Чу (држава)

**Чу** (, ханју пинјин: Chǔ, старокинески: *&#x2A; s-r̥aʔ* ) — вазална држава на династијата Џоу. Нивниот прв владетел бил кралот Ву од Чу во почетокот на 8 век пр. н. е. Чу се наоѓал на југот на Џоу и опстојувал во текот на раздобјето на пролетта и есента. На крајот на раздобјето на завојуваните држави, бил уништен од Ќин во 223 пр. н. е. за време на војните на Ќин за обединување.

Исто така познат како **Ѓинг** () и **Ѓингчу** (), Чу го опфаќал поголемиот дел  од денешните покраини Хубеј и Хунан, заедно со делови од Чунгќинг, Гуејџоу, Хенан, Анхуеј, Ѓангси, Ѓангсу, Џеѓанг и Шангај. Повеќе од 400 години, главниот град на Чу Данјанг се наоѓал на раскрсницата на реките Дан и Си  во близина на денешниот округ Сичуан, Хенан, но подоцна бил преселен во Јинг. Династијата Чу првично го носела презимето на храмот на предците Нај (OC: /*rneːlʔ/) што подоцна било пишувано како Ми (OC: /*meʔ/). Го носеле и презимето Јан (OC: /*qlamʔ/, /*qʰɯːm/) што подоцна ќе биде бележено како Сјунг (OC: /*ɢʷlɯm/).

## Историја

### Основање
Според преданијата раскажани во *Записите за големиот историчар* Сема Ќен, владејачкото семејство на Чу потекнувало од Жолтиот Цар и неговиот внук и наследник Џуансји. Правнукот на Џуансји, Вухуеј () бил задолжен за огнот од царот Ку и му ја дал титулата џуронг. Синот на Вухуеј, Луџонг () имал шест сина, сите родени со царски рез. Најмладиот, Ѓиљен, го зел презимето на предците Ми. Потомокот на Ѓиљен Јусјунг бил учител на кралот Вен од Џоу (р. 1099–1050 г.&nbsp;пр. н. е.). Откако Џоу ја соборил династијата Шанг, кралот Ченг (р. 1042–1021 г.&nbsp;пр. н. е.) го наградил правнукот на Јусјунг, Сјунг Ји со феудот Чу во Нанјаншката Долина и наследната титула( *zǐ*, „виконт“). Првиот главен град на Чу бил основан во Данјанг (денешен Сичуан во Хенан).

### Западен Џоу
Во 977 г.&nbsp;пр. н. е., за време на неговиот поход против Чу, чамецот на кралот Џао од Џоу потонал и тој се удавил во реката Хан. По оваа смрт, Џоу престанал да се шири на југ, дозволувајќи им на јужните племиња и Чу да ја зацементираат сопствената автономија многу порано од државите на север. Виконтот на Чу, Сјунг Ќу, ја освоил Е во 863 година&nbsp;пр.н.е., а подоцна нејзиниот главен град Еџоу го направил една од неговите престолнини. Во 703 или 706 година, владетелот Сјунг Тунг станал владетел на Чу.

### Раздобје на пролетта и есента

[мини| Слика со лак од гробницата Ѓингмен (кинески: 荊門楚墓; пинјин: Jīngmén chǔ mù) од државата Чу (704–223 пр. н. е.), која прикажува мажи кои носат претходници на ''[ханфу* (т.е. традиционален [[Свила|свилен]] фустан) и се возат во двокоњска [[кочија]]]]
За време на владеењето на [[Крал Џуанг од Чу|кралот Џуанг]], Чу го достигнал врвот на својата моќ и неговиот владетел се сметал за еден од [[Пет хегемони|петте хегемони]] од ерата. По голем број битки со соседните држави, некаде помеѓу 695 и 689 г&nbsp;пр.н.е., главниот град на Чу се преселил југоисточно од Данјанг во Јинг. Чу најпрво ја консолидирал својата моќ со припојување на други држави на нејзината првична област (модерен [[Хубеј]]), потоа се проширил на север кон [[Северна Кинеска Рамнина|Севернокинеската Рамнина]]. Во летото 648 пр. н. е., [[Хуанг (држава)|државата Хуанг]] била припоена кон државата Чу.

Заради заканата од Чу се основале повеќе северни сојузи под водство на [[Ѓин (држава)|Ѓин]]. Овие сојузи го држеле Чу под контрола, а кралството Чу ја изгубило својата прва голема битка кај [[Битка кај Ченгпу|Ченгпу]] во 632 година&nbsp;пр. н. е. Во текот на 6 век пр. н. е., Ѓин и Чу воделе бројни битки за власт на [[Џонгјуен|централната рамнина]]. Во [[597 п.н.е.|597 пр. н. е.]], Ѓин била поразен од Чу во [[Битка кај Би|Битката кај Би]], што предизвикало привремена неспособност на Ѓин да се спротивстави на ширењето на Чу. Чу стратешки ја користел [[Џенг (држава)|државата Џенг]] како нејзин претставник во средишното рамничарско подрачје, преку средства за заплашување и закани, Чу го принудил Џенг да се здружи со него. Од друга страна, Ѓин мораше да го урамнотежува влијанието на Чу со постојано поврзување со [[Лу (држава)|Лу]], [[Веј (држава)|Веј]] и [[Сунг]]. Напнатоста меѓу Чу и Ѓин не се олабавила до 579 година пр. н. е. кога било потпишано примирје меѓу двете држави.

