open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Порт о Пренс

**Порт о Пренс** (на француски: *Port-au-Prince*, *Pòtoprens* на креолски јазик) е главен и најнаселен град на Хаити. Според проценките во 2022 година, во градот живеат 1,200,000 жители, а метрополитенската област се проценува на 2.618.894 жители.

Порт о Пренс се наоѓа на брегот на заливот Гонав: заливот на кој градот лежи, кој делува како природно пристамиште, одржува економска активност уште од цивилизациите на Таино. За прв пат бил соединет под француската колонијална власт во 1749 година. Структурата на градот е слична со онаа на еден амфитеатар: трговско-стопанските делови се поблиску до водата, додека станбените квартови се наоѓаат на околните ридови. Населението во градот е тешко да се утврди поради брзиот раст на сиромашни квартови на ридовите над градот; сепак, последните проценки велат дека населението во метрополитенската област е околу 3,7 милиони, речиси половина од националното население во земјата. Градот бил катастрофално погоден од силен земјотрес во 2010 година, при што голем број на градби биле оштетени или уништени. Владата на Хаити проценила дека бројот на жртви изнесувал 230,000 жители. Групното насилство во Порт о Пренс е обемно, а киднапирањата, масакрите и групните силувања се вообичаени појави, често со соучесништво на полицијата и политичарите.

## Наводи

## Поврзано
* Хаити
* Земјотрес на Хаити, 2010 година

Порт о Пренс
Категорија:Градови во Хаити

Категорија:Главни градови во Карибите
Категорија:Населени места основани во 1749 година
Трактат

**Трактат** претставува систематична анализа на извесна тема. Познати писатели на трактати се филозофите како Сун-це, Аристотел, Џон Лок, Дејвид Хјум, Рене Декарт, Вилијам Годвин, Карл Маркс и други. Трактати исто така пишувале и низа теолози на теми поврзани со извесни аспекти на верата.

Категорија:Филозофски поими
Шехадет

**Шехадетот** (, „сведоштво“) — едно од основните начела на исламот како сведочење за вербата во Бога. Изјавата гласи „Нема друг бог (кој е достоен да се обожува) освен Алах и Мухамед е Божјиот пратеник“). Шехадетот е клуч за да се биде дел од исламската вера, секој кој навистина верува во овие зборови се вбројува во муслимани. Меѓутоа, од практични причини за оние кои стануваат муслимани од претходно друга религија или пак оние кои го прифаќаат Илсламот од неверстно мора да ги изрецитират овие зборови во присуство на два сведока (машки пол) за да може да бидат сметани за муслимани од страна на другите членови на општеството.

### Шесте одредби на верувањето
За сите муслимани важат шест основни одредби:

# Верба во Бога (Аллах), еден и единствен вреден за целата слава (*[[тевхид]]*).
# Верба во Ангели
# Верба во книгите (*[[кутуб]]*) пратени од Бога:
#: Сухуф-и-Ибрахим (Авраамовите свитоци).
#: Теурат пратен на Муса (Мојсеј).
#: Зебур пратен на Давуд (Давид).
#: Инџил пратен на Иса (Исус).
#: Коранот пратен на Мухаммед. 
# Верба во сите пророци (''небиј'') и пратениците (*[[ресул]]*) пратени од Бога (видете Исламски пророци).
# Верба во Судниот Ден (*[[кијамет]]*). 
# Верба во Судбина (*[[када и кадер]]*).

Исламската вероисповед на македонски:
:: „Сведочам дека не постои друго божество (кое е доследно да се обожува) освен Семоќниот Аллах, Кој е Еден (и само Еден) и нема соработник; и сведочам дека Мухаммед (нека му е мир и нека Аллах го благослови), е Неговиот Пратеник.“ 
:: „Верувам во Аллах; и Неговите Ангели; и Неговите Книги; и Неговите Пратеници; и во Судниот Ден; и во Судбина, дека сите нешта се од Аллах (и добро и лошо“.

## Поврзано
* Бисмила
* Пет столба на исламот

## Надворешни врски
* 

Категорија:Пет столба на исламот
Категорија:Национални симболи на Саудиска Арабија
Категорија:Национални симболи на Авганистан
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Категорија:Турцизми
Категорија:Арабизми
Холанд & Холанд

thumb|right|200px|Гравирана ловечка пушка од марката „Холанд & Холанд“
**Холанд & Холанд** (англ. *Holland & Holland*) се британски производители на престижно рачно изработено ловечки пушки, особено карабини и сачмарки и имаат две Кралски повластици.

## Историја
Фирмата била основана од Харис Холанд (1806-96) во 1835. Бидејќи бил признат и вешт стрелец, Холанд сакал да почне да изработува пушки. Отпрвин неговите пушки го носеле натписот „H. Holland“. Не се знае со сигурност кога тој почнал со изработката, но се мисли дека е некаде во 1850-тите.

Бидејќи немал свои деца, тој го зел неговиот внук Хенри, кој го носел истото презиме, за да биде чирак во неговата работилница во 1861. Во 1867, Хенри станал негов ортак, а во 1876 името на фирмата било сменето во „Holland and Holland“, иако вујко му бил тој што претежно управувал со фирмата.

Во 1883 Холанд и Холанд освојуваат највисоки награди во сите категории на пушки. Ова поставило нов стандард на изврсност во изработувањето на пушки во земјата. Во 1885 Холанд и Холанд добиваат патенти за пушката „Парадокс“, чија цевка била ожлебена при крајните 5 см.

Во 1908, тие патентираат механизам за заклучување на расклопување. Последнато подобрување кај двоцевката се случило во 1922, кога бил патентиран помошниот механизам за отворање на пушката. Оваа пушка, славната самоотворачка „ROYAL“ паралелна двоцевка извршила големо влијание врз изработката на пушки ширум светот.

Кон крајот на осумдесеттите години фирмата се реновира и се исфрлаат од употреба машините кои се користеле уште од 1889. Пушките како вертикалната двоцевка „ROYAL“ или двоцевките биле подобрени и повторно воведени на пазарот со пречник на цевка од 12, 20 и 28 како и .410 инчи. Најскапите рачно изработени пушки од овој производител можат да чинат и до 60,000 фунти.

Во 1990-тите, Холанд и Холанд почнале со програма за проширување. Фирмата има подавници во Париз, Њујорк и Лондон - во стоковната куќа Хародс и аеродромот Хитроу.  Оригиналната продавница на Брутон Стрит во централен Лондон е целосно реновирана и поширена.

Фирмата ја прославила својата 165-та годишнина во 2000 година. Имател е на Кралска повластица.

## Наводи

## Надворeшни врски
* Официјална страница на фирмата Холанд & Холанд  

Категорија:Британски производители на огнено оружје
Категорија:Ловечки пушки
Шумска јагода

**Шумската јагода** или **ѕуница** (науч. *Fragaria vesca*) — повеќегодишно растение што вирее во дивина ширум северната полутопка.

