open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Роза Тајкон

[мини| Таикон на [Роми|Ромската јубилејска конференција во март 2012 година]]
**Роза Тајкон** (30 јули 1926 година - 1 јуни 2017 година) ― шведска ромска сребренарка и глумица од калдерашката каста. Таа е сестра на Катарина Тајкон.

Нејзиниот сребрен накит е изложен во многу галерии и музеи, како што се Националниот музеј за ликовни уметности и Музејот Рохска.

## Награди и признанија
Во 2010 година и бил доделен медалот Илис кворум (Illis quorum).

Во 2013 година и била доделена наградата „Олоф Палме“ за нејзината доживотна борба за човекови права.

## Филмографија

* 1953 - Маријан
* 1950 - Кавалер на мотоцикл
* 1950 - Бакнеж на крст
* 1949 - Ковачи во воздух

## Наводи


### Библиографија

* 
*

## Надворешни врски

* 

Категорија:Починати во 2017 година
Категорија:Родени во 1926 година
Категорија:Шведски Роми
Категорија:Шведски глумци
Категорија:Шведски занаетчии
Дејмијан Ле Бас (писател)

**Дамијан Џејмс Ле Бас** (роден на 11 мај 1985 година) - британски писател и новинар од Западен Сасекс во Англија, најпознат по својата книга *„Постојките: Патување низ циганска Британија“* .

## Живот
Ле Бас е син на уметниците Дејмијан Ле Бас и Делејн Ле Бас. Тој пораснал во Вортинг, одел во училиштето „Христова болница“ и потоа читал теологија на Светијовановиот колеџ, Оксфорд. Неговата работа како новинар вклучувал уредништво на „*Travellers Times“* .

Во 2018 година тој го претставил документарецот на БиБиСи *„Многу британска историја: Ромските Цигани“*.

Во 2019 година, тој бил дел од панелна дискусија на темата идентитет на алпското друштво.

## Библиографија
Во 2018 година, Ле Бас го објавил „*Постојки: Патување низ циганска Британија*“, мешавина од мемоари, патопиштво и истражување на историјата на Ромите во Британија. Во јуни 2018 година, книгата била прикажана на „BBC Radio 4“ како книга на неделата.

Пред нејзиноото објавување, „*Постојки*“ *ја* освоила Џервудовата наградата во 2016 година која ги поддржува авторите што го пишуваат своето прво големо нарачано нефантастично дело.

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1985 година
Категорија:Британски Роми
Категорија:Британски писатели
Диего ел Сигала

**Диего Рамон Хименес Салазар** (роден во Мадрид, 27 декември 1968 година), познат како **Ел Сигала** (кастиљски за „скампа“), ― познат ромскои фламенкопејач. Како што и самиот рекол, прекарот му го дале тројца гитаристи, „Лос Лосада“, за неговиот моќен глас, а не Камарон де ла Исла, како што обично се верува.

Диего Ел Сигала има и доминиканско државјанство.

Еден од неговите одлични албуми е „Lágrimas Negras“ од 2003 година, соработка со тогаш 85-годишниот кубански пијанист Бебо Валдес. Доброто спојување на кубанските ритми и вокалите на фламенко ја направиле оваа снимка меѓународен успех.
мини|Диего ел Сигала (2024).
Роден во семејство на ромски уметници и интелектуалци во Мадрид, Ел Сигала започнал да пее во фламенкови собири (клубови на ентузијасти) и таблаови, сè додека неговиот одлична мерка и способност да го забележи ритамот не го привлекле вниманието на играчите од светска класа како Марио Маја, Фаико, Фаруко, Ел Гуито, Мануела Караско, Кристобал Рејес, Кармен Кортес, Хоакин Кортес и тој започна да патувал како дел од нивните дружби. До крајот на деведесеттите, соработувајќи на снимања од Камарон, Томатито, Херардо Нуњес и Висенте Амиго, тој бил подготвен да сними свое ЦД. Со успехот на „Undebel“ тој ја започнал својата кариера како соло-пејач. Сега има снимено 8 ЦД-а и има освоено две Греми награди и пет номинации за Латинско греми.

Неговата сопруга Ампаро Фернандес починала во 2015 година од рак во Пунта Кана.

## Дискографија

** 1998 – Undebel
** 2000 – Entre vareta y Canasta
** 2001 – Corren tiempos de alegría
** 2002 – Teatro Real (Диего Ел Сигала со Нињо Хоселе)
** 2003 – Blanco y Negro en vivo (Бебо и Сигала)
** 2003 – Lágrimas negras
** 2005 – Picasso en mis ojos
** 2008 – Dos lágrimas
** 2010 – Cigala & Tango
** 2013 – Romance de la luna Tucumana
** 2016 – Indestructible

## Наводи

## Надворешни врски

* Службена мрежна страница
* Животопис и дискографија на Диего ел Сигала
* Фламенко Форум

Категорија:Шпански Роми
Категорија:Ромски музичари
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1968 година
Гурбетски јазик

**Гурбетскиот јазик** (**Курбетча** или **Гурбетча**) ― креолски јазик кој се чини дека има претежно ромски речник и кипарско-турска граматика, зборуван од Гурбетите (муслимански Роми) од Кипар. Гурбетите/Курбетите  традиционално зборувале и турски. Некои од нив се населиле на крајот на 19 век во османлискиот Балкан. Мнозинството се населила на север по 1974 година, но многу од нив се вратиле на југ (т.е. областите под делотворна контрола на Република Кипар) во последните неколку години.

Гурбетскиот е многу малку проучен. Децата не учат јазик; тоа е заменето со турски на север и грчки на југ.

## Поврзано

* Јазици во Кипар
* Параромски јазик

## Наводи

Категорија:Јазици во Кипар
Категорија:Ромски јазик
Анџело, љубов моја

***Анџело, љубов моја*** е американски драмски филм од 1983 година во режија на Роберт Дувал, во кој игра Анџело Еванс. Сценариото е за ромите од Њујорк сити. Беше прикажан надвор од конкуренција на  Канскиот филмски фестивал во 1983 година .

