Економија на Индија

**Економијата на Индија** се одликува како пазарна економија во развој . Тоа е шеста по големина економија во светот според номиналниот БДП и трета по големина според паритетот на куповната моќ (ПКМ). Според ММФ, врз основа на приход по глава на жител, Индија е рангирана на 142- то место според БДП (номинален) и 124-то по БДП (ПКМ) во 2020 година. Од независноста во 1947 година до 1991 година, последователните влади промовирале протекционистички економски политики со обемна државна интервенција и регулација, која се одликува како диригизам . Крајот на Студената војна и акутната криза во платниот биланс во 1991 година довеле до усвојување на широка програма за економска либерализација . Од почетокот на 21-от век, просечниот годишен раст на БДП е од 6% до 7%,  и од 2014 до 2018 година, Индија имала најбрзо растечката голема економија во светот, надминувајќи ја Кина. Историски гледано, Индија била најголемата економија во светот во најголем дел од двата милениуми од 1-ви до 19 век.

Перспективата на долгорочниот раст на индиската економија останува позитивна поради нејзината млада популација и соодветниот низок сооднос на зависност, здрави заштеди и стапки на инвестиции и ја зголемува интеграцијата во глобалната економија. Економијата забавила во 2017 година, како резултат на шоковите на „ демонетизација “ во 2016 година и воведувањето на данок на стоки и услуги во 2017 година.  Скоро 60% од БДП на Индија е управувано од домашна приватна потрошувачка  и продолжува да остане шести по големина потрошувачки пазар во светот . Освен приватната потрошувачка, БДП на Индија се поттикнува и од државни трошоци, инвестиции и извоз. Во 2018 година, Индија била десетти најголем увозник во светот и деветнаесетти најголем извозник. Индија е член на Светската трговска организација од 1 јануари 1995 година. Рангирана е на 63-то место според индексот на леснотија на деловно работење и на 68-то место на извештајот за глобална конкурентност . Со 520 милиони работници, индиската работна сила е втора по големина во светот заклучно со 2019 година. Индија има еден од најголемите светски милијардери и екстремна нееднаквост во приходите . Бидејќи Индија има огромна неформална економија, едвај 2% од Индијците плаќаат данок на доход. За време на глобалната финансиска криза во 2008 година, економијата се соочила со благо забавување, Индија презедела стимулативни мерки (и фискални и монетарни ) за да го зацврсти растот и да генерира побарувачка; во следните години економскиот раст заживеал. Според извештајот на „ Прајсвотерхаус Куперс“ (PwC) за 2017 година, индискиот на БДП со паритет на куповна моќ може да го надмине оној на САД до 2050 година. Според Светска банка, за да се постигне одржлив економски развој Индија мора да се фокусира на реформите во јавниот сектор, инфраструктурата, земјоделскиот и руралниот развој, отстранување на регулативите за земјиште и труд, финансиско вклучување, поттикнување на приватни инвестиции и извоз, образование и јавно здравство .

Во 2019 година, десетте најголеми трговски партнери во Индија биле САД, Кина, ОАЕ, Саудиска Арабија, Хонгконг, Ирак, Сингапур, Германија, Јужна Кореја и Швајцарија. Во 2018–19, странските директни инвестиции (СДИ) во Индија изнесувале 64,4 американски долари&nbsp;милијарди со услужниот сектор, компјутерската и телекомуникациската индустрија остануваат водечки сектори за прилив на СДИ. Индија има договори за слободна трговија со неколку нации, вклучувајќи ги АСЕАН, САФТА, Меркосур, Јужна Кореја, Јапонија и неколку други кои се во сила или се во фаза на преговори. Услужниот сектор сочинува 55,6% од БДП и останува најбрзо растечки сектор, додека индустрискиот сектор и земјоделскиот сектор вработуваат мнозинство од работната сила. Бомбајската берза и Националната берза се едни од најголемите берзи во светот според пазарната капитализација . Индија е шести најголем производител во светот, што претставува 3% од глобалното производство и вработува над 57 милиони луѓе. Скоро 66% од населението во Индија е рурално, чиј примарен извор на егзистенција е земјоделството, и придонесува со околу 50% од БДП на Индија. Има петти најголеми девизни резерви во светот во вредност од 38.832,21 милијарди фунти&nbsp; (540 УСД)&nbsp;милијарди).  Индија има висок национален долг со 68% од БДП, додека нејзиниот фискален дефицит останал на 3,4% од БДП.  Сепак, според извештајот на Контролор и генерален ревизор на Индија за 2019 година, реалниот фискален дефицит е 5,85% од БДП. Индиските владини банки се соочиле со зголемен лош долг, што резултирало со низок раст на кредитот, истовремено секторот на небанкарски финансиски институции бил зафатен со криза на ликвидност . Индија се соочува со висока невработеност, зголемена нееднаквост во приходите и голем пад на вкупната побарувачка . Во последниве години, независни економисти и финансиски институции ја обвинуваат владата за измама на разни економски податоци, особено за растот на БДП.

