open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Список на ѕвезди во соѕвездието Вајар

Ова е список на позначајни ѕвезди во соѕвездието **[[Вајар (соѕвездие)|Вајар]]**, надолно подредени според сјајноста.

## Поврзано
* Список на ѕвезди по соѕвездие

## Наводи

## Извори
*
*
*
*
*

Вајар
Спин (појаснување)

**Спин** (*spin*) e англиски збор што означува *вртење*, *ротација*.

Во македонскиот јазик, може да ги има следниве значења:

* Спин (физика) - субатомска честичка во квантната физика.
* Спин (односи со јавност) - манипулативна техника во односите со јавноста.
* *[[Spin]]* - американско музичко списание.
* Спин (аеронаутика) - појава при летањето на авионите.
Првичен извор

[thumb|right|Оваа слика на ѕид во римскиот град [Помпеја е пример за првичен извор]]
**Првичен извор** или **примарен извор** — поим кој се користи во поголем број на научни дисциплини. Во историографијата првичен  извор или оригинален извор претставува документ, запис или некој друг вид на извор на информации (вклучувајќи: слики, скици и др.) кои се создадени во периодот за кој студијата се однесува.

Слични (но не и истоветни) дефиниции за првични извори на информации се користат и во другите области на науката. За првични извори на информации се сметаат изворите кои директно го опишуваат објектот на научен интерес на истражувачот.

Првичните извори на информации содржат податоци за оригинални научни истражувања, како и за резултатите добиени од нив.

Доколку едно научно истражување довело до извесни резултати, тие резултати потребно е да се презентираат во погодна форма. Некои од стандардните форми во кои може да се презентираат оригинални научни резултати се:
* научна статија, 
* белешка,
* патентна литература,
* докторски дисертации и магистерски работи,
* научни и технички извештаи и 
* стандарди.

## Поврзано
* Вторичен извор
* Третичен извор

## Наводи

Категорија:Историографија
Категорија:Информациска наука
Категорија:Истражување
Жика Митровиќ

**Живорад Митровиќ - Жика** (,  - Белград, ) бил еден од најплодните филмски режисери и сценаристи во СФРЈ.

Завршил Архитектонски факултет во Белград. Со филм почнува да се занимава од 1946 година. Тој ѝ припаѓа на првата генерација повоени југословенски синеасти. Во неговиот опус има повеќе од 20 играни филмови, во коишто најчесто се јавува и како сценарист. Жанровската определба на Митровиќ е акционен филм, а по филмовите Капетанот Леши и Пресметка, станува познат како творец на таканаречениот југословенски вестерн.

За својата работа на филм добива голем број признанија и награди. Меѓу наградените филмови се вбројуваат: Невесинска пушка, Маршот на Дрина, Ужичка република, Тимочка буна, Мис Стон и други.

## Награди
* 1961 Специјално признание за негување на акциониот жанр во домашниот филм за „Солунските атентатори“
* 1961 Фестивал на Југословенскиот игран филм - Пула, „Елен“ награда од публиката за „Солунските атентатори“

## Филмографија
* 1958 : Мис Стон (режија)
* 1961 : Солунските атентатори (режија)
* 1966 : До победата и по неа (режија)

## Надворешни врски
* 

Категорија:Југословенски режисери
Категорија:Луѓе од Белград
Категорија:Српски сценаристи
Категорија:Српски филмски режисери
Категорија:Погребани во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта (Белград)
Категорија:Починати во Белград
Дом

250п|мини|десно|Класичен пример за дом, две куќи (живеалишта) во едно типично градско предградие.
**Дом** е место на живеалиште или засолниште. Тоа е најчесто местото каде некој поединец или семејство може да се одмора и да ги чува личните поседувања. Животните имаат свои домови исто така, живеејќи во дивината или во притомена средина.

## Наводи


Категорија:Човечки живеалишта
Терји Скибенес

[220px|thumb|right|Терји Скибенес како гитарист на Тир на фестивалот [Металманија|Металманија 2007 во Катовице.]]
**Терји Скибенес** (фарски: *Terji Skibenæs*), (р. 27 декември, 1982) е гитарист во групата Тир од Фарските Острови која свири викиншки метал.

Скибенес е роден во Торсхавн, но израснал и до денес живее во Скипанес на островот Естрои. На 13 години живеел во Данска со семејството, кога неговиот постар брат купил гитара. Терји набргу се заинтересирал и од брат му научил некои акорди. Подоцна самиот се подочувал од таблатури во месната библиотека и свирел на гитара во придружба на снимки од неговите омилени гитаристи. Никогаш не посетувал часови по пеење, но затоа има природно солиден бас. Свирел во фарската група Флукс (*Flux*) пред да го повикаат во групата Тир (*Týr*) во декември 2001.

Терји е најмлад од пет деца (има две сестри и двајца браќа).

Категорија:Родени во 1982 година
Категорија:Фарци
Категорија:Фарски музичари
Ранана

**Раанана** () (букв. „Свежина“) е град во јужен Шарон во централниот дистрикт на Израел. Соседни градови на Раанана се Кфар Саба на исток и Херзлија западно. Во 2007-ма, населението изнесувало 73,100.

## Историја
[thumb|right|250px|[Градска куќа на Раанана]]
Раанана е основана 1921-ва год. од здружението Ахуза Алеф од Њујорк, едно од неколкуте организации формирани во САД што купиле земја во Палестина и основале еврејски земјоделски плантажи.

На 22 април 1992-ра, првата група пионери од САД и Канада, броејќи 4-ри членови од организацијата Ахуза, три лаборанти и двајца вооружени стражари, тргнале со возило од Тел Авив и подигнале шатор на земјата каде што е денес Раанана. Во првите денови месноста била нарекувана "Раанаја."  Арапските комшии ја викале "Америкаја" поради тоа што населението зборувало англиски.

## Демографија
Раанана има голем број ла луѓе што зборуваат англиски. Бројот на Француски имигранти е во пораст.

## Индустрија и трговија
thumb|200px|''Рананим Трговски Центар'' во Раанана
Раанана има индустриска зона северно од градот и многу компании имаат седиште таму, помеѓу нив се Emblaze, Hewlett-Packard, SAP, Texas Instruments, Amdocs и NICE Systems. Седиштето на Microsoft' во Израел се наоѓа во Раанана. Ahuza Street, Ra'anana's main boulevard which runs through the city from east to west, is lined with shops, restaurants and

## Образование
right|thumb|200px|Средно Училиште Авиви, основано 2000-та
Градот има 12 училишта до 4-то одделение, 10 основни  8 средни училишта.
Образованието во Раанана е едно од најнапреднатите во Израел.

