Вароша

**Вароша** () или **Мараш** (, некогаш се среќава и како *Kapalı Maraş*) — напуштена градска населба сместена во јужниот дел на крајбрежниот град Фамагуста (на турски Газимагуса) на островот Кипар, сега де факто дел од самопрогласената Турска Република Северен Кипар. Пред Турската инвазија на Кипар во 1974, Вароша била модерна туристичка населба во градот и имала околу 39 илјади жители. По инвазијата сите мештани пребегнале и населбата останала напуштена и под контрола на Турските вооружени сили. Денеска влезот во населбата е забранет. е област на Кипарски град Фамагуста, кој се наоѓа во Турска Република Северен Кипар. Пред Турска инвазија на Кипар, извршена во 1974, Вароша беше модерна и туристичка област на Фамагуста. Нејзините жители биле протерани од турската војска за време на инвазијата и оттогаш е напуштен. Областа на Вароша е 6,19 Km².

## Историја
Во 1970-тите, Фамагуста беше број еден туристичка дестинација на Кипар. За да се задоволи зголемениот број туристи, беа изградени нови хотели и големи згради. За време на својот врв, областа Вароша не само што беше првата туристичка дестинација на Кипар, туку, помеѓу 1970 и 1974 година, една од најпопуларните туристички дестинации во светот, станувајќи дестинација на избор за богатите и познати личности како што е Елизабет Тејлор , Ричард Бартон, Ракел Велч и Брижит Бардо.

## Одлики на Вароша
Главните одлики на областа Вароша ја вклучуваа авенијата Џон Ф. добро познати луксузни хотели, вклучително и „Кинг Џорџ хотел“, „Хотел Астериас“, „Грциан Хотел“, „Хотел Флорида“ и „Хотел Арго“ кој беше Елизабет миленик на Тејлор. Хотелот Арго се наоѓа во близина на крајот на „JFK Avenue“ свртен кон Протарас и заливот Fig Tree. Друга главна улица во Вароша беше „Леонидас“ (), голема сообраќајница што се протега западно од „Авенијата ЏФК“ кон „Виенскиот агол“. Леонидас беше главниот трговски центар на Вароша и улица за забава, со неколку барови, ресторани и ноќни клубови.

## Судски случаи

Според Кипарските Грци има 425 парцели на плажата Вароша, која се протега од хотелот Контандија до хотелот Златни Песоци. Комплетниот број на парцели во Вароша е 6082.

Има 281 случај на Кипарски Грци кои поднеле барање до Комисијата за недвижен имот (ИПЦ) на Северен Кипар за компензација.

n 2020 година, Кипарски Грци Деметриос Хаџихамбис поднесе тужба барајќи државна компензација за финансиските загуби.

## Од 1974 година до денес
По Турска инвазија на Кипар, на 20 јули 1974 година како одговор на државен удар „прогрчкиот“, кипарската грчка армија ги повлече своите сили во Ларнака . Турската армија напредуваше до Зелена линија, која е сегашната граница меѓу двете заедници. Неколку часа пред кипарската турска и грчка армија да разменуваат оган на улиците на Фамагуста, целото население, плашејќи се од масакр, побегна. Многу од неговите жители се засолниле на југ, во градовите Паралимни, Деринеја и Ларнака. Паралимни оттогаш стана нов главен град на област кипарски на Фамагуста.

Кога турската армија ја презеде контролата врз областа за време на инвазијата, тие го оградија. Оттогаш го забрани пристапот, освен за турската војска. Планот Анан би го вратил Вароша под контрола на кипарските Грци, но тоа никогаш не се оствари бидејќи беше отфрлено од гласачите на кипарските Грци на референдумот во 2004 година.

Причината поради која Вароша е напуштен е поради Резолуција 550 од Совет за безбедност на Обединетите нации (земено на 11 мај 1984 година),  кој наведува дека „недозволиви се обиди за населување во кој било дел на Вароша од кој било друг освен неговите жители“. Затоа, Турските вооружени сили (ТСК) не можат повторно да ја населат областа под нивна контрола, што доведе до напуштање на областа Вароша.

Отсуството на население, а со тоа и поправки, значи дека зградите малку по малку се рушат. Природата добива на сила, металот кородира, прозорците се кршат, а растенијата ги шират своите корени по ѕидовите и тротоарите. морски желки се исто така видени како ги несат своите јајца на нејзините напуштени плажи. Застапниците се замрзнати со стари возила од 1974 година, а неколку години откако беа напуштени, луѓето велат дека виделе светилки кои сè уште светат низ прозорците на празните згради.

Турската армија дозволува влез само на турската војска и персоналот на Обединетите нации од 2017 година.

Еден таков план за населување беше Планот Анан за повторно обединување на островот кој предвидуваше враќање на Вароша на првобитните жители. Но, ова беше отфрлено од Кипарските Грци на референдумот во 2004 година. Советот за безбедност на ОН Резолуцијата 550 вели дека таа „смета за недозволиви обиди за колонизација на кој било дел од Вароша од страна на лица кои не се негови жители и повикува на трансферот на оваа област на администрацијата на Обединетите нации“.

