директни акции

## Поврзано
* Дисидент

Категорија:Општество
Категорија:Активизам
Андроцентризам

**Андроцентризам** е привилегираност на машкото искуство во сите сфери на општественото живеење. Андроцентричноста ја истакнува машката перспектива како доминантна, нормативна, односно посакуван стандард и/или мерка на човековото однесување, сознание или доживување. Според андроцентризмот, жените, женското искуство и перспектива се девијантни или едноставно игнорирани. Терминот за првпат е употребен од страна на Шарлот Перкинс Гилман во нејзината книга „Нашата андроцентрична култура”, публикувана во 1911 година.

## Надворешни врски
*„Нашата андроцентрична култура“ 

## Наводи

*
*
Категорија:Патријархат
Балансирано учество на мажите и жените

**Балансирано учество на мажите и жените** е важен услов за важен услов за еднаквост меѓу мажите и жените, со поделба на позициите на моќ и одлучување (од 40 до 60 проценти од секој пол) меѓу мажите и жените во секоја јавна сфера од општественополитичкиот живот.

## Белешки

*
*
Џудит Батлер

**Џудит Батлер** (англиски: *Judith Butler*) (родена на ) — американска теоретичарка на родовиот идентитет. Таа ги преплетува постструктурализмот, феминизмот и „Queer” теоријата и тврди дека „хетеросексуалноста” е исконструирана политичка „фикција” и повикува за нови дефиниции за родот. Батлер се повикува на Мишел Фуко за да опише како единките се погодени од „режимите” на знаењето и како овие сексуални режими се исконструирани околу бинарни опозиции. Наспроти оваа репресија, таа сугерира нови можности: „перформанси” на повеќекратни родови репрезентации кои Батлер не ги опишува како изолирани „чинови”, туку како културни „феномени”.

## Белешки

## Надворешни врски
Џудит Батлер / Judith Butler @ European Graduate School 

Категорија:Феминистки
Категорија:Американски филозофи
Категорија:Американски писатели
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Апсолвенти на Јејл
Категорија:Книжевни теоретичари
Виктимизација

**Виктимизација** на жените е стигматизација на жените од страна на мажите како дел од сегрегацијата и родовата подреденост. Феминистичките теоретичари се согласуваат дека виктимизацијата на жените: социјално, политички, економски и културно е резултат на широката структура на општеството во која жените се контролирани од мажите. Главно феминистите виктимизацијата ја опишуваат каузално - како последица од одредени општествени фактори, или структурално - како одлика на општествените односи.

## Белешки

*
*
Категорија:Малтретирање
Вознемирување (малтретирање)

**Вознемирување (малтретирање)** значи секое несоодветно, неморално или непристојно однесување коешто претставува повреда на личното достоинство, особено кога предизвикува заплашување, одбивност, деградирање, понижување.

## Белешки

*
Категорија:Малтретирање
Вертикална поделба

**Вертикална поделба** е концентрација на жени и мажи на различни нивоа на одговорности или позиции.

## Белешки

*
*
Олимпија де Гуж

**Олимпија де Гуж** ( — ) — родена во Монтобан, во близина на Тулуза, во Јужна Франција како Мари Гуж. Мотивирана од револуционерните случувања од 1789, редовно ги посетувала седниците на Националното собрание. Била француски драмски писател и политички активист, чии списи за правата на жените и за отстранувањето на смртната казна достигнале голема публика.

Таа ја започнала својата кариера како драматург во раните 1780-ти. Како што политичките тензии се зголемиле во Франција, де Гуж станала сè повеќе политички инволвирана. Таа станала поборник за подобрување на состојбата на робовите во колониите во 1788 година. Во исто време, таа почнлаа да пишува политички памфлети. Денес таа е можеби најдобро позната како протофеминистка која побарала жените да ги имаат истите права како и мажите. Во нејзината *Декларација за правата на жената и граѓанката* (1791), таа ја изложила неправедната практика на машкиот авторитет и поимот за машко-женска нееднаквост.

## Декларација за правата на жената и граѓанката
Олимпија го напишала нејзиното најпознато дело *Декларација за правата на жената и граѓанката* кратко време откако бил донесен францускиот устав од 1791. Таа била вознемирена што уставот, кој го промовирал правото на глас, не го ни спомнал женското право на глас. Уставот им го дал тоа право само на мажите. Тој исто така не ги спомнал клучните прашања како што се правната еднаквост во бракот, правото на жената да се разведе од нејзиниот сопруг ако тој ја злоупотребува, или правото на жената на сопственост и старателство над децата. Затоа таа создала документ кој требало да биде изоставениот дел од Уставот од 1791 година, во кој на жените ќе им бидат дадени еднаквите права што ги заслужуваат.

Гуж ја започнува својата декларација со духовит, а и во некои моменти саркастично горчлив, вовед во кој таа ги прашува мажите зошто тие одбрале да ги потчинуваат жените. Нејзината воведна изјава е: „Мажи, зар не сте во состојба да бидете праведни? Ова е жена која го поставува прашањето, ќе и го дозволете барем тоа.“ Во вториот дел од изјавата ја покажува апсурдноста на тоа што мажите им ги одземаат на жените основните човекови права, па таа саркастично прашува дали мажите ќе сметаат дека е неопходно да и го одземат дури и нејзиното право да прашува.

Член Х ја содржи познатата фраза: "Жената го има правото да се качи на скеле, таа мора подеднакво да го има правото да се качи на подиумот." Односно ако жените имаат право да бидат убиени со гилотина, треба да имаат и право да зборуваат.