## Парк
Паркот на Раанана е најголемиот урбан парк во областа Шарон. right|thumb|220px|Поглед од езерото кон паркот
Паркот е изграден за задоволство нажителите и посетителите на градот. Општината вложила многу пари за изградбата на паркот, и сè уште вложува во неговото издржување и развој. Администрацијата на паркот и вработените се грижат за неговата чистота и сигурност какоо и за посетителите.
паркот има прекрасно езеро во формата на грбот на Раанана. Има две фонтани и патека за прошетка со мост. Езерото е опкружено со градини и патеки за пешачење.

## Религија
Иако поголемиот број жители на градот се секуларни, сепак има значајно религиозно мнозинство, во главно се состои од православни евреи, повеќето од нив се западни имигранти. Во градот има неколку синагоѓи.

## Спорт
Позначаен фудбалски клуб во градот е ФК Хапоел Раана.

## Градоначалници
* Барух Островски (1931-1959)
* Михаел пасвејг
* Јицак Сколник
* Бенјамин Волфовиќ
* Зеев Бјелски (1989-2005)
* Наум Хофри (2005 - сегашност)

## Збратимени градови

## Наводи

## Надворешни препратки

* Официјална страница на општината 
* Северна Раанана Еколошка организација 

Категорија:Градови во Израел
Категорија:Населени места основани во 1922 година
Животна средина

**Животната средина** најчесто се однесува на:

* **Природна средина**, се сите живи и неживи суштества кои се јавуваат природно
* Биофизичка средина, физички и биолошки фактори заедно со нивните хемиски интеракции кои влијаат на организам или група на организми

## Други физички и културни средини

* Екологија, тоа е гранка на биологијата која се занимава со односите на организмите еден со друг и со нивната физичка околина
* Животна средина (системи), е околина на физички систем што може да општи со системот преку размена на маса, енергија или други својства
* Изградена средина, е изградена околина која обезбедува амбиент за човечка активност, почнувајќи од граѓанското опкружување со големи размери до личните места
* Социјалната средина, е културата во која живее поединецот и луѓето и институциите со кои тие комуницираат
* Пазарна средина, е еден деловен термин

## Уметност, забава и издаваштво

* *Environment* (списание), рецензирана, популарна научна публикација за животната средина, основана во 1958 година
* *Животна средина* (филм 1917), американски нем филм од 1917 година
* *Животна средина* (филм 1922), американски нем филм од 1922 година
* *Животна средина* (филм 1927), австралиски нем филм од 1927 година
* *Околини* (серија на албуми), серија на ЛП, касети и ЦД-а кои прикажуваат природни звуци
* *Environments* (албум), албум од 2007 година на The Future Sound of London
* „Животна средина“, песна на Дејв од *Психодрама*
* *Environments* (журнал), научно списание

## Во компјутерите

* Животна средина (теорија на типови), има поврзаност помеѓу имињата на променливите и типовите на податоци во теоријата на типови
* Опкружување за распоредување, при распоредување софтвер, компјутерски систем во кој се распоредува и извршува компјутерска програма или софтверска компонента
* Време на траење, состојба на виртуелна машина која обезбедува софтверски услуги за процеси или програми додека работи компјутерот

## Поврзано

* Екологија, широка филозофија, идеологија и социјално движење во врска со грижата за заштита на животната средина
* Наука за околината
* Променлива на животната средина

## Наводи

## За понатамошно читање


* 

* Allaby, Michael, and Chris Park, eds. *A dictionary of environment and conservation* (Oxford University Press, 2013), with a British emphasis.
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* 
* UNEP - United Nations Environment Programme
* BBC - Science and Nature.
* Science.gov – Environment & Environmental Quality

Категорија:Животна средина
Категорија:Земја
Сообраќајна мрежа

[thumb|right|250px|Бандера со испреплетени кабли за струја, телефонија и телевизија во [Јапонија]]
**Сообраќајна мрежа** или **транспортна мрежа** е мрежа од патишта, улици, цевоводи, аквадукти, далноводи, или каква било структура која овозможува движење на возила или проток на суровини.

Во рамките на сообраќајното инженерство се вршат анализи на сообраќајната мрежа, со кои се утрврдува протокот на возила (или луѓе) низ неа, обично со примена на математичка теорија на графите. Тука може да се комбинираат повеќе видови на сообраќај, как на пример пешачење и автомобил и со тоа се моделираат повеќеначински патувања.

## Поврзано
* Сообраќај
* Инфраструктура
* Сообраќајна мрежа (теорија на графите)

Категорија:Мрежи
Мрежа
Категорија:Патна инфраструктура
Категорија:Пешачка инфраструктура
Црква Свети Апостоли (Рим)

**Црквата Санти Апостоли** односно црквата на Дванаесетте Апостоли (италијански :*Basilica dei Santi XII Apostoli*) е црква која се наоѓа во Рим, Италија и е во склопот на Римокатоличката црква. Црквата била изградена во 15 век во времето на папата Пелагиј I. Посветена е на Свети Филип и Свети Јаков.

## Наводи

Апостоли
Апостоли
Рим
Црква Сан Бернардо але Терме

**Црквата Сан Бернардо але Терме** (италијански :*Chiesa di San Bernardo alle Terme*) е црква која се наоѓа во Рим, Италија и е во склопот на Римокатоличката црква. Црквата била изградена во 16 век. Посветена е на Бернардо Клервоски.
## Наводи

Категорија:Базилики во Рим
Категорија:Цркви од 16 век
Категорија:Титуларни цркви во Рим
Категорија:Римски барок
Црква Санти Бонифацио е Алесио

**Црквата Санти Бонифацио е Алесио ** (италијански :*Basilica dei Santi Bonifacio e Alessio*) е црква која се наоѓа во Рим, Италија и е во склопот на Римокатоличката црква. Црквата била изградена во XVIII век. Посветена е на Бонифатиј Тарски и Алексиј Римски.
## Наводи

Бонифацио е Алесио
Бонифацио е Алесио
Црква Санта Вартоломео Алсола

**Црквата Санта Вартоломео Алсола** (италијански :*Basilica di San Bartolomeo all'Isola*) е црква која се наоѓа во Рим, Италија и е во склопот на Римокатоличката црква. Црквата била изградена во 11 век. Посветена е на Свети Вартоломеј.
## Наводи

