Селинунте

**Селинунте** бил древен сицелиотски град сместен на југозападниот брег на Сицилија, во денешната провинција Трапани, тоа е најголемиот археолошки парк во Европа. Урнатините на градот се наоѓаат на територијата на општината Кастелветрано, во близина на устието на Белице.

Во археолошкиот локалитет, на акрополата има некои храмови заедно со други споредни градби, додека други храмови се наоѓаат на блискиот рид. Скулптурите пронајдени во ископувањата на Селинунте главно се наоѓаат во Националниот археолошки музеј во Палермо. Најпознатото дело е исклучок, Ефебо ди Селинунте, кое сега е изложено во граѓанскиот музеј Кастелветрано.

## Историја
[мини|[целеров лист. Во основата глава на пантер  Селинос SNGANS 666]]
Селинунте, наречено *Селинус* од Грците, го добило своето име од σέλινον (*sélinon*), целерот што сè уште расте таму диво, што станало симбол и на градската кованица. Градот имал краток век (околу 240 години). Во овој период неговото население пораснало на 100.000. Состојбата во која се нашол градот денес не се должи само на неговото уништување од Картагинците, туку и на земјотресите,неговото вековното запоставување и големите грабежи.

Селинунте, под-основа на Мегара Хиблеа, е основана во 650 п.н.е. C. (Диодор Сицилиски) долж брегот на Средоземното Море, помеѓу двете долини Белице и Модионе, на место кое не било засегнато од претходните домородни населби. Селинунте е основан  во 570 г.  Хераклеја Миноа на устието на нејзината крајна јужна граница, реката Платани. Брзо го достигнал својот максимален сјај во 6 и 5 век п.н.е. Неговото богатство се должи можеби на доминацијата што ја имал на огромна територија. Селинунте е најзападната грчка колонија во Сицилија, во директен контакт со областа окупирана од Картагинците.Целата нејзина историја е условена од оваа гранична положба, сè до решавањето на проблемот со римското освојување на Сицилија.
мини|Реконструкција на акрополата и нејзините храмови
Најпрво биле во добри односи со Картагинците, по нивниот пораз во Битката кај Имера (480 п.н.е. В.), Селинунте склучиле сојуз со Сиракуза, на која и останале верни.

Политика на територијално проширување кон Сегеста предизвикала неколку војни: првиот судир се случил во 580 п.н.е. C. од која победник излегла Сегеста. Во 415 п.н.е. Сегеста побарала од Атина помош за да интервенира против  Селинунте поддржано од Сиракуза. Атињаните го зеле барањето на Сегеста како изговор да преземат голема експедиција во Сицилија со најпрво напад на Сиракуза, сојузник со Селинунте. Од Битката кај Сиракуза, Атина била катастрофално поразена. Сегеста, ослабена од атинскиот пораз, загрозена од Селинунте, потоа побарала помош од Картагина: во 409 п.н.е. Картагинците, дошле во Сицилија со војска од 5.800 луѓе под команда на генералот Ханибал Магоне (син на Гисконе ), го опколиле градот и по само девет дена опсада, пред да им стигне помошта од Сиракуза и Агриџенто, Селинунте бил  уништен и жителите на Селинунте биле 16.000  убиени, 5.000 поробени, 2.600 успеале да побегнат во Агриџенто.

Повторно населен од луѓето кои избегале и со други популации на луѓе што таму ги водел Хермократ, кој избегал од Сиракуза, Селинунте бил обновен (вклучувајќи ги и ѕидовите) само во областа  на акрополата, со што неколку години станал штаб на Хермократ од кој неговата војна акции против пуничките градови. По неговата смрт, Селинунте дефинитивно ја изгубил својата политичка важност; била повторно окупирана од Картагинците - окупација која епотврдена, во сите следни грчко-картагински договори - потоа од Пир (276 п.н.е. В.), . До дефинитивната евакуација на нејзиното население од страна на Картагинците во Лилибеум за време на Првата пунска војна (250 п.н.е.). В.), и апсорпцијата на нејзината територија во римските домени.

Селинунте никогаш не била повторна населена: пресушените устиа на реките ја направиле областа нездрава, со што ги одвраќале новите населби. Всушност, познато е дека Селинунте веќе бил ненаселен кон крајот на 1 век п.н.е. C. (Страбон). Последователно, градот бил само повремено погоден од населби, кои биле многу скромни (на пр. во раниот среден век тој станал дом на пустиници и верски заедници). Конечно, голем удар бил нанесен од многу силен земјотрес кој, во византиската ера (VI-IX век), ги направил неговите објекти само купишта урнатини. Последниот залуден обид да се оживее е направен во арапската ера (IX-XI век) - хроничарот ел-Идриси го нарекува „ *Рахл-ал-Аснам* “ што е „село на столбови“ - по што подоцна дури и сеќавањето на Селинунте се изгубило.

