Втора Француска Република

**Втора Француска Република** (француски: *Deuxième République Française* или *La II<sup>e</sup> République*), официјално **Француска Република** (француски: *République Française*) — втората републиканска влада на Франција. Постоела од 1848 година до нејзиното распуштање во 1852 година.

По конечниот пораз на Наполеон Бонапарта во Битката кај Ватерло, Франција била реконституирана во монархија позната како Бурбонска реставрација. По краткиот период на револуционерни превирања во 1830 година, кралската власт повторно била обезбедена и била воспоставена јулската монархија. Јулската монархија управувала според принципите на умерен конзервативизам и ги подобрила односите со Обединетото Кралство.

Во 1848 година,во Европа избувнал масовен револуционерен бран во кој многу граѓани ги предизвикале своите кралски водачи. Фатена во револуционерниот бран, Франција претрпела Февруарска револуција која ја соборила јулската монархија на кралот Луј-Филип, Радикалните и либералните фракции на населението ја свикале Втората Француска Република во 1848 година. Обидувајќи се да ги вратат вредностите на Првата Француска Република за човековите права и уставната влада, тие го усвоиле мотото на Првата република; *Liberté, Égalité, Fraternité*. Републиката била зафатена со племенски тенденции на нејзините водечки фракции: ројалисти, прото-социјалисти, либерали и конзервативци. Во оваа средина, внукот на Наполеон, Луј-Наполеон Бонапарт, се етаблирал како популарна личност против естаблишментот. Тој бил избран за претседател во 1848 година. Според уставот на Втората република, претседателот бил ограничен на еден мандат.

Луј-Наполеон ја соборил републиката со државен удар во 1851 година, се прогласил себеси за император Наполеон III и го создал Второто Француско Царство.

## Револуција од 1848
лево|мини|179x179пкс|Варијанта на француското тробојно знаме користено од Републиката неколку дена, помеѓу 24 февруари и 5 март 1848 година
Француската револуција од 1848 година, позната и како Февруарска револуција, била првата од револуциите од 1848 година. Настаните на револуцијата довеле до крајот на Орлеанската монархија од 1830-1848 година и довело до создавање на Втората република.

Револуцијата од 1830 година, дел од бранот слични режимски промени низ Европа, ставил крај на монархијата на Бурбонската реставрација и воспоставил полиберална уставна монархија под династијата Орлеанс, управувана претежно од конзервативно-либералната централнодесничарска партија на Гизо и Тиер.

Но, лево од династичките партии, монархијата била критикувана од републиканците (мешавина од радикали и социјалисти) дека е недоволно демократска: нејзиниот изборен систем се засновал на тесно, привилегирано гласачко тело на сопственици на имот и затоа ги исклучувало работниците. Во текот на 1840-тите неколку петиции со кои се барало изборна реформа (универзално машко право на глас) биле издадени од Националната гарда, но биле отфрлени од двете главни династички партии. Политичките состаноци посветени на ова прашање биле забранети од владата, па затоа изборните реформатори ја заобиколиле забраната со одржување на серија „банкети“ (1847–1848), настани каде политичката дебата била маскирана како вечера. Ова движење започнало надгледувано од умерените централно-левичарски либерални критичари на Одилон Баро на конзервативната влада на Гизо, но станало посилно по 1846 година кога економската криза ги охрабрило обичните работници да бараат збор за владата.

На 14 февруари 1848 година, владата на Гизо одлучила да стави крај на банкетите, врз основа на конституирање на нелегално политичко собрание. На 22 февруари, работниците што штрајкувале и републиканските студенти излегле на улиците, барајќи прекин на владата на Гизо и подигнале барикади. Одилон Баро повикал на барање за недоверба на Гизо, надевајќи се дека тоа би можело да ги задоволи бунтовниците, но Домот на пратеници застанал на страната на премиерот. Владата прогласила вонредна состојба, мислејќи дека може да се потпре на трупите на Националната гарда, но наместо тоа утрото на 23 февруари, гардистите застанале на страната на револуционерите, заштитувајќи ги од редовните војници кои биле повикани.

