Трилер

[мини|225x225пкс| Заедничка тема во трилерите вклучува невини жртви кои се занимаваат со противници, како што се гледа во филмот на Хичкок ''[Ребека* (1940), каде г-ѓа. Данверс се обидува да ја убеди г-ѓа Де Винтер да скокне и да се самоубие. ]]
*'Филмскиот трилер**, познат и како **филм со неизвесност** или **трилер со неизвесност**, е широк [[филмски жанр]] што предизвикува возбуда и неизвесност во публиката. Неизвесниот елемент кој се наоѓа во повеќето парцели на филмови е особено искористен од режисерот во овој жанр. Тензијата се создава со одложување на она што публиката го гледа како неизбежно и се гради преку ситуации што се закануваат или каде бегството се чини невозможно.

Прикривањето на важни информации од гледачот, и сцените со тепање  и бркање се вообичаени методи. Животот обично се заканува во трилер филм, како на пример кога протагонистот не сфаќа дека влегуваат во опасна ситуација. Ликовите на трилер филмовите се конфликтни едни со други или со надворешна сила, што понекогаш може да биде и апстрактно. Протагонистот обично е поставен против проблем, како што е бегство, мисија или мистерија.

Трилер филмовите обично се хибридизираат со други жанрови; хибриди најчесто вклучуваат: [[Акција (жанр)|акциони]] трилери, авантуристички трилери ,и научно фантастични трилери. Филмските трилери исто така имаат блиска врска со [[Хорор (филм)|хорор филмовите]] и предизвикуваат тензија. Во заговор за криминал, трилер филмовите се фокусираат помалку на злосторникот или детективот и повеќе на создавање на суспензија. Вообичаени теми вклучуваат, тероризам, политички заговор, извршување и романтични триаголници кои водат до убиство.

Во 2001 година, [[Американски филмски институт|Американскиот филмски институт]] го направи својот избор на првите 100 најголеми американски филмови со највеќе предизвикувачки адреналин на сите времиња .  400-те номинирани филмови требале да бидат американски филмови чии возбудувања го „оживеаа и збогатија филмското наследство на Америка“. АФИ, исто така, побара од поротниците да размислат за „вкупното влијание што предизвикува адреналин на уметноста и занаетот на филмот“.

== Историја ==
[[Податотека:Rear Window film poster.png|мини|221x221пкс| Добивајќи четири [[Филмска награда на академијата на САД|номинации за Академска награда]], ''Задниот прозорец'' се смета за еден од најдобрите  на Хичкок и еден од најголемите филмови досега направени . ]]
Еден од најраните трилер филмови беше комедијата на Харолд Лојд, Безбедност Последно! (1923 г.), со лик кој извршувал храбар трик на облакодер. Првиот трилер на [[Алфред Хичкок]] беше неговиот трет [[нем филм]]„Ложаџијата: Приказна за лондонската магла“(1926), приказна со сомнителен Џек д рипер . Следниот трилер беше „ Уцена“ (1929), неговиот и првиот звучен филм на Велика Британија. Неговите извонредни трилери од 1930-тите се „Човекот кој знаеше премногу“ (1934), „39 чекори“ (1935) и „Лејдис ваниш“ (1938), овие два се рангираа меѓу најголемите британски филмови на 20 век .

Еден од најраните шпионски филмови беше „ ''[[Шпиони]]те'' “ на [[Фриц Ланг]] (1928), прва независна продукција на режисерот, со анархистички меѓународен заговорник и криминален шпионски лик по име Хаги (Рудолф Клајн-Рог), кој го гони добар човек Агент бр. 326 (Вили Фритш) - овој филм ќе биде инспирација за идните филмови на Џејмс Бонд . „Германскиот филм М“ (1931), во режија на Фриц Ланг, го глумеше Питер Лоре (во неговата прва филмска улога) како криминална девијантка која пленува деца .

