Хаплогрупа C-M217

**Хаплогрупата C-M217**, позната и како **C2** (и претходно како C3),  е хаплогрупа на ДНК на Y-хромозомот. Тоа е најчестата гранка на пошироката хаплогрупа C (M130). Најмногу ја има во Средна Азија, Источен Сибир и значајни честоти во делови од Источна Азија и Југоисточна Азија вклучувајќи и некои населенија во Кавказ, Блискиот Исток, Јужна Азија, Источна Европа. Се наоѓа во многу пораспространети области со ниска честота помала од 2%.

Хаплогрупата C-M217 сега се наоѓа на високи честоти меѓу централноазиските народи, домородните Сибирци и некои домородни народи од Северна Америка. Конкретно, мажите кои припаѓаат на народи како Бурјатите, Евенци, Евенки, Ителмени,  Калмици, Казахстанци, Корјаци,  Монголци, Негидали,  Нивхи,  Удеги,  и Улчи  имаат високи нивоа на М217.

Еден посебен хаплотип во рамките на хаплогрупата C2-M217 доби големо внимание, поради можноста дека може да претставува директно патрилинеално потекло од Џингис Кан, иако таа хипотеза станала контроверзна. Според неодамнешниот резултат, подгрупите на C2 биле поделени на C2b и C2e, а во Монголија, повеќето припаѓаат на C2b (Џингис Кан модал), додека многу малку се C2e. Од друга страна, C2b има малцинство и повеќето се C2e во Јапонија и Кореја и Југоисточна Азија. Специфичниот потклад хаплогрупа C3b2b1*-M401(xF5483) од поширокиот потклад C-M48, кој е идентификувана како можен маркер на манџуријскиот клан Ајсин Горо и е пронајден во десет различни етнички малцинства во северна Кина, е целосно отсутен од цело ханско кинеско население (Хејлунѓанг, Гансу, Гуангдунг, Сечуан и Синѓанг).

Хаплогрупата на хромозомот Y C2c1a1a1-M407 ја носат монголските потомци на владетелот на Северн Јуан од 1474 до 1517 година, Дајан Кан, кој е потомок од машка линија на Џингис Кан, кое било откриено откако генетичарите во Монголија извршиле тестови врз нив.C2b1a3a1c2-F5481 клад на C2*-ST која е исто така распространет во Средна Азија меѓу Казахстанците, Хазарите и обичните Монголци. Кланот Кери на Казахстанците има голема количина на C3* од кластерот (C2*-ST) Y хромозом и е многу висок меѓу Хазарите, Казахстанците и Монголите воопшто.

## Потекло
По споделувањето на најновиот заеднички предок со хаплогрупата C-F3393 приближно 48.400 [95% CI 46.000  50.900] години пред сегашноста, се верува дека хаплогрупата C-M217 започнала да се шири приближно 34.000 [95% CI  36.700] години пред сегашноста во Источна или Средна Азија.

Екстремно широката распространетост на хромозомите од хаплогрупата C-M217, заедно со фактот дека парагрупата на предците C не се наоѓа кај ниту едно од современите сибирски или северноамерикански населенија помеѓу кои доминира хаплогрупата C-M217, го прави определувањето на географското потекло на дефинирачката M217 мутација кое е исклучително тешко. Присуството на хаплогрупата C-M217 со мала честота, но релативно висока разновидност низ Источна Азија и делови од Југоисточна Азија го прави тој регион еден веројатен извор. Покрај тоа, хаплотиповите C-M217 кои биле пронајдени со висока честота кај северноазиските населенија се смета дека припаѓаат на различна генеалошка гранка од хаплотиповите C-M217 пронајдени со ниска честота кај источните и југоисточните Азијци, што сугерира дека маргиналното присуство на C-M217 помеѓу современите населенија на Источна и Југоисточна Азија можеби не се должи на неодамнешното мешање од североисточна или Средна Азија.

