open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Питер Марфи

мини|Питер Марфи на настап во 2011 година.
[мини|Питер Марфи во [Сан Франциско, во 1987 година.]]**Питер Џон Џозеф Марфи** (англиски: *Peter John Joseph Murphy*, 11 јули 1957) — англиски рок-музичар и композитор. Тој е најпознат како пејач на групата „Баухаус“, а потоа објавил низа самостојни албуми, како: „Длабоко“ (*Deep*), „Светиот чад“ (*Holy Smoke*) и „Љубовна хистерија“ (*Love Hysteria*). Тенок, со изразена јаболчна коска на лицето, со длабок глас (баритон) и со мрачни текстови, често го нарекувале „кум на готскиот рок“.

## Животопис
Марфи е роден во Нортхемптон, но пораснал во Велингбороу, Нортхемптоншаер. Тој учел заедно со неговиот иден колега од „Баухаус“, Даниел Еш.

## Музичка кариера
Даниел Еш го убедил Марфи да ѝ се придружи на „Баухаус“, една од најпознатите групи на движењето познато како „готиски рок“. Групата е позната по честата употреба на „вселенски“ музички ефекти и театарската естетика карактеристична за глам-рокот. Во 1983 година, групата „Баухаус“ се појавила во воведната сцена од хорор-филмот „Глад“ (*The Hunger*), исполнувајќи ја познатата песна „Бела лугоси е мртов“ (*Bela Lugosi's Dead*). Додека трае сцената, камерата е фокусирана речиси исклучително врз Питер Марфи, а само попатно ги прикажува главните глумци во филмот Дејвид Боуви и Катрин Денев. По распадот, групата „Баухаус“ повторно започнала да работ вио 1998 година, кога заминала на турнеја.

## Наводи

Категорија:Англиски рок-музичари
Категорија:Англиски рок-пејачи
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Англиски текстописци
Категорија:Родени во 1957 година
Интервју со вампирот (филм)

мини|''Интервју со вампирот''
***Интервју со вампирот*** (англиски: *Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles*) — американски филм од 1994 година, во режија на Нил Џордан. Главните улоги ги играат: Том Круз, Бред Пит, Антонио Бандерас, Кирстен Данст, Кристијан Слејтер, итн. Филмот бил номиниран за наградите „Златен глобус“ и „Оскар“ во две категории, а освоил две награди „БАФТА“.

## Содржина
Во филмот е прикажан животот на вампирот Луис кој му ги раскажува своите доживувања на еден новинар:
Сопругата на Луис (го игра Пит), богат сопственик на плантажи од Њу Орлеанс, умира при пораѓањето. Тој е разочаран и нема волја за живот. Вампирот Лестат (го игра Круз) му нуди вечен живот, а Луис ја прифаќа понудата и Лестат му ја пие крвта, заменувајќи ја со неговата. Така, Луис станува вампир при што мора да се привикне на новиот живот. Пресвртот настапува откако ги убива една жена и нејзината ќерка Клаудија (ја игра Данст) при што Лестат го претвора девојчето во вампир. На почетокот, Клаудија ужива во својот вампирски живот, но како што поминуваат годините таа почнува да ја проколнува својата несреќна судбина, зашто не може да порасне. Поради тоа, Клаудија одлучува да му се одмазди на Лестат и во една прилика му дава да пие крв од веќе умрени деца, со што тој се заразува. Во куќата во која живеат вампирите избувнува пожар, при што Клаудија и Луис го фрлаат изгореното тело на Лестат во мочуриштето, а потоа заминуваат во Европа, каде заедно талкаат повеќе години. Во Париз, Луис го запознава вампирот Арман (го игра Бандерас), кој е водач на поголема група вампири. Поради убиството на Лестат, вампирите ги грабнуваат Луис и Клаудија при што Клаудија ја убиваат, а Луис го заѕидуваат. Сепак, Арман го ослободува Луис кој, разочаран поради смртта на Клаудија, ги уништува вампирите и пак се враќа во САД. Таму, една ноќ поминува крај една напуштена куќа во која повторно го среќава стариот и изнемоштен Лестат.
Кога Луис ја завршува својата приказна, новинарот ја напушта просторијата во паника и додека вози низ градот, него го напаѓа Лестат, кој во меѓувреме се скрил во автомобилот.

## Наводи

Категорија:Филмови на Нил Џордан
Категорија:Филмови со Бред Пит
Категорија:Филмови со Том Круз
Категорија:Филмови со Кирстен Данст
Категорија:Филмови со Кристијан Слејтер
Категорија:Филмови со Антонио Бандерас
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њу Орлеанс
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Париз
Категорија:Филмови засновани на книги
Категорија:Филмови за вампири
Категорија:Филмови од 1994 година
Мабирејски јазик

**Мабирејскиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од семејството на источночадски јазици. Јазикот е пред изумирање, ако не е веќе изумрен.

## Говорници
Според податоците од 2001 година, јазикот го зборувале само тројца жители, од кои двајца биле постари брат и сестра во селото Улек. Третиот,Силејмане Дабенга, поглавица на Мабирејците, живеел во Кач. Сите тројца биле во Чад.

## Исчезнување
Пред педесет години, Мабирејците живееле во 4 големи села во близина на Мабире. Овие села биле Амдамена, Арга, Мамбире и Улек. Заедниците исчезнале по појава на епидемија, а тие што преживеале јазично се претопиле во соседните јазици.

## Наводи

## Надворешни врски
* Профил на мабирејскиот на Проектот на загрозени јазици 
* Мабирејски јазик на „Етнолог“.
Џејсон Леа

**Џејсон Леа** (; р. ) — австралиски професионален друмски велосипедист, кој последно возел за континенталната екипа .

Во јануари 2019 година го освоил планинскиот пласман на Тур Даун Андер 2019.

## Достигнувања

;2018
: 7. Краен пласман Трка околу Тајван
;2019
: 1. 20п Планински пласман Тур Даун Андер

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 
* 

Категорија:Родени во 1996 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Австралиски велосипедисти
Мигамански јазик

**Мигаманскиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од погрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Според податоците од 2000 година, јазикот го зборуваат околу 20.000 луѓе, а бројот на Мигаманци е некаде околу 23.000 (според пописот од 1991). Јазикот се зборува во регионот Гераж, во областа на Абу Телфан во Чад.  Јазикот е составен од четири дијалекти, *мигамански, догански, гамијански* и *дамбијански.* Јазикот се користи во секоја сфера од секојдневието на Мигаманците, освен кога се обраќаат кон Арапите на пазарите (кога користат арапски) или во образованието (кога користат француски). Јазикот има позитивен став. Јазикот се пишува на латиница, но писменоста е многу мала. Делови од Библијата се преведени на мигамански.

