open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Втора македонско-римска војна

**Втората македонско-римска војна** траела од 200 п.н.е. до 197 п.н.е. Војната се одвивала помеѓу Македонија предводена од Филип V и Римската Република. Била создадена антимакедонска коалиција, во која учествувале Пергам, Родос, Атина, Илирите, Дарданија и хеленските држави. Во првите години на војната Филип V успешно се спротивставува на Римјаните и обезбедува цврста позиција на реката Аос. До решавачка битка меѓу македонската и римската војска доаѓа во јуни 197 г. пр.н.е. кај Киноскефале во која македонската фаланга и покрај почетните успеси е целосно разбиена. Македонците имаат големи загуби: загинуваат 8.000 војници, а 5.000 се заробени. Филип V го напушта боиштето, а при повлекувањето ја пали кралската архива во Лариса, пред таа да падне в раце на Римјаните, при што се спасуваат државните документи. Во Tемпа се склучува примирје и Филип V се повлекува во Македонија.

Во 201 п.н.е., амбасадори од Пергам и Родос поднеле докази пред Римскиот сенат дека Филип V и Селевкидскиот владетел Антиох III потпишале пакт за ненапаѓање. Иако некои учени сметаат дека овој „таен договор“ бил измислен од Пергам и Родос, ова предизвикало Римјаните да ја започнат таканаречената Втора македонско-римска војна.

## Наводи


Категорија:Македонско-римски војни
Трета македонско-римска војна

**Третата македонско-римска Војна** се одвивала од 171 п.н.е. до 168 п.н.е. Војната се водела помеѓу Римската Република и македонскиот крал Персеј. Во 179 п.н.е. македонскиот крал Филип V умрел и неговиот честољубив и надарен син Персеј го наследил престолот. Персеј се оженил со Лаодика, ќерка на кралот Селевк IV и со тоа го зголемил бројот на својата армија. Исто така Персеј направил сојуз со племиња од Илирија и Тракија. Кралот изјавил дека ќе направи реформи и ќе ги поврати изгубените територии, мислејќи на карпестата и пуста Грција.

По почетните успеси на Персеј тој бил поразен од војската на Римската Република во Битката кај Пидна, 168 п.н.е. 27 000 македонски војници биле поразени бидејќи македонската фаланга не дејствувала соодветно. Кралот бил фатен и однесен во Рим. Голем број на македонски градови и села биле уништени.

## Наводи



Категорија:Македонско-римски војни
Четврта македонско-римска војна

**Четврта македонско-римска војна** — водена во периодот од 150 п.н.е. до 148 п.н.е. Тоа било војна помеѓу Македонија и Римската Република. Причина за војната бил обидот на Андриск да го заземе македонскиот престол, сметајќи се себеси како син на Персеј, последниот македонски крал. Андриск бил поразен во Битката кај Пидна во 148 п.н.е. После две години Македонија станала римска покраина.

Категорија:Македонско-римски војни
Сан Антонио

thumb|220px|Сан Антонио, Тексас

**Сан Антонио** () — град во американската држава Тексас. Овој град според статистиките во 2020 година, има 1,434,625 жители, што го прави најголем град во Тексас по Хјустон, и седми град по број на жители во САД.
## Наводи

Категорија:Градови во Тексас

Категорија:Беар (округ)
Категорија:Населени места основани во 1718 година
Илирија

**Илирија** е назив на територија што го зафаќа Западен Балкан особенио државите Словенија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Црна Гора и сосем мал дел од Албанија. Монархијата на илирите траела сè до освојувањето на Римјаните и од тогаш се губи илирскиот јазик, култура и традиција.


Image:Illyrii Proprie Dicti aka Illyrians Proper aka Docleatae.svg
Image:Illyria and Dardania Kingdoms.png
Image:Map of the Kingdom of Agron of the Ardiaei (English).png



Image:KingdomofTeuta.png
Image:Map of the territory of Demetrius of Pharos (English).png



Категорија:Илирија
Категорија:Историски области
Алкет II

**Алкет II** (умрел 448 п.н.е.) — најстариот син на Александар I. Тој станал крал на Македонија по смртта на својот татко во 454 п.н.е.. Неговите браќа биле Пердика II и Филип. Алкет бил познат по својата зависност од алкохол. По шест години владеење, тој бил убиен од својот внук Архелај I. Помладиот брат го презел престолот на Македонија.

Сепак, според други извори, Алкета бил жив и годините потоа, а Пердика е најстариот син на Александар. Поверојатно е дека тие неколку години по смртта на таткото, браќата просто не можеле да се договорат кој е крал... На крајот, Алкета го признал Пердика како прв владетел.

Според ова, Пердика Втори бил директниот, последователен наследник на Александар Први, на Престолот.

Филип - третиот брат, си останал владетел на областа Амфакситида (долното Повардарје). И Алкета бил владетел на област, а не на државата, но за него не се знае точно која област му припаднала. Изворите молчат. Сепак, Филип владеел самостојно - не го признал Пердика како врховен владетел.

И Диодор не го сместува Алкета меѓу македонските кралеви.

А, епиграфските - административните документи говорат дека тој бил жив и во 423 г.пр.н.е. Се работи за познатиот македонско-атински договор за сојуз, пронајден кај акрополот кај Атина. И тоа, Алкета тука е потпишан како втор владетел - веднаш до Пердика Втори, а над името Архелај Први.

## Алкета во дијалогот „Горгија“ од Платон

Според Платон, Архелај го убил својот чичко Алкета. Но, тоа не се случило 450. г., туку, веројатно, многу подоцна. Во својот дијалог посветен на филозофот Горгија, Платон пренесува еден разговор меѓу Сократ и ученикот Павле.

Павле е тој што ја раскажува прикаската за Архелај Први, нарекувајќи го „најголем злосторник“ меѓу Македонците. Според писаниево, и Пердика Втори и Архелај биле тирани - узурпатори на македонскиот Престол.

Архелај Први бил син на Пердика и, наводно, на една робинка на Алкета. Тоа, на прв поглед, е доволно за да се оспори легитимитетот на новиот владетел. Архелај го знаел тоа и, како што говори приказната, ги повикал чичко му и неговиот син Александар... Тоа ним им била последна гозба.

Архелај Први ги најал, ги напил и ги убил и Алкета и Александар, истата вечер. Ги качил на запрежна кола и ги одвел во непознат правец. Архелај, наводно, имал и полубрат, 7-годишен, кој исто така, имал право на Престолот... Во една прилика, тој го турнал детето од карпа и го удавил во езеро, а на неговата мајка Клеопатра ѝ кажал дека синот ѝ се струполил бркајќи гуски.