Европскиот суд за човекови права досуди меѓу 100.000 и 8.000.000 евра на осум Кипарски Грци за лишени од нивните домови и имот како резултат на инвазијата во 1974 година. Случајот беше поднесен заеднички од страна на стопанственикот Константинос Лордос и други, а главната пресуда во случајот Лордос датира од ноември 2010 година. Судот одлучи дека, во случајот на осум од апликантите, Турција го прекршила членот 1 од Протоколот 1 од Европската конвенција за човекови права за правото на мирно уживање во својот имот и, во случајот на седум од апликантите, Турција го прекршила членот 8 за правото на почитување на приватниот и семејниот живот.

Во отсуство на човечко живеалиште и одржување, зградите продолжуваат да се влошуваат. Со текот на времето, природата почнала да ги обновува делови од градот бидејќи металот кородира, прозорците се кршат, а растенијата се вкорениле на ѕидовите и тротоарите и дивеат во старите прозорски кутии. Во 2014 година, BBC објави дека Морските желки биле забележани како се гнездат на плажите во градот.

За време на кипарската ракетна криза (1997-1998), водачот на Кипарските Турци, Рауф Денкташ се закани дека ќе го преземе Вароша доколку кипарската влада не отстапи.

## Повторно отворање за цивилното население

Населението на Вароша беше 226 на пописот на Северен Кипар во 2011 година.

Во 2017 година, плажата Вароша беше отворена за ексклузивна употреба на Турци (и кипарски Турци и турски државјани).

Во 2019 година, Владата на Северен Кипар објави дека ќе го отвори Вароша за колонизација. На 14 ноември 2019 година, Ерсин Татар, премиерот на Северен Кипар, објави дека Северен Кипар има за цел да го отвори Вароша до крајот на 2020 година.

На 9 декември 2019 година, Ибрахим Бентер, генерален директор на администрацијата на верската фондација на кипарските Турци ЕВКАФ, изјави дека целиот Мараш/Вароша е во сопственост на ЕВКАФ. Бентер рече дека „ЕВКАФ може да потпише договори за изнајмување со кипарските Грци доколку прифатат дека оградениот град му припаѓа на Евкаф“.

На 22 февруари 2020 година, Кипар објави дека ќе стави вето на средствата на Европската унија на кипарските Турци доколку Вароша се отвори за зделки.

На 6 октомври 2020 година, Ерсин Татар, премиер на Северен Кипар, објави дека областа на плажата Вароша повторно ќе биде отворена за јавноста на 8 октомври 2020 година. Претседателот на Турција, Реџеп Таип Ердоган, рече дека Турција целосно ја поддржува Одлуката. Овој потег дојде пред претседателските избори во Северен Кипар во 2020 година, на кои Татар беше кандидат. Вицепремиерот Кудрет Озерсај, кој претходно работеше на повторното отворање, рече дека ова не е целосно повторно отворање на областа, дека тоа е едноставно едностран изборен трик на Татар. Неговата Народна партија се повлече од татарскиот кабинет, што доведе до колапс на владата на кипарските Турци. Главниот дипломат на ЕУ го осуди планот, опишувајќи го како „сериозно кршење“ на договорот на ОН за прекин на огнот. Понатаму, тој побара од Турција да ја прекине оваа активност. Генералниот секретар на ОН изрази загриженост поради одлуката на Турција.

Во октомври 2020 година, претседателот на Турција, Реџеп Тајип Ердоган, заедно со премиерот на самопрогласената Турска Република Северен Кипар (ККТЦ), Ерсин Татар , нареди повторно отворање на Вароша.

Речиси веднаш, на 9-ти тој месец, Советот за безбедност на Обединетите нации го потврди статусот на Вароша како што беше воспоставен во претходните резолуции на Советот за безбедност на Обединетите нации, вклучувајќи ја резолуцијата 550 (1984) и резолуцијата 789 (1992). Исто така, тој повтори дека не треба да се преземаат дејствија во однос на тој локалитет што не се во согласност со тие резолуции.

На 8 октомври 2020 година беа отворени некои делови на Вароша од Офицерскиот клуб на Армијата на Турците и Кипарските Турци до хотелот Златни Песоци.

На 27 ноември, Европскиот парламент ја повика Турција да ја повлече својата одлука за повторно отворање на дел од Вароша и да ги продолжи преговорите за решавање на кипарското прашање врз основа на би-комунална и бизонална федерација и ја повика Европската Унијата ќе воведе санкции против Турција, доколку работите не се сменат. Турција ја отфрли резолуцијата, додавајќи дека ќе продолжи да ги штити и своите права и на Кипарските Турци. Претседателството на Турската Република Северен Кипар, исто така, ја осуди резолуцијата.

На 20 јули 2021 година, Татар, претседателот на Северен Кипар, го најави почетокот на втората фаза од отворањето на Вароша. Тој ги охрабри кипарските Грци да поднесат барање до Комисијата за недвижности на Турската Република Северен Кипар за враќање на нивните имоти доколку имаат такви права.

Џамијата Билал Ага, изградена во 1821 година и деактивирана во 1974 година, беше повторно отворена на 23 јули 2021 година.