## Наводи

## Надворешни врски
* Мигамски јазик на „Етнолог“.
*  Архива на основна документација на мигаманскиот
Мајкл Сторер

**Мајкл Сторер** (; р. ) — австралиски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата .

## Кариера

Во август 2018 година бил именуван во почетниот состав за Вуелта а Еспања. Исто така, настапил на Вуелта а Еспања 2019 и на Вуелта а Еспања 2020.

Возел на Џиро првпат во неговата кариера во 2021 година. Завршил на 31. место додека возел како поддршка за Ромен Барде, кој завршил седми во генералниот пласман.

Во текот на Вуелта а Еспања 2021, Сторер освоил прва етапа на некоја голема трка во неговата кариера на седмата етапа и потоа повторно победил на десеттата етапа. Со ова тој станал само втор Австралиец, по Мајкл Метјус, кој освоил повеќе етапи на Вуелта. На седмата етапа и потоа повторно на етапата 18, кога нападнал сам на околу 70 километри пред да биде достигнат на завршното искачување, ја освоил наградата за борбеност на етапата. Со неговиот напад на етапата 18 го преземал и водството во планинскиот пласман и ја задржал маичката додека не завршила трката.

Сторер станал дел од француската екипа  во јануари 2022 година.

## Достигнувања

;2014
: Океански јуниорски друмски првенства
::1. 20п Хронометар
::5. Друмска трка
: 3. 15п Светско јуниорско хронометарско првенство
: 3. Трофео Буфони
;2015
: Океански јуниорски друмски првенства
::1. 20п Хронометар
::5. Друмска трка
: 1. 20п Национално јуниорско друмско првенство
: 4. Краен пласман Ла Обел-Тимистер-Ла Глез
::1. Етапа 3
;2016
: Океански друмски првенства под 23 години
::1. 20п Друмска трка
::3. 15п Хронометар
::4. Друмска трка
: 1. Гран Премио ди Поџана
: 5. Национално хронометарско првенство под 23 години
: 5. Хроно Шампеноа
: 7. Краен пласман Тур де л’Авенир
;2017
: 1. Гран Премио Индустри дел Мармо
: 1. Етапа 1а (ТТТ) Тоскана-Тера ди Сиклисмо
: 1. Етапа 4 Ан Пост Рас
: Океански друмски првенства под 23 години
::2. Друмска трка
::4. Хронометар
: 2. Гран Премио ди Поџана
: 3. Национално хронометарско првенство под 23 години
: 3. Краен пласман Џиро дела Вале д’Аоста
: 4. Гран Премио Палио дел Речото
: 5. Краен пласман Хералд Сан Тур
: 8. Џиро дел Белведере
: 9. Краен пласман Тур де л’Авенир
;2018
: 5. Краен пласман Тур де Јоркшир
: 5. Краен пласман Трка околу Словенија
;2020
: 7. Краен пласман Хералд Сан Тур
;2021
: 1. 20п Краен пласман Тур де л'Ен
::1. 20п Бодовен пласман
::1. 20п Планински пласман
::1. Етапа 3
: Вуелта а Еспања
::1. 20п Планински пласман
::1. Етапа 7
::1. Етапа 10
::20п Награда за борбеност на етапите 7 & 18
;2022
: 2. Краен пласман Трка на Алпите
: 3. Предизвик Мон Венту Денивеле
: 10. Џиро дел’Емилија

### Распоред на резултатите на големите трки

— = не учествувал; СО = се откажал

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Родени во 1997 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Австралиски велосипедисти
Категорија:Австралиски етапни победници на Вуелта а Еспања
Њујорк Никс

**Њујорк Никербокерс**, повеќе познат како ** Њујорк Никс** (на англиски *New York Knicks*) — американски професионален кошаркарски тим со седиште во округот Менхетен, во Њујорк. Никс се натпреваруваат во Националната кошаркарска асоцијација (НБА) како член на Атлантската дивизија на Источната конференција. Тимот ги игра домашните игри во салата Медисон Сквер Гарден. Тие се еден од двата НБА тима сместени во Њујорк; другиот е Бруклин Нетс. Клубот е основан од Нед Ајриш во 1946 година, при што бил еден од основачите на Кошаркарската асоцијација на Америка (БАА), од која настанала НБА откако се споиле со соперничката Национална кошаркарска лига (НБЛ) во 1949 година. Заедно со Бостон Селтикс, Никс се еден од само двата оригинални и првобитни НБА тимови кои сѐ уште се наоѓаат во нивниот оригинален град каде што се основани.

Категорија:Клубови во НБА
Крис Хамилтон (велосипедист)

**Крис Хамилтон** (; р. ) — австралиски професионален друмски велосипедист, кој вози за UCI World Tour екипата .

Во 2016 година го освоил националното друмско првенство под 23 години. Бил именуван во почетниот состав за Вуелта а Еспања 2017. Во мај 2018 година бил вклучен во почетниот состав за Џиро д’Италија 2018.

## Достигнувања

;2015
: 1. 20п Државно првенство во критериум под 23 години
;2016
: 1. 20п Национално друмско првенство под 23 години
: 7. Краен пласман Трка околу Тајван
: 8. Краен пласман Хералд Сан Тур
::1. 20п Пласман за млад возач
;2018
: 9. Краен пласман Трка околу Британија
;2019
: 6. Краен пласман Тур Даун Андер
::1. 20п Пласман за млад возач
: 8. Краен пласман Трка околу Полска
;2022
: 9. Краен пласман Трка околу Хрватска

### Распоред на резултатите на големите трки

СО = се откажал; — = не учествувал

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 

Категорија:Родени во 1995 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Австралиски велосипедисти
Индијана Пејсерс

**Индиана Пејсерс** (на англиски: *Indiana Pacers*) — американски професионален кошаркарски тим со седиште во Индијанаполис, Индијана. Пејсерс се натпреварува во Националната кошаркарска асоцијација (НБА) како член на Централната дивизија на Источна конференција. Клубот Пејсерс првпат бил основан во 1967 година како член на Американската кошаркарска асоцијација (АБА) и станал член на НБА во 1976 година како резултат на спојувањето на АБА-НБА. Тие ги играат своите домашни натпревари во салата "Банкарс Лајф Филдхаус". Тимот е именуван според историјата на Индијана со трката Индијанаполис 500 на тркачки автомобили како и со трките со коњски кочии.

