Медицински отпад

**Медицински отпад** или **болнички отпад** — секаков вид отпад што содржи заразни (или потенцијално заразни) материјали генерирани за време на третманот на луѓе или животни, како и за време на истражувања што вклучуваат биолошки препарати. Може да вклучува и отпад поврзан со генерирање на медицински отпад кој визуелно изгледа како да е од медицинско или лабораториско потекло (на пр. пакување, неискористени завои, комплети за инфузија итн.), како и отпад од истражувачка лабораторија кој содржи биомолекули или организми чие испуштање во животната средина е главно ограничено. Како што е детално објаснето подолу, фрлените остри предмети се сметаат за медицински отпад, без разлика дали се употребени или не, поради можноста да бидат контаминирани со крв и нивната склоност да предизвикаат повреда кога не се правилно содржани и отстранети. Биомедицинскиот отпад е еден вид биолошки отпад.

Биомедицинскиот отпад може да биде цврст или течен. Примери за заразен отпад вклучуваат фрлена крв, остри предмети, несакани микробиолошки култури и материјали, препознатливи делови од телото (вклучувајќи ги и оние како резултат на ампутација), друго човечко или животинско ткиво, употребени завои и преврски, фрлени ракавици, други медицински потрошен материјал што можеби биле во контакт со крв и телесни течности и лабораториски отпад што ги покажува карактеристиките опишани погоре. Отпадните остри предмети вклучуваат потенцијално контаминирани употребени (и неискористени, фрлени) игли, скалпели, ланцети и други уреди способни да продрат во кожата.

Биомедицинскиот отпад се создава од биолошки и медицински извори и активности, како што се дијагноза, превенција или лекување на болести. Вообичаени генератори (или производители) на биомедицински отпад вклучуваат болници, здравствени клиники, домови за стари лица, служби за итна медицинска помош, лаборатории за медицински истражувања, ординации на лекари, стоматолози, ветеринари, домашна здравствена заштита и мртовечници или погребални домови. Во здравствените установи (т.е. болници, клиники, лекарски ординации, ветеринарни болници и клинички лаборатории), отпадот со овие карактеристики може алтернативно да се нарече медицински или клинички отпад.

Биомедицинскиот отпад се разликува од обичниот отпад или општиот отпад и се разликува од другите видови опасен отпад, како што се хемискиот, радиоактивниот, универзалниот или индустрискиот отпад. Медицинските установи генерираат отпад, опасни хемикалии и радиоактивни материјали. Иако ваквиот отпад обично не е заразен, тој бара соодветно отстранување. Некои отпадоци се сметаат за повеќеопасни, како што се примероците од ткиво зачувани во формалин.

## Ефекти врз луѓето

Отстранувањето на овој отпад пресавува еколошки проблем, бидејќи голем број на медицински отпади се класифицирани како заразни или биолошки опасни и потенцијално би можеле да доведат до распросранување на заразни болести. Најчеста опасност за луѓето е инфекцијата која влијае и на другите живи организми во регионот. Дневната изложеност на отпад (депонии) доведува до акумулација на штетни супстанции или микроби во телото на човекот.

Извештајот од 1990 година издаден од срана на Агенцијата на Соединетите Американски Држави за отровни супстанции и регистар на болести заклучил дека пошироката јавност веројатно нема да биде негативно погодена од биомедицинскиот отпад кој се создава во традиционалните здравствени установи. Сепак, тие откриле дека биомедицинскиот отпад од тие средини може да претставува ризик од повреда и изложеност преку професионален допир со медицински отпад за лекари, медицински сестри и работници во хигиената, пералната и отпадот. Понатаму, постојат можности пошироката јавност да дојде во допир со медицински отпад, како што се игли што се користат нелегално надвор од здравствените установи или биомедицински отпад генериран преку домашна здравствена заштита.

## Управување
Биомедицинскиот отпад мора правилно да се управува и отстранува за да се заштити животната средина, пошироката јавност и работниците, особено здравствените и санитарните работници кои се изложени на ризик од изложеност на биомедицински отпад како професионална опасност. Чекорите во управувањето со медицинскиот отпад вклучуваат генерирање, акумулација, ракување, складирање, третман, превоз и отстранување.

Развојот и спроведувањето на национална политика за управување со отпад може да го подобри управувањето со биомедицинскиот отпад во здравствените установи во една земја.

