open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
(308635) 2005 YU55

**2005 YU55** — астероид од групата на Аполонски астероиди, тип Ц, со ширина од 396 метри, откриен на 28 декември 2005 година од американскиот астроном Роберт Мекмилан. На 8 и 9 ноември 2011 г, астероидот поминал меѓу Земјата и Месечината на растојание од 0,85&nbsp;ме или 325.000 километри од Земјата и претставува потенцијално опасен астероид. Последен пат, астероид со слични димензии поминал на толку мало растојание од Земјата во 1976 година (астероид 2010 XC15 на 0,5 ме).

## Проценка на можноста за паѓање на Земјата

Астероидот 2005 YU55 има елипсовидна орбита околу Сонцето со период на орбитирање од 1,22 години и ги сече орбитите на планетите Венера и Земја. Во април 2010, со испитувањата на радиотелескопот Аресибо, согласно пресметките за неговата орбита, било потврдено дека нема опасност од пад на астероидот на површината на Земјата во наредните 100 години. Така, од категорија 1 во торинската скала во февруари (астероиди кои минуваат близу до Земјата, без опасност од пад), во април бил преместен во категорија 0 (никаква можност од пад на површината на Земјата).

## Минување меѓу Земјата и Месечината
На 9 ноември 2011 г. во 00:28 ч. средноевропско време (23:28 по Гринич), астероидот безбедно поминал меѓу Земјата и Месечината, на растојание од 0,85 ме (0,00217 ае). На 9 ноември 2011 година, во 08:13 часот по средноевропско време, астероидот поминал на растојание од 239.000 километри од Месечината (0,00160 ае). Во тој период, астероидот имал величина на видливост 11, видлив од Земјата со помош на двогледи и телескопи со објективи над 80&nbsp;мм.

## Слични астероиди
Во 2028 г. астероидот наречен (153814) 2001 WN5 (пречник 700-1.500 метри) ќе помине на растојание од 248.000 километри од Земјата (0,00166 ае).

## Поврзано

* Близуземски астероид

## Наводи

Категорија:Близуземски астероиди
Категорија:Аполонски астероиди
Категорија:Астрономски тела откриени во 2005 година
Категорија:Потенцијално опасни астероиди
Категорија:Неправилни месечини
Месечева единица

мини|десно|300п|Изглед на Месечината за време на перигеј и апогеј. Во астрономијата, **месечева единица** (месечево растојание LD, месечево растојание) е единица мерка за просечното растојание меѓу Земјата и Месечината и изнесува 384.400 километри. Моменталното растојание зависи од положбата на Месечината во својата орбита (месечев перигеј: 363.104 км; месечев апогеј: 405.696 км).

Во просек, сончевата светлина одбиена од Месечината, пристига до Земјата за 1.25 секунди. Точната оддалеченост на Месечината се мери со помош на времето кое е потребно светлината емитирана од LIDAR станица на Земјата, да се одбие од ретрорефлекторите поставени на Месечината и да пристигне назад. Со оваа метода е утврдено дека Месечината спирално се оддалечува од Земјата за 3.8 сантиметри секоја година.

Месечевата единица се користи за изразување на оддалеченоста на помали објекти  (астероиди, комети, вселенски летала) кои се наоѓаат меѓу Земјата и орбитата на Месечината.

## Наводи

Категорија:Месечина
Категорија:Месечева орбита
Категорија:Единици за должина
Џовани Пјерлуиџи де Палестрина

thumb|280px|

**** (3 февруари 1525 или 2 февруари 1526 – 2 февруари 1594) бил еден од најголемите уметници на 16 век. Најверојатно е роден во местото Палестрина, во близина на Рим. Како мал пеел во детскиот хор, а потоа својата пејачка кариера ја продолжил во базиликата „Голема Богородица“. По кратко време, кое го поминал во Палестрина како оргулар и капелмајстор, тогаш почнал и да компонира. Во 1551 година, се вратил во Рим, каде што работел до крајот на животот во разни цркви и капели како пејач или диригент. Кога станал диригент на хорот во базиликата „Голема Богородица“ (1561) се случило најзначајното „спасување на полифонијата“. Кога ги слушнале овие композиции со јасно разбирлив текст, членовите на Тридентанскиот Конзул, биле воодушевени и решиле да не го забранат изведувањето на полифоните дела во црквата.

Компонирал исклучиво вокални полифони акапела дела со големо изразување на мистериозни расположенија и длабоки чувства, потресно прикажувајќи болка. Од фламанските композитори ја презел нивната полифонија и одлично ја совладал композиторската техника, постигнувајќи силно влијание во единството на контрапунктското и хармонското размислување.

Најизразити и најдлабоки примери на миси припаѓаат на неговото творештво. Нив ги обележал со спиритуалност. Неговите миси се различни по начинот на обработка на музичката материја како и составот за кои се компонирани (обично 4,5, или 6 гласови, а понекогаш и 8). Палестрина ги опфатил сите типови миси кои се јавиле во фламанската музика.

За неговиот начин на пишување, типични се мисите со полифоно-хомофон контраст.

Мисата „Assumpta est Maria“ е карактеристична за видот „миса пародија“. Неа ја компонирал по сопствен мотет со исто име, при што секоја фраза, па дури и збор, има и посебна формула. За папата Марчело извел миса, т.т. „Миса на папата Марчело“ по што бил наречен „спасител на црковната музика“. Во ова дело постигнал идеално единство меѓу музиката и текстот, природно воздивнување на еден распеан глас од полифониот комплекс, како и нова и неочекувана звучност.

Во овие две миси потемата „Вооружен човек“, со *cantus firmus* во продолжени нотни вредности, ја достигнал уметничката мајсторија, инвенција и ритмичка разновидност. Пишувал и мотети кои по карактер се лирски и носталгични, за 5, 6 и 8 гласови, кои изразуваат возбуда и евоцираат тага.

Форма на мотет имаат и 29 дела по Соломоновиот текст „Песна над песните“, сфатена во смисла на мистична форма на љубовта. Тие заземаат значајно место помеѓу духовната и световната музика, по карактер се лирски, свечени или поетични. Компонирани се за петгласен хор со претходно избран текст кој оформува мисловна целина.

Покрај миси и мотети, пишувал и мадригали со ведра мелодија, пожив ритам, врз основа од Петрарка. Претежно се со љубовна содржина и без премин од едно во друго расположение.