Сите видови на јагода имаат основен хаплоиден број од 7 хромозоми; *Fragaria vesca* се диплоидни, и со тоа имаат два пара на вакви хромозоми, значи вкупно 14.

## Опис
Шумската јагода (*Fragariavesca*) е претставник од фамилијата рози *Rosaceaeкоја* брои повеќе од 4800 видови растенија. Тие со повеќегодишни растенија, а најзастапени се на Северната полутопка. Шумската јагода е карактеристична по своите троделни назабени листови и белите цветови. Најчесто се размножува вегетативно со столони, а поретко генеративно од семка. Се одликува со силна пријатна арома на плодовите, а исто така наоѓа примена и во традиционалната медицина како лек против стомачни болки.
### Распространетост
мини|Шумски јагоди
Се среќава на високопланински пасишта, на рабови од шума како и на отворени терени најчесто на засенчени места.

### Подвидови
Постајат низа подвидови и облици:
* *Fragaria vesca* подвид *americana*
* *Fragaria vesca* подвид *bracteata*
** *Fragaria vesca* подвид *bracteata* f. *albida*
** *Fragaria vesca* подвид *bracteata* f. *bracteata*
** *Fragaria vesca* подвид *bracteata* f. *helleri*
* *Fragaria vesca* подвид *californica*
* *Fragaria vesca* подвид *vesca*
** *Fragaria vesca* подвид *vesca* f. *alba*
** *Fragaria vesca* подвид *vesca* f. *roseiflora*, препознатлива по светлорозовата нијанса на неговите светчиња
** *Fragaria vesca* подвид *vesca* f. *semperflorens*

### Одгледување и употреба
Шумската јагода се одгледувала насекаде во Европа пред да биде во голема мера заменета со градинарската јагода (*Fragaria x ananassa* и други хибриди), кои даваат многу поголеми плодови. Плодот на шумската јагода е многу посилен по вкус и арома, и сѐ уште се одгледува во мали количества кои се продаваат на гурмани.

За разлика од највеќето комерцијални сорти на јагоди, шумските јагоди ретко пуштаат надворешни коренчиња, и обично се размножуваат со семки или поделба на растението.

Некои сорти на *F. vesca* даваат зелени, бели или жолти јагоди при зрелост, покрај нормалните црвени јагоди.

*F. vesca* понекогаш се користи во билната медицина; билниот чај од листовите, стеблата и цветовите на ова растение се мисли дека лечи пролив.

## Наводи

## Надворешни врски

* Den Virtuella Floran, шведска страница со добри фотографии од растението 

Категорија:Розоцветни растенија
Категорија:Приземни растенија
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Растенија опишани во 1753 година
Категорија:Лековити растенија
Категорија:Флора на Европа
Список на езера во Нов Зеланд

Ова е нецелосен **список** на **езера, резервоари ** и **лагуни** во Нов Зеланд.

[thumb|right|[Вакатипу (езеро)|Езерото Вакатипу во Квинстон, Нов Зеланд]]

## На [[Северен Остров (Нов Зеланд)|Северниот Остров]]

* Арапуни
* Ваикаре
* Ваикареити
* Ваикаремоана
* Ваирарапа
* Каитава
* Карапиро
* Кратерско езеро (Руапеху) - видете Руапеху
* Мараетаи
* Окарека
* Окатаина
* Омапере
* Охакури
* Пупуке
* Ререфакааиту
* Ротоаира
* Ротоеху
* Ротоити
* Ротокакахи (Зелено езеро)
* Ротома
* Ротомахана
* Роторуа
* Таравера
* Таупо
* Тикитапу (езеро) (Сино езеро)
* Тутира
* Хорофенуа

## На [[Јужен Остров (Нов Зеланд)|Јужниот Остров]]

* Алабастер
* Александрина
* Алта
* Бенмор
* Брунер
* Булдер
* Ваипори
* Ваитаки
* Ваитунска Лагуна
* Ваихола
* Вакатипу
* Ванака
* Ганово Езеро
* Грасмир
* Данстаново Езеро
* Ејвимор
* Елерсмир
* Инесово Езеро
* Јанти
* Каикорајска Лагуна
* Каниере
* Колриџово Езеро
* Констанс
* Кристабелово Езеро
* Линдоново Езеро
* Маворски езера
* Манорбурнов резервоар
* Мапурика
* Матесон
* Махинеранги
* МекКероу
* Моноваи
* Окаритска Лагуна
* Охау
* панапури
* Паринга
* Потеритери
* Пукаки
* Пулбурнов резервоар
* Рауантифа
* Роксбуршко Езеро
* Ротоити
* Ротороа
* Самнерово Езеро
* Сатон Солт Лејк
* Сино Езеро
* Те Анау
* Текапо
* Томахавска Лагуна
* Туакитото
* Хавеа
* Хакапуа
* Хауроко
* Хејсово Езеро
* Хероново Езеро
* Хочстетер

## На други острови

### [[Четемски Острови]]
* Патерики
* Рангитахи
* Хуро

### [[Кермадек]]
* Зелено Езеро
* Сино Езеро

### [[Градоначалнчки Остров/Тухуа]]
* Зелено Езеро
* Црно Езеро

### [[Факаари/Бел остров]]
* Белоостровско кратерско езеро - видете Факаари/Бел остров

## Поврзано
* Географија на Нов Зеланд
* Список на реки во Нов Зеланд по должина

*
Нагорно-Карабах

**Горен Карабах** или **Нагорно-Карабах,** () (руски: Нагорный Карабах) познат и како **Република Арцах -** поранешна *[[де факто]]* независна република во Јужниот Кавказ, официјално дел од Република Азербејџан, околу 270 км западно од азербејџанскиот главен град Баку, и многу блиска до границата со Ерменија. Поради Азербејџанската Офанзива, Нагорно-Карабах официјално прекинува да постои на 01.01.2024 со потпишувањето на указот од страна на претседателот на Нагорно-Карабах. 

## Потекло на поимот
Регионот е познат по повеќе имиња: рускиот назив е **Нагорни Карабах** и тој потекнува од советскиот период ("нагорни" означува висок или планински на руски), ерменскиот назив е **Арцах** (историска област што приближно соодветствува со денешниот регион), додека пак азербејџанскиот назив е **Карабах** (кој означува *Црна градина*, од турското *кара* = црна и персиското *бах* = градина).

## Историја
Во 1923, Советскиот Сојуз го инкорпорирал регионот кој е претежно населен со Ерменци во Азербејџанската ССР и го именувал како **Нагорнокарабашка Автономна Област** (**НКАО**). На 10 декември 1991, како што Советскиот Сојуз се распаѓал, во НКАО и во соседниот округ Шахумијан бил одржан референдум на кој била прогласена независност од Азербејџан како **Нагорнокарабашка Република** (**НКР**), која не е призната од ниту една меѓународна организација или држава, вклучувајќи ја и Ерменија.

