open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Радиодрама

**Радио драмата** (или аудио драма, аудио игра, радио игра, радио театар или аудио театар) — уметничка форма во која се изведуваат приказни или драмски текстови што се емитуваат на радио. Без визуелна компонента, радио драмата зависи од дијалогот, музиката и звучните ефекти за да му помогне на слушателот да ги замисли ликовите и приказната: „*Таа е аудитивна во физичка димензија, но подеднакво моќна како визуелна сила во психолошката димензија*.“ Радио драмата опфаќа претстави специјално напишани за радио, докудрама, драматизирани дела на фикција, како и претстави првично напишани за театарот, вклучително и музички театар и опери.

Радио драмата постигнала широка популарност во рок од една деценија од првичниот развој во 20-тите години на минатиот век. До 1940-тите, таа била водечка меѓународна популарна забава. Сепак, со доаѓањето на телевизијата во 1950-тите, радио драмата започнала да ја губи публиката, но во повеќето земји таа останала популарна.

До 21 век, радио драмата имала минимално присуство во САД, каде многу американски радио драми биле ограничени на пренамена на програми од претходните децении. Сепак, другите нации сè уште имаат просперитетни традиции на радио драма. На пример, во Обединетото Кралство, БиБиСи произведува и емитува стотици нови радио претстави секоја година на Радио 3, Радио 4 и Радио 4 Екстра. Како и САД, Австралија АБЦ се откажала од радиодифузната драма, но во Нов Зеланд РНЗ продолжува да промовира и емитува разновидна драма преку своите воздушни бранови.

Благодарение на напредокот во дигиталното снимање и дистрибуцијата на интернет, радио драмата доживеала преродба во околу 2010 година. Подкастингот понудил средства за евтино создавање нови радио драми, покрај дистрибуцијата на старите програми.

Поимите „аудио драма“ или „аудио театар“ понекогаш се користат синонимно со „радио драма“; Сепак, аудио драмата или аудио театарот не мора да бидат наменети специјално за емитување на радио. Аудио драмата може да се најде и на ЦД, ленти со касети, веб-објави, како и на радио кое се емитува.

## Наводи

## Надворешни врски

* Audio-Drama.com A directory of audio drama websites.
* The Audio Drama Production Podcast Instructional podcast on the production of audio drama.
* The Well-tempered Audio Dramatist  Treatise on writing, producing, performing and directing audio plays in the 21st century.
* Necrology of Old Radio Personalities (archived at the Wayback&nbsp;Machine)
* National Audio Theatre Festivals  Radio drama workshop.
Солилоквиум

**Солилоквиум** – подвид на монолог кој го изговара лик додека е сам на сцената или додека верува дека е сам, и така на публиката ѝ ги открива своите интимни размислувања и сомнежи. Примери се Хамлетовиот "Да се биде или не" и Магбетовиот солилоквиум од трагедиите на Вилијам Шекспир. Понекогаш тешко е да се каже дали тоа што се чуло е монолог, дијалог или солилоквиум, па изборот на соодветен поим е прашање на интерпретација.

Солилоквиумот бил често користен во драмите, но во времето кога драмата се свртила кон реализамреализмот кон крајот на 18 век истиот излегол од мода. Денес, со ограничените театарски буџети, солилоквиумот повторно се враќа на сцената.

## Поврзано
* Дијалог
* Монолог
* Внатрешен монолог
* Монодрама

## Наводи

Категорија:Книжевност
Категорија:Драмска уметност
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Раскажувачки техники
Скршена џамија (Битола)

**Скршена џамија** () – муслимански храм од XVI-XVII век во Битола.

## Местоположба
Џамијата се наоѓала во јужниот дел на градот, во близина на чаршијата, на улицата која води кон Ленски мост.

## Историја
Според локална христијанска легенда, на местото на џамијата претходно постоела христијанска црква посветена на Свети Никола  или на Свети Павле. Месните христијани го посетувале храмот и палеле свеќи на источната страна. Во 1974 година биле спроведени археолошки ископувања, кои не покажале постоење на претходна градба. Името *Скршена* се должи на скршеното минаре кое настрадало при бомбардирањата во Првата светска војна.

Градбата била срушена во 1974 година поради лошата состојба. На нејзино место биле изградени зградите Грозд.

## Архитектура
Џамијата била мала со квадратен молитвен простор со основа 7,93 m. Била покриена со плитка купола над пандантиви со пречник од 6 m. Барабанoт бил поедноставен со користење на горните агли на пандантивите. Таа била стар и поедноставен вид на рана џамија. Ѕидаријата била клоазоне со наизменични редови камен и четири реда тули. Ѕидовите биле дебели 1 m. Горните делови на градбата биле од кршен камен, покриена со ќерамиди. Основата на минарето била од камен и тули, додека телото и шерефето биле исцело од тула. На север имало трем со димензии 3,72 x 7,93 m со цилиндричен свод.

Оваа џамија му припаѓала на провинцијалниот архитектонски конзервативен стил од крајот на шеснаесетти век и почетокот на седумнаесетти век.

## Наводи

Категорија:Џамии во Битола
Категорија:Отомански џамии во Македонија
Категорија:Поранешни џамии во Битола
Континентална Европа

мини|десно|Непрекинатото копно на Европа.

**Континентална Европа** или **копнена Европа** — непрекинатото копно на континентот Европа, без околните острови.

Во најчеста смисла, поимот ги исклучува континенталните острови грчките острови, Кипар, Малта, Сицилија, Сардинија, Корзика, Балеарските Острови, Велика Британија и Ирска и околните острови како Нова Земја и нордискиот архипелаг, но и недалечните океански острови, меѓу кои Канарските Острови, Мадејра, Азорите, Исланд, Фарските Острови и Свалбард.

Понекогаш од оваа дефиниција се исклучува и Скандинавскиот Полуостров, иако технички тој ѝ припаѓа на копнена Европа, фактичките врски со остатокот од континентот се преку Балтичкото или Северното Море (наспроти мошне обиколниот пат преку северот на полуостровот кај Финска, па на југ преку североисточна Европа).

Старото поимнување на Европа како културна целина ја опфаќало „јадрена Европа“ (гер. *Kerneuropa*), односно континенталната територија на историското Каролиншко Царство, во кое денес спаѓаат Франција, Италија, Германија (или германојазична Европа) и земјите од Бенелукс (историска Австразија).

## Поврзано
* Континентална филозофија
* Географија на Европа

## Наводи

Категорија:Региони во Европа
Категорија:Европа
Коџа-кади џамија

**Коџа-кади џамија** или **Коџа Ахмед-ефенди џамија** — муслимански храм од шеснаесеттиот век во Битола, споменик на културата.

