Потенцијално опасно тело

[мини|десно|Астероидот [4179 Тевтат|Тевтат е потенцијално опасен близуземски астероид, но не претставува претстојна закана по Земјата. Сликано во 2012&nbsp;г.]]

**Потенцијално опасно тело** (**ПОТ**) или **потенцијално опасен објект** — близуземско тело (астероид или комета) со орбита која може да се доближи до  Земјата и е доволно големо за да причини поголеми штети во случај на судир. Се дефинираат како тела со најмало растојание на орбитално пресекување со Земјата помало од 0,05 астрономски единици (19,5 месечеви растојанија) и апсолутна величина од 22 или посјаен. Проценето е дека 98&nbsp;% од познатите потенцијално опасни тела не закана во следните 100 години. Само 32 ПОТ се ставени на табелата на ризици на „Сентри“, а изземени се сите кои не се закана за следните сто години. Во текот на стотици или илјадници години, потенцијално опасните атероиди имаат можност да ги изменат орбитите на начин кој ќе ги направи недвосмислено опасни.

Највеќето овие тела се **потенцијално опасни астероиди** (**ПОА**), а неколку од нив се комети. Во март 2021 г. имало 2.173 познати ПОА (околу 9&nbsp;% од близуземските тела), од кои 158 имаат пречник поголем од 1&nbsp;км *(погл. списокот на [[#Најголеми потенцијално опасни тела|списокот подолу]])*. Most of the discovered ПОА are аполонски астероиди (1.730) а помал број се атонски (171).

По спроведувањето на неколку астрономски прегледи од доцните 1900-ти наваму, бројот на познати ПОА е десеткратно поголем *(погл. [[#Статистика|столбниот графикон]] подолу)*. Подробни информации за овие тела во список се објавува ати на мрежна страница на Центарот за мали планети.

## Преглед
мини|десно|245п|Орбитите на познатите потенцијално опасни астероиди, поголеми од 140 м кои минуваат до 7,6 милиони километри од Земјината орбита.

Едно тело се смета за ПОТ доколку неговото најмало растојание на орбитално пресекување (МРОП) во овнос на Земјата е помало од 0,05 ае (7.500.000&nbsp;км) — околу 19,5&nbsp;месечеви растојанија — а неговата апсолутна величина е посјајна од 22, што приближно одговара на пречник над 140&nbsp;м. Телото би било доволно големо да предизвика регионален разор на човечките населби ако падне на земја, или пак големо цунами ако удри во океан. Ваков настан во просек се случува еднаш на 10.000&nbsp;години. Земајќи ги податоците на NEOWISE, се проценува дека постојат 4.700&nbsp;±&nbsp;1.500 потенцијално опасни астроиди со пречника над 100 метри.

### Степени на опасност

Двете главни скали кои ја категоризираат опасноста на астероидните удари се палермската и торинската.

### Потенцијално опасни комети

Краткопериодните комети со тековно МРОП помало од 0,05&nbsp;ае се: 109P/Свифт-Татл, 55P/Темпел–Татл, 15P/Финли, 289P/Бланпен, 255P/Леви, 206P/Бернард–Боатини, 21P/Џакобини–Цинер и 73P/Швасман–Вахман.

### Бројност
[мини|300п|Утврдени [близуземско тело|БЗТ од разни проекти. ПОА се подмножество на БЗТ во поширока смисла.
]]

Во 2012 г. НАСА проценила дека дотогаш биле најдени 20 до 30&nbsp;отсто од телата. При блиските приближувања на астероиди кон планетите и месечините вон Земјата, тие ќе подлегнат на гравитациска растројување и да ја сменат орбитата, што може да предизвика претходно неопасниот астероид да стане потенцијално опасен, или обратно.

Неколку проекти за астрономски прегледи како Истражувањето на околуземски астероиди на Линколнската опсерваторија (LINEAR), Каталинскиот небесен преглед (CSS) и Pan-STARRS продолжуваат да трагаат по уште ПОТ. Секое пронајдено тело се проучува на различни начини како оптички, радарски и инфрацрвено со цел да се утврдат неговите особености како големината, составот, вртежната состојба и да се добие поточна слика за неговата орбита. Во овие набљудувања и следења учествуваат како стручни, така и аматерски астрономи.

### Големина

Астероидите со пречник поголем од 35&nbsp;метри се закана по еден цел град со умерена големина. Меѓутоа пречникот на највеќето мали астероиди не е добро утврден, бидејќи се одредува според сјајноста и растојанието, а не со непосредно мерење. Од оваа причина, НАСА и Лабораторијата за реактивен погон (JPL) ја користат попрактичната мерка апсолутна величина (*H*). Секој астероид со апсолутна величина 22,0 или посјаен се смета за доволно голем.

Големината на телото може само грубо да се процени  бидејќи мора да се направи претпоставка за неговото албедо, кое најчесто не е со сигурност познато. Програмата за близуземски тела на НАСА за оваа цел се служи со претпоставено албедо од 0,14.

## Најголеми потенцијално опасни тела

Со среден пречник од околу 7&nbsp;км, аполонскиот астероид  е веројатно најголемото потенцијално опасно тело, и покрај послабата апсолутна величина (15,2) во однос на другите тела во табелата. Телото со најниска бројна ознака е 1566&nbsp;Икар.

### Статистика

Подолу е даден список на најголеми ПОА (според апсолутна величина H) откриени во дадена година. Историските податоци за збирниот бро на откриени ПОА од 1999 г. наваму е прикажан во столбни графикони — едниот за вкупниот број, а другиот за тела поголеми од еден километар.

## Поврзано
* Список на земјопресекувачи
* Список на астероиди близоприближувачи

## Белешки
 

## Наводи
 

## Надворешни врски
* „Сентри“: Надзорен систем за можни судири со Земјата (тековен) од програмата NEO  
* Многу блиски приближувања (<0,01 ае) на ПОА кон Земјата, 1900-2200 г. 
* Табела на следните блиски приближувања на астероиди до Земјата (TECA) — Астрономска опсерваторија „Сормано“ 
* Приоритетни списоци на мали тела (MBPL) — Астрономска опсерваторија „Сормано“ 
* Одговори на заканата од потенцијално опасни близуземски тела   (PDF)
* Претворање од апсолутна величина во пречник — Центар за мали планети 
* Списоци на потенцијално опасни астероиди 


Категорија:Близуземски тела
Категорија:Планетарна одбрана
Категорија:Опасности во вселената
Категорија:Херои на социјалистичкиот труд