## Улоги

* Анџело Еванс како самиот себе
* Мајкл Еванс како самиот себе
* Рути Еванс како самата себе
* Тони Еванс како самиот себе
* Деби Еванс како самата себе
* Стив Цигоноф како самиот себе
* Мили Цигоноф како самата себе
* Френки Вилијамс како самиот себе
* Џорџ Николас како самиот себе 
* Катерина Рибрака како Патриша
* Тимоти Филипс како наставник во училиште
* Лахлан Јангс како студентски новинар
* Џенифер Јангс како студентски читател

## Продукција
Роберт Дувал прв пат го видел главниот глумец Анџело во 1977 година кога имал 8 години, како се расправа со постара жена на Колумбо авенија која „звучела како љубовна расправија“. Сценариото за *Анџело, љубов моја*  го напиша г-дин Дувал, а дел од дијалогот беше импровизиран од страна на ромските глумци, кои повеќето од нив се глумат себеси.

Покрај Анџело, игра неговиот постар брат Мајкл, неговата мајка гатачка, неговата сестра Деби, неговата девојка Патриша (Катерина Рибрака) и неговиот татко Тони Еванс, кој се појавува во неколку сцени.

## Прием
„Анџело е еден вид идеализиран збир од вкупно сите деца израснати на улица во Њујорк, без оглед на нивната етничка припадност. Тој е физички мал, но има голема, остро дефинирана личност што ни оддава впечаток на дете кое ја поседува интелегенцијата и искуството на еден маж измамник во своите 20-тите години. Потоа, како што продолжува филмот,  гледаме како само во рок од неколку секунди, емоциите на Анџело од тотална самоувереност и истрајност нагло преминуваат во детски плач и се враќаат пак назад. Ова, исто така, може да е самодел од измамата на Анџело, но исто така истовремено делува неочекувано трогателно и смешно. Анџело, меѓу другото, се плаши од духови “.

*„Варајети“* објави дека г-дин Дувал потрошил пет години и повеќе од еден милион долари на филмот  и дека многумина од глумечката екипа, вклучувајќи го и Анџело, не знаеле да читаат англиски.

Документирани беа комерцијалните проекции од Сан Франциско, Њујорк и Лос Анџелес, и презентирани на кабелската телевизија Синемакс во 1985 година.

## Наводи

## Надворешни врски

*   
* Изработка на „Анџело моја убов“ ''од Лоримар Моушн пикчрс''

Категорија:Филмови снимени во Њујорк
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Њујорк
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски филмови
Коркоро

***Коркоро*** („Сам“ на ромски) — француски драмски филм од 2009 година во режија и по сценарио на Тони Гатлиф, во којшто главните улоги ги толкуваат Марк Лавуан, Мари Жозе Кроз и Џејмс Тјери. Глумечкиот состав го сочинувале глумци од бројни националности, како албанска, грузиска, српска, француска, норвешка, но и девет Роми кои Гатлиф ги пронашол во Тансилванија.

Филмот се заснова на анегдота за Втората светска војна од ромскиот историчар Жак Сиго и е инспириран од Ромите кои побегнале од нацистите со помош на француските селани. Тој го отсликува ромскиот геноцид како слабо документирана тема. Освен на група Роми, филмот има лик кој се заснова на Ивет Лунди — француска учителка којашто била активна во францускиот отпор и била депортирана во концентрационен логор за фалсификување патни исправи за Роми. Гатлиф имал намера да сними документарен филм, но недостигот на документи го предомислило да го претстави како драма.

Праизведбата на филмот се одржала на Филмскиот фестивал во Монтреал, на којшто меѓу другите награди ја освоил Големата награда на Америка. Во Франција, филмот бил пуштен под насловот „Слобода“ () во февруари 2010 година, каде што заработил 601.252 долари, а со приходите од Белгија и САД износот достигнал 627.088 долари. Музиката во филмот, која ја компонирале Тони Гатлиф и Делфин Мантулет, добила номинација за „Најдобра филмска музика“ на 36. доделување на наградата „Сезар“ во 2011 година.

*Коркоро* бил опишан како „ретка филмско сеќавање на оние убиени во ромскиот геноцид. Во основа, филмот добил позитивни мислења од критичарите, а бил и пофален за невооничаено опуштениот тек на еден филм за холокаустот. Критичарите го сметаат филмот за едно од најдобрите остварувања на режисерот и, заедно со *[[Лачо дром]]*, за „најдостапен“ негов филм. Филмот се смета дека ги прикажува Ромите на нестереотипичен начин, далеку од нивните клиширани прикази како музичари.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 

Категорија:Француски филмови
Категорија:Филмови на француски јазик
Категорија:Филмови на ромски јазик
Категорија:Филмови од 2009 година
Ромен

мини|десно|200п|Ромен

**Ромен** () — најстар и најпознат ромски театар во светот. Театарот зазема средишно место на ромската култура во Русија и од неговото основање во 1931 година бил средиште на привлекување ромски глумци во земјата. Театарот е сместен во зградата на хотелот Советски во Москва и има статус на државна буџетска културна установа. Во неговиот делозбир влегуваат постановки на познати книжевни дела. Автори на сценаријата често се самите глумци.

## Историја
На 24 јануари 1931 година, во Москва било отворено ромското театарско студио „Индо-ромен“, а во првиот месец по отворањето била изведена и првата претстава. Прв директор и прв композитор на „Индо-ромен“ биле еврејските активнисти Моише Голдблат односно Семјон Бугачевски.

На 16 декември 1931 година, студиото ја прикажало првата целосна драмска претстава со елементи на мјузикл „Живот на тркала“ (руски: *Жизнь на колёсах*). Претставата се состоела од три чина и се засновала врз драмата од ромскиот писател Александар Германо. По изведбата, студиото било преименувано во „Ромен“. Прв директор на преименуваниот театар бил Георги Лебедев.

Од 1940 година, сите изведби во театарот се на руски јазик.

## Познати глумци во театарот
* Димитриј Бузиљов — глумец и пејач;
* Владислав Деметер — хор-мајстор, творец на ромското списание „Шунен ромале“, активист и педагог;
* Петар Деметер — глумец и педагог;
* Роза Џелакаева — глумица, пејачка и танчерка;
* Николај Ердено — виолинист и пејач;
* Александар Германо — поет, писател и драматург;
* Вано Хрустаљов — поет, драматург и концерт-мајстор;
* Михаил Иљинскиј — писател и глумец;
* Саша Колпаков — гитарист, вокалист и композитор;
* Вадим Колпаков — гитарист, вокалист, глумец и танчер;
* Иван Ром-Лебедев — глумец и писател;
* Валентина Пономарјова — глумец и пејач
* Николај Сличенко — глумец;
* Нина Дударова — поет, учител, писател и преведувач.