## Местоположба
Џамијата се наоѓа на десната страна на реката Драгор во непосредна близина на Дрвен пазар и Јени амам (Нова бања). На јужната страна од комплексот, на другата страна од улицата, се наоѓа убава двокатна бегова куќа со голем двор. Се претпоставува дека има историска врска меѓу џамијата и двокатната куќа како и Јени амамот. На југозапад се наоѓаат гробишта (мезарлик) со неколку гробови во кои почиваат некои учени и дервиши: Ефгани Мехмед-ефенди, Хаџи Ибрахим-ефенди, Хафиз Али и др.

## Историја
Џамијата била изградена во 936 година според хиџра (1529 година). Забележана била во регистерот на земјиште (тапи дефтер) во 1203 година според хиџра (1799 година). Била изградена  заедно со медресата на Ахмед-ефенди по неговото назначување за кадија во Битола. За одржување на овие градби тој воспоставил вакаф, кој поради лошото управување бил уништен. Медресата била обновувана четири пати, но од почетокот на 20 век повеќе не постои.

## Архитектура
Од целиот комплекс преживеала само џамијата и нејзиниот изглед е доста променет во однос на првичната градби  бидејќи се користела како станбена зграда долги години.

Џамијата има едноставна правоаголна молитвена просторија со димензии 8,80 м на 8,50 м, со кров на четири води. Ѕидовите се убаво изѕидани со два реда хоризонтални тули околу клепан камен, а нивната дебелина изнесува 90 см. На страната на михработ има два прозорци со мермерни рамки и железни шипки и три помали, заоблени прозорци на горниот дел од ѕидот. Минарето се наоѓа на југозападната страна од молитвениот простор, а неговиот влез е од внатрешноста на храмот. Минарето е многуаголно, изработено од камен, а неговиот горен дел како и шерефето се делумно оштетени.

Внатрешноста на молитвениот простор била оштетена од станарите пред многу време, освен некои остатоци од нишата во михработ и рамниот дрвен таван. Главната влезна врата, украсена со дрворез одамна исчезнала.

Коџа-кади џамијата има одредени сличности со Егрика-ефенди џамијата која некогаш се наоѓала во близина, но највпечатлива сличност има со Искендер-пашината џамија во Канлика на Босфорот, дело на Мимар Синан, изградена 1559-1560 година.

## Поврзано
* Културно наследство на Македонија во Општина Битола

## Наводи

Категорија:Џамии во Битола
Категорија:Џамии во Битолското муфтиство
Категорија:Отомански џамии во Македонија
Сцена (театар)

**Сцена**  е просторот во кој се одигрува театарската претстава.
Синоними за сцена се: **бина, гледалиште, театарски простор**.

Денес театарските сцени, главно се со слична форма, а се разликуваат по големината, техничката опрема како и намената. Како што се:
* Арена
* Камерна сцена
* Театарски подиум
* Театарска комора - кутија
* Шекспировска сцена
* Кружна сцена
* Кабуки патека

## Наводи

Категорија:Театар
Категорија:Галицизми
Бања (Бањане)

**Бања** — водовод од римско време. На повеќе места во полето се пронајдени остатоци од стар водовод, цели и фрагментирани тубулуси што се протегаат во правецот северно од селото Бањане, кон месноста Бања. Тука се наоѓаат силни извори од кои водата била носена до римскиот Скупи.

## Поврзано
* Дуло — вила рустика од доцноантичко време; и
* Св. Ѓорѓи — осамен наод од римско време.

## Наводи

Категорија:Бањане
Дуло (Бањане)

**Дуло** — вила рустика од доцноантичкото време. На еден километар југоисточно од селото Бањане, во близината на изворот „Дуло“, на вакафска парцела („Св. Ѓорѓи“), во 1977 година селаните раскопале темели од вила рустика. Основата на објектот е втемелена по оската северозапад-југоисток, во вид на буквата „Г“, со 6 простории од кои една е создадена апсидно кон северозапад, а тремот е кон југоисток. Ѕидовите се од кршен камен со доста антички мермерни сполии, поврзани со хидрауличен малтер. Зачувани се остатоци од камени столбови, капители, архитрави, имбрекси, тегули, тубулуси, како и многу керамички материјал. Два сада се чуваат во Заводот за заштита на спомениците на културата на Град Скопје.

## Поврзано
* Бања — водовод од римско време; и
* Св. Ѓорѓи — осамен наод од римско време.

## Наводи

Категорија:Бањане
Св. Ѓорѓи (Бањане)

**Св. Ѓорѓи** — осамен наод од римското време. Во прагот на црквата „Св. Ѓорѓи“ во селото Бањане е вѕидана надгробна стела со релјеф и латински натпис кој е оштетен. Димензии: 119 × 56&nbsp;см.

## Поврзано
* Бања — водовод од римско време; и
* Дуло — вила рустика од доцноантичко време.

## Наводи

Категорија:Бањане
Претстава

**Претстава** е книжевен облик напишана од драматург која вообичаено се состои од дијалог или пеење помеѓу глумците. Наменета е за театарска изведба и за читање. Терминот „претстава“ може да се однесува и на пишуван текст од страна на драматургот кој опфаќа целосен театарски настап.

## Жанрови
### Комедија

Тоа се претстави кои се замислени со смешна содржина.

### Фарса

Во нив е доминантен хуморот од најразновидна форма

### Сатира

Во кои комичното дејство најчесто е поврзано со некоја политичка или социјална тема

### Трагедија

Ова се претстави кои се занимаваат со темните страни на човечкото постоење.

### Мјузикл

Театарското дејствување е искажана најчесто со музика и пеење.

## Наводи

## Надворешни врски
*Терминот претстава на речникот на Кембриџ

Категорија:Театар
Драматург на претстава

**Драматург на претстава **  или ** драматург** е лице кое ги избира театарските  текстови за  репертоар и го создава уметничкиот профил на една театарска куќа.
Најчесто тоа е истакнат книжевник  или театарски стручњак.

Вообичаено овој термин се појавува од крајот на XIX век.
Денес, често поимот драматург е заменет со *драматург на претставата*, а означува стручно лице кое учествува во работата на одредена театарска претстава со свои стручни забелешки, интервенции врз драмскиот текст, како и во соработка со театарскиот режисер.

## Наводи

## Надворешни врски

* web stranica Odsjeka za dramaturgiju Akademije dramske umjetnosti u Zagrebu 
* Literary Managers & Dramaturgs of the Americas

Категорија:Драматурзи
Категорија:Драмска уметност
Дидаскалии

**Дидаскалии** (, со значење „напатствие“) — кратки забелешки  во драмско сценарио  кои покажуваат или дообјаснуваат што работи драмскиот – книжевниот лик додека го изговара текстот.

