Црвенограда гуска

**Црвеноградната гуска** (*Branta ruficollis*) е светло обележана вид гуска од родот *[[Бранта|Branta]]* од Евроазија. Во моментов е класифициран како ранлив од IUCN.

## Таксономија и етимологија
Црвеноградната гуска понекогаш се става во својот род *Rufibrenta*, но се чини доволно блиску до брант гуската (*Branta bernicla*) за да го направи тоа непотребно, и покрај нејзиниот посебен изглед. Денес сите главни власти ја вклучуваат црвенатоградната гуска во *[[Бранта|Branta]]*. Генетските студии покажуваат дека црвеноградната гуска може да биде еден од неколкуте познати примери на хибридна видообразба кај птиците, што е резултат на античко вкрстување помеѓу прадедовската гуска и белообразната гуска. Се чини дека ова вкрстување се случило пред најмалку 3,5 милиони години, при што лозата на црвеноградите гуски го следи својот сопствен еволутивен пат оттогаш.

*Branta* е латинизирана форма на старонордиски *Brandgás*, „изгорената (црна) гуска" и *ruficollis* е од латинскиот *rufus* „црвен“ и *collis* „вратен“.

## Опис
мини|Црвеноградна гуска плива
мини
Сите видови од родот *Branta* се одликуваат со нивната темна боја, ослободена со бела, и како разлика од сивите гуски од родот *[[Гуска|Anser]]*. Меѓу видовите од овие два рода, црвената гуска е најмалата  во должина. Овој силно обележан вид е непогрешлив, но може да биде изненадувачки тешко да се најде меѓу гуски. На долги растојанија, црвеното на градите има тенденција да изгледа темно.

## Распространетост
Црвеноградната гуска се размножува во Арктичкиот Сибир, главно на полуостровот Тајмир, со помали популации на полуостровите Гида и Јамал. Повеќето зимуваат долж северозападните брегови на Црното Море во Бугарија, Романија и Украина (повремено се движат појугозападно кон Грција), но малку зимуваат во Азербејџан. Таа е редок скитник во Велика Британија и другите западноевропски области, каде што понекогаш се среќава со стада од брент и други гуски. Меѓутоа, бидејќи тоа е вообичаено во збирките на диви птици во заробеништво, бегањата надвор од нејзиниот вообичаен опсег се прилично чести.

Голем дел од популацијата традиционално презимувало во заливот Киров во Каспиското Море, но во 1960-тите, областа станала несоодветна за гуски поради земјоделските промени. Лозјата и памукот ги заменија житните култури што ги користеа презимувачките гуски. Сепак, катастрофалниот пад на населението беше избегнат бидејќи тие беа во можност да ја променат својата миграциска стратегија и сега зимаат во соодветни живеалишта во Бугарија и регионот Доброгеа во Источна Романија.

Остатоци од доцниот плеистоцен од овој вид се пронајдени во Бугарија и тој е прикажан на древните египетски слики, вклучувајќи ги и познатите гуски Mејдум.

## Поведение
мини|Преден изглед
мини|Јајца од црвено гради гуска
Повици на црвеногради гуски - *ки-куи* или *ки-јик*, писклив и стакато

Црвеноградната гуска често се гнезди блиску до гнездата на птиците грабливки, како што се снежните бувови, диви соколи и гаќести глувчари, што помага да се заштити оваа мала гуска од цицачи како што е Арктичката лисица. Колку е поблиску гнездото на гуска до ајри (гнездо од птица грабливка), толку е побезбедно од граблив. Врз основа на големината и колку се плашливи гуските, тие се потпираат на птицата грабливка за одбрана. Исклучително е невообичаено птицата грабливка да нападне, но сепак е можно. Дополнително, колку е поголема колонијата, толку е побезбедна. Ова, пак, позитивно влијае на опстанокот и репродуктивниот успех на црвеноградната гуска. Освен што се гнездат блиску до птици грабливки, црвените гуски се гнездат на островите на реките, што исто така ги штити од копнени грабливци. Сепак, постојат докази дека црвеноградната гуска претпочита да се гнезди во близина на птици грабливки отколку да избере речен остров. За разлика од птиците грабливки кои ѝ нудат заштита на црвеноградата гуска од грабливци, кои избираат да ги стават своите гнезда на страната на отворената карпа, оваа гуска ќе создаде криптично гнездо скриено многу подобро од гнездата на птиците грабливки. Типична колонија на црвени гради е околу 4 пара во зависност од локацијата на гнездото, изобилството на храна и густината на птицата грабливки. Додека се инкубира, црвеноградата гуска останува во рамките на  опсег на нејзиното гнездо. Машките црвеноградни гуски имаат тенденција да го чуваат гнездото на своите млади од далечина додека женките обично се кријат во гнездото. Главниот грабливец за црвеноградни гускини јајца и млади е Тајмир галебот кој има пристап до гнездата сместени на речните острови.