## Наводи

## Литература
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Службено мрежно место 
* 
* За театарот „Ромен“  

Категорија:Театри во Москва
Категорија:Ромска култура
Категорија:Роми во Русија
Ромски музеј на Гордон Босвел

**Ромски музеј на Гордон Босвел** () — музеј посветен на животното дело на Гордон Босвел (починал на 27 август 2016), кој собрал збирка од артефакти, фотографии и неколку примери од ромскиот вагон Вардо. Музејот исто така располага со неколку превозни средства коишто не се ромски, вклучувајќи и погребна кола прдвижувана од коњ. Сместен е во Спалдинг во Линколншир, Англија.

## Заднина
Изградбата на мостови за неромското население била традициона во Босвеловото семејство. Неговиот прадедо бил важен извор на информации за ромските обичаи и јазик за викторијанските академици, меѓу кои и Џорџ Бороу. Босвеловиот татко Силвестер во 1970 година го објавил автобиотграфското дело „Кника на Босвел (англиски: *The Book of Boswell*), во којашто е опишан ромскиот живот. Гордон Босвел постепено собирал вагони, коли и други артефакти за ромскиот живот низ годините. Музејот во коишто овие предмети се изложени бил отворен на 25 февруари 1995 година.

## Пристап
Музејот е отворен во петок, сабота, недела и банкарските празници во периодот од Велигден до крајот на октомври секоја година. Пристап е овозможен до сите изложени предмети и за лицата со посебни потреби. Влезот е бесплатен. Музејот користи еден од вагоните за организирани обиколки на околната крајбрежна рамнина Фенланд.

## Поврзано
* Вардо
* Роми во Англија

## Наводи

## Надворешни врски
* Службена мрежна страница

Категорија:Музеи во Англија
Категорија:Ромска култура
Категорија:Роми во Англија
Документациски и културен центар на германските Синти и Роми

мини|десно|200п|Градбата во којашто е сместен центарот во јануари 2013

**Документациски и културен центар на германските Синти и Роми** () — меморијален центар посветен на Синтите и Ромите кои биле убиени од страна на нацистите, основан во раните во 1990-тите во Хајдечберг. По неколкугодишен труд во собирање приказни од жртвите, истражувачка и заштитна дејност, градбата била свечено отворена во јавноста на 16 март 1997 година и на настанот присуствувале многу преживеани Синти и Роми. Центарот е првата постојана изложба во светот којашто го прикажува геноцидот извршен над Синтите и Ромите од страна на нацистите. Документацискиот центар има три ката и зафаќа површина од скоро 700 м2. Установата е надгледувана од Централниот совет на германските Синти и Роми, поддржан од градската управа на Хајделберг, и е корисник на средства од посебни фондови доделени од Федералната влада на Германија и од онаа на сојузната држава Баден-Виртемберг.

## Наводи

## Надворешни врски
* Службено мрежно место 

Категорија:Музеи во Германија
Категорија:Ромска култура
Категорија:Роми во Германија
Европски сојуз на градови и региони за вклученост на Ромите

**Европски сојуз на градови и региони за вклученост на Ромите** — иницијатива на Конгресот на локални и регионални власти на Советот на Европа којашто има за цел поддршка на проекти и политики за вклученост на Ромите на локално и регионално ниво преку градовите и регионите коишто членуваат во иницијативата и во координација со нивните влади. Во таа насока, од страна на Конгресното биро во Стразбур на 8 септември 2014 година бил усвоен стратешки документ за периодот 2014-2020 година. Сојузот вклучува 130 градови и регионални власти од 29 земји.

## Историја
Во последните неколку години, забележителен е заначителен развој во европското законодавство и националните законски рамки за вклученост на Ромите. Со оглед на тоа што мерките на локално и регионално ниво се одлучни за подобрување на општествената вклученост на Ромите, Конгресот на локални и регионални власти на Советот на Европа одлучил да создаде платформа за споделување знаење за делотворно справување со ромофобијата врз основа на Стразбуршката декларација за Ромите усвоена од страна на Одборот на министри на Советот на Европа во 2010 година.

Концептот на сојузот бил утврден на градоначалничкиот состанок за Ромите во септември 2011 година. По овој состанок била создадена јадрена група на градови и региони коишто доброволно учествувале во основањето на сојузот и подготвиле општа рамка на цели и работни методи. Откако во 2012 година бил спроведено темелно советување, коешто вклучувало обемна анкета за испитување на локалните и регионалните власти во земјите членки на Советот на Европа и советувачки состаноци по нејзиното спроведување, главните потреби и интереси на градовите и регионите биле утврдени. Сојузот службено започнал со работа за време на 24. седница на конгресот на 20 март 2013 година.

## Белешки

## Наводи

Категорија:Роми
Европски центар за права на Ромите

**Европски центар за правата на Ромите** (скратено: **ЕЦПР**) — меѓународна организација предводена од Роми којашто е вклучена во бројни активности во насока на борба против ромофобијата и злоупотребата на човековите права на Ромите. Пристапот на ЕЦПР во суштина вклучува стратешко вештачење, меѓународно застапување, истражување и развој на политики, објавување вести за правата на Ромите и обучување ромски активисти. ЕЦПР е членка на Хелсиншкиот комитет за човекови права, а има советодавен статус во Советот на Европа, како и на Економскиот и социјален совет на ООН. Организацијата била основана во 1996 година во Будимпешта, а нејзиното седиште е сместено во Брисел.

## Наводи

## Надворешни врски
* Службено мрежно место
* Проучување на Светска банка 

Категорија:Меѓународни организации
Категорија:Ромски права
Категорија:Роми
Калдерашкоромски јазик

**Калдерашкоромски јазик** — група влашкоромски дијалекти со коишто се служат Калдерашите, главно во Романија. Главен јазичен допир имал со романскиот јазик.