На почетокот на шестиот век пр. н. е., Ѓин ја зајакнала државата [[Ву (држава)|Ву]] во близина на делтата [[Јангцекјанг|Јангце]] за да дејствува како противтежа против Чу. Ву ја победила Чи, а потоа го нападнала Чу во 506 година&nbsp;пр. н. е. По [[Битка кај Боѓу|Битката кај Боѓу]], таа го зазела главниот град на Чу, Јинг, принудувајќи го [[Крал Џао од Чу|кралот Џао]] да побегне кај своите сојузници во Јун и „[[Суеј (држава)|Суеј]]“. Кралот Џао на крајот се вратил во Јинг, но по друг напад од Ву во 504 година&nbsp;пр. н. е., тој привремено го преселил главниот град на територијата на поранешната држава [[Руо (држава)|Руо]]. Чу почнал да го јакне [[Јуе (држава)|Јуе]] во модерен [[Џеѓанг]] за да му служи како сојузник против Ву. Јуе првично бил потчинет од [[Кралот Фучаи|кралот Фучај]] од Ву додека не го ослободил нивниот крал [[Крал Гоуѓен од Јуе|Гоуѓен]], кој се одмаздил за неговото поранешно заробеништво со дробење и целосно припојување на Ву.

=== Раздобје на завојувани држави ===
Ослободен од тешкотиите со Ву, Чу го припоил [[Чен (држава)|Чен]] во 479 година&nbsp;пр.н.е. и го прегази [[Цај (држава)|Цај]] на север во 447 година&nbsp;пр. н. е. До крајот на 5 век пр. н. е., владата на Чу станала многу корумпирана и неефикасна, при што голем дел од државната каса се користел првенствено за плаќање на кралската придружба. Многу чиновници немале значајни обврски освен да земаат пари, а војската на Чу, иако била голема, била со низок квалитет.

Во доцните 390-ти пр. н. е., [[Крал Дао од Чу|кралот Дао од Чу]] го поставил [[Ву Ќи]] за свој [[Канцелар (Кина)|канцелар]]. во 389 година&nbsp;пр. н. е., реформите на Ву почнале да го менуваат Чу во ефикасна и моќна држава, бидејќи ги намалил платите на чиновници и ги отстранил бескорисните. Тој, исто така, донел градежен закон, за главниот град Јинг да изгледа помалку варварски. И покрај непопуларноста на Ву Ќи меѓу владејачката класа на Чу, неговите реформи го зајакнале кралот и ја направиле државата многу моќна до крајот на 4 век пр. н. е., кога [[Џао (држава)|Џао]] и [[Ќин (држава)|Ќин]] биле во растечки развој. Моќната војска на Чу уште еднаш била успешна, победувајќи ги државите [[Веј (држава)|Веј]] и [[Јуе (држава)|Јуе]]. Јуе била поделена помеѓу Чу и Ќи во 334 или 333&nbsp;пр. н. е. Меѓутоа, чиновниците на Чу не губеле време за да се одмаздат, па Ву Ќи бил убиен на погребот на кралот Дао во 381 година&nbsp;пр. н. е. Пред службата на Ву во државата Чу, Ву живеел во државата Веј, каде што неговата воена анализа на шесте спротивставени состојби била забележана во неговиот магнум опус, *Книгата на мајсторот Ву*. За Чу, тој рекол:
[[Податотека:Bronze_jin_from_Henan.jpg|мини|300x300пкс| Бронза од гробот на Чу во округот Ксичуан .]]
За време на доцното раздобје на завојуваните држави, Чу бил под сè поголем притисок од Ќин на запад, особено откако Ќин ги донел и ги спровел [[Легализам (кинеска филозофија)|правните]] реформи на [[Шанг Јанг]]. Во 241 г.&nbsp;пр. н. е., пет од седумте главни завојувани држави - Чу, Џао, Веј, Јан и Хан - основале сојуз за да се борат против растечката моќ на Ќин. Кралот Каоље од Чу бил именуван за водач на сојузот, а лордот Чуншен за воен командант. Според историчарот [[Јанг Куан]], генералот на Џао, [[Пан Нуан|Панг Нуан]] () бил вистинскиот командант во битката. Сојузниците го нападнале Ќин на стратешкиот [[Хангу (превој)|превој Хангу]], но биле поразени. Кралот Каоље го обвинил [[Господ Чуеншен|лордот Чуеншен]] за загубата и почнал да не му верува. Потоа, Чу го преселил својот главен град на исток во [[Шоучун]], подалеку од заканата на Ќин.

Како што Ќин се проширила на територијата на Чу, Чу бил принудена да се прошири на југ и на исток, примајќи ги месните културни влијанија по патот. [[Лу (држава)|Лу]] бил освоен од [[Крал Каоље од Чу|кралот Каоље]] во 223 година&nbsp;пр. н. е. Меѓутоа, до крајот на 4 век пр.н.е., истакнатиот статус на Чу почнала да опаѓа. Како резултат на неколку походи предводени од Џао и Ќин, Чу на крајот бил целосно избришан од Ќин.