Индија е на второ место на глобално ниво по производство на храна и земјоделско производство, додека извозот на земјоделски производи е 38,5 милијарди американски долари  Секторот градежништво и недвижнини е втор најголем работодавач по земјоделството и витален сектор за мерење на економската активност. Индиската текстилна индустрија се проценува на 150 милијарди американски долари&nbsp;и придонесува со 7% од индустриското производство и 2% од Индискиот БДП додека директно вработува над 45 милиони луѓе. Индиската ИТ индустрија е најголем извозник на ИТ услуги со 180 милијарди долари&nbsp;приходи и вработува над четири милиони луѓе. Индустријата за телекомуникации во Индија е втора по големина во светот според бројот на корисници на мобилен телефон, паметен телефон и интернет. Секторот е десетти најголем производител на нафта во светот и трет по големина потрошувач на нафта . Индиската автомобилска индустрија е четврта по големина во светот според производството . Има 672 долари&nbsp;милијарди вредни пазар на мало, кој придонесува со над 10% од БДП на Индија и има еден од најбрзо растечките пазари за е-трговија во светот . Индија има четврти најголем природен ресурс во светот, со рударскиот сектор придонесува со 11% од индустрискиот БДП на земјата и 2,5% од вкупниот БДП. Индија, исто така, во светот е втора по големина производител на јаглен, втора по големина производител на цемент, втора по големина производител на челик, а трета по големина производител на електрична енергија.

## Историја

Во континуите од скоро 1700 години од 1 година н.е., Индија била врвна економија со 35 до 40% од светскиот БДП. Комбинацијата на протекционистички, увозни, фабијанско социјалистички  и социјалдемократски инспирирани политики управувале со Индија по крајот на британското владеење. Економијата тогаш се одликувала како диригизам, Имало широка регулација, протекционизам, јавна сопственост на големи монополи, сеприсутна корупција и бавен раст. Од 1991 година, континуираната економска либерализација ја придвижила земјата кон пазарна економија. До 2008 година, Индија се етаблирала во една од најбрзо растечките економии во светот.

### Антички и средновековни епохи

#### Цивилизација на долината Инд
Населението кое живеело по долината на реката Инд, постојана населба која својот врв го имала помеѓу 2800 година&nbsp;п.н.е. и 1800 година&nbsp;п.н.е., се занимавала со земјоделство, домашни животни, користела униформни тежини и мерки, правела алат и оружје и тргувала со други градови. Доказите за добро испланирани улици, системот за одводнување и водоснабдувањето го откриваат нивното знаење за урбанистичкото планирање, кое вклучувало први познати урбани системи за санитација и постоење на форма на општинско управување.

#### Западен Брег
Морската трговија се спроведувала многу меѓу Јужна Индија и Југоисточна и Западна Азија од раните времиња до околу XIV век од нашата ера. И бреговите Малабар и Коромандел претставувале места на важни трговски центри уште од првиот век п.н.е., користени за увоз и извоз, како и за транзитни точки помеѓу средоземниот регион и југоисточна Азија. Со текот на времето, трговците се организирале во здруженија кои добивале државно покровителство односно помош. Историчарите како Тапан Рејхаудури и Ирфан Хабиб тврдат дека ова државно покровителство за трговија во странство завршило во тринаесеттиот век од нашата ера, кога во голема мерка го преземале локалните заедници Парси, Евреи, Сиријци христијани и муслимани, првично на Малабар и последователно на Коромандел.

#### Пат на свилата
Други научници сугерираат дека трговијата од Индија до Западна Азија и Источна Европа била активна помеѓу 14 и 18 век. Во овој период, индиските трговци се населиле во Сураханскиот регион, предградие на Баку, Азербејџан. Овие трговци изградиле хиндуистички храм, што сугерира дека трговијата била активна и просперитетна за Индијците до 17 век.