## Правопис

## Наводи

## Литература
* Barthélémy, A. 1983. Grammaire du tsigane kalderash. Paris. 105pp.
* Boretzky, Norbert. 1993. Bugurdzi: Deskriptiver und historischer Abriß eines Romani-Dialekts. (Balkanologische Veröffentlichungen, 21.) Wiesbaden: Harrassowitz. xi+203pp.
* Boretzky, Norbert 1994. Romani: Grammatik des Kalderaš-Dialekts mit Texten und Glossar. (Balkanologische Veröffentlichungen, 24.) Wiesbaden: Otto Harrassowitz. xiv+299pp.
* Matras, Yaron 1994. Untersuchungen zu Grammatik und Diskurs des Romanes: Dialekt der Kelderaša/Lovara. (Osteuropa-Institut der Freien Universität Berlin: Balkanologische Veröffentlichungen, 26.) Wiesbaden: Otto Harrassowitz. xii+256pp.
* Kyuchukov, Hristo and Zlatko Mladenov. 2004. Kratka grammatika na kalderaškia romski dialekt v Bəlgaria (Brief Grammar of the Kalderash Romani Dialect of Bulgaria). Sofia: Delfi. 105pp.
* Tcherenkov, Lev N. 1999. Eine kurzgefasste Grammatik des russischen Kalderaš-Dialekts des Romari. Grazer Linguistische Studien 51. 131-166.

Категорија:јазици во Романија
Категорија:Ромски дијалекти
Влатко Стоилков

**Влатко Стоилков** (, ) – македонски универзитетски професор на Факултетот за електротехника и информациски технологии.

## Животопис
Влатко Стоилков е роден во Кочани во 1962 година. На Електротехничкиот факултет во Скопје, тој дипломирал во 1986 година, магистрирал во 1993, а докторирал во 2001 година. По дипломирањето, тој се вработил во Рудници и железарница „Скопје“ - Ладна валавница, каде работел на одржување на високософистицирана опрема за регулација на петтостепено ладно валање и двостепено дресирање на лимови. Во 1988 година, тој се вработил на Факултетот како помлад асистент. Во професионалната кариера напредувал со избор во звањата асистент во 1994, доцент во 2003, вонреден професор во 2007 и редовен професор во 201х година. Учествувал во наставата по речиси сите базични предмети од областа електрични машини, трансформатори и апарати, а дел од нив (ветрогенератори, ЕЕУ за специјална намена, дигитална расклопна техника, основи на ветрогенераторски системи, електрични машини во ветрогенераторски системи) самиот ги иницирал и вовел во наставата на додипломските и магистерските студии. За мандатниот период 2008-2012 е избран на функцијата продекан за финансии и соработка со стопанството и в.д. управител на Центарот за трансфер на технологии при ФЕИТ.
Автор/соавтор е на над 50 научни трудови публикувани во зборници од меѓународни конференции и во меѓународни научни списанија. Учествувал во неколку научно-истражувачки и развојно-истражувачки проекти финансирани од Владата на Република Македонија и домашни претпријатија, како и неколку меѓународни ТЕМПУС и FP програми. Член е на ИЕЕЕ (senior member), како и на СИГРЕ-Париз. Бил претседател на Македонската секција на ИЕЕЕ, а во периодот 2005-2008 бил член на Р8 Комитетот на ИЕЕЕ. Област на неговиот научноистражувачки интерес се вртливите електрични машини, нисконапонските расклопни апарати, трансформаторите и обновливите извори на енергија со акцент на ветрогенераторските системи и биогасот.

## Наводи

Категорија:Македонски универзитетски професори
Категорија:Професори на ФЕИТ
Категорија:Апсолвенти на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје
Категорија:Магистри на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје
Категорија:Доктори на Факултетот за електротехника и информациски технологии - Скопје
Заргароромски јазик

**Заргароромски јазик** —  дијалект на балканскоромскиот јазик којшто се зборува во подрачјето на селото Заргар во покраината Казвин во Иран од страна на околу 160 заргарски семејства. Говорот се зборува и во околните подрачја, како и во Авганистан и Пакистан. Тој е еден од неколкуте индоариски јазици коишто сè уште се зборуваат во Иран и се смета за загрозен јазик. Заргарски потекнува од персискиот збор за „златар“ (, *заргар*).

## Поврзано
* Ромски јазик
* Домари

## Наводи

## Надворешни врски
* Hassan Rezai Baghbidi. The Zargari Language: An Endangered European Romani in Iran
* Marushiakova, Elena and Vesselin Popov. 2010. Migrations West to East in the Times of the Ottoman Empire: The Example of a Gypsy/Roma Group in Modern Iran. Anthropology of the Middle East 5 (1): p. 93–99.

Категорија:Јазици во Иран
Категорија:Ромски дијалекти
Категорија:Загрозени јазици
Обична смрчка

алт=Обична смрчка (Morchella vulgaris)|мини|Обична смрчка (Morchella vulgaris)

**Обична смрчка** (латински: *Morchella* vulgaris) е вид на смрчка, која расте во рана пролет близу тополи и јасен во трева, на глина, на песочна почва, покрај патишта со лабав чакал, покрај бреговите на потоци, во каменоломи, на градилишта, со отпад од целулоза, со овоштарници, во насади со артичока, во лозови насади итн.

## Опис
Плодното тело на смрчакот е големо, месесто, шупливо внатре, поради што печурката е со многу мала тежина. Шапката е висока 10 -15 см, овално продолжена или неправилно тркалезна; ребрата неправилно се испреплетуваат и на тој начин создаваат неправилно продолжени и кривулкави дупчиња (алвеоли) без некој геометриски облик.

Долниот дел на шапката е прираснат за дршката,бојата му е саѓесто кафеава, бледокафена или жолтокафеава,врвовите на ребрата се редовно посветли од бојата на алвеолите.

Дршката е висока 3 - 5 см,кон дното подебела, неправилна, при дното браздеста, шуплива и белузлава. месото е белузлаво или окер, мирисот и вкусот се мошне пријатни. Спорите се елиптични и мазни.

## Користена литература
 Габи / Романо Божац: морфологија систематика токсикологија  ISBN 953-0-61500-0 (Загреб) стр.392

## Надворешни врски

* 

Категорија:Габи
Категорија:Јадливи габи
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Габи на Европа
Персискоромски јазик

**Персискоромски јазик** — мешан јазик со којшто се служат Роми (или можеби Домци), а настанал преку јазичен допир на ромски (или домари) и персиски.

## Поврзано
* Параромски јазици

Категорија:Јазици во Иран
Категорија:Ромски дијалекти
Елвир Салимов

**Елвир Салимов**  (, –) ― македонски бранител, припадник на посебната единица ПЕП, учесник во воениот конфликт во Македонија во 2001 година и поранешен полициски службеник.

