open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Едвард Нортон

**Едвард Харисон Нортон** (роден ) е американски филмски глумец, сценарист и режисер.

## Животопис

## Филмска кариера
Во 1996 година, неговата споредна улога во судската драма  *[[Исконски страв (филм)|Исконски страв]]* му донела номинација за „Оскар“ за најдобар глумец во споредна улога. Една година подоцна, неговата главна улога како реформиран скинхед во *[[Американска историја икс]]* му ја донела номинацијата за „Оскар“ за најдобар глумец. Други негови филмови се: *[[Небесно кралство (филм)|Небесно кралство]]* (2005), *[[Илузионистот]]* (2006) и *[[Обоениот вел (филм од 2006)|Обоениот вел]]* (2006); и други значајни филмови како  *[[Боречки клуб (филм)|Боречки клуб]]* (1999), *[[25-от час]]* (2002), *[[Црвен змеј]]* (2002) и *[[Неверојатниот Хулк (филм)|Неверојатниот Хулк]]* (2008).

Нортон го направил своето режисерско деби со филмот *[[Задржување на вербата]]* (2000) и е задолжен да ја режисира филмската адаптација на романот *[[Бруклин без мајка]]* кој ќе биде издаден во 2009. Тој е член на одборот на довереници на Enterprise Community Partners, непрофитна организација за развивање на домови по достапни цени, а е и социјален активист.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* Едвард Нортон  на Yahoo! Movies 

Категорија:Американски глумци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Апсолвенти на Јејл
Категорија:Родени во 1969 година
Категорија:Американски филмски глумци
Категорија:Добитници на Златен глобус
Луј XV

}
**Луј XV** (роден на 15 февруари 1710 во дворецот Версај - починал на 10 мај 1774 во дворецот Версај) бил крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара. Тој бил внук на кралот Луј XIV. На почетокот од своето владеење бил омилен владетел, па така го добил прекарот „миленик“. Неговите реформи и војувања не биле успешни, додека тој живеел расипнички живот со љубовници. Со тоа ја изгубил популарноста и умрел непопуларен. Неговото владеење се одликува со апсолутизам и засилени феудални односи, при што земјоделството станувало помалку значајно.

Категорија:Бурбонска династија во Франција
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 18 век
Категорија:Родени во 1710 година
Категорија:Починати во 1774 година
Злато (хералдика)

right|122px|Златна боја на штит
Во хералдиката, **златото** (скратено **З**) ; (меѓународен француски назив „*or*“) е боја на злато и, заедно со среброто (*argent*), ја сочинува класата на светли бои наречена „метали“. На гравури, по пат на штрафирање, златото се претставува со рамномерно распределени точки. Оваа боја многу често стои прикажана како жолта, иако во многу илустрирани ракописи и пораскошни грбовници за ова е користен златен лист.

Златото во хералдиката се смета дека ги симболизира следниве нешта:

* Од драгите камења, топазот
* Од небесните тела, Сонцето 
* Од металите, златото
* Од доблестите, Верата или покорноста и отменоста

## Поврзано
* Златна боја
* Сребро (хералдика)
* Хералдички бои

## Наводи

* Woodcock, Thomas and John Martin Robinson (1988). *The Oxford Guide to Heraldry*. Oxford: University Press. ISBN 0-19-211658-4

Категорија:Хералдички бои
Категорија:Нијанси на жолтата боја
Категорија:Злато
Јулија Портјанко

**Јулија Портјанко**, мажена **Николиќ** (,  — ) — македонска ракометарка од украинско потекло. Играла за ЖРК Вардар СЦБТ и за Женската ракометна репрезентација на Македонија. Учествувала и во репрезентацијата на Светското женско ракометно првенство 2009 одржано во Македонија, каде Македонија заврши на 7. место и Портјанко била меѓу најуспешните 10 стрелци на тоа првенство.

Родена е во Днепропетровск (денес Днипро), каде поминала и дел од младоста. Починала на возраст од 38 години на пат кај Велес враќајќи се од Грција. Пострадала од потешкотии во дишењето и побарала брза помош, но амбулатните лица не успеале да вратат во живот.

## Наводи

Категорија:Родени во 1983 година
Категорија:Македонски ракометарки
Категорија:Луѓе од Днепар
Категорија:Украински ракометарки
Луј XIII

}
**Луј XIII** (роден на 27 септември 1601 во Фонтенбло - починал на 14 мај 1643 во Париз) бил крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара. Тој бил син на кралот Анри IV и Марија Медичи. Најпрвин владеел заедно со својата мајка, а подоцна вистинската власт во државата ја имал министерот за внатрешни работи Ришелје. Го задушил востанието на хугенотите и влегол завојувал во Триесетгодишната војна.

Категорија:Бурбонска династија во Франција
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 17 век
Категорија:Родени во 1601 година
Категорија:Починати во 1643 година
Луј XVII

}
**Луј XVII** (роден на 27 март 1785 во дворецот Версај - починал на 8 јуни 1795 во Тампл), *[[де јуре]]* бил крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара. Тој бил син на кралот Луј XVI и Марија Антоанета. По смртта на неговиот татко, тој бил префрлен во замокот Тампл под надзор на Антоан Симон. Умрел во затвор.

|}

Категорија:Бурбонска династија во Франција
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 18 век
Категорија:Витези на Златното Руно
Категорија:Починати од туберкулоза
Категорија:Починати во Париз
Категорија:Војводи од Нормандија
Категорија:Родени во 1785 година
Категорија:Починати во 1795 година
Здухаќ

**Здухаќ** — дух во српската митологија, забележан во Црна Гора, Метохија, западна Србија и Херцеговина.
Здухаќот е всушност човек кој поседува ретки натприродни способности. Неговиот дух излегува од телото (најчесто додека спие), ги доведува ветровите и ги растерува облаците, ги отстранува градот и поројните дождови или пак се бори со ала (суштество кое го носи невремето). Здухаќот (односно неговиот дух) понекогаш се бори и со други здухаќи. Овие битки понекогаш се навистина сурови, а се користат и разни орудија како: камења, греди, лисја, воденички камења, капки вода, дрвја, трупци, корења и слично. Се верувало дека секоја локална област, секој клан или големо семејство има сопствен здухаќ. Според доа, здухаќот е добар дух кој ја штити и се бори за својата област.

Здухаќи може да бидат децата или жените, но најчесто тоа се младите мажи. Во изгледот не се разликуваат многу од обичните луѓе. Меѓутоа, тие се способни да издржат каква било тешкотија. Снаодливи се кога се соочени со проблем, лесно надминуваат разни потешкотии и неволи, и најчесто се посилни од обичните луѓе. Во основа, карактерот на здухаќот е јуначки карактер. Иако здухаќите не им припаѓаат на злите духови, сепак, има и такви кои со својата сила и знаење му служат на ѓаволот.

