Виктор Орта

250px|мини|Портрет на Виктор Орта околу 1900 година во „''La Belgique d'aujourd'hui''“ (Белгија денес)

**Виктор Пјер Орта** (**Виктор, Барон Орта** по 1932 година; 6 јануари 1861 - 9 август 1947 година) бил белгиски архитект и дизајнер; еден од првите и водечки уметници на сецесијата. Тој бил првиот што го отфрлил историцизмот во архитектурата и ја прифатил употребата на нови материјали, со што ги поставил темелите на модерната архитектура. Неговиот хотел *Тасел* во Брисел (од 1892 до 1893 година) бил прво негово дело на кое тој применил богата декорација од растителни форми и со тоа ја споил декоративната уметност и архитектурата, што силно влијаело на Хектор Гимар кој овој стил го пренел во Франција и пошироко.

Во 1932 година кралот Алберт I од Белгија му доделил благородничка титула барон за неговите заслуги во архитектурата. Четири згради на Виктор Орта во Брисел се впишани во листата на УНЕСКО за светско наследство во Европа во 2000 година.

## Живот и дело
Виктор Орта бил син на чевларот Хенри Копиетерс Петрус Орта. Од 1874 - 1877 година одел на училиште во Гент. Во 1878 година се преселил во Париз, каде што работел како дизајнер на ентериери. Овде тој особено се заинтересирал за импресионистичката уметност и можностите за конструкции од челик и стакло. Орта се вратил во Белгија откако неговиот татко починал во 1880 година и се населил во Брисел каде започнал да студира на Академијата за ликовни уметности, каде дипломирал во 1884 година со златен медал. Се оженил во 1885 година и ја добил ќерката Симон (1890 год.). Во Брисел, Орта се спријателил со Пол Ханкар. Заедно со неговиот професор Алфонсо Балат, кралскиот архитект,  ја дизајнирале кралската стаклена градина во Лаекен - првата конструкција од челик и стакло.

Во 1893 година, Орта изградил градска куќа, вилата Отрик, за својот пријател Еуген Отрик. Внатрешноста имала традиционален тлоцрт поради ограничениот буџет, но фасадата предвидувала некои од елементите што тој ги развил во полн стил на Арт Нуво, вклучувајќи железни столбови и керамички цветни дизајни. Во 1894 година, Орта бил избран за претседател на Централното друштво за белгиска архитектура, но тој поднел оставка следната година откако се појавил спор поради доделена провизија за градинка во бриселскиот кварт Марол/Маролен, без јавен тендер. 

Во 1885 година Орта почнал да работи на сопствени дизајни, а истата година биле изградени три куќи во Гент (на улица Твалфкамеренстрат 45-47). Одлучил да се откаже од дизајнирање куќи за богати клиенти и почнал да се натпреварува на конкурси за јавни проекти, вклучително и конкурсот за Природонаучниот музеј во 1887 година. Во овој период во неговите проекти веќе можело да се види карактеристичната заоблена форма на линијата. Друга инспирација за Орта било неговото воведување во Арт Нуво на изложбата во 1892 година. Во 1893 година го дизајнирал хотелот Тасел (именуван по нарачателот - професорот Емил Тасел) - прва зграда во стилот на Арт Нува. Во 1894 год. Орта го водел Белгиското друштво на архитекти.

За време на неговиот живот, Орта бил под големо влијание од францускиот архитектонски теоретичар Ежен Виола ле Дик, со чии идеи тој целосно се идентификувал. Во 1925 година, тој напишал:

Во животот имал многу јавни функции, како директор на Академијата за ликовни уметности во Брисел и професор на Институтот за ликовни уметности во Антверпен. Во 1906 г се развел од првата сопруга, а две години подоцна се оженил со Швеѓанката Јулија Карлсон. Во 1916 год. се преселил во САД, а се вратил во Белгија во јануари 1919 година. Во 1932 год. ја добил титулата барон од белгискиот крал Алберт. Починал на 8. септември 1947 година, и бил погребан на гробиштата Иксел во Брисел.

Орта дизајнирал многу куќи и трговини во Брисел и во други градови. Некои од нив биле уништени од пожари или урнати во времето кога поминала модата на сецесија, но многу од нив сè уште постојат, како на пр. зградите на Виктор Орта во Брисел.