=== Пораз ===
Државата Чу бил целосно искоренета од династијата Ќин.
[[Податотека:Bianzhong.jpg|десно|мини|300x300пкс| Бронзени ѕвона од [[Гробот на маркизот Ји од Зенг|гробница на маркизот Ји од Ѕенг]], датирани во 433 година&nbsp;пр. н. е., држава Чу.]]
Според *Записите на завојуваните држави*, расправата меѓу стратегот [[Џанг Ји (стратег)|Џанг Ји]] и генералот на Ќин [[Сема Цуо]] довела до два заклучоци во врска со обединувањето на Кина. Џанг Ји образложил дека освојувањето на [[Хан (држава)|Хан]] и преземањето на [[Небесен мандат|небесниот мандат]] од немоќниот крал Џоу, би било мудро. Сема Цуо, сепак, сметал дека примарна тешкотија не е легитимноста, туку силата на противниците на Ќин. Тој тврдеше дека „освојување на [[Шу (кралство)|Шу]] е освојување на Чу“ и „штом Чу ќе биде елиминиран, земјата ќе биде обединета“.

Важноста на Шу во [[Сечуанска Котлина|Сечуанската Котлина]] била нејзиното големо земјоделско производство и нејзината контрола над горниот тек на [[Јангцекјанг|реката Јангце]], што води непосредно во срцето на Чу. [[Крал Хуејвен од Ќин|Кралот Хуејвен од Ќин]] се одлучил да го поддржи Сема Цуо. Во 316 г.&nbsp;пр. н. е., Ќин го нападнал и го освоил [[Шу (кралство)|Шу]] и блискиот [[Ба (држава)|Ба]], проширувајќи се по текот на реката во следните десетлетија. Во 278 г.&nbsp;пр. н. е., генералот на Ќин, [[Бај Ќи]], конечно го освоил главниот град на Чу, Јинг. По падот на Јинг, владата на Чу се преселила на различни места на исток додека не се сместила во [[Шоучуен]] во 241 година пр. н. е. По масовна двегодишна борба, Бај Ќи ја намамил главната сила на [[Џао (држава)|Џао]] од 400.000 луѓе на теренот, опкружувајќи ги и принудувајќи ги да се предадат во [[Битка кај Чангпинг|Чангпинг]] во 260 г. пр. н. е. Војската на Ќин ги испоубила затворениците, отстранувајќи ја последната голема пречка за превласт на Ќин над другите  кинески држави.

До 225 г. пр. н. е., останале само четири кралства: Ќин, Чу, [[Јан (држава)|Јан]] и [[Ќи (држава)|Ќи]]. Чу се опоравила доволно за да направи сериозен отпор. Сепак, и покрај нејзината големина, ресурси и работна сила, корумпираната влада на Чу работела против тоа. Во 224 година пр. н. е., [[Ќин Ше Хуанг|Јинг Џенг]] ги повикал на состанок своите поданици за да разговараат за неговите планови за инвазијата на Чу. [[Ванг Ѓен (Ќин)|Ванг Ѓен]] рекол дека инвазивната сила треба да биде најмалку 600.000, додека [[Ли Син (Ќин)|Ли Син]] сметал дека помалку од 200.000 луѓе ќе бидат доволни. Јинг Џенг им наредил на Ли Син и [[Менг Ву]] да ја водат војската против Чу.

Војската на Чу, предводена од [[Xiang Yan|Сјанг Јан]] три дена и три ноќи тајно ја следела војската на Ли Син пред да започне ненадеен напад и да ја уништи. Откако дознал за поразот на Ли, Јинг Џенг него го заменил со Ванг Ѓен, ставајќи го Ванг на чело на армијата од 600.000 војници што претходно ја побарал, а Менг Ву го назначил за негов заменик. Загрижен дека тиранинот Ќин би можел да се уплаши од моќта што сега ја поседувал и да нареди да биде погубен под некој изговор, Ванг Ѓен за да го намали сомнежот на кралот постојано испраќал гласници кај кралот со цел да остане во врска.

Војската на Ванг Ѓен поминала низ јужниот дел на Чен (; денешен [[Хуајјанг (округ)|Хуајјанг]] во Хенан) и поставил логор во Пингју. Војските на Чу под водство на Сјанг Јан ја искористилке целата своја сила против логорот, но не успеале. Ванг Ѓен им наредил на своите трупи цврсто да ги бранат своите позиции, но да избегнат да напредуваат понатаму во територијата на Чу. Откако не успеала да ја намами војската на Ќин во напад, Сјанг Јан наредил повлекување. Ванг Ѓен ја искористил оваа можност да започне брз напад. Силите на Ќин ги следеле силите на Чу што се повлекувале во Ќинан (; северозападно од денешен [[Ќичун (округ)|Ќичун]] во [[Хубеј]]), а Сјанг Јан бил или убиен во борбите или извршил самоубиство по неговиот пораз.

Следната година, во 223 г. пр.н.е., Ќин започнал уште еден поход и го зазел главниот град на Чу, Шоучуен. Кралот [[Фучу]] бил заробен и неговата држава била припоена. Следната година, Ванг Ѓен и Менг Ву ја воделе војската на Ќин против [[Ву (регион)|Вујуе]] околу устието на [[Јангцекјанг|Јангце]], заробувајќи ги потомците на кралското семејство [[Јуе (држава)|Јуе]]. Овие освоени територии станале [[Префектурата Куаиџи|командерија Куајѓи]] на царството Ќин.

На својот врв, Чу и Ќин заедно исфрлија над 1.000.000 војници, повеќе од масивната битка кај Чангпинг помеѓу Ќин и Џао пред 35 години. Ископаните лични писма на двајца редовни војници на Ќин, Хеј Фу () и Ѓинг (), раскажуваат за долготраен поход во Хуајјанг под водство на Ванг Ѓен. Двајцата војници напишале писма во кои барале набавка на облека и пари од дома за да опстанат при походот со долго чекање.