Треба да се има на ум и дека сѐ ова може да е и политички пропаганден памфлет - грчка, поточно атинска лага против некои големци Македонци. Атињанецот Платон живеел на преминот меѓу 5. и 4. век пр.н.е., кога атинско-македонските односи сѐ повеќе биле во состојба топло-ладно.

## Наводи

Категорија:Кралеви на Античка Македонија
Категорија:Аргеадска династија
Категорија:Родени во непозната година
Архелај II

**Архелај II** бил вториот наследник на неговиот татко Архелај I и владеел седум години. Тој бил брат на Орест. Според Хроникон, Архелај владеел четири години.

Категорија:Кралеви на Античка Македонија
Категорија:Аргеадска династија
Аргеј II

**Аргеј II** — еден од двата синови на Архелај I. Бил претендент за македонскиот престол, кој со помош на Илирите, во 393 п.н.е. го протерал Аминта III и го држел престолот околу една година. Потоа, Аминта со помош на Тесалијците, успеал да го истера Аргеј и повратил дел од своето кралство.

Најверојатно, во 359 п.н.е. истиот тој Аргеј се обидел повторно да го освои престолот. Тој успеал да ги убеди атињаните да го поддржат, но Филип II, кој тукушто станал крал на Македонија, го спречил во тоа. Подоцна Аргеј со помош на неколку трупи безуспешно се обидел преку сила да го заземе престолот. Убиен е или во текот на битката или е погубен после тоа.

Категорија:Кралеви на Античка Македонија
Категорија:Аргеадска династија
Ричард Вебер

** Ричард Вебер ** () е име на измислен лик од телевизиската серија на ABC *[[Вовед во анатомија]]*. Ликот го толкува глумецот Џејмс Пикенс Џуниор. Тој е шеф на хирургија.

## Заднина

Водел мирен и добар живот. Не е познато каде завршил факултет или што било друго поврзано со неговото многу далечно минато. Откако ја запознал Адел тој почнува врска со неа и стапуваат во брак. За време на своето стажанството кое го поминал со Сиетл Грејс тој ја запознава Елис Греј и почнува тајна врска со неа. Иако двајцата биле во брак тие биле страствено заљубени меѓу себе. Елис била толку решена да се омажи за Ричард и затоа го оставила Тачер Греј а ја задржила Мередит. Но Ричард немал доволно храброст да се разведе од Адел и затоа ја оставил Елис велејќи дека тоа била добра одлука за животот на Елис бидејќи тој секогаш и бил само пречка да успее во тоа што сака. Но иако Ричард верува дека и помогнал на Елис тој од тага станал алкохоличар. Почнува да посетува состаноци за анонимни алкохоличари. Таму запознава една жена со која има мала врска. Откако опоравува станува шеф на хирургија во Сиетл Грејс. Жената од анонимните алкохоличари е примена во болницата во втората сезона и таму Ричард пред цел медицински персонал покажува дека е алкохоличар бидејќи оди на уште еден состанок со жената. По се Ричард мисли дека сепак успеал да води нормален живот бидејќи Адел сѐ уште го сака сè додека Ричард не дознава шокантна вест на финалето во втората сезона а тоа е дека Адел знаела се дури и за аферата со Елис и изјавува дека отсега нивниот брак ќе се смени. Со крајот на втората сезона ова останува нерешено.

## Краток преглед
## Историја на ликот

### Прва сезона
**Најважни работи во оваа сезона за Ричард**:*Неговата болест и операцијата на мозокот.*

Ричард Вебер како шеф на хирургијата во Сиетл Грејс секогаш доведува строги правила и секогаш се грижи што ќе биде со болницата. Кога Ричард првпат ја сретнува Мередит (а тоа е на нејзиниот прв ден на работа) веднаш забележува дека Мередит Греј е ќерка на Елис Греј. По ова почнува повеќе да се распрашува за тоа каде е сега Елис Греј. Тајната што ја крие е дека тој имал тајна врска со Елис но Мередит сѐ уште не го знае тоа. Ричард покажува дека кога ќе си оди во пензија ќе го постави Дерек за шеф на хирургија а не Бурк. Бурк е лут и постојано бара објаснување зошто Ричард повеќе го претпочита Дерек, но кога Ричард вели дека тоа не е така туку дека само Бурк не работи прекувремено и е многу арогантен за разлика од Дерек, Бурк почнува целосно да се менува. Во оваа сезона Ричард признава дека е стар и дека неговиот живот е пропаст и му кажува на Бурк дека тој е како него мисли само на работата и заслугите и не сака да направи ништо повеќе во животот. Признава и дека неговата човечка половина полека исчезнува и дека е само обична машина без чувства во човечко тело.

### Втора сезона
### Трета сезона
### Четврта сезона
### Петта сезона

Категорија:Измислени ликови од САД
Категорија:Измислени хирурзи
Категорија:Ликови од Вовед во анатомија
Паво Нурми

мини|десно|Паво Нурми
**Паво Јоханес Нурми** (13 јуни 1897 - 2 октомври 1973) бил фински атлетичар. Се родил во Турку, Финска.

Нурми е дел од финскиот атлетски состав во друштво со Ханес Колехмаинен , Виле Ритола и други коишто доминирале во атлетиката во 20-тите години на XX век. Негова специјалност биле средните и долгите патеки однсоно неговата доминација започнувала од тркита на 1500m, па сè до трката долга 20&nbsp;km.

Паво Нурми освоил 12 медали на Олимписките игри од кои 9 златни и 3 сребрени на Летните олимписки игри 1920, 1924 и 1928 година. Во 1932 година, тој бил подготвен за настап на Летните олимписки игри во Лос Анџелес, но бил оневозможен да учествува, бидејќи станал професионалец.

## Олимписки достигнувања
### Летни олимписки игри - 1920, Антверпен

На Летните олимписки игри - 1920 во Антверпен, Паво нурми освоил 3 златни медали и еден сребрен. Светот се запознал со неговиот лик, стил и неговата големина. Нурми освоил злато на трките на 8000m крос кантри, 8000m крос кантри во тимска конкуренција и на 10000m. Единствениот сребрен медал го освоил во трката на 5000m.

### Летни олимписки игри - 1924, Париз

Во 1924, „градот на светлината“ му ја осветлил спортската кариера на Нурми којшто на Олимписките игри освоил 5 медали и сите биле златни. Златата ги освоил во трките на 1500m, 3000m во тимска конкуренција, 5000m (среброто од игрите 4 години пред тоа го претворил во злато), 5000m крос кантри и 5000m крос кантри во тимска конкуренција.

