Бремерхафен

**Бремерхафен** (буквално: „Бременско пристаниште“; ; ) — слободен град во сојузната покраина Бремен, Германија.

Градот создава енклава во покраината Долна Саксонија и е сместен на устието на реката Везер на нејзиниот источен брег, спротивно од градот Норденхам. Иако е релативно нов град, истиот има долга историја како трговско пристаниште и денес е еден од најважните германски пристаништа, играјќи улога во германската трговија.

Градот со своите 118.000 жители е дел од метрополитенската област Северозапад. Бремерхафен во 2018 година се наоѓал на 69. место на списокот на најголеми градови во Германија. Целосно е опкружен од округот Куксхафен.

## Географија
### Местоположба

[мини|лево|130п|Ексклави и енклави на градот и покраината Бремен и градот Бремерхафен. Сите три површини истовремено се енклави на покраината [Долна Саксонија]]

Бремерхафен се наоѓа на устијата на Везер во Северното Море и на Гесте во Везер. Градското подрачје има максимална должина од 15 километри и ширина од 11 километри. Бремерхафен заедно со бременската ексклава „Градско бременско прекуокеанско пристаниште Бремерхафен“ претставува една ексклава на Слободниот Ханзин град Бремен. Еден дел од бременското место Фермор во североисточниот дел на град, одвоена е од тесен копнен дел на Долна Саксонија, со што претставува ексклава на градот Бремерхафен и со тоа уште една ексклава на Слободниот Ханзин Град Бремен.

### Соседни места

Соседни места се: Гестланд на север, Шифдорф на исток и Локсштет на југ. Во западниот дел се граничи со градот Бремен со својата ексклава во Бремерхафен. На другата (долносаксонска) страна на Везер се наоѓа Блексен, кој е поврзан со фериботот Бремерхафен-Норденхам со Бремерхафен.

### Геоморфологија и природни средини

Градот се наоѓа од 0 до 2 метри надморска височина. Највисоката точка е 11,1 метар во градската единица Леерхајде (Дебштетер Вег / Бруненштрасе).

Во Бремерхафен се наоѓаат повеќе мочуришта. Исто така, порано Бремерхафен бил основан во мочуриште. Во Везер се наоѓаат помали површини на ват, кои се прогласени за светско природно наследство.

Реките Везер, Гесте, Рор, Луне и Ауе течат низ градот.

### Градски единици

Градската општина Бремерхафен е составена од два градски окрузи (Север и Југ), како и девет градски единици. Градските единици понатаму се поделени на 24 места.

### Градско бременско прекуокеанско пристаниште Бремерхафен

Прекуокеанското пристаниште припаѓа од 1 април 1938 година на градот Бремен. Градот Бремерхафен делумно е одговорен за општинското управување со местото.

### Клима

Поради близината на Северното Море, климата е главно морска. Во лето ретко има подолги жешки периоди со температури над 30&nbsp;°C; во зима има малку или нема воопшто снег, а најниските температури се спуштаат до −10&nbsp;°C. Годишната просечна температура изнесува околу 9,1&nbsp;°C. Годишно наврнуваат околу 741,5&nbsp;mm воден талог; најмногу врнежи има во јуни и јули. Во февруари со само 36&nbsp;mm е најсув месец. Највисока измерена температура изнесува 35,8&nbsp;°C достигната на 9 август 1992 година, додека најниската измерена температура од −18,6&nbsp;°C била достигната на 25 февруари 1956 (сост. октомври 2009).

## Историја

мини|300п|десно|Најголемите германски бродови „Бремен“ и „Европа“ прикотвени во Бремерхафен (1930 г.)

Градот бил основан во 1827 година, но околните населби како Лее постоеле уште од  век, додека Гестендорф бил „споменат во документи од  век“. Овие села биле изградени на мали острови во мочуришниот естуар. Во 1381 година, градот Бремен засновал де факто владение над долниот тек на Везер, вклучувајќи го Лее, подоцна преименувајќи го во Бремерлее. Во 1653 година, шведските трупи на Бремен-Ферден го освоиле Бремерлее на сила.