C2a-L1373 (проценет TMRCA (најнов заеднички поредок) 16.000 [95% CI 14.300  17.800] ybp ) бил пронајден често кај населенија од Средна Азија преку Северна Азија до Америка, и ретко кај поединци од некои соседни региони, како што е Европа или Источна Азија. C2a-L1373 сублимира две поткладови: C2a1-F3447 и C2a2-BY63635/MPB374. C2a1-F3447 ги вклучува сите постојни евроазиски членови на C2a-L1373, додека C2a2-BY63635/MPB374 ги содржи постоечките јужноамерикански членови на C2a-L1373, како и древни археолошки примероци од Јужна Америка и пештерата Чертови Ворота Краиски во Примор. C2a1-F3447 (проценет TMRCA (најнов заеднички поредок) 16.000 [95% CI 14.700  17.400] ybp ) ја вклучува Y-ДНК на примерок стар приближно 14.000 години од Уст-Кјахта која се наоѓа на десниот брег (3) на реката Селенга во Бурјатија, во близина на денешната меѓународна граница со Монголија) и C2a1b-BY101096/ACT1942 (пронајден кај поединци од денешна провинција Лиаонинг во Кина, Јужна Кореја, Јапонија и Нивк од Русија) покрај експанзивниот C2a1a-F1699 клад. C2a1a-F1699 (проценет TMRCA (најнов заеднички поредок) 14.000 [95% CI 12.700  15.300] ybp ) сублимира четири поткладови: C2a1a1-F3918, C2a1a2-M48, C2a14, C2a14, C2a1a4, C2a1a4, M2a04, C2a1a4. C2a1a1-F3918 ги сублимира C2a1a1a-P39, кој е пронајден на висока честота во примероци од некои домородни населенија во Северна Америка, и C2a1a1b-FGC28881, кој денес се наоѓа со различна (но генерално доста ниска) честота низ целата евроазиска степа, и Џјиангсу на исток до Јужночешки рај, Подласко Војводство и Гиресун на запад. Хаплогрупата C2a1a2-M48 е особено честа и разновидна кај денешните тунгуски народи, но нејзините гранки ја сочинуваат и најчесто забележаната хаплогрупа Y-ДНК меѓу денешните Монголи во Монголија, Алшините во западен Казахстан и Калмиците во Калмикија. Постојните членови на C2a1a3-M504 имаат релативно неодамнешен заеднички предок (проценето TMRCA 3.900 [95% CI 3.000  4.800] ybp ), и тие често се среќаваат меѓу Монголите, Манџурите, Казахстанците повеќето племиња од Сениор Жуз, како и од племето Кереи од Жуз), Киргистанците и Хазарите. C2a1a4-M8574 е ретко атестиран и длабоко бифурциран во C-Y176542, што е забележано кај поединец од Улсан и поединец од Јапонија, и C-Y11990. C-Y11990 е исто така доста древен (проценет TMRCA 9.300 [95% CI 7.900  10.700] ybp според YFull  или 8.946 [99% CI 11.792 - 6.625] FTD ra, според  една гранка (C-Z22425) била пронајдена спорадично во Џаму и Кашмир, Германија и САД, а друга гранка (C-ZQ354/C-F8513) била пронајдена спорадично во Словачка ( Регион Прешов ), Кина, Турција и Кипчак од централната степа (Лисаковск 23 Кипчак во Казахстан, средновековен номад од 920 ± 25 БП uncal или 1036 - 1206 н.е.).

Распространетиот C-F1067, претежно во источна Азија, го опфаќа главниот клад, C-F2613, и помалиот клад, C-CTS4660. Малата клад C-CTS4660 била пронајдена во Кина (вклучувајќи Даи и неколку Хански Кинези од јужна Кина, како и Хан од Анхуи и Хан од Внатрешна Монголија; според кинеската компанија за геномика 23mofang, C-CTS4660 моментално е главно концентриран во регионот Лијангуанг во Кина, кој сочинува околу 0,24% од националното машко население  ) и Тајланд  (вклучувајќи ги северен Тајланд и Лао Исан  ). Главниот клад C-F2613 има познати претставници од Кина ( Орочони, Нанајци, Манџури, Ујгур, Хан, Тибетќани , Туџија, Даи ), Кореја, Јапонија, Лаос, Тајланд, Виетнам, Бутан, Бангладеш, Монголија, Киргистан (Дунган, Киргистан), Таџикистан ( ), Авганистан (Хазара, Таџикистан), Пакистан ( Бурушо, Хазара), Нахчиван, Чеченија и Сирија и ги вклучува населените поткладови C-F845, C-CTS2657 и C-Z8440. C-M407, значаен потклад на C-CTS2657, се прошири во постнеолитската временска рамка  за да вклучи големи проценти од современите мажи Бурјат, Сојо и Хамнигани во Бурјатија и мажи од Баргут во Хулунбуир  покрај многу Калмици и други Монголци  и членови на племето Ќонгират во Казахстан  (но само 2 или 0,67% од примерокот од 300 корејски мажи  ).

