open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Олгин (покраина)

**Олгин** () е една од покраините во Куба, втора по населеност, по градот-покраина Хавана. Се наоѓа во југоисточниот дел на земјата. Поважни градови се Олгин (главниот град), Банес, Антилја, Мајари и Моа.

Населението брои малку над еден милион жители. Зафаќа површина од 9.300 км², од кои 25% отпаѓаат на шуми.

## Историја
Кристофер Колумбо допловил тука на 27 октомври 1492. Потем тој рекол дека ова е „најубавата земја која човечки очи имаат видено“.

Покраината Олгин била создадена во 1978 год., по одделувањето од регионот *Ориенте*.

## Познати личности
* Генерал Каликсто Гарсија (1839-1898), херој од војната за независност
* Генерален Командант Фидел Кастро (1926), правник, Претседател на Куба.
* Генерал на Армијата Раул Кастро (1931), Министер за војска и Претседател на Куба.

## Стопанство
Како и најголемиуот дел од земјата, стопанството во Олгин се заснова на шеќерна трска, но рударството, пченката и кафето се исто така важни гранки.

Во Моа има огромна фабрика за обработка на кобалт со терминали за испорака, која била изградена со помош од странство, која во главен дел дошла од Канада. Во покраината има и многу индустриски капацитети за обработка и на хром, никел, железо и челик.

Од неодамна во покраината почнат е и развојот на туризмот и постојат бројни хотели околу Гвардалавака.

## Општини
[мини|десно|250п|Црквата Св. Јосиф (Сан Хосе) во [Олгин]]
[мини|десно|Споменик на [Кристофер Колумбо во Гвардалавака]]
Олгин е поделен на 14 општини:

*Извор: Население од пописот во 2004 г.* *Површина според општинската прераспределба од 1976 г.*

## Наводи

## Надворешни врски
* Портал на покраината Олгин  

Категорија:Покраини во Куба

Категорија:Држави и територии настанати во 1978 година
Матансас (покраина)

**Матансас** () е покраина во Куба. Поголеми градови се Карденас, Ховелјанос и главниот град Матансас. Одморалишниот град Варадеро исто така се наоѓа во оваа покраина.

Оваа е втора покраина по големина во Куба. Покраината е главно рамна, со највисоката точка (Пан де Матансас) на само 380 m надморска височина.

Северното крајбрежје има бројни мали атоли, честак и мангрови близу водата.

Јужното крајбрежје е едно од најпосебните места во Куба: тука има огромно мочуриште, Сиенага де Запата које се поротега ширум јужниот дел на покраината и истоимениот полуостров. Источно од полустровот се наоѓа Заливот на свињите, местото на неуспешната инвазија поддржана од САД.

Ова е една од најиндустријализираните покраини во Куба, со нафтени извори, рафинерии, објекти за супертанкери, и 21 шеќерана за обработка на шеќерната трска која се одгледува во покраината.

## Општини
Покраината Матансас има 13 општини. На крајот на 2010 г. е укината општината Варадеро, со припојување на нејзината територија кон општината Карденас. Дотогаш имала вкупно 14 општини.

*Извор: Население од пописот во 2004 г.* *Површина според општинската прераспределба од 1976 г.*

## Наводи

* Демографија  


## Надворешни врски
* Покраински портал  

Категорија:Покраини во Куба
Хувентуд

мини|десно|250п|Сателитска снимка на островот Хувентуд
[мини|десно|[Паноптикон|Паноптичкиот затвор „Пресидио Модело“]]
**Хувентуд** ( = „Остров на младоста“) е најголемиот кубански остров по самата Куба и една од нејзините покраини. Зафаќа површина од 3056 км2 и лежи 100 км југозападно од големиот кубански остров, преку Батабанскиот Залив. Ова е речиси директно на југ од Хавана и Пинар дел Рио, заради неговата раздалеченост, население и стопански особености, се смета за Специјална Општина и не е дел од ниедна покраина. Затоа островот е управуван директно од владата на Куба.

Населението брои околу 100.000 жители. Главен и најголем град е Нуеба Герона на север, а втор по големина и прв по старост е Санта Фе во внатрешноста на островот. Други населени места се Колумбија, Макинли, Санта Барбара, Кучиља Алта, Пунта дел Есте, Сиера де Кабаљос и Сиера де Касас. Островот се викал и **Остров на Боровите** (*Isla de Pinos*) пред да биде преименуван во 1978&nbsp;г.

## Географија и стопанство

Голем дел од островот е прекриен со борови шуми, кои се извор за големата индустрија за дрвена граѓа. Северниот регион од островот има ниски ’ртови од каде се експлоатира мермер, додека пак јужниот регион е висорамнина. Земјоделството и рибарството се главните стопански гранки. Во голема мера е застапено одгледувањето на цитрусот и друг зеленчук. Тука има плажа со црн песок формирана од вулканска активност.

Островот има умерена клима, но и чести урагани. Ова е популарно туристичко одредиште, со многу плажи и одморалишта, меѓу кои и плажата Бибихагва. Сѐ до владината експропријација на сите имоти во странска сопственост во раните 1960-ти години, голем дел од земјата била во сопственост на Американци.

## Сообраќај
Главниот транспорт се одвива по воден или воздушен пат. Хидрофоилите (кометас) и моторизираните катамарани се најбрзи (2-3 часа). Побавни се големите товарни фериботи кои преминуваат на главниот остров за шест часа, но тие се и поевтини. Покраината има само една општина, која исто така го носи името Хувентуд.

## Наводи

## Надворешни врски

* Општински портал  

Категорија:Острови во Куба
Категорија:Покраини во Куба
Покраини во Куба

**[[Куба]]** се дели на 15 **покраини** и една специјална општина што не спаѓа во ниедна покраина. Последната измена во организацијата се случила во 2010 г. со поделбата на покраината Хавана на две покраини: Артемиса (со три источни општини од соседната покраина Пинар дел Рио) и Мајабеке. Новите покраини стапиле на сила на 1 јануари 2011 г. Покраината на самиот град Хавана опстојува и понатаму, и тоа под изворното име „Ла Хабана“.