## Извор
* Учебник по музичка уметност за I година гимназиско образование, стр 38, 2009 година.

## Наводи

Категорија:Италијански композитори
Категорија:Ренесансни композитори
Категорија:Погребани во базиликата „Свети Петар“
Категорија:Починати во 1594 година
Кетен (округ)

**Кетен** () — поранешен округ во средишниот дел на Саксонија-Анхалт, Германија. Соседни окрузи биле (од север надесно) Анхалт-Цербст, Шенебек, слободниот град Десау, Битерфелд, Залкрајс и Бернбург.

## Историја

Во 1603, кнежевството Анхалт-Кетен било создадено, кога кнежевството Анхалт било поделено во пет делови. Во 1655 година, било споено со Анхалт-Плецкау и во 1807 станало војводство. Во 1847 било поеделено помеѓу Анхалт-Десау и Анхалт-Бернбург и во 1853 припоено кон Анхалт-Десау да го формира војводството Анхалт-Десау-Кетен.

Кога во 1863, некои делови на Анхалт се обединиле, округот бил создаден. Најпрвин, округот *Dessau-Köthen* ја покривал околината околу двата слободни града Десау и Кетен. Во 1950, градот Кетен бил додаден кон округот и бил назначен како негов главен град. Како последица на реформата на окрузите во 2007, областа била припоена кон новиот округ Анхалт-Битерфелд со градот Кетен како негов главен град.

## Географија

Округот се наоѓа во *Magdeburger Börde*, со ниски ридови од морена од последното ледено доба. Реката Елба формира дел од северната граница на округот.

## Грб

## Градови и општини

## Поврзано
* Кнежевство Анхалт-Кетен

Категорија:Историја на Анхалт
Орландо ди Ласо

thumb|250px|Орландо ди Ласо

**Орландо ди Ласо** (, , ;  - ) — валонски композитор чија музика допира до најгорното место на франкофламанскиот стил, кој доминирал во европската музика за време на ренесансата.

Како дете, Орландо бил хорист во црквата „Св. Никола“ во родниот Монс во Ниските Земји (денес во Белгија). Поради инзворедниот глас тој бил киднапиран трипати за да пее во други хорови. Бил земен во служба на Фердинанд, генерал на Карло V, крал на Шпанија и патувал со империјалистичката војска за време на нападот врз Франција во 1544 година.

Го придружувал Фердинанд до Италија, каде што останал десет години. Од 1553 до 1554 година, бил главен во папската базилика „Св. Јован Латерански“, во Рим. Следејќи го иселеничкиот бран од Антверпен (1555-1556) тој се придружил кон дворската црква на војводата Алберт V од Баварија во Минхен каде што со исклучок на неколку патувања останал до крајот на својот живот. Во 1570 година, царот Максимилијан II го направил благородник, а кога Ласо посветил своја збирка на папата Григориј XIII (1574), ја добил титулата витез.

Од неговите повеќе од 2000 композиции, повеќето се појавиле во јавноста помеѓу 1555 година (кога неговата прва книга со мадригали - италјански хорски делови е издадена во Венеција) и 1604 година, кога посмртната збирка од 516 латински религиозни хорски песни (мотети) „Magnum Opus Musicum“, била објавена од неговите синови.

Некои дела стојат како белези на неговата кариера:
* Неговата прва збирка од мотети (1556) го претставува неговото мајсторство на ова поле, во кое тој работел до крајот на својот живот.
* Целосната антологија од неговите шансони (француски љубовни песни) во 1570 година, му помогнале да ја консолидира својата позиција како водечки композитор во тој жанр.
* Како додаток на неговите мотети и шансони тој објавил 7 збирки на лид (германски љубовни поеми).
* Најпознати творби во творештвото на Ласо се наговите мадригали и виланели (Madonna mia cara).

## Извор
* Учебник по музичка уметност за I година гимназиско образование, стр 36, 2009 година.

Категорија:Франкофламански композитори
Категорија:Белгиски композитори
Категорија:Ренесансни композитори
Категорија:Луѓе од Монс
Категорија:Валонци
Региони во Финска

**Финска** е состои од **19 региони** (фин. *maakunta*, швед. *landskap*). Со нив раководат регионални совети, кои служат како форуми за регионална соработка помеѓу општините во регионот. Главна задача на регионите е локално планирање и развој на претприемаштвото и образованието и здравството. Регионалните совети се избираат од општинските совети, со исклучок на регионот Каину, чиј совет се бира со народни избори. Бројот на пратеници на една општина во регионалниот совет зависи од бројноста на нејзиното население.

Покрај меѓуопштинската соработка во надлежност на регионалните совети, секој регион има и свој Центар за вработување и економски развој, надлежен да раководи со работната сила, земјоделството, риболовот, шумарството и претприемачки проблематики. Одбранбените сили на Финска имаат регионални служби надлежни за народната одбрана и заштита и регрутирањето за служење на воен рок.

Регионите подобро ги претставуваат културните, лингвистичките и стопанските различности од поранешните покраини, кои биле чисто административни единици на централната власт. Во минатото регионите биле единици во состав на историските покраини, чија поделба највеќе се темелела на наречја и култура.

Во 2010 се создадени шест **државни обласни управни служби** (Etelä-Suomi, Itä-Suomi, Lounais-Suomi, Länsi-ja Sisä-Suomi, Pohjois-Suomi, Lappi) кои се надлежни за шест области (фин. *alue*, швед. *region*) и Оланд како седма. Предивдени се да ги преземат и прилагодат надлежностите на шесте укинати покраини (*lääni*).

## Региони

Регионот Источна Усима е припоен кон Усима на 1 јануари 2011.

## Поврзано
* Историски покраини во Финска
* Административна поделба на Финска

## Наводи

## Надворешни врски

*Регионилни совети на Финска 
*Регионални управи на Финска 


Категорија:Административна поделба на Финска
Категорија:Списоци за Финска
Категорија:Првостепени административни единици на земјите
Сојузни држави во Мексико

мини|десно|300п|Сојузните држави во Мексико
мини|десно|300п|Карта на сојузните држави со имиња и нивните главни градови
**Мексико** се состои од 31 **сојузна држава** (), со кои раководат управници, и еден федерален округ (*Distrito Federal*), во кој се наоѓа главниот град Мексико. Државите се прикажани подолу:
 


Категорија:Административна поделба на Мексико
Категорија:Списоци за Мексико
Агваскалиентес

**Агваскалиентес** () е сојузна држава на северот на централно Мексико. Има површина од 5,589 км2 и брои околу 944.000 жители, и по двата критериуми е една од најмалите сојузни држави во Мексико. 
280px|thumb|десно|Местоположбата на сојузната држава Агваскалиентес во Мексико

На север се граничи со сојузната држава Закатекас, а на југ со Халиско.