=== Династии Ќин и Хан ===
[[Податотека:Spring_&_Autumn_Bronze_Spear,_Chu_State.jpg|мини|Врв на копје од државата Чу]]
Населението на Чу во областите освоени од Ќин отворено не ги почитувало строгите закони и владеење на Ќин, како што е забележано во ископаните бамбусови ливчиња на администраторот на Ќин во Хубеj. Чу се стремела да го собори болниот јарем на владеењето на Ќин и повторно да воспостави посебна држава. Ставот бил доловен во кинескиот израз за непопустливо непријателство: „Иако Чу има само три [[Кинески клан|рода]], Ќин сигурно ќе биде уништен од никој друг освен Чу“ ().

Откако Јинг Џенг се прогласил себеси за прв цар ([[Ќин Ше Хуанг|Ше Хуангди]]) и кратко владееше, луѓето од Чу и неговата поранешна владејачка куќа ги организирале првите насилни бунтови против новата управа на Ќин. Тие биле особено огорчени на [[кулук]]от. Народните песни ја бележат жалосната тага на семејствата Чу чии членови работеле во градбата [[Кинески ѕид|Кинескиот ѕид]] на студениот север.

Востанието Дазесјанг избувнало во 209 година пр. н. е. Истото го задушила војската на Ќин, но поттикнало нов бран на други бунтови. Еден од водачите, [[Ѓинг Ѓу]] од Чу, се прогласил за нов крал на Чу. Ѓинг Ѓу бил поразен од друга бунтовничка сила предводена од Сјанг Љанг.Сјанг го постави Сјунг Син, потомок на традиционалното кралско семејство на Чу, на престолот на Чу под кралското име крал Хуај II. Во 206 година пр. н. е., по падот на царството Ќин, [[Сјанг Ју]], внук на Сјанг Љанг, се прогласил себеси за „Хегемон-крал на Западен Чу“ и го унапредил кралот Хуај II во „цар Ји“. Потоа го убил Ји. Сјанг Ју потоа се борел против [[Цар Гаозу од Хан|Љу Банг]], уште еден истакнат бунтовник против Ќин, во долга борба за превласт над земјите на поранешната царство Ќин, која станала позната како [[борба Чу-Хан]]. Судирот завршил со победа на Љу Банг. Тој ја прогласил [[Хан (династија)|династијата Хан]] и подоцна бил почестен со името на храмот Гаозу, додека Сјанг Ју извршил самоубиство по поразот.

Љу Банг веднаш вовел потрадиционална и помалку наметлива управа од Ќин пред него, склучил мир со Сјунгну преку мешани бракови „[[Хечин|хеќин]]“, ги наградил своите сојузници со големи феуди и му дозволил на населението да се одмори од вековните војни. Основните територии на Чу, сосредоточени во [[Пенгченг]], му биле доделени прво на генералот [[Хан Син]], а потоа и на братот на Љу Банг, Љу Ѓао, како [[Кралство Чу (династија Хан)|Кралство Чу]]. До времето на [[Ву|царот Ву од Хан]], јужната народна култура и естетика биле измешани со конфучијанската традиција спонзорирана од Хан и централното управување под влијание на Ќин за да се создаде посебна „[[Хан (народ)|кинеска]]“ култура.

== Култура ==
[[Податотека:Zhenmushou.JPG|десно|мини|400x400пкс| Чувар на гробот.]]
[[Податотека:Spring_&_Autumn_Bronze_Ladle,_Chu_State.jpg|мини|Бронзена кука од државата Чу]]
Врз основа на археолошките наоди, културата на Чу на почетокот била доста слична со онаа на другите држави Џоу во сливот на [[Жолта Река|Жолтата Река]]. Меѓутоа, како што ги освојувала земјите [[Бајјуе]] на југ и исток, следователно Чу ги примал домородните елементи и развил мешана култура во споредба со северните рамнини.

За време на раздобјето на [[Западен Џоу]], разликата помеѓу културата на Чу и културата на државите на Средните Рамнини на север, била занемарлива. Во доцното раздобје на пролетта и есента, Чу културата почнува да се оддалечува, зачувувајќи некои постари гледишта на културата и развивајќи нови појави. Исто така, прима некои елементи од припоените области. Културата на Чу имала значителна внатрешна разновидност од месност до месност. Чу, како [[Ќин (држава)|Ќин]] и [[Јан (држава)|Јан]], честопати бил опишан како не толку културен од луѓето во средните рамнини. Сепак, оваа слика потекнува од подоцнежниот развој на Чу во однос на средните рамнини, а стереотипот бил негуван од конфучијанските учени во династијата Ќин, за посредно да го критикуваат владејачкиот режим и династијата Хан како средство за ограничување на нивните идеолошки противници кои биле поврзани со такви културни практики. Бидејќи основачот на династијата Хан бил од државата, културата Чу подоцна ќе стане основа на културата на подоцнежната династија Хан, заедно со онаа на династијата Ќин и другите претходни држави од раздобјето на завојуваните држави.

Раните погребни подароци на Чу се состоеле првенствено од [[Кинески ритуални бронзи|бронзени садови]] во стилот на Џоу. Свои одлики имаат и бронзените производи на државата Чу. На пример, бронзената „ѓин“ (жртвеничка маса) откопана од гробницата Чу во Сичуан, покраина Хенан има сложен облик. Датиран од средината на шестиот век пр. н. е., тој бил еден од раните потврдени артефакти од восок, откриени во Кина. Подоцнежните гробници на Чу, особено за време на завојуваните држави, прикажувале посебни [[Погребна уметност|погребни предмети]], како што се шарени [[Лак|лакирани садови]], железо и свила, а со тоа дошло до намалување на [[Список на кинески имиња на бронзени садови|бронзените садови]] како подароци.