## Список на покраини
десно|600п

Од запад кон исток, покраините на Куба се следниве:

# Пинар дел Рио
# Артемиса
# Хавана 
# Мајабеке
# Матансас
# Сиенфуегос
# Виља Клара
# Санкти Спиритус
# Сиего де Авила
# Камагвеј
# Лас Тунас
# Гранма
# Олгин
# Сантјаго де Куба
# Гвантанамо
# Хувентуд — остров со статус на „специјална општина“

## Демографија
Податоци за населението од попис:

## Поврзано

* Политика на Куба
* Географија на Куба
* Список на градови во Куба
* Општини во Куба
* ISO 3166-2:CU

## Наводи

## Надворешни врски
*  


Категорија:Административна поделба на Куба
Категорија:Списоци за Куба
Категорија:Првостепени административни единици на земјите
Категорија:Списоци на административни единици на земјите
Астерикс и Обеликс: Мисија Клеопатра

**Астерикс и Обеликс: Мисија Клеопатра** со оригинален наслов Astérix & Obélix: Mission Cléopâtre е француски филм излезен во 2002 година според стрипот на Рене Госцини и Алберт Удерзо насловен *Astérix et Cléopatre*.

Филмот е режиран од страна на Алан Чабат, а улогите ги толкуваат: Жерар Депардје, Кристиан Клавиер и Моника Белучи.

## Синопсис

Египетската Кралица Клеопатра (Моника Белучи), се обложува против римскиот цар, Јулиј Цезар (Алан Чабат), дека нејзиниот народ е сѐ уште велик, иако времињата на фараоните се одамна поминати. Таа ветува (наспроти логиката) дека ќе му изгради нова палата на Цезар во рок од три месеци. Бидејќи сите други архитекти се или зафатени или многу конзервативни во стилот, нејзиниот избор паѓа на Едифис (во македонскиот превод - Ѕидарис).
Доколку тој успее да ја изгради палатата во рокот, ќе биде покриен со злато, а во спротивно неговата судбина ќе биде да го изедат крокодилите на Клеопатра. Едифис ќе го повика неговиот стар пријател: друидот Панорамикс (Клауде Рич) од Галија, да му помогне со тоа што ќе направи напивка која дава натприродна сила. За да го заштитат стариот друид, Астерикс и Обеликс ќе го придружуваат во Египет.

Кога Цезар ќе дознае дека палатата напредува, ќе се обиде да го спречи тоа со напад од страна на неговите трупи, но како и локалните пирати тој не ја зеде предвид силата на Астерикс и Обеликс. Тие се досетија и ѝ пратија порака на Клеопатра која веднаш го запре нападот, и го натера Цезар неговите работници да учествуваат во поправката на направената штета.

Палатата беше изградена на време и Клеопатра го доби облогот, а Цезар призна дека египетскиот народ е најголем од сите народи.

## Надворешни врски
* 

Категорија:Француски филмови
Мисија Клеопатра
Категорија:Филмови на француски јазик
Категорија:Филмови од 2002 година
Кетал

мини|Општа структура на ацетал
**Кетал** е функционална група или молекула чиј реакционен дел се состои од јаглерод поврзан за два *-OАлкил* групи. Кеталите се еквиваленти на ацеталите и често се користи терминот "ацетал" и за двете молекули. Разликата помеѓу еден ацетал и кетал доаѓа од реакцијата која ја создала молекулата. Ацеталите обично се добиваат од производот на реакцијата на алдехид и вишок на алкохол, додека името "кетал" доаѓа од производот на реакцијата на кетон со вишок на алкохол. Иако овој термин е напуштен, тој е ставен од МСЧПХ како поткласа на ацетали.

Кеталите и ацеталите можат да се користат за јаглеродно-заштитни групи.

## Реакции

### Синтеза

Иако постојат многу начини за синтеза на кетали, тие генерално се добиваат користејќи алкохол, кисел катализатор и каков било начин за отстранување на вода од реакцијата (на пример, Деан-Штарков апарат), со што реакцијата ќе се комплетира.

Кеталите и ацеталите можат, под кисели услови, да се претворат повторно во хемиацетал и алкохол, бидејќи целата реакција е во рамнотежа.

Категорија:Функционални групи
Ото фон Бизмарк

**Ото Едуард Леополд фон Бизмарк-Шенхаузен** (;  - ) — пруски и германски државник од XIX век. Тој ја кроел и обликувал германската политика скоро три децении.

## Обединување на Германија
Обединувањето на Германија под пруско водство е запишано како заслуга на Ото фон Бизмарк, кого кралот Вилхелм I го назначил за генерален службеник на Прусија во 1862. Следејќи ја војната против Австрија во 1866, Германскиот Сојуз бил заменет со Северногермански Сојуз кој присобрал кон себе 17 мали германски држави под пруско водство. Победата над Франција во 1870-71 г. довела до јавување на вториот Рајх и крунисување на Вилхелм I како германски цар во Версај, Франција. Бизмарк останал генерален службеник како и подоцна канцелар на рајхот.

Reichstag-от бил реконструиран како избор од граѓаните, но бил со ограничени права. Бисмарк водел горчлива борба против либерализмот на левото крило, политичкиот католицизам и демократизацијата, но во 1880-тите исто така бил одговорен за најпрогресивното покачување на човековите права првпат поткрепени со закони во цела Европа. Конфликтите со императорот Вилхелм II кој владеел до 1888 довеле до отпуштање на "Железниот канцелар".

## Поврзано
* Обединување на Германија
## Наводи

Категорија:Германски канцелари
Категорија:Премиери на Прусија
Категорија:Германски националисти
Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (воен)
Категорија:Личности овековечени во споменикот „Валхала“
Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)
Категорија:Носители на Големиот крст на Легијата на честа
Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет
Категорија:Апсолвенти на Гетингенскиот универзитет
Категорија:Германски мемоаристи
Ацетал

thumb|right|Општа формула на ацетал.
thumb|Разлики меѓу ацетал и кетал.
**Ацетал** е молекула со два единечно поврзани кислородни атоми поврзани за ист јаглероден атом.

Кеталите се разликуваат од ацеталите по тоа што ацеталот има една R група заменета со H-. Сегашната прифатена терминологија, меѓутоа, ги класифицира кеталите како вид на ацетали.

Ацеталот се создава кога хидроксилната група на еден хемиацетал се протонира и се губи во вид на вода. Оксониум јонот кој притоа се создава е брзо нападнат од молекула на алкохол. Со губењето на протонот од приврзаниот алкохол се добива ацеталот. Ацеталите се стабилни соединенија во споредба со хемиацеталите, но нивната формација е повратна како кај естерите. Како што ракцијата на произведување на ацетал продолжува, водата мора да се отстрани од реакционата смеса, бидејќи ќе го хидролизира производот. Формацијата на ацетали го редуцира вкупниот број на присутни молекули не е поволна од аспект на ентропијата. Еден начин да се подобри ова е да се искористи ортоестер како извор на алкохол. Алдехидите и кетоните подлежат на процес наречен ацетална размена со ортоестрите за да дадат ацетали. Водата која се добива заедно со ацеталниот производ се користи за хидролизирање на ортоестерот и произведување на повеќе алкохол кој може да се употребува во реакцијата.

