Нумизматика

**Нумизматика** е самостојна научна дисциплина која од разни гледишта ја проучува монетарната историја низ историските периоди, а воедно, таа е и една од поважните помошни историски дисциплини. Името потекнува од грчкиот збор *nomisma*, односно латинскиот *nummus*, што значи пари.

## Историја

Нумизматиката како и секоја друга наука има своја генеза која започнува во времето на класичната антика кога се јавил интересот за собирање на стари пари како уметнички предмети. Сепак, генерално прифатено е дека нумизматиката како наука започнува да се развива со ренесансниот поет Франческо Петрарка (1304-1374).
 
Во текот на 15 и 16 век биле создадени колекции на монети од страна на кралевите и благородниците, а меѓу најпознатите биле оние на Жан, војводата од Бери, д'Есте фамилијата, императорот Максимијан I и Матиас Корвинус. Последните две колекции станале основи на денешните национални колекции на Австрија и Унгарија. Подоцна слична улога одиграл и кабинетот на Луј XIV.

Во 17 век започнува каталогизација и документација на постоечките колекции, а интерес предизвикала и улогата која ја играле нумизматичките докази во реконструкција на историјата.

Во 18 век интересот за колекционерството станал уште поголем и во 1792&nbsp;г. објавена е монографијата Doctrina numorum veterum во осум томови од Johann Hilarius Eckhel (1737-1798), кој се смета за татко на нумизматиката како научна дисциплина. Истиот бил кустос во Виенскиот Нумизматички кабинет и прв професор по нумизматика на виенскиот универзитет.

Покрај кралските и музејските збирки почнувајќи од 17 век и банките почнуваат да формираат свои збирки на монети, медаљи, печати, уметнички слики, скулптури итн. Така на пример во збирката на Банката на Англија има предмети кои биле инвентарирани во 1694&nbsp;г., односно годината кога банката била формирана.

Во Македонија во периодот меѓу 16 до 19 век главно манастирите и поголемите џамии биле местата каде што се прибирале и чувале старините. Кон средината на 19 век кога се зголемува интересот за старините и меѓу другото забележано е дека Димитар Миладинов од 1856&nbsp;г. се занимавал со собирање на нумизматички и археолошки материјал. Нумизматичкиот материал го испраќал во Белград во Друштвото на српските словесности и во Москва на Орел Ошмајанцов. Забележано е дека Народниот музеј во Белград му исплатил форинти во сребро за откуп на средновековни монети.

Со формирањето на првите музејски институции во Македонија започнува систематското собирање и проучување на нумизматичките наоди. Некаде во средината на 20 век се појавуваат првите посериозни трудови од областа на нумизматиката, а нивните автори Борка Јосифовска-Драгоевиќ, Вера Битракова-Грозданова и Апостол Керамитчиев и денес се цитираат во литературата. Во 1998&nbsp;г. од печат излезе и првиот број на Македонски нумизматички гласник во издание на Музеј на Македонија во кој двојазично се публикуваат трудови на домашни автори, но и автори од регионот на Балканот.

Следејки ги светските трендови во врска со улогата која ја имаат централните банки во грижата за сопственото културното наследство во 1999&nbsp;г. Народна банка на Република Македонија меѓу своите функции приклучи уште една, откуп на стари и ретки пари од тлото на Македонија. Збирката денес брои околу 17 000 примероци на монети, медаљи, ексагии и модерни банкноти што е резултат на систематски откуп и донации, и со оваа бројка таа прерасна во најголема јавна нумизматичка збирка во Р Македонија.

## Класификација

Од историска гледна точка нумизматиката во Македонија опфаќа:

* **Античка нумизматика**
** пајонско племенско и кралско монетоковање
** монетоковање на македонските владетели и градови
** грчко монетоковање

* **Римска нумизматика**
** републиканско монетоковање
** империјално монетоковање
** провинциско монетоковање

* **Средновековна нумизматика**
** рановизантиско монетоковање
** средновизантиско монетоковање
** доцновизантиско монетоковање
** монетоковање на средновековна Венеција
** монетоковање на средновековна Србија
** монетоковање на феудални владетели во Македонија
** монетоковање на средновековна Бугарија
** отоманско монетоковање

* **Модерна нумизматика**

## Поврзано
* Нумизматички музеј на Народна банка на Република Македонија


Категорија:Колекционерство
Категорија:Валути