=== 1940-ти до 1960-ти ===
Хичкок ги продолжил своите трилери на неизвесност, режирајќи ги „ Странски дописник“ (1940), Оскаровецот „Ребека“ (1940), „Сомнежот“ (1941), „Саботеур“ (1942) и „Сенката на двобојот“ (1943), што беше личен фаворит на Хичкок. Забележителни филмови што не се на Хичкок од 1940-тите вклучуваат „Спиралното скалило“ (1946) и „Извинете, погрешен број“ (1948).

Во доцните 40-ти години на минатиот век, Хичкок го додаде Техникол во своите трилери, сега со егзотични локали. Првиот  филм на Хичкок бил „Јаже“ (1948). Тој стигна до зенитот на својата кариера со успех на класични филмови како што се, ''[[Туѓинци во воз (филм од 1951)|Strangers on a Train]]'' (1951), ''[[Повикај М заради убиство|Dial M For Murder]]'' (1954), ''[[Заден прозорец (филм од 1954)|Заден прозорец]]'' (1954) и ''[[Вертиго (филм од 1958)|Вертиго]]'' (1958). Не-Хичкок трилери од 1950-тите години вклучуваат„Ноќта на ловецот“ (1955) - единствениот филм на Чарлс Лаутон како режисер и трилерот за злосторства на Орсон Велес, ''[[Допирот на злото (филм од 1958)|Допир на злото]]'' (1958).

„Peeping Tom“ (1960) на режисерот Мајкл Пауел го прикажал Карл Боем како психопатичен снимател. По класичните филмови од 1950-тите Хичкок, тој го произвел ''[[Психо|„Психо“]]'' (1960) за осамен, мајко-фиксиран сопственик и препаратор на [[мотел]]от . Кејп Страв од Џеј Ли Томпсон (1962), со Роберт Мичум, се закануваше со екс-контејнот кој бара одмазда. Познат трилер за време на објавувањето бил „ ''[[Почекај додека се стемни|Чекај до мрак“]]'' (1967) од режисерот Теренс Јанг, со Одри Хепберн како жртва која е слепа жена во нејзиниот стан во Менхетен.

=== 1970-ти до 1980-ти ===
Во седумдесеттите години на минатиот век, се зголеми насилството во жанрот на трилер, започнувајќи со канадскиот режисер Тед Котчев, „ Буден во Фрајт“  (1971), кој скоро целосно се преклопил со жанрот за хорор,Френзи (1972), првиот британски филм на Хичкок во скоро две децении, кој доби рејтинг (R) за својата злобна и експлицитна сцена задушување.

Еден од првите филмови во врска со тоа што еден обожавател е вознемирувачки опседнат со својот идол било режисерското деби на [[Клинт Иствуд]], „Play Misty for Me“(1971), за ди-џеј во  во Калифорнија што го гони вознемирениот женски слушател ( Џесика Волтер ). ''[[Ослободување (филм од 1972)|Ослободување]] на'' ''[[Џон Бурман]]'' (1972) ја следи опасната судбина на четворицата јужни стопанственици за време на викенд-патувањето. Во филмот „Разговор“ од [[Френсис Форд Копола]] (1974), експерт за помагала на грешки ( Ген Хакман ) систематски открил скриено убиство, додека тој  бил шпиониран.

Приказот „ ''[[Погледот на Паралакс (филм од 1974)|Погледот на Паралакс]]'' “ на [[Алан Пакула]] (1974) раскажал за заговор, предводен од корпорацијата Паралакс, околу убиството на [[Сенат на Соединетите Американски Држави|американскиот кандидат]] за претседател на САД, за кого сведочел истражниот известувач Џозеф  (Ворен Бити ). Научнофанатастичниот трилер на Питер Хиам, Јарец Еден(1978) предложил владин заговор да ја лажира првата мисија на [[Марс (планета)|Марс]] .