#* хемиацетал + алкохол + киселина (катализатор) ↔ ацетал + вода

Ацеталите се важни во природата, на пример во раствор, најстабилната форма на гликоза е нејзиниот цикличен хемиацетал, а малтозата е ацетал изграден од две гликозни единици.

Понекогаш ацеталите се користат како заштитни групи за карбонилните групи во органските синтези.

Категорија:Функционални групи
Претседател на Куба

**Претседател на Државниот совет на Куба** () — шеф на државата Куба. Според кубанскиот Устав од 1976&nbsp;г., претседателот е главното извршно лице на Државниот совет на Куба. Претседателот советот едновремено е и шеф на државата и шеф на владата. Во случај на негово отстуство, болест или смрт, првиот заменк претседател ги зема неговите должности.

## Начин на избирање

Претсдателот на Државнот Совет се бира од Националното собрание. Собранието се бира од народот секои 5 години. Дваесет и вториот и тековен претседател е Мигел Дијас-Канел (од 19 април 2018).

## Повластувања
Претседателот на Куба е повластен да го спроведе следново:
# Да ја претставува државата и владата и да ја води нивната општа полиика;
# Да организира и управува со активностите на, да свика и претседава со седниците на Државниот совет и Министерскиот совет;
# Да го контролира и надгледува развојот на активностите на министрите другите централни агенции на административната апаратура;
# Да заземе водство на било кое министерство или централна агенција на административната апаратура;
# Да му предлага на Народното собрание на Народната Власт, члениво за Министерскиот Совет;
# Да прифаќа оставки од членовите на Министерскиот Совет и да му предлага или на народното собрание на Нардната власт, или на Државниот совет замена за било кој од тие членови, во двата случаја, да предлага одговарачки замени;
# Да прима акредитивни писма од водачите на делегациите на странски дипломатски мисии. Оваа должност можа да му се делегира на било кој од замениците претседатели на Државниот совет;
# Да ја заземе врховната команда на сите вооружени инситуции и да ја одреди нивната општа организација;
# Да претседава со Националниот Совет за Одбрана;
# Да прогласи вонредна состојба во случаи покриени од овој Устав, искажувајќи ја неговата одлука, веднаш штом околностите го дозволат тоа, на Народното собрание на Народната Власт или пак на Државниот совет доколку собранието не може да се состане, според правните норми;
# Да потпишува указни закони и други решенија на Државниот совет и правните одредби усвоени од Министерскиот Совет или неговиот Извршен Комитет, и да се погрижи за нивно објавување во Службениот Весник на Републиката;
# Да ги прењземе сите други должности кои му се припишуваат во Уставот или со закон.

## Поврзано
* Список на претседатели на Куба
* Премиер на Куба

## Наводи


Категорија:Политика на Куба
Категорија:Управување со Куба
Католски посол

**Католски посол** (горнолужички: Katolski Posoł) е весник на Горнолужичките Срби со католичка вероисповед. Овој весник го издава Здружението Кирил и Методиј. Весникот Католски посол бил основан во 1863 година. Сегашен главен уредник на списанието е Рафал Леџбор.

Категорија:Горнолужички јазик
Decadence (музичка група)

мини|десно|250п|Лого
***Decadence*** е прогресив метал музичка група од Струга, основана во 2003 година.

## Постава
* Ивана Балоска - електрична гитара
* Сашко Бранковски - електрична гитара
* Влатко Крстевски - бас гитара
* Јордан Маленко - тапани

## Дискографија
At The Begining (2003)Демо
#Intro
#Rise&Fall
#At The Begining

## Надворешни врски
* Soundclick

Категорија:Македонски хеви метал музички групи
Категорија:Појавено во 2003 година во Македонија
Синтакса (појаснување)

Синтакса може да значи:
* Синтакса (лингвистика)
* Синтакса (логика)
* Синтакса (компјутерско програмирање)
Синтакса (логика)

:*За останатите значења на поимот „синтакса“ видете ја [[Синтакса|страницата за појаснување]].*

**Синтакса** е гранка од модерната логика што ги изучува различните видови и распоредот на знаците во некој систем, наполно занемарувајќи ги нивните можни значења. Синтакса е метод на елиминација на двосмисленост или двозначеност преку логичен систем на формирани формули. Најобично се користи во компјутерско програмирање.

Категорија:Филозофија
Категорија:Филозофија на логиката
Категорија:Концепти во логиката
Синтакса (програмирање)

:*За останатите значења на поимот „синтакса“ видете ја [[Синтакса|страницата за појаснување]].*
**Синтакса** е множество од правила што кажуваат како и по кој редослед мора да се испрати до сметачот една наредба, оператор или инструкција за да може централната обработувачка единица (англиски: *CPU*) да ја разбере и да ја изврши.

Категорија:Сметачи
Морал

**Морал** — збир на правила на определено општество или општествена класа за содржината и начинот на меѓусебните односи на луѓето и на човечките заедници. Моралот разликува помеѓу доброто и лошото и претставува правец во филозофијата кој како предмет на изучување ја вклучува етиката, што всушност опишува начин на живеење т.е., став кон животот со свест за дисциплина. Добрите дела се нарекуваат морални и оние личности што така постапуваат луѓето ги ценат како морални. Лошите дела се означуваат како неморални и луѓето ги оценуваат како неморални личности кои така се однесуваат. Моралот е една од најважните одлики на човекот.

Друга дефиција за моралот гласи дека моралот е збирот од постапки со кој се препознава што е добро и така да се однесува, а што е лошо и така да се оценуваат постапките на другите.

Германскиот филозоф Фридрих Ниче го дефинира моралот како „идиосинкразија на декадентите, со позадинска намера да му се одмаздат на животот, и тоа со успех.“

## Извори и облици на моралот
Моралот има три извори:
* првиот извор е **општеството** (заедницата), што значи дека мнозинството луѓе се сложиле што е добро и така ќе постапуваат.
* вториот извор е **самиот човек** (единката) кој го создава моралот според сопствени идеи и постапки , но и овој морал се оценува во заедницата.
* третиот извор можат да бидат **сознатијата од минатото** и од целиот свет,се мисли на мудростите и изкусувањата од минатото за прашањата на доброто и злото.
Облици на изразување на моралот: моралните судови, правила, вредности, однесување, совест, карактер и должностите.

