open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Џон Бакус

мини|Фотографија од Џон Бакус
**Џон Бакус** () роден во  Филаделфија на 3 Декември 1924 година, а  починал во Ешланд на 17 Март 2007 година.  Тој  беше еден од  Американските научници кои се занимавале со сметководство. Тој е лидер на групата што која го создале Фортран,  првиот програмски јазик за широка примена.

## Врски

## Надворешни врски

* Биографија на Џон Бекус (језик: енглески)
* Биографија Бакус (језик: енглески)
* Говор кој Бекус го одржа на Церемонијата за доделување на наградата  Тјуринг (језик: енглески)

Категорија:Добитници на Тјуринговата награда
Категорија:Американски информатичари
Категорија:Починати во 2007 година
Категорија:Родени во 1924 година
Категорија:Членови на Националната академија на науките на САД
Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките
Игнациус Готфрид Кајм

**Игнациус Готфрид Кајм** ( 1746-1778) — Австриски хемичар.

Во својата дисертација *Металис дубис* (*De metallis dubiis)* објавен во 1770 година, Кајм го опишува намалувањето на манган оксид со јаглерод и образување на кршлив метал. Ова е првиот опис на манганот неколку години пред попознатата синтеза  Јохан Готлиб Хан (1774).

## Листа на литература

*  

Категорија:Австриски хемичари
Категорија:Австриски пронаоѓачи
Категорија:Починати во 1778 година
Категорија:Родени во 1746 година
Емил Берлинер

мини|Фотографија од Емил Берлинер
**Емил Берлинер** (; 20 мај 1851 -  3 август 1929) - американски пронаоѓач од еврејско потекло, роден во Германија.

Во 1870 година се преселил од Германија во САД, Вашингтон, но се вратил во Европа и се обидел да ги продаде своите пронајдоци, кои вклучуваат: микрофон (1877) и грамофон (1895)

## Ран живот
Емил Берлинер бил роден во Хановер, Германија, 1851 година во еврејско трговско семејство. Иако имал еврејско потекло, неговото религиозно убедување се развило во агностицизам. Тој го завршил школувањето за да стане трговец, како што била семејната традиција. Додека неговото вистинско хоби било инвентивноста, тој работел како сметководител за да врзе крај со крај. За избегнување на регрутација за Француско-пруската војна Берлинер во 1870 година,  емигрирал во САД со пријател на неговиот татко, во чија продавница работел  Вашингтон. Тој се преселил во Њујорк и, живеејќи на привремени работни места, како разнесување весници и шишиња за перење, студирал физика ноќе во  Институтот Купер Јунион.

## Кариера
По некое време работејќи во барака за облека, тој се заинтересирал за новата аудио технологијата на телефони и фонографи и измислил подобрен телефонски предавател (еден од првите типови на микрофон). Емил Берлинер станал американски државјанин во 1881 година. Берлинер, исто така, го измислил веројатно првиот радијален авионски мотор (1908), и хеликоптер (1919) а акустични плочки (1920).
мини|Берлинеров грамофон од 1897 година.
Во 1886 година, Берлинер почнал да експериментира со методи на снимање и репродукција на звук. Тој го добил својот прв патент во 1887 година. Патентот опишува снимање на звук користејќи хоризонтална модулација. Во пракса, Берлинер го избрал форматот на диск кој во голема мера ја поедноставил фазата на фото-гравирање и понудил можност да направи повеќе копии со користење на поедноставен процес, како што се електротипирање формирање или печат.

Берлинер во 1894 година убедил група стопанственици да инвестираат 25.000 долари годишно, и со тие пари тој основал Грамофонска компанија САД. Тој почнал да продава седум инчни плочи и поголем грамофон, кој сепак бил пренослив, како помал автомобил.

## Смрт
Берлинер  починал од срцев удар во неговиот дом во  хотелот  Вордман Парк во Вашингтон на 78 години, на 3  август 1929 година. Погребан бил  на гробиштата Рок Крик во Вашингтон, каде што се погребани неговата сопруга и синот Херберт Сајуел Берлинер.

## Публикации
### Книги
мини|Емил Берлинер

* *Заклучоци*, 1899, Корпорација Левитип, Филаделфија
* *Прашањето За Млекото И Смртноста Кај Децата Тука И Во Германија: Набљудување* 1904, Друштво за Превенција На Болести
* *Некои Занемарени Клучни Елементи Во Борбата Против Потрошувачката* 1907, Друштво за Превенција На Болести
* *Истражување За Решавање На Индустриските Проблеми Во Новиот Ционистички Комонвелт* 1919 Година, Н. Питерс
* *Мади Џим и други рими: 12 илустрирани здравствени џинглови за деца* 1919 Година, Издавачка Куќа Џим.
[мини|Семејните гробишта, Рок Крик, [Вашингтон.]]

## Наводи

Категорија:Германски пронаоѓачи
Категорија:Американски пронаоѓачи
Категорија:Починати во 1929 година
Категорија:Родени во 1851 година
Самјуел Колт

**Самуел Колт** () е роден во Хартфорд, 19 јули 1814 година, а починал во Хартфорд, 10 Јануари 1862 година; Американски изумител, кој го создал револверот и  ја основал компанијата КолтФајрармс Компанија за Огнено оружје .
мини|Фотографија од Самјуел Колт

## Врски

## Надворешни врски

Категорија:Американски пронаоѓачи
Категорија:Починати во 1862 година
Категорија:Родени во 1814 година
Марк Она

мини| Марк Она во 2011 година.
**Марк Она Есангуи** ― основач на еколошката невладина организација „Brainforest“ и претседател на „Животна средина Габон“, мрежа на невладини организации. Марк Она Есангуи ги предводел напорите да се разоткријат договорите зад кинескиот проект за рударство во Габон, земја во западна Средна Африка, кој ги загрозувал екосистемите на екваторските прашуми. Според Она Есангуи, предложениот развој на Белинга, проект од 3,5 милијарди долари, бил тајно преговаран. Месните заедници не биле советувани и не се свесни за ефектот што ќе го има проектот врз нивната животна средина. Она ја добил Голдмановата еколошката награда за животна средина во 2009 година за неговата работа. Проектот моментално е во мирување поради недостиг на финансии. Во март 2013 година, Она Есангуи бил осуден на шестмесечна условна затворска казна и парична казна од околу 10.000 долари на САД за клевета на Либан Солеман, висок советник на претседателот Али Бонго Ондимба.