Главен град на Агваскалиентес е Агваскалиентес. Оваа сојузна држава е основана во 1835 година.

## Надворешни врски
* Официјален портал на сојузната држава Агваскалиентес 


Категорија:Сојузни држави во Мексико
Категорија:Административна поделба на Мексико
Едлау

**Едлау** () — село и поранешна општина во округот Залцланд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010 е дел од градот Кенерн.

Категорија:Села во Саксонија-Анхалт
Категорија:Залцланд
Мулдештаузе

**Мулдештаузе** () — општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Создадена е на 1 јануари 2010 со спојување на поранешните општини Бургкемниц, Фридерсдорф, Госа, Греберн, Крина, Милбек, Мулденштајн, Плода, Поух, Реза, Шлајц и Швемзал.

## Наводи

Категорија:Анхалт-Битерфелд
Реза

**Реза** () — село и поранешна општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010, е дел од општината Мулдештаузе.

RösaKirche.jpg|Црквата во Реза
RösaSchloßP.JPG|Дворец во Реза
Glocken-Rösa.jpg|Камбанарија


Категорија:Села во Саксонија-Анхалт
Категорија:Анхалт-Битерфелд
Северна Остроботнија

**Северна Остроботнија** (; ) is a регон во Финска. Се граничи со регионите Лапонија, Каину, Северна Савонија, Средна Финска и Средна Остроботнија.

## Општини

Во Северна Остроботнија има 34 општини:

*Алавиеска
*Виханти
*Ии
*Иливиеска
*Или-Ии
*Калајоки
*Карсамаки
*Кемпеле
*Киминки
*Кусамо
*Лиминка
*Лумијоки

*Меријарви
*Мивала
*Мухос
*Оулајнен
*Оулу
*Оулунсало
*Пихајарви
*Пихајоки
*Пиханта
*Пудасјарви
*Рахе
*Реисјарви

*Сиеви
*Сикајоки
*Сикалатва
*Тајвалкоски
*Тирнава
*Утајарви
*Хаилуото
*Хапавеси
*Хапајарви
*Хаукипудас



500п|центар

## Поврзано
* Остроботнија (историска покраина)

## Надворешни врски

*Северна Остроботнија – службен портал  

Остроботнија, Северна
Ливингстонови Водопади

мини|десно|Почетокот на водопадите

**Ливингстонови Водопади** — водопади во Демократската Република Конго, Африка. Ова е назив за 32 водопади во долниот тек на реката Конго, помеѓу градовите Матади и Киншаса, главниот град на  Демократската Република Конго (поранешен Заир).

Падот на водата изнесува 267 метри на должина од 350 км, протекувањето при среден водостој е 39,000 м3/s;
Ливингстоновите Водопади се еден од најголемите извори на хидроенергија во светот, искористена со изградбата на хидроелектраната „Инга I“ (360 MW) и „Инга II“ (1,280 MW), „Инга III“ е во фаза на проектирање.

Водопадите се наречени по Дејвид Ливингстон, шкотски доктор, мисионер и истражувач на Африка.

## Поврзано
* Дејвид Ливингстон
* Викториини Водопади

## Надворешни врски
* За водопадите

Категорија:Водопади во Демократска Република Конго
Група Чкатров - Ѓузелов

мини|десно|300п|Лево на десно Антон Козаров (најлево означен со број 1), Димитар Чкатров (број 3), бугарскиот министерот за внатрешни работи Петар Габровски (број 2), Петар Думев (број 4), Димитар Ѓузелов (број 5) со нацистички поздрав го пречекуваат бугарскиот окупатор.
**Групата Чкатров - Ѓузелов** се состоела од македонска интелигенција со бугарска национална определба. Групата соработувала со бугарската администрација во Втората светска војна. Тие настојувале да ги наметнат со своите ставови кај бугарските окупаторски власти и да ги реализираат своите идеи, меѓутоа останале разочарани од односот на бугарскиот држава, која единствено гледала како да ги искористи нив за своите окупаторски цели, воопшто не обрнувајќи внимание на нивните ставови кои биле во спротивност со политиката на Бугарската влада.

Групата имала бугарска национална определба и врз таа основа ја остварувале соработката со Бугарската влада. Го прифаќале бугарскиот карактер на македонскиот народ, меѓутоа иднината на Македонија ја гледале во прогласувањето на автономна или независна македонска држава под протекторат на Третиот Рајх. Македонската држава требало да има бугарски карактер, а нејзиниот службен јазик требало да биде бугарскиот литературен јазик . По истакнати членови на групата биле: Димитар Чкатров, Спиро Китанчев, Димитар Ѓузелов и други.

## Извори



Категорија:Бугаромани
Гереро

**Гереро** () — сојузна држава во Мексико, јужно од главниот град Мексико, на брегот на Тихиот Океан. На запад се граничи со сојузната држава Мичоакан, на север со државата Морелос, Пуебла и Мексико. На запад се граничи со Оаксака. Гереро има површина од 64.281&nbsp;км2, а во него живеат 3,388,768 милиони жители. 
мини|десно|Местоположба на Гереро во Мексико.

Држава го добила името по Винсенте Гереро, херој од Мексиканската војна за независност. Настанала во 1849, од крајбрежните области на државите Мексико и Пуебла.

Главен град е Чилпансинго. Меѓутоа, во светот многу попознати се туристичките градови на крајбрежјето на Тихиот Океан: Акапулко и Икстапа. Градот Такско е мексикански центар за експлоатација на сребро, познат и по историската колонијална архитектура. Туризамот е најзначајна стопанска гранка на оваа сојузна држава.

## Надворешни врски
* Официјален портал  


Категорија:Сојузни држави во Мексико
Винсенте Гереро

**Висенте Рамон Гереро Салдања** (роден Висенте Рамон Гереро Салдања;  година,  - , ) - бил еден од водачите на бунтот во војната за независност на Мексико (1810-1821), командант на герилците.

Од 1 април до 17 декември 1829 година, бил и претседател на Мексико. За време на неговото претседателствување, бил донесен законот за укинување на ропството. Тој бил застрелан по државниот удар во 1829 година по кој на власт стапиле конзервативците предводени од Анастасио Бустаманте, дедото на мексиканскиот писател и политичар Висенте Рива Палацио.