Во нејзиниот документ Гуж ги воспоставува правата на жените врз основа на нивната рамноправност со мажите: дека и тие се луѓе и се способни за истите мисли.

## Надворешни врски

* Мрежно место со англиски преводи на нејзините дела
* Обемна статија за Олимпија де Гуж 
* Извадок од ''Декларација за Правата на Жената и Граѓанката'' 

Г
Г
Категорија:Француски писатели
Категорија:Француски филозофи
Категорија:Филозофи од 18 век
Категорија:Починати во Париз
Двојна жртва

Посочен од критичарите на мултикултуризмот, феноменот на **двојната жртва** на жените во мултикултурните контексти можеме да го прикажеме со едно можно сценарио. Како дел од културните разлики на некоја национална заедница, родот, односно родовата култура на таа заедница има
карактеристични својства што ги детерминираат родовите односи и искуства. Вообичаено, машките членови на заедницата се во позиција да ги определуваат и артикулираат групните верувања и интереси. Во такви услови, групните права може да бидат дискриминаторски и насилни кон жените. Тие на суштински начин ги ограничуваат правата и капацитетите на жените; или, во поширок контекст, тие ги ограничуваат поединечните права и слободи на членовите на дадената заедница, барајќи од нив да се потчинуваат на групните верувања и норми. Според тоа, феноменот на двојната жртва се состои од потенцијалната дискриминација на жените припаднички на малцинствата од страна на мнозинството, но, и од дискриминацијата на жените во малцинствата од името на мултикултурните барања и интеграција.

## Белешки

*
*
Декларација

**Декларација** е документ кој содржи договорен стандард или норма, но не е правно обрзувачки за државите. На конференциите на ОН, како што е Конференцијата за човекови права на ОН во Виена (1993), обично се усвојуваат две Декларации: една е составена од претставниците на државите, а другата од страна на невладините организации. Иако не се правно обврзувачки, Декларациите се многу влијателни во создавањето на политиките и активностите во односните области.

## Белешки
Директиви за еднаков третман на ЕУ

**Директиви за еднаков третман** се дел од политичкиот систем на Европската унија. Овој систем се состои од низа договори, како што се договорите од Париз и Рим во 1950-те до договорите од Мастрихт, Аместердам и Ница, склучени во 1990-те. Овие договори го сочинуваат она што е познато како „примарна” законска регулатива. Од нив произлегува големото тело на „секундарна” законска регулатива, која се состои од регулативи, директиви и препораки. Директивите на Европскиот совет се легислативна рамка која државите членки или аспиранти за членство во Унијата треба задолжително да ги транспонираат во своите законодавства. Со нив се проширува обемот на принципите за еднаков третман на жените и на мажите (кои првобитно биле засегнати само од платата, во Договорот од Рим), воведувајќи ги принципите за еднаков третман на жените и на мажите кон пристапот за вработување, стручното образование и унапредување, работните услови, законските одредби за социјално осигурување, заштитата кај бременоста и мајчинството.

## Белешки

*
*
Дискриминација на жените

**Дискриминација на жените** го означува секое разликување, исклучување или ограничување во поглед на полот, што има за последица или цел да го загрози или оневозможи признавањето, остварувањето или вршењето од страна на жените на човековите права и основните слободи на политичко, економско, општествено, културно и граѓанско или друго поле, без оглед на нивната брачна состојба, врз основа на рамноправност на мажите и на жените.

Политиките кои овозможуваат поволен третман за жените се познати како позитивна дискриминација. Ова е вид „дискриминација” којашто е во полза на жените. Хајди Хартман тврди дека дискриминацијата е резултат на долг процес на заемно дејствување на патријархатот и капитализмот. Исто така тврди дека дискриминацијата не може да заврши без да се искорени половата поделба на трудот.

## Белешки

## Поврзано
* Дискриминација
* Мизогинија

Категорија:Дискриминација
Категорија:Родови односи
Категорија:Феминизам
Доминација

**Доминација** е надмоќ од страна на една група или поединец врз друга група или поединец.

Анализата на машката доминација претставува посебен дел од современата феминистичка теорија и сите феминистички теории се создадени за да покажат како може да се укине доминацијата на мажите врз жените. Либералниот феминизам верува дека машката доминација е вкоренета во ирационалните предрасуди и може да биде надмината со рационални аргументи. Марксистичкиот феминизам ја дефинира машката доминација како идеологија според која капиталот е поделен и управува и ќе биде надминат со „културна револуција” заснована на социјалистичка трансформација на економијата. Радикалните феминисти веруваат дека машката доминација е заснована на универзалната контрола од страна на мажите врз телата на жените и нивните сексуални активности, како и раѓањето, која ќе заврши само кога жените ќе достигнат сексуално самоопределување и самоопределување во врска со раѓањето. Социјалистичкиот феминизам тврди дека машката доминација е дел од економски втемеленото општество
и неговото укинување бара трансформација на целокупното општество.

## Белешки

*
*
Достоинство на работа

**Достоинство на работа** е право на почит и особено слобода од сексуални и други форми на малтретирање на работното место.

## Белешки

*
*
Категорија:Егалитаризам
Еднаква плата за еднаква работа

Еднаква плата за работа на која ѝ се припишува еднаква вредност без дискриминација врз основа на пол или брачен статус во врска со сите видови плаќање и услови на наградување.