Вартоломео Алсола
Вартоломео Алсола
4 февруари (настани)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|211&nbsp;
 |По смртта на царот Септимиј Север, властапреоѓа на неговите двајца раскарани синови Каракала и Гета.
 |-
 |valign="top" align="right"|1789&nbsp;
 |Џорџ Вашингтон е избран за претседател на САД.
 |-
 |valign="top" align="right"|1859&nbsp;
 |Во манастирот „Св. Катерина“ на Синајската Гора во Египет, германскиот теолог Константин фон Тишендорф го открил Синајскиот кодекс — грчки ракопис на Библијата од IV век.
 |-
 |valign="top" align="right"|1944&nbsp;
 |Во селото Никодин (прилепско) бугарската полиција и единиците од прилепскиот гарнизон ја нападнале Првата македонско-косовска народноослободителна ударна бригада која марширала кон областа Азот. Бригадата со противнапад го повратила селото нанесувајќи му на непријателот губитоци од околу 20 мртви.
 |-
|}

4 февруари
Half-Life 2: Episode Three

**Half Life 2: Episode Three**  е игра на Valve и продолжение на трилогијата Hаlf-Life 2. Оваа игра треба да излезе некаде во 2009 или 2010. Дејството ќе се случува на Северниот Пол каде е заглавен бродот "Borealis". Гордон Фримен продолжува со мисија да го уништи тој брод и да ја врати назад Џудит Мосман. Комбајн војниците веќе се повлечени, но сѐ уште ги има во помал број од претходните епизоди. Гордон ќе стигне и до уништената станица на *[[Aperture science]]*, поранешниот соперник на *[[Black Mesa research facility]]*.

## Рана приказна
Како и сите други епизоди на Half Life 2, Episode Three ќе ги следи авантурите на Гордон Фримен и Алекс Венс. 
Поголем дел од настаните во оваа епизода ќе се одвива на далечниот север, најверојатно под Арктички услови.
После убиството на Илај Венс, таткото на Алекс Венс, Алекс и Гордон ќе отидат на Арктикот со цел да го уништат најголемиот проект на Aperture Science. Тоа е бродот Borealis кој бил изгубен многу години и никој не го пронашол сè до доаѓањето на војската на Комбинираните на Земјата. За овој брод се верувудало дека е само измислена приказна на Aperture Science, но откако порталот на комбинираните ќе биде затворен тие ќе се обидат да отворат нов портал кон нивниот свет преку бродот Borealis. Џудит Мосман во Half Life 2 Episode one  испраќа тајна снимка до Алекс Венс додека Алекс и Гордон се во Цитаделата. Во таа снимка има тајни податоци за координатите на бродот Borealis.
Гордон и Алекс најверојатно ќе ги пронајдат разрушените лаборатории на Aperture Science. Илај Венс на Гордон му порача да го уништи бродот пред да се отвори новиот портал и да се повтори инцидентот од Black Mesa, но д-р Исак Клајнер сметаше дека тој брод може да се искористи против Комбинираните. Останува на Гордон да одлучи што ќе прави со бродот. Можно е во оваа епизода да ги сретниме и женските Комбинирани војници кои се поопасни и имаат поголем боречки потенцијал.

Категорија:Half-Life
Неолитска архитектура

**Неолитската архитектура** е архитектонски стил од периодот на неолитот. Во југозападна Азија, неолитската култура се појавила уште во 10000 п.н.е. пред сè во Левант од каде започнала и источната односно западната култура. Веќе во околу 8000 п.н.е. раната неолитска култура се појавила и во југоисточна Анадолија, Сирија, денешен Ирак. Во југоисточна Европа оваа култура се појавила во околу 7000 п.н.е., и во централна Европа во 5500 п.н.е. Во западна Европа како една од најпознатите градби од оваа епоха е Стоунхенџ во Англија.

[thumb|десно|200px|[Скара Бре во Шкотска]]

Овие мегалити и храмови во многу случаи во неолитот се користеле како гробници или верски објекти. Најстариот мегалитски храм во историјата е Гантија на малтешкиот остров Гоцо. Неолитските наколни живеалишта се среќаваат во денешните држави Шведска и Австрија.

Народот којшто живеал на просториите на Левант главно како градежен материјал за изградба на куќи или некои објекти ја користеле глината. На некои куќи имало обичаи да се наслика некое животно или човек.

Најдобри примери за неолитската архитектура се:

* Ерихон во Палестина, кој датира од 8350 п.н.е.
* Чатал Хејук во Турција, која датира од 7500 п.н.е.
* Мехгарх во Јужна Азија, која датира од 7000 п.н.е.
* Гёбекли Тепе во Турција, која датира од 9000 п.н.е.
* Невали Кори во Турција, која датира од 8000 п.н.е.

Категорија:Историја на архитектурата
Архитектура
Анри IV

}
**Анри IV** (роден на 13 декември 1553 во По — починал на 14 мај 1610 во Париз) бил првиот крал на Франција од Бурбонската династија и крал на Навара.

Тој бил протестант и учествувал на нивна страна во нивните борби. Во 1572, станал крал на Навара, а во август истата година се оженил со Маргарита Валоа, ќерка на кралот Анри II и сестра на кралевите Франсоа II, Шарл IX и Анри III. Овој чин требало да претставува помирување на протестантите и католиците, но истиот се претворил во масакар само неколку дена подоцна, во Вартоломејската ноќ, која била организирана од страна на Катерина Медичи. Подоцна преминал во католицизам.

Бил убиен од страна на верскиот фанатик Франсоа Равајак на 14 мај 1610 во Париз. На престолот го наследил неговиот син Луј.

## Поврзано
* „Марш на Анри IV“ — неофицијална химна на Француското Кралство

|}

Категорија:Бурбонска династија во Франција
Категорија:Кралеви на Франција
Категорија:Родени во 1553 година
Категорија:Починати во 1610 година
Категорија:Европски монарси од 16 век
Категорија:Европски монарси од 17 век
Категорија:Витези на Подвеската
Категорија:Починати во Париз
Аргос

**Аргос** (грчки: *Ἄργος*) — град во областа Пелопонез на југот на Грција во близина на Нафплио, центар на префектурата Арголида.

## Историја
Аргос бил престолнина на Арголида и центар на култот на Хера.

## Извори


Категорија:Градови во Грција
Титанобоа

**Титанобоа** ( = „титански удав“) — род змии од семејството удави, кои живееле пред околу 60 до 58 милиони години, во периодот палеоцен. Единствениот познат вид од овој род е серехонската титанобоа (*Titanoboa cerrejonensis*), која претставува најголемата досега откриена змија. Споредувајќи ги големината и обликот на фосилизираните пршлени на оваа прастара змија со пршлените на денешните змии. Била долга од 12 до 15 метри, а тежела над еден тон (~1.135 кг).

Фосилите на 28 единки се пронајдени во 2009 во јагленокопот Серехон во северна Колумбија. Пред ова откритие, во топските предели на Јужна Америка биле пронајдени само мал број на фосилизирани ’рбетници од палеоценот.