## Арт Нуво
мини|250x250пкс| Детали за хотел Тасел, Брисел
мини|470x470пкс

### Хотел Тасел (1892–1893 година)
По воведувањето на Арт Нуво на една изложба одржана во 1892 година, Орта бил инспириран од неа. Работејќи на дизајнерскиот проект на куќата за професорот Емил Тосел, тој ги преточил своите неодамнешни влијанија од *хотелот Тасел*, кој бил завршен во 1893 година. Проектот имал револуционерен распоред на подови од отворен тип во тоа време и вградена внатрешна железна конструкција со заоблени ботанички форми, кои подоцна биле опишани како „биоморфен замав“. Украсниот и детален дизајн, природното осветлување биле скриени зад камената фасада за да ја усогласат зградата со поконвенционалните куќи во соседството. Оттогаш, оваа зграда била препознаена како прво појавување на Арт Нуво во архитектурата.  Во 2000 година, заедно со три други градски куќи дизајнирани кратко потоа, била прогласена за светско наследство на УНЕСКО. При именувањето на овие локалитети, УНЕСКО објаснил: „Стилската револуција претставена со овие дела се карактеризира со нивниот отворен план, дифузијата на светлината и брилијантното спојување на криви линии на декорација со структурата на зградата  .
Податотека:Victor_Horta_Hotel_Tassel.JPG|врска=Датотека:Victor_Horta_Hotel_Tassel.JPG|алт=Fasada hotela Tasel, Brisel (1893)| Фасада на хотелот Тасел, Брисел (1893)
Податотека:Tassel_House_stairway.JPG|врска=Датотека:Tassel_House_stairway.JPG|алт=Stepenište hotela Tasel| Скалила на хотелот Tасел
Податотека:Tassel_House_ground_floor.JPG|врска=Датотека:Tassel_House_ground_floor.JPG|алт=Pod hotela Tasel, sa karakterističnim biljnim dizajnom| Подот на хотелот Tасел, со карактеристичен растителен дизајн


### Хотелот Солвеј (1898-1900 година)
Хотелот Солвеј, на авенијата Луиз/Луизалан во Брисел, бил изграден за Арман Солвеј, син на хемичарот и индустријалец Ернест Солвеј. Орта имал практично неограничен буџет и ги користел најегзотичните материјали во необични комбинации, како мермер, бронза и ретко тропско дрво во декорацијата на скалите. Ѕидовите на скалите ги украсил сликар поенталиста Тео ван Ризберг. Орта го дизајнирал секој детал, вклучувајќи го бронзеното ѕвонче и бројот на куќата, за да одговара на целокупниот стил.
Податотека:Entrance_-_Hôtel_Solvay_-_1898.jpg|врска=Датотека:Entrance_-_Hôtel_Solvay_-_1898.jpg|алт=Ulaz u hotel Solvej, Brisel (1898–1900)| Влез во хотел Солвеј, Брисел (1898–1900 год.)
Податотека:Bruxelles_-_Hôtel_Solvay_(1).jpg|врска=Датотека:Bruxelles_-_Hôtel_Solvay_(1).jpg|алт=Fasada hotela Solvej| Фасада на хотелот Солвеј
Податотека:Design_for_the_Hôtel_Solvay.jpg|врска=Датотека:Design_for_the_Hôtel_Solvay.jpg|алт=Dizajn enterijera Hotela Solvej od strane Horte| Внатрешен дизајн на Хотел Солвеј од Хорта
Податотека:Solvay_House_-_Detail_(Victor_Horta,_arch.).jpg|врска=Датотека:Solvay_House_-_Detail_(Victor_Horta,_arch.).jpg|алт=Zvono na vratima hotela Solvej| Ѕвончето на хотелот Солвеј