## Поврзано
*Список на претседатели на Мексико

Категорија:Претседатели на Мексико
Десау (појаснување)

**Десау** може да се однесува:

;Места:
* Десау, град во Германија, дел од Десау-Рослау
* Десау-Рослау, град во Германија
* Десау (Саксонија Анхалт, населба во Клајнау во Германија
* Десау (Баварија), селце близу Бурген во Германија
* Десау, Тексас, во Соединетите Американски Држави
* Ној Десау, населба во Миловер Ланд во Германија
* Десау (административен округ)
* Градинарско кралство Десау-Верлиц

;Друго:
* СК Десау 05
* Битка кај Десау
* Десауер Уфер, подкамп на концентрациониот камп Нојенгаме
* Десау (брод), брод од 1930-тите
* Институт за архитектура Десау
* Dessau (инженерство), канадска инженерска фирма
* Dessau (бенд)

;Презимиња:
* Херман Десау, историчар (1856-1931)
* Ори Десау
* Паул Десау (1894-1979), композитор

;Семејството од Анхалт-Десау;
* Георг III, принц на Анхалт-Десау
* Леополд Анхалт-Десау (појаснување)
* Леополд I, принц на Анхалт-Десау
* Леополд II од Анхалт-Десау
* Мориц од Анхалт-Десау
Верлиц

**Верлиц** () — град и поранешна општина во округот Витенберг, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2011, е дел од градот Ораниенбаум-Верлиц. Се наоѓа на левиот брег на реката Елба, источно од Десау. Историските паркови Верлиц се вклучени во градинарското кралство Десау-Верлиц, едно од светските културно наследства.

Историската синагогата Верлиц преживеала и била убаво обновена.

Категорија:Градови во Саксонија-Анхалт
Категорија:Витенберг (округ)
Ораниенбаум-Верлиц

**Ораниенбаум-Верлиц** () — град во округот Витенберг, во Саксонија-Анхалт, Германија. Бил создаден на 1 јануари 2011 со спојување на поранешните општини Ораниенбаум, Верлиц, Брандхорст, Горау, Гризен, Хорстдорф, Какау, Резен, Ризигк и Фокероде.

## Наводи

Категорија:Витенберг (округ)
Веракрус

мини|десно|Местоположбата на сојузната држава Веракрус во Мексико
**Веракрус** () е сојузна држава во Мексико. Се наоѓа на западниот брег на Мексиканскиот Залив. Има површина од 71.699 км2 и брои околу 7,3 милиони жители.

Јужниот дел од Веракрус од 1200 година п.н.е. до 400 година п.н.е. припаѓал на културното подрачје на цивилизацијата Олмеки. Центри на оваа култура биле во местата *Сан Лоренцо* и *Трес Запотес*. Од 300 до 900 година од новата ера, централниот дел од денешната територија на Веракрус бил под влијание на Теотиуаканите, но се разликувал со посебно писмо. Од ова доба потекнува „пирамиди со ниши“ од Ел Таин. Последната пред-хиспанска цивилизација на територијата на сегашен Веракрус биле Толтеците и дел од  Ацтеките.

Во прилог на овие групи сè уште е присутно и индијанското население, поради отвореноста на државата Веракрус кон Карибите, ова е единствената мексиканска сојузна држава со значителен број на население со африканско потекло.

Главен, но не и најголем град е крајбрежниот град Веракуруз. Најголем град во оваа сојузна држава е градот со пријатна клима, Халапа.

Најважна земјоделска активност во Веракрус е експлоатацијата на нафта. Традиционални извозни производи се: кафе, гума, какао, ванила и памук.

## Надворешни врски

* Официјален портал  
* Туризам во Веракрус  


Категорија:Сојузни држави во Мексико
Хеби

**Хеби** (швед. *Heby*) е населено место во Шведска и административен центар на општината Хеби. Местото се наоѓа во округот Упсала и населението брои 2.687 жители.

## Знаменитости
* Фернебофјерден - национален парк недалеку местото

## Наводи

## Галерија

Податотека:Västerlövsta kyrka 2008.jpg|Црквата Вестерлевста
Податотека:Tegelbrukmuseet Heby.jpg|Музеј на цигланата


Категорија:Населени места во Шведска
Категорија:Упсала (округ)
Херједален (општина)

**Херједален** (швед. *Härjedalens kommun*) е општина во округот Јемтланд во северна Шведска. Административен центар е местото Свег.

Границите на општинат се приближно исти на оние на традиционалната покраина Херједален.

Општината е создадена во 1974 и е една од двете општини во земјата што носи име на покраина (другата е Готланд).

## Географија
Со вкупна површина од 11.935&nbsp;км², Херједален е петта општина по големина во Шведска. Меѓутоа општината во голема мера се состои од диви предели и е ретко населена. За споредба, општината зафаќа површина колку окрузите Упсала и Стокхолм заедно, но овие окрузи имаат по 2.000.000 жители.

## Населени места
[мини|300п|Железничката станица во [Свег]]

Во општината Херједален има осум населени места:

## Познати личности
*Хенинг Манкел - писател на детективски романи
*Ана Карин Зидек - спортистка

## Наводи

## Надворешни врски

*Општина Херједален  - портал

Категорија:Општини во Шведска
Категорија:Јемтланд (округ)
Општина
Втора чеченска војна

**Втората чеченска војна**, во подоцнежна фаза попозната како *Војната во Северен Кавказ*, е војна која била започната од воените сили на Руската Федерација на 26 август 1999 година, како одговор на Дагестанската војна од страна на Исламската меѓународна бригада.

На 1 октомври руските сили влегле во Чеченија.. Кампањата на руските сили завршила со де факто независност на Ичкерија и враќање на територијалниот интегритет и контрола на руските власти. И покрај тоа што конфликтот се смета за внатрешен во рамките на Руската Федерација, војната привлекла големо влијание, а привлекла и голем број на странски волонтерски војници.

Во текот на почетната фаза од конфликтот, руските воени сили и проруските чеченски паравоени сили започнале отворена борба со чеченските сепаратисти во градот Грозни, кој напад резултирал со ставање под опсада на истиот кој траел од крајот на 1999 година до февруари 2000 година. Во мај 2000 година, руските сили воспоставиле контрола врз Чеченија, но војната во Северен Кавказ продолжила уште цели девет години. Чеченските бунтовници по падот на Чеченија започнале да извршуваат терористички напади против цивилното население во Русија. Овие напади предизвикале меѓународна осуда.

