Хејке Камерлинг Онес

**Хејке Камерлинг Онес** (  – ) — холандски физичар и добитник на Нобеловата награда за физика. Го експолатирал Хемпсон-Линдевиот циклус за да истражува како се однесуваат материјалите при температура од речеси апсолутна нула и подоцна за првпат во течен хелиум. Неговото призводство на екстремни криогени температури го довело до откривање на суперспроводливоста во 1911, за одредени материјали, електричниот отпор нагло исчезнува при многу ниски темтератури.

## Животопис

### Рани години
Камерлинг Онес е роден во Гронинген, Холандија. Неговиот татко, Харм Камерлинг Онес, бил сопственик на градежна работилница. Неговата мајка била Ана Гердина Коерс од Арнем.

Во 1870, Камерлинг Онес го посетувал Гронингенскиот универзитет. Негови учители биле Роберт Бунзен и Густав Роберт Кирхоф во Хајделбершкиот универзитет од 1871 до 1873. Повторно во Гронинген, магистрирал во 1878 и докторирал во 1879. Неговата теза била *"Nieuwe bewijzen voor de aswenteling der aarde"* *(превод: „Нови докази за ротацијата на Земјата“)*. Од 1878 до 1882 бил асистент на Јоханес Боша, директор на техничкиот универзитет „Delft“, кого го заменувал како предавач во 1881 и 1882.

### Семејство
Се оженил со Марија Адријана Вилхелмина Елизабет Биџлевед во 1887 и имале едно дете, по име Алберт. Неговиот брат Менсо Камерлинг Онес (1860–1925) — доста добро познат уметник (и татко на друг уметник, Харм Камерлинг Онес), додека неговата сестра Џени се омажила за друг познат уметник, Флорис Верстер (1861–1927).

## Лајденски универзитет
Од 1882 до 1923 Камерлинг Онес работел како професор по експериментална физика во Лајденскиот универзитет. Во 1904 тој основал многу голема лабораторија и поканил други истражувачи на локацијата, која го направила многу почитуван во научното општество. Лабораторијата сега е позната како Камерлинг Онесова лабораторија.

### Втечнување на хелиум
На 10 јули 1908, бил првиот кој го втечнал хелиумот, користејќи неколку фази на преладување и Хемпсон-Линдевиот циклус основан на Џул-Томсоновиот ефект. На овој начин тој ја снижил температурата до точката на вриење на хелиумот (−269&nbsp;°C, 4.2 K). Со намалување на притисокот на течниот хелиум достигнал температура од близу 1.5 K. Ова било најниската температура достигната на планетата Земја во тоа време. Опремата која ја користел е во музејот "Boerhaave" во Лајден.

### Суперспроводливост
Во 1911 Камерлинг Онес ја измерил електричната спроводливост на чист метал на многу ниска температура. Некои научници, како што е Вилијам Томсон Келвин, верувале дека течењето на електроните низ електричен проводник ќе дојде до целосно стопирање или со други зборови, металниот отпор ќе стане бесконечно висок при апсолутна нула. Други, меѓу кои и Камерлинг Онес, сметале дека електричниот отпор на електричниот проводник постојано ќе се намалува и ќе стигне до нула. Август Матјесен посочил дека кога температурата се намалува, спроводливоста на металот најчесто се зголемува, или со други зборови, електричниот отпор најчесто се намалува со намалување на температурата.

На 8 април 1911, Камерлинг Онес открил дека на 4.2 K отпорноста на солидна живина жица нурната во течен хелиум одеднаш исчезнала. Тој истовремено го сфатил значењето на ова откритие (станало јасно кога неговиот тефтер бил дешифриран по еден век).

Камерлинг Онес добил огромно признание за неговата работа, вклучувајќи ја и Нобеловата награда за физика во 1913 „за неговите иследувања во својствата на материјата при ниски температури кои, меѓу останатото, доведоа до добивање на течен хелиум“.

## Наследство

Некои од инструментите кои ги користел за неговите експерименти може да се видат во музејот „Boerhaave“ во Лајден. Апаратот кој го користел за прв да го втечне хелиумот е на излог во лобито на одделот за физичари во Лајденскиот универзитет, каде што лабораторија за ниски температури е именувана во негова чест. Неговиот студент и наследник како директор на лабораторијата, Вилем Хендрик Кезом бил првата личност која успеала да го зацврсти хелиумот, во 1926. Кратерот Камерлинг Онес на Месечината е именуван по него.

## Почести и награди
*Матеучиев медал (1910)
*Румфордов медал (1912)
*Нобелова награда за физика (1913)
*Франклинов медал (1915)

## Наводи
## Наводи

## Надворешни врски

* Нобелова награда, Physics 1913—официјално мрежно место.
*About Heike Kamerlingh Onnes, Nobel-winners.com.
* J. van den Handel, ''Kamerlingh Onnes, Heike (1853–1926)'', in Biografisch Woordenboek van Nederland. (**На германски**).
* Leiden University historical web site
* Correspondence with James Dewar, главниот натпреварувач во трката за течниот хелиум.
* Communications from the Kamerlingh Onnes Laboratory (1885–1898).

Категорија:Холандски нобеловци
Категорија:Холандски физичари
Категорија:Холандски пронаоѓачи
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика
Категорија:Криогеника
Категорија:Странски членови на Кралското друштво
Категорија:Апсолвенти на Хајделбершкиот универзитет
Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките
Категорија:Дописни членови на Академијата на науките на Советскиот Сојуз
Категорија:Членови на Пруската академија на науките
Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките
Категорија:Дописни членови на Руската академија на науките