Во последните години на распаѓањето на Советскиот Сојуз, регионот станал причина за спор помеѓу Ерменија и Азербејџан, кулминирајќи со војната во Нагорно-Карабах. По примирјето постигнато со руска помош на 12 мај 1994, најголемиот дел од Нагорно-Карабах и неколку региони на Азербејџан околу него се под контрола на војската на Ерменија, а НКР се здобива и со де факто посебна влада. Од тогаш, страните водат мировни разговори со посредство на ОБСЕ Групата Минск.

## Население, јазик и религија

### Население
Во Нагорно-Карабах живеат околу 120,000 жители од кои околу 99,7% се Ерменци. Околу 0,2% се Руси и околу 0,1% други.

### Јазик
Поради тоа што регионот е претежно населен со Ерменци, во Нагорно-Карабах претежно се говори ерменски. Официјални јазици се ерменски и руски. Азербејџанскиот пак, ретко се зборува.

### Религија
Популацијата на Нагорно-Карабах главно има христијанска вера (околу 94,18% од населението). Околу 0,37% се Методисти, додека пак 0,23% се Јеховни Сведоци. Остатокот главно се без религија. Околу 94,5% се застапници на ерменската православна црква, додека пак 0,13% се застапници на руската православна црква во Нагорно-Карабах.

## Наводи


Категорија:Политичка историја на Азербејџан
Категорија:Историска географија на Азербејџан
Категорија:Историја на Ерменија
Категорија:Нагорно-Карабах
Категорија:Закавказје
Категорија:Поделени региони
Таупо

**Таупо** е мало населено место во средишниот дел на Северниот остров на Нов Зеланд. Градот е седиште на истоимениот округ.

## Местоположба и особености
Таупо има население од 20.310 (попис од 2001). Градот се наоѓа на североисточниот агол на езерото Таупо и е туристички центар, особено летно време, бидејќи нуди добра панорама на езерото и планините северно. Како други туристички атракции, Таупо нуди и падобранство, глисирање, надводно параглајдерство и други активности од сличен тип.

Името *Таупо* доаѓа од маорскиот јазик, полното име му е *Таупо-нуи-а-Тиа*. *Таупо* значи наметка, *нуи* голема, *а* на и *Тиа* е името на човекот што го открил езерото: буквално преведено значи „Големата наметка на Тиа“.

Се протега долж автопатот *State Highway 1*, како и на места долж *State Highway 5*.

Северно од градот се наоѓа геотермичка електрана кај Ваиракеи, како и топли извори за капење на неколку места во близината на градот. Еден од најспектакуларните водопади во Нов Зеланд, водопадот Хука исто така се наоѓа во близината на градот, при почетокот на реката Ваикато.

## Поврзано
* Таупо (езеро)

## Надворени врски
* Општинска страница 
* Одредиште: езеро Таупо 
* Страница за Туранги и езерото Таупо  

Категорија:Градови во Нов Зеланд
Де факто

**Де факто** (на латински *de facto*) — во толковниот македонски јазик се дефинира со зборовите: *всушност*, *во реалност*. Правната терминологија го користи за да ја објасни состојбата помеѓу она што е дефинирано во правниот кодекс (де јуре на латински *de iure*), и состојбата која е реално отсликана во социополитичкиот живот.

## Наводи

Категорија:Правна терминологија
Категорија:Статии за широки поими
Де јуре

**Де јуре** (латински: *de iure*) — лингвистичка и логична спротивност на де факто. Во буквално толкување значи: „Врз основа на законот, согласно правото". Означува состојба која се темели на правен кодекс. Во правната терминологија кога еден се повикува на законот и законската пишана материја се повикува всушност на де јуре.

## Наводи

Категорија:Правна терминологија
Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипукапихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху

**Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипукапихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху** ( или **') — рид со височина од , кој се наоѓа близу [[Порангахау]], јужно од [[Ваипукурау]] во јужниот дел на регионот [[Хоков Залив (регион)|Хоков Залив]], [[Нов Зеланд]]. Мештаните ова име често го скратуваат на само **Таумата**. Со 92 букви, ова е вториот најдолг [[географски поим]] на светот (според [[Гинисова книга на рекорди|Гинисовата книга на рекорди]]) и со оваа верзија има влезено во истата.

Новозеландската база на топоними (во надлежност на LINZ), го има заведено името како „Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­pokai­whenua­ki­tana­tahu“. Ова име се прочуено поради фактот што претставува најдолгиот топоним во англофонските земји.

На знакот стои истово име во верзијата: **Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu''', што отприлика би се превело: „Врвот на ридот, каде Таматеа, човекот со големите колена, кој се лизна, се искачи и голтна планини, [за да патува по земјата], познат како јадачот на земја, ѝ свиреше на носна флејта на неговата љубена“. Оваа верзија има „само“ 85 букви. 
мини|300п|Знакот со името на ридот

## Поврзано
* Ланваирпулгвингилгогерихверндробуландисилиогогогох - најдолгиот топоним во Велика Британија

## Наводи

Категорија:Планини во Нов Зеланд
Категорија:Долги зборови
Мориорски јазик

**Мориорски јазик** — малајско-полинезиски јазик најсроден со маорскиот. Тоа е мајчиниот јазик на народот Мориори, кои се староседелците на Четемските Острови (Нов Зеланд).

Инвазијата од Таранаки од 1835 г. извршила големо влијание врз културата и јазикот на мориорите, со тоа што веќе во 1870-тите малкумина знаеле да го зборуваат мајчиниот јазик Меѓутоа, Семјуел Дејгтон, Престојниот Мировен судија на Четемите од 1873 до 1891 год, составил краток вокабулар на мориорски зборови, заедно со нивните еквиваленти на мароски и англиски. Вокабуларот е издаден во прилог на Кинговата книга „Moriori: A People Rediscovered“.

Овој јазик бил реконструиран за употреба во делови од филмот „Перја на мирот“, кој во документарен стил ја пресоздал историјата на контактите помеѓу мориорите со Маорите и белците (Пакеха).

Иако се смета за изумрен јазик, постојат ставови според кои мориорскиот јазик сѐ уште се зборува од неколку лица на Четемските Острови, како и некои во самиот Нов Зеланд. Но ова не е докажано и претставува тема на дебата.

Мориорското име за Четемските Острови („Четемите“) е *Рекоху*.

## Наводи


Категорија:Јазици на Нов Зеланд
Категорија:Тахитски јазици
Категорија:Четемски Острови
Категорија:Мртви јазици во Океанија
Список на неправилни англиски глаголи

Ова е список на неправилни глаголи во англискиот јазик. Наведувањата (инфинитив) се дадени први (со врска кон англискиот Викиречник), заедно со формите во сегашно време доколку се разликуваат, потоа претерит или просто минато време, и  минат партицип. Десната колона ги покажува слабите или силните глаголи, доколку ги има, и дали тие припаѓаат на некоја подкласа подкласа, заедно со врски кон релевантните статии. Типични неправилности кај слабите глаголи се едначат по звучност на забни гласови (*bended* → *bent*) и губење на самогласки (**keeped* → *kept*).