Означени се во заграда пред или по говорниот текст на ликот. Тие се користат како напатствие за актерите како треба да се однесуваат на сцена или што треба да направат во тетатарското дејствие. Покрај тоа, дидаскалите се еден вид современа нотација во литературата.

## Пример
Дејан Дуковски, Галилео Галилеј
* ТОЈ: **(Тој вади пушка и ја подготвува.)**: - Малку се брзам.

Дејан Дуковски, Силјан Штркот шанца
* Силјан:** (СИЛЈАН Е САМ. ЦЕЛИОТ Е ИСКИНАТ И ИЗДРПАН. МОРЕТО ГО ИСФРЛИЛО НА ОБАЛА.)**: - Ете на што мислеле кокошките. Гемијата од карпа ќе се растури, зошто верба да имам нема.

## Наводи

## Литература
* Патріс Паві: Словник театру. — Львів, 2006.- 640с.
* Brown, Peter George McCarthy (1996), "Didascaliae", in Hornblower, Simon; Spawforth, Anthony, Oxford Classical Dictionary (3rd ed.)
* Klose, D. Die Didaskalien und Prologe des Terenz (Diss. Freiburg, 1966)

Категорија:Театар
Категорија:Драмска уметност
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Ереа

**Ереа**() е италијански произведувач на спортска опрема. Ереа е прва италијанска компанија која била акретитирана со сертификат на Оеко-текс стандард кој осигурува дека материјалот направен од нештетни материи и хемикалии.

## Историјат
Основана  е во 1988 година, седиштето на компанијата се наоѓа во Сан Поло ди Ториле, во близина на Парма. Основачот на компанијата е Ангело Грандолфи кој е и денешниот сопственик.

Ереа влегува во англиски фудбал 1994 година кога потпишува договор со тогашниот премиерлигаш Мидлсбро кое траело долги низ години. Компанијта имала уште едно спонзорство во премиер лига и тоа во 2011 година со екипата Норич.

Во 2013 година компанијата ги прославила своите 25 години на постоење со презентацијата на своите главни клиенти кои ги спонзорира од светот на фудбалот. Во тие клубови спаѓаат: ФК Парма, ФК Аталанта, ФК Норич Сити, ФК Брајтон, ФК Блекпул, ФК Рајо Ваљекано, ФК Нуманција, ФК Алкоркон, ФК АДО Ден Хаг и ФК Нант.

## Спонзорства

### Телевизија

*  Шампиони против Ѕвезди сезона 3

### Кошарка

### Велосипедизам

### Фудбал

### Рагби

*  Викан Вориорси
*  London Broncos
*  Hunslet RLFC
*  London Skolars
*  Dewsbury Rams
*  Тулуза
*  York City Knights
*  Wales RL
*  Jamaica RL
*  Swinton Lions
*  USAP Perpignan

### Одбојка

*  Денвер

## Спонзорства на репрезентации

### Кошарка

* 
* 

### Фудбал

* 
* 
* 
* 
* 

### Одбојка

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Наводи

## Поврзано

* Капа (компанија)
* Леѓеа
* Спортска опрема

## Надворешни врски

* Global official site 

Категорија:Производители на спортска опрема од Италија
Категорија:Италијански марки
Либрето

**Либретото**  (италијански јазик - *libretto* - „книга“) — литературен текст, сценарио на музичко сценска  претстава (опера, оперета, мјузикл, балет и др.). Либретото може да биде оригинално или адаптација на некое книжевно дело.

## Литература
* Smith, Patrick J. *The Tenth Muse: a Historical Study of the Opera Libretto*. First ed. New York: A.A. Knopf, 1970. xxii, 417, xvi p. + [16] p. of b&w ill.
* Portinari, Folco (1981). *Pari siamo! Io la language, egli ha il pugnale. Storia del melodramma ottocentesco attraverso i suoi libretti*. Torino: E.D.T. Edizioni. ISBN 88-7063-017-X

## Наводи

## Надворешни врски

*Public Domain opera libretti and other vocal texts 
*OperaGlass Opera Index Selected operas with corresponding libretti
*OperaFolio.com Index of over 1000 opera libretti
*opera-guide.ch, opera libretti in German translation and their original languages
*Selected opera libretti 

Категорија:Музички поими
Категорија:Текст
Сценска уметност

**Сценска уметност** е заеднички назив за изведувачка уметност  преку гест, глума, пеење кои непосредно и директно се изведуваат пред публиката.
Во сценски уметности спаѓаат:
* опера, 
* балет, 
* пантомима, 
* драма, 
* комедија 
И други.

## Наводи

## Надворешни врски
* Bibliography of Performing Arts In The East
* European Collected Library on Performing Arts 

Категорија:Сценска уметност
Репаглинид

**Репаглинид** е антидијабетичен лек од класата на лекови познати како меглитиниди, кој бил откриен во 1983. Се користи перорално за контрола на нивото на гликоза кај тип 2 дијабетес мелитус. Механизмот на дејство вклучува стимулација на ослободување на инсулин од β-клетките на панкреасните островчиња; и како и кај други антидијабетични лекови, главен несакан ефект е хипогликемија.

Во 2024, е триесет и седми најчесто пропишуван лек во Македонија, со повеќе од 171.000 рецепти.

## Наводи

Категорија:Антидијабетични лекови
Категорија:Бензоеви киселини
Категорија:Фенолни етри
Фиат 125

**Фиат 125** -  бил некогаш  брз, луксузен автомобил од средна класа кој бил произведуван во Фиатовата фабрика во Торино во период помеѓу 1967 и 1972 година.

## Концепт

Големиот почетен успех на Фиат 1300/1500 од 1961 година на домашниот пазар во Италија бил нарушен со појавата на Алфа Ромео Џулија во 1962 и Ланчија Фулвија во 1963 година. Веќе бил забележлив трендот на изработка на нови возила со рамни, кубични форми на каросерии. Предвидениот наследник, моделот Фиат 132 бил планиран за доцните 60-ти, така што било неопходно создавање на нов производ во средната класа на автомобили со лимитирани буџетски средства.

