Палестинска грнчарија

[десно|мини|256x256пкс|Девојка во [Рамала, балансира *џара* која се користи за транспорт и складирање на вода (1914)]]
**Палестинска грнчарија** се однесува на грнчарски производи произведени во регионот Палестина низ вековите. Грнчарија произведувале и мажи и жени, првите првенствено во работилници користејќи грнчарско тркало, а вторите во голема мера работеле дома за да произведат основни производи за домаќинство.

## Историја
### Континуитет низ годините
Современите палестински садови, чинии, бокали и чаши се слични по форма, материјал и декорација на нивните антички еквиваленти. Винифред Нидлер, заменик-чувар на Одделот за Блискиот Исток во Кралскиот музеј на археологија во Онтарио, напишал во *„Палестина: Античка и Модерна“* (1949) дека овој континуитет покажувал „колку упорно грнчарскиот занает се држел до традицијата низ вековите. 

Коментирајќи понатаму за современите примери на палестинска грнчарија, Нидлер забележал дека употребената глина е од ист состав како и кај античките примери и е обликувана, измазнета и печена на ист начин, при што површините често биле украсени со слични техники на боење, засекување или обликување. Грначријата од Рамала, грнчарија со дебели ѕидови, розова, насликана со едноставни геометриски и растителни дизајни во црвена боја, е рачно изработена. Другата грнчарија изработена на колце, во голема мера била неукрасена, но честопати со сјајна црна глазура и груби дизајни во светло црвена боја.

### Арапски период
лево|мини|235x235пкс|„Грнчарот и тркалото“, Јафа, во 1859 година. Томсон, стр. 282.
[десно|мини|200x200пкс|Жени изработуваат глинени садови во [Рамала, околу 1905 година]]
Истражувајќи ги сличностите низ различните епохи, Макалистер дискутирал за палестинската грнчарија во арапскиот период и нејзините заеднички карактеристики со античката и модерната грнчарија произведена во Палестина. За грнчаријата од арапскиот период, тој забележува: „... се чини дека имало големи топчести тегли, слични на пресемитските и првосемитските тегли во облик на буре“. 

Кандилата произведени за време на арапскиот период се или од хеленистички тип, со долг излив, или од византиски тип со форма на влечки. 

Големи ќупови за вода познати *како зири* се произведувале во овој период низ целиот Левант, а се користеле и за складирање и транспорт на маслиново масло и меласа. Формата и конструкцијата на овие садови остануваат во голема мера непроменети со векови.  

Две главни палестински грнчарски традиции кои сè уште се практикуваат денес дефинитивно се проследени барем до периодот на владеењето на Мамелуците (1250-1517) во Палестина: грнчаријата произведена од жени и грнчаријата произведена од мажи. Женската грнчарија се произведувала рачно, првенствено дома и без тркало, и се фокусирала првенствено на корисни предмети за домаќинството, како што се садови за готвење и садови за вода. Спротивно на тоа, машката грнчарија била поверојатно да се изработува во работилници со помош на тркало, со поразновидно производство на производи.

### Жив занает од грнчарство кај Палестинците
[десно|мини|200x200пкс|Грнчар на работа на своето тркало во [Назарет во 1940 година]]
[десно|мини|200x200пкс|Грнчарството сè уште се произведува во палестинското бедуинско село Дријат во [Негев]]
Двете главни грнчарски традиции, женската и машката, сè уште се практикувале во 1970-ти години, но првата почнала да изумира, првенствено затоа што современите производи за домаќинството станале широко достапни во селата каде што традиционално се произведувала женска грнчарска опрема. Производството на грнчарски производи од страна на жените било годишна сезонска работа, која се одвивала помеѓу пролетната и есенската жетва, и ја задоволувала домашната потреба за садови за готвење, конзервирање и складирање храна и вода. 