## Животопис
### Живот и стапување во полиција
Елвир Салимов е роден на 1 април 1971 година во Крива Паланка. По завршување на осумгодишното училиште „Јоаким Крчовски“, се запишал во средното училиште „Ѓорче Петров“ каде го посетувал две години, а следните две ги поминал во полициското училиште ЦОКБОС „Елисие Поповски - Марко“. На 1 јули 1989 година, стапил во полициска служба на Македонија служејќи од 1989 до 1993 во Скопје. Од 1993 година служел во родната Крива Паланка, каде служел до 2019 година откако се стекнал со право на пензија.

### Учесник на Судирот во 2001
Од 2000 година бил ангажиран во Посебната единица. Со започнувањето на воениот конфликт во 2001, учествувал во борбите во Опае, Теарце, Радуша. Во неговата второ ангажирање во Радуша, на 11 август, тој бил застрелан од снајперист со снајпер со калибар 762 во пределот на грлото. Заради настанатите телесни повреди и неговото болничко лекување и истиот е распореден од сообраќајна служба во крим техника од каде до 2019 година извршува работни задачи.

## Резиме
Како учесник во еден воен судир, Елвир Салимов се има искажано:

  „Горд сум што сум бранител на Република Македонија и следбеник на стапките на дедо ми Асан Салимовски, учесник во НОБ од 1942 до 1945“.

## Наводи

Категорија:Македонски Роми
Категорија:Македонски бранители
Змиевска балка

**Змиевска балка** (, *Змијовскаја балка*) — место во Ростов на Дон, Русија на кое 27 000 Евреи и Советски цивили биле масакрирани помеѓу 1942 и 1943 година од стана на Ајнцацгрупе Д на СС за време на холокаустот во Русија. Се смета дека е најголемото место за масовни убиства на Евреи на руска територија за време на Втората светска војна. Името значи „провалија на змиите“.

## Воени настани
За време на операцијата „Барбароса“, германската инвазија на Русија, трупите на Вермахтот го окупирале Ростов на Дон на 21 ноември 1941 година и го држеле градот осум дена додека Црвената армија не го повратила градот. Вермахтот повтороно го окупирал градот на 23 јули 1942 година и беше придружуван од Ајнсацкомандо 10а, командуван од Хајнрих Зитцен. Ајнтцкомандо и Тајната теренска политика првично уапсиле околу 700 луѓе на основа на тоа дека тие биле советски „партизани и партиски функционери“ и егзекутирале околу 400 до 2 август 1942 година.

Иако многу Евреи избегале од Ростов кога градот бил под контрола на Црвената армија, останале околу 2000 и Ајнсацкомандо започнал да ги регистрира, барајќи да се соберат на собирни пунктови на 11 август 1942 година. Помеѓу 11 август и 13 август, еврејските мажи од Ростов биле однесени кон Змиевска Балка, провалија надвор од градот, каде што биле застрелани од Ајнсацкомандо. Жените, децата и старите лица биле отруени со гас во камиони, а нивните тела беа закопани во истата провалија.

По првичните масакри, до февруари 1943 година, СС продолжиле да носат илјадници Евреи да бидат убиени во Змиевска клисура. До тогаш помеѓу 15000 и 1 000 евреи биле убиени во масовни стрелања.

Комунисти и војници на Црвената армија исто така беа убиени и погребани таму, заедно со нивните семејства. Меѓу убиените во Змиевска балка беше и пионерската психолог Сабина Спилрајн.

## Одбележување
На 9 мај 1975 година, градската администрација на Ростов на Дон го претставила споменикот на Змиевската клисура, во знак на сеќавање на масовните убиства извршени од германските нацистички сили во провалијата.

Споменикот станал место на годишни меморијални церемонии.

## Забележителни жртви
* Сабина Спилрајн, истакнат ран советски психоаналитичар

## Наводи

Категорија:Ростов на Дон
Категорија:Русија во 1942 година
Параромски јазици

**Параромски јазици**  — поим којшто се употребува за означување на различните ромски говори. Мнозинството вакви јазици се мешани, односно како основа на јазикот главно е земен ромскиот, но во нив исто така е присутно и влијание од други јазици. Меѓутоа, има и јазици коишто не се мешани и како основа го имаат само ромскиот јазик. Парароманските јазици како основа главно ги земаат индоевропските јазици. Исклучоци се лајузе, кој како основа го има естонскиот, и ероминчела, кој како основа го има баскискиот јазик. Овие јазици се традиционални говори на ромските заедници и се говорат наместо или заедно со ромските дијалекти.

## Јазици
* Врз палеобалканска основа:
** Ломаврен (врз ерменска основа);
** Грчкоромски јазик (врз Грчка основа).
* Врз угрофинска основа:
** Лајузе† (врз естонска основа).
* Врз германска основа:
** Англоромски јазик (врз англиска основа);
** Дански роди (на датской основе);
** Скандинавскоромски јазик;
** Синтиманојч.
* Врз романска основа:
** Калопортугалски ромски јазик (врз португалска основа);
** Калошпански ромски јазик (врз шпанска основа);
* Врз словенска основа:
** Сервицки дијалект (врз украинска основа);
** Ромскосрпски јазик (врз српска основа).
* Врз келтска основа:
** Валискоромски јазик;
** Шелта (во значителна мера содржи и јазични одлики од англискиот јазик).
* Други
** Ероминчела (врз баскиска основа);
** Татарскоромски жаргон (врз кримскотатарска основа).
* Немешани параромски јазици:
** Бохемискоромски јазик† (врз чешка основа);
** Калофински ромски јазик.

*† изумрен јазик

## Наводи


Категорија:Ромски јазик
Донска Советска Република

**Донска Советска Република** (, *Донскаја советскаја республика*) — краткотрајна советска република на Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република која постоела помеѓу март и мај 1918 година.

На територијата на Областа на донската војска, републиката е прогласена во март 1918 година по повлекувањето на Белата армија од областа. Во мај, по бунтот на донските козаци и германското напредување во регионот како резултат на Договорот од Брест-Литовск, републиката била соборена и нејзините водачи побегнале. Донската Република на донските козаци ја презела територијата на Донската Советска Република.

## Историја
Донската Советска Република била прогласена на 23 март 1918 година со главен град во Ростов на Дон, на територијата на Областа на донската војска и дел од провинцијата Екатеринослав, откако се повлекле волонтерската армија и силите на донските козаци на Алексиј Каледин. Помеѓу 9 и 14 април, регионален конгрес на советите избрал Централен извршен комитет од 26 болшевици и 24 леви социјалистички револуционери за републиката. Комитетот го формирал Совет на народни комесари (Совнарком), кој бил предводен од црвениот козак Фјодор Под Pолков. Исто така, бил формиран и вонреден штаб на чело со Серго Орџоникидзе за организирање на одбраната на републиката.