Моделите Фиат 124 и Фиат 125 биле создавани паралелно и за многу краток период. Како основа се употребени веќе докажаните постоечки платформи од моделите 1300/1500 (за Фиат 124) и од моделот 1500L (за Фиат 125). Моторот е всушност надградена верзија на веќе постоечкиот и со спортски перформанси вградуван во Фиат 124 спајдер. Дополнителна динамика е постигната со вградување на двојна брегаста осовина во блокот на моторот, што пак од друга страна изискувало зголемување на работниот волумен од 1438 cm3 на 1608 cm3. Во однос на претходниот модел извршени се мали измени во ентериерот, рачката од менувачот веќе не е на волан, туку е сместена долу помеѓу седиштата, на предните седишта додадени се наслони за глава, сериски се вградуваат сигурносни појаси, додадена е полица помеѓу предните седишта и слично. Фиат 125 е прв автомобил во кој се вградуваат бришачи на предно стакло со самоконтрола на исклучување. Каросериски веќе не се практикуваат премногу хромираните декоративни лајсни. На сите 4 тркала се поставени диск кочници, a дијагоналните гуми 5.60-13 заменети се со радијални "tubeless" гуми 175 SR 13. Квадратните предни светла даваат прекрасен агресивен, спортски декор на новата каросерија.

Моторот развивал 90 КС при 6500 вртежи/мин. и постигнувал максимален момент од 130 Nm при 4000 врт/мин. Праксата покажала дека рамноправно се носи со соперниците на домашната сцена (Алфа Ромео и Ланчија) како и со наметливите нови модели на BMW 1602/1802/2002. 
 
## Производство
## Перформанси
## Модели
Дакар Рели

[мини| Земјите со кои се одржувале рели трките од 1979 до 2007 година (портокаловите земји биле проследени само во трката во 1992 година во [Кејптаун).]]
мини|Земји преку кои се возело на Дакар трките од 2009 до 2018 година, бидејќи бил преместен од претходната рута Париз-Дакар, поради безбедносни проблеми. Вклучените градови биле главни почетни/крајни точки.
**Релито Дакар** (или едноставно „ **Дакар** “; порано познато како „**Релито Париз-Дакар**“) е годишен настан на рели организиран од спортската организација Амаури. Повеќето настани од почетокот на 1978 година биле изведени од Париз, Франција, до Дакар, Сенегал, но заради безбедносни закани во Мавританија, довело до откажување на релито во 2008 година, настаните од 2009 до 2019 година се одржувале во Јужна Америка. Изданието 2020 година се одржувало во Саудиска Арабија. Релито е отворен за аматерски и професионални учесници, аматерите обично сочинуваат околу осумдесет проценти од учесниците.

Релито е настан на теренска издржливост. Теренот на кој го поминуваат конкурентите е многу поцврст од оној што се користи при конвенционалното рели тркање, а користените возила се вистински теренски возила отколку изменети возила на пат. Повеќето од конкурентните специјални делови се теренски, крстосни дини, кал, камила трева, карпи и ерги меѓу другите. Растојанијата од опфатените фази се разликуваат од кратки растојанија до 800-900 километри на ден.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место (повеќејазично мрежно место)

Категорија:Рели трка
Мрваци

**Мрваци** — македонска етнографска група што ги населува Серско, Валовишко (Демирхисарско) во Егејска Македонија и Неврокопско во Егејска и Пиринска Македонија.

Етнонимот произлегува од поимот *мрва*, што значи ситно парченце јагленова пепел, која останува по обработката на рудата. Во подрачјето наречено Мрвачко, во XIX век многу села се занимавале со рударство и железарство, но кон крајот на векот занаетот замрел. Називот „Мрваци“ првично се однесувал на рударските села, а подоцна го опфатил населението на целото подрачје. Мрваците зборуваат на свој мрвачки говор, кој ѝ припаѓа на групата серско-драмски дијалекти на македонскиот јазик.

Според дипломатот Атанас Шопов мрвачки села се:

* **Неврокопска каза**: Даг Чифлик (Добротино), Јуч Дурук (Делчево), Мусомишта (Мосомиште), Лески (Ново Лески), Тешово, Гајтаниново, Парил, Л’ки, Ловча, Караќој, Трлис, Долно Броди, Елес, Куманич, Либјахово, Везме, Зрново, Старчишта и Белотинци
* **Серска каза**: Лакос, Дутлија, Раховица, Баница, Горно и Долно Фраштани, Мертатово и Метох
* **Демирхисарска каза**: Горно и Долно Спанчево, Храсна, Ковачево, Петрово, Голешово, Сенгелово, Белово, Црвишта, Крушево, Крчово, Радово, Пулево, Елешница и Герман.

Васил К’нчов ги посетил овие места во 1891 г. и напишал:

Кон крајот на XIX век името *Мрвак* почнало да се користи погрдно. Во врска со тоа, во 1893 г. Атанас Шопов напишал:

## Поврзано
* Мрвачко
* Мрвачки говор

## Наводи

Категорија:Луѓе од Серско
Категорија:Луѓе од Валовишко
Категорија:Луѓе од Неврокопско
Категорија:Македонци
Републички пат II-19

**Републички пат II-19** () — второкласен пат од републичката патна мрежа на Бугарија кој наполно се протега на територијата на Пиринска Македонија. Има должина од 109,7&nbsp;км.

Пътят се скршнува влево на 379,2.&nbsp;км на I-1 во населбата Ораново на градот Симитли и се упатува кон исток, нагоре по долината на Градевска Река (лева притока на Струма). Минува низ селото Градево, го искачува седлото Предел (1.140&nbsp;м), па се спушта во Разлошката Котлина. Јужно од градот Мехомија (Разлог) завива на југ, минува низ источните делови на градовите Банско и Добриништа (Добриниште), по што навлегува во Момината Клисура на реката Места. Проаѓа низ селото Места и кај селото Цирополе (Господинци) излегува од клисурата и навлегува во Неврокопската Котлина. Ја пресекува котлината од север кон југ, минава низ источниот дел на градот Неврокоп (Гоце Делчев), а потоа и низ селата Лески (Ново Лески), Копривлен и Садово. Ги искачува источните падини на планината Стргач, па стасува до граничниот премин „Либјахово - Везме“ („Илинден - Ексохи“) и низ тунел долг 700&nbsp;м навлегува во Егејска Македонија, Грција, каде продолжува како државниот пат ЕО57 од грчката патна мрежа.