Реидентификуван дури во 16 век, од теологот и археолог Томазо Фазело, религиозен од Редот на проповедниците. Документаторот внимателно ги препрочитал текстовите на Херодот, Диодор Сикулус, Евсевиј, Тукидид, Емпедокле, Диоген Лаертиј, Страбон, Павзанија, Птоломеј, Плиниј. По првичното извидување во Мазара дел Вало извршено за Великиот пост од 1549 година, тој дополнително ги продлабочил своите студии за книгите на Диодор и делата на Ханибал Магоне. Во октомври 1551 година, преку описот на топографските детали, тој уникатно ги идентификувал урнатините на Селинунте со земјата Липулци, разликувајќи ги од архитектурата на Мазара и од непосредните населени центри на областа во радиус од десет милји.

Во 1779 година, и покрај декретот на кралот Фердинанд III од Сицилија со кој се забранува демонтирање на нејзините урнатини (кои ги користеле жителите на областа како каменолом за камен), пустошењето продолжило сè додека италијанската влада не поставила постојан притвор таму. Првите истражувања и ископувања биле извршени во 1809 година од страна на Британците. Во 1823 година, двајца англиски архитекти, Семјуел Ангел и Вилијам Харис, почнале да вршат ископи во Селинунте за време на нивната обиколка на Сицилија и наишле на неколку фрагменти од метопите од архаичниот храм кој сега се нарекува „ Храмот В “. Иако властите на Бурбон се обиделе да ги спречат, тие продолжиле со својата работа и се обиделе да ги испратат своите наоди во Англија за Британскиот музеј. Во сенката на активностите на лордот Елгин, експедициите на Ангел и Харис биле блокирани и пренасочени во Палермо, каде што оттогаш се чуваат во Археолошкиот музеј.

### Населението на Селинунте
Селинунте го нарекува Диодор (XIII, 44) богат и населен град. Тоа го потврдуваат проширувањето на неговото населено подрачје, пространоста на нејзините некрополи, а исто така и некои епиграфи. Бројката од 23.600 луѓе што ни се предадени во врска со уништувањето на Селинунте не изгледа фантастична бројка, но сепак го поставува проблемот на  вистинско разбирање на таа бројка. Не е јасно што се подразбира под 23.600 лица, односно дали биле само машки граѓани или таа бројка се однесувала на целото население. Се вели дека Хермократ, неколку месеци по уништувањето на Селинунте, составил војска од 6.000 луѓе - иако можел да ја зголеми со други бегалци - кога преживеаните бегалци биле само 2.600. За жал, границата на античките извори ја дава токму тоа што  генерално го зборувале  граѓаните, а не за население. Како и непочитување на односот меѓу земјоделската територија и градското подрачје, однос кој исто така се менува од област во област и од една до друга ера. Иако може да биде веројатно дека под бројката од 23.600 „возрасни машки граѓани“ треба да се разбере, секоја проценка на реалната нумеричка конзистентност на населението на антички грчки град може да се заснова само на претпоставки и на груби проценки.
мини|Топографија на Селинунте<br /><br /><br /><br /> (од R. Koldewey, 1899)

## Монети
Тој е меѓу првите градови на Сицилија кои ковале монети, датирани околу 550-530 п.н.е. В., приближно во истиот период како Химера . Во првите монети, Селинунте, како Химера, ја користи техниката на квадрат, карактеристична техника на архаичното грчко ковање. На аверсот е претставен листот целер,  на задната страна е инкузниот квадрат.

Ковањето монети ќе претрпи прекин во 480 г. В., што се совпаѓа со поразот на Картагинците, поддржани од нив, во Битката кај Имера. Ковањето на пари продолжило околу 461 година со иста монетарна основа како Сиракуза, т.е. тетрадрахма тешка 17,40 г. Како типови на новата монета ќе ја прифати квадригата со Аполон и Артемида на аверсот, персонификација на реката Селин во чинот на принесување жртва на задната страна.

## Топографија
Топографијата на градот е прилично артикулирана. Градот е на морскиот брег, помеѓу две реки (Модионе-Селино на запад и Котон на исток), поставени на два рида споени со истмус: јужниот дел на градот ја сместува акрополата (се одликува со два главни патишта и бројни храмови: A, B, C, D, O); на север се наоѓа населената област (од Хиподамова шема) современа со акрополата и две некрополи (во месноста Галера-Баљацо и Мануца). Други важни остатоци кои се наоѓаат се на страните на градот на височините зад реките. На исток има останато три храмови (E, F, G) и некропола (локалитет Буфа) сместена северно од сегашното село Маринела. На запад се наоѓаат  најстарите населби на Селинунте а тоа се: светилиштето Малофорос и архаичната некропола (во месноста Пипио, Маникалунга, Тимпоне Нерон). Двете пристаништа што ги имал градот се наоѓаат на устието на реките.

## Археолошкиот парк
мини|Поглед на акрополата Селинунте од источниот рид
Археолошкиот парк Селинунте е основан од Сицилијанскиот регион во 2013 година. Има површина од приближно 270 хектари  и може да се подели на следните области:

* Ридот Гагера (на запад, со светилиштето на Малофорос)
* Акропол (центар, со храмови и утврдувања)
* Ридот Мануца (на север, со античката населба)
* Источниот рид (Исток, со други храмови)
* Некропола.

За влез во паркот постојат два влеза. Еден од источната страна од селото Маринела ди Селинунте (источен рид) и еден од западната страна од селото Трисина ди Селинунте (светилиштето на Малофорос).