За многу историски личности се верувало дека се здухаќи, како на пример Марко Миљанов и Петар I Петровиќ Његош. Познат здухаќ бил и Мато Глушац од Херцеговина, билкар и пророк кој живеел во 19 век. Еднаш среде разговор, откога се слушнале грмежи, тој ја отворил устата колку што можел пошироко, затоа што како здухаќ тој морал да се бори со *џинови*.

Здухаќот кој е исто така присутен кај српските Власи (кои се населени во делови од источна Србија), кај нив е познат и како влва. Познатиот етнолог кој ги проучувал власите Паун Ес Дурлиќ, кажува прказна за двајца власи здухаќи во шеесеттите години од 20 век, имено тоа биле Ѓорѓе Куриќ и Страин Драгојевиќ, од селото Рудна Глава. На селаните им здосадиле нивните постојани кавги во локалните крчми за тоа кој од нив е подобар здухаќ, па затоа одлучиле преку натпревар да се докажат. Кој повеќе ќе му служи на селото, тој ќе биде повеќе почитуван од селаните. Требале да се искачат на покривот на куќа од три спрата и да донесат по една плочка. Страин успеал, а Ѓорѓе паднал на пола пат и си ја скршил ногата.

Постои сличен карактер наречен *[[грабанцијаш]]*, забележан во делови од Хрватска. Човек може да стане грабанцијаш кога ќе заврши дванаесет школи, по кои изведува одреден ритуал. Потоа неговите натприродни способности се исти како на здухаќот.

## Поврзано

Категорија:Словенска митологија
Мугерфугер

**Мугерфугер** (или moogerfooger на англиски) е заштитен знак на серија аналогни педали за електрични гитари изработени од MoogMusic. Моментално постојат пет различни видови на педали кои се произведени, а една од нив е произведена да обработува аналогни, наместо аудио сигнали. Шестиот модел е Analog Delay, и излезе во ограничен број од 1000 примероци.

Категорија:Производство
Сирин

thumb|350 px|Сирин на лозје, 1710 година.
**Сирин** — митско суштество од руските легенди, со глава и гради на убава жена, а тело на птица (најчесто був). Според митот, тие живееле во „индиските земји“ близу Еден, или околу реката Еуфрат.

Овие полужени, полуптици се директно поврзани со грчките митови и поновиот фолклор за сирените (не треба да се меша со сирените кои се полужени, полуриби). Сиринот има женско тело и гради, тело покриено со перја, крилја и долга опашка на паун со карактеристични „очи“. Обично носи круна или е претставена со ореол, најверојатно поради тоа што е рајска птица. Сирините на светците им пееле прекрасни песни, со кои претскажувале среќа. Меѓутоа, за смртниците, тие биле опасни. Луѓето кои ќе ги слушнеле како пеат заборавале сè на земјата, тргнувале по нив и на крај умирале. Некои пробувале да се спасат од сиринот со пукање на топови, ѕвонење на звончиња и други гласни звуци што ќе ја исплашат птицата. Подоцна (во 17-18 век), претставата за сиринот се менува и таа почнува да симболизира светска хармонија (затоа што живее близу рајот). Луѓето во тоа време верувале дека само навистина среќните луѓе можат да ја слушнат, а само малкумина можат да ја видат, затоа што таа е брза и тешко се фаќа, исто како и човековата среќа. Таа симболизира вечна радост и рајска среќа.

Легендата за сиринот во Киевска Русија најверојатно ја донеле персиските трговци, околу 8-9 век. Во градовите Херсон и Киев тие често се среќаваат на глинени садови, златни приврзоци, па дури и како орнаменти во Евангелијата од 10-12 век. На илустрациите за Генезата (Првата книга мојсеева), поморите ги претставувале сирините како птици кои седат на рајските дрвја.

Понекогаш сиринот претставува метафора за тоа како зборот божји влегува во душата на човекот, а понекогаш метафора за кривоверците кои ги искушуваат слабите. Понекогаш се сметала за еквивалент на сирената или полската вила. Во рускиот фолклор ја мешале со почитуваниот религиозен писател Свети Ефрем Сирин. Така, лирските поети како Николај Кљуев, често го употребувале зборот сирин како синоним за поет.

## Поврзано

Категорија:Словенска митологија
Категорија:Митски птици
Лукас Скот

**Лукас Јуџин Скот** () e измислен лик од телевизиската серија на CW, *[[Три Хил]]*, толкуван од Чед Мајкл Мари. Лукас е полубрат на Нејтан Скот и негов поранешен соперник, и познат е по тоа што мора да ги балансира врските со својот татко Ден Скот и со двете девојки во неговиот живот, Пејтон Соер и Брук Дејвис. Подоцна, неговата страст за друга жена, Линдзи Страус, го проголтува и завршува со свршувачка.

## Наводи

Категорија:Измислени ликови
Наполеон II

}

**Наполеон II** (роден на 20 март 1811 во Париз - починал на 22 јули 1832 во Шенбурнската палата) бил француски цар, крал на Рим и војвода од Рајхштат. Тој бил син на царот Наполеон I и неговата втора жена, Марија Лујза. Целиот свој живот го поминал во Виена.

Категорија:Династија Бонапарт
Категорија:Француски императори
Категорија:Европски монарси од 19 век
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Витези на Златното Руно
Категорија:Римокатолички монарси
Категорија:Починати од туберкулоза
Категорија:Родени во 1811 година
Категорија:Починати во 1832 година
Луј XVIII

}
**Луј XVIII** (роден на 17 ноември 1755 во дворецот Версај - починал на 16 септември 1824 во Париз), бил крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара. Тој бил брат на кралот Луј XVI. Долго време живеел во емиграција. По Наполеон, се обидел да го врати феудализмот и апсолутизмот во Франција, но целосно не успеал.

|}

Категорија:Бурбонска династија во Франција
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 18 век
Категорија:Европски монарси од 19 век
Категорија:Витези на Подвеската
Категорија:Починати во Париз
Категорија:Родени во 1755 година
Категорија:Починати во 1824 година
Шарл X

}
**Шарл X** (роден на 9 октомври 1757 во дворецот Версај - починал на 6 ноември 1836 во Горица) бил крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара. Тој бил помал брат на кралевите Луј XVI и Луј XVIII. Владеел сè до Јулската револуција во 1830. Тој бил католик со конзервативни сфаќања. Вовел смртна казна за ерес, ги ограничил правата на жените и воспоставил целосна контрола над печатот. Ваквата негова политика предизвикала побуна кај народот, па бил приморан да абдицира.

|}|}

Категорија:Бурбонска династија во Франција
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 19 век
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Витези на Подвеската
Категорија:Родени во 1757 година
Категорија:Починати во 1836 година
Луј XIX

}

**Луј Антоан д'Артуа** или **Луј XIX** (роден на 6 август 1775 во дворецот Версај - починал на 3 јуни 1844 во Горица) бил крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара. Станал крал на 2 август 1830, но владеел само 20 минути. Во тоа време, во Париз избиле нереди, познати како Јулска револуција. Во овие нереди, народот барал, кралот Шарл X да абдицира, а истото да го сторат и неговите наследници, во корист на Луј-Филип. По абдикацијата на неговиот татко, Луј се мислел дали да абдицира или не. Неговата сопруга, Марија Тереза го советувала да не абдицира, но тој сепак абдицирал, во корист на војводата од Бордо. По тоа, ја напуштил земјата и никогаш повеќе не се вратил во Франција. Во егзил бил познат како „војводата од Марне“. Умрел во Горица во 1844.

