Ќелије (езеро)

**Ќелије** е вештачко езеро во Србија.

## Формирање на акумулација
лево|мини| Карта на акумулација на Ќелије
Акумулацијата Ќелије е проектирана во 1965 година како повеќенаменска, како дел од системот за заштита на Ѓердапското Езеро од седименти од ерозивно потекло и како извор за водоснабдување на Крушевац и околните региони, меѓу другите функции. При изградбата на браната, акумулацијата Ќелије во 1977 година е прогласена за извор од прв ранг за меѓурегионално и регионално водоснабдување. Реката Расина, на местото на широките Златарска долина, Златарска клисура и Ќелијска котлина, била блокирана во 1979 година со брана висока 55 метри, со што започнала формирањето. Пополнувањето на акумулацијата е завршено во 1980 година. На местото каде што денес се наоѓа езерото се наоѓало селото Златари кое поради преградувањето на реката Расина делумно било преместено и делумно потопено. Истиот случај беше и со езерото Ќелије, по кое е наречено езерото и чиешто село Васиќи се наоѓа на брегот на денешната акумулација. Проектираното полнење на акумулацијата е 50 години, полнењето на акумулацијата се очекува во 2021 година, а целосното полнење во 2029 година. ЈКП *Водовод Крушевац*, кој се снабдува со вода од езерото Келије, со своите активности се обидува да го продолжи животниот век на акумулацијата до 2050 година.

## Морфолошки и хидролошки одлики
Површината на езерото на кота со нормално забавување од 277 метри надморска височина изнесува 2,85, додека сливното подрачје е околу 600. На ниво на нормално забавување, должината на брегот е 21,7&nbsp;km, а коефициентот на дивергенција (K) е 4,3, што укажува на многу вовлечен брег. Просечниот годишен проток на Расина низ езерото при проектирањето бил околу 6 во секунда, а сега поради глобалното прегревање е околу 4,5 во секунда. Во езерскиот слив на ниво на нормално забавување се акумулирале околу 41 милиони m³ вода, сега по 40 години постоење, околу 38 милиони m³. Просечната длабочина на ниво на нормално забавување е околу 14 m, додека максималната длабочина на езерото е 41 m. Провидноста во зима е до 4 m.

Амплитудите на нивото на водата на езерото Ќелије зависат од количеството на врнежите и волуменот на искористената вода. Највисоки водостои се кон крајот на пролетта, а најниски кон крајот на летото и почетокот на есента. Во некои години зимските месеци се одликуваат и со ниски водостои, бидејќи протокот на вода во езерото е сведен на минимум. Во текот на летните денови температурата на површинскиот слој на водата е од 25 до 27&nbsp;°C, па затоа е погодна за пливање и спортови на вода. Во зима се воспоставува индиректна топлинска стратификација на водата, но мразот е исклучителен феномен само за време на постудени зими. Езерото Келије го посетуваат спортски риболовци, а повремено на него се организираат разни настани.

## Снабдување со вода
Од акумулацијата на Ќелије, 87% од граѓаните на Крушевац и околните населени места добиваат квалитетна вода за пиење повеќе од триесет години. Жителите на соседните општини: Ќиќевац, Варварин, Александровац и Трстеник со децении имаат проблеми со водоснабдувањето. Во согласност со тоа, локалната самоуправа на Крушевац во март 2011 г. започна проектот „Реконструкција на фабриката за вода во Мајдев“.

## Биоразновидност
Врз основа на податоците на Заводот за заштита на природата на Србија (2004), на подрачјето на езерото има:

* осум видови риби (најдоминантни се: гргеч, крап, костур и деверика)
* 17 видови водоземци и влекачи
* 31 вид на цицачи
* 117 видови птици (од кои 32 се тесно поврзани со водното живеалиште)
* 278 растителни видови

## Поврзано

* Список на езера во Србија

## Наводи

## Литература

* Мала енциклопедија Просвета (3 изд.). Београд: Просвета. 1985. ISBN 978-86-07-00001-2.  Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ)
* 

## Надворешни врски

* Риболовни езерски ќелии
* srbijadanas.com 17.01.2018

Категорија:Вештачки езера
Категорија:Езера во Србија