## Белешки

Категорија:Вработување
Категорија:Феминизам
Категорија:Родови односи
Втор бран (феминизам)

**Втор бран на [[феминизам|феминизмот]]** е поим воведен од Марша Лир за да упати на женските групи во САД, Британија и Европа во доцните 1960-ти. Терминот „втор бран” имплицира дека феминизмот од првиот бран завршил во 1920 година. Разочарувањето со политиките на граѓанските права, движењата против војната и на студентите за демократско општество доведе до тоа американските жени да создадат групи за подигање на свеста за социјалната состојба и позиција на жените. Овие активности беа водени со слоганот „личното е политичко”.

Заедничка точка со феминизмот од првиот бран е расната еднаквост, но феминизмот од вториот бран е радикално различен. Ослободувањето на жените ги прошири термините „политика” и „економија” на сексуалноста, телото и емоциите и на други области од општествениот живот кои претходно беа третирани само како „лични”, како и грижата за домаќинството. Феминистичкото движење од вториот бран исто така создаде нови политички организации, мали антихиерархиски групи за подигање на свеста кои дејствуваат независно од мажите и претпочитаат алтернативни обрасци на живот. Јадрото на феминизмот од вториот бран се протега од темите за репродукцијата, што доведе до првите програми на женски студии на Универзитетот во Чикаго 1967, па до отфрлање на градниците во 1968, борбата против сексуалното и домашното насилство, кампањите за еднакви плати и за правото на абортус. Преку поврзувањето на темите на репродукцијата со темите на продукцијата, личното со политичкото, феминизмот од вториот бран го промени современото политичко мислење.

## Белешки

Категорија:Феминизам
Демократски дефицит

**Демократскиот дефицит** се јавува кога наводно демократски организации или институции (особено влада) не успеваат да ги исполнат принципите на демократија во нивните практики или работењето, каде што станува широко дискутиран претставничкиот и поврзаниот парламентарен интегритет. Фразата „демократски дефицит“ првпат е употребена од Млади европски федералисти во нивниот „Манифест“ од 1977 година, кој беше подготвен од Ричард Корбет.

## Примери
thumb|250px|Дијаграм од гласачите на претседателските избори во САД во 2008 година според приходите.
Парламентарното собрание на ООН е предложено како начин за подобрување на демократскиот дефицит во рамките на Обединетите нации. Некои научници тврдат дека ратификувањето на договорите на Европската унија со повторени референдуми - како што се одржани во Ирска за Договорот од Ница и Договорот од Лисабон - е исто така поврзан со демократски дефицит. Друг проблем во ЕУ е што гласачите гласаат повеќе врз основа на националните прашања на европските парламентарни избори и дека изборите повеќе ги користат гласачите за да ја казнат својата влада на средината од нивниот мандат. Друг проблем е големото влијание на лоби групите врз европските институции.

## Наводи

Категорија:Демократија
Еднакви можности

Синтагмата **„еднакви можности”** означува дека жените треба да имаат еднакви права на човечки, социјален, економски и културен развој, како и подеднакво право на глас во општествениот и во политичкиот живот. Еднакви можности за жените и за мажите Отсуство на пречки за економско, политичко и социјално учество врз основа на полот. Тоа значи промовирање на начелото за воведување на еднакво учество на жените и на мажите во сите области од јавниот и од приватниот сектор, еднаков статус, еднаков третман во остварувањето на сите права и во развојот на нивните поединечни потенцијали преку кои тие придонесуваат во општествениот развој, како и еднакви придобивки од резултатите произлезени од тој развој.

## Белешки

Категорија:Човекови права
Категорија:Феминизам
Категорија:Родови односи
Категорија:Егалитаризам
Експлоатација

**Експлоатацијата на труд** е искористување на искуство, богатство или вештини на други без награда. Феминистичката теорија тврди дека експлоатацијата е историска категорија која е основа за машките и за женските социјални односи карактеристични за патријархатот.

Роза Луксембург прва предложила дека односите меѓу машките и женските работници ја одразуваат постојаната хиерархија и експлоатација меѓу производителите и потрошувачите. Современиот феминизам
го додава и психолошкото објаснување за експлоатацијата според кое жените се „предале” на нивната експлоатација преку внедрена идеологија, создадена и почитувана од жените. „Супер експлоатација” е термин за присвојување не само на вишокот на труд, туку и на трудот и времето кои се потребни за самиот човечки опстанок, на пример, домашната работа.

## Белешки

Категорија:Феминизам
Категорија:Родови односи
Еманципација

Теориите на **еманципација** се темелат на ставот дека позицијата на жените може да се менува во постоечките рамки на општеството, додека теориите на женското ослободување вклучуваат трансформирање на самите социјални рамки. Концептот на еманципација беше клучен кај раните и кај феминистите од првиот бран во нивните кампањи за еднакви права.

## Белешки

*
*
Есенцијализам

Според феминизмот **есенцијализмот** е стојалиште дека разликите меѓу мажите и жените се суштински, дека постојат посебни машки и женски природи, за разлика од гледиштето дека разликите се социјално/експериментално конструирани. Доколку разликите се суштински, тогаш се претпоставува дека тие се универзални, „природни” и произлегуваат од биологијата.

Лис Иригаре тврди дека постојат суштински женски разлики кои произлегуваат од биолошките разлики. Тереза де Лауретис тврди дека феминистите треба да „ризикуваат” есенцијализам бидејќи тоа е она што прави разлика меѓу феминистичко и нефеминистичко мислење. Италијанските, културалните и француските феминисти се согласуваат дека мајчинството е суштинско актуелно или потенцијално искуство. Антиесенцијалистите, пак, се загрижени дека теориите за есенцијални родови разлики се премногу конзервативни. Деконструкционистите и радикалниот феминизам ги напаѓаат поставените дихотомии (мажественост/женственост), психоаналитичарите тврдат дека сексуалноста е конструирана од јазикот, па субјектот на феминизмот не е „жената”, постмодернистите го предизвикуваат мислењето за универзалноста во масовната култура, додека Џудит Батлер го предизвикува есенцијализмот со постструктуралистичкиот концепт дека родот е „перформанс”.

