Македонска транскрипција на рускиот јазик

При **[[транскрипција (лингвистика)|транскрипцијата]]** (предавањето) на **[[руски јазик|руските]] имиња** и зборови во **[[македонски јазик]]** по правило тргнуваме, не од нивниот изговор, туку од нивната пишана форма. Затоа промената во изговорот на самогласките *а*, *о*, *е*, што е во зависност од местото на акцентот, не се обележува со македонскиот правопис: Москва (рус. изговор: Масква́) — *Москва*, Толстой (рус. изговор: Талсто́ј) — *Толстој*.

## Транкрипција по буква

### ''ы''
* Буквата *[[ы]]* се предава со *и*: Крым — *Крим*, Чернышевский — *Чернишевски*, Крылов — *Крилов*.

### ''ё''
* Буквата *[[ё]]* се означува со *јо*, а зад согласките *ж*, *ч*, *ш*, *щ*, *ль*, *нь* со *о*: Ёлкино — *Јолкино*, Присёлков — *Присјолков*, Тёша — *Тјоша*, Семён — *Семјон*, Хрущёв — *Хрушчов*, Чернышёв — *Чернишов*, Ткачёв — *Ткачов*, Плетнёв — *Плетњов*, Хмелёв — *Хмељов*, Лёвин — *Љовин*, Лёва — *Љова*.

::Но: Потёмкин — *Потемкин*.

### ''э''
* Буквата *[[э]]* се предава со *е*: Бэла — *Бела*, Эрмитаж — *Ермитаж*, Эйзенштейн — *Ејзенштејн*, Эренбург — *Еренбург*.

### ''е''
* Буквата *[[е]]* во почетокот на името и во сите други позиции се предава со *е*: Евсеев — *Евсеев*, Енисей — *Енисеј*, Евгений — *Евгениј*, Есенин — *Есенин*, Еремеич — *Еремеич*, Алексей — *Алексеј*, Яковлев — *Јаковлев*, Лебедев — *Лебедев*, Аверченко — *Аверченко*, Герасимов — *Герасимов*, Некрасов — *Некрасов*, Онегин — *Онегин*, Тургенев — *Тургенев*, Тетерев — *Тетерев*, Терешкова — *Терешкова*, Нева — *Нева*, Кузнецов — *Кузнецов*, Ленин — *Ленин*, Смоленск — *Смоленск*.

### Мекост
* Мекоста на согласките пред *е* и *и* не се означува: Екатерина — *Екатерина*, Евсеев — *Евсеев*, Андреев — *Андреев*, Фадеев — *Фадеев*, Вересаев — *Вересаев*, Некрасов — *Некрасов*, Кузнецов — *Кузнецов*, Ленин — *Ленин*, Нева — *Нева*, Олег — *Олег*, Нина — *Нина*, Бунин — *Бунин*, Никитин — *Никитин*, Лидия — *Лидија*, Лиза — *Лиза*, Голицын — *Голицин*, Талин — *Талин*, Воронеж — *Воронеж*, Калинин — *Калинин*.

### ''ье''
* Групата *ье* зад согласка во средината или крајот од зборот, освен зад *л* и *н* се предава како *је*: Лаврентьев — *Лаврентјев*, Аркадьевич — *Аркадјевич*, Дементьев — *Дементјев*, Закавказье — *Закавказје*, Поволжье — *Поволжје*.

### ''лье'' и ''льи''
* Групите *лье* и *льи* се предаваат како *ле* и *ли*: Витальевна — *Виталевна*, Васильевич — *Василевич*, Ильич — *Илич*, Савельич — *Савелич*, Ильинский — *Илински*.

### ''ль''
* Групата *ль* на крајот од слогот или на крајот од зборот се предава со *љ*: Гоголь — *Гогољ*, Даль — *Даљ*, Кремль — *Кремљ*, Путивль — *Путивљ*, Ярославль — *Јарослављ*, Севастополь — *Севастопољ*, Колька — *Кољка*, Раскольников — *Раскољников*, Удальцов — *Удаљцов*, Ильф — *Иљф*, Хмельницкий — *Хмељницки*, Дельвиг — *Дељвиг*, Ковель — *Ковељ*, Бальмонт — *Баљмонт*.

::Но: Ольга — *Олга*, Аксельрод — *Акселрод*, Архангельск — *Архангелск*, Уральск — *Уралск*, Комсомольск — *Комсомолск*, Ельбрус — *Елбрус*.

### ''лю''
* Групата *лю* се предава со *љу*: Любовь — *Љубов*, Добролюбов — *Доброљубов*, Людмила — *Људмила*, Люся — *Љусја*, Нехлюдов — *Нехљудов*.

### ''л'' и ''ль'' пред ''я'' и ''ю''
* Буквата *л* пред *я*, како и групата *ль* пред *я* и пред *ю* се предава со *лј*: Галя — *Галја*, Оля — *Олја*, Коля — *Колја*, Беляев — *Белјаев*, Шаляпин — *Шалјапин*, Челябинск — *Чељабинск*, Емельян — *Емелјан*, Илья — *Иљја*, Ульянов — *Улјанов*, Ильюшин — *Иљјушин*.

### ''н'' пред ''ье'' и ''ьи''
Буквата *н* пред *ье* и пред *ьи* се предава со *њ*: Арсеньев — *Арсењев*, Евгеньич — *Евгењич*, Ананьев — *Анањев*.

