Брод болница Свети Фрањо Асишки

**Болничкиот брод ''Свети Фрањо Асишки*** бил еден од француските бродови запаметен по тоа што ги превезувал мртвите српски војници од островот Вида, во близина [[Крф|на Крф]], до сината гробница во длабочините на [[Јонско Море|Јонското Море]] меѓу Крф и копното за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна.]]

Бродот од јануари до [[23 март|23]] [[23 март|март]] [[1916|1916 година]] погребал 4.847 српски војници во [[Крфски канал|Крфскиот канал]]. Некои извори наведуваат бројка од 10.000, објаснувајќи го тоа со фактот дека бројот на транспортирани трупови не бил точно евидентиран.

== Карактеристики на бродот ==
Бродот *Свети Фрањо Асишки* бил изграден во бродоградилиштето во [[Нант]], каде што беше испратен во пловидба на [[17 март|17]] [[17 март|март]] [[1901|1901 година]], без придружна церемонија бидејќи, според тогашните весници, церемонијата била откажана поради лошото време. По неколку дена се случило крштевањето, на кое монсињор Руарт, епископ од Нант, го благословил бродот и му го даде името *Свети Фрањо Асишки*.

По својата конструкција, бродот бил мала и лесна [[шкуна]] долга 49 метри и широка 9 м, со три јарболи и помошен мотор од 300 КС. Вкупниот волумен на бродот бил 401 бруто регистарски тони.

Дизајнерите на бродот успеале да ,,*натрупаат сè што мислеле дека му е потребно на болничкиот брод во малата и тесна шкуна*“:

* просторија за складирање на опрема која се наоѓала на самиот лак, под палубата
* простории за екипаж (веднаш до складиштето на опремата),
* простор со лакирани борови греди за складирање на гардероби во утробата на бродот
* болница, со главни и помошни простории (соба со дванаесет метални, монтажни кревети; операциона сала, со борова маса покриена со цинк, аптека на едниот ѕид и кабинети на другиот, бања со туш кабина, соба за медицинска сестра и друга голема болничка соба, во која лесно можеше да се состават кревети и олтар на дното)
* машински простор, со простории за персоналот, на дното на долната палуба, а полицајците биле сместени на средното ниво,
* кујна, веднаш под палубата и просторијата за дезинфекција.

На палубата имало кабина за мост, три јарболи и два чамци за спасување или чамци за лов на китови, во зависност од задачата за која беше наменета шунерот.

=== Сопственост, намена и екипаж ===
Бродот бил во сопственост на Друштвото за поморски работи ( ), основано на крајот на 19 век со задача да им пружи помош на морнарите и нивните семејства.

Екипажот на бродот се состоел од 27 членови, капетан, два официра, свештеник и доктор.

Како болнички брод, според внимателно напишаниот каталог, *Свети Фрањо Асишки* бил наменет за „*34 ранети морнари и шестмина бродоломници*“. Севкупно, без офицери, лекари и игумени, имало место за 67 луѓе. Офицерите биле одвоени од морнарите.

== Историја ==
По испраќањето во пловидба и крстењето на бродот во [[1901|1901 г.]],  тој ги преминал првите педесет километри до [[Атлантски Океан|Атлантикот]] и се упатил кон [[Њуфаундленд]], со задача да обезбеди поддршка за болницата што била основана таму. Бродот останал дел од оваа болница до почетокот на Првата светска војна, кога го напуштил [[Њуфаундленд]] и отпловил кон Нант.

Една година подоцна на [[2 септември|2.]] [[2 септември|септември]] [[1915|1915 година]], бродот бил реквириран од француската воена морнарица,  која на [[3 септември]] 1915 година го назначила поручникот Џозеф Ле Танкуф за капетан.

Поручникот Џозеф, со новиот екипаж, го измил, избрусил, го обоил бродот и го опремил со потребната опрема. Еден месец подоцна, [[4 октомври|на 4.]] [[4 октомври|октомври]] 1915 година, *Свети Фрањо Асишки* го напуштил Нант и запловил во Атлантскиот Океан во близина на [[Сен Назар|Сен-Назар]], пристигнувајќи во [[Оран]] [[12 октомври|на 12 октомври]] 1915 година.

=== Брод во кампањата на Галиполe ===
[[Податотека:View_of_Mudros_showing_French_wine_store._In_the_background_is_the_French_hospital._Lemnos_Island,_Aegean_Sea...._-_NARA_-_533107.tif|мини|Француската болница во Мудрос од која бродот требаше да ги земе ранетите од походот во Галиполи.]]
Бродот заминал од Оран [[14 октомври|на 14.]] [[14 октомври|Октомври]], а по два дена пловење пристигнал во Бизерте, од каде по пет дена тргнал кон пристаништето [[Мудрос]], на [[Лемнос]], кај [[Дарданели]]. На капетанот на бродот му било наредено да стигне до заливот Анзак, сега плажа, на [[Галиполе|Галиполи]], да ги земе ранетите, да ги пренесе на големиот болнички брод *Махено*, да почека тријажа и да ги донесе полесно повредените во Мудрос. Бродот на оваа нарачка до [[17 јануари|17-ти.]] [[17 јануари|јануари]] [[1916|1916 година]] помогнал во транспортот на ранетите војници [[Галиполска операција|од Кампањата во Галиполе]].

Во Мудрос капитенот имал технички проблеми. *Свети Фрањо Асишки* не бил опремен со ништо за да им дозволи на ранетите од чамците да се качат на бродот. Проектните планови предвидувале влегување во пристаништето, поставување мост и уредно качување во придружба на медицински сестри и лекари. Затоа тој свесно го жртвувал предното едро на море, од чија шипка морнарите направиле мала дигалка со која со помош на чиј чекрек и јажиња спуштале платформи, собрани од штици и крила од шатор, до чамците. Ранетите биле легнати на нив на купови и префрлени на бродот. Овој изум би се покажал идеален за работата што го чекала.

Според новите нарачки, бродот пловел за Крф, пристигнувајќи на својата дестинација на [[20 јануари|20.]] [[20 јануари|јануари]] [[1916]] години.

=== Сина гробница ===
Кога веќе не можеле да се закопаат мртвите српски војници на островот Видо, во првите неколку месеци [[1916|од 1916 година]], *Свети Фрањо Асишки* секоја вечер превезувал од 100 до 150 тела на загинати војници и ги оставал во длабочините на [[Јонско Море|Јонското Море]] . Така се родила *Сината гробница*, еден од најтрогателните моменти во српската историја.

Спуштањето на мртвите од бродот во Сината гробница траело исто толку време колку и преминувањето на српските регрути низ Албанија. Бродот повеќе не бил чист и бел од огромните трупови, а морнарите „ *го користеа секој слободен момент за да се обидат да ја измијат смрдеата од нивните униформи* “.
[[Податотека:Krf_i_vido.jpg|центар|мини|500x500пкс| *Сина гробница'' - дел од Јонското Море на југоисточниот брег на островот Крф]]

## Наводи

Категорија:Србија во Првата светска војна
Категорија:Македонски фронт (Прва светска војна)
Категорија:Историја на медицината