[[Брајан де Палма|Брајан Де Палма]] обично имал теми на вина, воајеризам, параноја и опсесија во неговите филмови, како и такви елементи на заговор како што е убивање на главниот лик рано, менување на гледиштата и секвенци во сон. Неговите извонредни филмови вклучуваат сестри (1973); Опсесија(1976), која беше малку инспирирана од ''Вертиго'' ; ''[[Обучена да убива]]'' (1980); и трилерот за атентат ''[[Блоу аут (филм од 1981)|Блоу аут]]'' (1981).

=== 1990-тите и понатака ===
Во раните 90-ти години, трилерите повторувале елементи на опсесија и заробени протагонисти кои мора да најдат начин да ги избегнат канџите на непријателот - овие уреди влијаат врз голем број трилери во следните години. Мизеријата на Роб Рејнер(1990), заснована на книга на [[Стивен Кинг]], ја претставуваше Кети Бејтс како неизбалансирана обожавателка која го тероризира неспособниот автор ( [[Џејмс Кан]] ) кој е на нејзина грижа. Другите филмови ги вклучуваат „''The Hand That Rocks the Cradle''“ на Кертис Хансон (1992) и ''[[Незаконски влез (филм од 1992)|Незаконски влез]]'' (1992), во која глуми Реј Лиота .

Детективи / агенти на ФБИ кои ловат сериски убиец беше уште еден популарен мотив во 1990-тите. Познат пример е најдобриот трилер за криминал на [[Џонатан Дем]]с, ''[[Кога јагнињата ќе стивнат (филм)|Кога јагнињата ќе стивнат]]'' (1991) - во кој младиот [[Федерално истражно биро|агент на ФБИ,]] Кларис Старлинг( [[Џоди Фостер]] ) се впушта во психолошки конфликт со канибалистичкиот психијатар по име [[Ханибал Лектор]] ( [[Ентони Хопкинс]] ) при пронаоѓањето на [[Сериски убиец|серискиот убиец]] Буфало Бил и трилерот за злосторства на Дејвид Финхер, Седум (1995), за потрагата по сериски убиец, кој повторно ги донесува [[Седум смртни гревови|седумте смртни гревови]] .

Друг забележителен пример е психолошкиот трилер на [[Мартин Скорсезе]], ''[[Островот Шатер]]'' (2010), во кој американскиот маршал мора да испита психијатриска установа откако еден од пациентите необјасниво исчезнал.

Во последниве години, трилерите честопати се преклопуваа со жанрот на хорор, имајќи повеќе грозно / садистичко насилство, бруталност, терор и застрашувачки сцени. Неодамнешните филмови во кои се случи ова вклучуваат Дистурбија (2007), Рајско Езеро(2008), Последната куќа од лево (2009), П2 (2007), Заробеништво (2007), слободно место (2007) и Тивко место ( 2018). Акционите сцени, исто така, добиле поопширни соработки во трилеровиот жанр. Филмови како Непознат (2011), Заложник (2005) и Cellular(2004) преминаа во жанрот: акција.

== Под-жанрови ==

=== Акционен трилер ===
**Акциониот трилер** е мешавина од [[Акција (жанр)|акција]] и трилер во кој протагонистот се соочува со опасни противници, пречки или ситуации кои тој / таа мора да ги победи. Акционите трилери обично содржат трка против часовникот, оружје и експлозии, чести насилства и јасен антагонист. Примерите вклучуваат: , ''[[Валканиот Хари (филм)|Валканиот Хари]]'', ''[[Грабната]]'', , ''[[Темниот витез]]'', ''[[Казино Ројал (филм)|Казино Ројал]]'', ''[[Шкафче на болката]]'',  ''[[Терминатор (филм)|Терминатор]]'',  серијалот Die Hard и серијата Bourne .

