Земја на Кралицата Мод

**Земја на Кралицата Мод** () — регион на Антарктикот со околу   за кој Норвешка тврди дека е нејзина зависна територија. Се граничи со Британската антарктичка територија за која се тврди дека на 20-тиот западен меридијан и со Австралиска Антарктичката Територија на 45-тиот источен меридијан. Дополнително, на 12 јуни 2015 година била припоена уште една мала површина. Позиционирана на Источен Антарктик, сочинува околу една петтина од континентот и е именувана по норвешката кралица Мод Велшка (1869–1938).

Во 1930 година, Норвежанецот Јалмар Рисер-Ларсен станал првиот човек за кој се знае дека стапнал на територијата. На 14 јануари 1939 година, територијата била преземена од Норвешка. На 23 јуни 1961 година, земјата стана дел од Антарктичкиот договор, со што станала демилитаризирана зона. Територијата е една од двете барања на Антарктикот поднесени од Норвешка, а другата е островот Петар I. Тие се управувани од Одделот за поларни прашања на норвешкото Министерство за правда и јавна безбедност во Осло.

Поголемиот дел од територијата е покриена со ледената покривка на Источен Антарктик, а висок леден ѕид се протега низ нејзиниот брег. Во некои области подалеку во ледената покривка, планинските венци се пробиваат низ мразот, овозможувајќи им на птиците да се размножуваат и да расте ограничена флора. Регионот е поделен на, од запад кон исток, Брегот на Принцезата Марта, Брегот на Принцезата Астрид, Брегот на Принцезата Рагнхилда, Брегот на Принцот Харалд и Брегот на Принцот Олав:

Водите покрај брегот се нарекуваат Море на Кралот Хокон VII.

Нема постојано население, иако има 12 активни истражувачки станици во кои се сместени најмногу околу 40 научници, бројките варираат во зависност од сезоната. Шест се зафатени во текот на целата година, додека останатите се сезонски летни станици. Главните аеродроми за интерконтинентални летови, соодветни  со Кејптаун, Јужна Африка, се аеродромот Трол, во близина на истражувачката станица Норвешки Трол и пистата на руската станица Новолазаревскаја.

## Географија
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Southern Drygalski Mountains.jpg/220px-Southern Drygalski Mountains.jpg|алт=Photograph of a barren mountainscape, with snow surrounding black peaks|лево|мини| Дригалски планини, составен опсег на Орвиновите Планини
Земјата на Кралицата Мод се протега од границата со Коутс на запад до границата со Ендербиевата Земја на исток и е поделена на Брегот на Принцезата Марта, Принцезата Астрид, Принцезата Рагнхилд, Принцот Харалд и на Принцот Олав. Се проценува дека територијата зафаќа околу . Границите на барањето, изнесени во 1939 година, не ги поправиле северните и јужните граници освен како „*копнена плажа на Антарктикот... со земјата што се наоѓа надвор од оваа плажа и морето подалеку*“.  Морето што се протега покрај брегот помеѓу надолжните граници на земјата на кралицата Мод генерално се нарекува Море на кралот Хокон VII.

На брегот нема земја без мраз, која се состои од 20 до 30 метри леден ѕид речиси низ целата територија. Така е можно само да се спушти од брод на неколку места. Околу 150 до 200 метри од брегот, карпести врвови ја пробиваат ледената капа, самата на средна висина од околу 2.000 метри надморска височина, со највисока точка од 3,148 метри во планините Мухлиг-Хофман. Другите главни планински венци се Хајмефронтовиот Масив, Орвиновите Планини, Волтатовите Планини и Сор Рондане.

Геолошки, во Земјата на кралицата Мод доминира прекамбриската гнајса, формирана пред создавањето на суперконтинентот Гондвана. Планините се состојат претежно од кристални и гранитни карпи, формирани &nbsp;500 до 600&nbsp;Ма во пан-африканската орогенеза за време на Гондвана. Во најоддалечените западни делови на територијата има помлади седиментни и вулкански карпи. Истражувањето за дебелината на мразот открило дека без мразот, брегот би бил сличен на оние на Норвешка и Гренланд, со длабоки фјордови и острови.