Германскиот филозоф Фридрих Ниче бил остар критичар на христијанскиот морал, кој долго време доминирал во западната цивилизација. Според него, христијанскиот морал бил „Кирка на сите мислители“ кои „биле во негова служба“; дека тој е „најлош облик на волјата за лажење“ и дека тој го расипал човештвото.

## Наводи


Категорија:Етика
Категорија:Човечко поведение
Медитација

right|thumb|Човек во медитативна положба.
Терминот **медитација** се однесува на широк спектар на практики (како и терминот спорт) кој вклучува техники со цел да се промовира релаксација, да се изгради внатрешна енергија или сила на животот и да се развијат сочувството, љубовта, трпението, великодушноста и простувањето.

Зборот медитација има различни значења во различни контексти. Медитацијата се практикува уште од античко време како дел од голем број верски традиции и верувања. Медитацијата често вклучува внатрешен напор за само-регулирање на умот на некој начин. Медитацијата често се користи за расчистување на умот и олеснување за многу здравствени проблеми, како што се високиот крвен притисок, депресијата и анксиозноста. Таа може да се направи седејќи, или на активен начин.

Медитацијата може да вклучува генерирање на емоционална состојба со цел анализирање на таа состојба - како лутина, омраза, итн. Mедитација, исто така, може да вклучува повторување на мантра и затворање на очите. Mантрата е избрана врз основа на нејзината соодветност на медитаторот. Медитацијата има смирувачки ефект и ја насочува свеста навнатре сè додека не се постигне чиста свест, опишана како "да се биде буден во внатрешноста, без да се биде свесен за ништо освен самата свест". Накратко, постојат десетици специфични стилови на медитација, и многу различни типови на активности кои честопати се нарекуваат медитативна практика.

## Наводи

## Надворешни врски
*Абецеда на медитацијата


Категорија:Психологија
Категорија:Себство
Категорија:Личен развој
Категорија:Јога
Чешки јазик

**Чешкиот јазик** (*čeština* или *český jazyk*) е западнословенски јазик кој е службен и доминантен јазик во Чешката Република. Јазикот го зборуваат околу 12 милиони луѓе во Чешка и чешката дијаспора. Чешкиот јазик е сроден и тесно поврзан со словачкиот јазик, но и со останатите западнословенски јазици.

## Потекло на поимот
Името на чешкиот јазик (*čeština*) потекнува од името на словенскиот народ Чеси (*Češi*). Чесите ја населуваат територијата на централна Бохемија и според словенската митологија името потекнува од основачот на чешката нација Чех.

## Статус
Чешкиот јазик го зборуваат најголемиот број од граѓаните на Чешката Република, каде е и службен јазик. Јазикот се користи на сите нива во чешкото општество, почнувајќи од владините установи па сè до трговијата. Во Словачката Република, чешкиот јазик е признат за малцински јазик и се користи на локално ниво во областите со чешко население. Покрај тоа, чешкиот јазик е еден од 23 службени јазици на Европската Унија, која како таков бил признат во мај 2004 година.

## Дијалекти
200px|right|thumb|Дијалектна карта на чешкиот јазик.

Чешкиот јазик е составен од повеќе дијалекти кои се меѓу себе разбирливи, а поради влијанието на медиумите разликите меѓу нив се намалуваат. Чешките дијалекти се поделени на 4 групи:
* група чешки наречја - интердијалект
* средноморавски дијалекти
* источноморавски дијалекти
* шлески дијалекти

Пограничните предели со Германија имаат хетерогени говори.

## Сродност со словачкиот

Говорниците на чешкиот јазик можат лесно да разберат пишан и зборуван словачки и обратно. Сепак, постојат некои дијалекти кои не можат да се разберат така лесно, па така некои источни словачки дијалекти се потешки за разбирање за Чесите. Луѓето кои се родиле по распадот на Чехословачка, имаат одредени проблеми со одредени изрази и зборови, како и со зборови кои се исти по форма, а различни по значење. Како лингвистичка споредба, во прилог следува извадок од Декларацијата за човекови права на двата јазика:

:**чешки**: *Všichni lidé se rodí svobodní a sobě rovní co do důstojnosti a práv. Jsou nadáni rozumem a svědomím a mají spolu jednat v duchu bratrství.*
:**словачки**: *Všetci ľudia sa rodia slobodní a sebe rovní, čo sa týka ich dôstojnosti a práv. Sú obdarení rozumom a svedomím a majú navzájom konať v bratskom duchu.*
:**македонски**: *Сите човечки суштествa се раѓaaт слободни и еднакви по достоинство и правa. Tиe се обдарени со разум и совест и требa да се однесувaaт еден кон друг во дуxот на општочовечкaтa припaдност.*

## Примери

;Основни зборови

;Месеци
Чешкиот јазик ги користи старите називи за месеците, за разлика од македонскиот кој ги користи новите.

## Наводи

## Поврзано

* Чеси
* Чешка азбука
* Чехија
* Словачки јазик

## Надворешни врски
* 
* Чешки јазичен институт 
* Граматика на чешкиот јазик
* Чешки национален корпус 
* Чешки речник
* Чешки речници

*
Категорија:Јазици во Чешка
Категорија:Јазици во Словачка
Санскрит

**Санскрит** ( *saṃskṛtā vāk*, кратко  *saṃskṛtam*) — стар индоевропски јазик од индоиранската група јазици кој е класичен јазик на Индискиот Потконтинент. Санскрит е литургиски јазик на хиндуизмот, будизмот, сикизмот, џаинизмот и претставува еден од 23-те службени јазици на Индија.

## Историја
### Потекло и развој
Санскрит припаѓа на семејството на индоевропски јазици. Претставува еден од трите најстари документирани јазици кои се развиле од еден заеднички предок, кој денес се нарекува праиндоевропски јазик:
* Ведски санскрит ( 1500–500&nbsp;п.н.е.).
* Микенски ( 1450&nbsp;п.н.е.) и Старогрчки ( 750–400&nbsp;п.н.е.).
* Хетитски ( 1750–1200&nbsp;п.н.е.).

