Климатските промени и децата

**[[Глобално затоплување|Климатските промени]]** имаат директно и индиректно влијание врз децата. Децата се поранливи на влијанието на климатските промени врз луѓето отколку возрасните. Светската здравствена организација проценила дека 88% од постојниот глобален товар на болести е поврзан со климатските промени кои ги погодуваат децата под 5-годишна возраст. Прегледот на Лансет за здравјето и климатските промени ги наведува децата како категорија најпогодена од климатските промени.
мини|Климатски итни случаи
Децата се физички поранливи на климатските промени во сите нејзини форми. Климатските промени влијаат на физичкото здравје на детето и неговата благосостојба. Преовладувачките нееднаквости, помеѓу и во рамките на земјите, одредуваат како климатските промени влијаат врз децата. Децата немаат глас или внимание во однос на глобалните одговори на климатските промени.

Луѓето кои живеат во земји со ниски примања страдаат од поголем товар на болести и се помалку способни да се соочат со заканите за климатските промени.

## Влијание на климатските промени врз децата
[лево|мини| Фотографија од Оксфам од [Африкански Рог|Африканскиот Рог со еколошки мигранти поврзани со климата]]
Децата се погодени преку уништување на нивните домови, закани по безбедноста на храната и губење на семејните средства за живот, што ги предизвикува климатските промени. Ефектите врз децата може да се влошат со социјална и економска нееднаквост, вооружен судир и здравствени епидемии. Ефектите од климатските промени спаѓаат во две главни димензии: директни или индиректни, моментални или одложени. Ефектите врз физичкото здравје на детето вклучуваат: смртни случаи  и повреди, топлотни болести, изложеност на токсини во животната средина; заразни и други болести присутни на потопли температури.

Исто така, постои значително зголемување на менталното здравје и прашањата за учење, како што се посттрауматско стресно нарушување (ПТСН), депресија и анксиозност, нарушувања на спиењето, когнитивни дефиниции и тешкотии во учењето. Со оглед на овој пример, во Пакистан во 2010 година, 73% од 10 до 19-годишници покажале високо ниво на ПТСН, каде раселените девојчиња биле сериозно погодени.

Други тешки појави што биле откриени биле вознемиреност, тага и лутина; губење на идентитет; чувства на беспомошност и безнадежност; повисоки стапки на самоубиство; и зголемена агресија и насилство.

Како додаток на физичките ефекти, постојат психолошки и ментални здравствени влијанија што се закануваат за благосостојбата на детето.

## Здравје и благосостојба
Екстремните настани предизвикани од климатските промени можат да уништат домови, училишта, центри за згрижување деца и друга критична инфраструктура. Тајфунот Хајан израмнил цели градови на островите Лејте и Самар, Филипини. Многу деца преживеани од тајфунот Хајан ги загубиле своите домови и предмети. Во 2020 година, тајфунот Молаве предизвикал поплави и лизгање на земјиштето, уништувајќи домови, ставајќи на ризик околу 2,5 милиони деца во Виетнам. Природната катастрофа убила 9 и раселила повеќе од еден милион лица во Виетнам и Филипини.

Климатските настани предизвикале сериозни штети на животите и егзистенцијата. Тајфуните, големите бранови и други нарушувања резултирале во загуба на средства и капитал и пад на семејниот приход меѓу земјоделците, рибарите, работниците во неформалниот сектор и сопствениците на мали бизниси. Семејствата со повеќе деца се поранливи на катастрофални здравствени трошоци.  Откако тајфунот Парма го погоди Филипините, се зголемила стапката на напуштање на училиштата како резултат на губење на семејните приходи. Децата кои продолжувале со училиште понекогаш морале да одат на час без додатоци за да купат храна.  Во руралните области, полињата, градините, рибниците, земјоделските култури, рибарските чамци и земјоделската опрема биле уништени, додека добитокот изгубен, што влијаело на безбедноста на храната за целата заедница.

## Влијание врз животната средина
мини|Државен министер за животна средина, шумарство и климатски промени
Децата се чувствителни на недостаток на основни природни ресурси што е предизвикано од природни појави како суши и поплави. Значително околу 160 милиони деца живеат во екстремно високи сушни региони и над 500 милиони живеат во области со исклучително големи поплави. Кога станува збор за природните феноменални појави, природните катастрофи доведуваат до раселување на семејства и деца. Ова поместување е направено заради екстремните временски прилики со зголемени стапки на несигурности во физичкото и менталното здравје.

На глобално ниво, се проценува дека децата толерираат 88% од товарот на болести поради климатските промени. Секое дете е зависно од негувателките и во рамките на нивните заедници. Вистинската закана е во рамките на незасилените области кои веќе страдаат од животна средина; предизвици. Овие ќе резултираат со разни болести, попречености, висока стапка на смртност кај децата. Во 2013 година, Меѓувладиниот панел за климатски промени, оценил дека глобалните температури најверојатно ќе се зголемат на 4,8&nbsp;°C до 2100 година доколку тековните емисии продолжат да растат. Важно е да се спомене дека постојаната изложеност на загадувачи на воздухот влијае на телесната тежина, малата големина за гестациската возраст (SGA) и случаите на предвремено породување. Штом децата се повеќе изложени на загадување на воздухот (О3 честички, SO2 и NO2 ) тие имаат тенденција да страдаат од астма  што резултира со зголемување на оксидативниот стрес на дишните патишта и воспалението на дишните патишта кај астматичните деца  Загадувањето на воздухот влијае на детскиот невроразвој.