### Акрополата
лево|мини| Акропол Селинунте: урнатините на храмовите О и А во преден план и редот колони на храмот В во позадина
Акропол е варовничка висорамнина која на југ се надвиснува над морето, додека на север се стеснува на 140 м. Населбата, со приближно трапезоидна форма, била проширена кон север кон крајот на 6 век п.н.е. В. Застрашувачки скалест ѕид (висок околу 11 к), кој еопкружен со ѕидови - обновени и модифицирани неколку пати - формирани со завеси во квадратни блокови полнети со камења ( *emplècton* ) и обележани со 5 кули и 4 порти. На север, акрополата има утврдувања (види подолу) со контра ѕидови и кули, кои се податоци за почетокот на IV век п.н.е. в.

На влезот во акрополата се наоѓа таканаречената Кула Полукс која била изградена во 16 век против корсарите, на остатоци од античка кула или светилник.
мини|Патот до Акропол
Урбаниот распоред е поделен на области со два главни патишта (ширина 9 м) кои се вкрстуваат под прав агол (север-југ долг 425 м исток-запад долг 338 м), вкрстени за возврат - на секои 32 m - од други помали улици (широчина 5м). Овој урбан аранжман - кој го репродуцирал постариот - сепак датира од 4 век п.н.е. Ц., односно до Пуник Селинунте.

Првите години на колонијата, од друга страна, може да се припишат на различни области и мали светилишта подигнати на акрополата, заменети околу педесет години подоцна со поголеми и поиздржливи храмови. Првиот од нив се чини дека бил таканаречениот мегарон во близина на храмовите Б и В.

Локацијата на агората останува за жал сè уште неизвесна (што наместо тоа, други научници претпоставуваат дека се наоѓала на север во областа на градот).

Пронајден е пунски жртвен простор пред храмот О - по освојувањето во 409 п.н.е. В. – истиот се одликува со околина која е  изградена од суви камени ѕидови, во кои се пронајдени вазни со пепел и амфори во облик на торпедо од картагински тип.

На ридот на акрополата се пронајдени остатоци од бројни храмови од дорски ред.
лево|мини| План на храмот А (од Колдјуи, 1899)
мини|Храмот А : мозаик со симболот на Танит

* Потоа следува храмот Д, кој датира од 540 година п.н.е. C. а се соочува со својот западен фронт директно на патот север-југ. Има перистил (должина 56м; ширина 24 м) од 6 x 13 столбови (висина 7,51 м). Се одликува со пронаос во антис, издолжена клетка склучена *со адитон*  Тој е понапреден од храмот C (колумните се малку наклонети, потенки и со *занес* ; предворието е заменето со дистилирана пронаос во антис), но сепак покажува несигурност во мерењата меѓу столбовите и во дијаметрите на столбовите. како и во бројот на жлебовите. Како храмот В, тој покажува многу кружни или квадратни шуплини во подот на перистилот и ќелијата чија функција е непозната. Храмот Д ѝ бил посветен на Атина (како што сведочи посветениот натпис IG XIV, 269), наместо на Афродита. Големиот надворешен олтар, кој не е усогласен со храмот, но поставен косо во близина на неговиот југозападен агол, сугерира дека сегашниот Храм Д го зазема местото на претходниот храм.

34 метри источно од храмот А се остатоците од монументалниот влез во областа: тоа е пропилеум со план во форма на Т, кој се состои од напредно правоаголно тело (13 x 5,60 м) со перистил од 5 x 12 столбови, и во друг дел кој исто е правоаголен (6,78 x 7,25 м).

* По патот исток-запад, влегувате во втората сакрална област, која се наоѓа северно од претходниот. Пред да стигнете до Храмот В, јужно од него, има сацелум ( *Мегарон* ) (должина 17,65 м; ширина 5,50 м), кој датира од 580-570 п.н.е. Имајќи ја архаичната структура на *мегаронот*, можеби наменета да ги зачува приносите на верниците. Без пронаос, нејзиниот влез на исток води директно во ќелијата (во чиј центар има две основи за дрвените столбови што го потпираат покривот), оградени на дното со квадрат *адитон*, до третата средина. Капелата можеби била посветена на Деметра Тесмофорос (Коарели-Торели).

лево|мини| План на храмот Б (горе лево) со квадратен олтар (од Колдевеј, 1899 година)

* Од него десно е храмот Б, од хеленистичкиот период, мал (должина 8,40 м; ширина 4,60 м) и во лоша состојба. Се состоела од 4-колона простилна едикула до која се пристапувало преку скалила од 9 скалила, со пронаос и ќелија. Во 1824 година сè уште имало јасни траги од полихромните малтери. Веројатно изградена околу 250 п.н.е. Ц., непосредно пред Дефинитивно да се евакуира Селинунте, го претставува единствениот верски објект што сведочи за скромното повторно раѓање на градот по неговото уништување. Нејзината дестинација останува нејасна: во минатото се верувало дека е (храмско седиште на херојски култ) на Емпедокле, рекултиватор на мочуриштата Селинунте, хипотеза која повеќе не е одржлива за хронологијата на градбата; денес повеќе мислиме на силно хеленизиран пунски култ, како оние на Деметра или Асклепиј-Ешмун.