Индијана Пејсерс освоиле три првенства, сите во АБА. Пејсерс биле шампиони во Источната дивизија на НБА во 2000 година. Тимот е освојувач на девет дивизиски титули. Шест играчи на од куќата на славните - Реџи Милер, Крис Мулин, Алекс англиски, Мел Даниелс, Роџер Браун и Џорџ Мекгинис - играле за Индијана Пејсерс повеќе сезони.

Категорија:Клубови во НБА
Категорија:Индијана Пејсерс
ЖС „Кочани“

**Железничка станица „Кочани“** — железничка станица во источниот дел на Македонија на пругата од Велес кон Кочани, каде што претставува и последна железничка станица на оваа пруга и воедно најисточна железничка станица во Македонија. Се наоѓа во источниот дел на средишното градско подрачје на Кочани. 

## Историја

Нејзината изградба започнала во 1925 година. Во април 1926 година, градежните активности биле при крај. На 25 август истата година, станицата била пуштена во употреба, при што бил присутен и југословенскиот крал Александар I Караѓорѓевиќ.

Согласно октомври 2020 година, еден воз дневно минувал на линијата Скопје-Кочани.

Од почетокот на мај 2021 година, железничката линија на релација Кочани-Скопје Кочани престанала да се одвива, согласно изворот, до април 2022 година.

## Галерија


ЖС „Кочани“ 01.jpg|Поглед од северозапад
ЖС „Кочани“ 02.jpg|Поглед од југ
ЖС „Кочани“ 03.jpg|Излезот (од страна на пругите)
22.04.10 Kočani 712.102 (5821476903).jpg|Патнички воз - шинобус во стоење


## Поврзано
* Автобуска станица Кочани

## Наводи

## Надворешни врски

*Железничката станица во 1942 година (архивирана верзија) на Oldkocani.do.am
* Службена мрежна страница на Македонски железници АД

Кочани
Категорија:Сообраќајот во Кочани
Црква „Св. Атанасиј“ - Јудово

**Свети Атанасиј** — главна селска црква во селото Јудово.

## Местоположба

Црквата е над селото, а околу нејзе се наоѓаат и селските гробишта.

## Историја

Црквата е изградена во 1845 година, а според податоците во црковните книги, истата е осветена во 1863 година.

## Архитектура

Црквата била изградена со бигори донесени од црквиштето од некогашното село Пепелиште, сместено над денешното село Јудово.

Иконостасот и фрескоживописот се од 1902 година. Иконите се дело на Крсте Николов и син му Русалим од мијачкото село Лазарополе.

## Галерија


Податотека:Викиекспедиција во Копачка 125.jpg|Влезот во црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 126.jpg|Камбанаријата на црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 127.jpg|Селските гробишта
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 128.jpg|Помошен објект
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 130.jpg|Влез во црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 131.jpg|Апсидата на црквата
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 132.jpg|Селските гробишта
Податотека:Викиекспедиција во Копачка 133.jpg|Фреска над влезот во црквата
Податотека:Поглед на црквата „Св. Атанасиј“ во селото Јудово.jpg|Поглед на црквата


## Поврзано

* Кичевско архијерејско намесништво
* Трета кичевска парохија
* Јудово

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Јудово
Јудово
Категорија:Дела на Дебарската школа
Николо Ѕаниоло

**Николо Ѕаниоло** (роден на 2 јули 1999, во Маса) — италијански фудбалер, играч од средниот ред на , на заем од , и на италијанската репрезентација.

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Италијански фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Интер
Категорија:Фудбалери на ФК Рома
Категорија:Фудбалери на ФК Галатасарај
Категорија:Фудбалери на ФК Астон Вила
Категорија:Фудбалери на ФК Аталанта
Категорија:Фудбалери на ФК Фјорентина
Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе
Категорија:Фудбалери во Серија А
Категорија:Родени во 1999 година
Крис Хамилтон

**Крис Хамилтон** може да се однесува на следниве личности:

* Крис Хамилтон (велосипедист) (р. 1995) — австралиски велосипедист
* Крис Хамилтон (фудбалер, роден 1987) — шкотски фудбалер
* Крис Хамилтон (фудбалер, роден 2001) — шкотски фудбалер
* Крис Хамилтон (атлетичар) — американски тркач
Слава Пшибилска

right|thumb|250px|Слава Пшибилска
**Слава Пшибилска-Кжижановска**,  (родена на 2 ноември 1932 година  во Мјендзижец Подласки) - полска пејачка.

## Животопис
Таа е ќерка на Јозеф и Маријана Пшибилски.  По Втората светска војна се школувала во Дом на млади во Кшешовице. Дипломирала на Државната школа за уметности, каде студирала надворешно-трговска размена во Школата за надворешна служба.

Слава Пшибилска започнала со пеење за време на нејзините студии, а се појавила на сцената кон крајот на 1950-те години: во 1956 година настаила во Студентскиот театар за сатира, а потоа пеела во клубот Стодоле. Во 1957 година, таа го освои првото место на натпреварот за полското радио. Станала популарна во 1958 година со песната „Помниш беше есен“ (полски: *Pamiętasz, była jesień)*, и пеела во филмот на Војчеџ Хас, „Збогувања“. Слава Пшибилска исто така пеела песни на јидиш, меѓу кои и „Гратчето Белци“. Во 1960 година таа се појавила во филмот „Зезната среќа“ (полски: Zezowate szczęście), изведувајќи ја песната „Писмата на воените заробеници“. Нејзината изведба на песната „*Минути на надеж*“ се наоѓа во збирката на Музејот на холокаустот во САД.

На 10 април 2000 година, Слава Пшибилска добила орден од претседателот на Република Полска, Александар Квашњевски, „Офицерски крст на орденот на полската држава“. Во 2015 година, била одликувана и со „Дијамантски микрофон“. Во 2012 година, по повод осумдесеттиот роденден и 55 години уметничка работа, таа била наградена со медал „За Мазовија“ .

Денес Слава Пшибилска живее во Отвоцк.