### Летни олимписки игри - 1928, Амстердам

„Летечкиот Финец“ продолжил да лета на атлетските патеки и на Летните олимписки игри - 1928 одржани во Амстердам. Тој освоил еден златен и 2 бронзени медали. Се позлатил во неговата препознатлива дисциплина, трката на 10000m, а сребра освоил во трката на 5000m и во трката на 3000m со пречки.

### Летни олимписки игри - 1932, Лос Анџелес?

На Паво Нурми не му било дозволено да учествува на Летните олимписки игри - 1932 одржани во Лос Анџелес поради тоа што станал професионалец.

## Лични рекорди

Сите лични рекорди на Паво Нурми биле светски рекорди во негово време.

Категорија:Фински атлетичари
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Родени во 1897 година
Категорија:Починати во 1973 година
Наталија Санчес

***Наталија Санчес Молина*** (шп:Natalia Sánchez Molina) е шпанска глумица и пејачка. Позната е по улогата на Марија Тереза “Тете“ Капдевиља во серијата Серанови и е член на групата Санта Хуста Клан (шп:Santa Justa Klan (SJK)). Родена е на 27 март 1990 година во шпанската област Андалусија

## Животопис
### Глумица
Своето дебиго имала во 2001 година во филмот Клара и Елена. Пред да ја добие улогата на Марија Тереза “Тете“ Капдевиља во фимот Серанови имала мали улоги во филмовите Compañeros и Periodistas во 2002 година. Сепак е една од една од најпознатите шпански глумици со улогата од серијата Серанови, 2003 година. Играјќи ја тинејџерката Марија Тереза “Тете“ глумела заедно со многу познати Шпански глумечки имиња како Антионио Ресинес (Диего), Белен Руеда (Лусија), Хесус Бониља (Сантјаго)... Серијата Серанови се снима и ден-денес. Во текот на својата кариера ги снимила филмовите: Hipnos (2004), Los Recuerdos de Alicia (2005), Los Aires Difíciles (2006) и Los Totewackers (2007), но претежно тоа беа мали улоги.

### Музика

За време на снимањето на серијата Серанови во 2005 година настана групата Санта Хуста Клан (СХК)(шп:Santa Justa Klan (SJK)) која ја сочинуваат **Наталија Санчес**, Виктор Елијас, Андрес де ла Круз, Адријан Родригес. Снимија два албуми: А Toda Mecha (2005) и DPM (2006). Најобри песни од првиот албум беа „A Toda Mecha“ и „De 1 Al 10“, а од вториот беше „Con Angelina Jolie Se Me Va La Olla“. Двата достигнаа голем тираж во Шпанија, а за сите концерти картите беа распродадени.Песните кои Наталија ги пее сама се: „Soy La Cana“ и „Pienso En Ti“, од првиот албум и „Entre Munecas“ и „Besame“, од вториот.

Моментално, иднината на групата е неизвесно. Виктор Елијас ја напушти групата и основал нова група „The Folks“. Исто така се шират гласови дека Адријан Родригес ќе идаде нов соло-албуми, и дека става точка на Санта Хуста Клан.

Сепак по најновите вести изгледа декаСанта Хуста Клан ќе издаде нов албум, а дека Виктор Елијас се враќа, бидејќи отишол во „The Folks“, каде што снимил само три песи, за да им помогне да станат популарни

## Кариера
### Глума
* *Los Totewackers* (2007) ... Ракел (филм)
* *Los Aires Difíciles* (2006) ... Чаро (филм)
* *Los Recuerdos de Alicia* (2005) ... Алисија (филм)
* *Hipnos* (2004) ... Девојчица (филм)
* *[[Серанови]]* (2003-) ... Марија Тереса "Тете" Капдевила (телевизија)
* *Periodistas* (2002) (телевизија)
* *Compañeros* (2002) ... Веро (телевизија)
* *Clara y Elena* (2002) (филм)

## Надворешни врски
Обожавелско мрежно место на Наталија Санчес
Официјален МySpace профил на Наталиа Санчес

Категорија:Шпански музичари
Категорија:Шпански глумци
Категорија:Родени во 1990 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Луѓе од Севиља
Категорија:Шпански филмски глумци
Шарлота Купер

**Шарлота Рајнегл Купер** (22 септември 1870 - 10 октомври 1966) била англиска тенисерка којашто го освоила тенискиот турнир Вимблдон 5 пати, а уште 5 играла во финалето, но загубила. Шарлота Купер последната титула ја освоила во 1908 година, со 37 години и 282 дена што е рекордна возраст и денес. Таа е позната и по тоа што е првата спортистка којашто освоила златен медал на Олимписките игри. Тоа го сторила на Летните олимписки игри - 1900 одржани во Париз.

Популарната „Шети“ на игрите во Париз освоила 2 злата. Најпрвин тоа го сторила во поединечна конкуренција, а потоа и во мешани двојки чиј партнер бил Реџиналд Доерти.

На 12 јануари 1901, Шарлота се омажила со Алфред Стери. Таа продолжила да игра тенис со новото презима и постигнала фантастични резултати во првата деценија на XX век. Во 1908 година, со нејзиното петто и последно освојување на неофицијалното светско првенство во тенис Вимблдон станала најстарата негова освојувачка.

„Шети“ играла тенис и во своите 50-ти години.

Целиот свој живо го поминала во Велика Британија, а умрела во 1966 година, на 96 години во Хеленсбург, Шкотска.

## Победи на Вимблдон

## Останати учества во финале на Вимблдон

Категорија:Победнички на Вимблдон
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Родени во 1870 година
Категорија:Починати во 1966 година
Твин Пикс

**Твин Пикс** е американска серија создадена од Дејвид Линч и Марк Фрос. Првпат е емитувана во Америка на 8 април 1990 година, а последната епизода е прикажана на 10 јуни 1991 година. Серијата е добитник на Златен Глобус, а има и номинација за Еми. Дејството е сместено во измислениот град Твин Пикс во североисточниот дел на американската држава Вашингтон. Серијата го следи ФБИ агентот Дејл Купер (Кајл Меклаклан) во истрагата на смртта на популарната средношколка Лора Палмер (Шерил Ли), чие тело е пронајдено на брегот завиткано во пластична ќеса. Продуцентската куќа на Арон Спелинг ги продуцираше сите 30 епизоди на серијата.

Во Македонија, серијата почнува да се емитува од 21 јули 2008 на Сител телевизија, секој работен ден во 23:30.

Категорија:Телевизиски серии со почеток во 1990 година
Спиридон Луис

**Спиридон „Спирос“ Луис** (грчки:Σπυρίδων "Σπύρος" Λούης) (12 јануари 1873 - 26 март 1940) бил грчки водоносач којшто победил на првиот маратон одржан на Олимписките игри, со што станал народен херој.