Други индоевропски јазици кои се далечно поврзани со санскрит се статолатинскиот и класичниот латински јазик ( 600&nbsp;п.н.е.–100&nbsp;н.е., италски јазици), готскиот (архаичен германски јазик, ), старонордискиот ( 200&nbsp;н.е. и потоа), староавестискиот () и младоавестискиот ( 900&nbsp;н.е.). Најблиски сродни јазици на ведскиот санскрит се нуристанските јазици во регионот на Хиндукуш во североисточен Афганистан и северозападните Хималаи, како и изумрените авестиски и староперсиски јазик – и двата од групата на ирански јазици. Санскритот припаѓа на сатемската група на индоевропски јазици.

Научниците од колонијалниот период запознаени со латинскиот и старогрчкиот јазик биле изненадени од сличноста на јазикот санскрит, и во неговиот вокабулар и во граматиката, со класичните јазици во Европа. Во *The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World*, Мелори и Адамс ја илустрираат сличноста со следниве примери на когнати (во табелата се додадени и староанглиски и старословенски за понатамошна споредба):

## Наводи

### Извори

*
*
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 

## Поврзано

* Индоариски јазици
* Деванагари
* Индоирански јазици


Категорија:Индоариски јазици
Категорија:Јазици во Индија
Курбла

right|100px
**Курбла** (од германски: *Кurbel*) — свиткан дел од осовина или оска, или пак крак поврзан под прав агол со крајот на осовината, преку кое се добива или оддава движење; ова се користи и за промена на кружно во алтернативно движење, или пак од алтернативно во кружно (кружење). Познати примери за курблата се рачната мелачка за месо, педалниот систем со кој се вози велоспиед и сл.

Курблите порано се наоѓале често на некои машини; на пример, речиси сите грамофони пред 1930-тите биле на навивање со курбли, а пак моторите со внатрешно согорување кај автомобилите се палеле на курбла пред да се појави електричното палење. Мопедите и ден денес се палат со ножна курбла.

## Поврзано
* Макара
* Коленесто вратило
* Равенки за клипен ôд

## Наводи

Категорија:Машинство
Категорија:Германизми
Охрана

**Централен бугаромакедонски клуб** или **„Охрана“** — колаборационистичка организација која постоела во текот на Втората светска војна од 1941 до 1944 година. Делувала кај локалното македонско население од западна Егејска Македонија, потпомогната од тамошните бугарофили.

„Охрана“ е формирана од бугарскиот офицер Андон Калчев, кој е роден во село Жужелци, Костурско, со цел создавање на услови во овој дел на Македонија за потпаѓање под власта на Царството Бугарија. Западниот дел од Егејска Македонија, односно југозападниот дел на Македонија (во етнички и географски граници) била спорна територија помеѓу Кралството Италија и Царството Бугарија. Бил постигнат договор според кој оваа територија потпаднала под власта на Италија, меѓутоа бугарските власти не биле задоволни од таквата поделба и сакале овој дел на Македонија да се најде под бугарска окупација. Оттука бугарските власти, преку „Охрана“ сакале да извршат притисок врз италијанските власти и да создадат услови за присоединување на овој дел од Македонија под бугарска власт. Треба да се истакне на 12 март 1943 година во Костур пристигнува генерал Џузепе дел Џудиче со наредба на италијанската команда за вклучување на италијански војници за помош на „Охрана“. По капитулацијата на Италија во текот на летото на 1943 година, италијанската зона е окупирана во есента од Германците. Со помош на германските власти четите на Охрана се реорганизирани во територијална одбрана и се превооружени.

## Наводи


## Надворешни врски
* Стојан Кочов „Идеолошкиот активизам над Македонците под Грција“
* Вангел Ајановски Оче „Егејски бури - Револуционерното движење во Воденско и НОФ во Егејска Македонија“, Скопје, 1975, стр. 122-123
* Повик на СНОФ до Македонците од Костурско за бојкотирање на дејноста на автономистичко фашистичката ВМРО-Охрана
* Пандо Младенов, „Во и надвор Македонија. Спомени“ 
* Егејска песна за Андон Калчев

Категорија:Егејска Македонија
Лимфа

**Лимфата** е телесна течност кај човекот и вишите ‘рбетници која настанува од крвта. Нејзината улога е транспорт на поголемиот процент од липидите назад во циркулаторниот систем и срцето, како и улога во имунитетот. Таа се состои од лимфна плазма (всушност крвна плазма) и интерстициска течност.

Кога крвната плазма излегува од капиларите за да изврши размена на материи со клетките, околу 90% од неа по пат на осмоза се враќа назад, додека 10% преминуваат во лимфотокот, заедно со липидите. Притоа, крвната плазма се меша со интерстициската течност и се добива лимфата. Во лимфата се среќаваат и леукоцити.

Лимфата се формира од ткивната течност и циркулира низ посебен систем на садови наречени лимфни садови. Лимфниот систем започнува со лимфни капилари чии почеток е во ткивата. Тие формираат поголеми лимфни садови и на крај се влеваат во вените пред крвта да влезе во срцето.Лимфата е безбојна течност со сличен состав како крвната плазма во која има бели крвни клетки – леукоцити.Лимфата како и венската (редуцирана) крв има улога да ги пренесува непотребните штетни материи и јаглеродниот диоксид до органите за излачување и органите за дишење преку кои тие се исфрлаат надвор од организмот.

Категорија:Лимфен систем
Категорија:Имунолошки систем
Фрагментација на диск

**Фрагментација** е компјутерски феномен при кој запишувањето на податотеките на диск, оперативниот систем не наоѓа секогаш доволно голем празен простор за да ги запише како една целина, туку ги запишува на повеќе празни места. Тоа се вика делење - фрагментација (англиски: fragmenting) на дискот/датотеките. 

Ваквото делење ја успорува работата со дискот, бидејќи при читањето на фрагментирана податотека треба истата да се бара на повеќе места. Ова може да се реши со повеќе постоечки програми кои фрагментираните податотеки ги реаранжираат во континуални целини.

На пример, во Windows доколку сакаме да провериме дали и колку е дискот фрагментиран и доколку сакаме истиот да го дефрагментираме, тоа можеме да го направиме со вградената бесплатна програма за дефрагментирање на дискот (Disk Defragmenter). Start>Programs>Accessories>System Tools>Disk Defragmenter.

Категорија:Информатика
Раздробувачка функција

мини|десно|250п|Приказ на раздробувачка функција, каде имиња на ликови од народните приказни се пресликуваат во цели броеви 0..15, со еден судир
**Раздробувачка функција** (**раздробник**) или **хеш-функција** (од ) — резултат со фиксна големина кој е добиен со примена на еднонасочна математичка функција (понекогаш таа се нарекува раздробувачки алгоритам) до произволна количина на податоци. Ако постојат промени во влезните податоци, се менува. Раздробувањето (наречено и „хеширање“) може да се користи во многу операции, вклучувајќи и проверка и дигитално потпишување. Се нарекува и извод на порака.