## Дискографија

* 1962 -  *Слава Пшибилска* 
* 1963 -  *Слава Пшибилска* *2* 
* 1966 - *Балади и песни* 
* 1966 - *Балади и песни дел 2* 
* 1968 - *Јас нема да те сакам* 
* 1970 - *На брегот на Кендл Рок* 
* 1972 -  *Слава Пшибилска* 
* 1973 - *Како од старите времиња* 
* 1979 - *Пријателска врска* 
* 1988 - *Слава Пшибилска* *ги пее нејзините омилени хитови* 
* 1992 - *Суво грозје со бадеми* 
* 1992 - *Минути на надеж* 
* 1993 - *Алеф-Бејс - еврејски песни* 
* 2009 - *40 песни на  Слава Пшибилска* 
* 2015 - *Mојот Окуџава*

## Наводи

## Библиографија
* Ryszard Wolański:

## Надворешни врски

Категорија:Родени во 1932 година
Категорија:Полски пејачи
Крајот на времето (краток филм)

***Крајот на времето*** (2017) е експериментален краток филм на Милчо Манчевски.

## Содржина

*Крајот на времето* е експериментален филм за оној хипнотички момент во еден обичен вторнички ден кога сфаќаш дека времето застанало, а целиот универзум е вовлечен во само една насмевка.

## Надворешни врски
* 
* Официјална страница

Категорија:Филмови од 2017 година
Категорија:Американски филмови
Бабин Заб

**Бабин Заб** – врв на Баба Планина. Висок е 1.850 метри и се наоѓа западно од Битола, над селото Брусник.

## Искачување
Теренската уникатност при искачувањето на Бабин Заб изобилува со природна раскошност и неповторлив поглед кој се отвора кон поголем дел од масивот Баба со нејзиниот главен врв Пелистер.

Се тргнува од Битола накај Брусничка населба, оттаму по асфалт до селото Брусник. Од селото се тргнува по прилично обрасната патека која е делумно маркирана на одредени места. Првиот дел од патот е најубав, искачувањето, по Брусничка Река, низ букова шума. На околу 30 минути над селото ја има една од најинтересните чешми која може да се сретне. Водата извира од под една голема карпа, и со тек на време има прокопано доволно колку да се влезе под карпата.

После околу еден час пешачење се прогледува Бабин Заб и почнува зимзелена шума. По петнаесетина минути одење се отвора поглед кон Пелистер, и за триесетина минути се стигнува на врвот. Тука се отвора поглед кон Неолица, Скрково и Муза. Искачувањето може да продолжи кон Неолица или кон Орлови Бари и Големо Езеро.

## Наводи

Категорија:Врвови во Македонија
Категорија:Врвови на Баба Планина
Шпиц (дневен весник)

**Шпиц** — поранешен дневен весник во Македонија. Весникот бил бесплатен до 2010 година, по што се продавал по цена од 15 денари.

## Наводи

Категорија:Македонски весници
Категорија:Никулци за весници
Дигалка за пациент

мини|Подигање на пациентот

**Дигалка за пациенти** или **хидрауличен лифт,** може да биде или дигалка со појасна лулашка или дигалка за стоење.  Ова е помошен уред кој им овозможува на пациентите во болниците, домовите за стари лица и лицата кои примаат домашна здравствена заштита да бидат пренесени помеѓу креветот и столчето или други слични места за одмор, со употреба на електрична или хидраулична енергија.  Дигалки со појасна лулашка се користат за пациенти чија подвижност е ограничена.  Тие се мобилни или пак фиксирани тавански дигалки.

Дигалки со појасна лулашка има неколку предности.  Тоа им овозможува на тешки пациенти да бидат пренесени, а истовремено го намалува стресот кај старателите, го намалува бројот на медицински сестри кои се потребни за преместување на пациентите.  Исто така ја намалува можноста за ортопедски повреди заради кревање  на пациентите.

Друг вид на дигалка е таванскиот лифт, кој може да биде трајно наместен на таванот од собата за подобро искористување на просторот. Грешките кои може да произлезат од користењето на лифтовите на пациентот може да резултираат со сериозни повреди, а некои повреди кои биле предизвикани од неправилна употреба или дефекти на самите дигалки со појасни лулашки довеле и до граѓански тужби.

Во Македонија употребата на овој вид на асистивна технологија е на ниско ниво. Заради ценовната недостапност, оние кои имаат потреба главно се потпираат на донации.

## Наводи


Категорија:Медицинска опрема
Категорија:Церебрална парализа
Лос Анџелес Клиперс

**Лос Анџелес клиперс**, скратено **Л.А. Клиперс** – американски професионален кошаркарски клуб со седиште во Лос Анџелес. Клиперс се натпреварува во Националната кошаркарска асоцијација (НБА) како член на Тихоокеанската дивизија на Западната конференција.

Клубот досега никогаш не играл н ниту финале на конференцијата. Најблиску биле во 2015 година, кога изгубиле од Хјустон Рокетс и покрај водството од 3-1 во победи. Клиперс ги играат своите домашни натпревари во Стејплс Центарот во центарот на Лос Анџелес, арена што ја делат со другиот НБА клуб Лос Анџелес Лејкерс, со Лос Анџелес Спаркс од Женската национална кошаркарска асоцијација (ВНБА) и Лос Анџелес Кингс во Националната хокеарска лига (НХЛ).

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Клубови во НБА
Категорија:ЛА Клиперс
Станислав Улам

мини
**Станислав Марсин Улам** (; 13 април 1909 – 13 мај 1984) бил полско-американски математичар. Учествувал во Проектот Менхетн, од каде настанал Телер-Уламовиот дизајн за термојадрено оружје. Го измислил методот Монте Карло со кој го пресметал и го предложил јадрениот пулсни погон. Докажал неколку теории и предложил неколку хипотези.

## Животопис
Улам е роден во богат полско еврејско семејство, во Лембергу, на 13 април 1909 година. Студирал математика на Политехничкиот институт во Лавов ( Lwów Polytechnic Institute), каде докторирал во 1933 година под менторство на Казимир Куратовски. Во 1935, Џон фон Нојман, кого Улам го запознал во Варшава, го повикал да дојде во Институтот за напредни студии во Принстон (Њу Џерси, САД), на неколку месеци. Од 1936 до 1939 година, поминал година во Полска и академска година на Универзитетот Харвард во Кембриџ (Масачусетс), каде што работел на утврдување на значајни резултати во ергодичката теорија. На ден 20.август 1939 година, последен пат отпловил за Америка со својот 17-годишни брат Адам. Станал доцент на Универзитетот Висконсин-Медисон  во 1940 година, а граѓанин на САД во 1941 година.

Во октомври 1943 година, добил покана од Ханс Бете да се приклучи на проектот Менхетн  во тајната национална лабораторија Лос Аламос во Ново Мексико. Тука работел на хидродинамички пресметки кои предвидуваат однесување на експлозивни сочива кои се користат кај имплозивните оружја. Распореден е во група со Едвард Телер, со кого работел на „Супер“ бомбата.