Од јануари 2020 година, Марк Она Есангуи е претседател на движењето „Да ја свртиме страницата“ за демократија во Африка.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Габонци од 21 век
Категорија:Добитници на Голдмановата награда за животна средина
Категорија:Непозната година на раѓање (живи луѓе)
Категорија:Габонски еколошки активисти
Хуан Пабло Орего

Категорија:Статии со hCards
**Хуан Пабло Орего** ― чилеански еколог, музичар и еколошки активист. Тој е тековен претседател на невладината организација Екосистеми (Ecosistemas). Тој е еден од највлијателните гласови за животната средина во Чиле и Латинска Америка како последица на неговото важно учество во кампањите против проектите за уништување брани во Чиле кои ги загрозувале месните заедници и вредните екосистеми. Во 1998 година, тој бил награден со Наградата за правилен живот „за неговата лична храброст, самопожртвуваност и истрајност во работата за одржлив развој во Чиле“.

## Животопис
Во текот на 1990-тите, тој бил претседател на активистичката група „Акциона група за Биобио“ (*Grupo de Acción por el Biobío*), која го претставува домородниот народ Пехуенче во регионот Биобио. Тој бил награден со Голдмановата награда за животна средина во 1997 година, за неговото организирање протести против еколошките штети од низа проекти за изградба на брани кои ја вклучуваат реката Биобио, вклучително и хидроелектраните Панге и Ралко.

## Награди/Почести

* Награди за правилни животи 1998.

## Наводи

Категорија:Родени во 1949 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Добитници на Голдмановата награда за животна средина
Категорија:Чилеански еколошки активисти
В’рла Страна (Биљановце)

**В’рла Страна ** — археолошко наоѓалиште во кумановското село Биљановце. 

Претставува средновековен сакрален објект. Се наоѓа на 500 м северно од селото и лево од патот за Доброшане. Се гледаат грамади од кршен камен и друг градежен материјал, можеби од сакрален објект. 

## Поврзано

* Биљановце;
* Список на археолошки наоѓалишта во Кумановско.

## Наводи

Категорија:Бељаковце
Дервен (Биљановце)

**Дервен - Стамболиски Пат ** — археолошко наоѓалиште во кумановското село Биљановце.

Претставува викус од римското време. На 500 м југоисточно од селото, од двете страни на патот за селото Пчиња, во нивата на С. Коцевски и во соседните ниви се забележуваат фрагменти од имбрекси, тегули, питоси и друга населбинска керамика. Има градежен камен и траги од темели, а на одделни места остатоци од супструкција на стар (римски) пат, можеби од патот од Скупи за Пауталија. Констатирани се човечки коски што иницира постоење на некропола. Најдени се неколку монети од III век, а кај селската чешма остатоци од хидроинсталации.

## Поврзано

* Биљановце;
* Список на археолошки наоѓалишта во Кумановско.

## Наводи
Кале (Биљановце)

**Кале - Врбица ** — археолошко наоѓалиште во кумановското село Биљановце.

Претставува средновековно градиште. На 5 км источно од селото, на границата со атарите на селата Виштица и Сушица се наоѓа висок рид чија доминантна положба овозможува да се надгледува комуникацијата по долината на реката Пчиња. Видливи се остатоци од бедем, а на површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, питоси, покривни керамиди и кршен камен.

## Поврзано

* Биљановце;
* Список на археолошки наоѓалишта во Кумановско.

## Наводи
Краста (Биљановце)

**Краста ** — археолошко наоѓалиште во кумановското село Биљановце.

Претставува сакрален објект - митреум од римското време. На околу 500 м југоисточно од селото, на патот за селото Доброшане во 1932 година се откриени остатоци од митреум вкопан во стрмна падина и со димензии од 10 x 5,5 м. Во моментот на ископувањето ѕидовите биле зачувани во височина до 1,20 м, а денес се наполно уништени. Во објектот се најдени релјефни икони од камен со претстава на Митра, кои имаат таква обработка што претставуваат врвно уметничко остворување меѓу сите досега откриени митраистички споменици.

## Поврзано

* Биљановце;
* Список на археолошки наоѓалишта во Кумановско.

## Наводи
Леска (Биљановце)

**Леска ** — археолошко наоѓалиште во кумановското село Биљановце.

Претставува средновековна населба. На 1 км североисточно од селото има грамади од градежен камен и покривни керамиди, а спорадично се среќаваат и фрагменти од керамички садови.

## Поврзано

* Биљановце;
* Список на археолошки наоѓалишта во Кумановско.

## Наводи
Пресечка

мини|Пример на пресечка што сече кружница.
**Пресечка** или **секанта** — права која сече крива во најмалку две различни точки.

Се вели дека две прави се сечат ако имаат една заедничка точка.

За да се проучи крива во близина на една од нејзините точки *P*, корисно е да се земат предвид пресечките што излегуваат од *P*, односно правите што минуваат низ *P* и друга точка *Q* од кривата. Токму од овие пресечки е дефиниран поимот допирка (тангента) на крива во точката *P* : ова е границата, кога постои, на пресечките што доаѓаат од *P* кога втората точка *Q* се приближува до *P* долж кривата.

Поради ова, кога *Q* е доволно блиску до *P*, пресечката може да се земе како апроксимација на тангентата.

Во конкретниот случај на претставителна крива на нумеричка функција *y = f* ( *x* ), наклонот на тангентата е граница на наклонот на пресечките, што дава геометриска интерпретација на диференцијабилноста на функцијата.

## Апроксимација со пресечка
Да ја разгледаме кривата со равенката *y* = *f* (*x*) во Декартов координатен систем и точката *P* со координати (*c*, *f* ( *c* )), и друга точка *Q* со координати (*c* + *Δx, f* *(* *c* + *Δx*)). Тогаш наклонот *m* на пресечката што минува низ *P* и *Q* е даден со:

: m = \frac{\Delta y}{\Delta x} = \frac{f(c + \Delta x) - f(c)}{(c + \Delta x) - c} = \frac{f(c + \Delta x) - f(c)}{\Delta x}.

Десната страна на претходната равенка е стапката на зголемување на *f* помеѓу *c* и *c* + *Δx* . Нејзината граница бидејќи *Δx* се стреми кон нула, ако постои, се нарекува број изведен од *f* на *c* и означен *f * (*c*).