При добар раздробувачки алгоритам промените во влезните податоци може да се дојде до промена на секој бит во произлезената вредност; заради оваа причина, раздробувањата се корисни при утврдување на каква било видоизмена на големи објекти на податоци, како што се пораките.

Вообичеани раздробувачки алгоритми се: SHA 1, MD2, MD4 и MD5.

## Поврзано
* Контролен збир

## Историја
Терминот „хаш“ нуди природна аналогија со своето не техничко значење (да се „исечка“ или „направи хаос“ од нешто), со оглед на тоа како хаш-функциите ги мешаат нивните влезни податоци за да го изведат нивниот излез. Во своето истражување за прецизното потекло на терминот, Доналд Кнут забележува дека, додека Ханс Питер Лун од IBM се чини дека бил првиот што го користел концептот на хаш функција во меморандум од јануари 1953 година, самиот термин ќе се појави само во објави литература кон крајот на 1960-тите, за принципите на дигиталниот компјутерски систем на Херберт Хелерман, иако дотогаш веќе беше широко распространет жаргон.


Категорија:Пронаоѓање и исправка на грешки
Категорија:Пребарувачки алгоритми
Касиопеја (соѕвездие)

Доколку го најдеме на небото соѕвездието Голема Мечка, а потоа и познатата ѕвезда Северница и ако погледот продолжи да се движи во истата насока, лесно може да се забележи една група на ѕвезди, кои како на небото да градат развлечена (раширена) форма на латинската буква W. Поширокиот дел на оваа буква како да покажува на која страна се наоѓа север. Тоа се петте најсјајни ѕвезди од соѕвездието **Касиопеја** (Cassiopeia и кратенката Cas).
Според старогрчката митологија Касиопеја била жена на Кефеј и мајка на Андромеда. Се зборува дека наоколу премногу се фалела оти таа и Андромеда се многу убави. Поради таа своја ароганција и преголемо фалење, врзана е за својот стол и осудена да кружи околу Северниот Пол со главата надолу, како поука за другите дека треба да се почитува скромноста.
Со голо око, во ова соѕвездие можат да се видат 90 ѕвезди. Бидејќи ова соѕвездие се наоѓа во делот од небото, каде проаѓа Млечниот Пат, соѕвездието изобилува со мноштво интересни небесни објекти.

Најсјајна ѕвезда од ова соѕвездие е алфа Касиопеја (Шедар). Таа е оддалечена од нас 200 светлосни години. Оваа ѕвезда има привиден сјај од 2,23 величина и спектар K. Тоа значи дека е ѕвезда со портокалов сјај и температура на површината од 4000 степени. Инаку нејзиниот сјај е околу 230 пати поголем од Сончевиот.

Втората ѕвезда по сјајност е бета Касиопеја или Каф. Таа има привиден сјај со величина од 2,25 и припаѓа на спектралната класа Ф. Тоа значи дека има белузлавожолта боја и површинска температура од околу 700 степени. Сјајот на оваа ѕвезда е околу 19 пати поголема од Сончевиот, а од нас е оддалечена околу 45 светлосни години. Оваа ѕвезда припаѓа на групата ѕвезди кои имаат променлив сјај.

Гама Касиопеја или Цих има спектар БО. Тоа значи дека оваа ѕвезда е белузлаво-сина и дека има површинска температура од околу 20.000 степени, но сочести промени. Нејзиниот привиден сјај најчесто има величина од околу 2,4. Оваа ѕвезда има чести промени. Во текот на своите непредвидливи промени, таа го менува својот сјај, спектар, боја, температура и пречник.
Оваа ѕвезда од нас е оддалечена околу 100 светлосни години и од Сонцето е посјајна околу 100 пати.

Во 1572 година во ова соѕвездие се појавила супернова ѕвезда, денес позната како Тихо Брахеова ѕвезда, во чест на познатиот астроном Тихо де Брахе. Во тоа време, новопојавената ѕвезда на небото со својот сјај ги надминала сите ѕвезди, па дури можела да се набљудува и при полна дневна светлина.

Во близина на променливата ѕвезда АР Касиопеја се наоѓа еден од најсјајните радиоизвори на небото, познат како Касиопеја А. Снимањето на ова место, со големите телескопи, покажа дека на местото на радиоизворот оптички се гледаат низа слаби маглини, за кои се претпоставува дека се остаток уште од една експлозија на супернова. Историчарите предвидуваат дека таа се случила во 1680 година.

Во соѕвездието Касиопеја постојат и маглини, т.е. ѕвездени јата. Некои од попознатите се маглините: М52, М103, 457 (NGC457) и други.

## Наводи

Категорија:Соѕвездија

Категорија:Северни соѕвездија
610 п.н.е.

**610 п.н.е.** — година според општоприфатениот календар. Тоа била 610. година пред новата ера, 610. од првиот милениум п.н.е., 10. од 7 век п.н.е. и прва од 610-тите п.н.е.

## Други календари
Годината е броена од страна на различни народи, па се среќава во бројни други календари. Меѓу попознатите се вбројуваат: византискиот, асирскиот, еврејскиот, римскиот, кинескиот, будистичкиот и исламскиот.

Така, во византискиот календар, којшто времето го мери од создавањето на светот според Библијата, на 1 септември 5509&nbsp;г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар, истата трае во текот на 4898 и 4899 година. Според асирскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува од 4750 г.&nbsp;п.н.е, кога се проценува дека бил изграден првиот храм во граот Асур, станува збор за 4140 година. Понатаму, во еврејскиот календар, којшто започнува на 1 септември 3760 г.&nbsp;п.н.е. според продолжениот јулијански календар или околу една година пред создавањето на светот според Евреите, годината се протега во текот на 3150 и 3151 еврејска година. Според календарот на Римјаните, којшто започнува од 753 г.&nbsp;п.н.е., кога браќата Ромул и Рем го основале градот Рим (познато и како *[[Ab urbe condita]]*), годината е избројана како 143.

