Рибна интелигенција

**Рибната интелигенција** — „ резултат на процесот на стекнување, складирање во меморијата, пребарување, комбинирање, споредување и користење во нови контексти на информации и концептуални вештини“, како што се однесува на рибите. Поради општото мислење меѓу истражувачите дека целокоскените риби се „примитивни“ во споредба со цицачите и птиците, има многу помалку истражувања за когницијата кај рибите отколку за тие видови животни, и многу работи остануваат непознати за когницијата кај рибите, иако доказите за сложени навигациски вештини како што се когнитивните мапи се зголемуваат.

Рибите држат рекорди за релативните тежини на мозокот кај 'рбетниците. Повеќето видови 'рбетници имаат слични соодноси на маса помеѓу мозокот и телото. Длабоководната ''Acanthonus armatus'' има најмал сооднос од сите познати 'рбетници. Од друга страна, електричната слоновоносна риба, африканска слатководна риба, има еден од најголемите соодноси на тежина помеѓу мозокот и телото од сите познати 'рбетници (малку повисок од луѓето) и највисок сооднос на потрошувачка на кислород (O2) помеѓу мозокот и телото од сите познати 'рбетници ( 3 пати поголем од луѓето).

## Мозок

Рибите обично имаат доста мали мозоци во однос на големината на телото во споредба со другите 'рбетници , обично 1/15 од масата на мозокот на птица или цицач со слична големина. Сепак, некои риби имаат релативно големи мозоци, особено мормиридите и ајкулите, кои имаат мозоци приближно толку масивни во однос на телесната тежина како птиците и торбарите.

Кај рибите мормириди (семејство на слабо електросензитивни слатководни риби), малиот мозок е значително поголем од остатокот од мозокот заедно. Најголемиот дел од него е посебна структура наречена *валвула,* која има невообичаено правилна архитектура и прима голем дел од своите влезни сигнали од електросензорниот систем.

## Меморија
Поединечните крапови уловени од рибари подоцна покажле дека потоа стануваат помалку уловливи. Ова сугерира дека рибите ја користат својата меморија за негативни искуства за да го поврзат уловот со стрес и затоа стануваат помалку лесни за фаќање. Овој вид асоцијативно учење е покажан и кај рајските рибa (*Macropodus opercularis*) кои ги избегнуваат местата каде што доживеале еден напад од предатор и продолжуваат да ги избегнуваат со месеци. 
десно|мини|240x240пкс|Рибите-кловн од Црвеното Море можат да го препознаат својот партнер по 30 дена разделба.

## Конструкција
Што се однесува до употребата на алатки, однесувањето при градење може да биде претежно вродено. Сепак, може да биде софистицирано, а фактот дека рибите можат да прават разумни поправки на своето творештво укажува на интелигенција. Методите на градење кај рибите можат да се поделат во 3 категории: ископувања, натрупувања и лепење.

Мажите од видот пуфер, *Torquigener* sp., исто така градат песочни насипи за да ги привлечат женските. Насипите, со дијаметар до 2 м, се сложени со радијални гребени и долини. 

Неколку видови градат насипи од парчиња корали или за да го заштитат влезот во нивните дупки, како кај рибите-камењаци и рибите од родот Valenciennea,  или за да го заштитат парчето песок во кое ќе се закопаат преку ноќ, како кај јорданската риба *Choerodon jordani* и *Novaculichthys taeniourus*.

## Социјална интелигенција
Рибите можат да ги запомнат атрибутите на другите поединци, како што се нивната натпреварувачка способност или однесувањето во минатото, и соодветно да го модифицираат сопственото однесување. На пример, тие можат да го запомнат идентитетот на поединците од кои изгубиле во борба и да ги избегнуваат овие поединци во иднина; или можат да ги препознаат територијалните соседи и да покажат помала агресија кон нив во споредба со странците. Тие можат да препознаат поединци во чие друштво добиле помалку храна во минатото и преференцијално да се дружат со нови партнери во иднина.

## Измама
Постојат неколку пр за риби кои се измамнички, што им сугерира на некои истражувачи дека тие можеби поседуваат теорија на умот. Сепак, повеќето од набљудувањата на измамата може да се разберат како инстинктивни обрасци на однесување кои се предизвикани од специфични настани во животната средина и тие не бараат риба за да ја разбере гледната точка на другите поединци.

### Одвлекување на вниманието
Кај *Gasterosteus aculeatus*, мажјаците понекогаш го гледаат своето гнездо полно со јајца како станува плен на групи женки пљачкачи; некои мажјаци, кога ќе видат група женки што се приближуваат, отпливуваат од своето гнездо и почнуваат да ја пикаат муцката во подлогата, како што би направила женка што напаѓа гнездо. Овој приказ на одвлекување на вниманието најчесто ги лаже женките да се однесуваат како да е откриено гнездо таму и тие брзаат кон тоа место, оставајќи го вистинското гнездо на мажјакот сам. Мажјаците *Amia calva* кои се грижат за своите слободно пливачки младенчиња покажуваат сличен приказ на одвлекување на вниманието кога се приближува потенцијален предатор младенче; тие се оддалечуваат и се тресат како да се повредени, привлекувајќи го вниманието на предаторот кон себе.

