Вида Томшич

**Вида Томшич** *родена* **Берно** (26 јуни 1913 – 10 декември 1998) била словенечки партизански борец за време на Втората светска војна, истакнат комунистички политичар, женски активист и народен херој во повоена Југославија.

Вида Томшиќ станала антифашистичка активистка во меѓувоениот период. За време на војната била уапсена и измачувана од окупаторските сили, а нејзиниот сопруг Тоне Томшич бил егзекутиран. По војната таа дејствувала како водач на Женскиот антифашистички фронт на Југославија (АФЖ).

Била родена и умрела во Љубљана и за време на нејзината долга кариера имала многу владини функции во Словенија и Југославија.

Томшич била марксистичка феминистка која „ги гледаше правата на жените како строго зависни од општествениот и економскиот развој на земјата како целина“.

## Живот и работа
Вида Томшич била родена во семејство на учителка која живеела во Љубљана за време на Австроунгарското владеење, едно од пет деца. Студирала право во Љубљана и дипломирала во 1941 година. За време на студентските денови, се вклучила во левичарското движење и официјално се приклучила на Комунистичката партија на Југославија (КПЈ) во 1934 година. За нејзините активности со КПЈ, во 1934 година била уапсена и поминала единаесет месеци во затвор. Таа го запознала својот сопруг Тоне Томшич во 1937 година, кој исто така бил уапсен поради комунистички активности. Вида Томшич на крајот била ослободена од затвор, а до 1940 година била примена како член на Централниот комитет на Комунистичката партија на Југославија.

За време на италијанската окупација во 1941 година, Вида Томшич го користела името Мери Сингер и родила син, но до декември истата година и Тоне и Вида Томшич биле уапсени за нивните нелегални политички активности за поддршка на Комунистичката партија. Италијанскиот воен трибунал го осудил Тоне Томшич на смрт, а Вида Томшич на 25 години затвор. Одделена од нејзиниот син, Вида Томшич била затворена во низа италијански затвори до падот на Италија, кога ја основала една од првите партизански бригади.

Вида Томшич на крајот се вратила во Југославија и се населила во Словенија, каде што била избрана во Словенечкиот националноослободителен совет (СНОС) и се фрлила на воени политички активности, особено меѓу жените. Во мај 1945 година, била назначена за министер за социјална политика од Националната влада на Словенија, и продолжила да извршува важни функции во владата на Социјалистичка Република Словенија до нејзиното пензионирање. Таа предавала како професор по семејно право на Правниот факултет на Универзитетот во Љубљана во 1970-тите. Била првиот претседател на Федералната женска организација.

## Во меѓународните односи
мини| Вида Томшич 1961 година
Вида Томшич често ја претставувала Југославија на меѓународната сцена, како во билатералните дипломатски односи, така и во рамките на Движењето на неврзаните (НАМ). Таа служела во повеќе југословенски делегации во Обединетите нации. Била делегат на високо ниво во 1957 година со Ада Кривиќ и Мара Нацева за да се сретне со претставниците на Женската меѓународна демократска федерација на Еужени Котон. Томшич служела како член на Одборот на Меѓународниот институт за истражување и обука за унапредување на жените (INSTRAW) во Санто Доминго од 1979 до 1985 година, и била југословенски претставник во Комисијата за социјален развој на Економскиот и социјален совет на Обединетите нации (ECOSOC) во 1960-1963 и 1971-1974 година, а претседавала со комисијата во 1963 година.

## Наводи

## Литература

* Матеја Џерај, „Вида Томшич“ во Франциска де Хаан, Красимира Даскалова, Ана Лутфи (уреди), *Биографски речник на женските движења и феминизми: Централна, Источна и Југоисточна Европа, 19 и 20 век* . Будимпешта: Central European University Press, 2006: 575-579
* Кјара Бонфиџиоли, ''Револуционерни мрежи.'' ''Женскиот политички и социјален активизам во Студената војна Италија и Југославија (1945-1957)'', Дисертација поднесена на Универзитетот во Утрехт,
* Кјара Бонфиџиоли, „За Вида Томшич, марксистички феминизам и агенција“, во Форум - Десет години потоа: Повторно посетени комунизмот и феминизмот, уредена од Франциска де Хан, *Аспазија: Меѓународниот годишник на женската и родовата историја од Централна, Источна и Југоисточна Европа*, том 10, број 1, 2016: 145-151. DOI: https://doi.org/10.3167/asp.2016.100107

Категорија:Народни херои на Југославија
Категорија:Луѓе од Љубљана
Категорија:Починати во 1998 година
Категорија:Родени во 1913 година
Категорија:Словенија