мини|Храмот В
лево|мини| План на храмот В

* Храмот В е најстариот во оваа област, кој датира од 550 година п.н.е. В. Во 1925 -27 година бројни колони биле повторно составени и подигнати на N страна (поточно 14 колони од 17) со дел од таблата. Има перистил (должина 63,70 м; ширина 24м) од 6 x 17 столбови (висина 8,62 м). На исток се одликува со влезот на кој му претходи скалила од 8 скалила*, предворие со втор ред колони, потоа пронаосот, ќелијата и адитонот* во тесна и долга целина (архаичен карактер); во суштина има ист план како Храмот F на источниот рид. Тоа покажува во различни елементи одредено неискуство и напор да се достигне техничкото совршенство на дорскиот храм: на пример, столбовите се сквотови и масивни, некои од нив се сè уште монолитни, ентазата недостасува, има варијации во бројот на жлебовите, осцилации во мерењата на меѓуколоните, аголните столбови имаат поголем пречник од другите и сл. Во храмот се пронајдени делови од: од декорацијата на рамката, некои фрагменти од полихромна теракота (црвена, кафена, виолетова). Од декорацијата на педиментот џиновски глинест *горгонеион* (висина 2,50 м); од фасадата три метопи претставуваат: Персеј, во присуство на Атина, во чинот на обезглавување на Горгон, кој го држи Пегаз за себе; Херакле, откако ги заробил Церкопите (крадците на џуџињата), ги носи врзани до столб наопаку, квадригата на Аполон гледана од напред (богот бил опкружен со фигурите на Елио и Селена: кои се нецелосни), кои се сите во Археолошкиот музеј во Палермо. Храмот В – кој веројатно имал и архивска функција. Всушност таму биле пронајдени стотици печати – кои биле посветени на Аполон (наод на натписот IG XIV, 269), наместо на Херакле (Гвидо).

Источно од храмот В се наоѓа неговиот голем правоаголен олтар (должина 20,40 м; ширина 8 м) од кој останале темелите и неколку скалила, а потоа и областа на хеленистичката агора, веднаш зад остатоците од куќите, терасата е ограничена со дорски трем (должина 57 м; ширина 2,80 м) кој гледа на импозантен дел од потпорниот ѕид на акрополата.
лево|мини| План на храмот Д (од Колдјуи, 1899)

* Потоа следува храмот Д, кој датира од 540 година п.н.е. C. а се соочува со својот западен фронт директно на патот север-југ. Има перистил (должина 56 м; ширина 24 м) од 6 x 13 столбови (висина 7,51 м). Се одликува со пронаос во антис, издолжена клетка склучена *со адитон* Тој е понапреден од храмот C (колумните се малку наклонети, потенки и со *занес*; предворието е заменето со дистилирана пронаос во антис), но сепак покажува несигурност во мерењата меѓу столбовите и во дијаметрите на столбовите. како и во бројот на жлебовите. Како храмот В, тој покажува многу кружни или квадратни шуплини во подот на перистилот и ќелијата чија функција е непозната. Храмот Д ѝ бил посветен на Атина (како што сведочи посветениот натпис IG XIV, 269), наместо на Афродита. Големиот надворешен олтар, кој не е усогласен со храмот, но поставен косо во близина на неговиот југозападен агол, сугерира дека сегашниот Храм Д го зазема местото на претходниот.

мини|Европа на бикот: метопа од храмот Y

* На исток од храмот Д се наоѓа основата на мал архаичен храм, Храмот Y, познат и како „Храмот на малите метопи“, на кој му претходи квадратен олтар. Метопите пронајдени таму (висина 84 см), податок од 570 г. п.н.е. В., претставуваат: сфинга во свиткан профил, делфиската тријада (Латона, Артемида, Аполон) во цврста фронтална шема, киднапирање на Европа над морето; две други метопи кои се податок околу 560 п.н.е. В., повторно употребена во Хермократските утврдувања, ја прикажуваат квадригата на Деметра и Коре (или Елио и Селена? Аполон?), и Елевзинска церемонија со Деметра, Коре и Хекате со класје (Моар?), сите се зачувани во Археолошкиот музеј во Палермо.

Околу храмовите В и Д се урнатините на византиско село од 5 век од нашата ера. В., изградена со рециклиран материјал. Фактот дека некои куќи биле затрупани од уривањето на столбовите на храмот В покажува дека земјотресот што довел до уривање на храмовите на Селинунте мора да се случил во раниот среден век.

На север, акрополата има две области на градот (едниот на запад, а другиот на исток од големиот пат север-југ), обновен од Хермократ по 409 п.н.е. Куќите се скромни, изградени со рециклирани материјали.Некои од нив покажуваат врежани крстови,знак дека биле користени, знак дека биле користени како христијански објекти или од христијани.

На север, пред да се стигне до градот, се наоѓаат грандиозните утврдувања за одбрана на акрополата. Тие се артикулирани како долга галерија (првично покриена), паралелна со делот на северните ѕидови, со бројни затворени заоблени премини, проследени со длабок одбранбен ров кој го поминува мал мост и со три полукружни кули на запад, север и исток. Свртувајќи се надвор од северната кула – со артилериско складиште во основата – се влегува во праволинискиот ров исток-запад кои има премини во двата ѕида. Утврдувањата, кои се припишуваат само во мала мера на античкиот град, во суштина се однесуваат на реконструкциите на Хермократ и на последователните интервенции (IV-III век п.н.е.). В.). Всушност, архитектонските елементи биле повторно искористени, што покажува дека некои од храмовите биле веќе урнати во 409 п.н.е. в.

