Пелистер

thumb|230px|Пелистер - 2601 м
[right|мини|десно|250п|[Молика|Молики во националниот парк Пелистер]]
**Пелистер** — највисокиот врв на Баба Планина, а со своите 2.601 м надморска височина, претставува трет највисок планински врв во Македонија. Често името на врвот Пелистер, се користи и како име за самата Баба Планина и синоним за градот Битола. Пелистер е воедно прогласен за национален парк во 1948 година, тој има вкупна површина од 17.150 хектари и географската положба на паркот е 40°57’ СГШ и 21°14’ ИГД. Го опфаќа врвот Пелистер и се протега на падините на Баба Планина.

## Потекло на името

Името Пелистер води потекло од антиката, односно најверојатно е дадено од древномакедонските племиња, Пелагонци и Линкестиди кои живееле непосредно под планината Баба, во овој дел од рамнината Пелагонија. Меѓу народот постои и легенда дека името Пелистер доаѓа од зборовите „пет лисје“. Кованицата бели+стени= белистени=пелистер е една од можните варијанти за потеклото на името Пелистер.
Исто така, има мислење дека името „Пелистер“ е кованица од бел+истер = бел-истер = пелистер. Како аналогија се зема името на полуостровот Истра и ред други топоними, ороними и сл. од претсловенско време, од т.н. старовенетски период. Значењето на „истер“ и ден-денес во македонскиот јазик како и милениуми претходно се употребува, означувајќи нешто што е истерано, извишено, било во висина, било во море и сл. Колку за потсетување, старото име на реката Дунав е исто така Истер!

Истото име го носи и планината Пелистер (, *Лакмос* или **', ''Перистери'') на пограничното подрачје меѓу [[Епир]] и [[Тесалија]] како продолжеток на венецот [[Пинд]].

== Географија ==
[[Податотека:Во шумата на Баба 2015.jpg|мини|десно|300п|Шума на планината Баба]]
**Националниот парк „Пелистер“** се наоѓа во југозападниот дел на [[Република Македонија]] и зафаќа површина од 17.150 [[хектар]]и. Прогласен е во [[1948]] година како прво заштитено природно богатство во Македонија. Повторно е прогласен и неговата територија е зголемена за околу 6.500&nbsp;ха со закон во декември 2007 година. Се одликува со поголем број врвови и возвишенија повисоки од 2000 метри, кои меѓу себе се раздвоени со длабоки долини. Највисок врв е Пелистер (2601&nbsp;м). Од земјишните облици на Пелистер највпечатливи се т.н. камени реки. Тоа се наклони на релјефот исполнети со блокови од стени со различен состав.

== Хидрографија ==
Од [[хидрографија|хидрографските]] објекти, со посебна природна привлечност се двете леднички езера, [[Пелистерски Очи]] — Големото и Малото Езеро на Пелистер, исто познати како „Горски Очи“.

== Флора и Фауна ==
[[Податотека:Pelister, na pat kon Pelister A01.jpg|мини|лево|Дел од флората на Пелистер.]]
Растителниот свет на Пелистер е мошне разнообразен, па оттаму и неговото конкретно ботаничко значење. Тука растат 88 дрвни видови, што претставува 29% од вкупната [[дендрофлора]] на Македонија. Во растителноста на НП Пелистер се среќаваат 21 растителна заедница, од кои 8 се шумски, а 13 тревни заедници.  Од шумските дрвни видови најголема вредност има [[молика]]та — домороден вид на петтоигличест бор со терцијарна старост којшто расте само на неколку планини на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. Висинскиот распон на распространувањето на моликата на Пелистер е од 600 до над 2200 метри.

НП Пелистер претставува класично наоѓалиште за повеќе од 20 растителни видови, од коишто 2 се месни ендемити. Од [[’рбетници]]те се среќаваат: 10 видови [[водоземци]], 15 [[влекачи]], 91 вид [[птици]] и 35 видови [[цицач]]и. Од [[риба|рибите]], значајно е да се истакне присуството на пелистерската ендемска [[поточна пастрмка]] (''Salmo trutta peristericus'') и пелагониската поточна пастрмка (''Salmo trutta pelagonicus'').

==Ендемски видови==
**Фауна:**
*Salmo trutta peristericus (поточна пастрмка)
*Salmo trutta pelagonicus (поточна пастрмка)
*Iliodromus peristericus (остракоди)
*Eucypris diebeli (остракоди)
*Niphragus pancici peristericus (амфиподното ракче)-Големо Езеро
*Arcticocampus macedonicus (харпактикоидното ракче)
*Brachydesmus peristerensis (пелистерската стоногалка) 
*Alpaeus macedonica (тврдокрилните инсекти)
*Cychrus attenuatus peristericus (тврдокрилните инсекти)
*Duvaliotes peristericus (тврдокрилните инсекти)
*Platyduvalius macedonicus (тврдокрилните инсекти)
*Trechus hajeki (тврдокрилните инсекти)
*Scythris crypta (мали пеперутки) 
*Scythris similis (мали пеперутки)
*Hadena clara macedonica (ноќната пеперутка)
**Флора:'''
*Alchemilla peristerica (пелистерската небесна роса)
*Sempervivum octopodes (еден од двата ендемски видови на пази куќа)
*Jovibarba heuffelii var (еден од двата ендемски видови на пази куќа)
*Crocus pelistericus (пелистерската качунка)
*Festuca pelisterica (пелистерската власеника)

## Пелистер како мотив во уметноста
* „Пелистер и Молика“ — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.

## Галерија

Податотека:Malo ezero, Pelister izgrejsonce.jpg|Поглед на Малото Езеро на изгрејсонце
Податотека:Pelister od Pelagonija.JPG|Пелистер обвиен во магла погледнат од Пелагонија
Податотека:Prespansko ezero od Pelister vo zima.jpg|Пелистер во зима
Податотека:Zimski greben na Pelister.JPG|Зимски гребен на Пелистер
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 06.jpg|Молика на Пелистер
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 69.jpg|Шумска патека
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 68.jpg|Камена река


## Поврзано
* Баба Планина
* Пелистер — истоимена планина во Епир и Тесалија

## Наводи

## Надворешни врски
* Национален парк Пелистер
*360° визуелна прошетка

Категорија:Национални паркови во Македонија
Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Планини во Македонија