## Акција за климатски промени од страна на децата

### Училиштен штрајк за клима
**Училиштен штрајк за климата (SS4C)** (), исто така познат како **Петок за иднината**, **Младите за климата**, **Климатски штрајк** или **Младински штрајк за клима**, е меѓународно движење на ученици кои прескокнуваат часови во петок за да учествуваат во демонстрациите за да побараат акција од политичките лидери за да се преземе акција за да се спречат климатските промени и индустријата на фосилни горива да премине кон обновлива енергија.

Публицитет и широко распространето организирање започнало откако шведската ученичка Грета Тунберг организирала протест во август 2018 година пред шведскиот Риксдаг (парламент), држејќи натпис на кој пишувало „*Skolstrejk för klimatet*“ („Училиштен штрајк за климата“).

Глобален штрајк на 15 март 2019 година собрал повеќе од еден милион штрајкувачи во 2.200 организации во 125 земји. На 24 мај 2019 година, се случил вториот глобален штрајк, во кој 1.600 настани низ 150 земји привлекле стотици илјади демонстранти. Настаните требало да се совпаднат со изборите во Европскиот парламент во 2019 година.

„*Глобалната недела за иднината*“ во 2019 година била серија од 4.500 штрајкови во над 150 земји, фокусирани околу петок 20 септември и петок 27 септември. Веројатно најголемите климатски удари во светската историја, штрајковите на 20 септември собрале околу 4 милиони демонстранти, многу од нив ученици, вклучувајќи 1,4 милиони во Германија. На 27 септември, околу два милиони луѓе учествувале во демонстрации ширум светот, вклучително и над еден милион демонстранти во Италија и неколку стотици илјади демонстранти во Канада.

### Легална акција
Случајот *[[Џулијана против САД]]* бил разрешен во 2020 година со образложение дека тужителите немале право да тужат, но покрената била нова постапка по потесни основи. Во случајот „*[[Дуарте Агостињо и другите против Португалија]]*“, Европскиот суд за човекови права побарал од 33 држави да одговорат до мај 2021 година со информации за тоа како се обидуваат да ги ограничат климатските промени.

## Ангажман за климатски промени на детето
Соочувањето со предизвиците што произлегуваат од климатските промени е критично, особено кога се работи за нивното влијание врз децата. За ова, клучно е насочувањето на проблемот преку образовен и уметнички пристап базиран и вклучување на родителите.

Важно е да се интегрираат климатските промени во рамките на наставната програма. Штом децата дознаат за постоењето и за итноста на глобалните еколошки проблеми околу нив, тие стануваат посвесни и посветени кон подобрување на еколошкиот статус во светот.
десно|мини| Деца кои се појавуваат да доживеат / покажат среќа по час по уметност
Уметноста им помага на децата во различни развојни аспекти. Охрабрувајќи да имаат значајно самоизразување во однос на какви било идеи, климатските промени тука, на нив им се нуди медиум за развој на одржливи резолуции кон нивната заедница и светот. Забележано е дека штом постои силна врска помеѓу децата и нивните родители, перцепцијата на овие последниве може да влијае врз напорите на нивното дете. Колку повеќе децата комуницираат со проблемите со климатските промени, толку е подобра свеста што може да се создаде кај двајцата. Значи, поттикнувањето на овој пријателски комуникативен став има позитивен ефект врз родителската перцепција и постапување подоцна.

## Обраќајќи им се на децата на предизвикот за климатските промени
Важно е да се знае дека детето е ранлива единка за кое било прашање, климатските промени се една од најголемите грижи за децата и треба да се решат мудро. Потсетувајќи ги дека не се сами пред овој предизвик, споделување на нивните грижи и претворање на негативните вибрации во позитивни се препорачува да се намали влијанието на климатските промени врз благосостојбата на детето.

## Глобални иницијативи
Биле покренати голем број глобални иницијативи и проекти за решавање на влијанието и предизвиците на климатските промени врз децата.

десно|мини| Ксије Бастида - активист за клима
## Младински активисти за климатски промени и деца
Активизмот на младите треба да биде поддржан и застапуван за да се намали влијанието на глобалните климатски промени врз децата.

* Мари Копени
* Ксије Бастида
* Отумн Пелтије
* Лезејн Мутункеи
* Ела и Кејтлин Мекеван
* Леа Намугерва
* Ридима Пандеј
* Изра Хирси

## Наводи

Категорија:Деца
Категорија:Климатски промени
Категорија:Статии со извори на германски (de)