Од патот влево и вдесно се одделуваат уште 7 третокласни патишта од Републичката патна мрежа, меѓу кои 2 со трицифрени броеви и 5 со четирицифрени:

**Третокласни патишта со трицифрени броеви**
* на 87,7&nbsp;км, во градот Неврокоп — налево III-197 (89,9&nbsp;км) до градот Девин;
* на 87,7&nbsp;км, во градот Неврокоп — надесно III-198 (95,7&nbsp;км) до ГП „Златарево“;
* на 40,2&nbsp;км, во градот Банско — налево III-1901 (6,0&nbsp;км) до селото Бања;
* на 51,0&nbsp;км, по градот Добриништа (Добриниште) — налево III-1903 (10,4&nbsp;км) низ селото Елешница до 95,4.&nbsp;км на II-84;
* на 78,4&nbsp;км, во селото Цирополе (Господинци) — налево III-1905 (15,9&nbsp;км) низ селата Балдево, Фотовишта (Огњаново), Марчево и Грмен до 6,3&nbsp;км на III-197;
* на 94,6&nbsp;км, во селото Копривлен — надесно III-1906 (50,2&nbsp;км) низ селата Нова Ловча, Парил, Голешево, Петрово и Јаново до селото Катунци (меѓу селата Парил и Голешево во должина од 11,6&nbsp;км патот не е изграден и претставува полско-шумски пат);
* на 96,5&nbsp;км, по селото Копривлен — налево III-1907 (7,9&nbsp;км) низ градот Хаџидимово до селото Блатска.

## Поврзано
* Републичка патна мрежа на Бугарија

## Наводи

* Карта на републичката патна мрежа на Бугарија 
* Патен атлас на Бугарија, раз. 1:200 000 
* Список на републичката патна мрежа на Бугарија 

Категорија:Републички патишта во Бугарија
Категорија:Пиринска Македонија
Латекс

[мини| Екстракција на латекс од [Дрво (растение)|дрво, за употреба во производство на гума ]]
**Латекс** - стабилна дисперзија (емулзија) на полимерни микрочестички во воден раствор . Пронајден е во природата, но синтетичките латекси можат да се направат со полимеризирање на мономер како што е стиренот што емулгирал со сурфактанти .

Латекс како што се наоѓа во природата е млечна течност која се наоѓа во 10% од сите цветни растенија (ангиосперми). Тоа е комплексна емулзија која се состои од белковини, алкалоиди, скроб, шеќери, масла, танини, смоли и непца кои коагулираат при изложеност на воздух. Обично се ексудира по повредата на ткивото. Во повеќето растенија, латексот е бел, но некои имаат жолта, портокалова или црвена латекс. Од 17 век, латекс се користи како термин за течна супстанција во растенијата. Служи главно како одбрана против тревојадни инсекти.  Латекс не треба да се меша со растителни пиперки; тоа е посебна супстанција, одделно произведена и со посебни функции.

Зборот латекс се користи и за природна латексна гума, особено на не-вулканизирана гума. Таков е случајот со производи како латекс ракавици, кондоми од латекс и облека од латекс.

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Вајарски материјали
Категорија:Материјали
Вернер Маркс

**Вернер Маркс** (19 септември 1910 година во Мулхајм - 21 ноември 1994 година во Болсшвил Приори ) бил германски филозоф и експерт за мислата на Хајдегер . Предавал на Универзитетот во Фрајбург .

## Дела

* *Значењето на „Онтологијата“ на Аристотел*, Ден Хаг 1954 година 
* *Хајдегер и умира Традиција.* *Eine problemgeschichtliche Einführung in die Grundbestimmungen des Seins* , Штутгарт 1961 (mehrere Auflagen, auch anglisch: 1971) 
* *Die Bestimmung der Philosophie im Deutschen Idealismus*, Штутгарт 1964 (Antrittsvorlesung vom 11). Мај 1964 година во Фрајбург i. Бр. ) 
* *Апсолутна рефлексија и прскање*, Франкфурт на Мајна 1967 година 
* *Verstehen und Auslegen*, Фрајбург 1967 година 
* *Дас Спил.* *Wirklichkeit и Метода* , Фрајбург i. Бр. 1967 година 
* *Вернунф унд Велт.* *Zwischen Tradition und anderem Anfang* , Ден Хаг 1970 година (auch anglisch: Ден Хаг 1971) 
* *Hegels Phänomenologie des Geistes*, Штутгарт 1971 (mehrere Auflagen; auch anglisch: *Hegel's Phenomenology of Spirit*, Chicago 1975) 
* *Einführung во теоријата на Аристотел, вооружена во Сеиенден*, Фрајбург i. Бр. 1972 година 
* *Шелинг: Гешиште, Систем, Фрејхит*, Фрајбург 1977 (auch anglisch: *The Philosophy of FWJ Schelling: History, System and Freedom*, University *of* Indiana Press, Bloomington 1984) 
* Алс Хрг: *Хајдегер.* *Freiburger Universitätsvorträge zu seinem Gedenken.* *HG Gadamer, W. Marx, CF v.* *Вајзеркер* , Фрајбург / Минхен 1977 година 
* *Gibt es auf Erden ein Mass?* *Grundbestimmungen einer nichtmetaphysischen Ethik* , Хамбург 1983 година (auch anglisch: *Дали има мерка на земјата?* *Основи за неметафизичка етика*, Чикаго 1987) 
* *Етос ун Лебенсвелт.* *Mitleidenkönnen als Mass* , Хамбург 1986 година 
* *Die Phänomenologie Edmund Husserls - Eine Einführung*, München 1987 (mehrere Auflagen) 
* *Кон феноменолошка етика*, Њујорк 1992 година

## Наводи

Категорија:Починати во 1994 година
Категорија:Родени во 1910 година
Категорија:Егзистенцијалисти
Категорија:Феноменолози
Категорија:Носители на Заповедничкиот крст на Орденот за заслуги за СР Германија
Хуан Себастијан Елкано

**Хуан Себастијан Елкано**  (понекогаш погрешно напишан *дел Кано* ;  в. 1476 - 4 август 1526 година) бил шпански истражувач со баскиско потекло  кој го направил првото кружење околу Земјата. По смртта на Магелан на Филипините, Елкано ја презел командата со караванот *Викторија* од Молучките острови до Санлукар де Барамеда во Шпанија. 

И покрај тоа што Магелан не го преживеал патувањето, тој добил поголемо признание за експедицијата отколку што го има Елкано, бидејќи Магелан бил тој што го започнал, бидејќи Португалија сакала да признае португалски истражувач, поради шпанските стравови од баскискиот национализам. Во 2019 година, на 500-годишнината од патувањето, Шпанија и родната Португалија на Магелан поднеле нова заедничка апликација до УНЕСКО за да ја испочитуваат кружната патека. 