Официјално го наследил Анри V.

Категорија:Династија Бурбони
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 19 век
Категорија:Витези на Златното Руно
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Родени во 1775 година
Категорија:Починати во 1844 година
Гладијатор (појаснување)

**[[Гладијатор]]и** биле професионални борци во Стариот Рим.

**Гладијатор** може да се однесува на:

## Уметност
### Филм
* Гладијатор (филм од 1992), драма
* Гладијатор (филм од 2000), во режија на Ридли Скот

### Книги
* Гладијатор (новела), од 1939 година на Артур Кестлер

### Игри
* *[[Gladiator A.D.]]* или *Гладијатор н.е.* игра за Нинтендо
Луј-Филип

}
**Луј-Филип** (роден на 6 октомври 1773 во Париз - починал на 26 август 1850 во Клејрмонт) бил крал на Французите од Орлеанската династија. Тој бил познат и како „кралот-граѓанин“ и му се восхитувал на моделот на англиската монархија, кој се обидел да го воведе и во Франција. Неговото владеење се одликува со брз развој и богатење на буржоазијата и осиромашување на сиромашните, што довело до крајот на неговото владеење.

Категорија:Орлеанска династија
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 19 век
Категорија:Витези на Подвеската
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Родени во 1773 година
Категорија:Починати во 1850 година
Наполеон III

}
**Наполеон III** (роден на 20 април 1808 во Париз - починал на 9 јануари 1873 во Числхарст) — француски политичар и државник, кој бил претседател на Втората Француска Република, а потоа и цар на Французите. Тој бил син на Луј Бонапарт, кој бил најмал брат на Наполеон Бонапарт. По падот на бонапартистичкиот режим во 1815, Наполеон III живеел во прогонство.

Категорија:Династија Бонапарт
Категорија:Француски императори
Категорија:Претенденти за францускиот престол
Категорија:Претседатели на Франција
Категорија:Витези на Златното Руно
Категорија:Родени во 1808 година
Категорија:Починати во 1873 година
Категорија:Европски монарси од 19 век
Категорија:Витези на Подвеската
Категорија:Римокатолички монарси
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
|}
Анри V

}
**Анри V** (роден на 29 септември 1820 во дворецот Туилир - починал на 24 август 1883 во Фрохсдорф) бил крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара.

|}

Категорија:Бурбонска династија во Франција
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Европски монарси од 19 век
Категорија:Витези на Златното Руно
Категорија:Родени во 1820 година
Категорија:Починати во 1883 година
Девијација

* Девијација (статистика) - отстапување во статистиката
** Стандардно отстапување
** Апсолутно отстапување
* Честотно отстапување
* Магнетно отстапување
* Девијантно поведение
Калистен

**Калистен од Олинт** (околу 360 п.н.е. – 328 п.н.е.) е старогрчки историчар кој го придружува Александар Македонски во текот на неговиот поход во Азија.

Калистен бил внук на Аристотел и преку него тој е назначен за официјален историчар кој ќе го придружува Александар во неговиот поход во Азија. На почетокот од походот, Калистен зборува пофално, но со подлабокото навлегување во Азија неговиот тон почнува да се менува. Почнува остро да го критикува прифаќањето на ориенталните обичаи од страна на Александар, при што покажува особена одбивност кон сè поизразената желба на Александар оние што се среќаваат со него да ја извршат сервилната церемонија на проскинеза (практика според која, во зависност од општествениот статус на поединецот, тој би легнувал пред него, би клекнувал, би се поклонувал или би го бакнувал). Бидејќи поради ова негово противење македонскиот крал бил навреден, Калистен бил обвинет дека е вмешан во заговорнички активности против Александар и е фрлен во затвор, каде умира поради измачување или болест.

Калистен напишал запис за походот на Александар што го опфаќал периодот до неговото егзекутирање, историја на Грција од Мирот на Анталцидас (387 п.н.е.) до Фоциската војна (357 п.н.е.), историја на Фоциската војна и други дела, но сите тие исчезнале. Сепак, неговиот запис за походот на Александар опстојал доволно долго време за да биде искористен како директен или индиректен извор за други записи за Александар кој останаа зачувани.

## Надворешни врски
* Plutarch, ''The Life of Alexander'', 52-55.
* Livius.org: Callisthenes of Olynthus 

Категорија:Старогрчки историчари
Категорија:Луѓе погубени од Александар III Македонски
Валентина Матвиенко

thumb|250px|right
**Валентина Ивановна Матвиенко** () () — гувернер на Санкт Петербург, Русија.

## Надворешни врски

* Валентина Матвиенко на Лентапедија
* Матвиенко Валентина Ивановна. Биографија на официјалниот портал на Администрацијата 
* Валентина. Ивановна 
* anticompromat.ru
* тервју на радио „Еко Москви“ — 06.07.2007
* Интервју на радио „Еко Москви“ — 07.07.2008

Категорија:Руски политичари
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме на трудот
Категорија:Почесни членови на Руската академија на уметностите
Категорија:Носители на Орденот за заслуги пред татковината од I степен
Категорија:Носители на Орденот за заслуги пред татковината од II степен
Категорија:Носители на Орденот за заслуги пред татковината од III степен
Категорија:Носители на Орденот за заслуги пред татковината од IV степен
Категорија:Носители на орденот „Знак на Честа“
Категорија:Руси со украинско потекло
Осоговија

**Осоговијата** или **Осоговието** — историско-географска област, разделена помеѓу Македонија и Република Бугарија. Областа има доста расчленет релјеф, образуван од силна ровина ерозија.

Областа ги опфаќа ниските источни и југоисточни делови на Осоговската Планина по горното течение на реката Елешница во Бугарија и по течението на Каменица и другите десни притоки по средното течение на Брегалница во Македонија. На југоисток Осоговијата се простира до Црна Скала и се прелива постепено во областа Пијанец.

