Метафизика

[thumb|250px|[Платон (лево) и Аристотел (десно), од Рафаел.]]

**Метафизиката** (грчки - μεταφυσικά) е дел од филозофијата којшто се занимава со објаснување на природата и потеклото на овој свет. Метафизиката претставува идеалистичка филозофија за прапочетоците на постоењето, за суштината на светот, за предметите што се непристапни за сетилното искуство, како на пример Бог, душата и др. Метафизиката е метод на мислење спротивен на дијалектиката. Таа не ги набљудува работите во нивниот развиток и во нивната заемна врска, туку поединечно, изолирано, во состојба на мир и неподвижност, на застој и непроменливост.

## Прашања со кои се занимава метафизиката
 
* „Кое е потеклото на стварноста?“ 
* „Кое е местото на човекот во универзумот?“ 
* „Дали се боите објективни или субјективни?“ 
* „Дали светот постои надвор од нашиот ум?“
* „Кои се потеклото и природата на предметите, случувањата и местата?“

Централен дел на метафизиката е онтологијата, којашто ги истражува категориите на работите во светот и кои врски ги имаат тие меѓусебно. Метафизичарот исто така се обидува да го избистри начинот на кој луѓето го гледаат светот, вклучувајќи го постоењето, материјалноста, имањето, просторот, времето, случајноста и веројатноста.

Во последно време, поимот „метафизика“ се употребува и со значење „она што е вон/над физичкиот свет“. На пр., метафизичка книжарница може да значи и книжарница што не продава книги за онтологија, туку за духовни работи, духовно исцелување, окултизам и други слични теми.

Пред развивањето на модерната наука, метафизиката требало да одговара на строго научни прашања како да е природна филозофска наука. Ова траело сè до времето на Исак Њутн (кој бил и филозоф), во XVIII век (кога поимот „наука“ значел едноставно - „знаење“). Од XIX век, филозофијата станала наука, а метафизиката вклучувала само проблеми што се вон/над физичкиот свет (и повеќе на била природна наука поткрепена од емпириски докази и експерименти). Филозофијата и науката сѐ уште може да се сметаат за предмет на метафизиката, во зависност од тоа дали во дефиницијата на овој поим спаѓаат емпириски објаснувања.

Потеклото и природата на материјата биле проблем уште во времето на раната филозофија. Уште Аристотел и неговите современици дале некакво објаснување за материјата, на разни начини. Денес, се разбира, филозофите работат само со емпириски истражувања за природата на материјата.

## Историја на метафизиката
Еден од првите метафизичари е Парменидес од Елеа. Тој сметал дека разновидноста на сè што постои, променливите форми и движењето се само појавност на едно вечно Битие, а со тоа го уважувал принципот дека „сè е едно“. Заради ваквиот концепт за Битието, тој се смета за еден од основачите на метафизиката.

Аристотел е првиот кој го употребил зборот „метафизика“, и се смета за наслов на негова книга. Претходната негова книга била наречена „Физика“, а наредната ја нарекол „“ (*ta meta ta physika biblia*) или „книгата која доаѓа после (книгата за) физиката“. Ова латинските коментатори на старите текстови погрешно го прочитале како „науката за она што е зад физичкото“. Како и да е, откако еднаш е употребен, зборот останал до денес со такво значење.

Книгата „Метафизика“ на Аристотел е поделена во три дела:
; *Онтологија* : Учење за Битието и постоењето.

; *Природна теологија* : Учење за Господ.

; *Универзална наука* : Учење за „првиот принцип“ за кој Аристотел сметал дека е основа на сите потраги.

Метафизиката како дисциплина била сметана за „Кралица на науките“ и исто толку важна како другите науки, како што се: медицината, математиката, поезијата и музиката.

## Метафизиката како мотив во книжевноста
* „Метафизика“ - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.

## Белешки

Категорија:Филозофија