Садовите за готвење биле изработувани со употреба на калцитна кал за да можат да издржат висока топлина, а овој материјал бил набавуван од селото ал-Џиб . Садовите за вода, пак, биле изработувани со употреба на широко достапни шамот и слама. Овие функционални садови не биле лишени од естетски завршни детали и можеле да бидат украсени со шари, на пример црвени геометриски ознаки што потсетуваат на палестинската традиција на везење во областа Рамала. Садовите за вода што се користеле за транспорт на вода од бунари и цистерни се нарекуваат *џари и* традиционалниот живот на палестинските жени и девојки се вртел околу оваа секојдневна активност.

Машката грнчарска традиција е многу поразновидна и традиционално користи автохтоно грнчарско тркало кое се врти со притискање со ногата и табунска печка слична на кула. Изработката на садови на тркалото за посложени парчиња вклучува користење на техника специфична за Палестина наречена *Таџлис*, фрлање на превртениот сад на тркалото за да се изработи основата и оставање тој да се исуши пред да се постави со исправната страна нагоре за да продолжи да го формира врвот.

Според подлабока етнографска студија за палестинското производство на грнчарски производи во 1970-тите, занаетот, особено традиционалниот машки занает, сè уште се практикувал низ поголемиот дел од историјата на Палестина. Два главни града на производство со најмногу работилници биле Хеврон на Западниот Брег и Газа во Појасот Газа. Други места на Западниот Брег, исто така споменати во студијата, се Рамала, „Иртах и Џаба“, но и градовите Назарет, Хаифа и Ака каде што Палестинците кои го преживеале Накба и станале израелски граѓани продолжиле да го практикуваат традиционалниот палестински грнчарски занает.
[десно|мини|200x200пкс|Печење на палестинска грнчарија во [Хеврон|Хеброн во 1968 година]]
Палестинското здружение за културна размена (ПЗКР) составила колекција од традиционална грнчарија, вклучувајќи садови за готвење, бокали, шолји и чинии што ги произведуваат мажи и жени од историски села како ал-Џиб (Гивеон), Бејтин (Бетел) и Сенџел. Тие биле рачно изработени и печени во отворени печки на јаглен како во античко време.

Палестинската керамика се произведувала во традиционални фамилијарни фабрики во Хеврон и други градови. Вклучувајќи широк асортиман на рачно сликани плочи, вази, висечки украси, плочки, чаши, тегли и огледала во рамки, керамиката е позната по деталните цветни и арабескни шари.

Палестинските уметници кои создавале современи скулптури од глина, како Вера Тамари од Рамала, вклучувале глинени парчиња од античките дела во своите дела. Тамари вели:„Моето уметничко дело е инспирирано од гледањето на историјата на палестинската земја. Некое време користев многу парчиња грнчарија како тема во моите дела од глина. Насекаде наоѓате парчиња грнчарија бидејќи Палестина имала толку многу илјадници години историја што одите по рид и едноставно наоѓате вакви мали парчиња грнчарија кои се доказ за животот што бил таму - парчиња од тегли, чинии, чинии.“ Дина Газал од Наблус користи друг пристап, верувајќи дека апстракцијата најдобро ќе ја изрази суштината на нејзините идеи. Квалитетите на материјалот со кој работи се многу важни за Газал, таа објаснува дека нејзината работа е обид да ја покаже разноврсноста на медиумот и таа се надева дека ќе ги предизвика традиционалните перцепции за употребата на глината.

## Наводи

## Надворешни врски
* Фотографии од фабриката за грнчарство во Хеброн 
* Грнчарство од Хеброн, достапно во Вашингтон
* Вилијам Меклур Томсон, (1860): Земјата и книгата: Или библиски илустрации извлечени од манирите и обичаите, сцените и пејзажите на Светата земја том II, стр. 282.
* Палестинците користат глинени садови за да ја одржуваат водата ладна во Газа каде што нема електрична енергија
* Палестинскиот глинен сад

Категорија:Историја на Палестина
Категорија:Палестинска уметност
Категорија:Културата на Палестина
Категорија:Ракотворби