## Наводи

## Надворешни врски
* Аунаменди Енциклопедија: Елкано, Хуан Себастијан де (на шпански) 
* Последна волја и тестамент на Себастијан Елкано 
* Експедицијата на првата кружење на светот, со „Гугл мапс“ и „Земјата“ 
* *[https://www.nytimes.com/2019/09/20/world/europe/spain-portugal-magellan.html Кој прв го обиколи глобусот?]* *[https://www.nytimes.com/2019/09/20/world/europe/spain-portugal-magellan.html Не Магелан, Шпанија сака да знаете]*  

Категорија:Римокатолички христијани од Шпанија
Категорија:Починати во 1526 година
Категорија:Родени во 1486 година
Категорија:Шпански истражувачи
Петар Челик

**Петар Челик** (Белград, 25 декември 1949) е српски телоградител, трикратен европски првак, како и трикратен светски првак и професор на Универзитетот во Белград. Семејството Челик се преселило во Бачка Паланка каде Петар отворил вежбална, што е неофицијално првиот објект од ваков вид во Југославија.

По повреда на ногата на мраз, тој започнал потајно да вежба  со тегови и со тек на време станал познат телоградител на поранешна Југославија. Како и забележан учесник на натпревари ширум светот. Неговата сопруга Ирена Челик исто така вежбала телоградба. Промовирајќи здрав дух во здраво тело, Петар Челик се појавил во видеа и телевизиски настапи на „*Лабораторија за звук*“. Откако престанал со телоградбата, тој започнал да произведува и продава високопротеински производи.

## Приватен живот
Тој има пет деца. Тој израснал во Бачка Паланка каде и денес живее. Во 2009 работел како тренер во Институтот за виткост на тело во Нови Сад, наречен „Петар Челик“ и предавал од 1998 година како професор на универзитетот во Белград. Тој се подготвувал за Светскиот куп на IBFF, што се одржал на 13.11.2010 година. , на кој тој отишол како фаворит со намера да ја освои таа вредна титула по четврти пат.

## Надворешни врски
* Петар Челик - официјален портал  
* Петар Челик - галерија со слики  
* Петар Челик - галерија со слики 
* Сè што е на мускулот (политика, 27 февруари 2011 година) 
* УРБАНИ ЛЕГЕНДИ Петар Челик, првак и на 66-годишна возраст („Блиц“, 23 август 2015 година)

Категорија:Луѓе од Белград
Категорија:Српски спортисти
Категорија:Телоградба
Категорија:Телоградители
Категорија:Родени во 1949 година
Максвел Џенкинс

мини|десно|200px|исправено|Максвел Џенкинс

**Максвел Џенкинс** (р. ) — американски глумец кој е познат по своите улоги во „*Предавство“* и „*Смислата“*. Во 2016 година, тој ја имаше улогата на Рајан Јенсен во „ *Еден човек“*. Од 2018 година, тој се појави како Вил Робинсон во серијата *Изгубени во Вселената*, преработка на Нетфликс од ТВ сериите од 1965 година.

Џенкинс е син на Џеф Џенкинс, поранешен кловн на Ринлинг и Џули Гринберг. Тие се соосновачи и директори на Чикаго со седиште во полноќниот циркус, чии приходи помагаат за финансирање на општите подобрувања за парковите во Чикаго. Џенкинс започнал да настапува со циркусот на тригодишна возраст, вршејќи дела како прошетка во затворач, жонглирање и играње мандолин.

Максвел ја започна својата глумечка кариера во *Предавството* на АБЦ на 8-годишна возраст во 2013 година.

## Наводи

Категорија:Родени во 2005 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Американски глумци
Мина Сандвол

**Мина Сандвол** е родена на 23 октомври 2001 година  и  е американска глумица која е позната по улогите во *Планот на Меги*, *Ферхелд* и *# Хорор* .

Таа го игра ликот на Пени Робинсон во *Изгубени во Вселената*, преработка од 2018 година од серијата од 1965 година со исто име .

## Животопис
Сандвол е родена на 23 октомври 2001 година, во Њујорк .     Во 2012 година, таа го има својот прв настап на телевизија на документарната серија „ *Познати духови приказни“* . Таа се појави во *Закон и ред: Специјална единица за жртви* во 2014 година. Во 2015 година, таа глумеше во романтичната комедија-драма *Планот на Меги*, трилерот *Фриделд ,*  и хорор филмот *#* Хорор. Таа го игра ликот на Пени Робинсон во двете сезони од серијата на  „ Нетфликс “ *Изгубени во Вселената*, која за првпат се емитуваше во април 2018 година.

## Филмографија

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 2001 година
Категорија:Американски глумици
Тејлор Расел

**Тејлор Расел** (родена на 18 јули 1994 година) — канадска глумица. Таа е позната по тоа што глуми во серијата *Изгубени во Вселената* и во филмовите *Соба За Бегство* и *Бранови*.

## Живот и кариера
Расел е родена во Ванкувер, Британска Колумбија, а израсната е во Торонто, Онтарио. Нејзиниот татко е црнец, а нејзината мајка е бела.

Таа глуми како Џуди Робинсон во серијата „Изгубени во Вселената“, преработка на „Нетфликс“ од оригиналните ТВ серии од 1965 година. Втората сезона била објавена на Нетфликс на 24 декември 2019 година.

Во 2019 година, Тејлор глумела во психолошкиот хорор филм *Соба за Бегство*. Таа наскоро ќе започне со втората сезона на, *Соба за Бегство 2*. Таа глуми во филмот Б*ранови* кој бил објавен од А24 Филмс на 15 ноември 2019 година. Тејлор била почестена со наградата Виртуоз на Меѓународниот филмски фестивал Санта Барбара во јануари 2020 година за нејзиниот настап во филмот.

## Филмографија

### Филм

## Наводи

Категорија:Родени во 1994 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Глумици од Канада
Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities

**Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities** („Списание за риатач терапија и развојни различности“) е научно списание за психологија, специјална едукација и рехабилитација на лицата со развојни различности чиишто издавачи се ReAttach Therapy International Foundation од Холандија и Македонско научно здружение за аутизам од Македонија. Списанието е шестмесечно, излегува двапати годишно како двоброј.
„Списание за риатач терапија и развојни различности“(електронски: ISSN 2589-7799) е рецензирано, електронско, академско списание со отворен пристап. Главен и одговорен уредник е Владимир Трајковски од Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“

## Цел
„Списание за риатач терапија и развојни различности“ објавува истражувачки рецензирани трудови од областа на специјалната едукација и рехабилитација на лица со лесна, умерена и тешка попреченост, аутизам и други развојни проблеми . Во списанието можат да се објават оригинални и прегледни трудови, куси извештаи, писма до уредникот, резимеа од магистерски и докторски трудови, прикази на случаи, и други придонеси од областа на психологијата, специјалната едукација, рехабилитацијата, медицината, педагогијата, социјалната работа и социјалната политика и други сродни научни дисциплини.