## Белешки

Категорија:Филозофски поими
Категорија:Феминизам
Категорија:Родови односи
Категорија:Концепти во епистемологијата
Родови студии

**Родови студии** се академски, вообичаено интердисциплинарен пристап кон анализата на ситуацијата на родовите и родовите релации, како и родовата димензија во сите други дисциплини.

## Белешки

Категорија:Феминизам
Категорија:Родови односи
Категорија:Интердисциплинарни области на социологијата
Еднакви последици

**Еднакви последици** или „независна еднаквост” е термин што се однесува на согледувањето дека еднаквите
можности можеби не се доволни за да се поправи угнетувањето и хендикепираноста на жените низ историјата.

Поради нивната различна позиција во општеството, жените и мажите може да не бидат способни да ги искористат еднаквите можности во ист обем. Во некои случаи еднаквите можности всушност можат да имаат негативен ефект на добросостојбата на жените, доколку не резултира времето и енергијата кои жените ги употребуваат за да имаат придобивка од нив. Со цел да се осигура дека развојните интервенции резултираат во еднакви последици за мажите и за жените, неопходно е тие да се создадат врз основа на родова анализа. Според тоа „ рамноправен” третман не значи „ист” третман.

## Белешки

*
*
Женско движење

[мини|250п|[Суфражеткињи во Њујорк 1912 гогина.]]
**Женско движење** е групно залагање, главно од страна на жените, кое настојува да го подобри животот на жените. Како форма на социјално движење, женското движење е составено од групи (формални или неформални), организации или поединци кои преку најразновиден репертоар на активизам се стремат кон решавање на проблеми и прашања кои се од витален интерес за жените и за нивното достоинство.

## Наводи

*
*
Зајакнување

**Зајакнувањето** се однесува и на мажите и на жените. Тоа е колективен потфат кој вклучува и поединечна промена и колективна акција. Зајакнување на жените значи развивање на нивната способност колективно и поединечно да преземат контрола над своите животи, да ги идентификуваат своите потреби, да ги одредат интересите кои им одговараат. Во повеќето случаи зајакнувањето
на жените бара трансформација на поделбата на трудот и општеството.

## Белешки

*
*
Изведени права

**Изведени права** се права, кои му припаѓаат на поединецот, но потекнуваат и зависат од нивната релација со друга личност, главно од релациите на родителство, брак или вонбрачна заедница.

## Белешки

*
*
Илегална работа

**Илегална работа** е работа која ја извршуваат луѓе кои немаат легална работна дозвола.

## Белешки
Квота

**Квота** (од ) — договорно определен износ, или удел во количина места, позиции или ресурси кој треба да биде исполнет или обезбеден. Може да се однесува на конкретна група, вообичаено под одредени правила или критериуми, со цел да се надмине постоечката нееднаквост.

Во социологијата ова обично се однесува на позиции на одлучување или за пристап на образовни можности или вработување.

## Наводи

Категорија:Социјална политика
Категорија:Економска политика
Категорија:Дискриминација
Конвенција

**Конвенција** е обврзувачки договор меѓу државите. Конвенцијата е посилна од декларација бидејќи Конвенцијата е правно обврзувачка за владите кои ја потпишале. Кога Генералното собрание на ОН ќе усвои Конвенција, тогаш тоа значи дека е создадена меѓународна норма и стандард. Државите можат да ја ратификуваат Конвенцијата и да се придржуваат до нормите пропишани во неа. Донесено е на Генералното собрание на ОН во 1989 година. Конвенцијата за детски права е признаена од 187 држави во светот.

## Белешки
Лезбиски феминизам

[мини|десно|210п|[Лабрис (оружје)|Лабрис, симбол на лезбејството и феминистичката моќ]]
мини|десно|210п|Знамето на гордоста на лезбејските феминистки

**Лезбиски феминизам** — стојалиште дека жени кои заемно се посветени на политичка, сексуална и економска поддршка, овозможуваат алтернативен модел на постоечките машко/женски односи кои лезбијките ги гледаат како угнетувачки. Тие тврдат дека лезбејскиот феминизам вклучува и сексуална преференција и политички избор, бидејќи ги одбива машките дефиниции на животите на жените. Со исказот - „феминизмот е теорија, лезбиството е практика”, лезбискиот феминизам станува примарна сила во радикалната женска култура. Лезбискиот феминизам ги напаѓа и институциите на хетеросексуалноста како центри на патријархатот. Лезбијките се радикали на феминистичкото движење, бидејќи само тие можат да мислат радикално за социјалните промени и родови договори поради нивната ослободеност од конвенционалната хетеросексуалност.

## Белешки

Категорија:Феминизам
Либерален феминизам

**Либералниот феминизам** е теорија за поединечна слобода на жените. Тој е дел од глобалниот тек на феминистичката политичка и социјална теорија и има најдолга историја. Мери Волстоункрафт во „Одбрана на правата на жените” од 1789 ги опишува жените како рационални субјекти чија инфериорност се должи на инфериорното образование. Таа тврди дека ова може да се поправи преку еднакви можности за жените.