Специфичната поткладна хаплогрупа C3b2b1*-M401(xF5483)  е идентификувана како можен маркер на Ајсин Џоро и се наоѓа во десет различни етнички малцинства во северна Кина, но целосно отсутна кај Ханските кинези.

Генетското тестирање, исто така, покажало дека хаплогрупата C3b1a3a2-F8951 од семејството Ајсин Џоро дошла во југоисточна Манџурија откако мигрирале од нивното место на потекло во средниот тек на реката Амур, потекнуваат од предците поврзани со Даурите во Трансбајкалската област. Народите кои зборуваат тунгуски најчесто го имаат C3c-M48 како нивен потклад на C3 што драстично се разликува од хаплогрупата C3b1a3a2-F8951 на Ајсин Џоро која потекнува од населенија кои зборуваат монголски како Даурите. Јурхен (Манџурци) се тунгуски народ. Хаплогрупата на монголскиот Џингис Кан C3b1a3a1-F3796 (C3*-Ѕвездено јато) е „братска“ гранка на хаплогрупата C3b1a3a2-F8951 на Ајсин Џоро. Бил спроведен генетски тест на седум мажи кои тврделе дека има потекло од Ајсин Џоро, а тројца од нив покажале документирани генеалошки информации за сите нивни предци до Нурхачи. Тројца од нив се покажале дека ја споделуваат хаплогрупата C3b2b1*-M401(xF5483), од нив, двајца од нив ги дале своите документирани семејни стебла. Останатите четири тестирани не биле поврзани. Кланот Даур Ао ја носи уникатната хаплогрупен потклад C2b1a3a2-F8951, истата хаплогрупа како Ајсин Џоро и Ао и Ајсин Џоро се разделиле пред само неколку века од заедничкиот предок. Другите членови на кланот Ао носат хаплогрупи како N1c-M178, C2a1b-F845, C2b1a3a1-F3796 и C2b1a2-M48. Луѓето од североисточна Кина, кланот Даур Ао и кланот Ајсин Џоро се главните носители на хаплогрупата C2b1a3a2-F8951. Монголската хаплогрупа C2*-ѕвездено јато (C2b1a3a1-F3796) е братска гранка на хаплогрупата C2b1a3a2-F8951 на Ајсин Џоро.

## Распространетост
Хаплогрупата C-M217 е модална хаплогрупа меѓу Монголците и повеќето домородни населенија на рускиот далечен исток, како што се Бурјатите, северните тунгуски народи, Нивхи, Корјаци и Ителмени. Поткладот C-P39 е вообичаен кај мажите од домородните северноамерикански народи чии јазици припаѓаат на наденскиот род. Честотата на Хаплогрупата C-M217 има тенденција да биде негативно поврзана со растојанието од Монголија и рускиот Далечен Исток, но сепак опфаќа повеќе од десет проценти од вкупната разновидност на Y-хромозомите меѓу Манџуите, Корејците, Ајните и некои турски народи на Средна Азија. Надвор од овој опсег на висока до умерена честота, кој го содржи главно североисточниот квадрант на Евроазија и северозападниот квадрант на Северна Америка, хаплогрупата C-M217 продолжува да се наоѓа на ниски честоти, па дури била пронајдена дури и на северозапад. Европа, Турција, Пакистан, Бутан, Бангладеш,  Непал  и соседните региони на Индија, Виетнам, поморска Југоисточна Азија и народот Вају од Јужна Америка. Се наоѓа кај Осетијците 4,7% (1/21), и кај Русите 0,73% (3/406), честотен опсег во зависност од областа. ), Го има 0,2% во Централна/Јужна Русија, но 0,9% Ровслав и 0,7% Белгород. Се наоѓа 0,5% кај етничките Бугари, но 1,2% во провинцијата Монтана, 0,8% во провинцијата Софија и 1,4% во непозната област  од кои некои покажуваат дивергентни Y-STR хаплотипови. Хаплогрупата C-M127, исто така била пронајдена со висока честота во мал примерок на Узбеци од Тахар, Авганистан (7/13 = 54% C-M217 ).