### На лице место наспроти надвор од местото

Отстранувањето се врши надвор од месоо, на месоположба различна од местото на генерирање. Третманот може да се одвива на лице место или надвор од него. Третманот на големи количини биомедицински отпад на лице место обично бара корисење на релативно скапа опрема и генерално е исплатлив само за многу големи болници и големи универзитети кои имаат простор, работна сила и буџет за работа со таква опрема. Третманот и отстранувањето надвор од местото вклучува ангажирање на услуга за отстранување на биомедицински отпад чии вработени се обучени за собирање и превоз на биомедицински отпад во специјални контејнери за третман во објект дизајниран за ракување со биомедицински отпад.

### Генерација и акумулација
Биомедицинскиот отпад треба да се собира во контејнери кои се отпорни на протекување и доволно цврсти за да се спречи кршење за време на ракувањето. Контејнерите со биомедицински отпад се обележани со симбол за биолошка опасност . Контејнерот, ознаката и етикетите често се црвени.

Фрлените остри предмети обично се собираат во специјализирани кутии, честопати наречени *кутии за игли*.

Потребна е специјализирана опрема за исполнување на OSHA 29 CFR 1910.1450 и EPA 40 CFR 264.173. стандарди за безбедност. Минималната препорачана опрема вклучува аспиратор и контејнери за примарен и секундарен отпад за да се собере потенцијалното прелевање. Дури и под аспираторот, садовите што содржат хемиски загадувачи треба да останат затворени кога не се во употреба. Докажано е дека отворена инка поставена на отворот на контејнер за отпад овозможува значително испарување на хемикалиите во околната атмосфера, кои потоа ги вдишува лабораторискиот персонал и придонесува за примарна компонента на заканата од комплетирање на пожарниот триаголник. За да се заштити здравјето и безбедноста на лабораторискиот персонал, како и на соседните цивили и животната средина, во секој оддел што работи со хемиски отпад треба да се користи соодветна опрема за управување со отпад, како што се инка Буркл во Европа и инка ЕКО во САД. Треба да се фрли по третманот

### Складирање и ракување

Складирањето се однесува на чување на отпадот сè додека не се третира на лице место или не се транспортира надвор од местото за третман или отстранување. Постојат многу опции и контејнери за складирање. Регулаторните агенции можат да го ограничат времето во кое отпадот може да остане складиран. Ракувањето е чин на преместување на биомедицински отпад помеѓу точката на генерирање, областите за акумулација, локациите за складирање и капацитетите за третман на лице место. Работниците кои ракуваат со биомедицински отпад мора да ги почитуваат *стандардните мерки на претпазливост*.

### Третман
Целите на третманот на биомедицински отпад се да се намалат или елиминираат опасностите од отпадот и обично да се направи отпадот непрепознатлив. Третманот треба да го направи отпадот безбеден за понатамошно ракување и отстранување. Постојат неколку методи на лекување кои можат да ги постигнат овие цели. Тоа вклучува сегрегација на био-отпадот.

Биомедицинскиот отпад често се согорува. Ефикасен инсинератор ќе ги уништи патогените и остри предмети. Изворните материјали не се препознатливи во добиената пепел. Алтернативниот термички третман може да вклучува и технологии како што се гасификација и пиролиза, вклучувајќи обновување на енергијата со слични намалувања на волуменот на отпадот и уништување на патогените.

Автоклав може да се користи и за третман на биомедицински отпад. Автоклавот користи пареа и притисок за стерилизирање на отпадот или намалување на неговото микробиолошко оптоварување до ниво на кое може безбедно да се отстрани. Многу здравствени установи рутински користат автоклав за стерилизирање на медицински потрошен материјал. Доколку истиот автоклав се користи за стерилизирање на материјали и третирање на биомедицински отпад, мора да се користат административни контроли за да се спречи контаминација на материјалите од страна на операциите за отпад. Ефективните административни контроли вклучуваат обука на оператори, строги процедури и одделно време и простор за преработка на биомедицински отпад.