## Наводи

## Поврзано
* Инфинитезимално сметање
* Тригонометриска функција

Категорија:Криви
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Класична геометрија
Категорија:Тригонометрија
Основа (геометрија)

[мини| Скелетна [Пирамида (архитектура)|пирамида со нагласена **основа**]]
**Основа** — страна на многуаголник или ѕид (страна) на полиедар, особено ориентирана нормално на правецот во кој се мери висината или на она што се смета за „дно“ на телото. Овој поим најчесто се применува на триаголници, паралелограми, трапези, цилиндри, конуси, пирамиди, паралелопипеди и пресечени пирамида или конус.

## Улога при пресметување на плоштина и зафатнина
Основите најчесто се користат (заедно со височините) за пресметување на плоштините и зафатнините на сликите и телата. Зборувајќи за овие процеси, големината (должина или плоштина) на основата на фигурата често се нарекува нејзина „основа“.

Со оваа употреба, плоштината на паралелограм или зафатнината на призма или цилиндар може да се пресмета со множење на нивната „основа“ со нивната висина; исто така, плоштините на триаголниците и зафатнините на конусите и пирамидите се делови од производите на нивните основи и висини. Некои фигури имаат две паралелни основи (како што се трапезите и пресечените пирамиди и конуси), и двете се користат за пресметување на обемот на сликите.

## Продолжени основи во тригонометријата
[мини| [Висина на триаголник|Висината од А ја пресекува **продолжената основа** во D (точка надвор од триаголникот).]]
**Продолжена основа** на триаголник (конкретен случај на продолжена страна) е правата што ја содржи основата. Проширената основа е важна во контекст на тапите триаголници: висините на триаголникот од острите темиња се надворешни на триаголникот и нормално ја сечат продолжената спротивна основа (но не и самата основа).

## Поврзано
* Врв (геометрија)

## Наводи

Категорија:Зафатнина
Категорија:Плоштина
Категорија:Триаголници
Категорија:Полиедри
Црква „Св. Никола“ - Страишта

**Свети Никола** () — црква во селото Страишта, Мегленско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.
мини|лево|180п|Фреската „Обесувањето на Јуда“
Црквата е изградена околу 1880 г. На фреските во внатрешноста е запишана годината 1885. Храмот е камена трикорабна базилика со полукружен свод, трем и подоцна изградена камбанарија, како е случај со „Св. Димитриј“ во соседно Костурени. Има два влеза — од запад и југ. Покривот е калкански со косини на запад и на исток.

Внатре раванот е дрвени над средишниот кораб е насликан Христос Седржител. Иконостасот е дрвен и насликан. Црквата е целосно живописана во 1885 г. од воденскиот зограф Константин Хаџизафиров. Меѓу фреските се Тајната вечера, Молитвата на Христос, Предавништвото на Јуда, Видението на Пророк Исаија, Воскресението Лазарево и Пресвета Богородица.

Црквата е прогласена за историски споменик на 16 мај 1996 г.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Надворешни врски

## Наводи

Никола, Страишта
Никола, Страишта
Категорија:Споменици на културата во Меглен
Категорија:Појавено во 1880 година
Црква „Св. Никола“ - Ошин

**Свети Никола** () — црква во селото Ошин, Мегленско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Според натписот, црквата е изградена во 1836 г. Во 1842 г. е живописана од истакнатиот крушевски мајстор Анастас Зограф и неговиот помошник Наум.

Градбата претставува трикорабна базилика со женска црква на запад и југ. Има два влеза — од запад и југ, а прозорците се отворени подоцна. Покривот е калкански. Камбанаријата е изградена подоцна, во облик сличен на оние на „Св. Димитриј“ во Костурени и „Св. Никола“ во Страишта. Внатре таванот и иконостасот се насликани. Женската црква има назабен парапет и убава решетка. Фреските се распоредени во три подрачја — Свети Христофор, Свети Зосим, Преподобна Марија Египетска. Се чува икона на Светите Архангели од 1842 г. Таа година стои на натписот на севериот ѕид до иконостасот.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Никола, Ошин
Никола, Ошин
Категорија:Појавено во 1836 година
Црква „Св. Димитрија“ - Тушин

**Свети Димитрија** () — црква во селото Тушин, Мегленско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

## Опис
Црквата е гробишен храм, подигнат во југозападниот крај на селото во 1842 г. како што може да се прочита од камениот натпис. Претставува трикорабна базилика со женска црква и затворен трем. Има два влеза. На јужната страна има ниска врата. Покривот е калкански, покриен со плочи. Камбанаријата е четирикатна самостојна градба во северниот дел на црковниот двор.

Женската црква има дрвен парапет и дрвена решетка. Таванот исто така е дрвен, а иконостасот е има резбани царски двери и распетие.

Внатрешноста е живописана во 1866 г. од крушевскиот мајстор Анастас Зограф и неговите синови Вангел, Никола и Коста. Зографскиот натпис гласи:
мини|лево|Ктиторскиот натпис

Фреските се поделени на две подрачја — во горното е циклусот на Страстите Христови, а во долното се претставите на низа светци. Во апсидата е Пресвета Богородица Поширока од небото. Има извадоци од Стариот завет како настанокот на Адам и Ева, нивниот живот во рајот, огрешувањето и истерувањето; од Новиот завет застапено е Рождеството, Воскресението Христово и други мотиви.



## Галериja

Fresco at Saint Dimitrios in Aetochori (south wall).jpg|Фреските на јужниот ѕид
Fresco at Saint Dimitrios in Aetochori (north wall).jpg|Фреските на северниот ѕид
Roof at Saint Dimitrios Aetochori (south wall).jpg|Фреските на јужната страна на таванот
Roof at Saint Dimitrios Aetochori (north wall).jpg|Фреските на северната страна на таванот
Zenana at Saint Dimitrios in Aetochori.jpg|Фреските од женската црква
Entrance of Saint Dimitrios in Aetochori.jpg|Фреските на влезот
Temple at Saint Dimitrios in Aetochori.jpg|Иконостасот



## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Надворешни врски

## Наводи

Димитрија, Тушин
Димитрија, Тушин
Категорија:Појавено во 1842 година
Црква „Св. Петка“ - Бериславци

**Света Петка** () — преродбеничка црква во селото Бериславци, Мегленско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.
мини|лево|Фреска во црквата
Црквата се наоѓа на јужниот крај на селото, во непосредна близина на гробиштата. Според преданието, изградена е во 1850 г. Претставува трикорабна базилика со полукружна апсида и затворен трем од југ и запад. Ѕидовите се дебели 0,60&nbsp;м. Има два влеза — на западната и јужната страна на црквата. Покривот е покриен со камени плочи. Со дебели камени плочи е покриен и подот. Во западниот дел на црквата, над припратата има женска црква. Столбовите се округли, дрвени и малтерисани во багдадски стил. Таванот е дрвен и живописан, каков што е и иконостасот.