Вообичаен мотив на Чу бил живиот приказ на дивиот свет, мистични животни и природни слики, како што се [[Змии во кинеската митологија|змии]], [[Кинески змеј|змејови]], [[Кинески феникс|феникси]], тигри и облаци што слободно се движат и суштества слични на змии. Некои археолози шпекулираат дека Чу можеби имал културни врски со претходната династија [[Шанг (династија)|Шанг]], бидејќи многу мотиви што ги користеле Чу, како што се боговите со змиска опашка, биле претходно пронајдени на наоѓалиштата Шанг.

Друга вообичаена идеја на Чу бил обожавањето на гибони и други животни за кои се сметало дека имаат пожелни количини на [[ки]].

Подоцна Чу културата била позната по својот афинитет кон [[Ву (шаман)|шаманите]]. Културата и владата на Чу го поддржала [[Таоизам|таоизмот]] и изворниот [[Ву (шаман)|шаманизам]] дополнет со некои [[Конфуцијанство|конфучијански]] глоси на обредите на Џоу. Луѓето од Чу се поврзувале со богот на огнот [[Џуронг]] од кинеската митологија. Поради оваа причина, обожавањето на оган и црвената боја го практикувале луѓето од Чу.

Натуралистичката и течна уметност, *Песните на Чу*, историските записи, ископаните документи на бамбус, како што се Лизгањата на Гуодијан и други артефакти, откриваат големо таоистичко и староседелско фолклорно влијание во културата на Чу. Склоноста кон духовен, често пријатен и декадентен начин на живот и довербата во големината на царството Чу довеле до неефикасност и можност тоа да биде уништено од безмилосната [[Легализам (кинеска филозофија)|легалистичка]] држава Ќин. И покрај тоа што на царството Ќин му недостигале огромните природни ресурси и водните патишта на Чу, неговата влада под водство на ефикасниот министер [[Шанг Јанг]], го максимизирала производството воведувајќи меритократија сосредоточена исклучиво на земјоделската и воената моќ.

Археолошките наоди покажуваат дека музиката на Чу била бележена поинаку од музиката во Џоу. Чу-музиката, била склона кон користење на различни изведувачки ансамбли, како и единствени инструменти. Во Чу, се претпочитал *се* пред [[Гуќин|цитерот]], додека двата инструменти биле подеднакво претпочитани во северните држави Џоу.

Чу често бил во врска со другите народи кои живееле на југ од нив, особено со [[Ба (држава)|Ба]], [[Јуе (држава)|Јуе]] и [[Бајуе]]. Низ територијата на Чу биле откриени бројни гробници и погребни предмети во стилот Ба и Јуе, кои коегзистираат со гробниците и погребните предмети во стилот на Чу.

Некои археолошки записи за Чу се појавуваат во [[Мавангдуј]]. По [[Ахитектура на гробница од династијата Хан|династијата Хан]], некои конфучијански учени сметале културата Чу нема вкус, критикувајќи ја „развратната“ музика и шаманистичките обреди поврзани со културата Чу.

Во Чу било развиено бојаџиството, особено на лакирани дрвени работи. Најмногу се користеле црвениот и црниот пигментиран лак. Ткаењењо свила исто така достигнало високо ниво на мајсторство, создавајќи лесни наметки со лелеави дизајни. Овие примери (како во Мавангдуи) биле зачувани во затрупани гробници каде што лакот не се лупел со текот на времето и во гробници запечатени со јаглен или бела глина.

Чу го користел [[Калиграфија|калиграфското писмо]] наречено „Птици и црви“, кое било преземено од државите Ву и Јуе. Писмото има таков изглед што ги разубавува ликовите со мотиви на животни, змии, птици и инсекти. Ова е уште еден приказ на светот на природата и неговата живост. Чу произведувале широки бронзени мечеви кои биле слични на мечевите [[Вујуе]], но не толку сложени.

Чу создал речен систем систем за превоз со чамци, зголемени со вагони. Истите се опишани во поединости во бронзените списоци со златна облога во врска со трговијата долж речните текови што се поврзуваат со оние на главниот град на Чу во Јинг.

== Јазични влијанија ==
Иако бронзените натписи од древната држава Чу покажуваат мали јазични разлики од „елегантниот говор“ (yǎyán 雅言) што се говорел за време на [[Источен Џоу|раздобјето на источен Џоу]], разновидноста на [[Старокинески јазик|старокинескиот јазик]] што се зборувал во Чу долго време се претпоставува дека ги одразувал [[Заемка|лексичките заемки]] и синтаксички пречки од несинитски [[Стратум (лингвистика)|супстрати]], кои Чу можеби ги стекнал како резултат на неговата преселба на југ во она што Тјан Ѓиџоу се верува дека е област [[Крадајски јазици|Кра-Дај]] или (пара-) [[Хмонгмјенски јазици|Хмонг-Мјен]] во јужна Кина. Неодамнешните ископани текстови, поткрепени со дијалектни зборови запишани во *Fangyan*, дополнително покажале влијанија од супстратот, но постојат сопернички хипотези за нивната генеалошка припадност. 