Змијата била откриена во експедиција на група меѓународни научници преводена од Џонатан Блох, специјалист по ’рбетничка палеонтологија при Универзитетот на Флорида, и Карлос Хатамиљо, палеоботаничар од Смитсоновиот тропски истражувачи институт во Панама.

## Поврзано
* *[[Leptotyphlops carlae]]* — најмалата змија на светот
* *[[Python reticulatus]]* — најдолгата змија на светот
* *[[Eunectes murinus]]* — веројатно најтешката змија на светот

## Наводи

## Надворешни врски
* Откриени фосили на најголемата змија во светот - долга 14 метри - Сител 

Категорија:Удави
Категорија:Влекачи од палеоценот
Категорија:Фосилни видови откриени во 2009 година
Палата на парламентот

**Палатата на парламентот** (романски:*Palatul Parlamentului*) е зграда во Букурешт во која се наоѓа парламентот на Романија. По Пентагон, овој објект е најголемата административна зграда во светот. Била изградена во времето на комунистичкиот диктатор Николае Чаушеску во 1984 година.

Во почетокот била нарекувана *Дом на републиката*. За нејзиното конструирање биле задолжени околу 700 архитекти и 20 000 работници. Се проценува дека градбата на палатата чинела околу 3,3 милијарди долари. По падот на комунизмот се сметало дека и самата зграда треба да биде разрушена, но во крајна сметка новата демократска власт отстапила од тоа.

До ден денес, зградата сѐ уште не е довршена целосно. Таа е со димензии од: 270 м должина, 240 м ширина, 86 м височина и 92 м внатрешно под земјата. Најголемиот ходник е долг 150 метри, а најголемата сала зафаќа површина од 2 200 м2.

## Надворешни врски

* Panoramic View  - Панорамски погледи на палатата.
* Romanian Chamber of Deputies page about the Palace 
* brandnew pics of the palace
* Cristina Hanganu-Bresch, People's House - The Building and Rebuilding of Romanian National Consciousness (PDF)
* Photo gallery on the Chamber of Deputies website 
* Photo collection  - numerous photos of various parts of Romania, including an extensive set with the Palace of the Parliament. Captioned in a mix of Japanese and Romanian people.
* The Parliament Palace Time-lapse  
* The Palace on satellite photo from Google Maps

Категорија:Дворци во Букурешт
Категорија:Музеи во Букурешт
Категорија:Неокласична архитектура
Категорија:Советска архитектура
5 февруари (настани)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1576&nbsp;
 |Анри Наварски, подоцна познат како прв бурбонски крал Анри IV, се преобратил од протестант во католик за да си го осигура францускиот престол. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1924&nbsp;
 |Кралската опсерваторија во Гринич, Англија започнала да емитува радиосигнал за точно време на секој час. 
 |-
 |valign="top" align="right"|1958&nbsp;
 |Гамал Абдел Насер, еден од основачите на Движењето на неврзаните, бил избран за претседател на Египет.
 |-
 |valign="top" align="right"|1994&nbsp;
 |За време на војната во Босна и Херцеговина, над 60 луѓе загинале и уште 200 биле ранети на пазарот во Сараево од топовска граната испалена од српските позиции.
 |-
|}

5 февруари
Талесова теорема

thumb|350px|Талесова теорема.
Во геометријата, **Талесовата теорема** се однесува на периферен агол кој лежи над пречникот на кружницата. Периферен агол е оној чие теме лежи на кружницата, а краците се секанти на истата кружница, како во случајот на сликата аголот ABC.

Теоремата гласи: 

## Доказ
[лево|мини|250п|Ако ''AC'' е [пречник, аголот во точката *B* е постојано прав агол]]
Точката О е центар на кружницата k, а AC е пречникот d на кружницата k (види слика). Полупречникот на кружницата k е означен со r.

Бидејќи е OA=OB=OC=r, следува дека триаголниците AOB и BOC се рамнокраки триаголници. Од тука, следува дека аглите OBA и OAB се исто така еднакви. Истово важи и за аглите OCB и ОBC. Аглите OBA и OAB ги означуваме и со γ, а аглите OCB и ОBC со δ.

Ако го разгледуваме триаголникот ABC, знаејќи дека збирот на аглите во триаголникот изнесува 180°, односно: 
γ + (γ + δ) + δ = 180°, или собрано: 
2γ + 2δ = 180° .

Ако сега целото последно равенство го поделиме со 2, добиваме израз кој ја докажува Талесовата теорема: 
::: **γ + δ = 90°**

## Потекло

Теоремата го носи името според Талес од Милет (околу 624 - 546 п.н.е.), иако се смета дека емпириски им била позната и на старите Египќани и Персијци. Но Талес е веројатно првиот кој ја формулирал и математички ја докажал теоремата.

Категорија:Геометрија
Категорија:Планиметрија
Категорија:Теореми за триаголници и кружници
5 февруари (починале)

}}|background-color:}|background-color:transparent}};"
 |valign="top" align="right"|1881&nbsp;
 |Томас Карлајл — шкотски сатиричар, есеист и историчар.
 |-
 |valign="top" align="right"|1947&nbsp;
 |Ханс Фалада — германски писател.
 |-
 |valign="top" align="right"|1974&nbsp;
 |Мануел дос Реис Машадо — мајстор по афробразилската боречка вештина.
 |-
 |valign="top" align="right"|1999&nbsp;
 |Василиј Леонтјев — американски економист, добитник на Нобеловата награда во 1973 година.
 |-
 |valign="top" align="right"|2008&nbsp;
 |Махареши-Махеш Јоги — творец на трансценденталната медитација.
|-
 |valign="top" align="right"|2020&nbsp;
 |Кирк Даглас — американски глумец.
|-
 |valign="top" align="right"|2021&nbsp;
 |Кристофер Пламер — канадски глумец.
 |-
|}

5 февруари
Како да се стане велемајстор

**Како да се стане велемајстор** е шаховска книга, дело на познатиот советски шахист Александар Котов. Книгата е издадена посмртно во 1985 (4 години по смртта на авторот). Ова дело е едно од првите, кое се насочува кон испитување на методите на решавање на проблемите на шаховската табла. Во неа, тој преку детални објаснувања на сите значајни елементи и принципи на шаховската игра, поткрепени со извадоци од велемајсторски партии се обидува да го запознае читателот со најзначајните работи, што еден „велемајстор“ мора да ги знае. Книгата е напишана на руски јазик.

## Содржина
Ова дело содржи анализа и објаснување на најзначајните проблеми, кои се јавуваат во шаховската игра. Особено е обрнато внимание на чувството за обработка на позицијата, критериуми за оценка на позицијата и пронаоѓање на планот за игра, методи за подготовки, проблеми кои се јавуваат при пресметка на варијантите, развибвање на чувството за опасност, подобрување на играта во отворањето и завршницата и др. Анализата на овие елементи е поделена во посебни делови од книгата, а во неа се дадени и проблеми со соодветни решенија.