Храмот е зографисан во 1862 г. На северниот ѕид се претставени Страстите Христови и светците. Во апсидата е Богородица Поширока од небесата меѓу Архангел Михаил и Архангел Гаврил. Под нив е годината 1862. Меѓу фреските има и претстава на Света Злата Мегленска со натпис на македонски „Света Злата Мегленская“.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Петка, Бериславци
Петка, Бериславци
Категорија:Појавено во 1850 година
Црква „Св. Петар и Павле“ - Постол

**Свети Петар и Павле** () — преродбеничка црква во гратчето Постол, Ениџевардарско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата се наоѓа на североисточниот крај на градот. Изградена е во 1867 г. Претставува трикорабна базилика со нартекс и женска црква на запад. Има одвоена куловидна камбанарија на југоисток, изградена во 1930 г. Храмот има два влеза — од јужната и од западната страна. Прозорците се обликувани во текот на ремонтните работи во 1950 г. Подот во минатото бил со камени плочи, а денес е со мозаични. Иконите се од XIX век.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Петар и Павле
Петар и Павле, Постол
Категорија:Појавено во 1867 година
Црква „Св. Врач“ - Лугунци

**Свети Врач** или **Свети Бессребреници Кузман и Дамјан** () — преродбеничка црква во селото Лугунци, Мегленско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е гробишен храм, сместен југозападно од селото во меснота Селиште. Црквата е изградена во 1863 г. што се гледа од надвлезниот натпис.

Грабата претставува трикорабна базилика со два влеза на јужната страна, каде е женската црква. Покривот е направен со камени плочи, а на источниот крај од јужната странаима камбанарија. Југоисточно од камбанаријата е откриен римски натпис, а на неколку метри од црквата е најдена мермерна статуа на маж од истиот период.

Таванот и иконостасот се дрвени, а женската црква служи како костурница. Црквата е зографисана — се издвојуваат мачеништвото на Света Злата Мегленска, Света Злата, Зосим, преподобна Марија Египетска, смртта на праведникот и грешникот, судот на Пилат, обесувањето на Јуда и камшикувањето на Христос.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Врач, Лугунци
Врач, Лугунци
Категорија:Појавено во 1863 година
Црква „Св. Ѓорѓи“ - Чохалари

**Свети Ѓорѓи** () — преродбеничка црква во селото Чохалари, Солунско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата претставува трикорабна базилика типична за своето време. Според натписот над југоисточниот носач, изградена е во 1856 г. Храмот е живописан и на иконостасот има икони од XIX век.

По Младотурската револуција во 1909 г. егзархистичките жители на Чохалари испратиле телеграма до Отоманскиот парламент со молба да им се даде делот од селското училиште кое им припаѓа, како и пристап до црквата направена со парите на сите селани, која во стариот режим им била дадена исклучиво на 19 патријаршистички семејства.

Црквата е прогласена за историски споменик на 25 октомври 1994 г.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Ѓорѓи, Чохалари
Ѓорѓи, Чохалари
Категорија:Споменици на културата во Илиџиево (општина)
Категорија:Појавено во 1856 година
Црква „Св. Атанасиј“ - Куфалово

**Свети Атанасиј** () — црква во градот Куфалово, Солунско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Храмот важи за вреден пример за духовната архитектура во Беломорието од втората половина на XIX век. Во неа има икони од ениџевардарскиот мајстор Божин Стаменитов.

Прогласена е за историски споменик на 23 септември 1986 г.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Атанасиј, Куфалово
Атанасиј, Куфалово
Категорија:Споменици на културата во Илиџиево (општина)
Семјуел Фредерик Греј

мини|Семјуел Ф. Греј
**Семјуел Фредерик Греј** ( - ) — британски ботаничар, миколог и фармаколог. Тој бил татко на зоолозите Џон Едвард Греј и Џорџ Роберт Греј.

## Заднина
Тој бил син на Семјуел Греј, лондонски семкар. Тој не добил никакво наследство, и откако не успеал да се квалификува во полето на медицината, тој се префрлил на медицинско и ботаничко пишување. Се оженил со Елизабет Форфејт во 1794 година и се преселил во Волсoл, Стафордшир, каде што основал канцеларија за анализа пред да се пресели назад во Лондон во 1800 година.

Тој основал и свој аптекарски бизнис во Вапинг, кој за жал пропаднал по неколку години. Потоа, се сметало  дека се одржувал финансиски со пишување и предавање.

## Медицински записи
Греј ја напишал книгата *Додаток на фармакопеја,* објавена во 1818 година, со неколку последователни изданија. Во 1819 година, тој станал ко-уредник на *Медицинскиот репозиториум во Лондон*, на кој придонел многу статии поврзани со медицината, ботаниката и многу други теми. Во 1823, тој ја објавил *Елементите на фармацијата,* и, во 1828 година, *Оперативниот хемичар*, двете практични референтни дела.

## ''Природното уредување на британските растенија''
Негово најпознато дело е *Природното уредување на британските растенија*, објавено во два тома во 1821. Авторството е спорно, а неговиот син, Џон Едвард Греј, подоцна тврдел дека тој го завршил најголемиот дел од работата, но тоа не било поддржано од неговиот внук. Самата книга е иновативна, бидејќи е првата британска флора што го употребила природниот систем на класификација на растенијата на Антоан Лоран де Жисје, што е всушност подобрување на вештачката класификација на Линеј. Веројатно поради тоа тој бил слабо прифатен од конзервативните ботаничари од тоа време.

*Природното уредување на британските растенија*, исто така, вклучува и значителни делови за габи, потоа класифицирани како криптогамични растенија, воведувајќи многу нови родови, вклучувајќи *[[Auriscalpium]]*, *[[Coltricia]]*, *[[Leccinum]]* и *[[Steccherinum]]*, кои и денес се употребуваат.

И покрај признатата номенклатурна важност на книгата денес, таа била запоставена од страна на британските ботаничари по нејзиното објавување, поради „нејзиниот идиосинкразии, антилинески карактер, неортодоксната номенклатура, тесните концепти и современото непријателство кон наводниот автор Р. А. Солсбери“.