Во рамките на кинескиот календар, пак, постојат две поделени мислења за почетокот на броењето на годините: едни сметаат дека тоа е 61 година од владеењето на легендарниот Жолт Цар или 2637 г.&nbsp;п.н.е.; додека други сметаат дека за почеток треба да се земе годината кога Жолтиот Цар станал владетел, т.е. 2697 г.&nbsp;п.н.е. На тој начин, според првото гледиште, 610 година се протега во 2026 и 2027, додека според второто гледиште, годината трае во текот на 2086 и 2087 кинеска година. Будистичкиот календар започнува да го мери времето од 543&nbsp;г.&nbsp;п.н.е., година во којашто се смета дека Буда достигнал состојба на нирвана, па така годината е 67 пред Буда да ја достигне блажената состојба. Според исламскиот календар, во којшто мерењето на времето започнува со 622 година, т.е. годината на пребегнувањето на пророкот Мухамед од Мека во Медина (позната и како хиџра), годината се протега во текот на 1269 и 1268 исламска година пред хиџра.
## Настани

*

## Родени

* Анаксимандар († 546 п.н.е.), грчки филозоф.

## Починале

*

-90
Ролс-Ројс Фантом V

**Фантом V** (*Phantom V*) е ултраексклузивен модел на Ролс Ројс од 1960-тите. Биле направени вкупно 516. Моторот е V8 од 90° со работна зафатнина од 6.230&nbsp;см³ и двојни SU карбуратори со 4-брзински автоматски менувач. Автомобилот има барабански кочници и оскино растојание од 3,683&nbsp;mm. Фантом V се произведувал од 1959 до 1968 год, заснован на моделот Сребрен Облак II, делејќи го со него V8 моторот и автоматскиот менувач *[[Џенерал Моторс]] Хидраматик*. Од 1963, па натаму бил ставан 7% посилен мотор од Сребрена Сенка III, како и нови предни крила со вградени двојни фарови во подоцнежните модели.

Џон Леноновиот Фантом V е еден од највредните предмети во поп-колекционерството.

Фантом 5
Седум рида на Рим

thumb|300px|Шематска карта на Рим со седумте рида.

**Седумте римски рида** источно од Тибар се дел од срцето на Рим. Седумте рида на биле: Cermalus, Cispius, Fagutal, Oppius, Palatium, Sucusa и Velia. Тие честопати се споменуваат во римската митологија, религија и политика. Се смета дека првобитниот Рим го изградил Ромул на ридот Палатин (*Collis Palatinus*). Останатите шест од седумте рида на подоцнежниот Рим се Авентин (*Collis Aventinus*), Капитол (*Collis Capitolinus*), Квиринал (*Collis Quirinalis*), Виминал (*Collis Viminalis*), Есквилин (*Collis Esquilinus*) и Целиј (*Collis Caelius*).

Во почеток на седумте рида имало неколку населби кои не се сметале за дел од градот Рим. Жителите на овие ридови почнале да учествуваат во религиозни игри и така почнале да се организираат. Градот Рим настанал со здружување на овие одделни населби и сушење на мочварното земјиште во долината меѓу ридовите, претворајќи го во пазари и форуми.

Денес познатиот Ватикански Рид (италијански: *Vaticano*, од латинскиот: *Collis Vaticanus*) е северозападно од Тибар и не е дел од седумте рида на Рим. Исто така ни ридот Пинциј (италијански: *Pincio*, од латинскиот: *Mons Pincius*), на север, и Јаникул (италијански: *Gianicolo*, од латинскиот: *Ianiculum*), на запад, не се сметаат во седумте рида.

Од седумте рида на доцнежен Рим, пет од нив (Авентин, Целиј, Есквилин, Квиринал и Виминал) се населени подрачја со споменици, згради и паркови, Капитол денес е седиште на општината Рим, а Палатин е археолошко подрачје.

## Седумте рида
Тука, по азбучен ред накратко се набројани седумте рида на Стариот Рим, заедно со нивните латински оригинали:

* Авентин (*Aventinus*)
* Виминал (*Viminalis*)
* Есквилин (*Esquilinus*) 
* Капитол (*Capitolinus*)
* Квиринал (*Quirinalis*) 
* Палатин (*Palatinus*) 
* Целиј (*Caelius*)
Тибар

мини||330п|Реката Тибар во Рим
**Тибар** (ита. Tevere), трета по должина река во Италија со 406&nbsp;км, по По и Адиџе, тече низ Рим во правец од планината Фумајоло до Тиренското Море, во кое се влева во два слива: еден низ предградијето Остија на југ, а вториот низ Фијумиџино на север. Сливот на Тибар е околу 18.000 км2.

## Име
Името *Тибар* веројатно е од пре-латинско потекло, како и римскиот назив Tibur (денес Тиволи). Според митските приказни, кралот Тиберние, деветти од легендарните кралеви на Алба лонга, се удавил во реката Албула, која потоа била преименувана во Тибат. Овој мит можеби може да го објасни сеќавањето на раниот пред-индоевропски назив на реката, 'бела' од седименти.

## Историја
Градот Рим бил основан на брегот на Тибер околу 25 км од морето во Остија. Според легендите, браќата близнаци Ромул и Рем биле оставени на брегот на Тибар, каде ги спасила волчица.

Реката ја означува границата меѓу земјата на етрурците на запад, сабините на исток и латините на југ. Бенито Мусолини, роден во Ромања, ја прилагодил границата меѓу Тосканија и Емилија-Ромања, така што изворот на Тибар лежи во Ромања. Мусолини поставил римски столб на местото каде извира реката, со изгравирано  QUI NASCE IL TEVERE SACRO AI DESTINI DI ROMA ("Овде е роден Тибар, свет за судбината на Рим").

Тибар бил од круцијална важност за Римската трговија, бидејќи бродовите можеле да стигнат до 100 км низводно; постојат докази дека бил користен за пренос на жито од Val Teverina уште во 5-от век п.н.е. Подоцна бил користен за превоз на камен, дрво и прехранбени производи до Рим.

За време на пунските војни од 3-от век п.н.е., пристаништето во Остија станало клучна поморска база. Подоцна станало најбитното пристаниште на Рим, каде се увезувало жито, маслиново масло и вино од Римските колонии во Средоземјето. Пристаништа биле градени и по брегот во самиот Рим. Римјаните ја поврзале реката со канализацискиот систем (*[[Cloaca Maxima]]*) со подземна мрежа на тунели и други канали, за да донесат вода до средината на градот.

Големата седиментација на реката го отежнало одржувањето на Остија, па императорите Клаудиус и Трајан направиле ново пристаниште во Fiumicino во првиот век. Тие изградиле нов пат, *[[via Portuensis]]* за да го поврзат Рим со Fiumicino. Двете пристаништа биле подоцна напуштени.