Донската Советска Република почнала да ја губи поддршката како резултат на нејзините побарувања за храна и погубувањата на осомничените контрареволуционери. Во април започнал општ бунт на донските козаци и од 1 мај германските трупи исто така влегле на нејзината територија како резултат на Договорот од Брест-Литовск. Донските козаци предводени од Петар Краснов го зазеле Ростов на Дон, кој тогаш бил окупиран од германските трупи, на 6 мај. Водачите на републиката побегнале во Царицин, но Подтиолков бил заробен и погубен од донските козаци. Донската Република тогаш ја презела контролата врз територијата на Донската Советска Република. Донската Советска Република, сепак, официјално не била укината од советската влада до септември, бидејќи нејзините водачи останале во Царицин.

## Наводи

### Цитати


### Библиографија

* 
* 

Категорија:Земји од руското говорно подрачје
Категорија:Поранешни комунистички републики
Категорија:Држави и територии распаднати во 1918 година
Категорија:Држави и територии настанати во 1918 година
Категорија:Историја на донските козаци
Категорија:Рани советски републики
Регулатива 575/2013

**Регулативата 575/2013** или **Европска регулатива 575/2013** (англиски: *Capital Requirements Regulation*, *CRR*) е правен документ на Европската Унија кој содржи прудентни барања за кредитните институции и инвестициските фирми. Директивата била донесена во јуни 2013 година, а почнала да се применува од 1 јануари 2014 година при што примената на некои нејзини одредби се одвивала постепено до 2019 година.

## Опис
Регулативата 575/2013 воспоставува квантитативни минимални барања и построги правила за дефиниција на капиталот на кредитните инстируции и за пресметката на активата пондерирана според ризиците. Таа бара стапката на акционерски капитал да изнесува минимум 7% плус 2,5% заштитен слој за зачувување на капиталот, стапката на основниот капитал треба да изнесува најмалку 8,5%, како и стапка на вкупниот капитал од 10,5%, вклучувајќи го CET1 дополнителниот износ (заштитен слој) за зачувување на капиталот. Исто така, според оваа регулатива, стапката на задолженост треба да изнесува најмалку 3%. Регулативата за капиталните барања предвидува сите институции (банки и инвестициски друштва) задолжително да ги одржуваат општите барања за покриеност на ликвидноста (член 412(1)) и редовнo да ги известуваат своите надлежни органи за составот на ликвидната актива и нивото на ликвидност (членови 415-425). Меѓутоа, во членот 460, на Европската комисија ѝ е дадено овластување да одреди детално барање за стапката на покриеност на ликвидноста за кредитните институции. За таа цел, на 10 октомври 2014 година, Европската комисија го донела Делегираниот акт 2015/16, кој стапил на сила на 1 октомври 2015 година. Во Делегираниот акт детално се пропишува пресметката на стапката на покриеност на ликвидноста. Тој се заснова врз стандардите усвоени од Базелскиот комитет за банкарска супервизија, но воведени се и голем број измени.

## Наводи

Категорија:Регулатива на Европската Унија
Конусна смрчка

алт=Конусна смрчка (Morchella conica)|мини| Конусна смрчка ''(Morchella conica)''
***Конусна смрчка (Morchella conica)*** е старо биномно име претходно применето на видови габи во семејството Смрчки. Позната кај нас и како ***островрвна смрчка.*** Тоа е едно од трите научни имиња кои обично биле користени за опишување на **црни смрчки**, а другите биле *M.angusticeps* и *M.elata.* Првпат била воведена од микологот Кристијан Хендрик Персон во 1818 година, како излишно име за стариот таксон (Morchella continua) . Според Ричард и колегите, санкциите за Фрис се применуваат само на субгенеричко ниво и името е нелегитимно.

Со текот на годините, името на островрвната  смрчка (*M. conica)* секогаш се применувало на многу различни видови од различни автори, а ДНК-анализата во 2014 година открила дека смрчките идентификувани како „Конусна смрчка “ (*M. conica*) навистина припаѓале на *Morchella deliciosa*, *Morchella purpurascens*, *Morchella tridentina* и *[[Обична смрчка|Morchella vulgaris]]*.

Опис на видот: Плодното тело на смрчката е  составено од шапка и дршка. Шапката е со јајцевиден облик или тапо стожеста; за дршката е прирасната со крајниот дел, од врвот надолу се спуштаат речиси паралелни ребра, а попречните прегради создаваат неправилни дупки, потсетува по изгледот на пчелино саќе. Шапката е висока 3 - 10 см ,2- 5 см широка, овална и тапа при врвот.

Плодното тело може да биде обоено од сивокафеаво до црнокафеава боја, нејзините врвови се секогаш потемни, а јамите посветли. Шапката е поврзана со дршката преку овална мембрана. Дршката е белузлава, валчеста и ,шуплива, висока од 2 до 5 см и дебела до 4 см. И шапката и дршката се шупливи.

Спорите се елиптични а споровиот прав е жолтеникав. Конусната смрчка расте во пролет во април и мај во иглолисни шуми.Јадлива е со многу добар квалитет и не е можна замена со некоја отровна печурка.

## Користена литература
Габи / Романо Божац: морфологија систематика токсикологија ISBN 953-0-61500-0 (Загреб) стр.394

Категорија:Јадливи габи
Категорија:Статии со извори на француски (fr)
Категорија:Габи
Категорија:Габи на Македонија
Категорија:Габи на Европа
Категорија:Габи на Северна Америка
Англоромски јазик

**Англоромски јазик** или **англиски ромски јазик** — мешан јазик којшто вклучува ромски речник во англискиот јазик со којшто се служат потомците на Англиските Роми во САД (100.000), Обединетото Кралство (90.000), Австралија (5.000) и во ЈАР..

По пристигнувањето во Велика Британија во XVI век, Ромите го користеле ромскиот јазик до крајот на XIX век (во Велс можеби и една генерација повеќе). Јазикот бил заменет со англиски како секојдневен и семеен јазик, што довело до создавање на параромски јазик или присуство на одлики на ромскиот јазик во англискиот.