## Поврзано

* :Категорија:Такса именувана од Семјуел Фредерик Греј

## Наводи

## Литература

* 

Категорија:Починати во 1828 година
Категорија:Родени во 1766 година
Категорија:Англиски ботаничари
Категорија:Англиски миколози
Битка кај Музаки

**Битка кај Бецека** (грчки: Mάχη του Μουζακίου) — битка помеѓу грчките нередовни војници со заштитна поддршка на грчката армија на Кралството Грција и Отоманското Царство, одржана на 4 мај 1878 година.

Тоа е еден од главните настани на грчките бунтови што избувнале во Тесалија и Епир за време на Руско-турската војна од 1877-1878 година.

## Заднина
Создавањето на независната грчка држава го проширил иредентизмот и во други, османлиски области со грчки жители како што се Тесалија, Епир и Македонија.

Во Западна Тесалија, агитациите започнале без официјално учество на Грчката армија, но тајно бил испратен комитет од грчки офицери за да го координира малтретирањето на отоманските трупи со локалните герилски одреди.

Штабот бил инсталиран во Лутро Кардицас, под целосна команда на артилерискиот полковник Константинос Искономахос, потпомогнат од капетаните Георгиос Филаретос и Јоанис Иглесис.

## Настани
Герилското војување веќе било ендемично во областа против Турците и Албанците. До почетокот на март 1878 година, локалниот поглавар Танасис Зиакас и неговата чета на разбојници Аграфиот се побуниле во селата Вуништа, Граништа и Месеникола.

Стилијанос Цаварас, постар водник во грчката армија, исто така формирал компактна сила со Каракачански и влашки клефтови, многу од нив членови на злогласната банда Арванитакис.

Двете групи се собрале заедно и насочиле напад врз селото Музаки, кое било стратешка точка во регионот, клучна за набавка на храна и вода. Покрај тоа, тоа била можност да се привлечат османлиските трупи од големите градови во селата.

## Битка
Веста за овие настани и фактот дека во опасност имало значителна популација турски земјопоседници и муслимански Албанци набргу стигнала до Трикала, каде што властите испратиле чета од војници под Муса Гека за да го закрепнат селото и да го задушат бунтот.

За Грците, тоа била витална можност да се победи голем непријател, затоа војниците од редовната грчка армија биле распоредени за да ги поддржат нерегуларните војници. Се чинело дека отоманските трупи не очекувале да се соочат со други сили освен со банда клефтови, како што биле навикнати да се справуваат со години, па нивната сила се свела на лесни коњаници и пешадиски трупи.

Како резултат на тоа, Османлиите биле изненадени и целосно поразени од многу посилните и подобро опремени грчки трупи под поручници Георгиос Александрис и Такис Стурнарис на 4 мај 1878 година. Турците претрпеле големи загуби, а самиот Гека бил заробен.

## Последици
Малата победа во Музаки го зголемил моралот на бунтовниците, но не ја променила реалноста на теренот: Османлиите набрзо го прекинале бунтот, додека Грција била притисната од Големите сили да ја отстрани поддршката кон бунтовниците. Сепак, на крајот, Тесалија ќе биде инкорпорирана во грчкото кралство во 1881 година.

## Наводи


Категорија:Битки на Грција
Категорија:Битки на Отоманското Царство
Категорија:Судири во 1878 година
Црква „Св. Петар и Павле“ - Илиџиево

**Свети Петар и Павле** () — црква во гратчето Илиџиево, Солунско, Егејска Македонија. Влегува во состав на Воденско-постолско-мегленската епархија на Цариградската патријаршија.

Црквата е гробишен храм. Изградена е во XIX век. Претставува трикорабна базилика со камбанарија. Внатре има фрески по лаковите што ги делат трите кораба. Покрај црквата се откриени богомилски гробишта.

Во 1988 г. црквата и гробиштата се прогласени за заштитен споменик на културата.

Во 2011 г. македонската партија Виножито соопштила дека вандали украле камен од црквата бидејќи на него имало словенски натпис.

## Поврзано
* Воденско-постолско-мегленска епархија

## Наводи

Петар и Павле, Илиџиево
Петар и Павле, Илиџиево
Категорија:Споменици на културата во Илиџиево (општина)
Орден за храброст (СФРЈ)

мини|Орден за храброст
**Орден за храброст** (; ) — одликување на Социјалистичка Федеративна Република Југославија, дваесет и трето по редослед на важност.

Го воспоставил врховниот командант на НОВ и ПОЈ, Јосип Броз-Тито, на 15 август 1943 година со Уредба за одликувања во Народноослободителната војска на Југославија, заедно со Медалот за храброст.

Орденот за храброст им се доделувал на „*припадниците на [[Југословенска народна армија|вооружените сили на СФРЈ]] кои извршиле дела во борбата против непријателот во кои нивната лична храброст била силно изразена или кои се истакнале на бојното поле со својата лична храброст*“.

Иако било воено одликување, се доделувале и на цивили.

Според сочуваната документација, од 7 септември 1944 до 31 декември 1985 година, државјаните на Југославија и странските државјани биле одликувани со 120.636 Ордени за храброст. Нивниот број е секако поголем, бидејќи дел од наредбите за одликување биле изгубени за време на војната.

## Литература
* Воена енциклопедија (шеста книга), Белград 1973 година.
* Општа енциклопедија JLZ, Југословенски лексикографски завод, Загреб, 1980 година.
* Борис Пристер, Одликувања од збирката на д-р Вељко Малинар, Загреб, 2000 година.

Категорија:Одликувања во СФРЈ
Пештера на Еврипид

**Пештера на Еврипид** — тесна пештера, приближно 47 метри длабока со десет мали комори, на рид со поглед на Саронскиот Залив во областа Перистерија на јужниот брег на островот Саламис, Грција. Неговото име произлегува од неговата репутација уште од античко време како место каде што драматургот Еврипид дошол да ги пишува своите трагедии. Античките автори Филохор и Сатир го опишале Еврипид како мизантроп кој го избегнувал општеството демнејќи во пештера. Римскиот автор од вториот век, Аулус Гелиус, тврдел дека ја посетил „мрачната и темна пештера“ за време на неговата посета на Атина.

## Археологија
мини|270x270пкс|План на пештерата на Еврипид
Во 1990-тите, биле извршени ископувања под раководство на Јанос Г. Лолос, доцент по праисториска археологија на Универзитетот во Јанина, Епир, во соработка со Одделот за палеоантропологија на грчкото Министерство за култура.

