Мексикански ракотворби и народна уметност

**Мексиканските ракотворби и народна уметност** се комплексна колекција на предмети изработени од разни материјали и наменети за утилитарни, декоративни или други цели. Некои од предметите произведени рачно во оваа земја вклучуваат керамика, ѕидни завеси, вазни, мебел, текстил и многу повеќе.[мини|Се продаваат традиционални глинени садови (ола) во Хуејутла, [Идалго, Мексико.]]

## Дефиниција на мексикански народни уметности и занаети
лево|мини|300x300пкс|Пазар на занаети во Вила дел Карбон, Мексико
мини|Ракотворби од дрво и влакна на продажба на општинскиот пазар во Пацкуаро, Мичоакан
Народните уметности и занаети може да се дефинираат како предмети создадени од обични луѓе, користејќи традиционални методи кои биле добро воспоставени во минатото. Повеќето занаетчии немаат школска обука за својот занает, туку го учат преку формално или неформално чиракување. 
[лево|мини|Кукли направени од картонерија од проектот „Госпоѓица Лупита“ во [Мексико (град)|Град Мексико. ]]
[десно|мини|Грнчарство со домороден дизајн од Мата Ортиз, [Чивава]]

Поголемиот дел од овие производи од Мексико се обични предмети направени за секојдневна употреба, но сепак се сметаат за уметнички бидејќи повеќето содржат декоративни детали и/или се насликани во светли бои за естетски цели. Смелата употреба на бои во занаетите и другите конструкции датира од предхиспанското време. Пирамидите, храмовите, муралите, текстилот и религиозните предмети се насликани или обоени во окер, црвена, светло зелена, портокалова, разни жолти и тиркизна боја. На нив им се придружувале и други бои воведени преку европски и азиски контакт, но секогаш во смели тонови. Дури и производството на бои е поврзано со историјата на занаетчиството. Црвениот пигмент уште од предхиспанското време се создавал од кохинеалната бубачка, која се крши, суши и се меле во прав за да се измеша во течна основа.

Многу мексикански занаети се сметаат за „барокни“, со дефиниција за „декоративен стил карактеризиран со употреба, а повремена злоупотреба, на орнаменти во кои преовладува закривената линија“. Ова е резултат на шпанските платерески и чуригерески стилови кои се користеле за време на колонијалните периоди, а можеби и од некои многу украсни претхиспански традиции.

## Историја
[лево|мини|Ракотворби од палмини влакна во Накахука, [Табаско]]
[лево|мини|Мурал што прикажува претхиспански пазар, сместен во државната владина палата во [Тласкала]]
Во многу раниот колонијален период, домородната класа на занаетчии била прогонувана и речиси уништена, бидејќи многу од дизајните и техниките што ги користеле биле поврзани со претхиспанските религиозни практики, кои Шпанците сакале да бидат заменети со христијанство. Обратно, нови занаети и нови техники на занаетчиство биле воведени од Европа и честопати им биле предавани на домородните и местисите во мисии.

Занаетите што го преживеале освојувањето, како што е грнчарството, биле збогатени со новите техники од Европа. Нови занаети биле донесени во Мексико, како што е изработката на седла, и натурализирани од локалните занаетчии, користејќи елементи од домородните дизајни. Сепак, занаетите што не се вклопувале во европскиот начин на живот или вкус, како што се мозаиците од пердуви, имале тенденција да исчезнат.

Со текот на времето, занаетите се редефинирале, бидејќи повеќето од нив биле доминирани од метиси или од мешано домородно и европско потекло. Сепак, повисоките класи и властите одржувале строга контрола врз производството.
[мини|Чинија Талавера од 16 или 17 век во Музејот на популарната уметност, [Мексико (град)|Град Мексико]]
Статусот на домашните занаети останал несигурен и дополнително се влошил за време на она што сега е познато како Порфирато, или долгото владеење на претседателот Порфирио Дијаз од 1880 - тите до 1910 год. Не само занаетите, туку речиси сè што е домашно во Мексико било речиси отфрлено во корист на францускиот стил и модернизацијата.