Спиридон Луис се родил во Маруси, гратче коешто денес е северно предградие на Атина во сиромашно земјоделско семејство. Неговиот татко бил продавач на вода во Атина, а Спиридон му помагал во транспортирањетѕо и продажбата.

Маратонот се трчал од метото Маратон до Атина што е според историјата за настанувањето на трката. Трката била долга околу 40&nbsp;km, а се одржала на 10 април.

Луис трката ја започнал во група со останатите натпреварувачи, но не бил во почетокот ни блиску до првата позиција. За време на трката, тој го забрзувал своето темпо и ги престигнувал конкурентите за златото. На неколку километри пред целта, Спиридон Луис избил во водство коешто не го изгубил до крајот на трката. Неговото време на целта било 2:58:50.

На Летните олимписки игри - 1936 одржани во Берлин, Луис како дел од грчката делегација му дал на Адолф Хитлер маслинов венец којшто го симболизира мирот.

Спиридон Луис умрел во родниот Маруси од инфаркт.

Денес, во Атина неговото име го носи Олимпискиот стадион и еден булевар.

Категорија:Грчки атлетичари
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Родени во 1873 година
Категорија:Починати во 1940 година
Карл Шуман

[thumb|right|Карл Шуман (во средина) со своите партнери од тимот [Алфред Флатов (лево) и Хеман Вајнгертнер (десно)]]
**Карл Шуман** ( - ) бил германски спортист кој со 4 златни медали бил најуспешниот спортист на првите модерни олимписки игри, одржани во Атина во 1896 година.

Карл Шуман се родил во Минстер. Тој бил член на моќната германска гимнастичка репрезентација на игрите. Шуман освоил златни медали во разбој и вратило во тимска конкуренција и во прескок. Исто такла се натпреварувал во поединечна конкуренција во разбој, коњ со рачки и кругови, но немал некој позначителен успех. Има податок според кој, тој завршил петти во дисциплината кругови.

Покрај својот успех во гимнастика, Шуман остварил успех и во борење освојувајќи го златниот медал во Грчко-римски стил.

Карл Шуман се натпреварувал и во кревање тегови и атлетика. Во атлетика, се натпреварувал во конкуренција на 9 атлетичари во скок во далечина, но според некој несигурен извор на податоици не се пласирал помеќу најдобрите 4. Петти бил во трискок, а во фрлање ѓуле завршил помеќу последните 3 натпреварувачи од 7 колку што се натпреварувале.

Карл Шуман починал во Берлин на 24 март 1946.

## Надворешни врски

* Биографии од Меѓународниот олимписки комитет

Категорија:Германски гимнастичари
Категорија:Германски борачи
Категорија:Германски атлетичари
Категорија:Германски подигнувачи на тегови
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Починати во Берлин
Албер Робер Аја

thumb|right|Албер Робер Аја

**Албер Робер Аја** (фр. *Albert Robert Ayat*) (1876 - 1935) бил француски мечувалец кој се натпреварувал кон крајот на XIX и почетокот на XX век. Тој се натпреварувал на Летните олимписки игри - 1900 одржани во Париз и освоил златен медал во дисциплината флорет победувајќи го во финалето сонародникот Алфонс Кирхтхофер. Тој исто така освоил златен медал и помеѓу аматерите.
## Наводи

Аја, Албер Робер
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Родени во 1875 година
Категорија:Починати во 1935 година
Мартин Шеридан

[десно|мини|120px|Мартин Шеридан се подготвува да го фрли дискот ([Летни олимписки игри - 1908, Лондон)]]
**Мартин Шеридан** ( - ) бил поранешен атлетичар што се натпреварвал за САД.

Шеридон се родил во Триндоф, Каунт Мајо во Ирска, а умрел во Менхетен во Њујорк. Во САД се преселил кога имал 16 години.

Во својата спортска кариера, Шеридон освоил 9 Олимписки медали (5 златни, 3 сребрени и еден бронзен), но од нив сепак само 4 се вистински Олимписки медали (3 златни и еден бронзен). Тоа е поради тоа што, тој учествувал и освоил 5 медали на Летните олимписки игри - 1906 одржани во Атина коишто не сметаат за олимписки.

Мартин шеридон освоил злато во фрлање диск на игрите во Сент Луис одржани во 1904, а на наредните Олимписки игри одржани во Лондон во 1908, го одбранил олимпиското злато во фрлање диск, а победил и во фрлање на грчки диск, а го освоил бронзениот медал во скок во далечина од место.

Мартин шеридан бил знаменоносецот на САД на Летните олимписки игри - 1908 одржани во Лондон којшто го поддржал Ралф Роуз во предавањето на знамето на кралот Едвард VII изјавувајќи дека знамето не може да се предаде на кој било крал. Неговата изјава го пробудила неговиот ирски, но и американски патриотизам насочен кон Велика Британија.

Категорија:Американски атлетичари
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Џони Хајес

120px|рамка|десно|Џони Хајес
**Џон („Џони“) Џозеф Хајес** ( - ) бил американски атлетичар и контроверзниот победник на маратонот на Летните олимписки игри - 1908 одржани во Лондон.

Џони Хајес се родил во Њујорк. На маратонот во Бостон во 1908, тој завршил втор, веднаш зад Томас Мориси и со тоа се пласирал на Олимписките игри истата година.

На игрите во Лондон, Хајес завршил втор, зад Дорандо Пјетри, но делегацијата на САД се побунила поради стигнувањето на целта на Пјетри со помош на двајца официјалци што не било по негова желба, па бил неправедно дисквалификуван, па Хајес го освоил златниот медал.

На 25 ноември 1908, на маратонот во Њујорк, Хајес загубил во двобој со Дорандо Пјетри, а истото се случило и на сличната трка одржана на 15 март 1909 година.

Џони Хајес бил тренер на Олимпискиот тим на САД на Летните олимписки игри - 1912 одржани во Стокхолм. Потоа предавал физичко воспитување и продавал храна.

Категорија:Американски атлетичари
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Министер

**Министер** или **повереник** — политичар кој има важна управна улога во рамките на една национална или регионална влада на една држава. Тие се членови на кабинетот, обично под водство на монарх, генерален гувернер или претседател. Во уставните монархии суверениот или поткралот, и во полупретседателските земји, претседателот го има премиерот како главен советник.

## Потекло
Поимот „министер“ води потекло од средноанглиски израз, кој пак влече корени од старофранцускиот збор *ministre*, од латински: *minister*, што значи 'слуга' . Во некои земји (како САД, Хонгконг, Филипините и Обединетото Кралство), таквото лице се нарекува секретар. Овој поим е користен и сѐ уште се користи во дипломатијата за второстепени дипломати (шефови на пратеништво). Во некои земји оваа функција се нарекува **секретар**.