## Библиографија
* 
* 
* 
*  (Аутобиографија).
* 
* 

## Литература

* 

Категорија:Полски математичари
Категорија:Американски математичари
Категорија:Учесници во проектот „Менхетн“
Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД
Категорија:Полски Евреи
Категорија:Членови на Американското филозофско друштво
Категорија:Родени во 1909 година
Категорија:Починати во 1984 година
Категорија:Погребани на гробиштата „Монпарнас“
Илинден (Баба Планина)

:*За други значења на  поимот *'Илинден** видете на [[Илинден (појаснување)|појаснителната страница]]''

**Илинден''' – планински врв на планината Баба, во рамки на националниот парк Пелистер во југозападниот-западниот дел на Република Македонија. Неговата надморска височина изнесува 2.540 метри.

## Галерија

Врв Илинден 01.jpg|Илинден гледан од кај Нижеполе
Врв Илинден 02.jpg|Илинден гледан од кај Нижеполе


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Национален парк Пелистер
Категорија:Врвови на Баба Планина
Сакраменто Кингс

**Сакраменто Кингс** се американски професионален кошаркарски тим со седиште во Сакраменто, Калифорнија.  Кралевите се натпреваруваат во Националната кошаркарска асоцијација (НБА) како член на Тихоокеанската дивизија на Западната конференција. Кралевите се единствениот тим во главните професионални северноамерикански спортски лиги сместени во Сакраменто. Тимот ги игра своите домашни натпревари во Голден 1 Центар .

Кралевите се една од најстарите континуирано професионални кошаркарски франшизи во земјата. Тие потекнуваат од Рочестер, Њујорк , како **Рочестер Сиграмс** ( полупрофесионален тим) во 1923 година и се приклучиле на Националната Кошаркарска Лига во 1945 година како **Рочестер Ројалс** . Тие се приклучиле во Кошаркарската асоцијација на Америка , претходник на НБА, во 1948 година.  Како кралски тим, честопати бил успешен на теренот, освојувајќи го НБА првенството во 1951 година . Поради малиот пазар и остварувањето на релативно низок профит во Рочестер, тимот одличил да се пресели во Синсинати во 1957 година станувајќи **Синсинати Ројалс** . Во 1972 година тимот се преселил во Канзас Сити, Мисури , и бил преименуван во **Канзас Сити-Омаха Кингс** бидејќи првично ги разделил домашните natprevari помеѓу Канзас Сити и Омаха, Небраска . Во 1975 година, кралевите престанале да ги играат домашните натпревари во Омаха и едноставно станале **Канзас Сити Кингс** . Тимот повторно не успеал да направи успех на овој пазар и се преселил во Сакраменто во 1985 година .

## Историја
### 1948-1957: Рочестер Ројалс

## Наводи

Категорија:Клубови во НБА
Даун Андер Класик 2019

**Пиплс Чојс Класик 2019** — 14. издание на велосипедската еднодневна трка Пиплс Чојс Класик, која се одржала на 13 јануари. Се возела како критериум на два дена пред отпочнувањето на Тур Даун Андер.

Трката ја освоил Кејлеб Јуан ().

## Рута

Патеката била составена од 22 круга, секој во должина од 2,3 километри во градот Аделаида.

### Екипи

## Поредок

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Пиплс Чојс Класик
Категорија:Австралија во 2019 година
Филозофска трибина

**Филозофска трибина** е прво филозофско списание во Македонија во издание на ННСГ за филозофија при Филозофскиот факултет (Скопје) и Секцијата за филозофија при Друштвото за филозофија, социологија и политикологија на СРМ.

## Историја

Првиот број беше насловен „Билтен на списанието „Филозофска трибина“, Секција за филозофија  при Друштвото за филозофија, социологија и политикологија на СРМ“ (мај 1978). Списанието ги имало следниве рубрики: студии и есеи; големи текстови; од наставно-образовната дејност; прикази и осврти; библиографија.

## Редакција и издавачка политика

Во Редакцијата и Советот на списанието учествувале многубројни дејци како од филозофијата, така и од областа на сродните науки, меѓу кои: Љубомир Цуцуловски, Ферид Мухиќ, Виолета Панзова, Ана Димишковска, Денко Скаловски, Иван Џепароски, Александар Стаматов, Љупчо Митковски, Дејан Донев, Трајче Стојанов, Бошко Караџов, Ана Дишлиеска-Митова и други.

Со свои трудови и есеи во списанието биле застапени: Ферид Мухиќ, Александар Ускоков, Стефан Марковски, Бошко Караџов, Марија Тодоровска, Мирко Ѓошевски, Стефан Сидовски, Мартин Поповски, Вангел Ноневски, Владо Камбовски, Витомир Митевски, Весна Томовска, Денко Скаловски, Драгор Заревски, Светлана Камџијаш и други.

Од 2014 година издавач на списанието „Филозофска трибина“ е Филозофското друштво на Македонија.

## Наводи

Категорија:Македонски списанија
Пушка

**Пушка** — лично огнено оружје што се користи во воени цели, за лов или за забава. Пушката се состои од цевка, механизам за пукање и кундак.
мини|Современа ловечка пушка

## Историја
мини|Пушката на царот Алексеј Романов, изработена од мајсторот Григориј Вјаткин (1654&nbsp;г.)

Првите пушки се полнеле со барут низ цевката при што полнењето се вршело по секое испалување на проектилот. Со појавата на куршумот со барутно полнење брзината на пукање значително се зголемила. Пушките на производителот „Ремингтон“ биле првите пушки во кои биле складирани повеќе куршуми при што репетирањето се одвивало многу брзо. 
мини|Чехословачка пушка vz 24

## Пушката како мотив во уметноста и во популарната култура
### Во книжевноста
* „Манлихер“ — песна на полскиот поет Владислав Боњевски.
* „Пушка“ — песна на српскиот поет Лаза Костиќ.

### Во македонската народна музика
* „До три ми пушки пукнале“ — македонска народна песна.
* „Малихери пукаа“ — македонска народна песна.
* „Пушки ми пукнаја, мамо“ — македонска народна песна.