Започнувајќи од 2009, борбрните дејствија со чеченските сепаратисти престанале. Градот Грозни од неодамна претрпел голема реконструкција така што голем дел од градот и од околните области биле обновени. Сепак, насилството во Северен Кавказ сѐ уште постои. Привремени напади биле регистрирани од страна на руските власти, и истите сѐ уште се случуваат.

На 16 април 2009 година, операциите и битките против тероризмот официјално завршиле. Најголемиот дел од руската армија била повлечена, а товарот за справување со последните низа на препукувања останал врз локалната полиција. Три месеци оподоцна, протераниот водач на сепаратистичката влада, Ахмед Закаев повикал за прекин на огнот и вооружениот отпор против полицијата на чеченските сили започнувајќи од 1 август, и изјавил дека од тој ден Чеченците никогаш повеќе нема да пукаат едни кон други.

Точниот број на загинати од овој конфликт е непознат. Според слободни проценки, бројот се движи од 25,000 до 50,000 загинати или исчезнати, главно цивили од Чеченија. Руските жртви се над 5,200 и околу 11,000 според комитетот на мајките на војниците.

## Наводи


Категорија:Судири во 1999 година
Категорија:Судири во 2000 година
Категорија:Судири во 2001 година
Категорија:Судири во 2002 година
Категорија:Судири во 2003 година
Категорија:Судири во 2004 година
Категорија:Судири во 2005 година
Категорија:Судири во 2006 година
Категорија:Судири во 2007 година
Целзиусов степен

мини|десно|Домашен ѕиден топломер што мери Целзиусови и Фаренхајтови степени

**Целзиусовата скала** (*Celsius*) е скала за изразување на температура. Го носи името на нејзиниот изумител, шведскиот астроном Андерс Целзиус (1701 — 1744). **Целзиусов степен (°C)** е одредена температура на Целзиусовата скала, а самата мерна единица што го изразува тој интервал се нарекува **целзиус** (со мали букви). Сè до 1948 единицата се нарекувала **центиград** (од лат. *centum* = „сто“ и *gradus* = „степен“).

Од 1744 до 1954, 0&nbsp;°C се сметале за точка на мрзнење на водата, а 100&nbsp;°C за нејзината точка на вриење, обете при притисок од една стандардна атмосфера. Иако овие определници се застапени во образованието и денес, единицата „Целзиусов степен“ и Целзиусовата скала по меѓународен договор денес се дефинираат според две точки: апсолутната нула и тројната точка на водата. Оваа дефиниција дава прецизен сооднос помеѓу скалите на целзиусот и келвинот, која пак е основна единица на SI за термодинамичка температура (симбол: K). Апсолутната нула, коај е хипотетичка и недостижна температура при која материјата има нулта ентропија, се дефинира како точно 0&nbsp;K *и* −273,15&nbsp;°C. Температурната вредност на тројната точка на водата изнесува точно 273,16&nbsp;K *и* 0,01&nbsp;°C.

Со оваа дефиниција, величината на Целзиусовиот степен и Келвинот се утврдени како точно 1 дел од 273,16 (прибл. 0,00366) на разликата помеѓу апсолутната нула и тројната точка на водата, така израмнувајќи ги величините на двете единици. Покрај ова, дефиницијата ја утврдува разликата помеѓу нултите точки на двете скали како точно 273,15 Целзиусови степени (−273,15&nbsp;°C&nbsp;= 0&nbsp;K и 0&nbsp;°C&nbsp;= 273,15&nbsp;K).

### Позастапени температури
Еве некои температури што почесто се среќаваат и нивните вредности на трите најзастапени скали.

## Споредба на скали

## Поврзано
* Апсолутна нула
* Температура
* Термодинамика

## Наводи

## Надворешни врски
* „Дефиниции на основните единици: Келвин“ - NIST 
* „SI - Брошура, поднаслов 2.1.1.5, Единица за термодинамичка температура“ - МБТМ  

Категорија:Изведени SI-единици
Категорија:Единици за температура
Категорија:Шведски пронајдоци
Игор Сергеев

**Игор Димитриевич Сергеев** () (роден во Веркиње, Украинска ССР 20 април 1938 - починал Москва 10 ноември 2006) — поранешен министер за одбрана на Русија од 22 мај 1997 до 28 март 2001. Тој бил прв, а од 2011 и единствен Маршал на Руската Федерација.

Категорија:Личности од Чеченските војни
Категорија:Министри за одбрана на Русија
Категорија:Советски морнарички персонал
Категорија:Советски генерали
Категорија:Херои на Руската Федерација
Категорија:Маршали
Категорија:Носители на Орденот на Црвената ѕвезда
Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме на трудот
Категорија:Носители на Орденот за заслуги пред татковината од II степен
Категорија:Починати во Москва
Игор Родионов

**Игор Николаевич Родионов** (1 декември, 1936 година, Куракино Пензенска област - 19 декември 2014) е руски генерал и заменик во државната Дума. Родионов е познат како тврдокорен политичар, како и по неговата служба на чело на Министерството за одбрана на Руската Федерација.

Категорија:Руски генерали
Категорија:Министри за одбрана на Русија
Категорија:Советски генерали
Категорија:Членови на руската Дума
Категорија:Носители на Орденот на Црвената ѕвезда
Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме
Категорија:Починати во Москва
Саница

thumb|mini|Саница
**Саница** е мала река во западниот дел на Босна и Херцеговина, притока на реката Сана. Долга е 22 км, а нејзиниот слив изнесува 211 км, по која оваа микрорегија во Босанска Краина го добила совето име - Саница. Во непосредна близина на сливот на реката се наоѓа пештерата Хрустовача.

Категорија:Реки во Босна и Херцеговина
Одбор на светското наследство

[мини|150п|Лого на Одборот на светското наследство на [УНЕСКО]]

**Одбор на светското наследство** — орган кој утврдува места кои ќе бидат запишани на списокот како светско наследство на УНЕСКО. Одговорен е за спроведување на конвенцијата за светско наследство, го дефинира користењето на фондот за светското наследство и доделува финансиска помош на барања од земјите-членки. Составен е од 21 земја-членка, кои се избрани од **Генералното собрание на земјите-членки** со четиригодишен мандат.

Според конвенцијата на светското наследство, мандатот на членовите на одборот е шест години, меѓутоа многу земји-членки сами одбираат да бидат членови во одборот само четири години, со цел да дадат можност на други држави да земат учество во одборот. На пример, сите членки избрани на 15-то Генерално собрание (2005) одлучиле да го намалат својот мандат од шест на четири години.