Индустриското население на фаубурзите било пречекано од Националната гарда на нивниот пат кон центарот на Париз. Барикадите биле подигнати по пукањето на демонстрантите пред зградата на Гизо од страна на војниците.

На 23 февруари 1848 година, кабинетот на премиерот Франсоа Гизо поднел оставка, напуштен од ситната буржоазија, од чија поддршка мислел дека можат да зависат. Шефовите на левичарските конзервативно-либерални монархистички партии, Луј-Матје Моле и Адолф Тиерс, одбиле да формираат влада. Одилон Баро прифатил, а Томас Роберт Бугеауд, врховен командант на првата воена дивизија, кој почнал да ги напаѓа барикадите, бил отповикан. Соочени со востанието што сега го зазаело целиот главен град, кралот Луј-Филип абдицирал во корист на неговиот деветгодишен внук, принцот Филип, грофот од Париз, но под притисок на бунтовниците кои ја нападнале комората на Претставничкиот дом, водачите се наведнале во корист на востанието и подготвиле привремена влада; тогаш била прогласена (втора) република од Алфонс де Ламартин.

Привремената влада, со Дупон де л'Еур како нејзин претседател, се состоела од Ламартин како министер за надворешни работи, Кремје министер за правда, Ледру-Ролин министер за внатрешни работи, Карно министер за јавна работа, Гушо министер за финансии, Араго министер за морнарица и Бурдо министер за војна. Гарние-Паже бил градоначалник на Париз.

Но, во 1830 година, републиканско-социјалистичката партија формирала ривалска влада во Хотел де Вил (градското собрание), вклучувајќи ги Луј Блан, Арман Мараст, Фердинанд Флокон и Александар Мартин, познат како Алберт Л'Оврие („Алберт работникот“), кои можеле да направат раздор и граѓанска војна. Но, овој пат Палатата Бурбон не била победник над Хотел де Вил. Морало да се согласат на спојување на двете тела, во кои, сепак, доминантни елементи биле умерените републиканци. Неизвесно било каква ќе биде политиката на новата влада.

Една партија гледајќи дека и покрај промените во последните шеесет години на сите политички институции, положбата на народот не била подобрена, таа побарала реформа на самото општество, укинување на привилегираната положба на имотот, која ја сметале за единствена пречка за еднаквост, и како амблем го истакнале црвеното знаме (црвеното знаме од 1791 година, сепак, бил симбол не само на Француската револуција, туку на воената состојба и ред). Друга партија сакала да го одржи општеството врз основа на нејзините традиционални институции и се собрале околу тробојката. Како отстапка направена од Ламартин за народните аспирации, а во замена за одржување на тробојното знаме, тој го отстапил републиканскиот триптих *Liberté, Égalité, Fraternité*, напишан на знамето, на кое требало да биде додадена и црвена розета.

Се случил првиот судир во однос на формата што требало да ја добие Револуцијата од 1848 година. Ламартин сакал тие да ги задржат своите оригинални принципи, со целата земја како врховна, додека револуционерите под Ледру-Ролин посакувале Париз да има монопол врз политичката моќ. На 5 март владата, под притисок на париските клубови, одлучила во корист на итно повикување на народот и директно универзално право на глас. Ова ги додало необразованите маси на електоратот и довело до избор на Основачко собрание на 4 мај 1848 година. Привремената влада поднела оставка, републиканското и антисоцијалистичкото мнозинство на 9 мај ја доверило врховната власт на Извршна комисија составена од пет члена: Араго, Пјер Мари де Сен-Жорж, Гарние-Паже, Ламартин и Ледру-Ролин.

Резултатот од општите избори, враќањето на доминантно умерено, ако не и монархиско, конститутивно собрание ги уништило надежите на оние кои барале воспоставување, преку мирна револуција, на нивната идеална социјалистичка држава, но тие не биле подготвени да попуштат без борба и во самиот Париз командувале со огромна сила. И покрај преовладувањето на партијата „триколори“ во привремената влада, сè додека гласот на Франција не зборувал, социјалистите, поддржани од парискиот пролетаријат, вршеле влијание врз политиката непропорционално на нивниот релативен број. Со декретот од 24 февруари, привремената влада свечено го прифатила принципот на „правото на работа“ и одлучила да формира „национални работилници“ за невработените; во исто време, во Луксембуршката палата бил формиран еден вид индустриски парламент, под претседателство на Луј Блан, со цел да се подготви шема за организација на трудот; и, конечно, со декретот од 8 март, имотната квалификација за упис во Националната гарда била укината и работниците биле снабдени со оружје. Така, социјалистите формирале еден вид држава-во-држава, комплетна со влада и вооружени сили.

