Караконџол

**Караконџол** — суштество од митологијата на Јужните Словени. Верувањето во постоењето на ова суштество е широко распространето меѓу жителите на Македонија, Бугарија и јужна Србија. Иако нема докази за постоењето на караконџоли, има одреден број луѓе што сè уште веруваат во постоењето на ова митолошко суштество. Ова суштество е прогласено за духовно наследство на Македонија.

## Потекло на името
Името на ова суштество го среќаваме и во грчкиот јазик како *каликанзарос* (), реализиран преку турската форма *karakonkolos* (). На словенски, оваа заемка била реинтерпретирана и поврзана со зборот *кон* или *крак*, што значи *нога* .

Зборот *каликанзарос* [множина: *каликанзари* ()] е името на машките демони од грчките народни верувања. Во превод на српски значи *гоблини* .

Во некои региони, може да се најдат други имиња за караконџол, како што се:

* на српски јазик:
** *какарондја* (од Србите од Галиполе),
** *калаконџур* (во Косово),
** *караканџа* (во Неготинска Краина),
** *Караконџа* (во околината на Бачка, Бабушница и Лесковац),
** *Каранделоза* и *Карапања* ,
** *конжула* (во околината на Гружа),
** *Кураканџа* и *Куроконџа*;
* на бугарски јазик:
** *бабугер*,
** *Буганец* (Централни Родопи),
** *екстериер*, *гундурак*, *кара-кончо*, *караканџала*, *караконџер*, *караконџо*, *каракоњац*, *конџор* и *поганец* ,
** *Опацин* (регион Пестер, Родопи);
* на македонски јазик:
** *караконџол*, *караконџола*, *караконџул* и *конџолка* .

## Опис на караконџол во митологијата и фолклорот
Во фолклорот, караконџолата е опишана како женско демонско суштество со изглед на старица со страшно и набрчкано лице, светли очи, големи и остри нокти, железни заби и (многу често) со козји копита, уши и рогови, слично на сатир од античката (словенска и грчка) митологија . Караконџолите може да се сретнат само ноќе, најчесто за време на *„[[Некрстени денови|некрстените денови]]“*  (т.е. во деновите од православниот Божик до Водици) кога се најопасни за луѓето.

Според традицијата, караконџолите ги напаѓаат луѓето, кои се наоѓаат надвор од нивната куќа доцна во ноќта  . Ако се работи за мажи, караконџолот ги напаѓа така што им скока на грб и ги тера да ја носат на грб и да шетаат цела ноќ додека не запеат првите петли  . Ако жртвата не ги исполни нејзините барања, караконџолот гребе со канџите. Кога ќе запеат првите петли, караконџолот ја турка својата уморна и збунета жртва во канал покрај патот или шумата и ја остава да лежи таму . Ако се работи за жени, караконџолот ги напаѓа така што ги гребе (најчесто по лицето) и ги драска со ноктите или ги фрла од ридот или се обидува да ги удави во вода. Постарите се плашат од Караконџоли, па не излегуваат навечер во *„Некрстените денови“* . Против караконџул се користи шахта, сол и леб.

Во регионот на Алексинац се верува дека караконџоли најчесто напаѓаат пијани мажи. Во Косово велат дека караконџолот седи на стреата над влезната врата и навечер, штом некој излезе од дома, му фрли сламка на глава, го качи, го брка покрај реката и штом петелот пее или магарињата почнуваат да прчат, го пушта.

## Потеклото на верувањето во караконџоли
Верувањето во караконџоли е веројатно автохтоно словенско, но некои тврдат дека Словените, (најмногу Македонците и Србите) го презеле од денешните Грци. Во нивните народни верувања, постојат машки демонски суштества познати како *каликанзари* (Гр ), кои меѓу Србите се познати како *ноќни коболди* . Овие суштества се безусловно зли и доаѓаат во поворки меѓу луѓето за време на божиќната сезона. На *„Некрстени денови“* им се принесуваат жртви во форма на колачи.

Учесниците на драматизираната и маскирана поворка во *„Некрстени денови“* се нарекуваат и караконџоли. Поворките слични на овие го следат своето потекло уште од римската прослава на Консуали во месец јануари, а тоа име се префрли на црниот демон *каликанзорос*, влезе во верувањата на Грците и Турците и на крајот во верувањата на српскиот народ., каде што се родени караконџоли.

Интересен е податокот и тоа што во околината на Гевгелија се наоѓа новогодишна погача чие име *караконжул* доаѓа од зборот *караконжула* . А се однесува на колач кој се прави за да се умилостиват токму тие духови.

## Наводи

## Литература

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Емисија ''Сосема природно'' - „караконџол“
* Прилог од емисијата ''Експлозив'' - „Караконжула“
* Митологија: Кои се караконџоли и Каликанчари?

Категорија:Митски суштества
Категорија:Словенска митологија