Наодите датираат од доцниот неолит па наваму. Тие вклучуваат камени алатки и врвови од стрели; микенски погребувања; 5 век п.н.е. Атичка керамика со црна глазура; Монети од римски период и заветни фигурини; и накит од периодот на Франките, што генерално укажува на неговата долгорочна употреба како место за засолниште и обожавање. Најзабележително откритие бил фрагментарен скифос со црна глазура, кој датира од крајот на 5 век п.н.е., со буквите *ΕΥΡΙΠΠ*, јасно дел од името Еврипид, внимателно испишани со букви од хеленистичкиот или римскиот период. Лолос ја толкува чашата како заветна понуда за Еврипид, потврда за посветеноста на неговата поезија инспирирана во подоцнежните периоди.

Лолос ги открил и темелите на мало селско светилиште на околу 70 метри југозападно од пештерата, на патеката од брегот. Врз основа на мермерен фалус и други наоди, тој го протолкувал како светилиште на Дионис, богот покровител на грчкиот театар.

## Пристап
Пештерата, неозначена, се наоѓа помеѓу населбите Перистерија и Колонес, на околу 350 метри северозападно од северниот крај на улицата Еврипид, по чиста пешачка патека. Пред пештерата има челична врата.

## Наводи

Категорија:Пештери во Грција
Категорија:Места во старогрчката митологија
Категорија:Стара Атика
Јапонска Група

**Јапонската Група** () — неофицијално име за политичка групација во Грчкиот парламент во 1906–08 година.

## Име
Иако групата била создадена во јуни 1906 година по парламентарните избори во таа година, нивното популарно име им го дал новинарот Власис Гавриилидис, во напис во весникот *[[Акрополис (весник)|Акрополис]]* на 10/23 февруари 1907 година, каде што ја споредил нивната борбеност со жестокоста што ја покажале јапонските војници за време на неодамнешната руско-јапонска војна.

## Членови
Членовите на групата биле:

* Стефанос Драгумис, пратеник за Атикобеотија, од партијата на Харилаос Трикупис.
* Димитриос Гунарис, независен пратеник за Патра, потекнувал од партијата на Георгиос Теотокис.
* Петрос Протопападакис, пратеник за Кикладите, од партијата на Теодорос Дилијанис.
* Хараламбос Возикис, независен пратеник за Кинурија, потекнувал од партиите на Дилијанис и Александрос Зајмис
* Апостолос Александрис, независен пратеник на префектурата Кардица, избран за прв пат во 1906 година.
* Емануил Репулис, пратеник за Ермионида, од партијата на Дилијанис
* Андреас Панајотопулос, пратеник за Ајгиалеја

Постариот Драгумис бил титуларен водач на групата, но вистинската движечка сила бил Гунарис, млад правник, кој бил под влијание на неговите искуства за време на неговите студии во Франција и Германија, особено од бизмарковото социјално законодавство.  Протопападакис бил инженер и останал најблизок соработник на Гунарис до крајот на нивната кариера,  додека Возикис го постигнал извонредниот подвиг да биде избран во Парламентот на возраст од само 27 години 

Групата ја сочинуваале членови од различни партии и политички ориентации. Ова го спречило нивното спојување во посебна политичка партија, но се чини дека самите „Јапонци“ никогаш не се обиделе со таква трансформација, односно отворање на групата да стане вистинска масовна партија. Во тоа главната улога ја одиграл сопствената неподготвеност на Гунарис да излезе во прв план. 

## Цели
Главната цел на „Јапонците“ била политичката криза во Грција по државниот банкрот од 1893 година, поразот во Грчко-турската војна од 1897 година и наметнувањето на меѓународната финансиска контрола после неа. „Јапонците“ го критикувале политичкиот естаблишмент и бесплодната промена на партиите на власт и предложиле радикални политики за модернизација, како и одржување на антиелитистичка и антикорупциска реторика, со цел да се зачуваат моралните вредности.

## Распуштање
Групата била распуштена кога премиерот Георгиос Теотокис им понудил позиции во кабинетот на Гунарис, Протопападакис и Репулис во јуни 1908 година, што првите двајца го прифатиле предлогот. Гунарис положил заклетва како министер за финансии, но на расправата за буџетот бил толку жестоко критикуван од неговите поранешни соработници што поднел оставка. И покрај нејзиниот неуспех, „Јапонската група“ сепак служела како предвесник на политичките реформи, кои дошле по 1909 година и подемот на Елефтериос Венизелос на власт.

## Наводи

## Извори
* Tasos Vournas, *Ιστορία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας*, Papadima Editions, Athens 1997, Volume I
* 1-85065-368-2

Категорија:Политичка историја на Грција
Плажа Превели

мини|280x280пкс|Плажата Превели
**Плажа Превели** (грчки: *Φοινικόδασος της Πρέβελης*) — плажа која се наоѓа на јужниот брег на грчкиот средоземен остров Крит. Сместено е во општината Агиос Василиос во регионалната единица Ретимно, недалеку од манастирот Мони Превели, чие име е пренесено на него. Според локалната легенда, кралот на Итака, Одисеј, по завршувањето на Тројанската војна останал во пошироката област на езерото Превели при неговото враќање во Итака од Троја.

Областа е популарна туристичка дестинација поради реката, шумата со палми во клисурата и песочната плажа со бистрите води. На плажата има карпа во форма на срце, „Каменот на љубовниците“ според мештаните.

Областа е достапна од пристаништето Плакиас.

## Пожар 2010
Поголемиот дел од палмовата шума во Превели изгорела во големиот пожар што избувнал во областа, во раните утрински часови во неделата, 22 август 2010 година. Речиси 70% од шумата била уништена. Но, палмната шума во Превелис, благодарение на огноотпорната непозната до скоро палма на Теофраст, успеала дури во следната есенска четвртина од 2010 година не само да се прероди, туку и да ги одржи во живот истите „изгорени“ возрасни палми на Теофраст. Во исто време, никнале нови семиња. За да се помогне природното пошумување, се направил напор шумата да се заштити од газење.

## Наводи


Превели
Макс Брицелмајр

десно|мини| Макс Брицелмајр (1839-1909)
**Макс Брицелмајр** (7 јануари 1839 – 6 декември 1909 година) бил германски миколог и лихенолог кој е роден во Аугсбург.