Треба да се спомене дека многу од овие глаголи се неправилни во само британскиот или само во американскиот англиски; во многу случаи, како на пример *spell* (*spelt* vs. *spelled*), *learn* (*learnt* vs. *learned*), и *spill* (*spilt* vs. *spilled*), американскиот англиски ја користи правилната форма, додека британскиот англиски неправилната. Во други случаи е обратно (*dived* и *sneaked* во Британија, но *dove* и *snuck* во САД); австралискиот и новозеландскиот англиски обично се придржуваат кон британските правила, додека канадскиот англиски кон американските. Видете повеќе на Разлики помеѓу американски и британски англиски.

Додатна белешка: Сите глаголи на листата се пишуваат во обично минато време како во сегашно време (освен кованки како *set, beset, inset, upset* и сл.): *beat, bet, burst, cast, cost, cut, hit, hurt, let, put, read, rid, set, shed, shut, slit, split, spread.*

## Поврзано
* Англиски глаголски времиња

Н
Непр
Миле Илиевски

**Миле Илиевски** (23 октомври 1935, ) — македонски иселенички активист. Заедно со други македонски иселеници во разни европски земји, тој учествувал во основањето и раководењето на неколку македонски иселенички организации. Поголем дел од животот го има минато во Шведска, каде живее и денес.

Во 2006 година, тој самостојно ја објавил книгата „*Документи за македонското национално движење во дијаспората ([[ОКМ]] - [[ДООМ]] - [[НОФМ]]) - прв том*“, каде на 500 страници се поместени бројни документи за активностите на македонското иселеништво во правец на ослободување и обединување на Македонија.

Категорија:Македонски писатели
Категорија:Македонци во Шведска
Комитет на региони

**Комитетот на регионите** е советодавно тело на Европската Унија коешто се состои од претставници од регионалните и од локалните власти на земјите членки. Ги артикулира интересите на регионите на европско ниво. Има ист број членови по земја како и Економско-социјалниот комитет. Во однос на проширувањето, бројот на членовите е ограничен на 350. Договорот од Ница, исто така, предвидува членовите на Комитетот да бидат избрани од властите што ги претставуваат или да бидат политички одговорни пред нив.

Во моментот распоредот на членовите по земји е следен:

Категорија:Неинституционални тела на Европската Унија
Пловдив

**Пловдив** () е град во Јужна Бугарија. Тој е вториот по големина град во Република Бугарија со 360 000 жители и претставува административен центар на Пловдивска област.

## Географија
Пловдив се наоѓа на 24° 45' источна географска должина и 42° 9' северна географска ширина. Надморската височина во центарот на градот изнесува 164 m. Градското подрачје зафаќа површина од 53&nbsp;км2. Низ градот тече реката Марица. Пловдив е сместен во близина на планината Родопи, во западниот дел на Горнотракиската Низина.

## Историја
Античкото име на Пловдив е Филипополис наречен така во чест на неговиот основач, македонскиот крал Филип.

Според статистиката, од 1885 година, кон крајот на ХІХ век, градот има население од 33 500 жители, од кои - 45% Бугари, 25% Грци, 21% Турци, 6% Евреи и 3% Ерменци. По Првата светска војна на периферијата на градот се населиле многу бегалци од Македонија. Во 2011 година Пловдив има 331.796 жители. Најголемиот дел од нив се Бугари, а другите се Ерменци, Евреи, Турци, Роми, Грци и други.

Во 1879 година, Пловдив е избран за престолнина на автономната област Источна Румелија, создадена со Берлинскиот конгрес во 1878 година. Од 1885 година таа е присоединета кон Бугарија, поради што Србија ја напада бугарската држава, но ја губи војната. Од Источна Румелија Османската империја го задржа само градот Крџали и неговата околина, во која тогаш живеат исклучиво Турци и која влегува во составот на Бугарија во 1912 г.

## Личности
Пловдив е родното место на повеќе познати личности меѓу кои се и Панајот Пипков, Апостолос Николаидис, Христо Бонев, Стефка Костадинова, Христо Стоичков и Петар Стоjaнов.

## Галерија

Image:Plovdiv Theater.jpg|Пловдив
Image:St. Bogoroditza plovdiv.jpg|Пловдив
Image:StLouisPlovdiv-2.jpg|Пловдив
Image:Regional Ethnographic Museum, Plovdiv.jpg|Регионалниот етнографски музеј
Image:Plovdiv Stadium.JPG|Пловдив


## Збратимени градови
*  **[[Куманово]]**, Македонија 
*  **[[Охрид]]**, Македонија

## Наводи

## Надворешни врски

* Официјално мрежно место
* Водич за Пловдив 
* Пловдив инфо 
* Фотографии од Пловдив (стариот град)
*  Фотографии од Пловдив1 
* Информации за потенцијални инвеститори на Пловдискиот регион 
* Хотели во Пловдив 
* Водич за Пловдивската област - градови и села
* Антички Пловдив
* Фотографии од Пловдив2
* Водич за сместување во Пловдив 


Категорија:Градови во Северна Тракија
Категорија:Населени места во областа Пловдив
Марица

**Марица** (; , *Еврос*; , *Мерич*) — најдолга река во  Тракија. Извира од Маричините Езера во Рила, тече на југоисток во Горнотракиската Низина и се влева во Егејското Море недалеку од градот Дедеагач. Долга е 515&nbsp;км и покрива површина од приближно 53.000 км2.

По реката е наречен и округот Марица (Еврос) во областа Источна Македонија и Тракија, денес во Грција.

Во минатото Марица била пловна река од Белово надолу по течението, но во денешно време не е толку длабока, бидејќи доста брани ги задржаат водите на важните и притоки. На нејзините брегови се засноваат многу населби - сегашните градови Долна Бања, Костенец, Белово, Пазарџик, Пловдив, Димитровград, Симеоновград, Харманли, Љубимец, Свиленград, Одрин и др.

Марица е најмноговодната река во Бугарија и е со релативно константен проток. Нејзиниот водосборен базен опфаќа голем дел од јужна Бугарија, од Стара Планина до Родопите и од Рила до Сакар. Реката има околу 100 притоки. Водите и главно се користат за наводнување, а во долна и текот е изграден речен канал. При граничниот премин Капитан Андреевo реката Марица напушта територијата на Бугарија и поголемиот дел на долниот и тек ја дефинира границата меѓу Грција и Турција. Реката е пловнa за мали бродови од Едрене до устието и во Егејското Море.