### Лажно додворување
Во езерата Малили во Сулавеси, Индонезија, еден вид *Telmatherina sarasinorum* е грабливец на јајца. Тие често следат парови од тесно поврзаниот вид *T . antoniae* кои се додворуваат. Кога тие парови положуваат јајца ,*T.sarasinorum* се втурнува и ги јаде јајцата. Во 4 различни прилики (од вкупно сто триесет и шест набљудувања), мажјакот *T.sarasinorum* кој следел пар од *T.antoniae* кои се додворуваат на крајот го избркал мажјакот *T.antoniae* и го зазел неговото место, додворувајќи се на хетероспецифичната женка. Женката испуштила јајца, по што мажјакот се стрчал кон јајцата и ги изел.

## Нумеричка писменост
Многу студии покажале дека кога им се дава избор, рибите што се собираат во јато претпочитаат да се приклучат на поголемото од 2те јата. Се тврди дека неколку аспекти на таков избор ја одразуваат способноста на рибите да разликуваат бројчени величини.  Рибите-комарци можат да разликуваат јата од две наспроти три, или четири наспроти осум, дури и кога ги гледаат и ги собираат членовите на секое јато едно по едно.

## Тест со огледало
Студија од 2019 год за Labroides dimidiatus покажало дека тие можат успешно да го поминат тестот со огледало. Според авторите ,нивните наоди значат дека или претходните концепции за самосвест кај животните или валидноста на тестот за ознаки треба да се преиспитаат. Гордон Галуп, иницијаторот на тестот, верува дека резултатите најдобро се објаснуваат со тоа што рибите имаат инстинкти да ги стружат паразитите. Во 2022 година, била спроведена поголема студија со позитивни резултати, но рибите поминале само кога ознаката личела на паразит.

## Складирање храна
Чувањето храна може потенцијално да се смета за планирање на иднината на животните. Еден пример за краткорочно чување храна вклучува *Anabas testudineus.* Единките биле чувани поединечно во аквариуми и хранети со пелети фрлени на површината. Кога пелетите биле фрлени една по друга во интервали од една секунда, рибите ги земале кога ќе стигнеле до површината и ги полнеле во устата. Во просек, рибите ставале седум пелети во устите пред да се оддалечат за да ги консумираат. Кога биле гладни дваесет и четири часа пред тестот за хранење, тие го дуплирале бројот на полнети пелети (четирнаесет во просек); долната страна на нивните глави се испакнала под товарот. Однесувањето може да биде индикација дека конкуренцијата за храна е нормално силна кај овој вид и дека секоја адаптација за обезбедување храна би била корисна.

## Поврзано

* Когниција на животните
* Птичја интелигенција

## Наводи

### Цитирани дела

* 

* Брејтвејт, Викторија А (2005) „Когнитивна способност кај рибите“ *Физиологија на риби*, **24** : 1–37.
* Браун Ц, Лаланд К и Краузе Ј (ур.) (2011) ''Когниција и однесување кај рибите'' Џон Вајли и синови. ISBN&nbsp; .
* Браун Ц, Лаланд К и Краузе Ј (2003) Учење кај рибите: зошто се попаметни отколку што мислите? *Риби и рибарство*, **4** :197–288.
* Браун Ц и Лаланд К (2003) „Социјално учење кај рибите: Преглед“ *Риба и рибарство*, **4** (3), 280-288.
* Бшари Р, Виклер В и Фрике Х (2002) „Когниција кај рибите: поглед од око на примат“. *Animal Cognition*, **5** (1): 1–13. doi : 
* Лаланд К, Браун К и Краузе Ј (2003) „Учење кај рибите: Вовед“ *Риба и рибарство*, **4** (3): 199-202.
* Рибс, Стефан (2001) ''Однесување на рибите во аквариумот и во дивината'' . Издавачка куќа на Универзитетот Корнел. ISBN&nbsp;
* Шулц, Нора (2007) „Кога рибите стануваат емотивни“ *New Scientist* .

## Надворешни врски

* Истражувачите пронашле риби кои можат да бројат до четири, *The Guardian*, 26 февруари 2008 година.
* Рибите не се дебели: научник *The Sydney Morning Herald*, 12 септември 2006 година.
* Јатото риби на „Тајмс Смарт“ ја разоткрива глупоста на еден популарен мит. *[[Тајмс|TimesOnline]]*, 22 ноември 2006 година.
* Рибниот макијавелис плива во прстени околу рибарите, *[[Тајмс|TimesOnline]]*, 1 септември 2003 година. 
Категорија:Ихтиологија