Царот Фердинанд III наредил на својот вазал Кристина, тогаш војвотка на Бремен-Ферден, да го врати Бремерлее на Бремен. Меѓутоа, шведскиот Бремен-Ферден ја започнал Првата Бременска војна (март-јули 1654). На подоцнежниот мировен договор (Прв Штадски договор; ноември 1654) Бремен морал да го предаде Бремерлее и околината на шведскиот Бремен-Ферден. Во 1672 година, под власта на Карл XI од Шведска, колонисти на Бремен-Ферден неуспешно се обиделе да изградат замок (именуван Карлсбург); оваа утврдена градба требало да штити, како и да ги контролира бродовите кон Бремен.

Конечно, во 1827 година, градот Бремен на чело со градоначалникот Јохан Шмит ги купила териториите на устието на Везер од Кралството Хановер. Бремен ја искористил оваа територија за да го врати уделот во прекуокеанската германска трговија, која била загрозена од калта од Везер околу старото внатрешно пристаниште на Бремен. Бремерхафен (буквално „Бременско пристаниште“) бил основан како пристаниште за бременската трговска флота, станувајќи второ пристаниште за Бремен, кој е 50 километри низводно. Поради трговијата, но и емиграцијата кон Северна Америка, пристаништето и градот се развиле брзо. Во 1848 година, Бремерхафен станал главно пристаниште за морнарицата на Германскиот Сојуз.

Кралството Хановер основала сопернички град до Бремерхафен и го нарекол **Гестеминде** (1845). Обата града растеле благодарение на трговијата, бродоградбата и рибарството. По меѓудржавните преговори, границата на Бремерхафен била неколкупати проширувана на сметка на хановерската територијата. Во 1924 година, Гестеминде и соседната општина Лее биле споени за да го создадат новиот град **Везерминде**, а во 1939 година Бремерхафен (освен пристаништето) бил тргнат од надлежност на Бремен и станал дел од Везерминде, тогаш дел од пруската покраина Хановер.

Бремерхафен бил еден од важните пристаништа на емиграција во Европа.

Како најкритична база на Северното Море на нацистичката морнарица, 79% од градот бил уништен во сојузничкото бомбардирање; меѓутоа, клучните делови на пристаништето биле поштедени со цел обезбедување пристаниште за употреба по војната. Целиот Везерминде, вклучувајќи ги оние делови, кои претходно не припаѓале на Бремерхафен, по војната биле енклава раководена од САД во рамки на британската зона. Поголемиот дел од американските воени единици и нивниот персонал биле сместени во касарната во градот. Касарната била напуштена од американската војска во 1993 година и вратена на германската влада.

Во 1947 година, градот станал дел од сојузната покраина Слободниот Ханзин Град Бремен и подоцна бил преименуван од Везерминде во Бремерхафен. Денес, Бремерхафен е слободен град, но и дел од градот-држава Бремен, кој е покраина со два града. Покрај што е дел од сојузната покраина, градот Бремен го поседува прекуокеанското пристаниште во рамки на Бремерхафен од 1927 година.

## Главни знаменитости

мини|300п|десно|Поглед на Бремерхафен (2019 г.)

Бремерхафен има само неколку историски градби, додека главната улица и центарот на градот се скоро целосно изградени по војната. Главните туристички знаменитости се наоѓаат во Хафенвелтен, како што се Климатската куќа Бремерхафен, Германскиот емиграциски центар (од 8 август 2005 година) и Германскиот поморски музеј (*Deutsches Schiffahrtsmuseum*) од Ханс Шароун од 1975 гдина, каде се наоѓа ханзин ког, древен ког од 1380 година, откриен во Бремен во 1962 година, и историското пристаниште (*Museumshafen*) со бројни музејски бродови, како и подморницата „Вилхелм Бауер“. Зоолошката градина, која била повторно отворена на 27 март 2004 година, по подолга обнова е вредна за посета. Друго туристичко одредиште е рибарското пристаниште (*Fischereihafen*) во Гестеминде, кое поседува и аквариум.