Микробрановата дезинфекција може да се користи и за третман на биомедицински отпад. Микробрановото зрачење е вид на бесконтактни технологии за греење за дезинфекција. Микробрановата хемија се базира на ефикасно загревање на материјалите со ефекти на микробраново диелектрично загревање. Кога се изложени на микробранови фреквенции, диполите на молекулите на водата присутни во клетките се повторно усогласуваат со применетото електрично поле. Како што полето осцилира, диполите се обидуваат да се преусогласат со наизменичното електрично поле и во овој процес, енергијата се губи во форма на топлина преку молекуларно триење и диелектрични загуби. Микробрановата дезинфекција е неодамна развиена технологија која нуди предност во однос на старите постоечки технологии на автоклави, бидејќи дезинфекцијата базирана на микробранова печка има пократко време на циклус, потрошувачка на енергија и бара минимална употреба на вода и потрошни материјали во споредба со автоклавите.

За течности и мали количини, може да се користи раствор од 1–10% белило за дезинфекција на биомедицински отпад. Може да се користат и раствори од натриум хидроксид и други хемиски средства за дезинфекција, во зависност од карактеристиките на отпадот. Други методи на третман вклучуваат топлина, алкални дигестори и употреба на микробранови печки.

За автоклави и микробранови системи, може да се користи сечкач како последен чекор на третман за да се направи отпадот непрепознатлив. Некои автоклави имаат вградени секачи.

## Регулација и управување по земја

### Обедине Кралство
Во Обединето Кралство, клиничкиот отпад и начинот на кој треба да се ракува со него се строго регулирани. Применливото законодавство ги вклучува Законот за заштита на животната средина од 1990 година (Дел II), Правилникот за лиценцирање на управувањето со отпад од 1994 година и Правилникот за опасен отпад (Англија и Велс) од 2005 година, како и Правилникот за посебен отпад во Шкотска. Скандал избувнал во октомври 2018 година кога се дознало дека „*Хелтерк енвиронмент сервисис*“, која имала договори за управување со клинички отпад произведен од НХС во Шкотска и Англија, ги прекршила еколошките дозволи на четири од своите шест локации со тоа што имало повеќе отпад на локацијата отколку што дозволува нивната дозвола и несоодветно складирала отпад. Седумнаесет фондации на NHS во Јоркшир веднаш ги раскинале своите договори. Компанијата поднела тужба за надомест на штета.Се вели дека ампутираните екстремитети биле меѓу 350-те тони клинички отпад складиран наместо да биде согорен во Нормантон. Компанијата тврди дека проблемот е предизвикан од намалувањето на капацитетот за согорување и прекласификацијата на клиничкиот отпад како „навредлив“, што значело поголема потреба од согорување. Плановите на владата за непредвидени ситуации вклучуваа инсталирање привремени складишта во болниците, но компанијата вели дека ова е поопасно отколку да им се дозволи да ги надминат дозволените дозволени количини. Компанијата сè уште има договори со 30 други фондации во Англија и договор за отстранување на отпад со NHS England за примарна здравствена заштита и фармација.

### САД
Во Соединетите Американски Држави, биомедицинскиот отпад обично се регулира како медицински отпад. Во 1988 година, федералната влада на САД го донесе Законот за следење на медицинскиот отпад, кој ѝ овозможи на EPA да воспостави правила за управување со медицинскиот отпад во некои делови од земјата. Откако Законот истече во 1991 година, одговорноста за регулирање и донесување закони во врска со отстранувањето на медицинскиот отпад се врати на поединечните држави. Државите се разликуваат во нивните прописи од никакви до многу строги.

Покрај третманот на лице место или подигањето од страна на фирма за отстранување на биомедицински отпад за третман надвор од локацијата, опцијата за отстранување по пошта им овозможува на создавачите на отпад да го вратат кај производителот. На пример, отпадните лекови и опрема може да се вратат. Отпадот се испраќа преку американската поштенска служба. Иако е достапно во сите 50 држави во САД, отстранувањето на медицински отпад по пошта е ограничено со многу строги поштенски прописи (т.е. контејнерите за собирање мора да ги исполнуваат барањата утврдени од Администрацијата за храна и лекови, додека контејнерите за испорака мора да бидат одобрени од поштенската служба за употреба).