### Во популарната музика
* „Автоматска пушка“ (англиски: *Machine Gun*) — песна на американската рок-група Бенд оф Џипсис (*Band of Gypsys*) од 1970 година.
* „Пушка“ (англиски: *Shotgun*) — песна на американската рок-група *[[Big Black]]* од 1985 година.
* „Домет на пушката“ (англиски: *Riffle range*) — песна на американската рок-група Блонди (*Blondie*) од 1976 година.
* „М-16“ (англиски: *М-16*) — песна на американската хардкор-панк група Дисендентс (*Descendents*) од 1982 година.
* „Мојот узи тежи еден тон“ (англиски: *Miuzi Weighs A Ton*) — песна на американската рап-група Паблик енеми (*Public Enemy*) од 1987 година.
* „Итонските пушки“ (англиски: *The Eton Rifles*) — песна на англиската рок-група Џем (*The Jam*) од 1979 година.

## Наводи

Категорија:Пушки
Четврток (краток филм)

**Четврток** е краток филм на режисерот Милчо Манчевски.

На 28 август 2013 година, на отворањето на седумдесеттото издание на Венецијанскиот филмски фестивал, во рамки на специјалниот проект „Future Reloaded“ за првпат е прикажан краткиот филм на Манчевски под наслов „Четврток“, кој по премиерата е поставен на мрежното место на Манчевски, како и на „„Јутјуб““, каде во првите три дена го видоа дури 15 000 гледачи. Исто така, по завршувањето на фестивалот во Венеција, филмот е поставен и на официјалното мрежно место на овoј фестивал. Најпосле, филмот е прикажан на италијанската радиотелевизија „РАИ“, на каналот посветен на кинематографијата, и тоа во рамки на емисијата за седумдесеттиот јубилеј на фестивалот во Венеција.

Филмот „Четврток“ е снимен според сценариото на Манчевски, а продуцент е Арон Левин. Во главната улога настапува Лора Ласи, директор на фотографијата е Уна Ли, монтажата е дело на Питер Мостерт, а музиката ја компонирал Игор Василев Новоградска. Филмот е снимен во Њујорк и претставува американска продукција.

## Надворешни врски
*Манчевски Официјална страна
*IMDb_ Четврток 
*Вимео_Четврток

Категорија:Филмови на Милчо Манчевски
Фармакоекономија

**Фармакоекономија** е научна дисциплина која се занимава со споредба на вредноста на еден лек и терапија со друга. Претставува поддисциплина на здравствена економија. Една фармакоекономска студија врши евалуација на трошокот (изразен во монетарни единици) и ефектите (изразени во монетарна вредност, делотворност или подобрен квалитет на живот) на фармацевтски производ.

## Наводи

Категорија:Фармација
Мор Тан

мини|Мор Тан
**Мор Тан** (19 јуни 1828-11 март 1899) бил унгарски сликар,брат на познатиот хемичар Карол Тан.

## Животопис
Роден во Обесче (денес Бечеј, Србија ), гимназијата ја завршил во Калоча, а во Пешта завршил филозофија и право, бил ученик на унгарскиот сликар Миклош Барабаша кој го следел бидермајеровиот стил кој бил во мода во првата половина на 19 век.

Студиите ги прекинал за да учествува во унгарската револуција (1848-1849 година) каде направил голем број на слики и скици. Но заради болести не можел да продолжи да служи во унгарската војска, па затоа решил да се занимава со сликарството сериозно. Подоцна студирал и во Италија и Виена, покрај неговата соработка со слични познати сликари во својата татковина. Тој работел во реалистичен - пред- импресионистички стил.  Неговите предмети се претежно историски настани и портрети, но исто така и митолошки или фантастични теми. Тој сликал фрески кои украсуваат неколку истакнати јавни згради во Будимпешта.

Мор Тан, исто така, ја дизајнирал првата унгарска поштенска марка во 1848 година, но никогаш не била употребена, бидејќи Унгарија останала дел од Австриската Империја во тоа време, по Унгарската револуција од 1848 година. Тан починал во Трст во 1899 година. 
File:Than Young Woman Wearing a Renascence Dress 1886.jpg|Млада жена која носи обетка за обновување , 1886 (приватна колекција)
File:MorThanFeastofAttila.jpg|Празник на Атила од Мор Тан (1870), во Унгарската национална галерија , Будимпешта
File:Than mór rosty ágnes.jpg|Портрет на Ágnes Rosty (1865)
File:Stamp Design of Mór Than.jpg|Поштенска марка дизајн, 1848


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Родени во 1828 година
Категорија:Починати во 1899 година
Категорија:Унгарска култура
Категорија:Унгарски сликари
Категорија:Сликари од 19 век
Мубиски јазик

**Мубискиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Според пописот од 1993 година, јазикот го зборувале 35.300 луѓе. Јазикот се зборува во 135 села во областа Мангалме во регионот Бата во Чад. За јазикот нема забележано дијалекти. Мубискиот има лексичка сличност од 71% со зиренкелскиот и 35% со дангалеатскиот. Јазикот се користи во сите сфери на секојдневието, а луѓето знаат и арапски. Јазикот не е пишан.

## Наводи

## Надворешни врски
* Мубиски јазик на „Етнолог“.
Жуан Жезус

**Жуан Гиљерме Нанус Жезус** (роден на 10 јуни 1991 година), познат само како **Жуан Жезус** — бразилски фудбалер, играч од одбраната на Наполи.

Категорија:Олимписки фудбалери на Бразил
Категорија:Фудбалери на ФК Интер
Категорија:Фудбалери на ФК Рома
Категорија:Фудбалери на ФК Наполи
Категорија:Фудбалери во Серија А
Категорија:Бразилски фудбалери
Категорија:Фудбалски бекови
Категорија:Фудбалски дефанзивци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1991 година
Биргитски јазик

**Бургитскиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Според податоците од 2000 година јазикот го зборувале околу 10.400 луѓе. Јазикот се зборува во регионот Саламат во Чад. Јазикот е составен од следниве дијалекти: *абгуејски, источнобиргитски, дугуриски* и *аграпски*. Јазикот има најголем степен на употреба во средишниот дел на биргитското јазично подрачје, околу селото Абгуе. Јазикот не е пишан.

## Наводи

## Литература
*Jungraithmayr, Herrmann. 2004. Das Birgit eine osttschadische SpracheVokabular. In: Gábor Takács (ed.), *Egyptian and Semito-Hamitic (Afro-Asiatic) studies: in memoriam W. Vycichl*, 342–371. Leiden: Brill.
*Jungraithmayr, Herrmann. 2005. Le paradigme verbal en -U dans les langues chamito-sémitiques. In: Antoine Lonnet and Amina Mettouchi (eds.), *Les langues chamito-sémitiques (afro-asiatiques)*, vol. 1, 65–80. Paris: Ophrys.
*Marti, Marianne, Calvain Mbernodji, and Katharina Wolf. 2007. L'enquete sociolinguistique des langues Birguit - Kadjakse - Masmedje du Tchad. *SIL Electronic Survey Reports* 2007-018. Dallas: SIL International. Online: http://sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2007-018 .