## Востанија од 1848
На 15 мај, вооружена толпа, на чело со Распаил, Бланки и Барбес, и потпомогната од гардата на пролетаријатот, се обидела да го совлада Собранието, но била поразена од баталјоните на Националната гарда, кои биле подредени на буржоаската страна. Во меѓувреме, националните работилници не биле во можност да обезбедат наградна работа за вистинските невработени лица, а од илјадниците што аплицирале, поголем број биле вработени во бесцелно копање и полнење ровови; набргу и оваа целесообразност пропаднала, а на оние на кои не можело да им се даде работа им се давало половина плата од 1 франк дневно.

На 21 јуни, Алфред де Фалу во име на парламентарната комисија за труд одлучил работниците да бидат отпуштени во рок од три дена, а работоспособните да бидат принудени да се пријават во вооружените сили.

По ова, востанието на Јунските денови избувнало, во текот на 24-26 јуни, кога источниот индустриски кварт на Париз, предводен од Пујол, се борел против западниот кварт, предводен од Луј-Ежен Кавањак, кој бил назначен за диктатор. Социјалистичката партија била поразена, а потоа нејзините членови биле депортирани. Но, републиката била дискредитирана и веќе станала непопуларна и кај селаните, кои биле огорчени од новиот данок на земја од 45 сантиметри, наметнат со цел да се наполни празната ризница, и кај буржоазијата, која била заплашена од моќта на револуционерите. Со „масакрите“ на јунските денови, од него се отуѓиле и работничките класи. Војводата од Велингтон напишал во тоа време: „*На Франција и треба [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]]! Сè уште не можам да го видам...*“. Давањето универзално право на глас на општество со империјалистички симпатии ќе им користи на реакционерите, што кулминирало со изборот на Луј-Наполеон Бонапарт за претседател на републиката.

## Устав
[десно|мини|Комората на [Национално собрание на Франција|Народното собрание на Втората република, во 1848 г.]]
Новиот устав, прогласувајќи демократска република, директно универзално право на глас и поделба на власта, бил објавен на 4 ноември 1848 година. Според новиот устав, требало да има единствено постојано собрание од 750 членови избрани за мандат од три години. Собранието би избирало членови на Државниот совет на функцијата шест години. Законите би биле предложени од Државниот совет, а за нив би гласало Собранието. Извршната власт му била делегирана на претседателот, кој бил избран на четири години со непосредно општо гласање, односно на поширока основа од онаа на Собранието и немал право на реизбор. Тој требало да ги избере своите министри, кои исто како него би одговарале пред Собранието. Конечно, ревизијата на уставот било практично невозможно; тоа вклучувало трипати едноподруго да се добие мнозинство од три четвртини од пратениците во специјалното собрание. Залудно Жил Греви, во името на оние кои го согледале очигледниот и неизбежен ризик од создавањето, под името на претседател, монарх и повеќе од крал, предложил шефот на државата да биде не повеќе од отстранлив претседател на министерскиот совет. Ламартин, мислејќи дека тој сигурно ќе биде изборот на електорите под општо право на глас, ја добил поддршката од Комората, која дури и не презела претпазливост да ги направи неподобни членовите на семејствата кои владееле со Франција. Тоа го направило претседателството функција зависна од народната акламација.