Понатаму на север, бреговите на Сураханскиот регион и Бенгал имале важна улога во поморската трговија, а рамнините на Индоганшка Низина и долината Инд сместувале неколку центри на трговија. Најмногу копнена трговија се вршела преку превојот Хајбер кој го поврзува регионот Пенџаб со Авганистан и натаму со Блискиот Исток и Средна Азија. Иако многу кралства и владетели издавале парички, преовладувала размената. Селата плаќале дел од земјоделското производство како приход на владетелите, додека нивните занаетчии добивале дел од посевите во времето на жетвата за нивните услуги.

### Могулско Царство (1526–1793)
Индиската економија била голема и просперитетна во времето на Могулското Царство, сè до 18 век. Шон Харкин проценува дека Кина и Индија можеби учествувале со 60 до 70 проценти од светскиот БДП во 17 век. Економијата на Могулите функционирала на систем на ковани пари, приходи од земјиште и трговија. Златни, сребрени и бакарни монети биле издавани од кралските кованици кои функционирале врз основа на бесплатна кованица. Политичката стабилност и униформната политика на приходи што произлегуваат од централизираната администрација под Могулите, заедно со добро развиената внатрешна трговска мрежа, гарантирале дека Индија - пред доаѓањето на Британците - во голема мера била економски унифицирана, и покрај тоа што имаше традиционална аграрна економија која се одликува со преовладување на егзистенцијалното земјоделство, со 64% од работната сила во примарниот сектор (вклучувајќи го и земјоделството), но со 36% од работната сила исто така во секундарниот и терцијалниот сектор, повисока отколку во Европа, каде што 65-90% од нејзината работна сила биле во земјоделството во 1700 година и 65-75% биле во земјоделството во 1750 година. Земјоделското производство се зголемило под аграрните реформи на Могулите,  со индиското земјоделство напредувано во споредба со Европа во тоа време, како што е широко распространетата употреба на дупчалка за семе кај индиски селани пред неговото усвојување во европското земјоделство, и повисока по глава на жител земјоделско производство и стандарди на потрошувачка.
десно|мини| Принцовите могули облечени во наметки од муслин во 1665 година од н.е.
Могулското Царство имало успешна индустриска производствена економија, а Индија произведувала околу 25% од светското индустриско производство до 1750 година, што ја правело најважниот центар за производство во меѓународната трговија . Произведената стока и земјоделските култури од Могулското Царство се продавале низ целиот свет. Клучните индустрии вклучувале текстил, бродоградба и челик, а преработениот извоз вклучувал памучни текстили, предива, конец, свила, производи од јута, метални садови и храна како што се шеќер, масла и путер. Градовите доживеале голем подем под Могулското Царство, кое имало релативно висок степен на урбанизација за своето време, со 15% од своето население кое живеело во урбани центри, што е повисок од процентот на урбано население во современа Европа во тоа време и повисок од тој на Британска Индија во 19 век.

Во рана современа Европа, постоела значителна побарувачка за производи од Могулското Царство, особено памучен текстил, како и стоки како зачини, пиперки, индиго, свила и солен канал (за употреба во муниција). Европската мода, на пример, станала сè повеќе зависна од индискиот текстил и свила во Могулското Царство. Од крајот на 17 век до почетокот на 18 век, Могулското Царство сочинувало 95% од увозот на Британците од Азија, а само провинцијата Бенгал Субах 40% од увозот на Холандија од Азија. Спротивно на тоа, имало многу мала побарувачка за европски добра во Индија во Могулското Царство, што во голема мерка било самостојно.  Индиската стока, особено таа од Бенгал, исто така се извезувала во големи количини на другите азиски пазари, како што се Индонезија и Јапонија. Во тоа време, Могулското Царство било најважниот центар за производство на памучен текстил.

На почетокот на 18 век, Могулското Царство опаднало, бидејќи изгубило делови од западна, централна и делови од јужна и северна Индија, во корист на Царство Марата, кое ги интегрирало и продолжило да ги администрира овие региони. Падот на Могулите довело до намалена земјоделска продуктивност, што пак негативно влијаело на текстилната индустрија. Доминантна економска моќ на потконтинентот во постмогулската ера била Бенгалска Суба на исток, која продолжила да одржува просперитетна текстилна индустрија и релативно високи реални плати . Сепак, првата била уништена од инвазиите на Марата во Бенгал  а потоа и британска колонизација во средината на 18 век.  По поразот во Третата битка кај Панипат, Марата се распаднала во неколку конфедерални држави, а како резултат на политичката нестабилност и вооружениот конфликт сериозно се влијаело на економскиот живот во неколку делови на земјата - иако ова било ублажено со локализиран просперитет во новите провинциски кралства .  Кон крајот на осумнаесеттиот век, Британската источноиндиска компанија влегла во индискиот политички театар и ја утврдила својата доминација над другите европски сили. Ова означувало детерминативна промена во трговијата во Индија и помалку моќно влијание врз остатокот од економијата.