* Невообичаено ранокинеско наречје, по потекло од север
* [[Австроазиски јазици|Австроазиски]] (Норман и Меи 1976, Болц 1999)
* [[Хмонгмјенски јазици|Хмонг–Мјен]] (Erkes 1930, Long & Ma 1983, Brooks 2001, Sagart et al. 2005) 
* [[Крадајски јазици|Кра-Дај]] (Лиу Ксингге 1988, Женгжанг Шангфанг 2005)
* [[Тибето-бурмански јазици|Тибето-бурмански]] (Џанг Јонгјан 1992, Џоу Џиксу 2001)
* Мешавина од австроазиски, хмонг-мјенски и тибето-бурмански (Pullyblank 1983, Schuessler 2004 & 2007)
* Непознат

Забележувајќи дека и 荆*Jīng* и 楚*Chǔ* се однесуваат на трнливото чесно дрво (родот Vitex), Schuessler (2007) предлага две австроазиски споредби:

* 楚*Chǔ* < стар кинески * *tshraʔ* е споредлив со протомоничен * *jrlaaʔ* „трн, трнлив бамбус (додаден на имињата на трнливите растенија)“, Khmu /cǝrlaʔ/, Semai /jǝrlaaʔ/, сите произлегуваат од [[Протоавстроазиски јазик|прото-мон-кмерски]] *** „трн“;
* 荆*Jīng* < стар кинески * *kreŋ* е споредлив со кмерскиот ជ្រាំង *crĕəng* „наежива“ и ប្រែង *praeng* „наежува“, при што кинеската почетна * *k-* можеби е претставка што образува именка.

== Бирократија ==
[[Mo'ao|Моао]] () и [[Премиер (држава Чу)|лингјин]] () биле највисоките владини претставници на Чу. Сема бил воен командант на војската на Чу. Лингјин, моао и сема биле „сан гунг“ () на Чу. Во раздобјето на пролетта и есента, биле додадени ѕуојин () и јоуујин ()  како потсекретари на лингјин. Исто така биле воведени помошници на сема () ѕуосема () и јоусема (). Статусот на моао постепено се намалувал додека Ллнгјин и сема станале помоќни места на дворот Чу.

Министрите чии функции се разликувале според нивните титули биле наречени јин (). На пример: лингјин (премиер), гунгјин (министер за работа) и џенјин сите завршуваат со [[наставка]]та „јин“. Шенјин () бил министер за верски должности или првосвештеник на Чу, многубројните записи во [[Ѕуо Џуан]] укажуваат на нивната улога како пророци. Други јини запишани во историјата биле: јујин, љанјин, ѓаојин, гунгѓијин, лингјин, хуанлие џи јин (командант на стражарите на палатата) и јуејин (министер за музика). Во окрузите и командериите, гунг (), познат и како сјанјин (министер на округот) бил главен администратор.

Во многу случаи, позициите во бирократијата на Чу наследни ги имаа членовите на кадетската филијала на кралската куќа на Чу Ми. Моао, еден од тројцата канцелари на Чу, бил исклучиво избуран од родот Ку (). Во текот на раното раздобје на пролетта и есента и пред бунтот на Руо'ао, лингјин бил позиција што ја држеле Руоаосите, имено Доу () и Ченг ().

== Географија ==
Се вели дека прородителите на Чу, како што е виконтот [[Сјунг Ји]], потекнуваат од [[Ѓинг Планини|планините Ѓинг]]; планинска верига која се наоѓа во денешната [[Хубеј|покраина Хубеј]]. Владетелите на Чу систематски ги иселувале државите припоени од Чу кон планините Ѓинг со цел поефикасно да ги контролираат. Источно од планините Ѓинг се планините Ту (). Во североисточниот дел на Чу се [[Планините Даби|планините Дабје]]; разделниот слив на [[Хуај (река)|реките Хуај]] и [[Јангцекјанг|Јангце]]. Првиот главен град на Чу, Данјанг () се наоѓал во денешен [[Жиџијанг, Хубеи|Џиѓанг]], покраина Хубеј. Јинг (), една од подоцнежните престолнини на Чу, е познат по неговото современо име [[Ѓингџоу]]. На северната граница на Чу се наоѓа планината Фангченг. Стратешки, Фангченг е идеална одбрана против државите во средната рамнина. Поради стратешката вредност, на планината Фангченг биле изградени бројни замоци.

[[Јунменг Ѕе]] во [[Ѓанганска Рамнина|рамнината Ѓангхан]] било огромно слатководно езеро кое историски постоело во царството на Чу, го поминувала реката Јанзи, северниот Јунменг бил наречен Менг (), јужниот Јунменг бил познат како Јун (). Телото на езерото покрива делови од денешните Џиѓанг, [[Округот Џианли|Ѓанли]], [[Шишу|Шишоу]], [[Маченг]], [[Хуанганг]] и [[Анлу]].

[[Ву премин|Превојот Шаоси]] бил важна точка на планинската западна граница на Чу. Се наоѓал во денешниот град Вугуан во [[округот Данфенг]], [[Шенси]]. Сите сили што марширале од запад, главно од Ќин, до царството Чу морале да го поминат Шаоси.