## Поврзано
* Маричка битка
* Марица (округ)
* Марица (Сланица) — истоимена река во Негушко, Егејска Македонија

## Наводи

Категорија:Реки во Бугарија
Категорија:Марица (округ)
Категорија:Бугарско-грчка граница
Категорија:Грчко-турска граница
Категорија:Погранични реки
Категорија:Меѓународни реки во Европа
Рила

мини|десно|300п|Топографска карта на Рила.
**Рила** — наjвисока планина во Пиринска Македонија, цела Бугарија и на Балканскиот Полуостров.

Таа се наоѓа во југозападниот дел на земјата, и во северозападниот крај на Рилско-родопскиот Масив. Највисокиот врв на Рила е Мусала, и со своите 2.925 м е и највисокиот на Балканскиот Полуостров. По сртот на Рила поминува главниот бугарски слив, кој се совпаѓа со главниот балкански слив, кој ги дели речните сливови на Црното и Егејското Море. Од планината извираат едни од најголемите и многуводни бугарски реки: Искар, Марица и Места. Просечната надморска височина на Рила е 1.487 м, а вкупната површина е 2.629 км2. Поголемиот дел од високите врвови (2.500 - 2.700 метри надморска височина) имаат алпски изглед. Типичен пример е Маљовица. Остатокот, особено во Источна Рила, претставуваат планински ливади.

## Име
Се претпоставува дека името Рила има тракиско потекло. Најпрво планината се викала *Донука*, *Дунакс*, *Доункас*, а подоцна *Роула*, преименувано во Рила од Словените во V век, што значи „многуводна планина“. На Рила има над 200 езера и бројни минерални извори (Сапарева Бања, Долна Бања, Костенец, Бања и др.).

## Географија, флора, фауна
Огромната купола на Рила се издига над околните планински котлини. Боровечкото Седло (1.305 м) го поврзува главниот Мусаленски дел со ридовите Шипочан и Шумнатица на Ихтиманска Средна Гора. Седлото Јундола (1.375 м) и Аврамово Седло (1.295 м) ја поврзуваат Рила со Родопите. Врската со Пирин е седлото Предел (1.140 м), а со Верила Клисурското Седло (1.025 м). Планината Рила е поделена на четири посебни географски делови:

* Источна Рила
* Централна Рила
* Северозападна Рила
* Југозападна Рила

## Галерија

Image:Rila space.jpg|Рила од вселената.
Image:Bliznaka rila lake.jpg|Врвот Арамијата со езерото Близнака
Image:Musala IMG 1447.jpg|Врвот Мусала од југ
Image:Bulgaria - Rila - Musala april 2006.jpg|Искачување на врвот Мусала
Image:Malyovitsa.JPG|Врвот Маљовица
Image:Malyovitsa-winter-ifb.JPG|Врвот Маљовица
Image:Maliovica hut IMG 1853.jpg|Планинарскиот дом „Маљовица“
Image:Maliovitca 04.jpg|Искачување на Маљовица
Image:Рила1.jpg|мини|Пејзаж од Рила
Image:Рила2.jpg|мини|Езеро на Рила
Image:Рила3.jpg|мини|Едно до седумте езера
Image:Рила4.jpg|мини|Пејзаж од Рила
Image:Pogled kum ezerata ot biloto.JPG|Седумте Езера на Рила
Image:Skakavica-hut.JPG|Планинарскиот дом „Скакавица“
Image:Rila-monastery-imagesfrombulgaria.JPG|Рилски манастир


## Панорами

## Наводи

## Надворешни врски
* Национален парк „Рила“  

Категорија:Планини во Пиринска Македонија
Категорија:Планини во Бугарија
Тавтологија (логика)

**Тавтологија** — исказ во логиката кој содржи повеќе од еден подисказ, кој е вистинит без разлика на вистинитоста на неговите делови. На пример, исказот „Или сите гаврани се црни или не сите од нив се црни“ е тавтологија, бидејќи е вистинит без разлика на тоа која боја се гавраните. Формално изразено, како исказ со *X* кој стои за „Сите гаврани се црни“ би било
:X \lor \lnot X,
што е тавтологија, обележана како \top, бидејќи без разлика на вистинитоста на *X*, еден од дисјунктите е вистинит, а со тоа и целиот исказ. Знакот \top значи „генеричка“ тавтологија таму каде каква било тавтологија би завршила работа, без конкретно да укаже на тоа каде лежи тавтологијата.

Исказ како
:X \land \lnot X
кој е секогаш невистинит без разлика на вистинитоста на неговите делови се нарекува контрадикција на недоследост и се бележи како \bot.

Кај исказната логика, знакот \vDash or \vdash може да се постави пред реченица или формули за да означи дека тоа е тавтологија. Празниот простор лево од знакот \vdash значи дека не се потребни никакви претпоставки за логично дедуцирање на материјал десно од знакот. Така можеме да се изразиме:

:\lbrace X \lor \lnot X \rbrace \vdash \top, \lbrace\rbrace \vdash \top, \top \vdash X \lor \lnot X 

Клучните вистини за тавтологија се 1)  \lnot\top \vdash \bot  и 2)   \lnot\bot \vdash \top . Значи, не тавтологија е недолседност и не недоследност е тавтологија.

## Тавтологии наспроти валидности

Предикатната логика, често разликува помеѓу *тавтологии* и *[[валидност]]и* (или *логики вистини*). Вака гледан, еден исказ се смета за тавтологија ако и само ако истиот претставува валидност во исказната логика (т.е.  кога сè во опсегот на еден квантификатор се гледа како црна кутија). Така на пример исказот
:(\forall x)(x=5)\lor\lnot(\forall x)(x=5)
е тавтологија бидејќи може да се напише и како
:X \lor \lnot X
а ова е тавтологија. Наспроти тоа, исказот
:(\forall x)\big((x=5)\lor\lnot(x=5)\big)
би бил валидност, но не тавтологија, иако е вистинит во било која интерпретација, бидејќи не постои начин истиот да се изрази како тавтологија во исказната логика. Оваа разлика не секогаш се прави.

## Откривање на тавтологии
Делотворна постапка за проверка дали една исказна формула е тавтологија или не е по пат на таблици на вистинитост. Меѓутоа како делотворна процедура, таблиците на вистинитост се ограничени од се ограничени од фактот што бројот на *логички интерпретации* (или припишувања на вистинитости) кои се проверени се зголемува како 2*k*, каде *k* е бројот на променливи во формулата. Алгебарски, симболички или трансформациони методи за упростување на едан формула набрзо стануваат решенија за овие сложени пребарувања со таблици.

Категорија:Математичка логика
Категорија:Семантика
Категорија:Исказно сметање
Пјаца Навона

мини|Фонтаната на четирите реки со египетски обелиск, во средината на ''Пјаца Навона''
мини|Пјаца Навона
**Пјаца Навона** (италијански: Piazza Navona) е плоштад во Рим. Плоштадот е направен според план на Римски циркус, 1-во вековниот **Стадион на [[Домицијан]]**, каде Римјаните доаѓале да гледаат *агони* („игри“): денешното име настанало со искривоколчување на изразот *во агонија*, во *nagone* и *navona*, што на Италијански значи „голем број“.