### Индија
Правилата за биомедицински отпад (управување и ракување) од 1998 година и понатамошни измени биле донесени за регулирање на управувањето со биомедицински отпад. На 28 март 2016 година, Централната влада ги објавила и Правилата за управување со биомедицински отпад (BMW 2016) Одборот за контрола на загадувањето или Комитетот за контрола на загадувањето на секоја држава ќе биде одговорен за спроведување на новото законодавство. Нови прописи  влијаат врз дистрибуцијата на медицински отпад од страна на медицинските професионалци во нивните соодветни контејнери.

Поради конкуренцијата за подобрување на квалитетот и за добивање акредитација од агенции како ISO, NABH, JCI и многу приватни организации иницираа правилно отстранување на биомедицинскиот отпад, но сепак јазот е огромен.

Многу студии се одржале во Гуџарат, Индија, во врска со знаењето на работниците во установи како што се болници, домови за стари лица или домашна здравствена заштита. Утврдено е дека 26% од лекарите и 43% од парамедицинскиот персонал не биле свесни за ризиците поврзани со биомедицинскиот отпад. По детално разгледување на различните објекти, многу од нив биле неразвиени во областа во однос на биомедицинскиот отпад. Правилата и прописите во Индија се во согласност со Правилата за биомедицински отпад (управување и ракување) од 1998 година, но сепак било откриено дека голем број здравствени установи го сортираат отпадот неправилно.

Националниот зелен трибунал (NGT) бил строг во однос на примената на BMW 2016 во изминатите години. Моментално во земјата има над 200 лиценцирани објекти за третман и отстранување на биолошки медицински отпад (CBWTDF) или објекти за заеднички третман (CTF). Обуката на персоналот во здравствените установи и свеста за опасностите од биомедицинскиот отпад сè уште е предизвик во поголемиот дел од земјата. Усогласеноста се спроведува преку казни и преку подигање на свеста. CTF се оперативни во повеќето градови од Ниво 1 и градови од Ниво 2 во Индија, а усогласеноста денес е висока поради NGT. Но, недостатокот на свест довела до проблеми со несоодветна сегрегација. Во градовите од второ и трето ниво, општиот отпад се меша и со биомедицински отпад. 

Најновите упатства за сегрегација на биомедицински отпад препорачуваат следново кодирање во боја:
* Црвена вреќа – Шприцеви (без игли), извалкани ракавици, катетри, интравенски цевки итн., треба да се фрлат во црвена кеса, која подоцна ќе се согорува.
* Жолта вреќа – Сите преврски, завои и памучни брисеви со телесни течности, крвни кеси, човечки анатомски отпад и делови од телото треба да се фрлат во жолти кеси.
* Картонска кутија со сина ознака – Стаклените ампули, ампулите и другиот стаклен прибор треба да се фрлат во картонска кутија со сина ознака/лепенка.
* Бел контејнер отпорен на дупчење (PPC) – Иглите, острите предмети и сечилата се фрлаат во бел проѕирен сад отпорен на прободување.
* Црна вреќа – Овие треба да се користат за небиомедицински отпад. Во болничка установа, ова вклучува канцелариски материјал, лушпи од зеленчук и овошје, остатоци од храна, амбалажа, вклучително и од лекови, капи за еднократна употреба, маски за еднократна употреба, навлаки за чевли за еднократна употреба, чаши за чај за еднократна употреба, картонски кутии, прашина од метлање, кујнски отпад итн.

## Влијанија врз животната средина
### Еколошка катастрофа од плимата на шприцот
Еколошката катастрофа од плимата и осеките од шприцови од 1987–1988 година ја подигна свеста за медицинскиот отпад, бидејќи медицинските шприцови биле исфрлени на брегот во Конектикат, Њу Џерси и Њујорк. Шприцовите ги загрозуваа морските видови и претставуваа закана за луѓето што ја посетуваа плажата. Кризите ги поттикнаа научниците и законодавците да создадат механизми, политики и закони, така што давателите на здравствени услуги ќе го обработуваат својот био-отпад на еколошки начин.

### Ефекти од медицинскиот отпад врз животната средина

Неправилното управување со медицинскиот отпад може да има директни и индиректни последици по здравјето на здравствениот персонал, членовите на заедницата и животната средина. Индиректни последици во форма на отровни емисии од несоодветно согорување на медицински отпад или производство на милиони употребени шприцеви во период од три до четири недели од недоволно добро испланирана кампања за масовна имунизација.