## Претседателски избори во 1848
Изборите биле жестоко оспорувани; демократските републиканци го усвоиле како свој кандидат Ледру-Ролин, „чистите републиканци“ Кавањак и неодамна реорганизираната империјалистичка партија принцот Луј-Наполеон Бонапарт. Непознат во 1835 година и заборавен или презрен од 1840 година, Луј Наполеон во последните осум години доволно напредувал во јавната проценка за да биде избран во основачкото собрание во 1848 година од пет департмани. Тој го должел ова брзо зголемување на популарноста делумно на грешките на владата од јули, кои неразумно го разбудиле сеќавањето на земјата, исполнето како што било со сеќавања на Империјата, а делумно и на кампањата на Луј Наполеон спроведена од неговиот затвор во Хам до средства за памфлети на социјалистички тенденции. Згора на тоа, монархистите, предводени од Тиер и комитетот на Ру де Поатје, повеќе не биле задоволни ниту со сигурната диктатура на исправениот Кавањак и ги здружиле силите со Бонапартистите. На 10 декември селаните дале над 5.000.000 гласови за едно име: Наполеон, кое бил победник, наспроти 1.400.000 гласови за Кавањак. Анри Жорж Буле де ла Меурт бил избран за потпретседател.

## Претседателството на Луј Наполеон
Три години се водела неодлучна борба меѓу хетерогеното Собрание и претседателот, кој немо ја чекал својата прилика. Тој за свои министри избрал луѓе со мала склоност кон републиканизмот, со предност за орлеанистите, чиј главен бил Одилон Баро. За да ја зајакне својата позиција, тој се трудел да ги помири реакционерните партии, без да се обврзе на ниту една од нив. Главен пример за ова била експедицијата во Рим, изгласана од католиците, за да се врати временската власт на папата Пиј IX, кој побегнал од Рим во страв од националистите и републиканците. (Гарибалди и Мацини биле избрани за уставно собрание.) Папата повикал на меѓународна интервенција за да го врати во неговата временска моќ. Францускиот претседател се обидел да ја воспостави моќта и престижот на Франција наспроти оној на Австрија, како почеток на работата на европската обнова и реконструкција на која тој веќе гледал како на своја мисија. Француските трупи под Одино марширале во Рим. Ова предизвикало бунт во Париз во корист на Римската Република, онаа на Шато д'О, која била уништена на 13 јуни 1849 година. Од друга страна, кога папата, иако само штотуку обновен, почнал да попушта на општото движење на реакција, претседателот побарал тој да формира либерална влада. Доцниот одговор на Папата, откако бил прифатен од француското министерство, претседателот го заменил на 1 ноември од кабинетот на Фулд-Роше.

Ова личело на објава на војна против католичкото и монархистичкото мнозинство во законодавното собрание, кое било избрано на 28 мај во момент на паника. Но, претседателот повторно се преправал дека ја игра играта на Орлеанистите, како што направил во случајот со Уставотворното собрание. Дополнителните избори од март и април 1850 година резултирале со неочекувана победа на републиканците што ги вознемирило конзервативните лидери, Тиер, Бериер и Монталмбер. Претседателот и Собранието соработувале во усвојувањето на *Loi Falloux* од 15 март 1850 година, што повторно ја ставило универзитетската настава под раководство на Црквата.

Конзервативниот изборен закон бил усвоен на 31 мај. Тој барал секој избирач да докаже тригодишен престој на неговата тековна адреса преку записи во евиденцијата за директни даноци. Ова ефикасно го укинало универзалното право на глас: работниците во фабриките, кои прилично често се селеле, биле лишени од правото. Законот од 16 јули ја влошил сериозноста на ограничувањата за печатот со повторно воспоставување на „парите за претпазливост“ (*cautionnement*) депонирани од сопствениците и уредниците на весниците кај владата како гаранција за добро однесување. Конечно, толкувањето на законот за клубови и политички друштва ги потиснал отприлика сите републикански општества.

### Државен удар и крај на Втората република
Претседателот само се придружил на крикот „Долу републиканците!“ во Монталмбер со надеж дека ќе се изврши ревизија на уставот без прибегнување кон *[[државен удар]]*. Неговите отстапки само ја зголемила смелоста на монархистите, кои само го прифатиле Луј-Наполеон како претседател во опозиција на Републиката и како чекор во насока на монархијата. Сега бил неизбежен конфликт помеѓу неговата лична политика и мнозинството од Комората, кои биле поделени на легитимисти и Орлеанисти и покрај смртта на Луј-Филип во август 1850 година.