### Хотел Ван Итвелд (1898–1900 година)
Хотелот Ван Итвелд се смета за една од најуспешните и најиновативни згради на Орта, поради неговата исклучително оригинална внатрешност на Зимската градина и имагинативните детали насекаде. Отворениот тлоцрт на хотелот Ван Итвелд бил особено оригинален и нудел изобилство на светлина, и хоризонтално и вертикално, и одлично чувство за простор. Централниот двор се издига до висината на зградата, носејќи светлина од светларникот горе. На главниот кат, салоните во овална форма биле отворени кон дворот и исто така добивале светлина од големите прозорци. Можело да се погледне од едната страна до другата страна на зградата од било кој салон на главниот кат.
Податотека:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_01.jpg|врска=Датотека:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_01.jpg|алт=Fasada Hotel van Itveld, Brisel (1898–1900)| Фасада на хотел Ван Итвелд, Брисел (1898–1900 год.)
Податотека:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_20.jpg|врска=Датотека:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_20.jpg|алт=Detalj Zimskog vrta hotela van Itveld| Детали од зимската градина на хотелот Ван Итвелд
Податотека:Winter_Garden_in_the_Hôtel_Van_Eetvelde_(rue_Palmerston,_4,_Brussels).jpg|врска=Датотека:Winter_Garden_in_the_Hôtel_Van_Eetvelde_(rue_Palmerston,_4,_Brussels).jpg|алт=Zimski vrt hotela van Iveld| Зимска градина на хотел Ван Итвелд
Податотека:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_21.jpg|врска=Датотека:Belgique_-_Bruxelles_-_Hôtel_Van_Eetvelde_-_21.jpg|алт=Vrata sa vitražima| Врати со витражи
Податотека:Hotel_van_Eetvelde.jpg|врска=Датотека:Hotel_van_Eetvelde.jpg|алт=Detalj fasade Hotel van Itveld| Детал од фасадата на хотелот Ван Итвелд


### Куќата и студиото на Орта (1898–1901 година)
Куќата и студиото на Орта, сега Музеј на Орта, биле резиденција и канцеларија на Орта, и биле поскромни од другите куќи, но имале свои оригинални карактеристики и со подеднакво извонредна изработка и мајсторство на деталите. Во декорацијата на скалите направил необични комбинации на материјали како дрво, железо и мермер.

Нов елемент во куќите на Орта, а потоа и во неговите поголеми згради, била неговата потрага по максимална транспарентност и светлина, нешто што често било тешко да се постигне во тесните градилишта во Брисел. Тоа го постигнал со користење на големи прозорци, покривни прозорци, огледала, а особено со неговиот отворен тлоцрт, кој внесувал светлина од сите страни и одозгора.
Податотека:Horta_door.jpg|врска=Датотека:Horta_door.jpg|алт=Detalj vrata Ortinog muzeja, Brisel (1898–1901)| Детал од вратата на музејот Орта, Брисел (1898–1901год.)
Податотека:Hortamuseum.tif|врска=Датотека:Hortamuseum.tif|алт=Ortin muzej, koji se sastoji od Hortine rezidencije i radionice jedna pored druge| Музејот Орта, кој се состои од резиденцијата и работилницата на Орта една до друга
Податотека:HortaELWI.jpg|врска=Датотека:HortaELWI.jpg|алт=Stepenište i svetlarnik Ortinog muzeja| Скалила и светларник на музејот Орта
Податотека:Maison_Horta,_rue_Américaine_-_détail.JPG|врска=Датотека:Maison_Horta,_rue_Américaine_-_détail.JPG|алт=Balkon Ortinog muzeja| Балкон на музејот Орта


## Награди

* **1919 година**
** Офицер на Крунскиот ред 
** Член на Кралската академија на науките, писмата и ликовните уметности на Белгија
* **1920 година**: Офицер на редот на Леополд.
* **во 1925 година**: Директор по ликовна уметност; Кралската академија на науките, писмата и ликовните уметности на Белгија
* **во 1932 година**: Назначување на титулата Барон Орта со Кралска проглас.

## Галерија

Податотека:Zentralfriedhof_Vienna_-_Brahms.JPG|врска=Датотека:Zentralfriedhof_Vienna_-_Brahms.JPG|алт=Брамсоv nadgrobni spomenik u Centralnom Bečkom groblju koji je dizajnirao Orta| Надгробната плоча на Брамс на централните гробишта во Виена, дизајнирана од Орта
Податотека:Tournai_-_Musée_des_Beaux-Arts.jpg|врска=Датотека:Tournai_-_Musée_des_Beaux-Arts.jpg|алт=Muzej umetnosti u Turnu (1928)| Музеј на уметност во Турн (1928год.)


## Наводи

## Надворешни врски

* Музејот Хорта
* 
Категорија:Белгиски архитекти
Категорија:Починати во 1947 година
Категорија:Родени во 1861 година
Категорија:Статии со извори на француски (fr)