Биомедицинскиот отпад не е ограничен само на медицински инструменти; тој вклучува лекови, отпад складиран во црвени кеси за биолошки опасност и материјали што се користат за нега на пациентите, како што се памук и фластери. Најсериозниот ефект што биомедицинскиот отпад го има врз нашите мориња е испуштањето отрови во водите што потоа би можеле да ги консумираат суштествата од океанскиот свет. Токсините би се вмешале во синџирот на исхрана и на крајот би стигнале до луѓето кои консумираат морски суштества. Изложеноста на луѓето на вакви токсини може да го забави растот и развојот на човекот и да предизвика вродени дефекти.

Големиот обем на употреба на пластика во медицинската област, исто така, претставува опасна закана за животната средина. Според Норт и Халден, 85% од пластичните материјали за еднократна употреба ја сочинуваат целата медицинска опрема. Нашето моментално потпирање на пластични материјали се темели на нивните уникатни способности да бидат лесни, економични и издржливи, а воедно да ја зачуваат стерилноста на медицинската опрема. Покрај сериозните здравствени импликации од ослободувањето на штетни токсини во животната средина од наслагите од медицински отпад, воведувањето на оваа количина пластика за еднократна употреба може да го катализира зголемувањето на здравствените штети предизвикани од макро и микропластиката.

### Инсинерација на биомедицински отпад
#### Методи на согорување на биомедицински отпад
Трите типа на инсинератори за медицински отпад се со контролиран воздух, со вишок воздух и со ротациона печка. Контролираниот воздух е познат и како горење со гладен воздух, двостепено горење или модуларно согорување. Ова е процес во кој отпадот се внесува во комората за согорување, а воздухот за согорување почнува да се суши и го олеснува испарувањето на отпадот. Како резултат на тоа, јаглерод диоксидот и другите вишок гасови се ослободуваат во атмосферата.

Вториот вид на согорување е процесот на вишок воздух. Ова е слично на контролираниот процес со воздух, како што е сушењето, палењето и согорувањето на отпадот со топлина обезбедена од горилникот во примарната комора. Сепак, главната разлика е во тоа што влагата и испарливите компоненти во отпадот испаруваат.

Во ротациона печка, процесот е сличен на двата споменати погоре, меѓутоа, тој е поразновиден во однос на можноста за мешање на влажни и суви компоненти на отпадот и од многу инженери за отпад се смета за најеколошки.

#### Влијание врз животната средина
По процесот на согорување, се создава токсичен остаток од пепел, кој често се отстранува на депонии. Овие депонии не се заштитени со никаква бариера, а остатоците имаат потенцијал да стигнат до подземните води кои често се изложени на човечка употреба. Согорувањето на пластичниот материјал ослободува токсични гасови кои излегуваат и се спојуваат со воздухот за дишење. Изложеноста на луѓето и животните на вакви гасови може да предизвика долготрајни проблеми со дишењето и здравјето. Ротацијата на токсичен воздух не влијае само на човековата благосостојба, туку и на животните и растенијата. Загадувањето на воздухот предизвикано од инсинераторите го осиромашува озонскиот слој, предизвикува штети на посевите и шумите и ги зголемува ефектите од климатските промени. Постојаната изложеност на такви токсини и хемикалии во воздухот може да се смета за штетна за дрвјата и растенијата и на крајот може да доведе до истребување на одредени растенија во одредени области. Загадувањето и истекувањето на хемикалии, исто така, влијаат на плодовите на дрвјата и би можеле да ги направат отровни и затоа нејадливи.

### Еколошки отпад во Калифорнија

#### Програма за управување со медицински отпад
Калифорнија ја создал Програмата за управување со медицински отпад, која го регулира создавањето, ракувањето, складирањето, третманот и отстранувањето на медицинскиот отпад преку обезбедување надзор врз спроведувањето на Законот за управување со медицински отпад. Во Калифорнија се преземени мерки на претпазливост кои дозволуваат и инспектираат сите објекти за третман на медицински отпад надвор од местото и станици за пренос на медицински отпад. За отстранување на отпадот, одделот препорачува следниов процес за да се направи отпадот од контролирани супстанции неподобен за преработка. Таблетите што содржат контролирана супстанција се кршат пред да се стават остатоците во контејнер за фармацевтски отпад. Контролираната супстанција што останува во шприцот се фрла во контејнер за фармацевтски отпад пред да се фрли шприцот во контејнер за остри предмети . Лековите со истечен рок треба да се вратат преку обратен дистрибутер.