## Избор
Кај многу парламентарни системи на управување, особено оние со Вестминстерски модел како Обединетото Кралство, Канада и Австралија, мнистрите мораат да бидат избрани од законодавно тело. Кај претседателските системи на управа како САД и Мексико, министрите ги назначува претседателот, и не се избираат од парламентот.

## Видови на министри

* Кабинетите имаат министри во разни земји, вид. Список на кабинети. Други кабинети се обично дадени во рамките на статии ''Политика на ..''
* Список на државници, во кои се дадени списоци на министри по земја
* Конкретни министри:
** Премиер (главен министер)
** Министер за финансии
** Министер за надворешни работи
** Министер за одбрана
** Министер за внатрешни работи 
** Министер за образование
** Министер за животна околина
** Министер за здравство
** Министер за правда
** Министер за култура
** Министер за земјоделство
** Министер за даночни приходи
** понекогаш *[[канцелар]]*

## Поврзано
* Министер на Круната
* Министерство

## Наводи


Категорија:Политичари
Категорија:Функционери
Категорија:Управување
Џим Торп

150px|десно|рамка|Џим Торп подготвен да ја започне трката
**Јакоб Франциск „Џим“ Торп** ( - ) бил американски спортист.

Џим Торп бил мешан и имал предци Индијанци. Неговиот татко Хирам Торп бил свештеник, а мајка му била Индијанка. Тој бил голем противник на расизмот, а често бил нарекуван  „црвенокожец“ и „индијански атлет“.

Џим Торп на факултет се запишал во 1904, а додека студирал бил активен спортист во повеќе спортови. Негов тренер бил Поп Варнер. Во 1911, станал шампион на универзитетот Харвард.

Џим Торп бил професионалец во амирикански фудбал, бејзбол и кошарка, но сепак најголем успех постигнал во атлетика.

На Летните олимписки игри - 1912 одржани во Стокхолм освоил 15 медали, а на неговиот успех му завидувале шведскиот крал и рускиот цар. Но, со тек на време медалите му биле одземани поради тоа што бил професионален бејзбол играч од што заработувал. Во 1983, му биле вратени само златните медали во универзалните атлетски дисциплини, петобој и десетобој.

Џим Торп се женел трипати и имал 8 деца. Многу тешко го погодила смртта на својот син-првенец. Започнал да пие, а за време на Големата светска економска криза едвај заработувал да го прехрани своето семејство, но и покрај тоа на Летните олимписки игри - 1932 одржани во Лос Анџелес, бил официјален известувач.

Џим Торп бил и првиот претседател на НФЛ.

На ручек со третата жена, Торп доживеал инфаркт.

Според Асошиејтед Прес, Торп бил прогласен за најголем спортист на првата половина од XX век во 1950 година, а во 1999 година бил прогласен за трет спортист на векот.

Категорија:Американски атлетичари
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Родени во 1887 година
Арнолд Џексон

мини|Arnold Jackson
Бригадир-генерал **Арнолд Наџент Строуд Строуд-Џексон** (5 април 1891 - 13 ноември 1972) бил британски атлетичар, офицер и баристер. Џексон победил во трката на 1500m на Летните олимписки игри - 1912 одржани во Стокхолм. Таа трка се смета дека е една од најголемите на сите времиња. Во неа Џексон од кој не се очекувало многу ги победил фаворизираните тројца американски атлетичари со што го освоил златниот медал. САД останале без златото и покрај тоа што имале дури 7 натпреварувачи во финалето.

Арнолдд Џексон учествувал и имал големи заслуги во Првата светска војна, па станал најмладиот британски бригадир-генерал.

Арнолд Џексон бил вториот од осумте наградени со Орден за посебни заслуги.

Категорија:Британски атлетичари
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Заповедници на Редот на Британската Империја
Категорија:Родени во 1891 година
Категорија:Починати во 1972 година
Кандела

[мини|лево|250px|Луксметар за мерење на [осветлувањето (илуминација) во услови на работа.]]
**Кандела** (крат. **cd**, **кд**) е основна SI-единица за светлосна јачина. Една кандела е јачина на светлина што приближно ја дава една свеќа.

Точно дефинирана една кандела е светлината што ја дава извор со еднобојно зрачење со честота 540×1012 херци и што има јачина на зрачење во тој правец од  вати на стерадијан.

Категорија:Основни SI-единици
Категорија:Фотометрија
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Душан Милошевиќ

**Душан Милошевиќ** (роден на 1 јуни 1894 во Страгари, Кралство Србија - умрел на 19 мај 1967 во Белград, СФРЈ) — српски спортист и олимпиец.

Душан Милошевиќ и Драгутин Томашевиќ биле првите српски олимпијци на Летните олимписки игри - 1912 одржани во Стокхолм.

Милошевиќ бил сестран спортист и се натпреварувал во атлетика, пливање и фудбал, а тој бил и еден од основачите на ОФК Белград чијшто и игач бил.

На 20 мај 1912, тој победил во квалификационата трка на 100m во Кошутњак со време од 12 секунди со што обезбедил пласман на Олимписките игри истата година. Наредниот месец, на 23 јуни на Игрите во Стокхолм, Милошевиќ завршил како трет во својата квалификациска група со време од 11.6 секунди, но не обезбедил пласман во наредниот круг на натпреварување, поради тоа што само првите двајца натпреварувачи оделе понатаму. Но, и да обезбедел пласман во следниот круг, не би бил способен да се натпреварува, бидејќи имал болки во стомакот.

Душан Милошевиќ бил пренесен во болницата во Стокхолм каде по испитувањето е најден арсеник во неговото тело, што посочува на фактот дека бил труен. Во болницата, Милошевиќ престојувал неколку седмици, а бил посетен и од претседателот на Меѓународниот олимписки комитет Пјер де Кубертен со неговата ќерка. Шведската полиција започнала истрага за тоа како можел српскиот атлетичар да биде отруен, но тоа никогаш не се дознало.

По враќањето во Србија, Милошевќ се откажал од атлетиката и започнал да игра фудбал за ОФК Белград како одбранбен играч. За време на Првата светска војна, бил уапсен и затворен во камп во Унгарија.

