Б. Травен

**Б. Травен** (; Бруно Травен (според некои извештаи) бил псевдонимот на романописец, за кој се претпоставува дека е Германец, познат по своите романи за неправда и експлоатација низ целиот свет, а особено во Мексико. Неговото име, националност, датум и место на раѓање се предмет на спор. Една сигурност за животот на Травен е дека тој живеел под презимето Рет Марут во Германија до 1923 година и пристигнал во 1924 година во Мексико, каде што се одвива и поголемиот дел од неговата фикција - вклучувајќи го и „Богатството на Сиера Мадре“ (1927), филмската адаптација од која освои три Оскари во 1949 година.

Постоеле многу хипотези за потеклото на Б. Травен, некои од нив се исклучително фантастични. Општо е прифатено дека Травен е Рет Марут, германски театарски актер и анархист, кој уредувал анархистичко списание во Германија наречено *[[Der Ziegelbrenner]]* (*Горалецот на тули*). Вдовицата на Травен, Роза Елена Лухан, изјави дека нејзиниот сопруг и Марут се едно исто лице по неговата смрт во 1969 година. Марут бил псевдоним веројатно поврзан со неговото вистинско име, како и со хиндуистичката митологија. Неговата кариера како актер, а подоцна и како памфлетист е проследена од 1907 година.

Од имињата предложени за авторот, едно може да се поврзе . Херман Алберт Ото Максимилијан Фајге, роден во Швибус во Бранденбург на 23 февруари 1882 година. Документ за идентификација со ова име и датум му бил даден од Марут на Британската полиција во Лондон во 1923 година, кога бил уапсен како нерегистриран странец. Травен често користел документи за идентификација позајмени или добиени од пријатели или познаници, како што е документот на Фајге: сличен позајмен документ за идентификација е пронајден во архивата на Травен. Идентификацијата на Фајге беше оспорена од претставници на имотот Б. Травен, кои изнесоа алтернативно тврдење дека „Мориц Ратенау“, наводен вонбрачен син на Емил Ратенау, бил авторот . Во декември 1990 година, на паштерката на Травен, Марија Евгенија Монтес де Ока Лухан, и на нејзиниот сопруг Тимоти Хејман, Габриел Фигероа, познатиот мексикански кинематографер, еден од најблиските пријатели на Травен во Мексико, им беше кажано дека Травен е вонбрачен син на Емил Ратенау, основачот на AEG, и Хелен Марек, ирска актерка, и дека неговото име е Мориц Ратенау. Хејман последователно го истражил ова откритие и објавил статија во која го унапредува тврдењето во мексиканското списание Letras Libres во мај 2019 година, наведувајќи ономастички аргументи (на пр., сличности во преуредувањето на буквите меѓу „Ret Marut“, „B. Traven“ и „Moritz Rathenau“) и материјали што ги припишува на семејната архива на Габриел Фигероа.

Романите и кратките раскази на Травен станаа многу популарни уште во меѓувоениот период и ја задржаа оваа популарност по Втората светска војна; тие беа преведени и на многу јазици. Повеќето од книгите на Б. Травен прво беа објавени на германски јазик, а нивните англиски изданија се појавија подоцна; сепак, авторот секогаш тврдеше дека англиските верзии се оригиналните, а германските верзии се само нивни преводи. Ова тврдење најчесто го третираат научниците на Травен како диверзија или шега, иако има и такви што го прифаќаат.