Луј-Наполеон ги искористил нивните проекти за обновување на монархијата, за која знаел дека е непопуларна во земјата, и која му дала можност да ги унапреди своите лични амбиции. Од 8 август до 12 ноември 1850 година, тој заминал за Франција, наведувајќи го случајот за ревизија на уставот во говорите што ги менувал според секое место; тој одржал рецензии, на кои се слушале извиците „Виве Наполеон!“. Покажа дека војската е со него; тој го замени генералот Шангарние, на чии раце парламентот се потпирал за проектираниот монархиски *државен удар*; тој го заменил своето орлеанистичко министерство со нејасни луѓе посветени на неговата сопствена кауза, како што биле Морни, Флери и Персињи, и собрал околу себе офицери на африканската армија, скршени луѓе како генералот Сен Арно; всушност тој практично објавил отворена војна.

Неговиот одговор на гласовите за оценка усвоени од собранието и нивното одбивање да го зголемат неговиот граѓански список бил да навести огромен комунистички заговор со цел да се исплаши буржоазијата и да се осуди изборниот закон од 31 мај 1850 година, со цел да се добие поддршка на масата на народот. Собранието возвратило со отфрлање на предлогот за делумна реформа на тој член од уставот со кој се забранувал реизбор на претседател и повторно воспоставување на општо право на глас. Секоја надеж за мирно прашање било при крај. Кога барателите ја повикале Комората да го објави во сите касарни декретот од 6 мај 1848 година во врска со правото на собранието да бара поддршка од војниците доколку бидат нападнати, социјалистите, плашејќи се од обновување на монархијата, гласале против Бонапартистите.

Луј-Наполеон ја видел својата можност и го организирал францускиот државен удар од 1851 година. Ноќта на 1/2 декември 1851 година, на годишнината од крунисувањето на неговиот вујко Наполеон во 1804 година и неговата победа во Аустерлиц во 1805 година, тој ја распуштил комората, повторно воспоставил универзално право на глас, ги уапсил сите партиски водачи и свикал ново собрание да му го продолжи мандатот за десет години. Пратениците кои се состанале под Бериер во Мери во 10-тиот арондисман за да го одбранат уставот и да го прогласат депонирањето на Луј Наполеон биле потиснати од трупите во Мазас и Мон Валериен. Отпорот организиран од републиканците во Париз, под водство на Виктор Иго, набргу бил совладан од опиените војници. Посериозниот отпор во *[[департман]]ите* бил уништен со прогласување опсадна состојба и од „мешаните комисии“. Плебисцитот од 20 декември, со огромно мнозинство го ратификувал *државниот удар* во корист на принцот-претседател, кој сам ги жнеел придобивките од ексцесите на републиканците и реакционерните страсти на монархистите.

## Наводи

## Извори

## Дополнителна литература

* Агулхон, Морис. *The Republican Experiment, 1848–1852* (The Cambridge History of Modern France) (1983) извадок и пребарување текст
* Amann, Peter H. „Записи за втората француска република“. *Journal of Modern History* 34.4 (1962): 409–429.
* Фуре, Франсоа. *Револуционерна Франција 1770–1880* (1995), стр. 385–437. истражување на политичката историја од водечки научник
* Гајвер, Кристофер, *Втората француска република 1848-1852: политичка реинтерпретација*, Њујорк: Палгрејв, 2016 година
* Прајс, Роџер, ед. *Револуција и реакција: 1848 и Втората Француска Република* (Тејлор и Френсис, 1975).
* Цена, Роџер. *Втората француска република: социјална историја* (Корнел УП, 1972).
* Силви Април, *La Deuxième République et le Second Empire*, Пигмалион, 2000 г.
* Choisel, Francis, *La Deuxième République et le Second Empire au jour le jour*, chronologie érudite detaillée, Париз, CNRS Editions, 2015 година.
* Inès Murat, *La Deuxième République*, Париз: Фајард, 1987 г.
* Филип Вижие, *La Seconde République*, (серија *[[Que sais-je?]]* ) Париз: Presses Universitaires de France, 1967 година.

Категорија:Поранешни републики
Категорија:Поранешни држави во Европа
Категорија:Поранешни држави во француската историја
Категорија:Управување со Франција
Категорија:Држави и територии настанати во 1848 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1852 година