Во едно рано проучување за јапонските Y-хромозоми, хаплогрупата C-M217 била релативно често пронајдена кај Ајните (2/16=12,5%  или 1/4=25% ) и кај Јапонците од регионот Кјушу (8 /104=7,7% ). Меѓутоа, во други примероци на јапонски, честотата на хаплогрупата C-M217 била откриена дека е само околу еден до три проценти. Во една студија објавена во 2014 година, биле испитани големи примероци на мажи од седум различни јапонски градови, а честотата на C-M217 варира помеѓу минимум 5,0% (15/302 студенти на универзитет во Сапоро) и максимум 7,8% (8 /102 возрасни мажи во Фукуока), со вкупно 6,1% (146/2390) од нивните примероци од јапонските мажи кои припаѓаат на оваа хаплогрупа; авторите забележале дека не бил откриен означен географски градиент во честотите на хаплогрупите C-M217 или C-M8 во таа студија.

Честотата на хаплогрупата C-M217 во примероци од Ханските Кинези од различни области се движи од 0% (0/27) во примерок од Хан од Гуангкси  во јужна Кина до 23,5% (4/17) во примерок од Хан од Шангај  во источна Кина, 23,5% (8/34) во примерок од Хан од Сиан  во северозападна Кина и 29,6% (8/27) во примерок од Хан од Џилин  во североисточна Кина, при што зачестеноста на оваа хаплогрупа во неколку студии на сите примероци Хан се движи помеѓу 6,0% и 12,0%. C-M217, исто така, бил пронајден во многу примероци на етничко малцинско население од централна и јужна Кина, како што е Донг (8/27 = 29,6% од Гуижоу, 10/45 = 22,2% од Хунан, 1/ 17 = 5,9% од Гуангкси  ), Буланг (3/11 = 27,3% од Јунан  ), Туџија (6/26 = 23,1% од Хубеи, 7/33 = 21,2% од Гуижоу, 9/49 = 18,4% од Џишоу, Хунан), Хани (13/60 = 21,7% од Јунан, 6/34 = 17,6%  ), Ји (4/32 = 12,5% Борен од Јунан, 3/24 = 12,5% Ји од Сечуан, 4/61 = 6,6% Ји од Јунан , Мулао (1/11 = 9,1% од Гуангкси  ), Накси (1/ 12 = 8,3% од Јунан  ), Миао (7/92 = 7,6% од Гуижоу, 2/58 = 3,4%), Шуи (2/29 = 6,9% од Гуижоу  ), Таа ( 3/47 = 6,4% од Фуџијан, 1/34 = 2,9%  ), Ва (1/16 = 6,3% од Јунан  ), Даи (1/18 = 5,6% од Јунан  ), Гелао (1/21 = 4,8% од Гуижоу  ), етнички Виетнамци (2/45 = 4,4% од Гуангкси  ), Јао (1/28 = 3,6% од Гуангдонг, 1/ 35 = 2,9% од Лианан, Гуангдонг, 2/113 = 1,8% од Гуангкси , Баи (1/34 = 2,9% од Јунан  ), Тибетанци (4/156 = 2,6%), Буји (2/109 = 1,8% од Гуижоу  ), и тајвански абориџини (1/48 = 2,1%).