## Стил на пишување
Делото *„Како да се стане велемајстор“* претставува шаховски учебник, кој им се препорачува на поискусните шахисти, а стилот на кој книгата е напишана е на повисоко ниво. Сепак, интензивните анализи и објаснување не се објаснети со употреба на многу стручни термини, па лесниот јазик овозможува, секој кој има познавања од шаховската игра, лесно да се снајде во ова дело. Одличниот распоред на елементите во содржината го потврдуваат високото милслење за ова одлично шаховско дело.

## Надворешни врски
* Мрежно место на кое книгата може да се подигне во DJVU формат 

Категорија:Шаховски книги
Категорија:Шахот во 1985 година
Категорија:Книги од 1985 година
Чагатај Хан

thumb|right|300px|Чагатајскиот ханат и неговите соседи во 13 век.

**Чагатај Хан** () бил вториот син на Џингис Хан и првиот хан на Чагатајскиот ханат. Според него е дадено името на ханатот и на чагатајски јазик.

Тој владеел со Монголското Царство сѐ до смртта на Џингис Хан кога империјата е населедена од новиот Чагатајски ханат. Вистинскиот основач на империјата бил внукот на Чагатај, Алгу. Ханатот бил со многу мало влијание на исламот одошто Ил ханат што се наоѓал на југоисток од Чагатај ханатот.

## Личен живот
Чагатај Хан се сметал за тврдоглав владетел и доста темпераментна личност, бидејќи тој одбил да го прифати Џочи како Голем Хан.

## Наводи

Категорија:Историја на Монголија
Категорија:Монголско Царство
Категорија:Монголски канови
Категорија:Родени во 1183 година
Категорија:Починати во 1242 година
Каќуша (песна)

**Каќуша** (рус. *Катюша*) — руска песна за девојка што чезнее за својот сакан којшто е во војска. Музиката е компонирана во 1938 година од Матвеј Блантер додека зборовите ги напишал Михаил Исаковски. Првпат ја изведе тогаш популарната пејачка Лидија Русланова.

Каќуша е деминутив на прекарот на името Катерина (рус. *Екатерина*). Во рускиот јазик покрај прекар многу имиња имаат и свои претставници во деминутив. На пример, деминутивот од Наталија е Наташа, Сергеј е Серјожа итн. Во случајот на Катерина, Каќа (рус. *Катя*) е прекар додека Каќуша е деминутив.

## Зборови

Изворните зборови во руската азбука и превод на македонски јазик.

*

Категорија:Руски песни
Алисон Лозано

**Летисија Мариан Лозано** е мексиканска глумица и пејачка. Родена е на 1 август 1992 во Мексико. Ја започнала свпјата кариера во ТВ шоуто ,,КОДИГО ФАРМА''. Ја добила првата шанса за глвен лик во Проклета убавина со што стана популарна и ТВ новелата.

## Филмографија

### Серии
:2003Alegrijes y Rebujos 	Arcadia

:2004 	Misión S.O.S 	Amparito Lozano

:2004-2005 	Rebelde 	Salsa Delight

:2006 	Las dos Caras de Ana 	Cornelia

:2007 	Al Diablo con los Guapos 	Laura Belmonte

:2008 	En Nombre del Amor 	Romina Espinoza de los Monteros

### ТВ шоуа

:2002 	Código F.A.M.A. Алисон

:2005 	La Energía de Sonric'slandia 	Leta

:2006 	Vecinos 	Brenda(1 episode)

:2006 	Amor Mío 	

:2007 	Objetos Perdidos 	Various Characters

:2007 	RBD: La Familia 	Saralinа

:2008 	La Rosa de Guadalupe 	Regina

Категорија:Мексикански глумци
Категорија:Мексикански пејачи
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1992 година
Северен Регион (Бразил)

**Северен Регион** — еден од регионоте на бразил, кому најпоследно му е дадена важност од страна на бразилската влада. Најголем регион е во Бразил со 45.27% од територијата. Придонесува со мал процент од националниот БДП. Се состои од државите Акре, Амапа, Амазон, Пара, Рондонија, Рораима и Токантинс.

Најретко населен е од сите региони на Бразил, со само 2,92 жители на км2. Повеќето живеат во градовите.

## Географија
[thumb|left|Северна вегетација. ''зелена'': [Амазонска дождовна шума; *портокалова*: дерадо.]]
[thumb|left|Годишни [врнежи.]]
Амазонија претставува повеќе од половината останати на планетава дождовни шуми и се состои од најголемиот и најголемиот со видови во светот.
[thumb|right|[Амазонска дождовна шума во Манауш.]]
Влажните тропски шуми се најбогати со видови биоми, тропските шуми во Америките се побогати со видовиод тропските шуми во Африка и Азија.  Како најголем тракт на тропска дождовна шума во Америките, Амазонските дождовни шуми имаат ненадмината биоразновидност. Повеќе од третина од сите видови на земјата живеат во Амазонската дождовна шума.

Регионот е дом на 2.5 милиони инсектски видови, десетици илјади растенија, и околу 2000 птици и цицачи. До денес, најмалку 40,000 видови растенија, 3,000 риби, 1,294 птици, 427 цицачи, 428 амфибии, и 378 влекачи се научно класифицирани .  Научниците опишале помеѓу 96,660 и 128,843 инвертебрати само во Бразил.

Разновидноста на растенијата во регионот е најголем во светот овде, според стручњаците, на еден квадратен километар 75.000 видови дрвја и 150.000 видови виши растенија. Ова ја составува најголемата колекција на живи растенија и животински видови во светот. Една петтина од сите видови птици живее во дождовните шуми на Амазон..

## Демографија
[thumb|right|[Белем е втор најнаселен град во регионов.]]

## Економија
Економијата на регионов во главно се заснова на плантажи за латекс, асаи, дрво и оревести плодови, како и минерали: злато и бесценети камења, каситерит и калај; рударство: железо и др.

## Тривијалност
Возила: 1,746,501 (март/2007);
Телефони: 1,805,000 (април/2007);
Градови: 449 (2007).

## Образование
Португалскиот е официјален.  Но Англиски и Шпански се дел од официјалниот образовен систем.
### Образовни институции
* федерален Универзитет на Амазони (UFAM);
* Федерален Универзитет на Пара(UFPA);
* Федерален Универзитет на Рондонија (UNIR);
* Федерален Универзитет на Acre (UFAC);
* Федерален Универзитет на Амапа (UNIFAP);
* Федерален Универзитет на Рораима (UFRR);
* Федерален Универзитет на Токантинс (UFT);
* и други.