Порфирато бл прекинат со Мексиканската револуција. При крајот на Револуцијата, уметниците, интелектуалците и политичарите покажале желба да дефинираат и промовираат национален мексикански идентитет. Дел од овој напор бил насочен кон мексиканската занаетчиска традиција. Голем број мексикански интелектуалци и уметници, вклучувајќи ги д-р Атл и Адолфо Бест Могард, биле фасцинирани од народната уметност. Убедени во нејзината важност, тие почнале да пишуваат за оваа тема, а оттогаш се објавени бројни книги за оваа тема. Претседателот Алваро Обрегон бил заинтересиран за промовирање на мексиканските занаети надвор од Мексико. Група академици и уметници заинтересирани за народната уметност била ангажирана да ги формира првите колекции од нив за јавно изложување. Во оваа група биле вклучени Херардо Муриљо, Хавиер Гереро, Иска Фаријас, Роберто Монтенегро и Габриел Фернандез Ледезма.
мини|Предмети изработени од локален мермер во Визарон, Керетаро, Мексико
Во 1920 - тите, домовите на горната класа сè уште биле претежно уредени во европски стил, при што средната и долната класа ги украсувале своите домови со занаети како што се серапеи од Оахака. Во текот на 1920 - тите и 1930 - тите, мексиканските уметници и академици како што се Диего Ривера, Адолфо Бест Могарт и Фрида Кало ги промовирале мексиканските народни уметности и занаети, како и странци како што се Франциска Тур и Вилијам Спратлинг. Диего Ривера и Фрида Кало го охрабрувале поврзувањето на мексиканскиот идентитет со домородните занаети, при што Фрида го усвоила домородниот фустан како нејзин изглед.
лево|мини|Керамика од баро негро (црна глина) и мајолика од Сан Бартоло Којотепек, Оахака, Мексико
мини|Маска од монистра Хуичол во процес на изработка
[мини|Баро (глинени) предмети од Макуспана, [Табаско, Мексико]]
Интересот за вториот дел од дваесеттиот век би бил концентриран кај академиците, колекционерите/експертите и туристите. Меѓу самите занаетчии, од 1970 - тите имало одредено движење за раскинување со традицијата на анонимност кон признавање на талентите на поединецот како уметници. Некои од оние кои успеале да го направат ова се Роберто Руиз, кој е специјализиран за дела изработени од коска, Тереза Нава, која изработува макети, Теодоро Торес, кој изработува оловни фигури и многу др. Во секој од овие случаи, индивидуалните таленти на уметниците се дел од вредноста на изработените дела.

Туристичката индустрија и странскиот интерес сега се суштински дел од одржувањето на традицијата на мексиканската артезанија. Сепак, имитации често се продаваат на туристите.

## Извоз
мини|Пазар за ракотворби и сувенири на островот Јаницио, Мичоакан, Мексико
Мексиканските ракотворби се продаваат на странци на 2 начина. Првиот е на туристи, бидејќи мексиканските рачно изработени предмети се дел од она што ја прави земјата привлечна за странските посетители. Вториот е преку извоз, широко продавана надвор од Мексико, особено преку Интернет. Сепак, не постои единствен маркетиншки субјект или корпорација чија дејност е извоз на мексикански ракотворби воопшто. Извозот најчесто се врши преку инвестиции во одредени занаети од страна на одредени луѓе, а не преку промоција на мексиканските занаети воопшто во голем обем.

Друга заедница во Идалго, наречена Аџикихуихтла, изработува церемонијални маски од резбано дрво. Скулпторот Хавиер Астора ја пронашол заедницата и ги купил нивните маски. Маските завршиле во галерија наречена Бидингтонс во Њујорк, каде што достигнале цени и до 350 долари по парче, во споредба со 250 песоси (приближно 25 долари) нивната вообичаена цена.