Современиот либерален феминизам го споделува нејзиниот оптимизам дека корените на угнетувањето на жените лежат едноставно во недостатокот на еднакви граѓански права и образовни можности. Во срцето на либералните верувања за сексуалноста е гледиштето дека нечиј приватен живот не треба да биде предмет за регулирање од страна на општеството. Либералниот феминизам со тоа ја прифаќа дихотомијата јавно/приватно. Тие веруваат во поединечно исполнување ослободено од строго дефинираните полови улоги. Се ограничуваат себеси на реформизам, со кој сакаат да го подобрат статусот на жените во системот. Современите либерални феминисти се залагаат за права на жените, нивните потреби за социјална грижа, универзално образование и здравствена сигурност.

## Белешки

*
*
Јавно/приватно

Под дистинкцијата **јавно/приватно** популарно се подразбира поделба на работата и домот во поединечниот живот. Со слоганот „личното е политичко”, современите женски движења го поврзуваат јавното и приватното. Слоганот го редефинира личното искуство како социјален процес,
производ на човековата активност.

Социјалистичките феминисти истакнуваат дека дистинкцијата јавно/приватно е нормативна и во 19 век
служела за да се рационализира експлоатацијата на жените. Тие сметаат дека таа мора да биде укината за да не продолжи идеологијата на машката доминација. Феминистичката антропологија тврди дека во сите култури жените се сместуваат во домашната сфера, а мажите во јавната арена. Според Мишел Росалдо, постои директна врска меѓу степенот на подреденост на жените во дадено општество и степенот на одвоеност на подрачјата на јавното и приватното. Таа, како и Бовоар, смета дека сместувањето на жените во приватната сфера е производ на биологијата. Радикалниот феминизам не ја признава дистинкцијата меѓу јавните и приватните релации. Дистинкцијата јавно/приватно ја сметаат за лажна дихотомија, бидејќи, личните, социјалните и историските искуствата на жените се производ на симултано меѓудејство на социјалната активност, работата и полот.

## Белешки

*
Марксистички феминизам

**Марксистичкиот феминизам** е подвид на феминизмот што има за цел да ги прикаже материјалната основа за угнетувањето на жените, врските меѓу начините на производство и статусот на жените и да ги примени теориите за жените и класите во семејството. Феминистичката теорија е суштински различна од марксистичката теорија бидејќи феминизмот мора да се фокусира на полот и на сексуалноста, повеќе отколку на материјалните услови во која било идеолошка конструкција. Сепак, многу феминисти тврдат дека само синтеза на марксизмот и на феминизмот може да ги еманципира жените. 

Американските марксистички феминисти создаваат единствена теорија за социјалната нееднаквост на жените. Така, Ненси Хартсок тврди дека материјалната основа на нееднакво егзистирање на жените е содржана во свеста на жените. Само марксистичкиот феминизам има посебна теорија за релацијата меѓу создавањето на внатрешното искуство на жените и нивниот социјален живот. Тој е заснован на практиката која ги поврзува свесното суштество и социјалната каузалност.

## Белешки




Категорија:Феминизам
Категорија:Марксизам
Матријархат

**Матријархатот** е форма на општество во кое мајките се водачи и управуваат со потомството. Идеолошки, матријархатот претпоставува дека моќта на мајчинската енергија и мајчинската љубов е социјална кохезивна сила.

Евелин Рид тврди дека матријархатот му претходи на патријархатот потпирајќи се на Енгелс и на еволуционистичката теорија, додека други феминистки не го гледаат матријархатот како спротивен на патријархатот, туку како систем заснован на различни принципи. Според други гледишта, матријархатот се дефинира како неотуѓувачко општество во кое жените ги дефинираат условите на мајчинството и на околината на следната генерација, каде што одгледувањето на децата создава доверба. Феминистките ги реинтерпретираа археолошките и оралните докази во грчките митови за да докажат постоење на матријархат, но ставовите се противречни.

## Белешки

*
*
Културален феминизам

**Културален феминизам** е феминистичка теорија која е посветена на создавање на одделна и радикална култура на жени. Шарлота Перкинс Гилман смета дека треба да се создаде општество на силни жени кои се водат од женски интереси на пацифизам и кооперативност. Културалните феминисти опишуваат како моќната женска култура на музика, уметност, поезија, наука и медицина ќе бидат антиавторитарни и антиструктурни. Тоа ќе биде култура со феминистички ритуали, симболи и нов јазик. Критичарите тврдат дека културалниот феминизам го игнорира фактот дека женските функции се надополнуваат со машките.

## Наводи

*
*
Тереза де Лауретис

**Тереза де Лауретис** (,  - ) — професор по историја на свеста во Санта Крус и голем критичар на меѓународниот феминизам, филмот и „љуеер” студиите. Лауретис ги преплетува семиотиката со феминизмот за да докаже дека родовите идеологии ги обликуваат производите на кинематографијата и процесите, технологиите на репрезентациите на кинематографијата.

Нејзиниот важен придонес на теориите на женското посматрање е тврдењето дека нашата родова субјективност е конструирана низ нашите културни практики, а не само низ значењата на поединечните културни производи. Исто така тврди дека постојат „два”, а не еден женски посматрач; жената посматрач конструирана од филмот и жената посматрач како историски субјект.

Лауретис тврди дека посматрачите ја „прават одново” родовата репрезентација од филмот низ пародија и преку внесување на нивното сопствено историско разбирање во секое погледнато искуство. Сето ова го комбинира за да ги поткопа хетеросексуалните пораки и родови стереотипи.