== Список на држави кои подоцна станале дел од Чу ==
* 863&nbsp;пр. н. е. Е
* 704&nbsp;пр. н. е. Ќуен
* 690&nbsp;пр. н. е. Луо
* 688–680&nbsp;пр. н. е. Шен
* 684–680&nbsp;пр. н. е. Си
* 678&nbsp;пр. н. е. [[Денг (држава)|Денг]]
* 648 пр. н. е. Хуанг
* по 643&nbsp;пр. н. е. [[Дао (држава)|Дао]]
* 623&nbsp;пр. н. е. Ѓанг
* 622&nbsp;пр. н. е. Љао
* 622&nbsp;пр. н. е. Лу ().
* по 622&nbsp;пр. н. е. Руо
* 611&nbsp;пр. н. е. Јунг
* 601 пр. н. е. Шуљао
* Некаде во 6. век пр. н. е. Џунгли
* по 506&nbsp;пр. н. е. Суј
* 574 пр. н. е. Шујонг
* 538 пр. н. е.  Lai ()
* 512&nbsp;пр. н. е. Су
* 479&nbsp;пр. н. е. Чен
* 445&nbsp;пр. н. е. Ќи
* 447&nbsp;пр. н. е. Цај
* 431&nbsp;пр. н. е. Ѓу
* по 418&nbsp;пр. н. е. Пи
* Околу 348&nbsp;пр. н. е. Ѕоу
* 334&nbsp;пр. н. е. Јуе
* 249&nbsp;пр. н. е. [[Лу (држава)|Лу]]

== Владетели ==
# [[Џилијан|Ѓиљан]] (), се оженил за [[Bi Zhui|Би Џуи]] (), внука на кралот Пангенг од [[Династија Шанг|династијата Шанг]] ; го зел презимето Ми () како име на предците
# [[Јингбо]] (🦀伯) или Фуџу (附沮), син на Ѓиљан
# [[Јусјунг]] (), владеел во 11 век пр. н. е.: исто така наречен Суесјунг (), учител на [[кралот Вен од Џоу]]
# [[Ксионг Ли|Сјунг Ли]] (), владеел во 11 век пр. н. е.: син на Јусјунг, прва употреба на името на родот Јан (), подоцна забележан како Сјунг ()
# [[Ксионг Куанг|Сјунг Куанг]] (), владеел во 11 век пр. н. е.: син на Сјунг Ли

; Виконти

# Сјунг Ји (), владеел во 11 век пр. н. е.: син на Сјунг Куанг, навреден од кралот Ченг од Џоу
# Сјунг Аи (), владеел  пр. н. е.: син на Сјунг Ји, го поразил и го убил кралот Џао од Џоу
# Сјунг Дан (熊䵣), владеел  пр. н. е.: син на Сјунг Ај, го поразил кралот Му од Џоу
# Сјунг Шенг (), син на Сјунг Дан
# Сјунг Јанг (), помлад брат на Сјунг Шенг
# Сјунг Ку (), син на Сјунг Јанг, им ја дал титулата крал на неговите три сина
# Сјунг Канг (), син на Сјунг Ку. *Шиџи* вели дека Сјунг Канг умрел рано без да се искачи на престолот, но „Тсингхуа бамбуслипс“ го запишале како наследник на Сјунг Ку.
# Сјунг Жи (), син на Сјунг Канг, абдициран поради болест 
# Сјунг Јан (старешина) (), пресуди ?–848&nbsp;пр. н. е.: помлад брат на Сјунг Жи
# Сјунг Јонг (), владеел 847–838 година&nbsp;пр. н. е.: син на Сјунг Јан
# Сјунг Јан (помлад) (), владеел 837–828 година&nbsp;пр.н.е.: брат на Сјунг Јонг
# Сјунг Шуанг (), владеел 827–822 година&nbsp;пр. н. е.: син на Сјунг Јан
# Сјунг Џун (), владеел 821–800 година&nbsp;пр.н.е.: најмладиот брат на Сјунг Шуанг
# Сјунг Е (), владеел 799–791 година&nbsp;пр. н. е.: син на Сјунг Џун
# Руоао () (Сјунг Ји 熊儀), владеел 790–764 година&nbsp;пр. н. е.: син на Сјунг Е
# Ксијао'ао () (Сјунг Кан 熊坎), владеел 763–758 година&nbsp;пр. н. е.: син на Руоао
# Фенмао () (Xiong Xuan 熊眴) владеел 757–741 година&nbsp;пр. н. е.: син на Ксијао'ао