## Надворешни врски
* Биргитски јазик на „Етнолог“.
Каџаксејски јазик

**Каџаксејскиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Според податоците од 1983 година, јазикот го зборувале околу 10.000 луѓе. Јазикот се зборува јужно и југоисточно од Ам Дам во регионот Сила во Чад. За јазикот нема забележано дијалекти и највисок степен на употреба има во кантонот Каџаксе. Јазикот не е пишан.

## Наводи

## Литература
*Alio, Khalil. 2004a. Préliminaires à une étude de la langue kajakse d'Am-Dam, de toram du Salamat, d'ubi du Guéra et de masmaje du Batha-Est (Tchad). In: Gábor Takács (ed.), Egyptian and Semito-Hamitic (Afro-Asiatic) studies: in memoriam W. Vycich,. 229–285. Leiden: Brill.
*Doornbos, Paul, and M. Lionel Bender. 1983. Languages of Wadai-Darfur. In: M. Lionel Bender (ed.), Nilo-Saharan Language Studies, 43–79. African Studies Center, Michigan State University.
*Marti, Marianne, Calvain Mbernodji, and Katharina Wolf. 2007. L'enquete sociolinguistique des langues Birguit - Kadjakse - Masmedje du Tchad. SIL Electronic Survey Reports 2007-018. Dallas: SIL International. Online: http://sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2007-018 .

## Надворешни врски
* Каџаксејски јазик на „Етнолог“.
Могумски јазик

**Могумскиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед

Според податоците од 1997 година јазикот го зборувале околу 7000 луѓе. Јазикот се зборува во регионот Гера во Чад. Јазикот е составен од следниве дијалекти: *џегуански, кофански, могумско-делејски, могумско-дигимиски* и *могумско-урмиски*. Лексичката сличност помеѓу дијалектите е 96%. Јазикот има позитивен став, се користи во секојдневието, но луѓето зборуваат и арапски како втор јазик.  Јазикот се пишува на латиница, писменоста е застапена кај возрасното население. 

## Наводи

## Литература
*Dakouli, Padeu, Antje Maass, and David Toomey. 1996. Rapid appraisal of the Saba language of the Guera, Chad. N’Djamena: Association SIL. Manuscript.
*Jungraithmayr, Herrmann. 1961. Beobachtungen zur tschadohamitischen Sprache der Jegu (und Jonkor) von Abu Telfan (République du Tchad). Afrika und Übersee 45:95–123.
*Jungraithmayr, Herrmann. 1964. Die Sprache der Jegu im zentralen Sudan und ihre Stellung innerhalb der tschadohamitischen Sprachen. *Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes* 59/60:44–51.
*Rendinger, Général de. 1949. Contribution à l’étude des langues nègres du Centre-africain. *Journal de la Société des Africanistes*. 19(2). 143–194. Online: http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/jafr_0037-9166_1949_num_19_2_2599.

## Надворешни врски
* Могумски јазик на „Етнолог“.
Убиски јазик

**Убискиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Убискиот, според податоците од 1995 година, го зборувале околу 1.100 луѓе.  Јазикот се зборува во регионот на селото Уби во регионот Гера во Чад.  Јазикот се пишува на латиница. Нема забележано дијалекти на јазикот. Убискиот има лексичка сличност од 48% со маванскиот. Јазикот се користи и од помал број деца. Општо гледано, луѓето почнуваат да зборуваат на друг поголем јазик.

## Наводи

## Литература
*Alio, Khalil. 2004. Préliminaires à une étude de la langue kajakse d'Am-Dam, de toram du Salamat, d'ubi du Guéra et de masmaje du Batha-Est (Tchad). In: Gábor Takács (ed.), *Egyptian and Semito-Hamitic (Afro-Asiatic) studies: in memoriam W. Vycich*. 229–285. Leiden: Brill.
*Hutchinson, Noelle, and Eric Johnson. 2006. A sociolinguistic survey of the Ubi language of Chad. *SIL Electronic Survey Reports* 2006-002. Dallas: SIL International. Online. URL: http://sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2006-002 .

## Надворешни врски
* Убиски јазик на „Етнолог“.
Торамски јазик

**Торамскиот** е афроазиски јазик, дел од  групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Според податоците од 2000 година, јазикот се зборувал од 8.460 жители. Јазикот се зборувал западно од Тер во регионот Саламат во Чад. Народот се муслимани и скоро сите зборуваат на арапски со што торамскиот се смета за загрозен јазик, односно јазик пред изумирање.

## Наводи

## Литература
*Alio, Khalil. 2004. Préliminaires à une étude de la langue kajakse d'Am-Dam, de toram du Salamat, d'ubi du Guéra et de masmaje du Batha-Est (Tchad). In: Gábor Takács (ed.), Egyptian and Semito-Hamitic (Afro-Asiatic) studies: in memoriam W. Vycich,. 229–285. Leiden: Brill.

## Надворешни врски
* Торамски јазик на „Етнолог“.
Зиренкелски јазик

**Зиренкелскиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици.

## Преглед
Според податоците од пописот во 1993 година, јазикот го зборуваат 2240 жители. Јазикот се зборува во селата Дамбиро, Никел и Сирбодом во регионот Гера во Чад. Нема забележано за тоа дали јазикот има дијалекти, но лексичката сличност до мубискиот 3 71% а со дангалеатскиот е 34-36%. Забележано е исто така дека не сите деца го зборуваат јазикот, бидејќи дел зборуваат и на арапски. Јазикот има активен развој и се пишува на латиница.

## Наводи

## Литература
*Johnson, Eric. 2005. Étude sociolinguistique de la langue Zirenkel du Tchad. *SIL Electronic Survey Reports* 2005-023. Dallas: SIL International. Online. URL: http://sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2005-023 .

## Надворешни врски
* Зиренкелски јазик на „Етнолог“.
Мери Стјуарт

мини|Мери Стјуарт
**Мери Стјуарт** или **Марија Стјуарт**, односно **Мери I од Шкотска** (8 декември 1542 — 8 февруари 1587) била шкотска кралица од 14 декември 1542 година до 24 јули 1567 година и жена на францускиот крал Франсоа II, а со тоа и кралица на Франција од 10 јули 1559 година до 5 декември 1560 година.