Тибар бил познат по своите изливи и поплави - Campus Martius редовно се потопувала до длабочина од неколку метри.

## Препливајќи го Тибар
Бидејќи реката е поврзана со Рим, терминот „пливајќи го Тибар“ станал протестантски назив за премин кон Римски Католицизам.

Категорија:Реки во Италија
Категорија:Географија на Рим
Ливада

[мини|дясно|270п|Искосена ливада крај германскиот град [Вупертал.]]
**Ливада** () — ареал од рамен или нерамен терен каде предоминираат треви.  Обично местото наречено ливада има повеќе биоразновидност отколку пасиштето бидејќи тоа содржи не само трева, туку и многубројни едногодишни, двегодишни и повеќегодишни растенија.

### Преодни ливади
Преодна ливада се јавува кога едно поле, пасиште, обработливо земјиште или друга исчистена земја повеќе не се исползува за земјоделство или пасе во голема мера и истото почнува да обраснува. Меѓутоа штом условите за ливада се достигнат, оваа состојба е само привремена, бидејќи овие колонизатори ќе бидат засенчени од дрвенестите растенија кои ќе надојдат и добро ќе се прилагодат.

### Вечна ливада
Вечна ливада е онаа ливада каде животните околности засекогаш не им даваат на дрвенестите растенија да виреат. На пример:
* Алпски ливади се јавуваат на поголеми височини и се одржуваат со суровите климатски услови
* Крајбрежни ливади се одржуваат со прскањето на солената вода
* Пустински ливади се одржуваат со ниски количини на атмосферски врнежи
* Прерии се одржуваат со периоди на сурови суши и како такви се подложни на шумски пожари.

## Ливадата како тема во уметноста
* „Таму долу в ливаѓето“ - македонска народна песна.
* „Под Битола ливада“ - македонска народна песна.
* „Ливадата се подновила“ — песна за деца на хрватскиот поет Григор Витез.
* „Ливада со трева“ (англиски: *An Acre of Grass*) - песна на ирскиот поет Вилијам Батлер Јејтс.
* „Грантчестерски ливади“ (англиски: *Grantchester Meadows*) — песна на британската рок-група „Пинк флојд“ од 1969 година.

## Поврзано
* Велд
* Влажна ливада
* Крајбрежна рамница
* Пасиште
* Плавна ливада
* Плато
* Поле
* Прерија
* Рамнина
* Савана
* Степа

## Надворешни врски
* Корнелов Универзитет 
* Вашингот Пост, „Денес 32,000 семиња; утре, ливада“  
* Садење ливада  

## Наводи

Категорија:Копнени биоми
Категорија:Земјишни облици
Категорија:Грцизми
Категорија:Управување со земјиште
Ролс-Ројс Фантом III

**Фантом III** (*Phantom III*) бил последниот голем предвоен Ролс-Ројс. Се појавил на пазарот во 1936 год, наместо неговиот претходник Фантом II.

Ова возило се раликувало од другите по својот целосно алуминиумски V12 мотор. Со 95.2&nbsp;mm пречник и 114.3&nbsp;mm клип, новите дванаесет цилиндри биле со зафатнина од 7.3&nbsp;Л (7338&nbsp;КС). Ова бил мотор со надвентили управувани од едно коленесто вратило помеѓу лежиштата на цилиндрите. Ова е последниот V12 Ролс-Ројс сѐ до 1998, со појавувањето на моделот Сребрен Серафим.

Друга важна одлика на автомобилот била самостојната амортизација напред, заснована на конструкција од Џенерал Моторс. Оваа амортизација на принцип на спирална пружина била дополнета со додатна полуелиптична пружина одзади.

И тука наоѓаме 4-брзински рачен менувач со синхронизиран пренос на 2-рата, 3-тата, и 4-тата брзина. Во 1938 била додадена и петта брзина (овердрајв). Возилото имало и серво-кочници на сите четири тркала.

## Надворешни врски
* Фантом III Техничко Здружение 

Фантом 3
Ролс-Ројс Фантом IV

**Ролс-Ројс Фантом IV** (*Phantom IV*) е најексклузивниот модел на Ролс-Ројс во историјата. Биле направени само 18 вакви автомобили, во периодот помеѓу 1949 и 1956 г, специјално само за кралски семејства и шефови на држави. Ова е и единствениот Ролс-Ројс со 8-цилиндричен построен мотор.

Првиот Фантом IV го поседувала принцезата Елизабета, подоцна кралица Елизабета II на Обединетото Кралство. Нарачката била отстапување од традицијата на набавка на Дајмлерови автомобили, која продолжила сè до набавката на т.н. Bentley State Limousine во 2002 г.

Првиот автомобил, кој станал државен автомобил со нејзиното доаѓање на престолот во 1952 и денес стои во Кралските Коњушници, а подоцна бил додаден и сличен модел со ландаулет каросерија.

## Сопственици
* кралицата Елизабета II, Велика Британија
* Принцезата Маргарет, Велика Британија
* диктаторот Франциско Франко (сега во служба на крал Хуан Карлос I), Шпанија
* шахот Мухамед Реза Пахлеви, Иран
* принцот Талал бин Абдул Азиз, Саудиска Арабија

Фантом 4
Јадро (информатика)

**Јадро** () — основни функции на еден оперативен систем. Јадрото на оперативниот систем содржи бројни функции од ниско ниво кои го управуваат начинот на функционирање на сметачот: начинот на пренос на податоците на системот, начинот на планирање на извршување на задачите во обработувачот, начинот на алоцирање на меморија, итн.

За да се разбере улогата на јадрото на оперативниот систем, корисно е да се знае што се случува кога се стартува некој програм на сметачот. На пример, кога сакаме да го стартуваме текстуалниот обработувач, се извршува сложена низа на настани. Бараниот програм (текстуален обработувач) мора да се идентификува, а поединечната податотека во која се наоѓа програмот мора да се пронајде на системскиот медиум за чување на податоци (обично тврд диск). Во системската меморија мора да се резервира слободен простор за програмата, а потоа програмот се чита од дискот и се запишува во меморијата. Потоа мора да се испланира обработувачско време за извршување на програмата од страна на обработувачот. Конечно, влезот и излезот на програмата мора да се насочува и управува.

Ако програмот работи со периферни уреди, како што се печатачи или други мрежни уреди, влезот и излезот на овие уреди, исто така, мора да се управува и форматира.

Категорија:Информатика
Категорија:Оперативни системи