## Морска програма на светското наследство

Започната во 2005, **морска програма на светското наследство**  промовира конзервација на морските области. Оваа програма се фокусира на зајакнување на кредибилноста на  списокот на светското наследство, конзервација и градење капацитет за морските заштитени места и комуникација и изразување околу конвенцијата на светското наследство како инструмент за заштита на морските области. Моментално има 43 локации низ целиот свет на списоко, вклучувајќи ги и Големиот Корален Гребен и островите Галапагос.

## Заседание

Одборот на светското наследство се сретнува неколкупати годишно за да разговараат за управување на постоечкото светско наследство и да ги прифатат номинациите од државите. Заседанието, познато како заседание на одборот на светското наследство се одржува секоја година, каде што се запошуваат нови места на списокот на светско наследство, по направените презентации од IUCN и/или ICOMOS и размислувања помеѓу државите. Тие се сретнуваат еднаш годишно.

Годишното заседание се одржува во градови низ целиот свет. Со исклучок на оние што се одржуваат во Париз, каде што е седиштето на УНЕСКО, само членовите на државите кои се членки на одборот на светското наследство имаат право да го одржуваат идното заседание, со одобрение од Одборот, како и обезбедување на условот дека мандатот на заинтересираната држава не истекува пред одржувањето на заседанието.

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница  и 
* Список на светско наследство

Категорија:Меѓународни културни институции
Категорија:Организации за конзервација
Категорија:Природозаштитни организации
Зигомикоти

**Зигомикотите** (лат. *Zygomycota*) се тип на габи. Името доаѓа од зигоспорангиите во кои се образуваат отпорни сферични спори за време на половото размножување. Познати се приближно 1060 видови. Тие се најчесто сувоземни организми, живеејќи во почва или на растителна материја што се распаѓа или на животинска материја. Некои се паразити на растенија, инсекти и мали животни, додека други образуваат симбиотски односи со растенијата. Зигомикотните хифи можат да бидат ценоцитни, формирајќи септи само онаму каде се создаваат гамети или со цел да се оградат од мртвите хифи.

## Размножување

Вообичаен пример за зигомикота е црната лебна мувла (*Rhizopus stolonifer*), член на редот Mucorales. Таа се раширува на површината од лебот и други прехранбени производи, при што вметнува хифи во внатрешноста да црпат хранливи материи. Во својата бесполова фаза, таа развива булбозни црни спорангии на врвовите од исправени хифи кои содржат илјадници хаплоидни спори. Како и кај повеќето останати зигомикоти, бесполовото размножување е најчест начин на размножување. Половото размножување кај *Rhizopus stolonifer*, како и кај другите зигомикоти, се случува кога хаплоидните хифи на различни полови типови се доближени. Растот на гаметангиите започнува по нивното зближување, при што настанува плазмогамија (спојување на цитоплазмите). Кратко по ова следува кариогамија (спојување на јадрата). Добиените зигоспорангии се диплоидни. Зигоспорангиите обично се со дебели ѕидови, многу отпорни на промени во средината и метаболички инертни. Со подобрување на условите во средината тие герминираат и даваат спорангија или вегетативни хифи. Мејозата се случува за време на герминацијата на зигоспорангијата, така што добиените спори или хифи се хаплоидни. Овој вид расте во топли и влажни места.

Некои зигомикоти ги расејуваат нивните спори на попрецизен начин наместо едноставно со воздушните струења. *[[Pilobolus]]*, габа која расте на измет од животни, ги насочува своите спорангиофори кон светлината со помош на светлосензитивен пигмент и потоа ги "испукува" со експлозивен млаз на цитоплазма под висок притисок. Спорангиите можат да се исфрлат и до 2 m, сместувајќи ги подалеку од изметот и најдобро би било тоа да е на вегетација која би била подоцна изедена од тревојад, за да на крајот се исфрлат со изметот на друго место. Кај зигомикотниот ред Entomophthorales се развиле различни механизми за насилно ослободување на спорите.

## Филогенија

Зигомикотите обично се поставени близу основата на филогенетското дрво на габите, при што дивергирале од други габи после хитридите.

Молекуларната филогенетика открива дека тие образуваат полифилетска група, што значи дека треба да се разделат на неколку нови типови.

Редот Glomerales е отстранет од овој тип во 2001 г. и е подигнат до ниво на оддел (или тип) наречен Glomeromycota поради тоа што кај претставниците отсуствува формирање на зигоспори, потоа микоризниот начин на живот и недостатокот на хомологија на ДНК секвенците.

## Наводи

Категорија:Габи
Меѓународно биро за тегови и мерки

мини|260п|Зградата на бирото
**Меѓународното биро за тегови и мерки** или **МБТМ** (фр. *Bureau international des poids et mesures*, **BIPM**) е меѓународна организација за стандардизација, еден од трите органи што раководат со Меѓународниот систем на мерни единици (SI) согласно условите на Метарската конвенција (*Convention du Mètre*).

## Историја
МБТМ е основано на 20 мај 1875 по потпишувањето на Метарската конвенција, која е договор со 51 земји-потписнички. Сместено е во Бретејскиот павилјон во париското предградие Севр, каде ужива екстратериторијален статус.

## Функција
Според договореното во Метарската конвенција, МБТМ има задача да ја запази еднообразноста и доследнсота на SI-единиците ширум светот. Ова го прави со помош на разни советодавни комисии, чии членки се националните метролошки бироа и лаборатории на земјите-постписнички, како и со сопствената лабораториска работа

МБТМ врши мерни испитувања и истражувања. Организира и учествува во меѓународни споредби на националните мерни стандарди и врши баждарење на еталоните на нејзините членки.

Организацијата игра важна улога во одржувањето на точното време во светот. Ги комбинира, анализира и вопросечува официјалните атомски часовни стандарди на членките ширум светот, со цел да се утврди единствено координирано универзално време (UTC).

## Поврзано
* Меѓународна организација за стандардизација
* Биро за метрологија на РМ
* Институт за стандардизација на Република Македонија

## Наводи

## Надворешни врски
* Меѓународно биро за тегови и мерки  

Категорија:Стандардизациони организации
Категорија:Меѓународни организации
Концерт за труба

**Концерт за труба** е концерт за соло труба или ансамбл, обично оркестар. За првпат се појавува со развојот на соло концертот во барокниот период. Во репертоарот на концерти за труба учествуваат важни композитори од разни периоди. Едно од најпретставителните дела е „Концерт за труба во Е-мол“ од Јозеф Хајдн.