### Ридот Мануца
Северно од акрополата, на ридот Мануца, современиот пат (пат 6) ја следи границата на приближно трапезоидна област во која се претпоставува дека мора да се наоѓала и агората. Целата област била окупирана од изградената површина на Хиподамова шема - препознаена од воздушни фотографии - малку раздвоена од оската на акрополата, но со издолжени блокови со димензии 190 x 32 м, ригорозно ориентирани север-југ, што првично било опкружен со одбранбен ѕид. На просторот сè уште не се извршени систематски ископувања, туку само есеи кои потврдуваат дека местото било населено уште од основањето на Селинунте (VII век п.н.е.). В.), и дека затоа не станува збор за наредна фаза на проширување на градот. По уништувањето на Селинунте, оваа област на градот никогаш не била повторно населена, бегалците кои се вратиле по Хермократ се населиле само на акрополата, бидејќи таа била полесно одбранлива.

На ридот Мануца во 1985 година е пронајдена зграда од туф, веројатно јавна зграда која датира од 5 век п.н.е.

Конечно, на север, надвор од градот, има две некрополи,онаа на Мануца и постарата (VII-VI век п.н.е.). В.) во месноста Галера-Баљацо.
лево|мини| Источниот рид Селинунте

### Источниот рид
На источниот рид има три храма кои, иако се распоредени по истата оска север-југ, сепак се чини дека немале ниту еден свет заграден ( *temenos* ), како што е прикажано со постојниот ѕид за поделба помеѓу Храмот Е и Храмот Ф. Светиот комплекс има многу силни аналогии со западните падини на кариската акропола Мегара Нисеа. Татковината на Селинунте, скапоцен елемент, можеби незаменлив, за правилен дискурс за припишувањето на култовите што се практикуваат во различните храмови.
[мини| Храмот Е, наречен и Храмот на [Хера.]]
мини|Храмот Е (Храмот на Хера) - Поглед на неговата внатрешност
лево|мини| Остатоци од антички штуко на столбовите на храмот Е

* Храмот Е, најновиот од трите, датира од 460-450 п.н.е. C. и има план многу сличен на оној на храмовите А и О на Акропол. Неговиот сегашен изглед се должи на анастилозата (рекомпонирање и повторно издигнување на некои од нејзините столбови) извршена помеѓу 1956 и 1959 година. Има перистил (должина 67,82 м; ширина 25,33 м) од 6 x 15 столбови (висина 10,19 м) со бројни сочувани траги од оригиналниот штуко што ги покривал. Тоа е храм кој се одликува со различни скали кои одредуваат систем на последователни издигнувања. Првиот од 10-те скалила водел до влезот од источната страна, по пронаосот во антис уште еден од 6 чекори воделе до клетката и конечно, последниот *од 6 чекори овозможувал пристап – на задниот дел од ќелијата – до адитонот*   одвоен од него*,* стоел опистодомот во антис. Дорскиот фриз на врвот на ѕидовите на ќелијата бил составен од фигуративни метопи, чии ликови го имале телото во локален песочник, додека главата и голите делови од женските тела биле во паријански мермер; зачувани се четири цели метопи кои прикажуваат (во тежок стил): Херакле ја убива Амазонската Антиопа; свадбата на Зевс со Хера; Актеон бил растргнат од кучињата на Артемида; Атина го убива џинот Енцелад; исто така петти нецелосен: Аполон и Дафне (?); сите се сочувани во Археолошкиот музеј во Палермо. Неодамнешните истражувања направени околу и под храмот Е открилњ дека му претходеле две други свети градби, од кои едната била уништена од пожар во 510 п.н.е. В. Храмот Е бил посветен на Хера, како што сведочи натписот  (IG XIV, 271); наместо тоа, некои научници (Коарели-Торели), врз основа на споредби, заклучуваат дека тој сигурно бил  храм на Афродита.

мини|Источен рид: Храмот F во преден план и реконструираниот храм Е во позадина
лево|мини| План на храмот Ф

* Храмот F, најстариот, но и најмалиот од трите, бил изграден помеѓу 550 и 540 п.н.е. C. на моделот на храмот C. Меѓу храмовите е оној кој претрпел најмногу грабежи. Има перистил (должина 61,83 m; ширина 24,43 метри) од 6 x 14 столбови (висина 9,11 m) се одликува со ѕидарски затворачи (висина 4,70 m) помеѓу меѓуколоните, со лажно обоени врати составени од пиластри и надвратници, додека вистинскиот влез беше на исток. Причината за оваа подготовка, која е навистина невообичаена за грчки храм, не е позната. Се смета дека тоа е сугерирано од потребата да се заштитат заветните дарови, или да ги спречи профаните да гледаат одредени обреди (дионизиски мистерии?) кои се извршувале во него. Внатрешноста се одликува со предворие ограничено со втор ред на столбови, со пронаос, ќелија и *адитон* поврзани во тесна и долга целина (архаичен карактер). Од источната фасада се наоѓаат две доцноархаични метопи (датирани во 500 г. п.н.е. В.) пронајдени за време на ископувањата во 1823 година, кои ги претставуваат Атина и Дионис во чинот на борба два џина до смрт, сега зачувани во Регионалниот археолошки музеј во Палермо . Храмот F можеби бил посветен на Атина (Мајури, Москати), можеби на Дионис (Коарели-Торели).