Како одговор на одлуката на владата Северен Кипар, претседателската изјава на Советот за безбедност на Обединетите нации од 23 јули рече дека населбата во кој било дел од напуштеното кипарско предградие Вароша, „од други лица освен жители, тоа е „недозволиво“. Истиот ден, Турција ја отфрли претседателската изјава на Советот за безбедност на Обединетите нации за Марас (Вароша) и рече дека овие изјави се засновани на грчко-грчка кипарска пропаганда, се неосновани и неосновани тврдења и не се во согласност со реалноста на островот. . На 24 јули 2021 година, Претседателството на Северен Кипар ја осуди претседателската изјава на Советот за безбедност на Обединетите нации од 23 јули, во која се наведува дека „ја гледаме и ја осудуваме како обид да се создаде пречка за носителите на правата на сопственост во Вароша да ги постигнат вашите права“.

До 1 јануари 2022 година, речиси 400.000 луѓе ја посетиле Вароша откако таа беше отворена за цивили на 6 октомври 2020 година.

На 19 мај 2022 година, Северен Кипар отвори плажа со должина од 600 метри X 400 метри на плажата Голден Сандс (од хотелот Кинг Џорџ до зградата Океанија) во Вароша за комерцијална употреба. Беа поставени шезлонги и чадори.

UNFICYP рече дека ќе ја подигне одлуката донесена од властите на кипарските Турци за отворање на тој дел од плажата во Вароша пред Советот за безбедност, рече во петокот портпаролот на мировните сили Алим Сидик. ОН објавија дека нивната „позиција за Вароша не е променета и внимателно ја следиме ситуацијата“.

Во октомври 2022 година, кипарските Турци објавија дека во градот ќе бидат отворени јавни институции.

## Културни референци
Вароша беше анализиран од Алан Вајсман во неговата книга *[[Светот без нас]]* како пример за незапирливата моќ на природата.

Режисерот Кипарски Грци Мајкл Какојани го опиша градот и ги интервјуираше неговите прогонети граѓани во филмот Атилас '74, произведен во 1975 година.

Во 2021 година, белоруската група Main-De-Gloire му посветува песна на овој град кој стана духовно место

## Галерија

Varoscha.jpg|Поглед на Вароша надвор од воените граници
Maraş (KKTC).JPG|Напуштени хотели во Вароша
FamagustaDistrict 01-2017 img04 Paralimni view of Varosha.jpg|Вароша, гледано од Паралимни, 2017 г.
File:VaroshaHotel.jpg|Еден од многуте трошни хотели кои беа напуштени во 1974 година.
File:Varosha2013.jpg|Во преден план е оградата што ја дели Вароша од пристапната област на заливот Фамагуста.
File:Famagusta2009 3.jpg|Вароша во 2009 г
File:Famagusta2009 2.jpg|Напуштени хотели во Вароша
File:FamagustaDistrict 01-2017 img04 Paralimni view of Varosha.jpg|Вароша во 2017 г
File:Kapalı Maraş 2-Kıbrıs.jpg|Вароша (турски: Мараш) под блокада од турска војска.
File:Varosha 2020 3.jpg|Ново [асфалтиран] пат], Calle Democracia и [зграда напуштени по нејзиното повторно отворање во 2020 година (белата зграда од десната страна е поранешното уметничко училиште)
File:Varosha 2020 teddy bear.jpg|Напуштена куќа во Вароша; Пред куќата е изнемоштено мечето.
Famagusta - Gazimagusa Geisterstadt Varosha 07.jpg|вароша
Cyprus - Famagusta Varosha 01.JPG|влез на вароша
Cyprus - Famagusta Varosha 09.JPG|Вароша забранета воена област
Cyprus - Famagusta Varosha 07.JPG|Стара црква во Вароша
Varosha - Maras.jpg|окружна поделба
Cyprus - Famagusta Varosha 08.JPG|забрането фотографирање
Varosha look from Greek side.JPG|Не може да влезе во Вароша поради мини
Varosha empty hotels.JPG|Празните хотели во Вароша
Cyprus - Famagusta Varosha 03.JPG|Празни продавници во Вароша
Cyprus - Famagusta Varosha 04.JPG|Празни куќи во Вароша
Varosha 2016 1.jpg|Напуштени хотели на плажа (2016)
Verosia 2013.JPG|Напуштени хотели (2013)
Varosha 2016 5.jpg|Ноќна забава на плажа (2016)
Cyprus - Famagusta Varosha 05.JPG|Напуштена Вароша
Varosha 2016 3.jpg|Напуштени хотели
Varosha 2016 4.jpg|Напуштени хотели на плажа (2016)
Crumbling hotel facade in Varosha 2012.JPG|Напуштени хотели
Varoscha.jpg|Вароша
Kapalı Maraş 2-Kıbrıs.jpg|Варошкиот Турчин под блокада од турската војска


## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Вароша: Напуштениот туристички ресорт. 14 јануари 2014. *BBC*.
* Кипар се надева дека преговорите за повторно обединување ќе оживеат туристички ресорт со 0 жители. 31 август 2015. *The New York Times*.

Категорија:Напуштени градови