## Творештво

Писателот со псевдоним Б. Травен се појави на германската литературна сцена во 1925 година, кога Берлинскиот дневен весник „Форвартс“, органот на Социјалдемократската партија на Германија, го објави првиот расказ потпишан со овој псевдоним на 28 февруари. Наскоро, го објави и првиот роман на Травен, „Берачите на памук“ (*[[Берачите на памук]]*), кој се појави во изданија во јуни и јули истата година. Проширеното книжевно издание беше објавено во мај 1926 година од издавачката куќа „Бучмајстер“ со седиште во Берлин, која беше во сопственост на левичарскиот синдикален клуб клуб за продажба на книги  Во книгата, Травен за прв пат го претстави ликот на Џералд Гејлс (во другите дела на Травен неговото име е Џералд Гејл или Жерар Гејлс), американски морнар кој бара работа во различни занимања во Мексико, честопати дружејќи се со сомнителни ликови и сведочејќи капиталистичка експлоатација, но не ја губи својата волја за борба и стремејќи се да црпи радост од животот.

Во април истата година (1926 година), Büchergilde Gutenberg, која беше издавачка куќа на Травен до 1939 година, го објави „Das Totenschiff“ (*[[Бродот на смртта]]*). Главниот лик на романот е исто така Жерар Гејлс, морнар кој, откако ги изгубил своите документи, практично се откажува од својот идентитет, правото на нормален живот и татковина и, следствено, е принуден да работи како помошник на штедач во исклучително тешки услови на „брод на смртта“ (или брод со ковчег), кој плови на сомнителни патувања околу европските и африканските брегови. Романот е обвинување за алчноста на капиталистичките работодавци и бирократијата на службениците кои го депортираат Гејл од земјите каде што тој бара засолниште. Во светлината на наодите на биографите на Травен, „Бродот на смртта“ може да се смета за роман со автобиографски елементи. Под претпоставка дека Б. Травен е идентичен со револуционерот Рет Марут, постои јасна паралела помеѓу судбината на Гејлс и животот на самиот писател, лишен од својата родна земја, кој можеби бил принуден да работи во котлара на пароброд на патување од Европа до Мексико.

Најпознатиот роман на Травен е „Богатството на Сиера Мадре“, објавен првпат на германски јазик во 1927 година како „Der Schatz der Sierra Madre“. Дејството на книгата повторно се одвива во Мексико, каде што главните ликови се група американски авантуристи и трагачи по злато. Во 1948 година, книгата беше снимена под истиот наслов (*[[Богатството на Сиера Мадре (филм)|Богатството на Сиера Мадре]]*) од холивудскиот режисер Џон Хјустон. Филмот, во кој глумат Хамфри Богарт и Волтер Хјустон, беше голем критички успех, а во 1949 година освои три Оскар награди.

### Теми
Главните дела на Б. Тревен се класифицирани како авантуристички роман пролетерски теми.

Анархистички елемент на бунтот често лежи во центарот на дејството на романот. Отфрлањето на херојот на неговите деградирачки услови за живот често служи како мотив, а широк акцент се става на напорите на угнетените.Освен тоа, во книгите на Травен практично нема политички програми; неговиот најјасен манифест може да биде општото анархистичко барање .

Во своето претставување на угнетувањето и експлоатацијата, Травен не се ограничил само на критиката на капитализмот; во центарот на неговиот интерес биле расистичките прогони на мексиканските Индијанци. Овие мотиви, главно видливи во романите за џунглата, биле невообичаени во 1930-тите. Повеќето левичарски интелектуалци, и покрај нивниот негативен став кон европскиот и американскиот империјализам, не знаеле или не биле заинтересирани за прогон на домородците во Африка, Азија или Јужна Америка. Се тврди дека Травен заслужува заслуга за привлекувањето на вниманието на јавноста кон овие прашања, долго пред антиколонијалните движења и движењето за граѓански права во Соединетите Американски Држави.