=== Трилер-комедија ===
**Трилер-комедија** е жанр што комбинира елементи на хумор со неизвесност. Во ваквите филмови спаѓаат Сребрен поток, д-р Странгелов, ''[[Шарада (филм)|Шарада]]'', Кис Бас Бенг Бенг, Во Бриж, г-дин и г-ѓа. Смит, Грос Поинт Бланк, Тенкиот човек, Големиот фикс, Списокот на џебови (филм) и Лејди исчезнува .

**Трилер на заговор**- жанр во кој херојот се соочува со голема, моќна група на непријатели чија вистинска мерка само тој ја препознава. ''[[Ракописот на Чанселор]]'' и ''Аквитанската прогресија'' од [[Роберт Ладлам]] спаѓаат во оваа категорија, како и филмовите како „Разбудете се“, „ Змиските очи“, „Кодот на Да Винчи“, „ Ег на темнината“, и ''[[Апсолутна моќ (филм)|Апсолутна моќ]].'' 

=== Крими-трилер ===
**Крими-трилер** како жанр е хибриден вид на филмови за криминал и трилер, кој нуди сомнителна сметка за успешно или неуспешно дело или злосторство. Таквите филмови честопати се фокусираат на криминалецот наместо на полицаецот. Централните теми вклучуваат сериски убијци / убиства, грабежи, бркања, престрелки, хеитисти и двојни крстови . Некои примери на крими-трилери кои ги вклучуваат убијците се: Седум,  Нема земја за старци, топлина, Нова Џек Сити, на јагнињата ќе стивнат, Untraceable, Mindhunters,  Бакни ги девојките, Попат дојде пајак, Обезбедување, и Копикат .  Примери на трилери на криминал кои вклучуваат бегства или грабежи се Јунглата на асфалт,  Резултат,  Рифифи, Етпарапмент,  Топлина и Убиство .

=== Еротски трилер ===
**Еротски трилер** е трилер филм кој има акцент на еротизмот и каде што половиот однос игра важна улога во заговорот. Жанрот стана популарен уште од 1980-тите и растот на навлегувањето на пазарот во VCR. Во жанрот спаѓаат филмови како''[[Море на љубовта (филм од 1989)|Море на љубовта]]'', ''[[Клои (филм)|Клои]]'', ''[[Обучена да убива]]'', ''[[Очи широко затворени]]'', и  ''[[Страст, внимание (филм)|Страст, внимание]]''.

=== Giallo ===
**Giallo** е италијански трилер филм кој содржи елементи на мистерија,криминална фантастика, разубавувач, психолошки трилер и психолошки хорор . Се занимава со непознат убиец убивајќи луѓе, при што протагонистот треба да открие кој е убиецот. Жанрот бил популарен во доцните 1960-ти - доцните 1970-ти и сè уште се произведува денес, иако е тоа поретко. Примерите вклучуваат: девојкате што знаеше премногу, крв и црна чипка, длабоко црвена, црвена кралица убива седум пати, Тенебра, опера и несоница .

=== Правен трилер ===
**Правниот трилер** е филм за неизвесност во кој главните ликови се адвокатите и нивните вработени. Самиот систем на правда е секогаш голем дел од овие дела, на моменти скоро функционирајќи како еден од ликовите. Примерите ги вклучуваат „Пеликан бриф“, „ ''[[Претпоставено невин (филм од 1990)|Претпоставено невин“]]'',порота, клиент, адвокат на Линколн, непријателски сведок и нем сведок .

=== Политички трилер ===
**Политичкиот трилер** е вид филм во кој херојот мора да обезбеди стабилност на владата. Успехот на Седум дена во мај (1962) од Флечер Кнебел, Денот на чакалот (1971) од Фредерик Форсит, и кандидатот за манџуријан (1959) од Ричард Кондон го основаа овој субжанр. Други примери ги вклучуваат: ''[[Озлогласена (филм од 1946)|Озлогласена]]'', ''[[Преведувач (филм)|Преведувач]]'', ''[[Доказ за живот (филм)|Доказ за живот]]'', и ''[[Писател од сенка]].''

