Базит

**Базит** — циклосиликат од берилиум- скандиум со хемиска формула  ( или ). Кристализира во хексагоналниот кристален систем, обично како мали сини хексагонални кристали до 2 цм должина. Има мосова тврдост од 6,5–7 и специфична тежина од 2,77 до 2,85.

Тешко е да се разликува од синиот берил.

Се јавува во мијаролитни шуплини во гранит, во алпски вени и во гранитни пегматити што содржат скандиум. Се јавува поврзан со кварц, ортоклас, мусковит, лаумонтит, албит, хематит, калцит, хлорит, флуорит, берил и бавенит.

Првпат е опишан од појава во Бавено, Италија. Именуван е по откривачот, италијанскиот инженер Алесандро Е. Баци.

## Етимологија и историја
Базитот првпат е откриен во „Рудникот Сеула“ на Монте Камоскио во близина на Олтрефиуме (општина Бавено) во регионот Пиемонт во Италија и опишан во 1915 година од Е. Артини, кој го именувал минералот по неговиот откривач, Алесандро Еугенио Баци (1862–1929).

## Класификација
Во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, базитот припаѓал на минералната класа „силикати“, а во рамките на таа класа на поделбата „прстенести силикати (циклосиликати)“, каде што бил групиран со берил и индиалит во „берилската серија“ со системски број VIII/C.06a.

Во системот за класификација Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран во 2018 година и формално базиран на старата класификација од Карл Хуго Штрунц во неговото 8-мо издание, минералот го добил системскиот и минералниот број VIII/E.12-020. Ова одговара на класата „силикати“ и во рамките на неа, поделбата „прстенести силикати“, каде што базитот, заедно со берил, буноит, кордиерит, фероиндиалит, индиалит, пецотаит, секанинаит и стопаниит, формира неименувана група со системски број VIII/E.12.

9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, последен пат ажурирано во 2009 година од страна на Меѓународното минералошко здружение (IMA), го сместува базитот во класата „силикати и германати“ и во рамките на тоа, во поделбата „прстенести силикати (циклосиликати).“ Тука, минералот се наоѓа во поделбата „[Si6O18]12−шестчлени единечни прстени без островски, комплексни анјони“, каде што, заедно со берил, индиалит, пецотаит и стопаниит, ја формира „берилната група“ со системски број 9.CJ.05.

Во *Дана* класификацијата на минерали, претежно користена во земјите што зборуваат англиски јазик, базитот има системски и минерален број 61.01.01.02. Ова одговара на класата „силикати“ и во рамките на тоа, на поделбата „прстенести силикати: шестчлени прстени“. Тука, се наоѓа во рамките на подгрупата „прстенести силикати: шестчлени прстени со Si6O18 прстени; можна (OH) и Al супституција“ во „берил групата“, која исто така вклучува берил, индиалит, стопаниит и пецотаит.

## Кристална структура
Базитот кристализира хексагонално во просторната група P6/mcc (просторна група бр. 192) со параметри на решетката a = 9,51 Å и c = 9,11 Å и две формулни единици по единична ќелија.

## Формирање и локации
лево|мини|240x240пкс|Кристал од базит, вграден во карпата домаќин од Гјаидтрогее во Гросе Флајстал, Австрија. Вкупна големина на примерокот: 8,7 × 4,9 × 3,6 см
мини|260x260пкс|Совршено хексагонален базитен кристал од планината Фибија во швајцарскиот Готхардски масив (ширина на сликата: 2,6 мм)
Базитот се формира преку хидротермални процеси во алпски тип, пегматитни вени што содржат скандиум и мијаролитски зглобови во гранит. Поврзаните минерали вклучуваат албит, бавенит, берил, калцит, хлорит, флуорит, хематит, лаумонтит, мусковит, ортоклас и кварц.

Како редок минерал, базитот досега (до 2011 година) е пронајден само на неколку локации, од кои околу 40 се познати. Освен неговата типска локација, рудникот Сеула, минералот се појавил и во Италија во општината Куасо ал Монте во Ломбардија и во близина на Аграно (Омења) во Пиемонт. Друга локација во Петит Мон Блан во Вал Вени моментално е неизвесна.

Значаен по исклучителни наоди на базит е Тордал во норвешката општина Дрангедал, каде што се откриени кристали долги до два сантиметри.

Во Германија, минералот е пронајден во каменоломот Штајнерлајнбах во близина на Рернбах, во близина на Салденбург-Мацерсдорф и Титлинг-Штицерсдорф во Баварија, како и во Фирстинштајн во близина на Кенигсхајн, во тунелот на автопатот А4 во близина на Тимендорф и во каменоломот Нојланд во близина на Дебшиц во Саксонија.

Во Австрија, бацитот досега е пронајден само во Гјаидтрогее во долината Гросе Флајстал во Корушка. Во Швајцарија, минералот се појавил во езерото Оберарзе во Берн, во општината Тујеч во Граубинден, на неколку локации во масивот Готхард во Тичино, во долината Ецлит и во близина на Гуртнелен во кантонот Ури и на неколку локации во кантонот Вале.

Други локации се Франција, Јапонија, Казахстан, Русија и САД.

## Наводи

## Литература

* Х. Хутенлохер, Т. Хиги, В. Новацки: Рентгенски и спектрографски истражувања на базит од Вал Стрем (кантон Граубинден, Швајцарија). Во: Experientia. Том 10, бр. 9, септември 1954, стр. 366–367.
* Нови имиња на минерали. Во: American Mineralogist. Том 40, 1955, стр. 370.
* American Mineralogist, Том 52 (1967), стр. 563–564.
* Tchermak's Mineralogical and Petrographic Communications/N.F. Том 35, стр. 410–421.
* Canadian Mineralogist, Том 38 (2000), стр. 1419–1424.
* Ричард В. Гејнс, Х. Кетрин В. Скинер, Јуџин Е. Фурд, Брајан Мејсон, Абрахам Розенцвајг: Новата минералогија на Дана. 8-мо издание. Џон Вајли и синови, Њујорк (меѓу другите) 1997.

Категорија:Циклосиликати