Традиционално ова е дело во три става, а современите понекогаш имаат по четири и повеќе става. Кај некои концерти, особено барокните и современите, трубата ја придружува камерен ансамбл наместо оркестар.

## Некои концерти за труба
Ова е список на позастапените концерти за труба што се дел од редовниот репертоар во разни земји.

### Барок
Јохан Себастијан Бах
*„Бранденбуршки концерт бр. 2“
Георг Фридрих Хендл
*„Концерт за труба во Д-мол“
Антонио Вивалди
*„Концерт за две труби во Ц“
Џузепе Торели
*„Концерт за труба во Д G.9“
Валентин Ратгебер
*„Концерт за две труби во Ес оп. 6 бр. 15“
Џеремаја Кларк
*„Свита во Д“

### Класицизам
Јозеф Хајдн
*„Концерт за труба во Ес-дур“

Михаел Хајдн
*„Концерт за труба во Ц-дур“

Јохан Непомук Хумел
*„Концерт за труба во Е-дур“

Леополд Моцарт
*„Концерт за труба во Д-дур“

### Романтизам
Амилкаре Понкјели
* „Концерт за труба во Ф“

Оскар Беме
* „Концерт во Ф-мол“ (изворно во Е-мол)

### Современи

Александар Арутунијан
*„Концерт за труба во Ас-дур“

Вагн Холмбо
* Концерт за труба

Дјук Елингтон
*„Концерт за Кути“

Вилијам П. Пери
*„Концерт за труба и оркестар“

## Поврзано
*Концерт за хорна
*Концерт за тромбон


Труба
Фаренхајтов степен

мини|десно|200п|Топломер со Фаренхајтови и Целзиусови степени
**Фаренхајтова скала** (*Fahrenheit*) — температурна скала осмислена во 1724 од холандско-германско-полскиот физичар Даниел Габриел Фаренхајт (1686–1736) и го носи неговото име. Степенот на оваа скала се нарекува **фаренхајт** (со мали букви) и има симбол **°F**. На оваа скала замрзнувањето водата се дефинира како 32&nbsp;степени, додека пак вриењето се одвива на 212&nbsp;степени. Во највеќето земји оваа скала е заменета со Целзиусовата во средината на XX век или нешто подоцна, но сè уште е официјална во САД, Кајманските Острови и Белиз. Ранкиновата температурна скала се темели на Фаренхајтовата, но овде нулата означува апсолутна нула.

## Дефиниција и претворање

На Фаренхајтовата скала, точката на мрзнење на водата е 32 степени (°F), а точката на вриење е  (при стандарден атмосферски притисок). Ова значи дека точките на вриење и мрзнење се разликуваат за точно 180 степени. Затоа, еден степен на скалата изнесува  од интервалот помеѓу овие две точки. На Целзиусовата скала, оваа разлика изнесува 100 степени. Температурниот интервал од 1 Фаренхајтов степен е еднаков на интервал од  Целзиусови степени. Овеи две скали се сечат во −40&nbsp;°F ( и ), т.е. ја претставуваат истата температура.

Апсолутната нула се дефинира како −273,15&nbsp;°C или −459,67&nbsp;°F. Ранкиновата скала е има интервали со иста големина како Фаренхајтовата скала, така што температурната разлика од еден Ранкинов степен  е еднаква на разликата од , освен тоа што апсолутната нула е  &ndash; исто како што Келвиновата скала се совпаѓа со Целзиусовата (апсолутната нула е .

## Употреба

Фаренхајтовата скала била главен температурен стандард во метеорологијата, стопанството и медицината во англофонските земји сè до 1960-тите. Во доцните 1960-ти и раните 1970-ти, Целзиусовата скала (до 1948 позната како „центиград“) ја заменила Фаренхајтовата во голем број земји, во текот на ниванта метрификација.

Фаренхајтот сè уште е сеприсутен во САД, Белиз и териториите Порторико и Американски Девствени Острови за секојдневна намена. Во науката се применува целзиусот и келвинот во сите земји. Во некои држави се наведуваат двете мерки.

Во некои земји фаренхајтот се користи во секојдневието заедно со целзиусот. На пример, Канада по закон ги следи метричките единици како претпочитани, со правни дефиниции за традиционалните канадски единици. Временската прогрноза е во целзиуси, но печките, на пример, по закон работат со фаренхајтови степени. Канадските топломери (аналогни и дигитални) ги имаат обете скали.

## Поврзано
* Температура
* Ранкинова скала

## Надворешни врски
* Претворање на Фаренхајтови во Целзиусови степени  — NOAA 

## Наводи

Категорија:Империјални единици
Категорија:Американски мерни единици
Категорија:Единици за температура
Вардарски четнички корпус

**Вардарски четнички корпус** — составен дел од вооружените сили на Равногорското движење на Дража Михаиловиќ во Вардарска Македонија.

## Историја
Во летото 1943 година бил формиран штабот на Вардарскиот четнички корпус на чело со командантот Стојан Крстев (Крстевиќ), гардиски капетан на бившата кралска југословенска армија, роден во Порече, по потекло Македонец. Вардарскиот четнички корпус го сочинувале Прешевската, Кривопаланечката, Скопската, Жеглиговската и Ристовачката четничка бригада, а неговата дејност се одвивала на територијата Врање - Гнилање - Велес - Гевгелија - бугарска граница.

Прешевската бригада била под команда на поручникот Александар Горѓевиќ и се движела на теренот Прешевска долина - Пчињска околија. На Кривопаланечката бригада, пак, команданти биле Ангел Манасиевски, потоа Ѓорѓи Попов, а на крајот Петруш Стефанов, сите Македонци. Жиглиговската била под команда на Милош Анастасиевиќ и се движела до Пчиња, а Скопската бригада, под команда на Никодин Урдаревски, роднина на Александар Урдаревски, дејствувала на теренот на Скопска Црна Гора.

Бројната состојба и вооружувањето на Вардарскиот четнички корпус не може со сигурност да се утврди, но извесно е дека на почетокот на 1944 година нејзиниот командант, Крстев, имал околу 8,000 луѓе под оружје, претежно Македонци.

Во текот на 1944 година македонските четници биле целосно разбиени и дефинитивно се повлекле од територијата на Вардарска Македонија.

## Извори

Категорија:Воени единици и формации на Југославија во Втората светска војна
Ранкинов степен

**Ранкинов степен** (**°R**) — интервал на термодинамичката (апсолутна) температурна скала, наречна **Ранкинова скала** по нејзиниот изумител, шкотскиот инженер и физичар Вилијам Џон Ранкин, кој ја осмислил во 1859 г.