Душан Милошевиќ умрел на 19 мај 1967 во Белград каде што и бил погребан.
## Наводи

Категорија:Српски атлетичари
Категорија:Српски фудбалери
Категорија:Родени во 1894 година
Категорија:Починати во 1967 година
Тевтонски витези

right|thumb|300px|Тевтонските витези
**Тевтонски витези** или **Тевтонски витешки ред** (латински: *Ordo domus Sanctæ Mariæ Theutonicorum Ierosolimitanorum*, "Ред во германскиот дом на света Марија од Ерусалим", германски: *Orden der Brüder vom Deutschen Haus St. Mariens in Jerusalem* или најчесто *Deutscher Orden*) — германски римокатолички христијански Ред формиран кон крајот на 12 век во Акра, Палестина, кој подоцна својата моќ ја пренесува на територијата на Прусија (Германија). Во средниот век биле христијански витешки ред и биле облечени во бели наметки со апликација на црн крст. Тоа денес е клирски ред сместен во Виена, Австрија.

Средновековниот ред на Тевтонците игра многу значајна улога на Блискиот Исток контролирајќи го пристанишниот град Акра. Откако христијанските сили на Блискиот Исток се поразени, Редот се преместува во Трансилванија 1211, за да и помогнат на Угарија во одбрана од Куманите. Протерани се во 1225 година, поради нивното наводно поставување под папскиот, а не под угарскиот суверенитет.

Врз основа на *Златната була од Римини*, големиот водач на Тевтонските витези Херман вон Салца и војводата Конрад I од Масовије заедно ги нападнале Старите Пруси во 1226, за да ги покрстат во крстоносниот поход на Прусите. Тогаш витезите биле обвинети за малверзации во полската управа и образување на независната Монашка држава на Тевтонски витези. Редот ја губи својата цел кога соседна Литванија го прифаќа христијанството. Сместен во Прусија, Редот почнува походи кон своите христијански соседи, царството Полска, Големото војводство Литванија и Република Новгород, откако целосно го асимилира Ливонијскиот ред. Благодареније на своите достигнувања, Редот постигнува голема градска економија, вработува голем број на европски трговци и станува морска сила на Балтичкото Море.

Полско-Литванската војска одлучно го поразува Редот и му ја намалува воената моќ во Битката кај Гринвалд (Таненберг) 1410. Редот постои сè до 1525. со абдицирањето на големиот водач Алберт Браденбуршки тој го прифаќа Лутеранство за да на крајот стане пруски војвода. Големите водачи со големите витешки имоти се во Германија и пошироко сè до 1980. кога Наполеон I Бонапарт наредил разобразување на Редот кој го губи и својот последен световен посед. Редот продолжува да постои со седиште во Хамбург за време на Првата светска војна, и денеска функционира и работи преку добротворни организации во средна Европа.

[center|thumb|700px|<center>[Мариенбуршки замок на Редот, Манастриски комплекс на Тевтонските Витези, денешен Малборк, Полска.]]

## Поврзано
* Тевтонски ред

## Надворешни врски
* Официјална та страна на редот на подрачјето на Чехословачка
* Официјална та страна на редот за Австрија
* Официјална та страна на редот за Германија
* Страна посветена на редот под покровителство на папскиот престол 

Категорија:Витешки редови
Едварт Даглас Хорсфол

мини|Едварт Даглас Хорсфол
**Едварт Даглас Хорсфол** (24 мај 1892 - 1 февруари 1974) бил британски веслач кој се натпреварувал на Летните олимписки игри - 1912 во Стокхолм, и Летните олимписки игри - 1920 во Антверпен.

Тој бил член на британскиот тим којшто во конкуренција на 8 веслачи освоил златен медал на игроите во Стокхолм во 1912, а на игрите во Антверпен во 1920, тој освоил сребрен медал во истата конкуренција.

Категорија:Британски веслачи
Категорија:Освојувачи на олимписки медали
Категорија:Родени во 1892 година
Категорија:Починати во 1974 година
Категорија:Офицери на Легијата на честа
Нетизен

**Нетизен** (кованица од зборовите internet и **citizen**) или **сајбер-граѓанин** е лице кое активно учествува во онлајн-заедниците. Нетизените го користат интернетот за да се вклучат во активности на широки општествени групи, како што се давање сопствени мислења и добивање на туѓи, обезбедување информации, поддржувајќи го интернетот како интелектуален и општествен ресурс и правејќи избор кај заедниците. Генерално, нетизен може да биде кој било корисник на неструктурираните интернет-форуми во светски рамки. Самиот збор нетизен беше смислен од Мајкл Хаубен

Нетизените се интернет корисници кои ги користат мрежите во нивниот дом, работно место или училиште (меѓу останатите). Нетизените се обидуваат да придонесат за употребата и развојот на интернетот. Нетизените, кои ја користат и знаат за мрежата на мрежи, вообичаено имаат одговорност која сами си ја наметнуваат за да обезбедат дека мрежата ќе се подобри во својот развој и охрабруваат слободен говор и отворен пристап.

Терминот неодамна најмногу се користеше во Кина и Кореја каде што има енергични движења на нетизени. Изборот на претседателот на Јужна Кореја - Ру Му-хјун во 2002 г., во голема мера им се припишува на јужнокорејските нетизени и нивната поддршка, а особено на онлајн-весникот ОумајЊуз.

## Наводи

Категорија:Семрежје
Драгутин Томашевиќ

**Драгутин Томашевиќ** (роден на 20 април 1890 во Бистрица - умрел во октомври 1915 во Рашанац) бил српски атлетичар и гимнастичар кој се натпреварувал на Летните олимписки игри - 1912 во Стокхолм.

Томашевиќ заврпил основно училиште во родниот град, а средно училиште во Петровац. Во 1905 година се преселил во Белград како продавач, а таму стална чкен на спортското друштво „Душан Силни“. На 27 мај 1912, Томашевиќ се натпреварувал во маратонот и победил во конкуренција на 40 натпреварувачи со време од 2 часа и 52 минути.

На 1 јули 1912 на главниот настап на Олимписките игри, Драгутин настапил во маратонот на кој биле регистрирани 62 од 92 натпреварувачи, но денес не постојат податоци за тоа дали ја завршил трката и за неговиот евентуален резултат. Според некои податоци завршил триесет и осми со време од 2h 57m и со 11.56 секунди зад победникот.

Во 1915, Драгутин Томашевиќ бил моблизиран за потребите на српската армија во Првата свтска војна. Истата година во месец октомври загинал во Рашанац, на 25 години.

Категорија:Српски атлетичари
Категорија:Српски гимнастичари
Категорија:Родени во 1890 година
Категорија:Починати во 1915 година
Георги Дукимов

**Георги Сотиров Дукимов** ( во , Серско, Егејскиот дел на Македонија —  во , Пиринскиот дел на Македонија) — еден од најистакнатите припадници на македонското национално движење и маченик за македонската национална кауза во комунистичка Бугарија.