За време на зимувањето, црвената гуска се храни со треви, лисја и семиња. Со оглед на тоа што популацијата на бувови и јастреби флуктуира на секои неколку години, во зависност од бројот на леминг, единствената постојана заштита од грабливци се речните острови и сивиот сокол.

## Конзервација
мини
Во есента 1997 година, населението се проценува на околу 88.000 индивидуи. Во зима овие бројки може да се намалат на околу 70.000. Црвеноградната гуска е еден од видовите на кои се применува *Договорот за зачувување на африканско-евроазиските водни птици преселници* (AEWA). Црвеноградната гуска е законски заштитена во многу држави, но ловот сè уште продолжува. AEWA го следи видот и обезбедува ажурирани информации за статусот на видот, неговото живеалиште, миграциите, екологијата и потребите за зачувување. Се сметаше за ранлив вид од страна на МСЗП. Над 80% од населението се сместува во текот на зимата на само пет локации, при што блиските области за хранење се загрозени од промените во користењето на земјиштето. Покрај тоа, има силен пад на бројките во последните децении. Сепак, можно е овој пад да е претеран, бидејќи е можно некои птици да зимуваат во непознати места. Зимската дистрибуција на видот веќе е значително променета од 1960-тите кога голем дел од популацијата се наоѓаше долж западниот брег на Каспиското Море, во Иран и во Ирак. Некои птици можеби сега презимуваат подалеку на запад, како што е наведено од регистрираните брои од 2.000 птици во Унгарија од зимата 2014 година, додека пребројувањето претходно изнесувало само неколку стотици. Бидејќи не е јасно до кој степен познатата популација флуктуира кај овој вид - како и кај другите арктички гуски - и со оглед на влошената перспектива за видот како целина, црвеноградната гуска беше ставена од виден статус на најмала грижа до загрозен во Црвената листа на МСЗП од 2007 година.  Во 2015 година повторно беше ставена на листата на ранливи. Имаше обиди за зачувување на видот, како на пример во 2005-2008 година, беше спроведен проект финансиран од Life во Романија, така што квалитетот на живеалиштето на важно езеро со солена вода што го користи овој вид беше зголемен. Програмата Life и AEWA беа домаќини на работилница во февруари 2009 година за видовите кои имаа за цел да изготват нов Меѓународен акционен план за видови и да ги известат резултатите од проектот Life.

Во 2011 година, орнитолозите од Бугарското друштво за заштита на птиците (BSPB/BirdLife во Бугарија) и Труст за мочуришта и птици донесоа проект кој ќе доведе до поголемо разбирање на моделите на миграција на црвеноградните гуски. Шест црвеноградни гуски беа брендирани и добија минијатурни GPS предаватели. Црвеноградните гуски сега ќе се следат преку сателит. Научниците и конзерваторите се надеваат дека учењето за шемите на миграција на гуските ќе доведе до правилно зачувување и поагресивни политики на територијата на гуските. Некои претходни пребројувања открија попозитивно откритие, забележувајќи зголемување на популацијата на гуски. Ова доведе до предвидување кое вели дека може да има над педесет проценти зголемување на нивната популација.

Во февруари 2013 година, бугарскиот суд ја поништи одлуката со која се забранува проектот за енергетски ветер да продолжи со својата работа во важна зимска локација за загрозените црвеногради гуски. Изградбата на турбини на ветер во областа не само што им се заканува на гуските со тоа што се пречка во која тие летаат. Областа во која тие се градат, исто така, ќе ги лиши црвоградните гуски од критичното место за хранење. Засега беше испратена жалба до судот за да се убеди судот во спротивното.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* 
* 
* 
* 

Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Ранливи видови според МСЗП
Категорија:Гуски