Мери била единствена преживеана и законска наследничка на Џејмс V крал на Шкотска. Кога имала само 6 дена нејзиниот татко починал и таа го наследила престолот, а после девет месеци била и крунисана. Поголемиот дел од своето детство го поминала во Франција додека со Шкотска владееле различни регенти. Во 1558 година се омажила за принцот Франсоу кој една година подоцна станал крал на Франција како Франсоа II. Меѓутоа, Франсоа II бил со слабо здравје па година подоцна починал, а Мери станала вдовица. После тоа Мери се вратила во Шкотска и го презела управувањето со државата во 1561 година. Четири години подоцна се омажила со својот братучед Хенриј Стјуарт. Нивниот брак завршил несреќно. Во Февруари 1567 година резиденцијата на кралицата била уништена во една експлозија, а Хенри бил пронајден мртов во градината.

Џејмс Хепберн, гроф од Ботвела бил главен осомничен за Хенриевата смрт, меѓутоа, ослободен од оптужбата бил во април 1567 година. Месец дана по ослободувањето се оженил со Марија што предизвикало неодобрување од страна на народот. Тоа резултирало со затворање на Марија во дворецот Лохлевен. Марија на 24 јули 1567 година била принудена да абдицира во корист на својот едногодишен син, кој го добила со Хенри, Џејмс I Стјуарт. Бидејќи неуспешно се обидела повторно да ја преземе власта, побегнала во Англија кај својата братучетка, кралицата Елизабета I Тјудор.

## Животот во Англија и нејзината смрт
Откако отишла во Англија, Мери претставувала закана за Елизабета. Големиот број католици во Англија сметал дека Мери има право на англискиот престол на кој тогаш се наоѓал протестант (Елизабета). Тоа било причината поради што Елизабета ја затворала Мери во различни замоци во централна Англија повеќе од осумнаесет години. Во 1586 година Мери била уапсена под сомнеж дека учествувала во Бабингтоновиот заговор. Судот ја прогласил за виновна и ја осудил на смрт, сечење на главата. Погубубањето било извршено на 8 февруари 1587 година, а останало забелжано дека Мери умрела мачејќи се бидејќи џелатот морал да ја удри двапати со секирата како би и ја откинал главата од телото.

Таа често се меша со англиската кралица Мери I Тјудор (Крвава Мери), втората жена на Филип II од Шпанија, која живеела во првата половина на 16 век.

## Надворешни врски

Категорија:Шкотски кралици
Категорија:Римокатолички монарси
Категорија:Погребани во Вестминстерската опатија
Категорија:Родени во 1542 година
Категорија:Починати во 1587 година
Категорија:Погубени со обезглавување
Џелкуншки јазик

**Џелкуншкиот** е афроазиски јазик, дел од групата на чадски јазици од подгрупата на источночадски јазици. 

## Преглед
Истражувањата за јазикот покажуваат измешани факти за неговото постоење. Така на пример, Бленч наведува дека јазикот е посебен, а пак „Етнолог“ во своето 18-то издание наведува дека „џелкуншки“ е само синоним за сабанскиот јазик. Ако се земе предвид записот на Етнолог, тогаш јазикот го зборуваат  само 1.340 жители, североисточно од Мелфи во регионот Гера во Чад.  Јазикот е сериозно загрозен и е пред изумирање. Луѓето зборуваат на арапски. Јазикот се пишува на латиница.

## Наводи

## Надворешни врски
* Сабански јазик на „Етнолог“.
Хортобаѓ

мини|десно|Хортобаѓ - Национален парк
**Хортобаѓ** е национален парк и најголема пустелија во Унгарија, една од најпознатите во Европа. Се простира на повеќе од 800 км² и го зафаќа степското подрачје на источна Унгарија помеѓу Тиса и Дебрецин. Самиот парк  е дел од Голема унгарска низина, која воедно е најголема тревна површина во Европа и најголемо заштитено подрачје во Унгарија. Хортобаѓ во 1999 година е заштитен како светско културно наследство. Најпозната знаменитост на оваа пустелија е „Мостот со девет дупки“, а исто така постои и мал музеј кој ги води посетителите во свакојдневниот живот на овчарите во оваа пустелија.

## Историја

Некогаш одамна, хортобаѓската пустелија била густа шума, која подоцна ја исекле градителите на градби. Пустелијата се формирала околу  10.000 години. Реката Тиса со своите чести поплави на оваа подрачје и со повлекувањето во коритото сосема ја однела хумусната земја, а оставила готово неплодна почва, помешана со песок. На таа почва расте само ниска трева, различни видови на коров и по некоја грмушка отпорно на долга суша и силен ветер кој ретко престанува и проаѓа низ девет лака на хортобаѓскиот вијадукт, туристичкиот симбол на овој крај. За време на владаеењето на комунизмот, Хортобаѓ станал место каде биле водени политичките противници на присилна работа. Овде имало 12 принудни работни логори. Во периодот од 1950 до 1953 година унгарската тајна полиција депортирала  околу 10.000 луѓе од јужна Унгарија. Дел од  пустелијата, површина од  115 км², прогласен е во 1973 година за прв национален парк во Унгарија. Шест години подоцна, Обединетите нации националниот парк Хортобаѓ го прогласиле за природен резерват, со биосферата по многу нешто е единствен во Европа. Во него можат да се пронајдат  околу 330 вида релативно ретки птици, а на пасиштата и во мочуриштата има многу инсекти и богата флора.

## Флора и фауна

Хортобаѓ е најпознат по сивите говеда со огромни рогови, кои успешно одолеваат на суровите услови за живот, особено на студот. Освен овој вид во оваа пустелија можат да се најдат биволи, полудиви коњи, бушави овци, мангалици, кучиња  и 342 вида птици. Оваа подрачје е значајно бидејќи служи како место на кое навраќаат многу птици преселници. Сè на сè околу 50.000 овци, 9 000 говеда, 400 коњи и 250 водени бизони имаат свој дом на овие отворени рамнини, a ги надгледуваат повеќе од 200 сточари кои живеат во околните села.

мини|десно|Хортобаѓ - Сиво говедо

## Наводи

## Надворешни врски
* Службено мрежно место

Категорија:Светско наследство во Унгарија
Категорија:Национални паркови во Унгарија
Категорија:Биосферни резервати во Унгарија
Категорија:Историски области во Унгарија