## Историја
### Рана активност
Земјата на кралицата Мод била првиот дел од Антарктикот што бил забележан, на 27 јануари 1820 година од Фабијан фон Белингсхаузен. Сепак, бил меѓу последните што биле истражени, бидејќи барало авиони во комбинација со бродови да преземат систематско истражување. Раните норвешки истражувачки активности на Антарктикот целосно се потпирале на експедиции за ловење китови и пломби финансирани од сопственици на бродови, особено од Кристен Кристенсен и неговиот син Ларс. Првите две норвешки експедиции биле извршени со запечатување бродови во 1892-93 и 1893-94 година. Додека тие првенствено биле испратени за можности за истражување, запечатување и лов на китови, тие исто така вршеле и научни истражувања. Понатамошни норвешки експедиции биле спроведени во првите децении на 20 век.

Роалд Амундсен за Норвешка ја презел Антарктичката Висорамнина, како висорамнината на кралот Хокон VII кога неговата експедиција станала првата што стигнала до Јужниот пол на 14 декември 1911 година. Бил мапиран како кружна територија што го опфаќа платото околу Јужниот пол, вклучувајќи ја целата земја над географската ширина 85° јужен меридијан. Сепак, приближно истата област ја барале Британците како платото на кралот Едвард VII, што било во судир со норвешкото тврдење. Тврдењето на Амундсен никогаш не било официјално потврдено од норвешката влада.
[врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Hjalmar Riiser-Larsen (1890-1965), Norwegian aviator, explorer and businessman (small).jpg|алт=Old photograph of Riiser-Larsen, wearing an airforce cap.|мини|[Јалмар Ризер-Ларсен, авијатичар и поларен истражувач кој истражувал голем дел од Земјата на кралицата Мод.]]
Името Земја на Кралица Мод првично било применето во јануари 1930 година на земјата помеѓу 37°И и 49°30′И, откриена од Јалмар Ризер-Ларсен и Фин Лицов-Холм за време на експедицијата на Ларс Кристенсен во *Норвегија* од 1929-30 година. Името го добила по норвешката кралица Мод од Велс, сопруга на тогашниот крал Хокон VII. Територијата била истражена понатаму за време на експедицијата во *Норвегија* од 1930–31 година. Во текот на оваа сезона на китови, вкупно 265 китоловци, главно норвешки, работеле на брегот на Земјата на кралицата Мод. Во истата сезона, Ризер-Ларсен ги открил Брегот на Принцот Олав, Брегот на Принцезата Марта и Брегот на Принцезата Рагнхилд од воздухот. Капетанот Х. Халворсен од китоловецот *Севиља* во исто време независно го открил Брегот на Принцезата Астрид. Шест години подоцна, за време на експедицијата на Кристенсен од 1936-1937 година, Виго Видерое прелетал и го открил Брегот на Принцот Харалд. Преговорите со британската влада во 1938 година резултирале со тоа што западната граница на земјата на кралицата Мод била поставена на 20° западен меридијан.

Претензијата на Норвешка била оспорена од Германија, која во 1938 година ја испратила германската експедиција на Антарктикот, предводена од Алфред Ричер. Бродот „Швабенланд“ стигнал до мразот кај Антарктикот на 19 јануари 1939 година  За време на експедицијата, површина од околу   бил фотографиран од воздух од Ричер,. Германија на крајот се обидела да ја преземе територијата што ја истражувал Ричер под името Нова Швабија, но го изгубила секое право на земјата по нејзиниот пораз во Втората светска војна.

На 14 јануари 1939 година, пет дена пред пристигнувањето на Германија, Земјата на кралицата Мод била анектирана од Норвешка, со кралски декрет:Примарната основа за анексијата биле норвешките истражувања и потребата да се обезбеди пристап на норвешката индустрија за лов на китови во регионот. Научните операции биле исто така основа, при што норвешките придонеси за меѓународната поларна наука се протегале до крајот на 19 век. Дополнително, Норвешка била принудена да се бори со конкурентните побарувања направени од Обединетото Кралство и други земји во годините пред норвешкото барање, вклучително и новата закана од германските побарувања во Земјата на кралицата Мод. Норвешкото барање понекогаш се нарекувало „Сектор Буве“, што произлегува од претходно припоениот остров Буве. Во текот на 1946 и 1947 година, огромни области на Земјата на кралицата Мод биле фотографирани за време на експедицијата на Ричард Евелин Берд. Во 1948 година, Норвешка и Обединетото Кралство се согласиле да ја ограничат Земјата на кралицата Мод на должина од 20°W до 45°E, и дека брегот Брус и Коатс требале да се вклучат во норвешка територија.