Осоговијата се простира на територијата на повеќе општини во Република Македонија: Македонска Каменица, Кочани, итн. и во Бугарија: Невестино.

## Други географски региони во Македонија
* Малешево
* Пијанец
* Тиквеш
* Пелагонија

Категорија:Историско-географски области во Македонија
Гладијатор (филм од 2000)

*За други значења види [[Гладијатор (појаснување)]]*

***Гладијатор*** (англиски: *Gladiator*) — историски/епски филм на режисерот Ридли Скот (Ridley Scott) од 2000 година. Автори на сценариото се: Дејвид Франзони (David Franzoni), Џон Логан (John Logan) и Вилијам Николсон (William Nicholson). Главните улоги ги играат: Расел Кроу (Russell Crowe), Хоакин Финикс (Joaquin Phoenix), Кони Нилсен (Connie Nielsen), Ричард Харис (Richard Harris), Оливер Рид (Oliver Reed), Дерек Џејкоби(Derek Jacobi) и Џимон Хунсу (Djimon Hounsou). Инаку, за време на снимањето на филмот умрел Оливер Рид, па повеќето од сцените со неговиот лик се создадени со помош на компјутер. Директор на фотографијата е Џон Метјесон (John Mathieson), додека автор на музиката е Ханс Цимер (Hans Zimmer). Филмот имал дури 12 номинации за наградите „Оскар“, а победил во пет категории: најдобар филм, најдобар главен глумец, најдобра костимографија, најдобар звук и најдобри визуелни ефекти. За потребите на снимањето на филмот биле ангажирнаи дури четири илјади статисти.

## Содржина
Дејството на филмот се одвива кон крајот на II век. Генералот Максимус (го игра Кроу) е пријател на царот Марко Аурелиј (го игра Харис), кој води борба против варварските германски племиња. По победата, стариот цар сака да го постави Максимус за свој наследник. Меѓутоа, по смртта на царот, неговиот честољубив син Комод (го игра Финикс) им наредува на своите луѓе да го убијат Максимус, како и неговото семејство. Сепак, Максимус успева да преживее, но е заробен и претворен во роб во една од провинциите на Римското Царство. Така, Максимус станува гладијатор и станува наславниот борец на Проксимо (го игра Рид), но се заколнува дека ќе се освети за убиството на своето семејство...

## Наводи

## Поврзано
* Гладијатор (саундтрак)

Категорија:Филмови од 2000 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови за Римското Царство
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Рим
Категорија:Историски филмови
Категорија:Добитници на оскар за најдобар филм
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Британски филмови
Категорија:Филмови снимени во Англија
Категорија:Филмови снимени во Малта
Категорија:Филмови снимени во САД
Категорија:Филмови снимени во Мароко
Категорија:Филмови на Ридли Скот
Категорија:Филмови со Расел Кроу
Категорија:Филмови со Хоакин Финикс
Категорија:Филмови со Кони Нилсен
Категорија:Филмови со Ричард Харис
Категорија:Филмови со Оливер Рид
Категорија:Филмови со Дерек Џејкоби
Категорија:Филмови со Џимон Хунсу
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Рим
Категорија:Филмови на DreamWorks
Категорија:Филмови на Universal Pictures
Николас Васкес

**Николас Васкес** () (роден ) — аргентински глумец и пејач, најдобро познат по своите улоги во *[[Ангели (ТВ серија)|Ангели]]*, *[[Пиратска душа]]* и *[[Бескрајно лето]]*.

Категорија:Аргентински глумци
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Аргентински пејачи
Категорија:Аргетински филмски глумци
Кажимјеж Фелешко

**Кажимјеж Фелешко** (полски:*Kazimierz Feleszko*; 18 септември 1939 - 2 јули 2001) бил романописец, македонист и славист.

## Животопис
Фелешко е роден на 18 септември 1939 година во Черњовице, Татранска Буковина, што припаѓала на Полска, а денес се наоѓа во Украина. По војната неговото семејство било преселено на Шлеска во гратчето Прудњик. Таму ја завршува матурата и се запишува на Варшавскиот универзитет на славистички студии, во првата генерација студенти на групата српскохрватски.  Целиот свој работен стаж д-р Фелешко го поминува на Славистичкиот институт на ПАН, Институтот за словенска филологија на Варшавскиот универзитет. Неговите интереси се свртени кон јужнословенските јазици и односите помеѓу полскиот и германскиот јазик. од големо значење се неговите трудови од областа на полско-македонската јазична конфронтација посветени на: дистрибуцијата на глаголите е/има – byc/miec, на безличната реченица во македонскиот јазик, за категориите вид и време кај македонските претеритни форми, за временските реченици во македонскиот јазик, за подредената реченица и функциите на ИС во македонскиот јазик и други. Прекрасно го познавал меѓу другите јазици и македонскиот јазик, како говорниот така и неговата структура. Работел во ПАН врз македонската синтакса (1962-1967) и потоа врз јужнословенската синтакса (1967-1979).
Умира на 3 јули 2001 година.

## Наводи

## Поврзано
* Македонистика
* Полонистика

Категорија:Полски македонисти
Категорија:Полонисти
Категорија:Полски слависти
Мирсад Јонуз

мини|339x339пкс|Мирсад Јонуз, во дресот на ФК Победа од Прилеп
**Мирсад Јонуз** (9 април 1962, Свети Николе, Југославија) — поранешен југословенски и македонски фудбалски голман и поранешен македонски тренер.

## Фудбалска кариера

Мирсад Јонуз е роден во Свети Николе на  година. Неговото семејство е од Милино каде Мирсад израснал. 

Како фудбалер, Јонуз играл на местото голман, а настапувал во повеќе клубови, како:

* ФК Брегалница Штип,
* ФК Борец,
* ФК Тетекс, Teтово
* ФК Победа,
* ФК Рад, Београд, Србија
* ФК Левадијакос,
* ФК Сутјеска, Никшиќ, Црна Гора
* ФК Вардар, Скопје
* ФК Љуботен,
* ФК Работнички Кометал, Скопје.

## Тренерска кариера
Јонуз ја започнал тренерската кариера во ФК Работнички Кометал, кого успеал да го внесе во Првата Македонска фудбалска лига. Во овој клуб работел од 1996 до 2000 година, а потоа, од 2002 до 2003 година бил тренер на ФК Победа, при што, го освоил Купот на Македонија. Во 2003 година повторно се вратил во Работнички Кометал.