### Британски период  (1793–1947)

мини|300x300пкс| Глобалниот придонес кон светскиот БДП од страна на големите економии од 1 година до 2003 година според проценките на Ангус Медисон. До 18 век, Кина и Индија биле двете најголеми економии според производство по БДП.
Од почетокот на 19 век, постепеното проширување и консолидација на моќта на Британската источноиндиска компанија донело голема промена во оданочувањето и земјоделските политики, кои имаат тенденција да промовираат комерцијализација на земјоделството со фокус на трговијата, што резултирало во намалено производство на храна земјоделски култури, масовно осиромашување и сиромаштија на земјоделците и на краток рок овие политики довеле до појава на глад . Економските политики на Британски Раџ предизвикале сериозен пад на занаетчиството, поради намалената побарувачка. По отстранувањето на меѓународните ограничувања со Повелбата од 1813 година, индиската трговија значително се проширила со постојан раст. Резултатот бил значителен трансфер на капитал од Индија во Англија, што, како резултат на колонијалната политика на Британците, довело до масовно истекување на приходите, отколку какви било систематски напори за модернизација на домашната економија.
лево|мини|280x280пкс| Проценет БДП по глава на жител на Индија и Обединетото Кралство во периодот 1700–1950 во 1990 според Медисон . Сепак, проценките на Медисон за Индија во 18 век била критикувана како груби потценувања, Баирох проценува дека Индија имала поголем БДП по глава на жител во 18 век  а наодите на Парташарати покажуваат повисоки реални плати во 18 век . Но, постои консензус дека БДП и приход по глава на жител во Индија стагнирал за време на колонијалната ера, почнувајќи од крајот на 18 век.
Под британско владеење, уделот на Индија во светската економија се намалило од 24,4% во 1700 година на 4,2% во 1950 година. Индискиот БДП (ПКМ) по глава на жител бил во стагнација за време на Могулското Царство и започнало да опаѓа пред почетокот на британското владеење.  Уделот на Индија во глобалното индустриско производство се намалило од 25% во 1750 година на 2% во 1900 година. Во исто време, уделот на Велика Британија во светската економија се зголемило од 2,9% во 1700 година на 9% во 1870 година. Британската источноиндиска компанија, по нивното освојување на Бенгал во 1757 година, го принудиле да го отвори големиот индиски пазар за британска стока, што можел да се продава во Индија, во споредба со локалните индиски производители кои биле оданочувани, додека во Британија  протекционисти биле спроведени политики како што се забрани и високи тарифи за да се ограничи индискиот текстил да се продава таму, додека суровиот памук се увезувал од Индија без тарифи до британските фабрики кои произведувале текстил од индиски памук и ги продавале на индискиот пазар. Британските економски политики имале монопол над големиот индиски пазар и изворите на памук. Индија служела како значаен снабдувач на сурова стока на британските производители и голем заробен пазар за британска произведена стока.

Британското територијално ширење во Индија во текот на 19 век создало институционално опкружување кое, на хартија, ги гарантирало правата на сопственост меѓу колонизаторите, ја охрабрувало слободната трговија и создавало единствена валута со фиксни курсеви, стандардизирани тежини и мерки и пазари на капитал во рамките на компанијата- држени територии. Исто така, бил направен систем на железници и телеграфи, државна служба која има за цел да биде ослободена од политичко мешање, обичај и контрадикторен правен систем. Ова се совпаднало со големи промени во светската економија&nbsp;- индустријализација и значителен раст на производството и трговијата. Сепак, на крајот на колонијалното владеење, Индија наследила економија која била една од најсиромашните во земјите во развој, со застој на индустрискиот развој, земјоделството не можело да го нахрани рапидно растечкото население, во голема мера неписмена и неквалификувана работна сила и крајно несоодветна инфраструктура.

Пописот од 1872 година открил дека 91,3% од населението во регионот што ја сочинува денешна Индија престојувало во села. Ова претставува пад од претходната ера на Могулците, кога 85% од населението живеело во села и 15% во урбани центри под владеењето на Акбар во 1600 година. Урбанизацијата генерално останала слаба во Британска Индија до 1920-тите, поради недостаток на индустријализација и отсуство на соодветен превоз. Последователно на тоа, политиката на дискриминирање на заштитата (каде што на одредени важни индустрии државата им била дадена финансиска заштита), заедно со Втората светска војна, забележала развој и дисперзија на индустриите, поттикнувајќи миграција од рурален град, а особено големите пристанишни градови од Бомбај, Калкута и Мадрас кои рапидно растеле. И покрај тоа, само една шестина од населението во Индија живеело во градовите до 1951 година.