На секои пет години се одржува голем едриличарски настан, кој привлекува високи бродови од целиот свет. Последниот пат бил одржан во 2015 година со над 270 пловила и 3.500 персонал.

## Политика
### Градски совет

мини|300п|десно|Градската управа на Бремерхафен

Градското собрание на Бремерхафен се состои од 48 членови, кои се избирани од граѓаните со мандат од четири години. Собранието е надлежно за работењето на градот и надгледување на градската управа.

### Градоначалник

Градоначалник е Мелф Гранц (SPD), кој го наследил Јерг Шулц во 2011 година.

### Меѓународни односи

#### Збратимени градови

Бремерхафен е збратимен со следниве градови:

:  Шербур ан Котантен, Франција (од 1960 г.)
:  Гримсби, Англија (од 1963 г.)
:  Пори, Финска (од 1969 г.)
:  Фредерксхавн, Германија (од 1979 г.)
:  Шчеќин, Полска (од 1990 г.)
:  Калининград, Русија (од 1992 г.)

## Сообраќај
### Патен

Поради својата географска особеност, Бремерхафен има неколку сообраќајни пречки. Градот бил поврзан на автопатската мрежа од крајот на 1970-тите години. Автопатот А27 поминува север-југ, источно од градот, поврзувајќи го Бремерхафен со Бремен и Куксхафен. Сепак, недостигаат врски до Хамбург. Патниот правец Б71 и регионалните патишта се користат за товарниот камионски сообраќај. За надминување на овој проблем се предложува изградба на автопатот А22, т.н. „крајбрежен автопат“, кој би го поврзувал Бремерхафен со Хамбург и Вилхелмсхафен/Олденбург (користејќи го тунелот Везер).

### Железнички

мини|300п|десно|Главната железничка станица во Бремерхафен

Бремерхафен има три активни патнички железнички станици, главната железничка станица во градското средиште, Бремерхафен-Лее во северниот дел на градот и Бремерхафен-Вулсдорф во јужниот дел на градот. Четвртата станица, Бремерхафен-Шпекенбител, близу границата со Ланген не се користи од 1988 година, иако може да биде повторно отворена со воведувањето на Бременската С-Железница. Главната железничка станица во Бремерхафен ги изгубила линиите со брзи возови во 2001 година. Денес, постојат само регионални возови до Бремен, Куксхафен, Оснабрик и Хановер.

### Трамвајски

Бремерхафен поседувал трамвај од 1881 до 1982 година. Во 1949 година имало дури 6 линии. Последната линија била бр. 2 од северниот дел на градот до главната железничка станица. Трамвајот бил укинат на 30 јули 1982 година.

### Автобуски

Бремерхафен во 2020 година имал автобуска мрежа од 19 автобуски линии управувани од Бремерхафен Бус. Две од линиите се ноќни, кои сообраќат само за викенди. Дополнително, постои Шелбус-Линија С, која опслужува одредени станици и затоа е побрз превоз. Автобуските линии се опслужувани од 87 автобуси. Бројни регионални автобуси управувани од други компании тргнуваат од главната железничка станица Бремерхафен.

## Истражување и образование

Бремерхафен е седиште на Институтот „Алфред Вегенер“, национален истражувачки институт за поморство и клима, кој поседува бројни истражувачки пловила. Исто така, раководи со Нојмајер-Станица III на Антарктикот.

Институтот „Фраунхофер“ за ветерна енергија поседува истражувачки лаборатории во Бремерхафен за развој и тестирање на компоненти за ветерна енергија.