Во август 2003 година, Јонуз бил избран за селектор на младата репрезентација на Македонија. Како селектор на младата репрезентација на Македонија, дебитирал во Охрид, на 18 август 2003 година, на средбата Македонија - Албанија која завршила со победа на Македонија од 1-0.
На 16 мај 2009 година, Мирсад Јонуз бил избран на функцијата селектор на сениорската репрезентација на Македонија.
Во ноември 2012 година, тој станал тренер на кипарскиот прволигаш ФК Неа Саламина од Ларнака.

## Наводи

Категорија:Фудбалери од Свети Николе
Категорија:Фудбалски тренери од Свети Николе
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалски голмани
Категорија:Југословенски фудбалери
Категорија:Македонски Турци
Категорија:Милино
Влоѓимјеж Пјанка

**Влоѓимеж Пјанка** или **Влоѓимјеж Пјанка** (полски: *Włodzimierz Pianka*); (,  - , ) — полски лингвист, македонист и член на Македонската академија на науки и уметности.

## Животопис

Пјанка е роден на 9 август 1937 година во Воломин, Полска. Студирал словенска фолологија бохемистичка специјализација на Филолошкиот факултет во Варшава. Дипломирал во 1959 година со тема од историјата на глаголскиот систем на лужичкиот јазик. Тој е член на МАНУ од 26 јуни 1997 година. Пјанка е автор на голем број книги поврзани со славистиката и македонистиката, меѓу кои најзначајни се „Македонско-полскиот и полско македонскиот речник“ и „Учебник по полски јазик за македонски студенти“.

Пјанка на Варшавски универзитет (1967-1977) и Шљонски универзитет ( 1977-1981) води настава по македонски јазик во рамките на југославистиката, автор е на југославистички студии во Полска. Негов ученик е проф. д-р хаб. Јоланта Миндак, која долго време се занимава со македонистика. На Виенскиот универзитет (1982-2002), прилагодувајќи се кон спецификата на тамошните славистички студии (во несловенска земја) го проширува поимот славистика со посебно нагласување на полонистиката и македонистиката. Денеска предава на Варшавскиот универзитет повеќе славистички предмети, меѓу кои и македонистика.
Научниот развој на акад. В. Пјанка е – од полонист кон сестран јазичар – славист, со особен придонес  за македонистичката лингвистика и наставениот процес. Долгогодишен ментор е на млади научни работници, афирматор на македонскиот јазик и култура.

## Публикации

Меѓу многубројните публикации, Пјанка ги објавил и следните:

# Семантичките категории и нивното изразување во македонскиот јазик
# Топономастиката на Охридско-преспанскиот базен 
# Macedonskie imionaosobo wekotliny Azot
# Gramatyka konfrontatywna jezykowslowianskich zkomentarzsmi historycznymi
# чебник по полски јазик за македонски студенти. (Македонистички студии.)
# Полско-македонски и македонско-полски речник

## Поврзано
* Македонистика
* Полонистика

## Наводи

## Надворешни врски
* Бугарските тврдења за македонскиот јазик немаат никаква логика
* Интервју за Народна Волја

Категорија:Полски македонисти
Категорија:Полски слависти
Категорија:Полонисти
Категорија:Академици на МАНУ
Зузана Тополињска

**Зузана Тополињска** (; р. ) — полски полонист, македонист, универзитетски професор и член на Македонската академија на науките и уметностите.

## Животопис

Академик Зузана Тополињска е родена на 2 јануари 1931 година во Варшава, Полска. Во 1944 година таа се отселила од Варшава и завршила средно образование во Келце во 1948 година. На Универзитетот во Лоѓ дипломира полска филологија, додека во 1964 година докторира на тема полско-поморски дијалекти. Подоцна Тополињска станува редовен универзитетски професор. Покрај професорската професија, Тополињска работи со Полската академија на науките со кои издаваат трудови за полските и кашупските дијалекти. Во периодот од 1964 до 1968 година, Тополињска започнува да работи на студијата „Синтаксата на македонскиот стандарден јазик. Подоцна, во 1983 година ја објавува полската граматика.

Тополињска се преселува во Македонија каде во периодот од 1983 до 1999 работи како професор-гостин на Катедрата за славистика про Филолошкиот факултет во Скопје. Како редовен член на МАНУ е узбрана на 20 јуни 1996 година. Тополињска станува раководител на новооснованиот Истражувачки центар за ареална лингвистика при МАНУ. Акад. Тополињска е активен член на две Меѓународни комисии на Меѓународниот комитет на славистите (МКС): Комисија за Општословенски јазичарички атлас и Комисија за истражување на граматичките структури на словенските јазици.  Во 1997 година таа е избрана за „doctor honoris causa“ на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.

## Публикации

Меѓу останатите, Тополињска ги има објавено следните дела:

* Атлас на кашупските и соседните полски дијалекти
* A historical phonology of the Kashubian dialects of Polish, The Hague-Paris, 1974
* Синтакса на македонскиот стандарден јазик
* Studia Linguistica Polono-Meridianoslavica, списание
* Меѓународни јазичарички атласи
* Дијалектите на македонскиот јазик

## Награди и признанија

* Орден на знамето на Југославија (1990) 
* Doctor honoris causa на Универзитетот Свети Кирил и Методиј во Скопје (1997) 
* Doctor honoris causa  на Универзитетот во Вроцлав (2016)

## Наводи

## Поврзано
* Македонистика
* Полонистика

Категорија:Полски македонисти
Категорија:Полонисти
Категорија:Полски слависти
Категорија:Странски членови на Српската академија на науките и уметностите
Кво вадис (појаснување)

thumb|''Domine quo vadis?'' од Анибал Карачи
***[[Quo vadis]]?*** е латинска фраза со значење „Каде одиш?“.

Може да се однесува на:

## Во литературата
* Кво вадис (роман), од 1895 на Хенрих Шенкевич

## Филм, ТВ
* Кво вадис (филм), од 1951 година, во режија на Мервин Лерој
* Кво вадис (филм од 1985), телевизиска мини-серија
* Кво вадис (филм од 2001), полска верзија во режија на Ержи Кавалерович

## Во музиката
* Quo Vadis (група), канадска група
Задушница

[мини|десно|250п|„Задушница“ од [Иван Мрквичка (1890)]]
**Задушница** (Мртва сабота, Мртвен, Мртвени дни) — деновите во кои според народните верувања душите на покојните предци и блиски доаѓаат од оној свет кај своите блиски барајќи од нив храна, пијалак, затоплување, чистење (капење) итн. Се верувало дека заборавањето на душите на покојните може да предизвика суши, поплави, немаштија, болести и други несреќи. Кај народот постојат две примарни (пролетна и есенска) задушници, но задушниците поврзани со Духовден се официјално признати од црквата, па биле прифатени и од народот. Ваквата средба со душите на починатите се обавувала на гробовите со палење на свеќи, кадење на гробот, посипување на вино врз него, кршење на орев како хтоничен плод со кој се повикуваат душите на средба, со обредни лепчиња, со раздавање на храна и ритуален оброк заедно со мртвите.