Дефиниран како плоштад во последните години на 15-от век, кога градскиот пазар бил префрлен овде од Кампидољо, Пјаца Навона денес е гордост на барокен Рим. Има скулптури и архитектонски дела од: Џан Лоренцо Бернини, познатата Фонтана на четирите реки, 1651) во средината; Франческо Боромини и Џироламо Рајналди, црквата Света Агнеса во Агонија; и од Пјетро да Кортона, кој ја насликал галеријата во палатата Пампиљ.

Традиционалниот пазар во 1869 бил преместен во Кампо де Фјори, но плоштадот е исто така традиционален домаќин на театарски и куклени претстави, трки на коњи, двобои на витези. Од 1652, секоја сабота и недела во август, плоштадот се претворал во езеро за да се слави фамилијата Пампиљ. Прославата била прекината во 1866.

Пјаца Навона содржи уште две фонтани на Џакомо дела Порта  — *Нептуновата фонтана* (Fontana di Nettuno) од (1574), сместена во северниот дел на Пјаца Навона, и *Фонтана на Маварот *(Fontana del Moro) од (1576), сместена во јужниот дел на плоштадот.

Други споменици на плоштадот се:
* Палатата на Купис (Palazzo de Cupis)
* Палатата Торес Масимо Ланчелоти (Palazzo Torres Massimo Lancellotti)
* Црквата „Богородица на Светото срце“ Nostra Signora del Sacro Cuore
* Палатата Браши (Музеј на Рим) Palazzo Braschi (Museo di Roma)

## Наводи


* 
* 


## Надворешни врски

* Navona Square 
* Piazza Navona 
* Fountain of Neptune  
* Moor Fountain 
* Photo of night to Navona Square and Fountain of Neptune 
* Minosh Photography 
* Virtual Tour of Piazza Navona 

Категорија:Плоштади во Рим
Категорија:Скулптури од Џан Лоренцо Бернини
Кофи Анан

**Кофи Атта Анан** ( - )  — гански дипломат што беше седми Генерален секретар на Обединетите Нации. Тој е и првиот Генерален секретар кој е избран од редот на вработените во Обединетите Нации. Во 2001 година Анан беше еден од добитниците на Нобеловата награда за мир.

Кофи Анан е роден во Кумаси, Гана. Завршил на Универзитетот за Наука и Технологија во Кумаси и има дипломирано економија на универзитетот Macalester во Св. Павле во Минесота - САД. Докторските студии ги завршил на Институтот за Технологија во Масачусетс - САД.

Кофи Анан работи во Обединетите Нации од 1962 како административен службеник за буџет на Светската Здравствена Организација во Женева. Од тогаш работи во неколку тела на Обединетите Нации како на пример: УНХЦР, Економската Комисија за Африка итн.

Неговиот прв мандат како Генерален секретар на ООН започнал на 1 јануари 1997. На 29 јуни 2001, по препорака на Советот за Безбедност на Обединетите Нации, со акламација му е доделен и втор мандат кој заврши на 31 декември 2006.

Кофи Анан течно говори Англиски и Француски јазик, а оженет е со Швеѓанката Нане Анан - адвокатка.

## Надворешни врски
* Официјална страница на Генералниот Секретар на ОН 
* Официјална страница на Обединетите Нации

Категорија:Генерални секретари на ООН
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за мир
Категорија:Гански политичари
Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките
Категорија:Носители на Големиот крст од I класа на Орденот за заслуги за СР Германија
Категорија:Гански нобеловци
Кејп

**Кејп** (хол. *Cuyp*) — презиме на три сликари кои живееле за времето на Холандското златно доба:
* Јакоб Гериц Кејп (1594–1651 or 1652)
* неговиот полубрат Бенјамин Гериц Кејп (1612–1652)
* Јакобовиот син Алберт Кејп (1620–1691), најпознатиот од нив.

## Наводи
* Murray, P. & L. (1997). *The Penguin dictionary of art and artists* (7мо изд.). Лондон: Penguin Books. ISBN 0-14-051300-0.

Категорија:Сликари од златното време на Холандија
Теорија на архитектурата

[thumb|200px|Архитеконска расправа од илустрираниот ''[:fr:s:Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle|Француски архитектонски речник* (1856) од [[Ежен Виоле-ле-Дук]]]]
*'Теорија на архитектурата*' — чинот на размислување, дискутирање или, најважно од сè, пишување за [[архитектура]]та. Архитектурата се изучува во архитектонските школи, а се практикува од најзначајните светски [[архитект]]и. Некои облици на архитектонската теорија се [[предавање]]то или дијалогот, [[трактат]]от или [[книга]]та, и проектите на хартија или кандидатурата за конкурс. Оваа теорија е често дидактичка, и теоретичарите се зближени со или работат во школи (академии). Оваа дисциплина постои уште од [[антика]]та и со зачестувањето на издаваштвото, истата добила на богатство. Архитектите од [[XX]] в., како и нивните критичари објавиле многу дела преку книгите, списанијата и весниците. како резултат на тоа, стиловите и правците се формирале и расформирале многу побргу отколку оние во изминатите векови. Се очекува дека [[интернет]]от ќе продолжи да ја игра истата улога во [[XXI век]].

== Историја ==
=== Антика ===

=== Среден век ===
Во текот на средниот век, архитектонското знаење се пренесувало по пат на траскрипција, усно или технички во ложите на мајсторите. Заради макотрпшноста на транскрипцијата, овој период се одликува со многу малку теоретски дела. Највеќето дела од овој период биле телеолошки, и биле транскрипции од Библијата, така што теоријата била запишувана о облик на белешки за структури во тие рамки. Делото *Liber de rebus in administratione sua gestis* на опатот [[Суже]] бил единствениот архитектонски документ во рамките на [[Готска архитектура|готската архитектура]].

=== Ренесанса ===

=== Просветителство ===

=== XX век ===


== Некои теоретичари на архитектурата ==
* [[Витрувиј]]
* [[Андреја Паладио]]
* [[Себастијано Серлио]]
* [[Ежен Виоле-ле-Дик]]
* [[Ле Корбизје]]
* [[Адолф Лос]]
* [[Петер Ајземан]]
* [[Бернард Чуми]]
* [[Чарлс Џенкс]] 
== Белешки ==


== Библиографија ==
* Bernd Evers, Christoph Thoenes и др. (2003). *Architectural Theory from the Renaissance to the Present.* [[Taschen]].
* Saul Fisher (2015). [http://plato.stanford.edu/entries/architecture/ "Philosophy of Architecture"], Edward N. Zalta (ed.), *Stanford Encyclopedia of Philosophy*.
* Vitruvius, Translation: Morris Hicky Morgan (1960). *The Ten Books On Architecture''. Dover Publications.
XX

**XX** може да значи:

* XX (музички албум) од групата Машрумхед.
* Римски начин напишување на бројот 20 - во македонскиот правопис се употребува за пишување на векови. 
* XX хромозоми, видете XY систем за одредување на пол
* Дос Еквис, марка мексиканско пиво
* „XX“ поема од В.Х. Ауден позната и како „Запрете ги сите часовници“ која се има рецитирано на *Четирите свади и погреб* под името „Funeral Blues“ („Погребен блуз“).