## Апстрактирање и индексирање
Списанието е апстрактирано и индексирано во 24 бази на податоци од кои најзначајни се: EBSCO, ScienceOpen, GoogleScholar, COBISS, ERIHPLUS и Crossref.

## Поврзано
* COBISS.MK-ID - 112183050

## Надворешни врски
* 
* https://reattachfoundation.com 
* http://mssa.org.mk

Категорија:Списанија основани во 2018 година
Категорија:Меѓународни научни списанија
Категорија:Шестмесечни списанија
Категорија:Списанија со отворен пристап
Категорија:Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“
Кресненска Клисура

**Кресненска Клисура** (, *Кресненско дефиле* или *Кресненска клисура*) — осма клисура по течението на реката Струма, меѓу Малеш на запад и Пирин на исток. Сместена е на територијата на општините Симитли и Кресна во Пиринска Македонија, денес во Бугарија. Ги поврзува Симитлиската Котлина на север и Светиврачко-петричката Котлина на југ.

## Географски опис
Клисурата е од епигенетско потекло и има должина од 18&nbsp;км, со средна надморската височина од 222&nbsp;м. На изглед е е тесна, живописна, со стрмни страни, всечена длабоко во гранити и метаморфни карпи, од кои е изграден кресненскиот планински праг меѓу Пирин и Малеш. По всечените свијоци на реката се зачувани фрагменти од високи речни тераси.

Започнува источно од селото Крупник на 279&nbsp;м.н.в. и се насочува право на југ. Во околината на Кресненското Анче е приближната средина на клисурата, при што тука надморската височина на водостојот е околу 222&nbsp;м. По него реката Струма прави забележителни свијоци и кај градот Кресна излегува од клисурата на 168&nbsp;м.н.в. и навлегува во најсеверниот дел на Светиврачко-петричката Котлина.

## Туризам
Во јужниот дел на клисурата, по двата брега на Струма, е сместен резерватот „Тисата“, каде е единственото збирно наоѓалиште на дива фоја во Бугарија. Во климатски поглед, тука минува границата меѓу средоземната и континенталната клима, овозможувајќи огромна разновидност на животински и растителни видови, од кои добар делсе ендемски или реликтни. Много од овие видови се вклучени во Црвената книга на Бугарија и изречно споменати во европските закони и конвенции за заштита на природното наследство. Истовремено Кресненската Клисура претставува важен пат за преселба на крупни цицачи меѓу планините на Балканскиот Полуостров. Низ клисурата минува и една од главните воздушни магистрали за преселба на птиците од Европа кон Африка, наречена „Вија Аристотелис“.

Бујните води на река Струма во Кресненската Клисура даваат добри услови за сплаварење.

## Сообраќај
По целата должина на клисурата од север на југ минува 23-километарска делница од првокласниот пат I-1: Видин – Монтана – Враца – Софија – Перник – Горна Џумаја – ГП&nbsp;„Кулата - Драготин“ (од 383,3. до 406,4.&nbsp;км).

Напоредно на патот целосно по левата (источна) падина минуваат и 20&nbsp;км од железничката линија Софија – Горна Џумаја – Кулата, со особено впечатливи мостови над малите леви притоки на Струма и осумте тунели, кои ги пресекуваат нејзините свијоци.

## Поврзано
* Кресненско
* Симитлиска Котлина
* Светиврачко-петричка Котлина

## Наводи

## Надворешни врски

* Лист од карта K-34-83. Размер: 1 : 100 000

Категорија:Клисури во Пиринска Македонија‎
Категорија:Кресна
Категорија:Општина Кресна
Категорија:Општина Симитли
Хаџидимовска Клисура

**Хаџидимовска Клисура** () — кањонска клисура на реката Места во Пиринска и Егејска Македонија, меѓу Бесленски Рид (северен дел на Драмски Боздаг) на југозапад и крајните југозападни разграноци на Доспат (или Дабраш, најзападниот дел од Западните Родопи) на североисток во Општина Хаџидимово на бугарска и општината Неврокоп на грчка територија.

Долга е 34&nbsp;км, од кои 17&nbsp;км се во Пиринска, а 13&nbsp;км во Егејска Македонија; останатите 4&nbsp;км сочинуваат дел од државната граница. Средната надморска височина изнесуа околу 406&nbsp;м. Хаџидимовската Клисура е тесна, со стрмни страни, всечени во протерозојски метаморфни карпи, претежно гнајсеви. Падините се обраснати со дабови шуми, особено со благуни. Во течението на Места низ клисурата, реката од десно ја прима нејзината притока Матница.

Клисурата започнува во најјугоисточниот дел на Неврокопската Котлина, јужно од селото Блатска, на 466&nbsp;м.н.в. и се насочува на југоисток. По 17&nbsp;км, во нејзиниот средиштен дел, стасува до државната граница со Грција, на височина од 406&nbsp;м. Оттука, во должина од 4&nbsp;км по средината врви државната граница, по што наполно навлегува во Егејска Македонија. По 13&nbsp;км, веќе главно насочена кон југ, завршува западно од селото Борово (Потами) кај устието на реката Доспат, влевајќи се одлево во Места, на 363&nbsp;м.н.в. Најдолниот дел на клисурата (околу 2&nbsp;км) е зафатен од „опашката“ на вештачкото Черешовско Езеро (Тисаврос), кои се исполнуваат со вода при висок водостој.

Високо горе, по десната (југозападна) долинска падина на клисурата во Пиринска Македонија се сместни селата Теплен и Беслен, а на во Егејска Македонија нема населени места.

## Топографски карти
* Лист од карта K-34-96. Размер: 1 : 100 000
* Лист од карта K-35-85. Размер: 1 : 100 000

## Поврзано
* Неврокопско
* Места

## Наводи

Категорија:Клисури во Пиринска Македонија
Категорија:Клисури во Егејска Македонија
Категорија:Општина Хаџидимово
Категорија:Неврокоп (Егејска Македонија)
Хомеотермија

мини|300x300пкс| Група која вклучува цицачи и птици - топлокрвни или хомеотермички животни (црвена) - се смета за полифилетски .
**Хомеотермија** ( грчки ὅμοιος - *homoios* = слично + θέρμη - *thermē* = топлина) или **хомеотермност** е форма на терморегулација со одржување стабилна температура на телото, без оглед на надворешната температура и другите влијанија. Оваа внатрешна телесна температура е често, иако не и неопходно, повисока од онаа на непосредната околина. Хомеотермијата е една од трите форми на топлокрвни животински видови - спротивно на поикилотермија .  