Во православната црква, празникот Задушница секогаш паѓа во саботата пред празникот Митровден. Тогаш, верниците ги посетуваат гробовите на своите најблиски, таму држат помен и делат храна за душа на умрените. Притоа, во секоја црква се служи литургија за упокоените. Инаку, во црквата постојат два вида задушници: *општи* и *засебни*. Засебните задушници се одржуваат од семејствата во спомен на нивните упокоени роднини, а општите задушници ги назначува црквата, грижејќи се за сите свои упокоени верници. Така, секоја сабота, црквата во своите молитви се обраќа кон сите светци, сеќавајќи се на сите претходно упокоени верници.

## Задушницата како мотив во книжевноста
* „Задушница“ — краток расказ на македонската писателка Сања Михајловиќ-Костадиновска.

## Литература
*  Речник на јужнословенска митологија, Гордана Стојковска, Три, Скопје, 2004

## Наводи

Категорија:Христијански празници
Драгор

**Драгор** (поранешно име: Макофро) — река која тече низ Битола. Настанува од повеќе помали реки. Изворишниот дел го чинат повеќе водотеци што извираат од падините на Пелистер и тоа: Сапунчица, Лак Поток, Црвена Река и Клисурица. Во горните планински делови Драгорот минува низ селата Дихово и Братин Дол, а во долните делови сред Пелагонија (надморска височина од 576 м), се влева во Црна Река 1&nbsp;км северозападно од селото Новаци.

мини|лево|Драгор во 1902 г. на осмалиска разгледница

Вкупната должина на Драгорот изнесува 25&nbsp;км, со обем на вододелницата од 67 км, слив од 188 км2 и среден пад од 17,0%. Максимални месечни водостои и протоци реката Драгор има во април и мај поради пролетните врнежи и топењето на снегот на Пелистер, додека од јули до септември се jaвyвa минимум водостоj.

Само горниот тек на Драгорот има добар квалитет и биолошка разновидност. Од Битола до утоката во Црна Река Драгорот е без никаков жив свет поради индустриско загадување на водата.

Во 1896 коритото на Дрaгорот низ центарот на градот било регулирано со кеjови во должина од 3,5 км., длабоки повеќе од 4 м, и потоа со мостови и камени каскади.

Во 1962 градот бил поплавен и се стравувало дека ќе се случи катастрофа, доколку се случеше прелевање на водата која достигнала ниво до мостовите во градот. Сосема спротивно од тоа, во октомври 1966 се случило коритото да е сосема суво. Поради ваквите случаи, од 1983 со изградбата на доводниот собирен канал на води за Стрежевското Езеро се регулира нивото на водата во речното корито на Драгорот.

## Галерија

Податотека:Bitola_old.jpg|Драгор низ Битола - гравура од 19 век
Податотека:Bridge on Dragor in Bitola build by Sterie Ciumetti 2.jpg|Мостот на реката Драгор, кај месноста Довлеџик. Битола, 1916
File:Bitola 15 (2825531833).jpg|Драгор низ Битола
File:Dragor upflow.JPG|Мост над Драгор во Битола
File:Dihovo.jpg|Течението на реката Драгор кај селото Дихово 
File:Капејнци - водопад кај Дихово 20.jpg|Водопадот Капејнци на Драгор, над Дихово

## Наводи

Категорија:Реки во Македонија
Категорија:Географија на Битола
Категорија:Пелагонија
Категорија:Вардарски слив
Категорија:Притоки на Вардар
Марко Винициј

**Марко Винициј** (околу 5 година п.н.е. - 46 година наша ера) бил римски конзул и сопруг на Јулија Ливила, зет за внуката на царот Тибериј. Бил син и внук на двајца конзули, Публиј Винициј (конзул во 2 година наша ера) и Марко Винициј (конзул во 19 година п.н.е.).

Винициј бил вклучен во атентатот врз царот Калигула и некое време, се обидел и самиот да седне на престолот.

Откако Клавдиј станал император, Винициј го придружувал во освојувањето на Британија во 43 година од нашата ера, и бил награден со *„орнамента триумфали“* (латински ornamenta triumphali). Во 45 година, награден е со посебно одликување - второ конзулство. Но, канцеларијата ја имал само од 1 јануари до 1 март.

## Други извори
* Syme, Ronald (1939). *The Roman Revolution.* Oxford: Clarendon Press.
* Vogel-Weidemann, Ursula (1982). *Die Statthalter von Africa und Asia in den Jahren 14-68 n. Chr.: Eine Untersuchung zum Verhältnis Princeps und Senat.* Bonn: Habelt.

## Во уметноста
* Главниот лик од романот Кво вадис на Хенрих Шенкевич, со истото име Марко Винициј, е измислен син на историскиот Марко Винициј.

## Рефренци


Категорија:Стари Римјани
Категорија:Луѓе од Рим
Категорија:Римјани од 1 век п.н.е.
Категорија:Римјани од 1 век
Категорија:Несигурна година на раѓање
Категорија:Римски војсководци
Категорија:Римски управници на Азија
M1 Abrams

**M1 Abrams** е марка на тенк произведен во САД. Името му е дадено по генералот Креитон Абрамс, поранешен генерал на Армијата на САД за време на Виетнамската војна од 1968 го 1972 година. М1 Абрамс е добро вооружен, има добра одбрана, добар штит и е многу подвижен, што го прави идеален тенк за денешното време. Препознатливи особини кај М1 се неговиовиот многу јак мотор, јакиот и единствен оклоп, многу современа опрема и друго. Тој е еден од најтешките тенкови во денешно време кој тежи близу 68 тона.

M1 Абрамс се користи од 1980 година во САД. Тој го заменува 105 мм топ и тенкот М60 Patton. Сепак служел десет години заедно со М60, кој влегол во употреба 1978 година. Три главни верзии на М1 Абрамс се употрбуваат во Армијата на САД, M1, M1A1, и M1A2, кој имаат подобрено вооружување, заштита и електронска опрема. Овие подобрувања, како и подобрувањата на постарите тенкови придонеле долга употреба. М1 Абрамс е главен тенк на Армијата на САД и Маринците, како и во некои други земји.