## Список на дела
### Романи
* *[[Берачите на памук]]* (1926; преименувано од *Трескањето*) 
* *[[Богатството на Сиера Мадре]]* (1927; прв англиски издание. 1935) 
* ''Бродот на смртта: приказната за еден американски морнар'' (1926; прв англиски издание. 1934) 
* *[[Белата роза (роман на Травен)|Белата роза]]* (1929; прв целосен англиски издание 1979) 
* *Ноќниот посетител и други приказни* (Англиско издание 1967) 
* *Мостот во џунглата* (1929; прво издание на англиски јазик 1938) 
* *Земја на пролетта* (1928) – книга за патувања – непреведена
* *Аслан Норвал* (1960)  (англиски превод објавен како е-книга 2020 )
* *Приказни од човекот кого никој не го познава* (1961)
* *Киднапираниот светец и други приказни* (1975)
* *Создавањето на сонцето и месечината* (1968)

### ''Романи за џунглата''
* *Влада* (1931) 
* *Каретата* (1931, издадена во Германија 1930) 
* *Марш до Монтерија* (познат и како *Марш до Каобланд*) (1933) 
* *Трозас* (1936) 
* *Бунтот на обесените* (1936; прво издание на англиски јазик 1952) 
* *Генерал од џунглата* (1940) 

### Собирано раскази
* *Канаста де мексикански приказни* (или *Канаста на мексикански приказни*, 1956, Град Мексико, преведено од англиски од Роса Елена Лухан) 

### Филмови базирани на неговите дела
* *[[Богатството на Сиера Мадре (филм)|Богатството на Сиера Мадре]]*, 1948
* *Бунтот на обесените*, 1954
* *Канаста де мексикански приказни*, 1955
* *[[Список на епизоди од Шајен|Аргонаутите]]* (Епизода од *[[Шајен (ТВ серија од 1955 година)|Шајен]]* ТВ серија), 1955
* *Доктор-бандит* (ТВ филм), 1957
* *[[Бродот на смртта (филм од 1959)|Бродот на смртта]]*, 1959
* *[[Макарио (филм)|Макарио]]* (приказна „Третиот гостин“), 1960
* *[[Роза Бланка]]* (роман *Ла Роза Бланка*), 1961
* *[[Есенски денови|Дија де отоњо]]* (приказна „Фрустрација“), 1963
* *Во ветрето на пријателството*, 1970
* *Берачите на памук* (ТВ серија), 1970
* *[[Мостот во џунглата]]*, 1971
* *Куолеманлаива* (ТВ филм), 1983
* **, 1986

### Значајни илустрации на дела
* *Dödsskeppet* (*Бродот на смртта*), Атлантида, Стокхолм 1978, и *Het dodenschip*, Меуленхоф, Амстердам 1978. Цртежи со мастило од шведскиот уметник Торстен Билман. Необјавено на англиски јазик.

### Дела од Рет Марут
* *До почитната госпоѓица С... и други приказни* (1915–19; англиско издание 1981) 
* *Факелот на принцот* (роман, Нотингем: Издание Рефугиум 2009) ; 
* *Машката локација и зелено блескавата жена* – (роман, Нотингем: издание Рефугиум 2009) ; 