## Сообраќај
Има само неколку автопати во северниот регион. Најважни се: Транс-Амазонски автопат, минува низАмазони, Пара, Пјауи, Марањао, и  автопатот Родова Белем-Бразилија, кој минува низ Федералниот округ, Гојас, Токантинс, Марањао и Пара. Транспортот во регионов во главно се одвива по вода, и авион во главно во Амазони. Има два поважни аеродроми во регионот: меѓународен аеродром Белем, во Белем, and меѓународен аеродром Едуардо Гомеш, во Манауш.

## Белешки

## Поврзано
* Региони во Бразил


Категорија:Региони во Бразил
Шукуру

десно|250п|thumb|
**Шукуру** (*Xucuru, Shucurú,  Sucurú*) е индијанско племе од бразилската држава Пернамбуко кое ја населува територијата на планините Орорубо.  Племето живее на 17 алдеи на подрачјето на општината Пескеира, додека племенското подрачје се простира на 27.555 ha. Во 1986 за племенски водич бил избран Шикао, но во 1998 бил убиен поради спортиставувањата со фармерите и ренџерите кои ја запоседнале индијанската земја. Во 1997 племето ја издава книгата **Шукуру, децата на мајката природа**('Xukuru, children of Mother Nature'). Ги има преку 8.000 на број.

## Локални групи
Шукуру биле поделени на 3 главни групи кои зборувале на посебни јазици и тоа: 
* **Шукуру** или Ичикиле, биле населени крај реките Меио, Капибариба и Тапероа во Пернамбуко и Параиба. 
* **[[Паратио]]** (Прарто) на реката Капибариба и
* **[[Гаранхун]]**, слабо позната група која била населена крај градот Гаранхунс, југозападно од Рекифе.

## Јазик
Шукуру индијанците зборувале на посебен јазик кој бил карактеристичен само за овој нарон. Сега сите зборуваат на португалски.

## Литература
* **Hohenthal Jr., William D.** 1954. Notes on the Shucurú Indians of Serra de Araroba, Pernambuco, Brazil. RMP 8:93-166. São Paulo
* **Meader, Robert E.** 1978a. Indios do nordeste. Levantamento sobre os remanescentes tribais do nordeste brasileiro.Brasília: SIL.
* **Souza, Vânia Rocha Fialho de Paiva e** 1992. As fronteiras do ser Xucuru. Estratégias e conflitos de um grupo indígenano NE. Dissertação de Mestrado. UFPe.

## Надворешни врски
* Der Fall der Xukurul
* Xukuru Do Brasil
* Xukuru Celebrate Homologation of Indigenous Area.
* Povo Xukuru
* Xukuru

Категорија:Народи во Бразил
Категорија:Староседелски народи во Јужна Америка
Науката во 2009 година

**[[2009]] година во [[наука]]та** опфаќа некои значајни настани.

## Настани
**Научни настани** кои ќе се одржат во 2009 година:

Оваа година е Меѓународна година на астрономијата, настан кој се одбележува во текот на целата година.

* 26 јануари - Прстенесто затемнување на Сонцето.
* 1 февраури - Меѓународниот сателитски систем „Коспас-Сарсат“ престанал со надзор на сигнали за опасност со френвекнции 121,5&nbsp;MHz и 243&nbsp;MHz (класа Б) од положбени радиофарови и други фарови за опасност.
* 13 февруари - Се очекува прослава бидејќи Уникс-времето на тој ден ќе достигне 1234567890 секунди 23:31:30 UTC.
* 17 февраури - Во САД телевизиските станици престануваат со секакво аналогно емитување. Од тој момент сите станици мораат да емитуваат само дигитално.
* 5 март - Лансирање на вселенската мисија Кеплер.
* 22 јули - Целосно затемнување на сонцето (најдолготрајно во XXI век).
* 29 септември - Вселенското летало MESSENGER (НАСА) за последен пат пролетува крај Меркур, доволно намалувајќи ја брзината за орбитално потфаќање во 2011 година.


Категорија:Години во науката
Коце Трајановски

**Коце Трајановски** ( во Скопје) — македонски политичар и поранешен градоначалник на Град Скопје и на скопската Општина Гази Баба. Тој е член на партијата ВМРО-ДПМНЕ.

## Животопис
Коце Трајановски е роден 14 август 1956 година во Скопје. Дипломирал на Машинскиот факултет во Скопје, 1980 година. Во периодот 1981–1996 работи во МЗТ – Хепос како раководител на компјутерскиот центар. Во периодот 1996–1998 ја основа и води сопствената фирма за компјутерски софтвер за интегрирани информативни системи.

Во 1998 година, Трајановски бил избран за пратеник во Собранието на Република Македонија како кандидат на мнозинската список на ВМРО-ДПМНЕ во изборната единица број 65. Во 2002 година, тој повторно бил избран за пратеник во Собранието на Република Македонија во изборната единица број 2, на пропорционалната список на ВМРО ДПМНЕ. Во текот на пратеничкиот мандат бил координатор на пратеничката група на ВМРО-ДПМНЕ во Собранието на Република Македонија.

На локалните избори во 2005 бил избран за градоначалник на општина Гази Баба. На локалните избори во 2009 Трајановски станал градоначалник на Град Скопје. На локалните избори во 2017 година бил наследен на функцијата градоначалник од страна на Петре Шилегов.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Политичари од Скопје
Категорија:Пратенички состав 1998-2002
Категорија:Пратенички состав 2002-2006
Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ
Категорија:Градоначалници на Град Скопје
Категорија:Градоначалници на Општина Гази Баба
Категорија:Апсолвенти на Машинскиот факултет - Скопје
Носорози (род)

Членовите на родот **Rhinoceros** се носорози кои поседуваат само еден рог. Овој род содржи два вида:
* **[[Индиски носорог]]** (*Rhinoceros unicornis*)
* **[[Јавански носорог]]** (*Rhinoceros sondaicus*)

И двата вида живеат во Азија.
Јаванскиот носорог е еден од најзагрозените големи цицачи во светот, со само 60тина преживеани единки. Живее само на две локации: Јава (Индонезија) и Виетнам.

Категорија:Непарнокопитни
Категорија:Носорози
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Dicerorhinus

***Dicerorhinus*** е род од семејството Rhinocerotidae, кој содржи само еден преживеан вид - Суматрански носорог (*D. sumatrensis*).
 