## Животопис
Неговото семејство се населило во градот Неврокоп, каде што завршил средно училиште. Во 1947 година, тој бил осуден на осум години и шест месеци затвор за приклучување кон македонска група која се спротивставувала на комунистичкото решение на македонското прашање. Животот го поминал во градот Неврокоп и по бугарските затвори.

Тој и неговата група, позната како „Групата на Дукимов“, биле уапсени на 13 октомври 1947&nbsp;г. во Неврокопско, како што објавил весникот „*[[Пиринско Дело (весник)|Пиринско Дело]]*“. Иако постоеле активни групи кои му служеле на Ванчо Михајлов и агитирале на терен против македонската идеја, „Групата на Дукимов“ отворено ја поддржувала Македонија и себеси си се изјаснувале за Македонци. Ова етикетирање од страна на бугарската власт вопшто не било вистински приказ на состојбата на теренот и на активните групи кои работеле за македонските идеи и права.

Во неговата група, повеќето членови како и тој самиот имале потекло од Егејскиот дел на Македонија, па од таму тие агитирале за една засебна независна обединета Македонија во нејзините етнички граници, а со тоа не ја поддржувале идејата Пиринска Македонија да биде припоена кон Југославија, а да биде изоставен Егејскиот дел на Македонија.

Дукимов е еден од основачите на ОМО „Илинден“.

## Спомени и мисли
Напишал спомени под називот „Една идеја един живот“.

Ќе останат неговите искажувања:
 *„По убедување биди што сакаш,* 
 *на својот бог се моли ти,*
 *но никогаш немој да забраваш,*
 *дека син на Македонија си ти.“*

 „Кога кажувам дека сум Македонец, значи постојам, се останато е предавство или смрт! ... Вековните маки на македонскиот народ се коват не само во Софија, Атина и Белград, туку и во Европа. За нас бугарскиот шовинизам, којшто сака да ја заграби Македонија духовно и физички, е враг број еден!“

## Наводи


## Надворешни врски
* „ЕДНА ИДЕЈА ЕДИН ЖИВОТ“ 
*Славата, митот и крвта на ВМРО (21)
*„Една идеја един живот“ (2)
*

Категорија:Македонски борци
Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Луѓе од Горно Броди
Категорија:Македонски активисти
Браунијанизам

**Браунијанизам** е учење на шкотскиот лекар Џон Браун (1735 - 1788) според кое живите суштества се разликуваат од неживите работи по тоа што имаат способност за надразнување, односно со надворешни дејства да бидат поттикнувани на активност. Било објавено во 1780 во неговата публикација *Elementa Medicinae*. Според оваа теорија, се заклучувало оти причината за болеста е отсуството на надразливост на организмот или претерано големата надразливост.

Категорија:Алтернативна медицина
Црн Вир

**Црн Вир** е ледничко езеро и едно од 27-те на Шар Планина.

Езерото се наоѓа веднаш под врвот Езерска Чука (2.350 m надморска висина). Долго е околу 35 m, а широко е околу 30 m.
Црн врв спаѓа во категоријата на постојани езера и во периодот преку летото не пресушува. Карктеристично за ова езеро е тоа што во текот на летото водата се загрева и е доста пријатно за капење.

## Поврзано
* Шарпланински езера

## Наводи

Категорија:Шарпланински езера
Шарпланински куп

**Шарпланински куп** е спортска скијачка манифестација која се одржува секоја година на ски центарот Попова Шапка на Шар Планина.

## Историја
Првиот Шарпланински куп е одржан во 1947 и со тоа е најстар меѓународен скијачки натпревар на Балканскиот регион. Во 1954 станува дел од FIS B натпреварите, додека од 1969 до 1986 е натпревар за Европски Куп во скијање. Поради губењето на статусот во 1986 година, во 1999 повторно се кандидита натпревар за Европски Куп.

## Патеки
Слаломот се вози на патеката Езерино и  е долга 685 метри со височинска разлика од 198 м, додека патеката за велеслалом Орлова е долга 1.140 метри со височинска разлика од 390 метри.

## Победници

## Управа
### Извршен одбор
Извршниот одбор брои 17 члена од кои:
* Жарко Трпкоски, вд. претседател
* Будимир Апостолски, ген. секретар
* Зоран Теофиловски, претседател на Алпски Комитет

### Иницијативен одбор
Овој одбор постои за повторнo да се реактивира купот, и за да го врати стариот сјај. Има 10 члена.

## Награди
Сите првоосвоени три места добиваат парична награда, а додека на првоосвоеното место му се доделува и куче Шарпланинец, како симбол на планината и маскота на купот. Покровител на купот е Претседателот на Република Македонија.
## Наводи

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место на Шарпланинскиот куп 

Категорија:Спорт
Категорија:Шар Планина
Антоан Де Ламот-Кадијак

мини|Биста од Антоан Ломе де Ламот-Кадилак
**Антоан Де Ламот-Кадијак** (; роден **Антоан Ломе** (**)  - ) — француски истражувач, офицер и колонијален управник во Нова Франција. Бил основач на Детроит, Мичиген и управник на Луизијана од 1710 до 1716 г.

Ламот-Кадијак го основал Детроит во 1701.

Категорија:Француски истражувачи
Категорија:Француски морепловци
Категорија:Детроит
Категорија:Основачи на градови
Категорија:Луѓе од Нова Франција
Детроит-Виндзор

thumb|right|200px|Виндзор, Онтариоright|thumb|right|200px|Детроит, Мичиген

**Детроит-Видндзор** — меѓународна урбана зона концентрирана помеѓу американскиот град Детроит во Мичиген, САД и Виндзор во Онтарио, Канада. Таа е втора по големина метрополитанска зона во Северна Америка, веднаш по метрополитанската зона Златна Потковица-Западен Њујорк која е на исток од неа.

## Поврзано
* Детроит 
* Виндзор (Онтарио)
* Метро Детроит

## Извори

Категорија:Метро Детроит
Категорија:Поделени региони
Категорија:Детроит
Категорија:Виндзор (Онтарио)
А2 телевизија

**А2 телевизија** или само **А2** — поранешна македонска телевизија која започнала со работа на 1 јули 2008 година.
Оваа телевизија успешно котираше на македонскиот медумски пазар со до затворањето на сестринската А1. 
А2 телевизија успешно се ребрендираше кон крајот на 2009 година, со што се претстави ново лого и визуелен идентитет.

А2 телевизија емитувала голем број на забавни, политички и информативни емисии. Исто така емитувала и добро познати серии. 

На 13 јуни 2012 и А2 згаснала, затоа што била затворена од Советот на радио дифузија (СРД) поради непочитување на програмски формат.
По затворањето на А2, вестите од проектот 19 се емитувале на порталот Либертас секој ден во 19:00 часот.

