Групни индекси

Во статистиката, **групните индекси**, уште се нарекуваат агрегатни,множествени или синтетички.Тие ја изразуваат динамиката, односно релативните промени на повеќе сродни појави.Имено се работи за заеднички **временски индекс**, како синтетички показател на варијациите на различни, но релативно сродни појави.

центар

__TOC__

## Дефиниција, поделба и методи на групниот индекс

Групните индекси ни овозможуваат следење на движењето на комплексни целини, како што се на пример: **производството на индустријата, производство на земјоделството, вредноста на вкупниот промет, вредноста на увозот и извозот, цените на производите за исхрана, облека и обувки и сл., продуктивноста на трудот на индустријата во целина, како и на гранките пооделно итн**.

Сите индекси, се класифицираат во три основни групи:
*Индекси на физичкиот обем (квантум)
*Индекси на цени 
*Индекси на вредноста

*(од овие индекси се изведени: индексите  на продуктивноста на трудот, индексите на трошоците на живот,индексите на номиналните и реалните примања итн.)*

Изнаоѓањето на групниот индекс може да се врши според различни методи, а тоа зависи од соодветните податоци со кои располагаме.Во практиката се применуваат:
***методот на агрегати**
***методот на просечни односи (средни вредности)**

## Индекси на физичкиот обем

Индексот на физичкиот обем (индексот на квантум) е еднаков на количникот помеѓу производството остварено во тековниот период(q1) и производството во базичниот период(q0 )помножено со 100.

рамка|центар

q1-Производство во тековниот период

q0-Производство во базичниот период

### Метод на агрегати

1.   [Ласперов (Laspeyres) групен индекс на квантум](http://Ласперов%20(Laspeyres)%20групен%20индекс%20на%20квантум)-според овој метод агрегатниот индекс на физичкиот обем ќе се добие кога количеството во тековниот период (q1)  и базичниот период  (q0)  ќе се помножат со цените од базичниот период  (p0)
 
 рамка|центар
 
 
2.   [Пашеов (Paasche) групен индекс на квантум](http://Пашеов%20(Paasche)%20групен%20индекс%20на%20квантум)-според овој метод агрегатниот индекс на физичкиот обем ќе се добие кога количеството во тековниот период  (q1)   и базичниот период (q0)  ќе се помножат со цените од тековниот период.(p1)
 
 рамка|центар

### Метод на просечни односи

1.   [Ласперов (Laspeyres) групен индекс на квантум](http://Ласперов%20(Laspeyres)%20групен%20индекс%20на%20квантум)-ако како пондер на поединечните индекси се земе вредност од базичниот период, тогаш групниот индекс се добива како аритметичка средина на поединечните индекси.

рамка|центар

2.   [Пашеов (Paasche) групен индекс на квантум](http://Пашеов%20(Paasche)%20групен%20индекс%20на%20квантум)-ако како пондер на поединечните индекси се земе вредност од тековниот период ,тогаш групниот индекс се добива како хармониска средина на поединечните индекси.

рамка|центар

### Marschal-Edgvorth-овиот и Фишеровиот индекс на квантум

За да се избегнат разликите во вредноста на индексите при употреба на пондерот од базичниот период и тековниот период можат да се конструираат уште 2 форми на индексите кои всушност претставуваат трагање кон еден т.е. идеален индекс на физичкиот обем.Тие се:

1.   Marschal-Edgvorth-овиот индекс на физичкиот обем - за пондер се земаат збировите на цените од базичниот  и тековниот период.

рамка|центар

2.   Фишеров индекс на физичкиот обем –индексот на физичкиот обем се добива како геометриска средина на групните индекси на физичкиот обем со пондери од базичниот и тековниот период.

рамка|центар

## Индекси на цени

За следење на динамиката на цените се користат поединечните и групните индекси на цени. Поединечниот индекс  на цени ги изразува релативните промени на цените на еден вид производи.

рамка|центар

p1-цени од тековен период

p0-цени од базичен период

### Метод на агрегати

1.   [Ласперов (Laspeyres) групен индекс на цени](http://Ласперов%20(Laspeyres)%20групен%20индекс%20на%20цени)- цените од тековниот период  (p1) и базичниот период (p0) се множат со количествата од базичниот период.(q0)

рамка|центар

2.   [Пашеов (Paasche) групен индекс на цени](http://Пашеов%20(Paasche)%20групен%20индекс%20на%20цени)-  цените од тековниот период(p1) и базичниот период(p0) се множат со количествата од тековниот период.(q1

рамка|центар

### Метод на просечни односи

1.   [Ласперов (Laspeyres)групен индекс на цени](http://Ласперов%20(Laspeyres)групен%20индекс%20на%20цени)-(пондери од базичниот период)

рамка|центар

2.   [Пашеов (Paasche) групен индекс на цени](http://Пашеов%20(Paasche)%20групен%20индекс%20на%20цени)-(пондери од тековниот период)

рамка|центар

### Marschal-Edgvorth-овиот и Фишеровиот индекс на цени

Во статистичката практика е можна комбинација на пондерите од базичниот и тековниот период. Така:

1.   Фишеровиот индекс на цени-претставува геометриска средина на два групни индекса, едниот со пондерирани фактори од базичниот и другиот со пондерациони фактори од тековниот период.

рамка|центар

2.	Marschal-Edgvorth-овиот индекс на цени-индекс којшто е пондериран со збирот на пондерационите фактори од базичниот и тековниот период.

рамка|центар

## Индекс на вредноста

Освен групниот индекс на квантум, во практиката се употребува и групниот **индекс на вредност**.Овој индекс ги изразува релативните промени на вредносниот израз на појавата во текот на времето (производството, прометот, извозот, увозот и сл.)

рамка|центар

## Наводи