Симболот за **ранкин** (како име на единица, со мали букви) е **°R** (или ** °Ra** ако има потреба да се разликува од ремерот и реомирот). Како и кај Келвиновата, нулата на Ранкиновата скала означува апсолутна нула, со тоа што Ранкиновиот степен е еднаков на фаренхајтот, наместо на целзиусот. Температурата од −459,67&nbsp;°F е еднаква на 0 °R.

Некои инженерски гранки во САД ја мерат термодинамичката температура на Ранкиновата скала. Меѓутоа научниците во целиот свет мерат во келвини. Националниот институт за стандарди и технологија не ја препорачува употребата на ранкинот заедно со неговите стандарди.

Еве некои температури на Ранкиновата сакала:

## Споредба на скали

## Наводи

## Поврзано
* Келвин
* Термодинамичка температура

Категорија:Единици за температура
Смола

thumb|mini|Инсект заробен во смола

**Смола** — јаглеводороден секрет на поедини билки, особено четинари. Смолата во зависнот од температура и старост, помалку или повеќе течни производи, кои се состојат од различни хемиски состојки.

Фосилната смола е позната под името килибар.

## Биолошко значење
Смолата го штити стеблото од повреди на кората и од паразитски инсекти. Ако инсектот влезе под кората на дрвото, на местото каде што влегол ќе почне да се лачи смола која ќе ја затвори дуката за дишење на инсектот. Здравите стебла се во состојба да ги попречат нападите на инсектот на кората, а слаби или болни стебла произведуваат малку смола и подлегнуваат на нападите на инсектите.

## Употреба
Поради својата висока запаливост, порано смолата се користела за производство на сигнални огнови.

Во индустрискиот сектор во главно се користи за вештачки произведени смоли. Смолата се користи, на пример, за производство на боја, сапун, лепило или терпентин. Тврдата смола се кориси за производство на боја и цемент. Од друга страна, меката која содржи етерични масла се користи за производство на лекови и темјан.


Категорија:Аморфни супстанции
Категорија:Производи од дрво
Категорија:Проѕирни материјали
Категорија:Растителни производи
Категорија:Физиологија на растенијата
Тиол

Во органската хемија, **тиолите** претставуваат органосулфурни соединенија кај кои јаглероден атом е поврзан со сулфхидрилна група. Тиолите се сулфурни аналози на алкохолите (сулфурот го има местото на кислородот кај алкохолите). –SH функционалната група се нарекува или *тиолна група* или *сулфхидрилна група*.

Тиолите често се нарекувани **меркаптани**. Терминот меркаптан потекнува од латинските зборови *mercurium captans* (фаќање на жива) бидејќи тиолната група цврсто се врзува за живини соединенија.


Категорија:Органски соединенија
Категорија:Функционални групи
Категорија:Органосулфурни соединенија
Мајснеров ефект

thumb|right|Дијаграм на Мајснер-Оксенфелдовиот ефект. Линиите на магнетното поле се надвор од суперпроводникот кога неговата температура е пониска од критичната.

**Мајснер-Оксенфелдовиот ефект** е појава на исчезнување на магнетното поле во внатрешноста на суперпроводник од прв тип при намалување на неговата температура. Во 1933 година, оваа појава ја откриле германските физичари Волтер Мајснер и Роберт Оксенфелд. Мерејќи ја дистрибуцијата на магнетните полиња кои се создаваат околу суперпровoдник, забележале дека со намалување на температурата на проводниците под т.н. температура пониска од критичната, магнетниот флукс е нула.

## Настанување на ефектот
[thumb|right|[Левитација|Лебдење на магнет над суперпроводник оладен со течен азот.]]
Кога низ проводник тече струја, тој создава електромагнетно поле. Кога на ваков суперпроводник ќе му се намали температурата под критичната, тој започнува да се однесува како диамагнет (способност проводникот да формира магнетно поле спротивно на магнетното поле на надворешно тело). Сепак, во близина на површината на телото, на растојание познато како Лондонова длабочина на продирање, магнетното поле на проводникот не е целосно исчезнато (секој суперпроводник има своја карактеристична Лондонова длабочина на продирање). 

Доколку до ваквиот суперпроводник се доближи тело со свое магнетно поле, магнетното поле од Лондонова длабочина на продирање нема да му дозволи на таквото тело да допре до него.

## Надворешни врски
* Meissner Effect (Hyperphysics)
* Мајснеров ефект и неговите физички особини (Видео) 

Категорија:Суперспроводливост
Категорија:Магнетно лебдење
Крина

**Крина** () — село и поранешна општина во округот Анхалт-Битерфелд, во Саксонија-Анхалт, Германија. Од 1 јануари 2010, е дел од општината Мулдештаузе.

Категорија:Села во Саксонија-Анхалт
Категорија:Анхалт-Битерфелд
Планкова температура

**Планковата температура** (**T<sub>P</sub>**) е највисоката физички возможна температура, согласно теориите на германскиот физичар Макс Планк (1858-1947). Како таква е дел од системот на природни единици познати како Планкови единици, кои се темелат на универзални физички константи.

Таа е воедно и појдовна единица на Планковата температурна скала: Планкова температура = 1, апсолутна нула = 0, а сите други темепратури се децимали на *T<sub>P</sub>*. На пример, 0&nbsp;°C = 1,928 &times; 10−30TP.

## Дефиниција
Планковата температура се дефинира вака:

T_P = \frac{m_P c^2}{k} = \sqrt{\frac{\hbar c^5}{G k^2}} = 
1,416833(85) &times; 1032 K

каде:
**m*P = Планковата маса
**c* = брзина на светлината во вакуум
*\hbar е намалената Планкова константа чија дефиниција гласи \hbar\ = \frac{h}{2\pi} 
**k* = Болцманова константа
**G* = Гравитациска константа

Двете цифри пред заградите ја означуваат стандардната грешка на последните две цифри на проценетата вредност.

## Важност
Како и другите Планкови единици, Планковата температура 1 (единство) претставува фундаментална граница во квантната механика според денешните сфаќања, заедно со гравитацијата. Постоењето на температура поголема или еднаква на *T*P би ја срушило тековната физичка бидејќи немаме теорија на квантна гравитација.

## Поврзано
* Планкова константа
* Планкови единици

## Наводи

## Надворешни врски
* NIST-ов прирачник: Планкова температура 
* Што е спротивно на апсолутна нула? 

Категорија:Единици за температура
Температура
Категорија:Физички константи
Температура