мини|Храмот Г на стара фотографија од Г. Крупи (пред 1925 г.)
лево|мини| План на храмот Г
мини|Храмот G: "вретеното на старицата“

* Храмот Г е најголемиот во Селинунте (должина 113,34 м; ширина 54,05 м; висина приближно 30 м) и еден од најголемите во грчкиот свет. Неговата изградба, додека продолжува од 530 до 409 г. C. (има варијации во стилот во текот на долгиот градежен период: од архаичното на источната страна до класичното на западната страна), но остана недовршен, што покажува отсуството на жлебови во некои столбови и постоењето од колони тапани со иста големина на оддалеченост од 10 км, кои се извлекуваат во каменоломот во Куза (види подолу). Помеѓу застрашувачката акумулација на нејзините урнатини, препознаваме перистил од 8 x 17 столбови (висина 16,27 м; дијаметар 3,41 m) од кои само една стои – повторно составена во 1832 година – (наречена „lu fusu di la vecchia“). Внатрешноста вклучувала: простил со 4 колони  со две длабоки врати што завршуваат со столбови и три пристапни врати до големата ќелија. Многу голема ќелија поделена на три кораби, од кои средната веројатно „хипетрална“ (т.е. отворена кон небото) која се одликува со два реда од 10 потенки столбови кои поддржуваат втор ред колони („галерија“) и со две странични скали кои водеа до таваните; на крајот од централниот кораб се наоѓа  одвоен од ѕидовите на ќелијата (типично и оригинално решение), во кое е пронајдено торзото на ранет или умирачки џин и многу важниот натпис наречен „Голема маса Селинунте“ *(* в. повеќе долу); и конечно опистодом во антис кој не комуницира со клетката. Од особен интерес меѓу урнатините се, некои готови колони кои покажуваат траги од обоено штуко, блоковите на ентаблатурите кои имаат странични жлебови во форма на потковица во кои  поминувале јажињата за нивно подигање. Храмот Г – кој веројатно служел и како градска ризница – од натписот пронајден таму изгледа дека му бил посветен на Аполон. Денес, врз основа на неодамнешните студии, постои тенденција да се припише на Зевс.

Во подножјето на ридот, на устието на реката Котон, се наоѓа источното пристаниште; продолжен за м. 600 кон внатрешноста и веројатно украсена со столб или брана што се протегала од акрополата, подложени во IV-III век п.н.е.  Од двете пристаништа на Селинунте - моментално засипани - пристаништето W, кое се наоѓа на устието на реката Селино-Модионе, било главното.

Екстра моениските области, поврзани со трговски, комерцијални и пристанишни активности, наместо тоа, биле распоредени на големи делови долж падините на ридот.

На крај, северно од сегашното село Маринела, има некропола во областа која се нарекува Буфа.

### Западниот рид Гагера и светилиштето Малофорос
До западниот рид се стигнува по патека која започнува од акрополата и потоа ја преминува реката Модионе.
лево|мини| План на светилиштето на Малофорос (од Колдевеј, 1899)
мини|Мегарон на Малофорос
мини|Храмот Хекате
мини|долг канал
мини
Во областа Гагера има остатоци од најстарото светилиште Селинунте посветено на божицата на плодноста, Светилиштето Деметра Малофорос, било ископувано неколку пати помеѓу 1874 и 1915 година. Комплексната градба, многу преуредена и подеднакво оштетена, била подигната во шестиот век п.н.е. В. на песочната падина на ридот. Таа  веројатно служела како станица за погребните поворки кои потоа продолжувале до некрополата Маникалунга.

На почетокот местото, секако без никаква градба, предвидено за култни практики на отворено околу неколку олтари, само по подигнувањето на храмот и високиот ограден ѕид (*теменос*) тој подоцна бил претворен во светилиште.

Ова се состои од четириаголна ограда (60 x 50 м) до која се пристапува на страната E преку квадратен пропилеум во антис – изграден во 5 век п.н.е. В. – претходи  кружна структура, надвор од оградениот ѕид, пропилеумот е опкружен со остатоци од долг трем (*stoà*) опремен со седишта за аџии, пред кој има неколку олтари.  Во *теменосот*, пак, во центарот се наоѓа големиот олтар (должина 16,30 м ширина 3,15 м), пронајден полн со пепел, животински коски и други остатоци од жртви,  на југозапад,  додека на неговиот северозападен крај се видливи остатоци од претходен архаичен олтар, а во правец на храмот е поставен квадратен бунар. Помеѓу олтарот и храмот има и камен канал кој доаѓајќи од север го минува целиот простор и носи вода од блискиот извор до светилиштето.