### Подоцнежни случувања
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Untersee (Wohlthatmassiv).jpg/220px-Untersee (Wohlthatmassiv).jpg|лево|мини| Езерото Антерси во земјата на кралицата Мод. Поглед кон планината Бастеи.
Норвешко-британско-шведската антарктичка експедиција од 1949-52 година била првата меѓународна научна експедиција на Антарктикот. Експедицијата ги воспоставила своите зимски квартови во базата наречена **Модхајм** на 71° југ, 11° запад, и мапирала голем дел од западниот дел на територијата. За време на Меѓународната геофизичка година (1957-1958), во текот на целата година биле воспоставени станици во Земјата на кралицата Мод од Норвешка, Советскиот Сојуз, Белгија и Јапонија. Норвешката експедиција продолжила со топографско картирање, додека останатите започнале со геофизички и геолошки истражувања. Норвешката станица и била позајмена на Јужна Африка по повлекувањето на норвешката експедиција во 1960 година. Јужна Африка подоцна ја изградила станицата SANAE, во близина на сега веќе непостоечката станица во Норвешка. Советскиот Сојуз, а подоцна и Русија, одржувале континуирани операции, иако се преселиле од станицата Лазарев до станицата Новолазаревскаја. Јапонија е сместена на својата станица Шова од 1957 година, освен за пауза од неколку години. Белгија ја затворила својата станица Крал Бодуен во 1961 година, иако имала ограничени операции во соработка со Холандија во 1964-66 година. Соединетите Американски Држави ја основале привремената станица Плато во 1966 година.

Во 1948 година, на новосоздадениот Норвешки поларен институт му била доделена администрацијата на норвешките територии на Арктикот и Антарктикот, вклучувајќи ја и Земјата на Кралицата Мод. Норвешка испратила две големи експедиции на територијата во 1940-тите и 1950-тите, но нејзините напори опаднале после тоа. На 21 јуни 1957 година, територијата станала предмет на норвешкиот суверенитет како зависност (*biland*), и Антарктичкиот договор официјално стапил на сила на 23 јуни 1961 година  Норвешката активност во текот на 1960-тите била ограничена на некои помали ко-експедиции со САД, сè додека постепено не се зајакнала по поголема експедиција во западната земја на кралицата Мод и источното Веделово Море од страна на Норвешкиот поларен институт во 1976-77 година.

Основан во 1978 година, Одделот за поларни работи на норвешкото Министерство за правда и полиција, со седиште во Осло, добил администрација на норвешките поларни области, вклучувајќи ја и оваа територија. Од 1979 година, Норвешкиот поларен институт е дирекција под Министерството за животна средина.
[врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Troll research station Antarctica.JPG/220px-Troll research station Antarctica.JPG|алт=Photo of an outpost surrounded by snow.|мини|Главната истражувачка станица во Норвешка, [Трол (истражувачка станица)|Трол, во Земјата на кралицата Мод.]]
Во 1992 година, експедицијата на Ивар Толефсен ги направила првите искачувања на неколку планини. Норвешка ја основала летната станица Трол во 1989-1990 година. Во 2003 година, министерот за животна средина Борге Бренде станал првиот норвешки министер што ја посетил земјата на кралицата Мод, и тој набрзо одвоил средства за проширување на станицата Трол. Трол бил надграден во 2005 година  како дел од стогодишнината од независноста на Норвешка. Меѓу гостите биле и министерот за надворешни работи Јан Петерсен и министерот за животна средина Кнут Арилд Харејде , а Трол бил официјално отворен од кралицата Соња, првата кралица што некогаш го посетила Антарктикот. Во 2008 година, премиерот Јенс Столтенберг, придружуван од четириесет официјални лица, научници и новинари, станал првиот норвешки премиер што ја посетил Земјата на кралицата Мод. Тој лично именувал три планини околу станицата Трол каде што бил сместен, иако избрал да спие на отворено во шатор, наместо во кревет внатре. Тој изјавил дека целта на посетата е да се бара имотот на Норвешка на Антарктикот, како и да се дознае повеќе за истражувањето за климата во Трол, што според него е клучно за подобро разбирање на глобалните климатски промени.

Во 2015 година, кралот Харалд V станал првиот владејачки монарх во светот што го посетил Антарктикот кога заминал во Земјата на кралицата Мод.

