Климатологија

[мини| [Кепенова класификација на климата|Климатска класификација Кепен-Гајгер (1980–2016)]]
**Климатологија** (од грчкиите **' („наклон“); и **' (логија) или **наука за климата** е научна дисциплина која ја проучува климата на Земјата.  Климата се однесува на атмосферската состојба за време на подолг до неодреден временски период. Времето е состојбата на атмосферата во релативно краток временски период. Главните теми на истражување се проучувањето на климатската варијабилност, механизмите на климатските промени и современите климатски промени . Оваа тема на проучување се смета како дел од атмосферските науки и потподелба на физичката географија, која е една од науките за Земјата . Климатологијата вклучува некои аспекти на океанографијата и биогеохемијата .

Главните методи што ги користат климатолозите се анализа на набљудувања и моделирање на физичките процеси кои ја одредуваат климата. Краткорочното временско прогнозирање може да се толкува во смисла на знаење за долгорочните феномени на климата, на пример климатските циклуси. Климатските модели се користат за различни цели, од проучување на динамиката на времето и климатскиот систем до предвидувањата за климата во иднина.

## Историја
Грците го започнале формалното проучување на климата. Веројатно највлијателниот класичен текст за климата бил *За воздух, вода и места*  напишан од Хипократ околу 400 п.н.е. Ова дело го коментирало ефектот на климата врз човековото здравје и културните разлики меѓу Азија и Европа. Оваа идеја дека климата контролира кои популации се истакнуваат во зависност од нивната клима, или *климатскиот детерминизам*, останала влијателна низ историјата. Кинескиот научник Шен Куо (1031–1095) заклучил дека климата природно се менувала во огромен временски период, откако ги набљудувал скаменетите бамбуси пронајдени под земја во близина на Јанжу (модерен Јанан, провинција Шанкси ), област со сува клима која во тоа време не била соодветна за раст на бамбус.

Пронајдокот на термометрите и барометрите за време на Научната револуција овозможиле систематско водење евиденција, кое започнало уште во 1640-1642 година во Англија. Раните климатски истражувачи го вклучуваат Едмунд Хали, кој објавил карта на трговските ветрови во 1686 година по патувањето до јужната полутопка. Бенџамин Френклин (1706-1790) прв го мапираше текот на Голфската струја за да се користи за испраќање пошта од Северна Америка до Европа. Френсис Галтон (1822-1911) го измислил терминот *антициклон* .  Хелмут Ландсберг (1906-1985) ја поттикнал употребата на статистичка анализа во климатологијата.

Во текот на почетокот на 20 век, климатологијата најмногу го нагласувала описот на регионалната клима. Оваа описна климатологија била  применета наука, која на земјоделците и другите заинтересирани им давала статистика за тоа какво е нормалното време и колку големи се шансите за екстремни настани. За да го направат ова, климатолозите морале да дефинираат *нормална клима* или просечни временски и временски екстреми во период од вообичаено 30 години.  Додека научниците знаеле за минатите климатски промени како што се ледените доба, концептот на климата како што се менува само многу постепено бил корисен за описната климатологија. Ова почнало да се менува во текот на децениите што следеле, и додека историјата на науката за климатските промени започнала порано, климатските промени станале само една од главните теми на проучување на климатолозите во текот на 1970-тите и понатака. 

## Потполиња
Различни полиња на истражување на климатологијата проучуваат различни аспекти на климата. Постојат различни категоризации на климатологија. Американското метеоролошко друштво, на пример, ги идентификува: описната климатологија, научната климатологија и применетата климатологија како три главни полиња на климатологијата, категоризација заснована на сложеноста и целта на истражувањето. Применетите климатолози ја применуваат својата експертиза во различни индустрии како што се производството и земјоделството . 

Палеоклиматологијата е обид за реконструкција и разбирање на минатите клими со испитување на записи како што се ледените јадра и прстените на дрвјата ( дендроклиматологија ). Палеотемпестологијата ги користи истите овие записи за да помогне во одредувањето на фреквенцијата на ураганите во текот на милениумите. Историската климатологија е проучување на климата поврзана со човечката историја и се занимава главно со последните неколку илјади години.

## Наводи

### Книги

* 
* 
* 
* 

## Понатамошни информации

* Jenny Uglow, "What the Weather Is" (review of Sarah Dry, *Waters of the World: The Story of the Scientists Who Unraveled the Mysteries of Our Oceans, Atmosphere, and Ice Sheets and Made the Planet Whole*, University of Chicago Press, 2019, 332 pp.), *[[:en:The New York Review of Books|The New York Review of Books]]*, vol. LXVI, no. 20 (19 December 2019), pp.&nbsp;56–58.

## Надворешни врски

* Специјален извештај за климатски науки  – Програма за истражување на глобалните промени на САД
* KNMI Climate Explorer Истражувачот за клима на Кралскиот метеоролошки институт на Холандија ги прикажува климатолошките односи на просторните и временските податоци.
* Климатологијата како професија  Archived   Амер. Инст. Приказ на физиката за историјата на дисциплината климатологија во 20 век

Категорија:Животна средина
Категорија:Климатологија