Видови кои спаѓаа во овој род:
* *[[Dicerorhinus caucasicus]]*†
* *[[Dicerorhinus cixianensis]]*†
* *[[Dicerorhinus etruscus]]*†
* *[[Dicerorhinus hemitoechus]]*†
* *[[Dicerorhinus kirchbergensis]]* †
* *[[Dicerorhinus megarhinus]]*†
* *[[Dicerorhinus gwebinensis]]*† 
* *[[Суматрански носорог|Dicerorhinus sumatrensis]]*
 
† означува изумрени видови

## Наводи
* Groves, Colin P., and Fred Kurt (1972). "''Dicerorhinus sumatrensis''". *Mammalian Species* (21): 1–6.
* "A new species of  Dicerorhinus (Rhinocerotidae) from the Plio-Pleistocene of Myanmar" 

Категорија:Непарнокопитни
Категорија:Носорози
Пиндско-македонско Кнежевство

**Пиндско-македонско Кнежевство** (; ; ) — автономна држава создадена и под контрола на фашистичка Италија, во северозападниот дел на Грција во регионите на Епир, Тесалија и западна Егејска Македонија за време на Втората светска војна. државата формирана во 1941 година била замислена како држава на Власите, но никогаш не успеала да ги „потчини“ локалните власти, и како таква опстојувала до 1944 г. Главен град бил Мечово, додека седиштето на управата се наоѓало во Трикала. Кнежевството имала и свое државно знаме.

Оваа држава имала чисто антигрчка политика, но не и антиеврејска, иако нејзин главен покровител била Италија. На чело на оваа држава бил војводата Алкивијад Дијаманди Самарински - кој царувал цели 3 години, а потоа бил заменет со грофoт од унгарско потекло Ѓула Чеснечки Милвањски, а по него на власт дошол неговиот брат Михајло.

Димитар Влахов им ветувал подоцнежно создавање на автономија по советски модел, а новата СР Романија требала да го возобнови финансирањето на месните училишта.

## Наводи

## Надворешни врски
* Сојуз на македонските монархисти 

Категорија:Поранешни држави на Балканот
Категорија:Грција во Втората светска војна
Категорија:Италија во Втората светска војна
Категорија:Македонија во Втората светска војна
Категорија:Држави и територии настанати во 1941 година
Категорија:Држави и територии распаднати во 1942 година
Категорија:Историја на Егејска Македонија
Категорија:Историја на Епир
Категорија:Историја на Тесалија
Категорија:Кралство Италија
Категорија:Власи
Категорија:Пинд
Категорија:Северна Грција
Категорија:Држави и територии настанати во 1917 година
Категорија:Предложени држави
Бајид

**Бајид** е племе што може да се сретне и во монголската и во турската група на народи. Како дел на монголските народи, ова племе може да се сретне во Монголија, Внатрешна Монголија, помеѓу бурјатите и ојратите.

## Историја

Бајидите потекнуваат од племињата бајгуди наречени со различни имиња како Џида Бајагуд, Бајагуд Дуклас и Херин Бајгуд и живееле на источните долини на реката Селенге. Тие одиграле важна улога во Монголското Царство.

Категорија:Народи во Монголија
Категорија:Монголски народи
Бурјати

right|150px|thumb|Традиционална бурјатска носија
**Бурјатите** се народ со околу 436.000 луѓе и е најголема етничка малцинска група во Сибир и се претежно концентрирани ви нивната татковина, Бурјатија. Тој народ е најсеверниот поважен монголски народ
.
Бурјатите споделуваат голем број на обичаи со монголските народи, како што се номадски начин на живот и живеење во јурта. Денес, поголемиот дел на бурјатите живеат во и околу градот Улан Уде, главниот град на сојузната република Бурјатија во Русија. Тие зборуваат дијалект на монголскиот јазик наречен бурјатски јазик.

## Наводи

Категорија:Народи во Монголија
Категорија:Народи во Русија
Категорија:Монголски народи
Категорија:Народи во Кина
Категорија:Народи во Сибир
Јаванава

десно|250п|thumb|Јаванава
**Јаванава** (*Yawanawá, или Jaminawá, Xixinawá, Yaminawá, Bashonawá, Marinawá*), се индијански народ кој живее во Акре (Бразил), Мадре де Диос (Перу), и Боливија; но нивната татковина е Акре во Бразил. The Yawanawan language is of the Panoan language group.

Јаванава заедницата е водена од страна на **Ташка** и **Лаура Јаванава**. Во 2001, 26 годишниот Ташка Јаванава станал одговорен за 500 луѓе и 1.000 км2 на Амазонската прашума како поглавар на Јаванава.

## Наводи

## Напредно читање
* Yawanawá  in the *Encyclopedia of Indigenous Peoples in Brazil*

Категорија:Староседелски народи во Јужна Америка
Категорија:Народи во Бразил
Категорија:Народи во Перу
Категорија:Народи во Боливија
Категорија:Староседелски народи во Бразил
Камбеба

десно|250п|thumb|Омагва
**Камбеба** или **Омагва** (*Omagua, Umana, Cambeba, или Kambeba*) се индијански народ во Бразил кои ја неселуваат Амазонската долина. Познати се уште од времето на раните експедиции од 1536, експедицијата на Филип фон Хутен во 1541 и Педро де Урсуа во 1560. Во 1687, Отец Фриц воспоставил некаква мисија на територијата на ова племе.

Овој народ зборува на Омагваски јазик.

## Наводи

Категорија:Староседелски народи во Јужна Америка
Категорија:Народи во Бразил
Категорија:Староседелски народи во Бразил
Источноафрикански црн носорог

**Источноафрикански црн носорог** (*Diceros bicornis michaeli*) познат и само како **источен црн носорог** е под вид на црниот носорог. Ова животно се наоѓа на списокот на критично загрозени видови на МСЗП. Бројот на единки е драстично намален како реултат на прекумерниот лов поради неговиот рог.

## Каракеристики
Источниот црн носорог се разликува од јужните подвидови по неговиот подолг, потенок и закривен рог. *Diceros bicornis michaeli* се смета за поагресивен од останатите три подвида на црниот носорог. Најчесто живеат во планинските шуми и саваните.

## Популација
Во минатото бил распространет низ териториите на Етиопија, Судан, Сомалија, Танзанија, Кенија и Уганда. Денес го има само во северна Танзанија и Кенија, каде ѓивее 86,3% од преостанатата популација. Во последните три генерации има намалување на бројноста од 90%, но засега популацијата во Кенија се смета за стабилна. Со проценките направени во 2001 година, се претпоставува дека во дивината има 498 носорози од овој подвид. Најголема закана за овие животни е нелегалниот лов поради нивните рогови.