Германскиот поморски музеј е дел од германското здружение „Лајбниц“.

Високата школа Бремерхафен (*Hochschule Bremerhaven*) била основана во 1975 година и е проширена оттогаш, броејќи над 3.000 студенти во 2009 година. На школата учат бројни странски студенти од целиот свет. Меѓу катедрите се вбројуваат процесно инженерство, информациска технологија и претприемништво, иновација и лидерство.

## Стопанство

мини|300п|десно|Контејнерското пристаниште

Пристаништето во Бремерхафен е шеснаесетто најголемо контејнерско пристаниште во светот и четврто најголемо во Европа со 4,9 милиони единици еднакви на 20 стапки на товар префрлен во 2007 година и 5,5 милиони во 2015 година. Контејнерскиот терминал се наоѓа на брегот на реката Везер кон Северното Море. Бремерхафен извезува и увезува повеќе автомобили од било кој друг европски град.

## Спорт

Фиштаун Пингвини се професионална екипа во хокеј на мраз во највисоката германска лига во хокеј на мраз.

Бели мечки Бремерхафен, основани во 2001 година, се кошаркарска екипа кои играат во втората германска лига.

Бремерхафен Сихокс се екипа во американска фудбал и настапуваат во третата германска лига. Екипата е втор најстар состав во американски фудбал во Германија.

Локални фудбалски клубови се Леер ТС, СФЛ Бремерхафен и до 2012 година, ФК Бремерхафен. ТСВ Вулсдорф и ОСК Бремерхафен, исто така, имаат фудбалски екипи како дел од нивните клубови со повеќе спортови.

## Познати луѓе

* Ерих Кох-Везер (1875–1944) ― адвокат и политичар
* Волфганг Геде (1878–1945) ― физичар
* Бети Шаде (1895–1982) ― американска глумица со германско потекло
* Карл Херман (1898–1961) ― професор за кристалографија
* Лу Џејкобс (1903–1992) ― американски кловн и забавувач
* Адолф Бутенант (1903–1995) ― биохемичар
* Лале Андерсен (1905–1972) ― пејачка и глумица
* Јоханес Пирзиг (1907–1998) ― кантор
* Карола Хен (1910–2005) ― глумица
* Еберхард Јекел (1929–2017) ― историчар
* Рогер Асмусен (1936–2015) ― политичар
* Норман Пех (р. 1938) ― универзитетски професор и политичар
* Зигрид Лоренцен Руп (1943–2004) ― германско-американски архитект
* Ханс Јоахим Алперс (1943–2011) ― писател
* Волфганг Виперман (р. 1945) ― историчар
* Ханс Јоахим Шлип (р. 1945) ― лутерански теолог  свештеник и глумец
* Уве Бекмајер (р. 1949) ― политичар
* Андре Вернер (р. 1960) ― композитор
* Франк Шилт (р. 1962) ― политичар
* Хајно Ферх (р. 1963) ― глумец
* Фолкер Енгел (р. 1965) ― продуцент

## Галерија


Податотека:Bremerhaven Oberfeuer 04.jpg|Кула Лошен
Податотека:Bremerhaven Stadttheater Juni 2002.jpg|Градскиот театар
Податотека:Bremerhaven Unterfeuer Sail City Klimahaus Mediterraneo Stadtviertel Havenwelten Foto Wolfgang Pehlemann IMG 1974.jpg|Четвртот Хафенвелтен
Податотека:Holzhafen Bremerhaven 2.jpg|Холцхафен
Податотека:Weser-Strandbad, Deich und Geestemole mit Leuchtfeuer.jpg|Плажа Везер


## Поврзано

* Метрополитенска област Северозапад
* Бремен (покраина)

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјална страница
* Германски бродски музеј 
* Висока школа Бремерхафен 


Категорија:Енклави
Категорија:Пристанишни градови во Германија
Категорија:Ексклави
Категорија:Безокружни градови во Германија