## Белешки

Категорија:Италијански феминистки
Категорија:Американски феминистки
Категорија:Луѓе од Болоња
Машки студии

**Машките студии** би можеле да ги дефинираме како испитувања/истражувања на претставите, идеалите и очекувањата поврзани со мажите и мажественоста во контекст на современите и на историските општества. Појавата на машките студии е во директна релација и реакција на појавата на женските и феминистичките студии. Кај некои школи содржината на испитувањата на мажественоста се движи од антифеминистички до отворено профеминистички стојалишта. Прашањата околу тоа дали мажите можат да бидат вклучени на автентинчен начин во феминистичкото движење и да застапуват одредена феминистичка позиција е сè уште прашање на контроверзи.

## Белешки
Мултикултурализам

[мини|''Споменик за Мултикултуризам'' во [Торонто, Канада. Автор: Франческо Перили. Четири идентични скулптури се наоѓаат во Буфало, Јужноафриканска Република; Чангчуен, Кина; Сараево, Босна; Сиднеј, Австралија.]]

Концептот на **мултикултурализмот** во неговото дескриптивно значење е нашироко прифатен. Да се каже дека некое општество е мултикултурно, значи да се посочи на културното различје на тоа општество. Таквата употреба на концептот е еднаква на значењето на културниот плурализам.

Нормативното значење на мултикултурализмот се однесува на можните начини на општествена организација, која за свој принцип го има културното различје. Во контекст на политичко-правната теорија, посебно во рамките на либералната теорија, мултикултурниот дискурс се темели на премисата дека малцинските култури, односно начини на живот не се доволно заштитени со поединечните права на нивните припадници, па според тоа треба да бидат заштитени со специјални колективни права и одредени привилегии. Ваквиот став се брани со аргументот дека културниот идентитет има суштинска улога во конституирањето на личниот идентитет на поединецот. Бидејќи културата, односно културната заедница е од такво фундаментално значење за животот на нејзините припадници, културните практики на малцинските културни заедници треба да бидат заштитени.

## Наводи

Категорија:Општество
Категорија:Социологија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
ОУ „11 Октомври“ - Центар

**Основно училиште „11 Октомври“** (официјално: **Основно општинско училиште „11 Октомври“ - Центар**; скратено: **ООУ „11 Октомври“**) — централно основно училиште во скопската населба Пролет, Општина Центар.

Училиштето го носи своето име според Денот на востанието на Македонија (11 Октомври), денот на кој започнала Народноослободителната борба.

## Познати личности кои учеле во ова училиште

* Весна Гиновска-Илковска
* Јаков Дренковски
* Дани Димитровска
* Александар Ристевски-Принц
* Ања Ветерова

## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Основни училишта во Општина Центар
Категорија:Пролет (скопска населба)
Центар
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „25 Мај“ - Сингелиќ

**Основно училиште „25 Мај“** (официјално: **Основно општинско училиште „25 Мај“ - Сингелиќ**; скратено: **ООУ „25 Мај“**) — централно основно училиште во скопската населба Сингелиќ, Општина Гази Баба.

Училиштето е посветено на денот на младоста во Југославија („25 Мај“).

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Гази Баба
Сингелиќ
Категорија:Сингелиќ
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „26 Јули“ - Шуто Оризари

**Основно училиште „26 Јули“** (официјално: **Основно општинско училиште „26 Јули“ - Шуто Оризари**; скратено: **ООУ „26 Јули“**) — централно основно училиште во скопската населба Шуто Оризари, Општина Шуто Оризари.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Шуто Оризари
Категорија:Шуто Оризари
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „11 Октомври“ - Куманово

**Основно училиште „11 Октомври“** (официјално: **Основно општинско училиште „11 Октомври“ - Куманово**; скратено: **ООУ „11 Октомври“**) — централно основно училиште во градот Куманово, Општина Куманово.

Училиштето го носи своето име според Денот на востанието на Македонија (11 Октомври), денот на кој започнала Народноослободителната борба.

## Историја

Училиштето било создадено во 1964 година.

## Настава

Наставата се изведува на македонски јазик во кабинети, во централно училиште од I до IX одделение и две подрачни училишта во Долно Коњаре и Речица од I до V одделение.

## Галерија


ОУ „11 Октомври“ - Куманово (01).jpg|Влезот во дворот
ОУ „11 Октомври“ - Куманово (02).jpg|Јужното крило на училиштето
ОУ „11 Октомври“ - Куманово (04).jpg|Северните простории


## Наводи

## Надворешни врски
* 

Категорија:Основни училишта во Општина Куманово
Категорија:Основни училишта во Куманово
Куманово
Категорија:Основни училишта во Македонија
ПУ „11 Октомври“ - Ново Село

**Основно училиште „11 Октомври“** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „11 Октомври“ - Ново Село**; скратено: **ООУ „11 Октомври“**) — подрачно основно училиште во селото Ново Село, во состав на истоименото училиште од селото Урвич, Општина Боговиње.

Училиштето е посветено на 11 Октомври.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Боговиње
Категорија:Ново Село (Боговиње)
Ново Село
ОУ „11 Октомври“ - Урвич

**Основно училиште „11 Октомври“** (официјално: **Основно општинско училиште „11 Октомври“ - Урвич**; скратено: **ООУ „11 Октомври“**) — централно основно училиште во селото Урвич, Општина Боговиње.

Училиштето е посветено на 11 Октомври.

## Подрачни училишта

Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:
* ПУ „11 Октомври“ - Јеловјане, подрачно училиште; и
* ПУ „11 Октомври“ - Ново Село, подрачно училиште.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница

Категорија:Основни училишта во Општина Боговиње
Категорија:Урвич
Урвич
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Александар Здравковски“ - Јегуновце

**Основно училиште „Александар Здравковски“** (официјално: **Основно општинско училиште „Александар Здравковски“ - Јегуновце**; скратено: **ООУ „Александар Здравковски“**) — централно основно училиште во селото Јегуновце, Општина Јегуновце.