### Крајно ''нь''
* Групата *нь* на крајот од слогот во средината на зборот пред согласка се предава со *њ*: Ванька — *Вањка*, Сашенька — *Сашењка*, Стенька — *Стењка*, Панько — *Пањко*.

::Но: меньшевик — *мењшевик*, большевик — *болшевик*.

* На крајот од зборот групата *нь* се предава со *њ*: Астрахань — *Астрахањ*, Кубань — *Кубањ*, Казань — *Казањ*, Рязань — *Рјазањ*.

### ''н'' и ''нь'' пред ''я'' и ''ю''
* Буквата *н* и групата *нь* пред *я*, *ю* се предаваат со *њ*: Ваня — *Вања*, Дуня — *Дуња*, Соня — *Соња*, Таня — *Тања*, Нюра — *Њура*, Нюша — *Њуша*, Аксинья — *Аксиња*, Меланья — *Мелања*.

### Други согласки пред ''ь''
* Сите други согласки пред *[[ь]]* во сите позиции се предаваат како тврди: Игорь — *Игор*, Лазарь — *Лазар*, Любовь — *Љубов*, Сибирь — *Сибир*, Пермь — *Перм*, Горький — *Горки*, Васька — *Васка*, Припять — *Припјат*, Кузьма — *Кузма*, Харьков — *Харков*.

### Почетни ''я'' и ''ю''
* Буквите *[[я]]* и *[[ю]]* во почетокот на името, по самогласка и знаците *ь*, *ъ* и по сите согласки освен *н* и *л*, се предаваат со *ја* и *ју*: Яковлев — *Јаковлев*, Яснов — *Јаснов*, Боря — *Борја*, Варя — *Варја*, Володя — *Володја*, Надя — *Надја*, Костя — *Костја*, Митя — *Митја*, Настя — *Настја*, Дуся — *Дусја*, Юдин — *Јудин*, Юрий — *Јуриј*, Андрюша — *Андрјуша*, Брюсов — *Брјусов*, Батюшков — *Батјушков*, Тютчев — *Тјутчев*, Тюленев — *Тјуленев*, Дедюшкин — *Дедјушкин*, Авдотья — *Авдотја*, Агафья — *Агафја*, Маруся — *Марусја*, Татьяна — *Татјана*.

### ''щ''
* Буквата *[[щ]]* се предава со *шч*: Щерба — *Шчерба*, Щедрин — *Шчедрин*, Рощин — *Рошчин*, Щепкин — *Шчепкин*, Верещагин — *Верешчагин*.

### Двојни согласки
* Двојните согласки се предаваат со една: Массалитинова — *Масалитинова*, Серебренников — *Серебреников*, Одесса — *Одеса*, Аллахвердян — *Алахвердјан*.

::Но: Бессонов — *Бессонов*.

### Неруски имиња
* Руските имиња од неруско потекло ја задржуваат руската форма: Гильфердинг — *Гиљфердинг*, Кюи — *Кјуи*, Кюхельбекер — *Кјухељбекер*.
* И во оние од германско потекло групата *ей* се предава како *еј*: Штейн — *Штејн*, Эйзенштейн — *Ејзенштејн*, Рубинштейн — *Рубинштејн*, Бернштейн — *Бернштејн*, Бронштейн — *Бронштејн*, Мейерхольд — *Мејерхољд*, Эйдеман — *Ејдеман*.

::Но: Герцен — *Херцен*.

### Без едначење по звучност
* Во руските имиња не се одбележува едначењето на согласките по звучност: Безбородко — *Безбородко*, Гладков — *Гладков*, Тбилиси — *Тбилиси*, Мусоргский — *Мусоргски*, Надсон — *Надсон*, Витебск — *Витебск*.

::Но: Мережковский — *Мерешковски*.

### Наставки за имиња и презимиња
#### Лични имиња
* Личните имиња на -*ий* се предаваат со наставката -*иј*: Юрий — *Јуриј*, Терентий — *Терентиј*, Василий — *Василиј*, Анатолий — *Анатолиј*.

#### Презимиња
* Наставките -*ий* и -*ый* во руските машки презимиња се предаваат со -*и*: Бедный — *Бедни*, Грозный — *Грозни*, Чёрный — *Чорни*, Достоевский — *Достоевски*.
* Машките презимиња што завршуваат на -*ой* остануваат непроменети: Крамской — *Крамској*, Трубецкой — *Трубецкој*, Шаховской — *Шаховској*, Кошевой — *Кошевој*, Полевой — *Полевој*, Толстой — *Толстој*.
* Женските презимиња што завршуваат на -*ая* се предаваат со наставката -*аја*: Крупская — *Крупскаја*, Плисецкая — *Плисецкаја*, Крамская — *Крамскаја*, Трубецкая — *Трубецкаја*, Полевая — *Полеваја*, Толстая — *Толстаја*.
* Руските презимиња на -*ич* така се предаваат и во македонскиот јазик: Григорович — *Григорович*, Шостакович — *Шостакович*.

## Поврзано
* Руски јазик
* Руска азбука
* Руски имиња
* Фонологија на рускиот јазик
* Македонска транскрипција на странски јазици

## Извор

Руски јазик
Транскрипција на македонски