## Поврзано
* Параромски јазици

## Наводи

## Литература
* Acton, Thomas. 1989. The Value of “Creolized” Dialects of Romanes. In International Symposium Romani Language and Culture. Sarajevo.
* Acton, Thomas and Gerwyn Davis. 1979. Educational Policy and Language Use Among English Romanies and Irish Travellers (Tinkers) in England and Wales. International Journal of the Sociology of Language 19-22: 91-110.
* Acton, Thomas, Vangelis Marselos, and Laszlo Szego. 2000. The Development of Literary Dialects of Romanes, and the Prospects for an International Standard Dialect. In Language, Blacks, and Gypsies, ed. Thomas Acton and Morgan Dalphinis. London: Whiting and Birch.
* Borrow, George. 1923. Romano Lavo-Lil. London: Hazell, Watson, and Viney, Ld.
* Deterding, David. 1997. The formants of monophthong vowels in Standard Southern British English pronunciation. Journal of the International Phonetic Association 27: 47-55.
* Hancock, Ian. 1996. Duty and Beauty, Possession and Truth: The Claim of Lexical Impoverishment as Control. In Gypsies: A book of interdisciplinary readings, ed. Diane Tong. New York: Garland Publishers.
* "Anglo-Romani". University of Washington, US.
* Manchester University Romani Project ROMANI Project - Manchester.

## Надворешни врски
* Speakromany.com a project from English Gypsies reviving their language
* Distribution of Romani dialect by region
* AngloRomani Linguistic Information

Категорија:Јазици во Обединетото Кралство
Категорија:Параромски јазици
Категорија:Јазици во Австралија
Лајузе

**Лајузе** — мешан од ромски и естонски којшто се зборувал во Естонија.

## Историја
Ромите во Естонија за првпат пристигнале во XVII век. Според некои гласини, тие биле дел од ромскиот оркестар на шведскиот крал Карл XII којшто го основал откако поминал зима во замокот Лаис. Во 1841 година, сите 44 Естонски Роми биле собрани и населени околу Лајузеската парохија. Нивно главно стојалиште било селото Радувере, но тие исто така живееле во Раквере и Јигева. Пред Втората светска војна, во Лајузе имало 60 Роми. Лајузе изумрел со германската окупација на Естонија кога сите негови говорници биле убиени од страна на нацистите во геноцидот на Ромите.

## Јазични одлики
Лајузе дели бројни јазични одлики со калофинскиот ромски јазик, како и омекнување на заднонепчените согласки пред предните самогласки и почетно стишување.

## Наводи

## Литература
* 
* 

Категорија:Јазици во Естонија
Категорија:Параромски јазици
Категорија:Мртви јазици во Европа
Тајни и лаги (филм)

**„Тајни и лаги“** (англиски: *Secrets and Lies*) - британско-француски филм од 1996 година, во режија на Мајк Ли (Mike Leigh), кој е автор и на сценариото. Главните улоги ги толкуваат: Тимоти Спол (Timothy Spall), Бренда Блетин (Brenda Blethyn) и Маријан Жан-Батист (Marianne Jean-Baptiste). Филмот постигнал голем успех кај критиката и публиката и имал пет номинации за наградата „Оскар“. Во него, Ли успешно ги помирил тешкото психолошко портретирање на ликовите и нивните меѓусебни односи со мотивот на семејните сплетки, кои се слични на оние од телевизиските „сапуници“. Но, најголем восхит предизвикува извонредната автентичност на режисерскиет решенија и прецизната изведба на глумците, особено онаа на Бренда Блетин.

## Синопсис
Една млада црнка дознава дека била посвоена како бебе. Затоа, таа решава да ја побара својата биолошка мајка. Таа е една необична домаќинка која живее во Лондон, припадничка на пониската класа и жена со премногу проблеми...

## Наводи

Категорија:Британски филмови
Категорија:Француски филмови
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови од 1996 година
Категорија:Филмови на Мајк Ли
Категорија:Филмови со Бренда Блетин
Категорија:Филмови со Тимоти Спол
Категорија:Филмови со Маријан Жан-Батист
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Лондон
Луѓе, неизбројани

Луѓе, неизбројани е канадски документарен филм од 2011 година во режија на Арон Јегер. Ја раскажува приказната за културата и историјата на ромскиот народ (општо познати како *цигани* ) во Европа, со посебен акцент на нивната тешка состојба за време на холокаустот . Филмот исто така прави паралела околу  сличностите на нетолеранција помеѓу времето на Порајмосот (ромскиот холокауст) и зголемената нетолеранција и злоупотреба на правата на Ромите во Европа денес .   Беше номиниран за награда на продуцентскиот гилд на Америка во 2012 година.  Филмот беше прикажан на њујоршкиот џипси фестивал  и е дел од *серијата предавања за холокаустот на* универзитетот Вандербилт . 

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* A People Uncounted at IMDb
* 
Категорија:Канадски филмови
Ромологија

**Ромологијата** (повремено **циганологија**) - новонастанато меѓудисциплинарно поле за етнички студии што се однесува на искуствата на ромскиот народ. Многу ретки (или небитни) поими за областа се ромски студии,  ромалогија, и ромистика. Ромските студии се засноваат на аспекти на социологијата, антропологијата, лингвистиката и политичките науки. Посебни насочени области се потекло на ромскиот народ, искуства на прогонства и политичко угнетување, ромски јазик, ромско општество и култура и ромски обичаи и традиции.

Областа за истражување на ромски студии често се протега надвор од етничките Роми до ирските патници, Јениче и други групи традиционално познати како Цигани.

## Публикации
Главната публикација  во оваа област е академското списание „*Romani Studies“*, кое го издава „Циганско усно друштво“ и го уредува Кимо Гранквист, професор по ромски студии на Универзитетот „Содертерн“, Стокхолм.

## Наводи

## Надворешни врски

* Дневник за ромски студии 
* Ромски проект на Манчестерскиот универзитет 
* Список на публикации за ромски студии од Печат на Хетфордширскиот универзитет
* Инаугуративна конференција за ромски студии 2011 година, Калифорниски универзитет, Беркли 
Категорија:Ромска култура
Грчкоромски јазик

**Грчкоромски јазик** () или **ромскогрчки јазик** — речиси изумрен мешан јазик со којшто се служат Ромите во Грција, а настанал преку јазичен допир на ромски и грчки. Јазикот се претпостасвува дека бил таен во Тесалија и Средна Грција. Типолошки, јазикот се заснова на грчки со изразито позајмување зборови од ромски. Се разликуваат два говори на овој јазик: доротика и калијарда. Доротика е таен јазик со којшто се служеле градежниците од округот Евританија, а калијарда е говор којшто се користел во Атина. Во обата случаи, јазикот веројатно не бил мајчин на оние кои го говореле.