Името на училиштето е во чест на Александар Здравковски.

## Историја

Училиштето постои од 1960 година.

## Настава

Во училиштето наставата се изведува единствено на македонски наставен јазик.

Училиштето располага со библиотека, кабинет по информатика опремен со нови компјутери и спортски игралишта.

## Подрачни училишта

Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:

* ПУ „Александар Здравковски“ - Јанчиште, подрачно училиште на македонски наставен јазик; и
* ПУ „Александар Здравковски“ - Раотинце, подрачно училиште на македонски наставен јазик.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Јегуновце
Категорија:Јегуновце
Јегуновце
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Абдил Фрашери“ - Боговиње

**Основно училиште „Абдил Фрашери“** (официјално: **Основно општинско училиште „Абдил Фрашери“ - Боговиње**; скратено: **ООУ „Абдил Фрашери“**) — централно основно училиште во селото Боговиње, Општина Боговиње.

Училиштето е именувано по истакнатиот албански дипломат и политичар Абдил Фрашери.

## Историја
### Кражба

Во периодот од 5 до 8 април 2013 годива во училиштето била извршена тешка кражба, при што биле украни вкупно 62 лаптоп компјутери во вредност од околу 100.000 денари.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Боговиње
Категорија:Боговиње
Боговиње
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Аврам Писевски“ - Бардовци

**Основно училиште „Аврам Писевски“** (официјално: **Основно општинско училиште „Аврам Писевски“ - Бардовци**; скратено: **ООУ „Аврам Писевски“**) — централно основно училиште во скопското село Бардовци, Општина Карпош.

Училиштето е именувано по македонскиот партизан и учесник во НОБ, Аврам Писевски.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Карпош
Бардовци
Категорија:Бардовци
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Александар Турунџиев“ - Кукуречани

**Основно училиште „Александар Турунџиев“** (официјално: **Основно општинско училиште „Александар Турунџиев“ - Кукуречани**; скратено: **ООУ „Александар Турунџиев“**) — централно основно училиште во битолското село Кукуречани, Општина Битола.

Училиштето е именувано по македонскиот револуционер, Александар Турунџев.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Битола
Кукуречани
Категорија:Кукуречани
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Александар Урдаревски“ - Мирковци

**Основно училиште „Александар Урдаревски“** (официјално: **Основно општинско училиште „Александар Урдаревски“ - Мирковци**; скратено: **ООУ „Александар Урдаревски“**) — централно основно училиште во селото Мирковци, Општина Чучер-Сандево.

Училиштето е именувано по македонскиот партизан Александар Урдаревски.

## Местоположба

Училиштето се наоѓа во западниот дел на атарот на селото Мирковци и тоа претставува средишно училиште за учениците од селата Горњане, Бањане, Чучер-Сандево, Бразда, Глуво и Мирковци.

## Историја

Училиштето го сочинуваат две подрачни училишта, во Долно Блаце и во Горно Блаце. Училиштето „Александар Урдаревски“ е изградено во 1963 година. Подрачното училиште во Долно Блаце е изградено во 1979 година, а во Горно Блаце во 1951 година. Вкупниот број на ученици кои го посетуваат ова училиште е 438, од прво до деветто одделение. Наставата се одвива во две смени во централното и една смена во подрачните училишта со вкупно 37 вработени (наставен и ненаставен кадар). Во основното училиште „Александар Урдаревски“ (со двете подрачни училишта) учат вкупно 438 ученици во 24 паралелки.

## Училишни објекти

Објектот е во тврда градба, со подрум, приземје и спрат. Училиштето поседува реновирана фискултурна сала, во рамки на стандардниот објект. Во училиштето просторот се состои од: 14 училници, кабинети, библиотека, фискултурна сала, надворешно игралиште, зелена дворна површина, канцелариски простор, ходници, санитарни јазли и и други помошни простории. Училиштето за подобра и поефикасна настава брои и еден кабинет со SMART табла, за која наставниот кадар е дополнително усовршен.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Чучер-Сандево
Категорија:Мирковци
Мирковци
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Алија Авдовиќ“ - Батинци

**Основно училиште „Алија Авдовиќ“** (официјално: **Основно општинско училиште „Алија Авдовиќ“ - Батинци**; скратено: **ООУ „Алија Авдовиќ“**) — централно основно училиште во скопското село Батинци, Општина Студеничани.

Училиштето е именувано по македонскиот првоборец и комунистички деец Алија Авдовиќ.

## Настава

Во училиштето наставата се изведува на албански и македонски наставен јазик.

## Подрачни училишта

Во составот на училиштето влегуваат следниве подрачни училишта:
* ПУ „Алија Авдовиќ“ - Црн Врв, подрачно училиште;
* ПУ „Алија Авдовиќ“ - Љубош, подрачно училиште;
* ПУ „Алија Авдовиќ“ - Цветово, подрачно училиште; и
* ПУ „Алија Авдовиќ“ - Елово, подрачно училиште.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Студеничани
Батинци
Категорија:Батинци
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Андреја Савески-Ќиќиш“ - Тетово

**Основно училиште „Андреја Савески-Ќиќиш“** (официјално: **Основно општинско училиште „Андреја Савески-Ќиќиш“ - Тетово**; скратено: **ООУ „Андреја Савески-Ќиќиш“**) — централно основно училиште во градот Тетово, Општина Тетово.

Името на училиштето е во чест на Андреја Савески-Ќиќиш.