## правен статус
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Dronning Maud Land in Norway.svg/170px-Dronning Maud Land in Norway.svg.png|лево|мини| Локациите на Норвешка (жолтеникаво бела) и Земјата на кралицата Мод (црвени ленти).
Како и сите други територијални претензии на Антарктикот, норвешкото барање кон Земјата на кралицата Мод (заедно со неговото барање за островот Петар I) е предмет на Антарктичкиот договор. Договорот јасно покажува дека Антарктикот може да се користи само за мирни цели и ја гарантира слободата на научните активности. Промовира меѓународна научна соработка и забранува какви било активности поврзани со јадрено оружје. Иако територијалните претензии не се поништени со договорот, сите барања според член III од договорот се во сила суспендирани сè додека тој е во сила. Норвешка, Австралија, Франција, Нов Зеланд и Обединетото Кралство меѓусебно ги признале меѓусебните претензии на Антарктикот. Но, постои прашање за вистинските граници на барањето, бидејќи првичните норвешки разграничувања и кон Јужниот пол и кон морето биле оставени нејасни. Очигледно ова било за да се избегне прифаќање на употребата на „*секторскиот принцип*“ за претензиите на Советскиот Сојуз за Северноледениот Океан. Во 2015 година, Норвешка делумно го поправила ова прашање со формално полагање на своето барање за областа помеѓу Земјата на кралицата Мод и Јужниот Пол.

Норвешката администрација е контролирана од Одделот за поларни прашања на Министерството за правда и полиција, сместена во Осло. Припојувањето на територијата е регулирано со Законот за зависност од 24 март 1933 година; Кралицата Мод била додадена на 21 јуни 1957 година. Тој утврдува дека норвешкото кривично право, приватното право и процесното право се применуваат на територијата, покрај другите закони кои експлицитно наведуваат дека тие важат на територијата. Понатаму, тој утврдува дека целата земја и припаѓа на државата и забранува и јадрени детонации и складирање на јадрен отпад.

Од 5 мај 1995 година, норвешкиот закон бара од сите норвешки активности на Антарктикот да го следат меѓународното право за животна средина за Антарктикот. Норвешките граѓани кои планираат активности во Земјата на кралицата Мод мора да се пријават во Норвешкиот поларен институт, кој може да забрани каква било активност што не е во согласност. Оние кои ја посетуваат Земјата на кралицата Мод мора да ги следат законите за заштита на природата, третманот на отпад, загадување и осигурување за операции за пребарување и спасување.

## Фауна и флора
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Pétrel des neiges - Snow Petrel.jpg/220px-Pétrel des neiges - Snow Petrel.jpg|алт=Photo of a white bird sitting on a rock.|мини| Снежен цевконосец е еден од видовите птици пронајдени во Земјата на кралицата Мод.
Постојат три типа на птици: антарктички цевконосец, снежнен цевконосец и јужен поларен поморник. Антарктичкиот цевконосец живее на морскиот мраз поголемиот дел од годината, со исклучок на сезоната на размножување (на Антарктикот, од ноември до февруари), кога се движи кон планините во внатрешноста. Една карпеста област без мраз на Брегот на Принцезата Астрид наречена Свартамаренска Мланина е домаќин на најголемата позната колонија на Антарктикот во внатрешноста на морски птици кои се размножуваат, речиси 1 милион (250.000 пара). Во оваа област се размножуваат и многу снежни цевконосци и јужнополарни скуди. Снежните цевконосци обично се распространети во помали колонии низ планинските области на земјата на кралицата Мод. За време на сезоната на размножување, јужнополарниот поморник се храни исклучиво со јајца, како и со млади и возрасни птици, од двата вида габи.

Царскиот пингвин има некои од местата за размножување концентрирани во Земјата на Кралицата Мод. Сите четири вистински антарктички фоки, имено, Веделовата фока, Леопардската фока, ракојадна фоката и Росовата фока, може да се најдат во морето на кралот Хокон VII кај Земјата на кралицата Мод. Рос се наоѓа во најголем број во морето на кралот Хокон VII.

Областите на нунатак имаат недостиг на флора, ограничена на лишаи, бриофити и алги. Таму не се наоѓаат цветни растенија. Норвешкиот поларен институт не регистрирал појава на загрозени или ретки растенија или животни во Земјата на кралицата Мод, познатите што на тој начин постојат кај здрави популации.