Во Виетнам, Y-ДНК што припаѓа на хаплогрупата C-M217 била пронајдена во околу 7,5% од сите објавени примероци, вклучително и 12,5% (6/48) од примерокот виетнамци од Ханој, Виетнам, 11,8% (9 /76) од друг примерок од Кин („етнички Виетнамци“) од Ханој, Виетнам, 10% (1/10) од примерокот од Виетнам, 8,5% (5/59) од примерок од луѓе Чами од Бин Туан, Виетнам, 8,3% (2/24) од друг примерок виетнамци од Ханој, 4,3% (3/70) од примерок виетнамци од неодредена локација во Виетнам, 2,2% (1/46 ) од примерокот KHV („Кин во градот Хо Ши Мин, Виетнам“) од проектот 1000 геноми, и 0% (0/27) од примероците на една студија на Кин и Муонг. Махолдт *и сор.* (2020) пронашле Y-ДНК што припаѓа на хаплогрупата C-M217 во 4,67% (28/600) од збир на примероци од Виетнам, вклучително и 26,8% (11/41) од примерок од Хмонг, 13,9 % (5/36) од примерокот на Патен од округот Куанг Бин, 12,1% (4/33) од примерокот од Ханхи од округот Муонг Те 10,3% (3/29) од примерокот на Сила од округот Муонг Те, и 10,0% (5/50) од примерокот на Кин ( *n* =42 од Ханој, вклучувајќи ги сите пет членови на хаплогрупата C-M217).

Хаплогрупата C-M217 била пронајдена поретко во други делови на Југоисточна Азија и блиските области, вклучувајќи го Мјанмар (3/72 = 4,2% Бамар и Ракин  ), Лаос (1/25 = 4,0% Лао од Луанг Прабанг), Малезија (2/18 = 11,1% Малезија, 0/8 Малезија, 0/12 малезиски (обичен малајски во близина на Куала Лумпур),  0/17 Оранг Асли, 0/27 малезиски, 0/32 Малезија  ), Јава (1/37 = 2,7%, 1/141 = 0,71%  ), Непал (2/77 = 2,6% општо население на Катманду), Тајланд (1/ 40 = 2,5% тајландски, претежно земен примерок во Чјанг Маи; 13/500 = 2,6% Северен Тајланд, или 11/290 = 3,8% северно тајландски луѓе и 2/91 = 2,2% Тај Лу  ), Филипини (1/48 = 2,1%, 1/64 = 1,6%) и Бали (1/641 = 0,2%).

Иако C-M217 генерално се наоѓа само со ниска честота (<5%) во Тибет и Непал, може да има остров со релативно висока честота на оваа хаплогрупа во Мегалаја, Индија. Домородните племиња од оваа држава североисточна Индија, каде што го сочинуваат мнозинството од локалното население, зборуваат касиски или тибето-бурмански јазици  Проучувањето било објавено во 2007 година и открило C-M217(xM93, P39, M86) Y-DNA во 8,5% (6/71) од примерок од Гарос, кои првенствено ги населуваат ридовите Гаро во западната половина на Мегалаја и во 7,6% (27/353) од базен примероци од осум касиски племиња од источната половина на Мегалаја.

### Распространетост
Поткладовите на Хаплогрупата C-M217 со нивните дефинирачки мутации, според ISOGG дрвото од 2017 година :

## Филогенетика

### Филогенетска историја

Пред 2002 година, во академската литература постоеле најмалку седум системи за именување на филогенетското дрво на Y-хромозомот. Ова довело до значителна конфузија. Во 2002 година, главните истражувачки групи се собрале и го образувале Y-хромозомот конзорциум (YCC). Тие објавиле заеднички труд кој создал единствено ново дрво кое сите се согласиле да го користат. Подоцна, група граѓански научници со интерес за популациската генетика и генетската генеалогија образувале работна група за да се создаде аматерско дрво со цел да биде пред сè навремено. Табелата подолу ги обединува сите овие дела на точката на знаменитото дрво на YCC од 2002 година. Ова му овозможува на истражувачот што прегледува постара објавена литература брзо да се движи помеѓу номенклатурите.

## Наводи

C-M217