## Поврзано

Категорија:Список на комбинации од два знака
Ламанш

десно|300п|мини|Карта на Ламанш и Доверскиот Проток
мини|десно|Карта на тунелот „Довер-Кале“
**Ламанш** () или **Англиски Канал** () — проток на Атлантскиот Океан кој го одвојува островот Велика Британија од северна Франција и го спојува Атлантскиот Океан со Северното Море. Долг е околу 563&nbsp;км, а широк околу 240&nbsp;км. Доверскиот Проток е најјужниот дел на каналот, кој е широк само 34&nbsp;км (од Довер до ’ртот Гри Не) и се наоѓа на најисточниот дел на преминот. За време на Римското Царство, преминот се нарекувал *Oceanus Britannicus*, а до 1549 година, „Британско Море“.

Ламанш отсекогаш бил природна одбрана од надворешни напади, меѓу другите и од Наполеон I и Германија за време на Втората светска војна. Преку Ламанш се одвивале повеќе инвазии (римското освојување на Британија, норманските освојувања и десантот во Нормандија).

Каналот е релативно плиток, со просечна длабочина од околу 120 м на најширокиот дел па сè до 45 m во делот меѓу Довер и Кале. Каналските Острови се наоѓаат во теснецот, поблиску до францускиот брег.

Во 1994 година под Ламанш е ископан железнички тунел долг 50 километри, што претставува вториот по должина железнички тунел во светот. Овој тунел, наречен „Евротунел“, ги спојува Черитон во Англија и Кале во Франција, а возовите кои минуваат низ него најчесто се на релација Лондон - Париз - Брисел.

## Население
Каналот е густо населен на обата брега. Најважните пристанишни и одморалишни градови вкупно имаат преку 3,5 милиони жители. Најзначајни градови долж каналот (по надолен големински редослед) се следниве:

### Англија
мини|Приморскиот дел на Брајтон
мини|Борнмут
мини|Авр и приморјето
[мини|Утврдениот град [Сен Мало, некогашно упориште на гусарите-корсери]]
мини|Капела на испосникот Хелиер во Сент Хелиер, Џерси
* Брајтон–Вординг–Литлхемптон: 461.181, составен од:
** Брајтон: 155.919
** Вординг: 96.964
** Хоув: 72.335
** Литлхемптон: 55.716
** Лансинг–Сомптинг: 30.360
* Портсмут: 442.252, вклучувајќи го
** Госпорт: 79.200
* Борнмут и Пул: 383.713
* Саутхемптон: 304.400
* Плимут: 243.795
* Торбеј (Торки): 129.702
* Хејстингс–Бексхил: 126.386
* Истборн: 106.562
* Богнор Реџис: 62.141
* Фолкстон–Хајд: 60.039
* Вејмут: 56.043
* Довер: 39.078
* Ексмут: 32.972
* Фалмут–Пенрин: 28.801
* Рајд: 22.806
* Сент Остел: 22.658
* Сифорд: 21.851
* Фалмут: 21.635
* Пензанс: 20.255

### Франција
* Авр: 248.547
* Кале: 104.852
* Булоњ: 92.704
* Шербур: 89.704
* Сен Брије: 85.849
* Сен Мало: 50.675
* Ланион–Перо Гирек: 48.990
* Дјеп: 42.202
* Морле: 35.996
* Динар: 25.006
* Етапл–Ле Туке: 23.994
* Фекан: 22.717
* Е–Ле Трепор: 22.019
* Трувил на Море–Довил: 20.406
* Берк: 20.113

### Каналски Острови
* Сент Хелиер, Џерси: 28.310 
* Сент Питер Порт, Гернзи: 16.488 
* Сент Ен, Олдерни: 2.200 
* Сарк: 600 
* Херм: 60

## Надворешни врски

* Oceanus Britannicus - Британско Море 
* Пливачи на Ламанш  
* Здружение за препливување на Ламанш 


Категорија:Протоци на Британските Острови
Категорија:Протоци во Франција
Категорија:Протоци во Европа
Категорија:Протоци во Атлантскиот Океан
Категорија:Северно Море
Категорија:Меѓународни протоци
Категорија:Мориња во Европа
Категорија:Британско-француска граница
Јаглеводород

[thumb|right|310px|Јаглеводородите се рафинираат во [Рафинерија за нафта|рафинериите за нафта и се обработуваат во хемиските фабрики.]]

**Јаглеводород** е секое органско хемиско соединение кое се состои од елементите јаглерод (С) и водород (Н). Сите јаглеводороди имаат јаглероден скелет (или ’рбет) и водородни атоми сврзани за тој скелет. Повеќето јаглеводороди согоруваат.

## Примери на јаглеводороди

Најпростиот јаглеводород е метанот (нарекуван и барски/руден гас), јаглеводород со еден јаглероден атом и четири водородни атоми: CH4. Етанот е јаглеводород (поконкретно алкан) кој се состои од два јаглеродни атоми сврзани заедно со единечна хемиска врска. На двата С-атоми во етанот има сврзано по три водородни атоми: C2H6. Пропанот има три јаглеродни атоми (C3H8), а бутанот има четири јаглеродни атоми (C4H10).

## Три типови на јаглеводороди

Постојат три основни типови на јаглеводороди:

# ароматични јаглеводороди, кои имаат барем еден ароматичен прстен.
# заситени јаглеводорди, исто така познати како алкани, кои немаат ни двојна, ни тројна или ароматична врска.
# незаситени јаглеводороди, кои имаат една или повеќе двојни или тројни врски помеѓу јаглеродните атоми, а се поделени на:
#* алкени и 
#* алкини.

## Број на водородни атоми

Бројот на водородните атоми кај јаглеводородите може да се дознае доколку бројот на јаглеродните атоми е познат, со користење на формулите:

* Алкани: C*n*H*2n+2*
* Алкени: C*n*H*2n* (за оние кои имаат само една двојна врска)
* Алкини: C*n*H*2n-2* (за оние кои имаат само една тројна врска)
* Циклични јаглеводороди: C*n*H*2n*

Секој од овие јаглеводороди мора да го задоволува правилото на 4 водородни атоми кое гласи дека сите јаглеродни атоми мораат да го поседуваат најголемиот број на водородни атоми (границата е четири). Еден јаглероден атом има сврзувачки капацитет 4 и затоа мора да остварува 4 врски, без разлика на тоа дали ќе сврзува водороден или друг јаглероден атом. Треба да се забележи и дека додатна врска отстранува 2 водородни атоми од молекулата и само заситените јаглеводорди можат да ја остварат полната четворка. Ова се случува како резултат на единствените позиции на јаглеродните четири електрони.