Веднаш зад каналот се наоѓа вистинскиот храм на Деметра во форма на *мегарон* (должина 20,40 м; ширина 9,52 м), без основа и столбови, со пронаос, ќелија и *адитон* со засводена ниша во ѕидот во основа; правоаголен сервисен простор се потпира на северната страна на пронаосот. *Мегаронот* имал постара фаза, но препознатлива е само на основата. На југ од храмот има квадратна структура и правоаголна структура блиску до граничниот ѕид, со нејасна функција; северно од храмот, има друга градба со две простории, кои се поврзани со внатрешната и со надворешната страна на сакралната област, можеби претставува секундарен влез во *теменот*, ремоделиран во доцниот период.

Западно од светилиштето Малофорос се наоѓа и најголемата некропола Селинунте, по тие  во  Пипио, Маникалунга и Тимпоне Нерон. Во многубројните кутии гробници со покриви од  плочи се пронајдени главно антички вазни од VI и V век п.н.е. В.; но не недостигаат гробници од VII век п.н.е. В., па дури ни нехеленски гробници. Општо земено, 85% од некрополите на Селинунте се затрупани и немаат особено богати гробни предмети.

Неодамна археолозите  откриле уште еден *мегарон* на неколку стотини метри од светилиштето Малофорос, во правец североисток.

### Некрополата
Некои области на некрополата може да се идентификуваат околу Селинунте.

* Буфа (крајот на 7 и 6 век п.н.е. В.): северно од источниот рид. Карактеристично за локалитетот е триаголна заветна јама (25 x 18 x 32 м) со теракота, вазни и животински остатоци од веројатни жртви. 
* Галера Багјацо (од 6 век п.н.е В.): североисточно од ридот Мануца. Овде, во гробниците вкопани во туфот, кои не се секогаш поединечни, пронајдени се покуќнина од различни стилови. Во 1882 година статуата наречена Ефебо ди Селинунте била изнесена на виделина и сега може да се посети во музеј во близина на акрополата.
* Пипио Брешиана и Маникалунга Тимпоне Нерон (6 - 5 век п.н.е.) В.): западно од ридот Гагера се наоѓа најголемата некропола на Селинунте. Сè уште не е јасно, со оглед на оддалеченоста од центарот на градот, дали тоа всушност била некропола на градот или поточно онаа на приградската област. Покрај обредот на инхумација, пронајдени се амфори и питои кои исто така сведочат за обредот на кремирање. Саркофазите се во теракота или туф. Има и покриени комори.

## Каменоломите во Куза
мини|Пештера Куза: две колони тапани наменети за храмот Г, сè уште прикачени на карпестиот брег
Пештерите  во Куза, кои се одликуваат со брегови од калкаренит, се наоѓаат на Кампобело ди Мазара, 13 км од Селинунте. Тоа се каменоломи од кои се вадел материјалот за градбите на Селинунте. Најзначајниот елемент што може да се забележи е наглото прекинување на вадењето, обработката и транспортот на тапаните на колоните, поради заканата што се надвиснала над градот во 409 година п.н.е. C. за ненадејното доаѓање на картагинската војска. Ненадејното бегство од каменоломите, каменорезците и одговорните работници значело дека сите различни фази на обработка денес не само што може да се препознаат, туку и да се следат, од првите длабоки кружни засеци, па се до готовите макари што само чекале да бидат транспортирани.

Покрај колоните тапани, во каменоломите е можно да се препознаат и некои капители, како и правоаголни засеци за да се добијат квадратни блокови, сите наменети за храмовите на Селинунте. Некои гигантски столбови - секако наменети за храмот Г - можат да се видат во западната област на Роке ди Куза, сè уште во првобитната состојба. Од веќе извлечените макари, некои биле подготвени за транспортирање, други, веќе на патот кон Селинунте, биле оставени и може да се видат на патот.

## Уметност и наоди од Селинунте
мини|Бронзената статуа на Ефеба, чувана во музејот Селинунте во Кастелветрано

* Во адитонот на храмот Г, „Големата трпеза на Селинунте“ е пронајдена во 1871 година. Таа содржи вистински каталог на култови кои се практикуваат во Селинунте, со што го претставува основниот текст за секој обид да се припише едното или другото на различните храмови селинунтини. Тоа гласи: *„Селинунтините се победнички благодарение на боговите: [[Зевс]], [[Фобос]], [[Херакле]], Аполон, [[Посејдон]], [[Тиндариди]], Атина, [[Деметра]], Пасикратија и други богови, но пред се благодарение на Зевс.* *По обновувањето на мирот, било наложено дека во храмот на [[Аполон]] треба да се стави дело направено од злато на кое се испишани имињата на божествата, со [[Зевс]] на чело, при што за таа цел се достапни шеесет таланти злато“ (соодветно* 1.617 тони злато во евбејско-атичкиот систем или 2.217 тони во египетскиот систем).
* Многу важна е фигуративната уметност на Селинунте собрана - со исклучок на украдените парчиња и расфрлани низ светот - во Археолошкиот музеј во Палермо. Контактите што Селинунте ги имал со негрчките народи (Сикели, Елими, Картагинци) довеле до прилично оригинален уметнички развој, што може да се види пред сè во создавањето на метопите (за нивниот опис, видете погоре под различните храмови). Селинунте е единствената грчка колонија на Сицилија каде што континуирано се потврдува активноста на скулпторски работилници обдарени со сопствен и автономен јазик околу два века, што го покажува воведувањето на јонскиот вкус во еминентно дадалска традиција од пелопонеско потекло.
* Бронзената Ефеба која нуди либација - зачувана во општинскиот музеј Кастелветрано - во строг стил со компоненти од западниот грчки свет, може да се датира во 470 п.н.е. В.; ги претставува – заедно со овенот Сиракуза – единствените големи бронзени дела од грчката ера пронајдени на Сицилија.
* Некрополите даваат бројни протокоринтски и коринтски, родски, атички вазни со црни фигури. Во нив не се препознаваат посебни локални одлики, така што уметничката оригиналност на Селинунте всушност треба да се препознае во скулптурата на метопите и во храмот. 
* Веќе го спомнавме многу богатиот заветен материјал пронајден во Светилиштето на Малофорос (теракота статуетки, керамика, бисти-кадилници, арули, барелеф на кој е прикажано киднапирањето на Персефона од страна на Адот и христијански маслени светилки). Целосно е сочуван и делумно изложен во Археолошкиот музеј во Палермо.