=== Психолошки трилер ===
**Психолошки трилер**  психолошки вид на филм (сè до насилното разрешување), конфликтот меѓу главните ликови е психички и емотивен наместо физички. Ликовите, случајно или по сопствена љубопитност, се доведуваат во опасен конфликт или ситуација што не се подготвени да ја решат. Да ги надминат своите брутални непријатели ликовите не се потпираат на физичката сила, туку на нивните ментални ресурси. Овој подвин обично има елементи на драма, бидејќи постои длабок развој на реални ликови кои мора да се справат со емотивни борби. Филмовите на [[Алфред Хичкок]] „  и „ ''[[Туѓинци во воз (филм од 1951)|Туѓинци во воз“]]'', како и бизарното и влијателното ''[[Син сомот]] на'' [[Дејвид Линч]], се значајни примери од типот, како што се ''[[Талентираниот господин Рипли|Талентираниот г-дин Рипли]]'', ''[[Машинист (филм)|Машинист]]'', , ''[[Островот Шатер]]'', ''[[Исчезната (филм)|поминато]]'', , ''[[Дивата река (филм од 1994)|Дивата река]]'', и ''[[‘Рт на Стравот|<nowiki/>'Рт на Страв]]'',

=== Социјален трилер ===
**Социјалниот трилер** е [[Трилер (жанр)|трилер]] кој користи неизвесност за да се зголеми вниманието со злоупотребите на моќта,како на пример угнетување во општеството. Овој нов субжанр се здоби со озлогласеност во 2017 година со објавувањето на „ ''[[Бегај (филм)|Бегај“]]'' . Другите примери вклучуваат Tall Man, ''[[Валкани слатки работи]]'', ''[[Паразит (филм од 2019)|Паразит]]'' и The Constant Gardner.

=== Шпионски филм ===
**Шпионски филм** е жанр во кој главниот лик е генерално агент на владата, кој мора да преземе насилни активности против агенти на соперничка влада или (во последниве години) терористи. Субжанрот честопати се занимава со темата шпионажа на реален начин (како во адаптациите на романите на Leон Ле Каре ). Тоа е значаен аспект на британското кино, со водечки британски режисери, како [[Алфред Хичкок]] и Керол Рид, кои даваат значителни придонеси и многу филмови поставени во британската тајна служба . Трилери во рамките на оваа подгрупа ги вклучуваат Керол Рид, кои даваат значителни придонеси и многу филмови поставени во британската тајна служба .Берлин Експрес, Шпионската игра, Хана, Предавник, Тинкер Тајлер Војник Спион, Турист, Паралакс Поглед, Опашка од Панама, Невозможна Мисија, Непознато, Регрут, франшиза Џејмс Бонд, Долг, Добриот Пастир, и три дена на кондорот .

=== Натприроден трилер ===
**Натприродните трилери**  вклучуваат небесен елемент (како фантазија или [[Натприродно|натприродна моќ]] ) измешан со напнатост, неизвесност или пресврт. Понекогаш протагонистот или негативецот има одредена психичка способност и супер моќ. Примерите ги вклучуваат филмовите: ''[[Паднати (филм)|Паднати]]'', Честота, Во соништата,  Флетилинери, Скалилата на Џејкоб, Клучот на скелетот,  Што лежи под, Нераскинливо, Шесто сетило,  Подарокот,  Мртва зона, и Рогови .

=== Техно-трилер ===
**Техно трилер''' е незгоден филм во кој манипулацијата со софистицирана технологија игра значајна улога. Примерите вклучуваат: тринаесеттиот кат, јас, робот, изворен код, орелово око, супернова, хакери, мрежата, Futureworld, eXistenZ и виртуозност .

## Поврзано

* 100 години на АФИ ... 100 возбудувања

## Белешки

## Наводи

* 

## Дополнителна литература

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Категорија:Трилери