## Историја

Во минатото училиштето се наоѓало на местото на денешната гимназија и поранешно медициско училиште покрај реката Пена во центарот на градот. Училиштето својата воспитно-образовна дејност ја остварува од 1956 година, а во денешната зграда од 1961 година.

Некогаш училиштето имало околу 800 ученици, додека денес има нешто помеѓу 250 и 300 ученици. Бројот на паралелки е 18 на македонски и 5 на албански јазик. Некогаш важело за видно училиште во Тетово и регионот.

Во 2023 година бил запишан само 1 ученик Албанец во училиштето со што биле загрозени албанските паралелки во училиштето.

## Познати личности кои учеле во ова училиште
* Самир Љума - кинематограф
* Драгана Чуприна - модел

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Тетово
Категорија:Основни училишта во Тетово
Тетово
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Андон Зако Чајупи“ - Отља

**Основно училиште „Андон Зако Чајупи“** (официјално: **Основно општинско училиште „Андон Зако Чајупи“ - Отља**; скратено: **ООУ „Андон Зако Чајупи“**) — централно основно училиште во кумановското село Отља, Општина Липково.

Училиштето е именувано по албанскиот адвокат и поет Андон Зако Чајупи.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Липково
Категорија:Училишта посветени на Андон Зако Чајупи
Категорија:Отља
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Асдрени“ - Глоѓи

**Основно училиште „Асдрени“** или **АС Дрени** (во минатото: **Основно училиште „Климент Охридски“**; официјално: **Основно општинско училиште „Асдрени“ - Глоѓи**; скратено: **ООУ „Фаик Коница“**) — централно основно училиште во тетовското село Глоѓи, Општина Теарце.

Денес, училиштето го носи името на големиот албански писател од горичкото село Дреново, Александар Ставре Дренова познат под акронимот Асдрени, додека во минатото е именувано по словенскиот просветител и светец Свети Климент Охридски.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Теарце
Глоѓи
Категорија:Глоѓи
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Ашим Агуши“ - Радолишта

**Основно училиште „Ашим Агуши“** (официјално: **Основно општинско училиште „Ашим Агуши“ - Радолишта**; скратено: **ООУ „Ашим Агуши“**) — централно основно училиште во струшкото село Радолишта, Општина Струга.

Училиштето е именувано по Ашим Агуши.

## Местоположба

Училиштето се наоѓа во низинскиот дел на селото Радолишта, во месноста Расадник.

## Настава

Во училиштето наставата се изведува на албански наставен јазик.

## Подрачни училишта

Во составот на училиштето влегува следново подрачно училиште:
* ПУ „Ашим Агуши“ - Заграчани, деветгодишно подрачно училиште на албански наставен јазик;
* ПУ „Ашим Агуши“ - Радолишта, петгодишно подрачно училиште на албански наставен јазик; и
* ПУ „Ашим Агуши“ - Франгово, деветгодишно подрачно училиште на албански наставен јазик.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Струга
Радолишта
Категорија:Радолишта
Категорија:Основни училишта во Македонија
ПУ „Ашим Агуши“ - Франгово

**Основно училиште „Ашим Агуши“** (официјално: **Подрачно основно општинско училиште „Ашим Агуши“ - Франгово**; скратено: **ПООУ „Ашим Агуши“**) — подрачно основно училиште во струшкото село Франгово, во состав на истоименото училиште од селото Радолишта, Општина Струга.

Училиштето е именувано по Ашим Агуши.

## Местоположба

Училиштето се наоѓа во јужниот дел на селото, на височинка која доминира над селото.

## Настава

Во училиштето наставата се изведува на албански наставен јазик од прво до деветто одделение.

## Галерија


Податотека:ОУ „Ашим Агуши“ - Франгово 2.jpg|Влезот
Податотека:ОУ „Ашим Агуши“ - Франгово 3.jpg|Спортското игралиште
Податотека:ОУ „Ашим Агуши“ - Франгово 4.jpg|Кош во дворот
Податотека:ОУ „Ашим Агуши“ - Франгово 5.jpg|Поглед на училиштето
Податотека:ОУ „Ашим Агуши“ - Франгово 6.jpg|Поглед на училиштето


## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Струга
Франгово
Категорија:Франгово
ОУ „Ацо Шопов“ - Радишани

**Основно училиште „Ацо Шопов“** (официјално: **Основно општинско училиште „Ацо Шопов“ - Радишани**; скратено: **ООУ „Ацо Шопов“**) — централно основно училиште во скопската населба Радишани, Општина Бутел.

Училиштето е именувано по македонскиот писател Ацо Шопов.

## Историја

Училиштето било изградено во 1984 година од тврда градба. Со работа започнало на 17 септември 1984 година кога имало 684 ученици во 20 паралелки.

Во училиштето доаѓаат ученици од населбата и од селото Радишани.

## Познати личности кои учеле во ова училиште
* Андријана Јаневска

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Бутел
Категорија:Радишани
Радишани
Категорија:Основни училишта во Македонија
ОУ „Бајрам Шабани“ - Грушино

**Основно училиште „Бајрам Шабани“** (официјално: **Основно општинско училиште „Бајрам Шабани“ - Грушино**; скратено: **ООУ „Бајрам Шабани“**) — централно основно училиште во скопското село Грушино, Општина Арачиново.

Училиштето е именувано по истакниот учесник во НОВ во Македонија, првоборец и народен херој Бајрам Шабани.

## Наводи

Категорија:Основни училишта во Општина Арачиново
Грушино
Категорија:Грушино
Категорија:Основни училишта во Македонија