Својата кариера ја поминал како учител и  (администратор на училишната област) во Аугсбург . Тој е познат по неговото истражување на класа на габи познати како Хименомицети. Тој, исто така, спровел истражување на лишаи кои потекнуваат од јужна Баварија, вклучувајќи ги Алгите Алпи.

## Список на публикации

* *Dermini und Melanospori aus Südbayern*, (Дермини и Меланспора на јужна Баварија ); (1883)
* *Hymenomyceten aus Südbayern*, ( Хименомицети на јужна Баварија); (1894)
* *Zur Hymenomyceten-Kunde*, (Студија на хименомицети); (1895)
* *Materialien zur Beschreibung der Hymenomyceten*, (Материјали за опис на хименомицети); (1897). Botanisches Zentralblatt 71: 49–59, 87–96.
* *Die Lichenen der Allgäuer Alpen* . (Лишаи на Алгите Алпи ); (1900), Bericht der Naturwissenschaftlichen Vereins für Schwaben und Neuburg (AV) во Аугсбург 34: 73–139.

## Поврзано

* Категорија:Таксономија именувана од Макс Бритцелмајр

## Наводи

* Pilzverein Augsburg Königsbrunn (преведена биографија на Макс Брицелмајр)
* Записи од библиографската база на Cyberliber

Категорија:Починати во 1909 година
Категорија:Родени во 1839 година
Категорија:Германски миколози
Лексемуел Реј Хеслер

**Лексемуел Реј Хеслер** (20 февруари 1888 - 20 ноември 1977) бил американски миколог. Тој бил син на Клинтон Ф. Хеслер и Лора Ајрис (моминско име Јангблод). Дипломирал на колеџот Вабаш во 1911 година и докторирал, на Универзитетот во Корнел во 1914 година. 

## Избрани публикации

* Хеслер ЛР. (1929) „Прелиминарен извештај за полипорите на источниот Тенеси“, *весник на Академијата на науките во Тенеси* **4** : 3–10
* Хеслер ЛР. (1936) „Белешки за јужните апалачки габи“, *весник на академијата на науките во Тенеси* **6** : 107–122
* Хеслер ЛР. (1937) „Забелешки за јужните апалашки габи: II“. , *Весник на Академијата на науките во Тенеси* **12** : 239–254
* Хеслер ЛР. (1937) „Прелиминарен список на габите на Големите димни планини“, *Кастанеа* **2** : 45–58
* Хеслер ЛР. (1957) „Белешки за југоисточниот Agaricales: I.“, *весник на академијата на науките во Тенеси* **32** : 298–307
* Хеслер ЛР. (1960) „Студија за типовите *Русула* : „, *Мемоари на ботаничкиот клуб Тори* **21** : 1–59
* Хеслер ЛР. (1961) „Студија за Русула на Јулиус Шефер“, *Лојдија* **24** : 182–198
* Хеслер ЛР. (1961) „Студија за типовите *Русула* : 2“, *Микологија* **53** : 605-625
* Хеслер ЛР, Смит А.Х. (1963) *Северноамерикански видови* на *хигрофор*
* Хеслер ЛР, Смит А.Х. (1965) *Северноамерикански вид* *Crepidotus*
* Хеслер ЛР. (1967) *Ентолома во Југоисточна Северна Америка*
* Смит АХ, Хеслер Л.Р. (1968) *Северноамериканскиот вид* *Pholiota*
* Хеслер ЛР. (1969) *Северноамерикански вид* *Gymnopilus*
* Хеслер ЛР, Смит А.Х. (1979) *Северноамерикански видови* на *лактариус*

*

## Наводи

## Надворешни врски

* Универзитетот во Тенеси наоѓа помош за колекцијата Лексемуел Реј Хеслер, 1899–1982 година
Категорија:Починати во 1977 година
Категорија:Родени во 1888 година
Категорија:Американски миколози
Категорија:Ботаничари по националност
Шарен полноќник

**Шарен полноќник**  ( *Vespertilio murinus* ) е вид на лилјак кој живее во умерена Евроазија, од Западна и Јужна Европа, на исток преку Кавказ и Иран до Монголија, сесевероисточна Кина, Кореја, Авганистан и северен Пакистан.

## Опис
Нивното повикување, слично на птичјото, може да се слушне особено наесен за време на сезоната на парење. Шарениот полноќник има големина на телото од 4.8-6.4 центиметри со распон на крилата од 26-33 центиметри, и тежина од 11-24 грама . Неговото име потекнува од неговото крзно, кое има две бои. Задниот дел (дорзалната страна) е од црвена до темно-кафеава, со сребрено-бело. Вентралната страна е бела или сива. Ушите, крилјата и лицето се црни или темно кафеави. Ушите се кратки, широки и заоблени. Познато е дека живеат до 12 години.

## Поведение
Овие лилјаци го ловат својот плен, како комарци, муви и молци, со широк спектар на ултразвучни сигнали, но особено околу 25–27&nbsp;kHz. Тие ловат по самракот на височини од околу 20-40 метри, на пример над потоци и езера, шуми или на улични светла. Кога е студено лилјакот може да остане во своето живеалиште.

Не се знае многу за однесувањето на шарениот полноќник, бидејќи тие се доста ретки. Женските лилјаци живеат во мали групи, од околу 50 единки, понекогаш и до неколку стотици возрасни женки. Во Западна Европа, машките групи се состојат од околу 250 единки и се наоѓаат само во текот на пролетта и почетокот на летото. Овие лилјаци мигрираат , а  утврдиле најдалечната миграција од 1 780 километри.

Помеѓу октомври и март, лилјаците хибернираат. Тие хибернираат сами и можат да издржат температури до  .

### Репродукција и раѓање
Женките формираат породилиште во мај и јули и генерално раѓаат близнаци. По осамостојувањето на младенчињата, што трае помалку од шест недели, женките го напуштаат породилиштето. Раѓањето на младенчето е во западна Европа околу почетокот на јуни.

## Распространетост
Шарениот полноќник се среќава во Централна и Западна Европа и во Азија . Нејзиното природно живеалиште се планините, степите и шумските области, но во Западна Европа, тие главно можат да се најдат во градовите. Видот е заштитен, бидејќи е загрозен од инсектициди и промени во нивното живеалиште.