## Одржување на традицијата
мини|Човек украсува кожа со питеадо шевови
Како и во минатото, повеќето рачно изработени производи произведени во Мексико сè уште се употребуваат дома во секојдневниот семеен живот, особено предмети како што се облека, кујнски прибор и сл, како и церемонијални и религиозни предмети. Голем дел од она што светот го знае како мексикански занает било промовирано во 1920 - тите и се смета за луксузно, со керамиката Талавера како пр. Традицијата преживува во производството на многу од овие производи. Само 5% од занаетчиите во Мексико успешно користат иновативни методи во производството, дизајнот и промоцијата. 65 проценти продолжуваат да ги изработуваат своите ракотворби со мали, разлики од нивните предци, а 30 проценти се некаде помеѓу.
[лево|мини|Камена чинија со модерен брановиден дизајн во Музејот на популарната уметност во [Мексико (град)|Град Мексико]]
Постојат многу организации и владини програми за да им помогнат на занаетчиите и да го промовираат занаетчиско производството. Многу уметнички училишта во Мексико имаат часови по одредени занаети, а Националниот институт за убави уметности и литература има училиште за занаети. Во Пуебла, уметници како Хуан Соријано, Висенте Рохо Алмазан, Хавиер Марин, Густаво Перез, Магали Лара и Франциско Толедо биле поканети да помогнат во редизајнирањето на декорацијата на керамиката произведена таму (но не и на техниките на производство), што го направиле со додавање човечки форми, животни и други на традиционалните слики од цвеќиња и заоблени дизајни.

Интервенцијата на уметниците во процесот на дизајнирање е критикувана од експерти како што е антропологот Викторија Новело, која тврди дека многу од овие уметници „се мешаат“ во процесот на изработка со воведување идеи иако немаат студии за културните традиции зад овие занаети. Таа исто така тврди дека многу дизајнери со високо образование веруваат дека со иновативни дизајни можат да му помогнат на занаетчија да излезе од сиромаштија, без да знаат зошто е сиромашен на 1 место.

И покрај организациите и институциите, повеќето мексикански занаетчии се осиромашени со мал пристап до квалитетни материјали или дизајни, поради недостаток на културно знаење. Занаетчиите исто така мора да се натпреваруваат со стоки произведени во големи фабрики и копии од мексикански ракотворби увезени од места како Кина. Ова ги држи цените ниски, а времето потребно за производство на автентична артезанија ги става мексиканските занаетчии во економска неповолна положба. Ова е една од причините зошто помладите генерации имаат помал интерес за занаетчиската традиција.

## Видови народни уметности и занаети во Мексико
мини|Легени Талавера со традиционални дизајни
[лево|мини|Сребрен сад со рачка од птица во Музејот на популарната уметност во [Мексико (град)|Град Мексико]]
мини|Мајанска жена ткае со разбој со задна лента
**Ткаењето** е занает што го практикуваат мажи, жени и деца во Мексико и речиси секое достапно влакно се преработува во предмети како што се подметачи, корпи, капи и торби. Многу од употребените материјали се оставаат во нивната природна боја, но некои можат да се обојат во живописни бои. Покрај тоа, почнуваат да се користат и пластични влакна.
мини|Исечен папел пиадо за денот на мртвите
**Хартијата** се произведува и се користи за изработка на ракотворби во Мексико. Изработката на хартија е вештина што датира од предхиспанското време. Првенствено се користи кората од 2 дрвја, онаа од семејството боболка или дудинка за бела хартија и онаа од семејството фикус или смоква за потемни сорти. Традиционално, кората ја сечеле и стружеле мажи, но самата хартија ја правеле жени. Процесот започнува со миење на кората, а потоа варење со пепел. Потоа се плакне и се матат додека влакната не се соединат, а потоа се сушат на сонце. папел пикадо, се закачуваат на улиците за посебни пригоди.
[десно|мини|Традиционални мексикански играчки на продажба во [Оахака, Мексико]]

**Кожните изработки** во Мексико се тесно поврзани со чаро/вакеро, или каубојската традиција, фокусирана на создавање седла, ремени и чизми. Сепак, кожните изработки може да се видат и во навлаките за седишта, како што се оние на еквипал столчињата и како абажури. Кожните изработки традиционално се украсуваат со лелеави шари со употреба на трудоинтензивен метод на дупчење и алатки и се бојат со боја или лак.
[лево|мини|Мебел на продажба во Икскатеопан де Куахтемок, [Гереро, Мексико]]
мини|Декориран шеќерен череп (calavera de azúcar) за Денот на мртвите
## Поврзано

* Мексиканска уметност
* Мексикански маски - народна уметност

## Наводи

Категорија:Мексикански ракотворби