## Особености

## Корисници

*  - 59 M1A1 AIM SA тенкови
*  - 1,005 тенкови во употреба
*  - 218 M1A2
*  - 315 M1A2 - 73 M1A1 - влупно 388
*  - Над 9000 тенкови во употреба 
*  - Bo 2009 владата на Ирак купила 140 тенкови

## Галерија


Слика:XM-1 Abrams during a demonstration on the test range of Fort Knox, 1979.jpg|Најраната верзија на М1
Слика:OCPA-2005-03-09-165522.jpg|Опис на Абрамс
Слика:U.S. Army M1A2 Abrams Iraq 2005.jpg|Абрамс по улиците на Ирак
Слика:M1 Grizzly 2.jpg|Друга форма на Абрамс
Слика:M1A1.jpg|Абрамс во Ирак, 2004
Слика:3rd ID M1A1 Abrams TC and Gunner 2008.jpg|Ентерирер во Абрамс


## Наводи

## Надворешни врски
* Опис на Абрамс на страницата на армијата на САД
* Абрамс на General Dynamics Land Systems 
* M1 Абрамс на ArmyTechnology.com
* M1A1/2 Abrams страница на Armor Site 
* Tенкот M1A1 Abrams на Enemyforces.com 
* Анатомија на Абрамсот на military.discovery.com
* M1 Abrams страна на howstuffworks.com
* M-1 Tank Urban Survivability Kit (TUSK) на Абрамсот , M1A1 AIM дотатоци , и M1A2 SEP дотатоци на Defense-Update.com
* M1 Abrams страница на GlobalSecurity.com
* AGT1500 Tubine технологија на Honeywell.com 
* http://www.defenseindustrydaily.com/M1-Abrams-Tanks-for-Iraq-05013/

Категорија:Тенкови
Зоран Јакимовски

**Зоран Јакимовски** е роден во Куманово во 1953 г. е македонски уметник графичар и сликар.
## Живопис
Дипломирал на АЛУ во Белград во 1978 г. на одделот за графика. 

Постдипломски студии завршил на истата академија во 1982 г. 

Од 1978-87 г. работи во гимназија во Куманово. 

Од 1987 г. до денес работи на ФЛУ во Скопје каде предава графика со графички техники и цртање на Графичкиот оддел. 

Од 1999-2002 бил декан на ФЛУ-Скопје. 

Покрај со  графика се занимава и со сликарство.

## Творештво
Особено во графичкото творетво, тој елеши еден пообемен опус. Воглавном тоа се дела работени во класична графичка теника - бакропис, мезотинта, линорез.
Го карактеризираат чувство за детали и суптилна светлина и пластичност.
Овие карактеристики и мотивските преокупции иле една од главните причини за неговата афирмација надвор од македонија, особено забелеливи на љубљанското биенале.
## Самостојни изложби
*1978- Белград, Студентски град; Куманово, Уметничка галерија
*1982- Скопје, Центар за култура и информации
*1985- Скопје, Центар за култура и информации; Куманово, Уметничка галерија; Вараждин, Музеј на градот
*1987- Белград, Графички колектив
*1988- Скопје, Уметничка галерија
*1993- Скопје, Стоби (со Д. Малиданов)
*1995- Цирих, (со Д. Малиданов и Д. Николов) 1997 - Пшемишл, (Полска), Државна галерија (заедно со Д. Малиданов и Ј.Константиновски); Лоѓ (Полска), Државна галерија (заедно со Д. Малиданов и Ј. Контантиновски); Диселдорф, Градска библиоетка
*1998- Париз, Cite des Arts
*2000- Зрењанин, Народна галерија; Нови Сад, Галерија Мост
*2001- Сомбор, Културен центар Лаза Костиќ; Кикинда, Народни музеј; Панчево;Ниш Твргава;Лесковац Галерија Сунце;Куманово, Уметничка галерија Учествувал на бројни групни изложби во земјата и странство: Скопје, Белград, Љубљана, Ферол, Баден-Баден, Лоѓ, Берлин, Барселона, Фридрихштат, Сеул, Кангава, Мелбурн, Торонто, Бостон, Андора, Валенција и др.
## Награди
Добитник е на 23 национални и меѓународни награди.

## Наводи

Категорија:Родени во 1953 година
Категорија:Македонски сликари
Индијанска Територија

мини|250п|Индијанската Територија, 1836
мини|десно|250п|Оклахома и Индијанската Територија, 1890-ти години
лево|мини|250п|Индијанската Територија, 1891
**Индијанска Територија** или „Индијанско подрачје“ — територија во САД посебно одредена за домородните племиња. Границите биле одредени со посебен закон од 1834 година.

Територијата служела како одредиште за отстранување на Индијанците од страна на американските претседатели од тоа време (почеток на 19 век). Со законот за преселба на Индијанците од 1830 година, претседателот Ендрју Џексон присилно ги преселил таканаречените „Пет цивилизирани племиња“ од југот. Преселбата е позната под името „патеката на солзите“. Патот завршувал во Арканзас и Оклахома, каде веќе живееле некои индијански племиња, како и бели дојденци и избегани робови. Племињата како што се Чеените, Апачите и други, се исто така насилно иселени од земјата на своите предци и префрлени се на Индијанската Територија.

## Поврзано
* Граѓанска војна во САД
* Историја на САД
* Луизијана (колонија)
* Патека на солзите

## Надворешни врски

* Територии-близнаци: Оклахома — Индијанска територија
* Фотографии од 1890-тите на домородното население во Индијанската Територија Оклахома овозможено од Портал за тексашката историја

Категорија:Староседелски народи во Северна Америка
Категорија:САД
Категорија:Држави и територии распаднати во 1907 година
Список на анархистички книги

__NOTOC__

Категорија:Анархизам
Категорија:Список на книги
Список на ликови од Хари Потер

Ова е **список на ликови од ''[[Хари Потер]]'' серијалот**. Сите се измислени ликови кои се имаат појавено во некоја од *Хари Потер* книгите, во мрежната страница на Џ. К. Роулинг како „Волшебник на месецот“, на карти од Чоколадни жаби, *Дневен пророк* (билтен на официјалниот обожавателски клуб на Хари Потер во Обединетото Кралство) или во *Џ. К. Роулинг...Година во животот* документарец на ITV. Посетете ја страната на секој лик за подлабок увид. Сите од ликовите се подредени по азбучен ред.

 __NOTOC__
## Азбучно по презиме
### А
* Г-ѓа Абот - Мајката на Хана Абот, убиена од Смртојадите
* Хана Абот - Ученичка од Хафлпаф во годината на Хари Потер, стопанка на Дупнатиот котел и сопруга на Невил Лонгботом, член на Армијата на Дамблдор

### Б
* Кејти Бел – ученичка од Грифиндор една година над Хари; Гонител на грифиндорскиот квидич тим.
* Амелија Сузан Боунс – Глава на одделот за волшебичка безбедност, тетка на Сузан Боунс.
* Едгар Боунс – член на оригиналниот Ред на фениксот, брат на Амелија Сузан Боунс, тетин на Сузан Боунс.
* Сузан Боунс – ученичка од Хафлпаф во годината на Хари, член на Армијата на Дамблдор.
* Тери Бот – ученик од Ревенкло во годината на Хари, член на Армијата на Дамблдор.
* Белатрикс Блек - Видете Белатрикс Лестрејнџ.
* Нарциса Блек - Видете Нарциса Малфој.
* Лавандер Браун – ученичка од Грифиндор во годината на Хари, член на Армијата на Дамблдор, привремено е во врска со Рон Визли.