## Поврзано
* Параромски јазици

## Наводи

Категорија:Јазици во Грција
Категорија:Параромски јазици
Категорија:Загрозени јазици во Европа
Циганите од Свинија

***Циганите на Свинија*** — документарен филм од 1998 година за ромското население во Свинија, Словачка. Филмот ги документира луѓето во заедницата и го следи Дејвид Шефел, канадски антрополог, додека тој се обидува да добие поддршка од добротворни агенции „Хејфер проџект интернешнл“, Канадската агенција за меѓународен развој и „Живеалиште за човештво интернешнл“.

Филмот бил режиран од Џон Паскиевич, а го продуцирал Џо Мекдоналд преку Националниот филмски одбор на Канада.

## Поврзано

* Роми во Словачка

## Наводи

## Надворешни врски

*   
* ''Циганите од Свинија''  во Националниот филмски одбор на Канада

Категорија:Канадски филмови
Категорија:Прешовски Крај
Категорија:Филмови од 1998 година
Категорија:Филмови за Ромите
Рајко Ѓуриќ

**Рајко Ѓуриќ** (, ромски: Raiko Juric), (,  - , )  — српски и ромски писател, политичар и претседател на Унијата на Ромите на Србија.

## Животопис
Рајко Ѓуриќ е роден на 3 октомври 1947 година во Мало Орашје, Смедерево. Студирал филозофија на Филозофскиот факултет во Белгарад (1967—1972). Во 1986 година докторирал социологија на тема *Културата на Ромите во СФРЈ*. Во 1991 година се преселил во Берлин каде живеел во текот на деведесеттите години на 20 век.

Напишал повеќе од 500 статии и до заминувањето од Југославија бил главен уредник на културната рубрика на дневниот весник „Политика“. Напишал 34 книги и учествувал во продукцијата на филмот Собирачи на перја од Александар Петровиќ и бил косценарист на филмот Дом за бесење од Емир Кустурица
Бил претседател на Меѓународната ромска унија и генерален секретар на Ромскиот центар Меѓународен ПЕН центар.

## Творештво
**Bi kheresko-Bi limoresko*, 1975
**Purano svato o dur themestar*, 1980
**A i U - A thai U*, 1982
**Kultur der Roma und interkulturelle Beziehungen*, 1988–1990
**Paradigmen in der Kultur der Roma*, 1992
**Die Kultur der Roma und Sinti*, 1993
* Драма „Да се убие Зоран Ѓинѓиќ” по која настанала истоимената претстав во режија на Златко Паковиќ.

## Наводи

## Надворешни врски
*Поема 
*Интервју 

Категорија:Српски писатели
Категорија:Ромски писатели
Категорија:Српски политичари
Категорија:Ромски политичари
Категорија:Погребани во Алејата на заслужните граѓани на Новите гробишта (Белград)
Ромскосрпски јазик

**Ромскосрпски јазик** или **српскоромски јазик** — мешан јазик којшто настанал преку јазичен допир на ромски и српски. Јазикот се зборува во Србија и другите земји од поранешна СФРЈ. Тој се разликува од влашкоромските дијалекти коишто се говорат во Србија.

## Издаваштво
Во октомври 2005 година бил издаден првиот ракопис за ромската граматика во Србија од јазичарот Рајко Ѓуриќ, насловена „Граматика на ромскиот јазик“ (во оригинал *Gramatika e Rromane čhibaki - Граматика ромског језика (Gramatika romskog jezika)*).

## Поврзано
* Параромски јазици

## Наводи

## Надворешни врски
* Српско-ромски речник

Категорија:Јазици во Србија
Категорија:Параромски јазици
Скандинавскоромски јазик

**Скандинавскоромски** (, , скандинавскоромски: *romani rakripa* или *tavringens rakripa*), познат и како **норвешкоромски**, **таврингерскоромски**, **татерски јазик**, и **данскоромски**, — мешан јазик кокшто настанал со јазичен допир на ромски и скандинавските јазици. Јазикот го говорат Скандинавските Роми во Норвешка (околу 100–150 постари лица) и порано во Шведска. Скандинавскоромскиот користи речник на деклинирани зборови од ромскиот јазик. Сепак, голем дел од првобитната ромска граматика била изгубена и неговите говорници денес зборуваат шведски или норвешки.

Нема стандардизиран облик на скандинавскоромскиот јазик, така што постојат разлики во речникот, изговорот и употребата на зборови од говорник до говорник. Во печатен облик, скандинавскоромските зборови често се запишани со шведски (S) или норвешки (N) букви (*ä*, *æ*, *ø*, *å*), како и комбинации од букви за ознака на ромските гласови, како на пример *tj-* () или *kj-* ( или ) за ознака на ромската буква *č*  или *čh* . Некои примери на скандинавскоромски правопис се: *tjuro* (S) / *kjuro* (N) со значење „нож“; *gräj* (S) / *grei* (N) со значење „коњ“.

## Поврзано
* Параромски јазици
* Калофински ромски јазик

## Белешки

## Наводи

## Литература
*  (A lexicon and grammatical overview of Swedish Scandoromani; includes several Traveller song texts *in extenso*)
* Baardsen, Gjest (1948). *Vandrings- eller skøiersprog; med tillegg av F. L. Hartman og N. Olsen.* (*Ord og sed*; 132) Oslo : Noregs boklag Helge Refsum.
* Baardsen, Gjest. "Samling af de mest forrekommende Ord i det saakaldte Vandrings eller Skøiersprog" from Digital Archives.
* Iversen, Ragnvald (1945). *The Rodi (Rotwelsch) in Norway.* (*Secret languages in Norway*; 2) Oslo : I kommisjon hos Dybwad.
* Hancock, Ian (1992). "The Social and Linguistic Development of Scandoromani", Jahr, Ernst Håkon (ed.), *[https://books.google.com/books?id=qfQ4iFhXx4YC&hl=en Language Contact: Theoretical and Empirical Studies]*, Berlin; New York: Mouton de Gruyter, .

## Надворешни врски
* Норвешкоромски-норвешки зборовен список 

Категорија:Јазици во Данска
Категорија:Јазици во Шведска
Категорија:Јазици во Норвешка
Категорија:Параромски јазици