## Наводи

Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Цицачи на Пакистан
Категорија:Статии со извори на латински (la)
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Хари Д. Тиерс

**Хари Делберт Тиерс** (22 јануари 1919 година во Форт МекКвет, Тексас &#x2013; 8 август 2000 година во Охајо) бил американски миколог кој проучувал и именувал многу габи родени во Северна Америка, особено Калифорнија. Тиерс предавал микологија на Државниот универзитет во Сан Франциско. Тој сеопфатно ја ревидирал и проширил северноамериканската колекција на габи и именувал многу нови видови.

Видовите напишани вклучуваат:

* *Suillellus amygdalinus*
* *Boletus barrowsii*
* *Xerocomellus dryophilus*
* *Rubroboletus pulcherrimus*
* *Gymnopilus luteoviridis*
* *Leccinum manzanitae*
* *Russula xanthoporphyrea*

Родот *[[Хетотиерзија|Chaetothiersia]]* и видот *[[Кортинариус тиерсии|Cortinarius thiersii]]* биле именувани во негова чест.

## Наводи

## Надворешни врски

* „MSSF го оплакува Хари Тиерс“ од Мајк Бум, *Mycena News* 50(9):1,7, септември 2000 година.
* 978-0-02-853410-7 
Категорија:Починати во 2000 година
Категорија:Родени во 1919 година
Категорија:Американски миколози
Црква Оџун

**Црква Оџун** (ерменски: *Օձունի եկեղեցի*) — ерменска базилика изградена околу 5-7 век во селото Оџун во провинцијата Лори во Ерменија.

## Историја
мини|280x280пкс|Северната и западната страна на црквата
Првата црква се појавила овде во 6 век. Во 8 век бил реконструиран од Јован III Оџнеци (Հովհաննես Գ Օձնեցի) кој служел како католикос помеѓу 717 и 728 година и бил, како што сугерира неговото име, од Оџун. Ова е време кога црквата ја добила сегашната форма на розова фелситна базилика со три кораби, а двата странични кораби се тесни. На северната (повеќе незачувана) и јужната страна има необични кружни ходници, а западниот манастир има слеп ѕид со заоблен влез во средината.

Покривот е засводен со буре. Четири колони го потпираат реброто засводен тамбур, а на западниот дел од црквата има уште две колони. На источната фасада над централниот прозорец може да се забележи резба на Христос со евангелието на свети Јован и два ангели подолу. На јужната фасада, на секоја страна од централниот прозорец има по два ангела и траги од друга фигура, веројатно Христос. Многу подоцна, во 19 век биле додадени две мали камбанарии. Црквата била обновена помеѓу 2012 и 2014 година.

Околу црквата има бројни надгробни споменици на свештенството, како и погребен споменик. Нејзината скалеста платформа поддржува две врежани стели, секоја во еден од збир на двојни лакови. Источната и западната страна на споменикот се издлабени со сцени од Библијата и воведувањето на христијанството во Ерменија. Нејзината северна и јужна страна се издлабени со геометриски мотиви и цветни форми. Се претпоставува дека овој споменик е во чест на Јован Оџнеци, но неговиот стил сугерира дека најверојатно бил подигнат порано, во 6 век.

Ова е еден од двата такви погребни споменици во Ерменија. Оној кој се наоѓа во Оџун и бил подарен на Ерменија од индиски крал околу 8 век. Другиот се наоѓа во Агуди во јужната ерменска провинција Сјуник.

## Наводи

Категорија:Цркви во Ерменија
Волнеста млечка

*Волнеста млечка (латински:*  ***Lactarius mairei*** ) е припадник на родот Млечки (печурки)  од редот Russulales. Првично пронајден во Мароко, тој бил опишан како нов за науката во 1939 година од Жорж Жан Луис Маленсон. *Волнеста млечка е отровна габа. Пронајдена е и во [[Европа]].* Ја има и во Македонија*.*

### Поврзано
Список на видови Млечки (печурки)

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Млечки (печурки)
Категорија:Статии со извори на француски (fr)
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Гулапка
Категорија:Габи на Европа
Категорија:Габи на Африка
Голема млечка

мини|'''''Голема млечка'''''
***Голема млечка (*** латински:Lactarius controversus), попозната како **зацрвенета** млечна шапка, е голема габа која личи на инка од родот *[[Млечки (печурки)]]*, кои колективно се познати како „млечни шапки“. Сите тие испуштаат млечни капки (латекс) од месото и жабрите кога се оштетени. Нема заедничко англиско име.

## Таксономија
Акредитиран кај Кристијан Хендрик Персон, еден од татковците на микологијата.

## Опис
Се разликува главно по жабрите со розово и розови ознаки на површината на горната страна на шапката, често распоредени во концентрични прстени. Како и другите габи од родот, има ронливо, наместо фиброзно месо, и кога тоа е скршено, габата испушта бела млечна течност. Зрелите примероци се во облик на инка, со откачени жабри и конквексна шапка од 15 до 30 см во пречник. Има цврсто, тврдо месо, а дршката  е пократка од плодното тело и е широка.Пулпата е белузлава, густа и кршлива, со благ овошен мирис и прилично остар вкус. Млечниот сок е обилен, бел, не ја менува бојата во воздухот, каустичен Отпечатокот на спори е со кремасто-розова боја.

Големата млечка е слична на неколку бели млечки  од родот *[[Лактифлуус|Lactifluus]]*, кои сепак се поврзани само од далечина: кравјо виме, неговиот сестрински вид *Lf. bertillonii*, и лута млечка*[[Лута млечка|.]]* На сите Лути млечки им недостасуваат розови жабри и „розени“ ознаки на шапките.
лево|мини|200x200пкс| Долната страна, покажувајќи розови жабри.
лево|мини|200x200пкс| Одблиску прикажува розови ознаки на шапката

## Распространетост и живеалиште
Се среќава во Британија и Европа, а обично расте со видовите Врба  на гришта и ридови. Тоа е невообичаено. Распространета е и во Северна Америка и расте со јасика, топола и врба.Лесно може да се препознае, поголема е од другите млечки,расте покрај реки,меќу врби и секогаш е изалкана.  Пронајдена во шумите со јасика во Сиера Невада и е забележана и во Ново Мексико.

Расте од јули до октомври.

## Јадливост
Оваа печурка се смета дека не може да се јаде во западна Европа поради нејзиниот многу остар вкус,  но се јаде, па дури и комерцијално се собира во земјите од југоисточна Европа, како Србија и Турција.

### Поврзано
Список на видови Млечки (печурки)

## Наводи

Категорија:Млечки (печурки)
Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Габи
Категорија:Нејадливи габи
Категорија:Габи на Европа