### Еколошки алтернативи
Контејнерите за повеќекратна употреба со RMW или остри предмети ја намалуваат количината на пластика што се испраќа на депониите и емисиите на .

Третманот без согорување вклучува четири основни процеси: топлински, хемиски, зрачен и биолошки. Главната цел на технологијата за третман е деконтаминација на отпадот со уништување на патогени. Современата технологија измисли механика што ќе им овозможи на медицинските професионалци и болниците да го отстрануваат медицинскиот отпад на еколошки начин; како што се: автоклавирање, плазма пиролиза, гасификација, хемиски методи и микробраново зрачење. Овие алтернативи се исто така многу разновидни и можат да се користат за сите различни видови отпад.

Автоклав, сличен на експрес лонец, користи пареа со висока температура за да навлезе во отпадниот материјал и да ги убие микроорганизмите. Третманот во автоклав е препорачан за микробиолошки и биотехнолошки отпад, остри предмети, валкани и цврсти отпадоци. Микробрановото зрачење се базира на принципот на генерирање на високофреквентни бранови. Овие бранови предизвикуваат честичките во отпадниот материјал да вибрираат, генерирајќи топлина и убивајќи ги патогените одвнатре. Едноставен, но ефикасен метод е хемиска дезинфекција : 1% хипохлорит може да убие размножувачки бактерии. Плазма пиролизата е еколошки механизам кој го претвора органскиот отпад во комерцијално корисни нуспроизводи. Интензивната топлина генерирана од плазмата ѝ овозможува да ги отстрани сите видови отпад, вклучувајќи комунален цврст отпад, биомедицински отпад и опасен отпад на безбеден и сигурен начин.  Гасификацијата може да понуди секвестрација на јаглерод и производство на енергија, намалувајќи го јаглеродниот отпечаток од третманот на биомедицински отпад.

### Други можни решенија
Значајни чекори може да се направат релативно брзо ако фокусот се префрли кон хируршките субспецијалности и нивното вклучување во генерираниот медицински отпад. Хируршките специјалности особено се фокусирале на контрола на инфекциите и затоа имплементирале оперативни алатки за еднократна употреба во своите практики. Еден пример за ова може да се види во практиката на гастроентерологија, каде што секоја ендоскопија сама по себе во САД генерира приближно 2,1 кг отпад за еднократна употреба, од кои 64% од отпадот завршил на депонии. За среќа, се чини дека хирурзите низ САД се согласиле дека нивната пракса генерира голема количина отпад и дека треба да се спроведе промена. Мултицентрично истражување спроведено на 219 американски хирурзи покажа дека 90% од нив се согласуваат дека фрлањето на стерилни хируршки предмети е проблем, а згора на тоа, 95% од нив се согласија со подготвеноста да го променат работниот тек во операционата сала за да го намалат отпадот. Друг фокус што се покажува како ефикасен е реформата околу политиките што се однесуваат на „*отпадот од црвените кеси*“. Сепарацијата на медицинскиот отпад обично се врши преку овие кеси, а наративен преглед од операционите сали во САД покажа дека 90% од отпадот од црвените кеси, или предметите пронајдени во црвените кеси за отпад, всушност не ги исполнуваат критериумите за патолошки или заразен отпад. 

Иницијативата од корпорациите и болниците е од суштинско значење за создавање поздрава животна средина, меѓутоа, постојат различни методи кои вклучуваат акција од пошироката популација и би придонеле за чиста воздушна средина. Со создавање групи за надзор во болниците, сите би биле одговорни за несоодветно однесување и неправилно отстранување на отпадот. Последиците би можеле да се спроведат таму каде што поединци би биле обврзани да платат казна или да се соочат со неплатено суспендирање од работа. Компаниите и владините организации треба да започнат и вонредни прегледи и пребарувања, ова би извршило притисок врз болниците да обезбедат правилно отстранување на отпадот во текот на целата година. Доброволните акции за чистење би вклучувале болнички персонал кој би се осигурил дека медицинскиот отпад не се расфрла околу болницата или не се фрла во обични канти за ѓубре.

## Наводи

Категорија:Биолошки опасности
Категорија:Медицинска етика
Категорија:Биолошки отпад