Категорија:Поранешни телевизиски канали во Македонија
Категорија:Телевизии во Скопје
Категорија:Појавено во 2008 година во Македонија
Категорија:Престаноци во 2011 година во Македонија
Категорија:Македонски медиуми
Категорија:Телевизиски канали во Македонија
Вејн (округ во Мичиген)

thumb|250px|Вејн Округ во Мичиген
**Вејн** () е округ во американската држава Мичиген. Овој округ според статистиките во 2000 година, има 1&nbsp;985&nbsp;101 жител, што го прави најголем округ во Мичиген, и 13-ти округ по број на жители во САД. Окружен центар е Детроит, Мичиген, најголемиот град во Мичиген по број на жители.

## Наводи


Категорија:Метро Детроит
Категорија:Окрузи во Мичиген
Категорија:Населени места основани во 1815 година
Измислен лик

**Измислен лик** е некој човек, некоја личност, идентитет или битие кое постоење произлегува од некоја измислена работа или изведба.
Луд по тебе

**Луд по тебе** е американски ситком емитуван на NBC‏‎ телевизија од 23 септември 1992 до 24 мај 1999, комплетирајќи 7 сезони и 164 епизоди. Во главните улоги настапуваат Пол Рајзер (Пол Бакмен) и Хелен Хант (Џејми Стемпл Бакмен), штотуку венчана двојка која живее во Њујорк.

Серијата го следи секојдневниот живот на парот, сите нивни мали и големи проблеми и караници. Хуморот и дијалогот можат да се споредат со *[[Сајнфелд]]*, исто серија емитувана на NBC, која на хумористичен начин го покажува животот на триесетгодишните луѓе во Њујорк.

Хелен Хант и Пол Рајзер добија по 1 милион долари за последната сезона, но гледаноста се намали. Серијата доби неколку награди, меѓу кои Златен Глобус, како и пет Еми номинации за најдобра хумористична серија. Хелен Хант доби Еми награда за најдобра глумица во хумористична серија четири пати по ред (1996 – 1999)

Насловната песна  "Final Frontier" („Последна граница“) е компонирана од Рајзер и Дон Вас, а оригинално испеана од Ендру Голд.

## Улоги
* Пол Рајзер (Пол Бакмен)
* Хелен Хант (Џејми Стемпл Бакмен)
* Ен Ремзи (Лиса Стемпл)
* Лејла Кензл (Фран Деваноу)
* Ричард Кајнд (Д-р Марк Деваноу)
* Џон Пенков (Ајра Бакмен)
* Кучето Мауи (Муреј)
* Синтија Херис (Силвија Бакмен)
* Луис Зорих (Барт Бакмен)
* Робин Бартлет (Деби Бакмен)
* Томи Хинкли (Џеј Селби)
* Картер и Медисон Гејл (Бебето Мабел)

## Надворешни врски
* Официјална страна 
* „Луд по тебе“ на страната faqs.org

Категорија:Телевизиски серии со почеток во 1992 година
Управувач

Во треоријата на управувањето, **управувач** (или управувачки систем) — уред кој ја набљудува и влијае врз работата на даден динамички систем. Условите кои треба да се исполнат најчесто се дадени како излезни вредности, а тоа се извршува со прилагодување на некои влезни вредности. На пример, системот за одржување на температура се состои од моменталната температура(која е влезна вредност) топломер (кој заедно со ситемот за пуштање и запирање на ладењето/греењето делува како управувач) и посакувана температура(излезна вредност а воедно и услов кој му се задава на управувачот).

Во овој случај топломерот е управувач и ги управува активностите на грејачот. Грејачот го претставува управуваниот систем. А моменталната температура во воздухот која влезна вредност во управувачот е воедно и повратна врска. И на крај куќата е средината во која системот работи.

Примери за управувачи и управување се наоѓаат бескрајно многу во секојдневниот живот поради што доаѓа и нивната голема примена.

## Видови на контрола

Во Теоријата на Управување постојат два видови на управување и тоа управување без повратна врска и управување со повратна врска. Влезот при повратната врска е величината што сакаме да ја контролираме односно контролираната величина се враќа повторно како влез во управувачот.

Проблемите при управувањето без повратна врска се што мора прецизно да се предвиди секое пореметување на системот бидејќи не добиваме повратна информација дали сме ја достигнале саканата величина. За разлика од него управувањето со повратна врска добива информации за состојбата на управуваната величина но речиси никогаш на прво не ја достигнува саканата величина па мора да се вршат уште неколку нагодувања што го прави ова управување многу побавно.

Многу често се употребуваат двата видови на контрола во некој процес во зависност од потребата.

## Видови на управувачи

Модерните управувачки системи најчесто се засноваат на компјутерско засновани управувачи.

Од управувачите со повратна врска најпрост вид на управувач е управувачот со вклучување и исклучување(on/off управувач). Овој управувач добива инфомрација за посакуваната величина и доколку е под одредената вреност тој се вклучува(on) а доколку е над одредената вредност се исклучува(off).

Друг прост управувач е пропорционалниот управувач. Овие управувачи се засноваат врз грешката на управуваната величина. Доколку грешката е поголема тие вршат поголемо управување и поголеми промени врз влезната величина, доколку грешката е помала тие вршат помало управување и помали промени врз влезната величина. Грешката е дефинирана како разлика помеѓу моменталната вредност и саканата вредност. Математичката р-ка на овој тип на управувачи е:

c(t) = Kc * e(t) + cs

каде што e(t) е грешката на системот, Kc е засилувањето на управувачот а cs е почетната вредност на системот.

Покрај пропорционален управувач имаме и интегрален управувач и диференцијален управувач. Имаме и комбинирани управувачи кои користат неколку од овие својства. Најпознат е управувачот кој ги користи сите три својства а тоа е ПИД управувач.

Категорија:Автоматика
Далас

thumb|220px|Далас, Тексас

**Далас** () е град во американската држава Тексас. Основан е во 1841 година. Овој град според статистиките во 2007 година, има 1&nbsp;232&nbsp;940 жители, то го прави трет град во Тексас, и деветти град по број на жители во САД.

## Збратимени градови
Збратимени градови со Далас се:

* Брно, Чешка
* Дижон, Франција
* Монтереј, Мексико
* Рига, Латвија
*  Кардиф, Велика Британија
*24px|Знаме Киркук, Ирак
* Саратов, Русија
*24px Тајпеј, Тајван
* Сендај, Јапонија
* Тијенчин, Кина
* Хајдерабад, Индија

## Наводи


Категорија:Градови во Тексас
Категорија:Далас (округ во Тексас)
Категорија:Населени места основани во 1841 година