## Надворешни врски
* http://www.iucnredlist.org/search/details.php/39320/summ
* http://www.iucnredlist.org/search/details.php/39320/doc
* http://www.iucnredlist.org/search/details.php/39320/dist
* http://www.rhinos-irf.org/rhinoinformation/blackrhino/subspecies/eastern.htm 
* http://www.rhinos-irf.org/  (International Rhino Fund dedicated to the conservation of rhinos)
 
 

Категорија:Непарнокопитни
Категорија:Носорози
Западен африкански црн носорог

**Западниот африкански црн носорог** (*Diceros bicornis longipes*), познат и како **Западен црн носорог**, беше подвид на Црниот носорог. Во ноември 2011 година беше прогласен за изумрен вид. Во минатото бил распространет низ саваните во централно-западна Африка. Се смета дека неговото изумирање е предизвикано од прекумерниот нелегален лов.

## Особености
Западниот црн носорог е со должина од 3 до 3,8 метри, висина од 1,3 до 1,6 метри и тежина помеѓу 795 и 1360 килограми. Имаат два рога, првиот со должина 55-135 сантиметри, а вториот е помал и има должина од 2,5 до 55 сантиметри.

## Популација
Западниот црн носорог бил масовно ловен на почетокот на 20-от век, но популацијата се зголемила за време на 1930-те откако се преземени мерки за заштита. Како напорите за заштита се намалувале, така се намалувал и бројот на овие носорози. До 1980 година популацијата броела само неколку стотини единки. Ловокрадството продолжило и понатака па во 2000 година останале само 110 единки. Во почетокот на 2006 година, по интензивните пребарувања во Камерун (последното живеалиште на овој подвид), не бил пронајден ниту еден носорог. По овие вести Меѓународниот сојуз за заштита на природата (МСЗП) привремено го става *Diceros bicornis longipes* на списокот на изумрени видови. Ловокрадството, лимитираните напори за заштита и малите казни за ловокрадците се главна причина за изумирање на овој подвид. Не постојат животни од овој подвид кои се чуваат во зоолошките градини. Во ноември 2011, Меѓународниот сојуз за заштита на природата го прогласува подвидот е прогласен за изумрен.

## Наводи

## Надворешни врски
* http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2260631,00.html 
* http://www.petermaas.nl/extinct/speciesinfo/westernblackrhino.htm 
* http://www.iucnredlist.org/search/details.php/39319/doc 
* http://www.rhinos-irf.org/rhinoinformation/blackrhino/subspecies/western.htm 
* International Rhino Fund  
 

Категорија:Непарнокопитни
Категорија:Носорози
Црвено џуџе

right|thumb|Уметнички приказ на ѕвезда која е црвено џуџе. Црвените џуџиња се најбројни од сите видови ѕвезди
Според Херцшпрунг-Раселовиот дијаграм, за **црено џуџе** (или **ѕвезда од главната низа од типот M**) се смета онаа ѕвезда која е мала и релативно студена во текот на главната фаза или подоцна, со спектрален тип К или М. Такви се најголемиот број ѕвезди и имаат маса помала од половина од нашето Сонце (ѕвездите со маса помала од 0,075 од масата на Сонцето се наречени кафеави џуџиња), а површинската температура им е помала од 3.500 K.

## Поврзано
* Список на црвени џуџиња

## Наводи

* 
* 
* Neptune-Size Planet Orbiting Common Star Hints at Many More

## Надворешни врски
* Variable stars
* Stellar Flares - D. Montes, UCM.
* Red Dwarfs
* Red Star Rising : Small, cool stars may be hot spots for life - *Scientific American* (ноември 2005)


Категорија:Видови ѕвезди
Категорија:Ѕвездени појави
Категорија:Црвени џуџиња од главната низа
Хигија

thumb|right|250px|Хигија, римска статуа, околу 200 н.е.
Во старогрчката митологија, **Хигија** (грч. ) — ќерка на Асклепиј. Таа е божица на здравјето, чистотата и санитетот, а подоцна и на месечината. Таа игра важна улога и во култот на нејзиниот татко. Додека татко ѝ, надлежна за спречувањето на болести и одржувањето на добро здравје. Нејзиното име е извор за поимот „хигиена“.

## Култ
[мини|Статуа на божицата Хигија во [Карлови Вари, Чешка]]
Во Атина, Хигија била култно почитувана барем од VII век п.н.е.. „Атена Хигија“ е една од култните звања на божицата Атена. За неа зборува Плутарх кога раскажува за изградбата на Партенонот:
 
Во II век н.е., географот павзаниј ги забележал статуите на Хигија и Атина Хигија близу влезот на Акрополот во Атина. 
[thumb|left|upright|Хигија на сликата „[Медицина (Климт)|Медицина“ од Густав Климт, 1901]]
Меѓутоа, култот на Хигија како независна божица не почнал да се шири сѐ до нејзиното признавање во пророчиштето во Делфи, како и по разорувачката Атинска чума (430-27 п.н.е.) и во Рим во 293 п.н.е.

Нејзините најзначајни храмови се наоѓале во Епидаур, Коринт, Кос и Пергам. Географот Павзаниј забележал дека кај асклепионот во Титана во Сикион (основан од Алексанор, внук на Асклепиј), статуите на Хигија на главата биле прекриени со женска коса и вавилонска облека. Според натписите, истите нешта се жртвувале и во Парос.

Арифрон, сикионски уметник од IV век п.н.е. напишал добро позната пофалбена химна во чест на оваа божица. Меѓу другите вајари, статуи на Хигија имаат изработено вајарите Скопас, Бријакс и Тимотеј, но не постои јасен опис за тоа како тие изгледале. Честопати Хигија била прикажувата како девојка која храни голема змија обвиткана околу неа, а на други статуи змијата пие од стомната во рацете на Хигија. Овие карактеристични елементи подоцна прешле и кај галско-римската божица на лекувањето наречена Сирона. Хигија ја придружувал нејзиноот брат Телесфор.

Зборот „Хигија“ претставувал поздрав меѓу Питагорејците.

## Поврзано
* Хигиин пехар
* 10 Хигија — голем астериод наречен по божицата

## Наводи

## Надворешни врски

### Македонски
* Релјеф - Асклепиј, Хигија и Телесфор  с. Црвулево, штипско, III век. Музеј на Македонија 
### Странски
* Поект Теој: Хигија старогрчки и латински написи, во англиски превод 

Категорија:Старогрчка митологија
Категорија:Старогрчки божици
Речен релјеф

**Речниот** („флувијален“) **[[релјеф]]** го создава водата. Реките кои имаат голема сила вршат ерозивни дејства и при тоа настанува овој релјеф. Притоа се добива флувијални форми: речно корито, тераса, водопад, меандри.
Има и акумулативно дејство кое се состои во таложње на наносниот материјала (песок и чакал (крупен песок) ). Така се создаваат алувијални рамнини, речни острови (средореци, ади) и делти.

Категорија:Географија