## Наводи

### Биографија
* Baumann, Michael L. *B. Traven: An introduction*, 
* Baumann, Michael L. *Mr. Traven, I Presume?*, AuthorHouse, online 1997, 
* Chankin, Donald O. *Anonymity and Death: The Fiction of B. Traven*, 
* Czechanowsky, Thorsten. * 'Ich bin ein freier Amerikaner, ich werde mich beschweren'. Zur Destruktion des American Dream in B. Travens Roman 'Das Totenschiff' ' *, in: Jochen Vogt/Alexander Stephan (Hg.): Das *Amerika der Autoren*, München: Fink 2006.
* Czechanowsky, Thorsten. *Die Irrfahrt als Grenzerfahrung. Überlegungen zur Metaphorik der Grenze in B. Travens Roman 'Das Totenschiff' *in: *mauerschau* 1/2008, pp.&nbsp;47–58.
* Dammann, Günter (ed.), *B. Travens Erzählwerk in der Konstellation von Sprache und Kulturen*, Würzburg, Königshausen & Neumann, 2005; 
* Giacopini, Vittorio. *L'arte dell'inganno*, Fandango libri 2001 (in Italian)  
* 
* Guthke, Karl S. *B. Traven. Biografie eines Rätsels*, Frankfurt am Main, Büchergilde Gutenberg, 1987, 
* Guthke, Karl S. *"Das Geheimnis um B. Traven entdeckt" – und rätselvoller denn je*, Frankfurt am Main, Büchergilde Gutenberg, 1984, 
* Hauschild, Jan-Christoph: *B. Traven – Die unbekannten Jahre.* Edition Voldemeer, Zürich / Springer, Wien, New York 2012, .
* Hauschild, Jan-Christof: Das Phantom: Die fünf Leben des B. Traven. Edition Tiamat 2018
* Heidemann, Gerd. *Postlagernd Tampico. Die abenteuerliche Suche nach B. Traven*, München, Blanvalet, 1977, 
* Mezo, Richar Eugene. *A study of B. Traven's fiction – the journey to Solipaz*, San Francisco, Mellen Research University Press, 1993, 
* Pateman, Roy. *The Man Nobody Knows: The Life and Legacy of B. Traven*, 2005, 
* Raskin, Jonah, *My Search for B. Traven*, 
* Recknagel, Rolf. *B. Traven. Beiträge zur Biografie*, Köln, Röderberg Verlag, 1991, 
* 
* Stone, Judy, *The Mystery of B. Traven*, .
* Thunecke, Jörg (ed.) *B. Traven the Writer / Der Schriftsteller B. Traven*, Edition Refugium: Nottingham 2003, , , 
* Wyatt, Will. *The Secret of the Sierra Madre: The Man who was B. Traven*, Houghton Mifflin Harcourt, 1985, 
BBC documentary YouTube links below.

## Надворешни врски
* BBC documentary. B.Traven: A Mystery Solved. 1978
:: 
:: 
:: 
:: 
:: 
:: 

* B. Traven (1890–1969) Link collection at Socialistisk Bibliotek, Progressive Online Library                
* B. Traven Website of the B. Traven Estate
*  Currently only German-language editions are listed
* Helen Tapio, ''B. Traven's Identity Revisited'', University of Helsinki, Department of History
* 
* "B. Traven", from the *Anarchist Encyclopedia*
* "B. Traven – An Anti-Biography", biography with pictures from libcom.org
* Frank Nordhausen, "Der Fremde in der Calle Mississippi", *Berliner Zeitung*, March 11, 2000
* B. Traven in *Lexikon der Anarchie*
* The B. Traven Collections at UC Riverside Libraries
* Kurt Tucholsky, Kurt Tucholsky, "B. Traven" (review), *Die Weltbühne* of November 25, 1930
* Peter Neuhauser, "Der Mann, der sich B. Traven nennt", *Die Zeit*, May 12, 1967
* Rolf Cantzen, "Die Revolution findet im Roman statt. Der politische Schriftsteller B. Traven" , SWR Radio broadcast and transcript
* Rolf Raasch, "B. Traven: ein deutsch-mexikanischer Mythos"
* Larry Rohter, "His Widow Reveals Much Of Who B. Traven Really Was", *The New York Times*, June 25, 1990
* James Goldwasser, ''Ret Marut – The Early B. Traven''
* Chris Harman, ''B. Traven – Voice of the Hanged'' 
* Jan-Christoph Hauschild, "Ein Virtuose des Verschwindens". In: *[[Neue Zürcher Zeitung]]*, August 30, 2009, p.&nbsp;30.
* Jan-Christoph Hauschild, "B. Traven – wer ist dieser Mann?" In: *[[Frankfurter Allgemeine Zeitung|FAZ]]*, July 17, 2009
* The historical residence of Otto Feige aka Ret Marut aka B. Traven in Świebodzin, Poland.

Категорија:Германски романописци
Категорија:Германски социјалисти
Категорија:Мексикански анархисти
Категорија:Мексикански писатели
Категорија:Пролетерска литература
Категорија:Неидентификувани лица