; Кралеви

# Кралот Ву од Чу () (Сјунг Да 熊達), владеел 740–690 година&nbsp;пр. н. е.: или помлад брат или помлад син на Фенмао, убиен син на Фенмао и узурпиран престолот. Се прогласил за прв крал на Чу.
# Кралот Вен од Чу () (Сјунг Зи 熊貲), владеел 689–677 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Ву, го преселил главниот град во Јинг
# Дуао () или Жуанг'ао () (Xiong Jian 熊艱), владеел 676–672 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Вен, убиен од помладиот брат, идниот крал Ченг
# Кралот Ченг од Чу () (Сјунг Јун 熊惲), владеел 671–626 година&nbsp;пр. н. е.: брат на Дуао, поразен од државата Ѓин во Битката кај Ченгпу . Маж на Женг Мао . Тој бил убиен од неговиот син, идниот крал Му
# Кралот Му од Чу () (Сјунг Шангчен 熊商臣) владеел 625–614&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Ченг
# Кралот Жуанг од Чу () (Xiong Lü 熊侶) владеел 613–591 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Му. Ја поразил државата Ѓин во Битката кај Би и бил признат како хегемон .
# Кралот Гонг од Чу () (Сјунг Шен 熊審) владеел 590–560 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Жуанг. Поразен од Ѓин во Битката кај Јанлинг .
# Кралот Канг од Чу () (Сјунг Жао 熊招) владеел 559–545 година&nbsp;пр.н.е.: син на кралот Гонг
# Џиао () (Сјунг Јуан 熊員) владеел 544–541 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Канг, убиен од неговиот вујко, идниот крал Линг.
# Кралот Линг од Чу () (Сјунг Веи 熊圍, сменет во Сјунг Киан 熊虔) владеел 540–529&nbsp;пр. н. е.: вујко на Џиао и помлад брат на кралот Канг, соборен од неговите помлади браќа и извршил самоубиство.
# Зиао () (Сјунг Би 熊比) владеел во 529 година&nbsp;пр. н. е. (помалку од 20 дена): помладиот брат на кралот Линг, изврши самоубиство.
# Кралот Пинг од Чу () (Xiong Qiji 熊弃疾, сменет во Xiong Ju 熊居) владеел 528–516&nbsp;пр. н. е.: помладиот брат на Зиао, го измамил Зиао да изврши самоубиство.
# кралот Џао од Чу () (Xiong Zhen 熊珍) владеел 515–489 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Пинг. Државата Ву го зазеде главниот град Јинг и тој побегна во државата Суеј .
# Кралот Хуи од Чу () (Сјунг Џанг 熊章) владеел 488–432 година&nbsp;пр.н.е.: син на кралот Џао. Ги освоил државите Цај и Чен . Една година пред да умре, Маркизот Ји од Зенг умре, па направи комеморативно ѕвоно и присуствуваше на погребот на маркизот во Суејжоу .
# Кралот Џијан од Чу () (Xiong Zhong 熊中) владеел 431–408&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Хуи
# Кралот Шенг од Чу () (Сјунг Данг 熊當) владеел 407–402 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Џијан
# Кралот Дао од Чу () (Сјунг Ји 熊疑) владеел 401–381 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Шенг. Тој го направи Ву Ќи канцелар и ја реформира владата и армијата на Чу.
# Кралот Су од Чу () (Сјунг Занг 熊臧) владеел 380–370 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Дао
# Кралот Чуан од Чу () (Xiong Liangfu 熊良夫) владеел 369–340&nbsp;пр. н. е.: брат на кралот Су. Ја поразил и ја анектирал државата Зуо околу 348 г&nbsp;пр. н. е.
# Кралот Веи од Чу () (Сјунг Шанг 熊商) владеел 339–329 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Џуан. Ја порази и ја подели државата Јуе со државата Чи .
# Кралот Хуај од Чу () (Сјунг Хуаи 熊槐) владеел 328–299 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Веј, бил измамен и држен во заложништво од [[Ќин (држава)|државата Ќин]] до смрт во 296 година.&nbsp;пр .н. е.
# Кралот Ќингсјанг од Чу () (Сјунг Хенг 熊橫) владеел 298–263 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Хуаи. Како принц, еден од неговите постари учители бил погребан на местото на Гуодјен Чу Слипс во [[Хубеј|Хубеи]] . Главниот град на Чу, Јинг, бил заробен и отпуштен од Ќин.
# Кралот Каоље од Чу () (Сјунг Јуан 熊元) владеел 262–238 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Ќингсјанг. Преместен главен град во Шоучуен .
# Кралот Ти на Чу () (Сјунг Хан 熊悍) владеел 237–228 година&nbsp;пр. н. е.: син на кралот Каоље.
# Кралот Ај од Чу () (Сјунг Јоу 熊猶 или Сјунг Хао 熊郝) владеел 228 г.&nbsp;пр. н. е.: брат на кралот Ти, убиен од Фучу
# Фучу () (熊負芻 Сјунг Фучу) владеел 227–223&nbsp;пр.н.е.: брат на кралот Ај. Заробен од трупите на Ќин и сменет
# Лорд Чангпинг () владеел 223&nbsp;пр. н. е. (Чу освоен од Ќин): брат на Фучу, убиен во битка против Ќин

; Други

* [[Чен Шенг]] () како крал Јин од Чу () владеел 210–209 година пр. н. е.
* Ѓинг Џу () додека владеел кралот Ѓа од Чу 楚假王 (Ѓа за лажен) 209–208 пр. н. е.
* Сјунг Син () како цар Ји од Чу () (првично кралот Хуаи II 楚後懷王) владеел 208–206 пр. н. е.: внук или правнук на кралот Хуај
* Ксијанг Ју () како хегемон-крал на западниот Чу () владеел 206–202 година пр. н. е.

== Познати личности ==
* [[Ќу Јуан]], поет кој извршил самоубиство
* [[Лорд Чуншен]], еден од четворицата лордови на завојуваните држави
* [[Сјанг Ју]], хегемон-крал на Западен Чу кој го победил Ќин во Ѓулу и се натпреварувал со Љу Банг во борбата Чу-Хан
* [[Императорот Гаозу од Хан|Љу Банг]], подоцна член на [[Ќин (династија)|династијата Ќин]], а потоа основач на [[Хан (династија)|династијата Хан]]

== Астрономија ==
Во традиционалната [[кинеска астрономија]], Чу е претставен со ѕвезда во [[Астеризам|астеризмот]] „Дванаесет држави“, дел од месечевата палата „[[Девојка (кинеско соѕвездие)|Девојка]]“ во симболот „ Црна желка “. Сепак, мислењата се различни за тоа дали таа ѕвезда е Фи  или 24 Јарец . Таа е претставена и со ѕвездата Ипсилон Офиучи во астеризмот „Десен ѕид“ во заградениот простор „Небесен пазар“ .

== Биологија ==
[[Таксон]]ите на [[вирус]]ите *Chuviridae* и *Jingchuvirales'' се именувани по Чу.

## Наводи

Категорија:Древни кинески држави
Категорија:Статии со текст на кинески
Категорија:Статии со извори на кинески (zh)