Хомеотермите *не се* нужно ендотерми. Некои од нив можат да одржат постојана телесна температура преку механизми во однесувањето, т.е. етолошка терморегулација. Многу влекачи ја користат оваа стратегија. На пример, пустинските гуштери се извонредни во одржување на скоро константна температура, преку активности што ја одржуваат телесната температура, што е често околу еден или два степени пониска од нивните смртоносни критични температури.

## Предности
Ензимите имаат релативно тесен опсег на температурата во која ја постигнуваат својата оптимална ефикасност. Температурите надвор од овој опсег во голема мерка можат да ја намалат брзината на реакциите или да ги запрат целосно. Организмот со прилично константна телесна температура може да ги специјализира ензимите кои се поефикасни на таа температура. Поикилотермите мораат, или да поминат добар дел од своето време под оптимална ефикасност, да мигрираат, хибернираат или да трошат дополнителни механизми за производство на поширок спектар на ензими за да опфатат покријат поширок спектар на варијации на телесната температура.

Сепак, во некои средини има посоодветни температури отколку во други. На пример, тропските предели често имаат сезонски варијации на температурата кои се помалку од нивните дневни колебања. Покрај тоа, големите маси на вода, како што се океаните и многу големи езера, имаат умерена варијација на температурата. Водите под океанската површина имаат особено стабилни температури.

## Недостатоци
Бидејќи многу хомеотермички животни користат ензими кои се специјализирани во тесен опсег на варијации на телесната температура, хипотермијата брзо доведува до вкочанетост, а потоа и до смрт .

Покрај тоа, хомотермијата заснована на ендотермијата е енергетска стратегија со голема потрошувачка на енергија и многу околини имаат помал капацитет за толеранција за овие организми. Во ладно време, потрошувачката на енергија за одржување на телесната температура го забрзува гладот и може да доведе до смрт.

## Поврзано

* Терморегулација 
* Појакилотермија

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Физиологија на животните
Џами Тепе

**Џами Тепе** (, до 1942&nbsp;г. *Джамо/Джамa*) — највискиот врв на Малешевските Планини. Висок е 1.803&nbsp;м и лежи на самата македонско-бугарска граница кон Пиринска Македонија.

Се издига во северниот дел на главното планинско било. На северозапад преку седлото наречено Седлото се поврзува со првенецот на планината Влаина — врвот Кадиица; на југоисток седлото Конското го поврзува со врвот Трите Гроба. Врвот е заоблен, со налегнати падини и не се истакнува особено над околните зарамнети била. На североисток оd него се одвојува ридот Краиште.

Врвот е изграден од метаморфни карпи. Почвата е планинско-ливадска. Високите делови се образснати со подалпска тревна растителност, а падините со бука и бор.

Точно низ Џами Тепе поминува државната граница, делејќи го Пехчевско во Р Македонија од Горноџумајско во Пиринска Македонија. На таа кота стои гранична пирамида со број 51.

## Бугарско име
На 29 јуни 1942 г. бугарската држава го сменила бугарското име во **Иљов Врв**, кое дотогаш гласело Џамо или Џама. Новото име на врвот е дадено во чест на Дедо Иљо Малешевски согласно политиката на присвојвуање на македонските национални дејци.

## Поврзано
* Кадиица

## Извори
* Енциклопедия Пирински край. Том 1, Благоевград, 1995, стр. 384.

## Наводи

## Надворешни врски
* До првенците на Влаина и Малешевска (патопис)  

Категорија:Малешевски Планини
Категорија:Врвови во Македонија
Категорија:Врвови во Пиринска Македонија
Категорија:Географија на Пиринска Македонија
Категорија:Македонско-бугарска граница
Азиски стршлен

**Азискиот стршлен**, познат и како **жолтонозест стршлен** (*Vespa Velutina*), е вид на стршлен кој потекнува од Југоисточна Азија. Се смета за дојден, доселен, вид кај некои други земји.

## Изглед
Азискиот стршлен е малку помал од европскиот стршлен. Обично, матиците се со должина од 30 мм, а мажјаците околу 24 мм. Работниците имаат должина од околу 20 мм. Видот има карактеристични жолти екстремитети (нозе). Градниот кош е со кафеава или црна боја со кафеав абдомен. Секој абдоминален сегмент има тенка жолта граница, освен четвртиот сегмент, кој е портокал. Главата е црна, а лицето жолто. Регионалните форми се разликуваат во боја што предизвикаат потешкотии при класификацијата, а неколку подвидови се различно идентифицирани или отфрлени. Формата што предизвикува загриженост за нејзиното навлегување во Европа е „Vespa velutina nigrithorax“.

## Особености

Како и другите стршлени, азискиот стршлен гради гнезда во кои можат да се сместат колонии од неколку илјади единки. Женките во колонијата се вооружени со огромни осила со кои ги бранат своите гнезда и го убиваат својот плен. Гнездото е од хартија, приближно во форма на огромно јајце, обично во должина од најмалку половина метар. За разлика од гнездото на европскиот стршлен, неговиот излез обично е страничен, а не на дното. Сезоната на гнездење е долга, а колонијата обично започнува со градење гнездо во ниска грмушка, потоа напуштање по неколку месеци и брзо градење на ново високо на дрво, евентуално како анти-паразитивна мерка. Следната генерација на млади матици се распрснува кон крајот на есента за хибернација во текот на зимата.

## Распространетост
Азискиот стршлен потекнува од Југоисточна Азија, особено тропските региони, од Северна Индија, Пакистан, Авганистан, Бутан, Кина, Тајван, Бурма, Тајланд, Лаос, Виетнам, Малезија, Индокина и околните архипелаг.

Како навлезен вид, стршленот се појавил во Франција, Шпанија, Португалија, Јужна Кореја и Јапонија. Се очекуваат дополнителни навлегувања во различни земји, вклучително и голем дел од Европа.

Одредени примероци на стршлен фатени во Македонија покажуваат дека можеби азискиот стршлен се населил и кај нас.

## Галерија

File:Vespa velutina up.JPG| Азиски стршлен, грбен поглед.
File:Vespa velutina side.jpg|Азиски стршлен, страничен поглед.
File:Vespa velutina MHNT.jpg|Темен азиски стршлен.
File:Sarang Tebuan Haji.JPG|Гнездо на азиски стршлени, Малезија.
File:Vespa velutina nigrithorax MHNT dos.jpg|Препариран примерок на азиски стршлен
File:Vespa Veutina - Filippo Turetta.jpg|Препариран примерок на азиски стршлен


## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Случаи на азиски стршлен во Велика Британија

Категорија:Стршлени