## Истражувачки станици
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/SANAE IV from above the northern buttress.jpg/220px-SANAE IV from above the northern buttress.jpg|алт=Photograph of a base near the edge of a barren cliff, surrounded by snow|лево|мини| Станица SANAE IV
Кралицата Мод моментално е дом на 12 истражувачки станици: норвешките станици Трол и Тор; Руската станица Новолазаревскаја; САНАЕ IV од Јужна Африка; шведскиата Васа ; финската Абоа; германската Нојмаер-станица III и Конен; Индиската станица Маитри; јапонската станица Шова и станицата Фуџи; и белгиската принцеза Елизабет Бајс. Вкупното летно население на овие станици е приближно 494, но со значително помалку во зима.

Овие станици се поврзани со проектот *Dronning Maud Land Air Network* (DROMLAN), кој е кооперативен договор за транспорт помеѓу единаесет нации со истражувачки станици во Источен Антарктик. Авиони со долг дострел летаат помеѓу Кејптаун, Јужна Африка и или аеродромот Трол, кој се наоѓа на истражувачката станица Трол, или пистата на станицата Новолазаревскаја. Од овие два главни аеродроми, помалите авиони можат да летаат понатаму до други дестинации на Антарктикот.

Норвешката Трол станица служи како главен центар на мрежата DROMLAN преку аеродромот Трол. Истражувањата во Трол вклучуваат мерења на воздухот и атмосферата, следење на стакленички гасови и колонии на птици, како и метеоролошки и климатски истражувања. Другата норвешка станица, Тор, е основана за истражување на птици во колонијата за размножување во планината Свартамарен.

Активностите што ги спроведува руската станица Новолазаревскаја вклучуваат мониторинг на животната средина, геодезија /мапирање, геомагнетни и метеоролошки набљудувања, глациологија, биологија, јоносфераАурорални набљудувања, лимнологија, геологија, геофизика и сеизмологија.
врска=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Holtedahlfjella Nord.jpg/220px-Holtedahlfjella Nord.jpg|десно|мини
Јужноафриканската станица САНАЕ IV, наследник на три поранешни станици, била завршена во 1997 година. Истражувањата во САНАЕ IV вклучуваат инвазивна биологија /екологија, геологија, геоморфологија и атмосферски науки. Нејзините капацитети вклучуваат мала болница и хангар со два хеликоптери.

Шведската станица Васа и финската станица Абоа заедно ја сочинуваат базата Норденскиолд и соработуваат во истражувањето и логистиката. Спроведените истражувања вклучуваат геодезија/мапирање, глациологија, човечка биологија, метеоролошки набљудувања, геологија и геофизика.

Германската Нојмаер-Станица III, завршена во 2009 година, наследила две поранешни станици кои биле затрупани од снег и мраз. Спроведува геофизички, метеоролошки и сеизмолошки истражувања, како и мерења на хемијата на воздухот и мониторинг на атмосферскиот озон. Другата германска станица, Конен, бил отворена како дел од голем проект за дупчење мраз.

Станицата Маитри ја наследила станицата Дакшин Ганготри во 1989 година, првата индиска база на Антарктикот. Истражувањата на Маитри се фокусираат на геологијата и проучувањето на суперконтинентот Гондвана, кога Индија и Антарктикот припаѓале на иста копнена маса. Вклучува и инженерско истражување со ниски температури што се релевантни за условите на Хималаите.

Станицата Шова е главната истражувачка станица во Јапонија на Антарктикот. Таму се спроведува широк спектар на истражувања, вклучувајќи физика на горната атмосфера, метеорологија, сеизмологија, гравиметрија, геодезија/мапирање, океанографија, глациологија, геологија, морска и копнена биологија и медицински истражувања. Другата јапонска станица, станицата „Фуџи“ била отворена како дел од големиот проект за формирање мраз. Главно ги проучува климатските промени и спроведува длабоко дупчење и атмосферски набљудувања.

Белгиската База на Зејата на Принцезата Елизабета е основана како проект за промовирање на поларните науки, како и за демонстрација на можноста за изградба на незагадувачка станица. Истражувањето го спроведува меѓународен тим на научници, кои ја проучуваат климатологијата, глациологијата и микробиологијата.

## Популарна култура
Земјата на Кралицата Мод е претставена во видео играта од 2021 година *Battlefield 2042* како поставка на мапата за повеќе играчи Breakaway.

Норвешка поп група е позната како *Dronning Mauds Land*, што во превод значи Земја на *кралицата Мод*.

## Наводи

## Надворешни врски

* Norwegian Polar Institute
* Polar Affairs Department


Мод