## Наводи

*
Исак Асимов

thumb|right|Исак Асимов
**Исак Асимов**, (руски: *Исаак Юдович Азимов*, англиски: *Isaac Asimov*;  - ) — американски писател на научна фантастика и биохемичар со еврејско-руско потекло. Роден е во Петрович, во Смоленската област, СССР. Со родителите емигрирал во САД на тригодишна возраст. Дипломирал хемија на универзитетот Колумбија во 1939 година, а докторирал во 1948 година.

Умрел од сида, бидејќи во 1983 година бил заразен со ХИВ преку трансфузија за време на операцијата на срцето, а тоа било објавено дури десет години по неговата смрт.

Асимов бил долгогодишен член на Менса. Во негова чест е наречен астероидот *[[5020 Асимов]]*.

## Творештво
Асимов е најпознат по збирката раскази за роботи, „Јас, робот“ (1950) и по трилогијата „Фондација“ (1951–1953) со кои значително влијаел врз современата научна фантастика. Во нив се обидува да ги искористи сознанијата од современото научно истражување и да ги екстраполира, понекогаш во сосема неочекувана насока. Дел од неговите дела се хибриди помеѓу криминалистичкиот роман и научната фантастика, а многу ценети му се и книгите од научнопопуларен карактер.

Познати се и неговите Три закони на роботиката:
* **I закон** - Робот не може да повреди човек, ниту со неделување да дозволи повреда на човек.
* **II закон** - Робот мора да ги следи наредбите кои му се дадени од страна на човек, освен кога наредбите се спротивно на Првиот закон.
* **III закон** - Робот мора да ја штити сопствената егзистенција, доколку таквата заштита не е спротивна на Првиот и Вториот закон.

## Надворешни врски
* Исак Асимов — матичен портал
* asimovonline.com  — Каталог на издадени книги

}
Категорија:Американски романописци
Категорија:Американски писатели на фантастика
Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките
Категорија:Американски биохемичари
Категорија:Скептици
Категорија:Толкувачи на Библијата
Метан

**Метан** — гас (при стандардни услови) со хемиска формула CH4 и претставува најпростиот јаглеводород. Чистиот метан е без мирис, но во комерцијалната употреба тој се меша со мали количини на мириси, како што е сулфурното соединение етил меркаптан за да се детектираат шуплини во одредени материјали.

Како главна состојка на земниот гас, метанот е значајно гориво. Со согорувањето на една молекула на метан во присуство на кислород се ослободува една молекула на јаглерод диоксид и две молекули на H2O (вода):

: CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O

Метанот е гас кој учествува во феноменот на стаклена градина. За преку 100 години, тој има глобален затоплувачки потенцијал 23 (IPCC Third Assessment Report), т.е. преку 100 години секој kg од CH4 ја загрева Земјата 23 пати како истата маса на CO2.

Земјиниот плашт содржи големи количества на метан и е негов главен резервоар. Големи количини на метан се емитуваат во атмосферата преку вулканите кои се поврзани со подлабоките слоеви на Земјата или се создаваат по пат на анаеробното дишење (биогас).

Метанот има голема вредност на термодинамичката стабилност. На собна температура и притисок тој е безбоен, безмирисен гас. Има точка на вриење −162°C на притисок од 1 атмосфера и е запалив.

## Надворешни врски

* Gavin Schmidt, Methane: A Scientific Journey from Obscurity to Climate Super-Stardom , NASA Goddard
* Methane thermodynamics
* International Chemical Safety Card 0291
* Methane Hydrates
* Computational Chemistry Wiki 
* Safety data for methane 
* Dynamic Viscosity of Methane 
* Thermal Conductivity of Methane 
* METHANE-EATING BUG HOLDS PROMISE FOR CUTTING GREENHOUSE GAS . Media Release, GNS Science, New Zealand]
* Catalytic conversion of methane to more useful chemicals and fuels 
* Methane as a Savior of the Dairy Industry 

Категорија:Алкани
Категорија:Горива
Категорија:Стакленички гасови
Категорија:Гасови
Категорија:Индустриски гасови
Категорија:Анаеробно варење
Брионска декларација

**Брионска декларација** — документ кој бил потпишан на 7 јули 1991 од страна на Република Словенија и СФРЈ, под политичка патронажа на тогашната Европска Заедница. Со овој документ, СФРЈ ги прекина сите воени акции на словенечка територија, а Словенија и Хрватска се согласија да ги стопираат активностите за независност во период од три месеци.
## Наводи

## Надворешна врска
* Текст на декларацијата на словенечки јазик 

Категорија:Историја на Словенија
Ѕ (кирилица)

**Ѕ** (глаголица: 10п) — десеттата буква во македонската азбука; меѓутоа оваа буква е многу постара и се наоѓала во старословенското писмо, каде дошла од глаголската буква 10px|Ѕело („**ꙃѣло**“). Буквата го означува гласот  (звучна венечна слеана согласка). И покрај идентичниот изглед, оваа буква е несродна со латиничната буква S (С), која дошла од грчката буква сигма. Оваа буква се наоѓа само во гореспоменатите две азбуки. Се смета дека води потекло од глаголицата на Св. Кирил и Методиј.

*Некои примери*:

* Ѕвезда
* Ѕвекот
* Ѕвер
* Ѕвоно
* Ѕевгар
* Ѕид
* Ѕирне
* Ѕуница

Категорија:Македонска азбука
Ѓ

**Ѓ, ѓ** — буква во македонската азбука која го означува гласот  (звучна преднонепчена избувна согласка). Оваа буква е паралелна на српската буква Ђ, но нивниот изговор се разликува. Гласот потекнува од кириличната  или глаголичната 10px.

Во своето дело *[[За македонцките работи]]*, македонистот Крсте Петков Мисирков користи комбинација од **г**' за да го претстави фонемот /ɟ/.
## Наводи

Категорија:Македонска азбука
Љ

**Љ, љ** — буква во македонската и српската азбука која првобитно била лигатура од Л и Ь и ја претставува фонемата .

Употребата на оваа буква е јасно илустрирана во Мисирковата книга како **л**', а во постари текстови како **ль** (како во делата на Марко Цепенков), кои очигледно служеле како вдахновение за современата адаптација. 
Графот за гласот на кој соодветствува оваа буква за првпат се определува во српската азбука.

## Надворешна врски
* Аудио примери за буквата Љ  (српски)

Категорија:Македонска азбука
Категорија:Српска азбука