### В
* Септима Вектор - Професор по артимантија во Хогвортс
* Лорд Волдеморт - Видете Том Марвало Ридл

### Г

### Д

### Ѓ

### Е

### Ж

### З

### Ѕ

### И

### Ј

### К

### Л

### Љ

### М

### Н

### Њ

### О

### П
* Хари Џејмс Потер - Главниот лик и протагонистот во серијалот

### Р

### С

### Т

### Ќ

### У

### Ф

### Х

### Ц

### Ч

### Џ

### Ш

## Наводи

## Надворешни врски
Гурашка

**Гурашка** (пол. *Góraszka*) е село во општината Вјонзовна, во рамките на Отвочкиот Округ во Мазовското Војводство во источниот дел на средна Полска. Се протега околу 3&nbsp;км северозападно од Вјонзовна, 8&nbsp;км северно од Отвоцк, и 20&nbsp;км источно од Варшава.

Недалеку од селото поминува државниот автопат бр. 17 (Варшава-Лублин). Местото има аерописта, каде фондацијата Полски Орли секоја година ја одржува манифестацијата „Меѓународен воздухопловен излет“ започнувајќи од 1996 година.

## Наводи

Категорија:Села во Мазовското Војводство
Категорија:Отвочки Округ
Half-Life (серијал)

***Half-Life*** (англ. период на полураспаѓање) — серијал од научнофантастични пукачки видеоигри од прво лице кој се состои од две целосни игри, две епизодични игри и три раширувања од трети лица, како и бројни демоа со посебна содржина. Серијалот започна во 1998 година. Повеќето игри и раширувања во серијалот се изработени од *[[Valve|Valve Corporation]]* и издадени од *[[Sierra Studios]]*, со некои раширувања од *[[Gearbox Software]]*. *[[Electronic Arts]]* ја презема дистрибуцијата на серијалот од *Sierra* од 2005 година натаму. Серијалот е првично издаден за ЛС, но повеќето игри се издадени и за конзоли.

Главниот херој во серијалот *Half-Life* е Гордон Фримен, теоретски физичар и вработен во * [[Места во Half Life#Блек Меса|Истражувачкиот центар „Блек Меса“]]*. Сите раширувања за првата игра имаат други играчки ликови покрај Фримен.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 


Категорија:Игри на Valve Corporation
Категорија:Научнофантастични видеоигри
Кајмак

250px|мини|Традиционални садови за правење кајмакот на Балканот
**Кајмакот** претставува млечен производ со мек, кремлив состав и благо-кисел вкус. Се добива со ферментација на млечната маст издвоена во текот на варењето на сирово кравјо млеко. Традиционално се произведува во ридските предели на Балканот.

## Галерија

Податотека:Srpsko predjelo.JPG|Традиционално предјадење, таканаречено „мезе”: кајмак, сирење и сувомеснати производи
Податотека:Cicvara (10274863185).jpg|Цицвара со пржена Сланина и кајмак честопати може да се сретне на трпезите ширум Балкан
Податотека:Cevapi sa kajmakom.jpg|Кебапи во Сомун (или лепињи), со додаток на кајмак и Лук, едно е од омилените јадења во Србија, Македонија, Црна Гора, Босна и Херцеговина и другите земји во регионот
Податотека:Kajmak i priganice.jpg|Приганица со скоруп, традиционален оброк во Црна Гора
Податотека:Tel kadaif (with kaymak).jpg|Во Турција кајмакот најчесто се употребува како прилог со јадење. На сликата е кадаиф со кајмак
Податотека:Khoya.JPG|Која (*khoya*), традиционален производ сличен на кајмак, од Далечниот Исток


Категорија:Храна
Категорија:Млечни производи
Категорија:Турцизми
Алмош

**Алмош** (унгарски:Álmos vezér) (роден околу 820 - починал околу 895) бил првиот голем везир на Унгарците. Тој се смета дека бил син на Еѓек и Емеше и  се смета дека бил прататко на Арпадовците. Неговото име во превод значи „оној кој е од соништата.“

## Животопис

За точното место на раѓање на Алмош нема доверливи информации, а се смета дека се родил околу 820 година. Тој бил син на Еѓек или Егек (Egyek/Ügek), чиешто име  на унгарски значи стар, и Емеша (Emese), чиешто пак име означува мајка. Се претпоставува дека овие имиња и не биле вистинските за овие личности, бидејќи се знае дека произлегле од подоцнежните забелешки. Според легендата, Алмош го добил своето име, така што во сон на неговата мајка, птицата Турул се појавила и ѝ рекла на Емеша дека ќе роди син, кој ќе биде првиот унгарски крал.
Во средината на 9. век, Алмош станал врховен водач и обединувач на унгарските племиња. Тој бил и оној којк ги довел Унгацрите до Карпатите. Алмош не стигнал до Панонската низина, бидејќи во тоа време во кое сè уште траела големата преселба на народите, тој бил во години и по пат умрел.

Точното место на неговата смрт е непознато, а се претпоставува дека починал околу 895 година.

## Потомство
* Арпад (околу 845 - околу 907)

## Наводи

## Литература
* Dümmerth Dezső: *Emese álma – Virrasztó géniusz, összegyűjtött esszék.* Ifjúsági Lap- és Könyvkiadó, 1987 
* Kristó, Gyula (editor): Korai Magyar Történeti Lexikon - 9-14. század *(Encyclopedia of the Early Hungarian History - 9-14th centuries)*; Akadémiai Kiadó, 1994, Budapest; ISBN 963-05-6722-9.
* Kristó, Gyula - Makk, Ferenc: Az Árpád-ház uralkodói *(Rulers of the Árpád dynasty)*; I.P.C. KÖNYVEK Kft., 1996; ISBN 963 7930 973.
* Kristó, Gyula: Magyar honfoglalás - honfoglaló magyarok *(The Hungarians' Occupation of their Country - The Hungarians occupying their Country)*; Kossuth Könyvkiadó, 1996; ISBN 963-09-3836-7.

Категорија:Арпади
Категорија:Унгарски монарси
Категорија:Европски монарси од 9 век
Категорија:Несигурна година на раѓање
Категорија:Несигурна година на смрт