## Метопите на Селинунте (фотогалерија)

Податотека:DSC00400 - Tempio C di Selinunte - Quadriga di Helios - Sec. VI a.C. - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот В Квадрига на Аполон
Податотека:DSC00401 - Tempio C di Selinunte - Perseo e Medusa - Sec. VI a.C. - Foto G. Dall'Orto crop.jpg|Храмот В Персеј ја убива Медуза
Податотека:DSC00402 - Tempio C di Selinunte - Eracle e i briganti Cercopi - Sec. VI a.C. - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот В Херакле и Церкопите

Податотека:DSC00403 - Tempio E di Selinunte - Artemide e Atteone - Ca. 450 a.C. - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Е Артемида и Актеон
Податотека:DSC00405 - Tempio E di Selinunte - Artemide ed Encelado - Ca. 450 a.C. - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Е Атина и Енцелад
Податотека:DSC00406 - Tempio E di Selinunte - Zeus ed Hera - Ca. 450 a.C. - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Е Зевс и Хера
Податотека:DSC00409 - Tempio E di Selinunte - Eracle ed Amazzone - Ca. 450 a.C. - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Е Херакле и Амазон

Податотека:DSC00423 - Tempio F di Selinunte - Gigantomachia - Foto G. Dall'Orto.jpg|F храм Гигантомахија
Податотека:DSC00410 - Tempio F di Selinunte - Gigantomachia - Foto G. Dall'Orto.jpg|F храм Гигантомахија

Податотека:DSC00412 - Tempio Y di Selinunte sec. VIIa.C. - Europa rapita dal toro - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Y Европа на бик
Податотека:DSC00413 - Tempio Y di Selinunte sec. ViIa.C. - Danza - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Y Танцова сцена
Податотека:DSC00414 - Tempio Y di Selinunte sec. VIa.C. - Demetra e Kore su quadriga - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Y Деметра и Коре на квадрига
Податотека:DSC00415 - Tempio Y di Selinunte sec. VIa.C. - Traide delfica - Foto G. Dall'Orto.jpg|Храмот Y Делфиска тријада


### Фигурини од теракота (фотогалерија)

Податотека:DSC00148 - Statuette greche di korai offerenti, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Korai offerenti colombe|Кораи со гулаби
Податотека:DSC00151 - Statuette greche di korai offerenti, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Korai offerenti|Кораи понудувачи
Податотека:Kouros greco, 550 aC, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Kouros inginocchiato|Курос клекнат
Податотека:DSC00160 - Statuetta greca di offerente, del tipo *tanagrina*, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Offerente tipo tanagrina|понудувач од типот Танагрин
Податотека:Testine di ex voto greci, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Testine di ex-voto|Екс-вото глави
Податотека:DSC00152 - Testa di ex voto greco, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Testa di ex-voto|глава
Податотека:DSC00154 - Maschera del 520-450 aC, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Maschera femminile|Женска маска
Податотека:DSC00155 - Sfinge, da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Sfinge|Сфингата
Податотека:Sirena, 550 a.C. - da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Sirena|Сирена
Податотека:DSC00162 - Buoi, sec. VI a.C. - da Selinunte - Foto di G. Dall'Orto.jpg|alt=Bovini in riposo|Одмор говеда


## Како да стигнете до Селинунте

* Автопатот A29 Палермо-Мазара дел Вало, излезот Кастелветрано, продолжение на Селинунте (влез од источната страна) или Трисина (влез од западната страна).
* Аеродром Трапани-Бирги, цивилно-воен аеродром (со трет најголем сообраќај на летови на островот).

## Наводи


## Документарни филмови

* Salvo Cuccia, *Beyond Selinunte*, 2006, 56 мин
* Алесандра Рагуза и Антонино Пирота, *Селинунте, град меѓу две реки*, Графимиран цртан филм, 2015 година, 22 мин.

## Поврзано

* Кастелветрано

## Надворешни врски

* Selinunte, in Treccani.it – Enciclopedie on line, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL consultato il 7 febbraio 2019.
* 
* *[http://selinunte.gov.it/ Sito web del parco]  su selinunte.gov.it*

Категорија:Италија во стариот век
Категорија:Историја на Сицилија
Категорија:Населени места основани во 7 век п.н.е.