Влијанието на британското правило врз економијата на Индија е контроверзна тема. Лидерите на индиското движење за независност и економските историчари го обвиниле колонијалното владеење за лошата состојба на индиската економија како последица и тврделе дека финансиската моќ потребна за индустриски развој во Велика Британија е добиена од богатството земено од Индија. Во исто време, десничарските историчари се спротивставиле на тоа дека ниските економски перформанси на Индија се должат на различните сектори во состојба на раст и опаѓање како резултат на промените донесени од колонијализмот и светот кој се движел кон индустријализација и економска интеграција .

Неколку економски историчари тврдат дека падот на платите се случил на почетокот на 19 век, или евентуално започнувајќи кон крајот на 18 век, главно како резултат на британскиот империјализам. Економскиот историчар Прасанан Парташарати презентирал податоци за заработка што покажале дека реалните плати и животниот стандард во Бенгал и Мајсур од 18 век се повисоки отколку во Велика Британија, која пак имала највисок животен стандард во Европа. Просечниот приход на Мајсур по глава на жител бил пет пати поголем од нивото на егзистенција, т.е пет пати повисок од 400 американски долари ( меѓународни долари од 1990 година), или 2.000 американски долари по глава на жител. За споредба, највисоките национални приходи по глава на жител во 1820 година биле 1.838 американски долари за Холандија и 1.706 американски долари за Велика Британија.  Исто така се тврди дека Индија поминала низ период на деиндустријализација во втората половина на 18 век како индиректен исход од распадот на Могулското Царство .

### Период на либерализација (1947–1991)
Индиската економска политика по независноста била под влијание на колонијалното искуство, што се сметало за експлоататорско од индиските лидери изложени на британската социјалдемократија и планираната економија на Советскиот Сојуз. Домашната политика тежнеела кон протекционизам, со силен акцент на индустријализацијата со замена на увозот, економскиот интервенционизам, голем државен јавен сектор, деловната регулатива и централното планирање  додека политиките за трговија и странски инвестиции биле релативно либерални. Петгодишните планови на Индија наликувале на централното планирање во Советскиот Сојуз . Челикот, рударството, машинските алатки, телекомуникациите, осигурувањето и централите, меѓу другите индустрии, биле делотворно национализирани во средината на 1950-тите.  Индиската економија од овој период се одликува како диригизам .
мини|350x350пкс| Промена на БДП по глава на жител на Индија, 1820–2015 година. Бројките се прилагодени на инфлацијата на 1990 г. меѓународни гери-камиси долари.

Џавахарлал Нехру, првиот премиер на Индија, заедно со статистичарот Прасанта Чандра Махаланобис, ја формулирале и надгледувале економската политика за време на првите години на независност на земјата. Тие очекувале поволни исходи од нивната стратегија, вклучително брз развој на тешката индустрија и од јавен и од приватен сектор, и заснована на директна и индиректна државна интервенција, наместо на екстремниот систем на централна команда во советски стил . Политиката на истовремено концентрирање на тешката индустрија интензивна на капитал и технологија и субвенционирање на рачна индустрија за куќи со ниски квалитети била критикувана од економистот Милтон Фридман, кој сметаше дека тоа ќе потроши капитал и работна сила и ќе го одложи развојот на малите производители.

Од 1965 година, употребата на високоприносни сорти на семе, зголемени ѓубрива и подобрени наводнувачки објекти колективно придонеле за Зелената револуција во Индија, која ја подобрила состојбата на земјоделството со зголемување на продуктивноста на земјоделските култури, подобрување на обрасците на култури и врски помеѓу земјоделството и индустријата. Сепак, тој исто така бил критикуван како неодржлив напор, што резултирало со раст на капиталистичкото земјоделство, игнорирање на институционалните реформи и проширување на разликите во приходите.

Во 1984 година, Раџив Ганди ветил економска либерализација, тој го назначил потпретседателот Синг за министер за финансии, кој се обидел да го намали затајувањето данок и даночните приходи се зголемиле заради оваа акција, иако даноците биле намалени. Овој процес го изгубил својот интензитет за време на подоцнежниот мандат на г. Ганди, бидејќи неговата влада била проследена со скандали.

### Период на либерализација (од 1991 година)

Распадот на Советскиот Сојуз, кој бил најголем трговски партнер во Индија, и Заливската војна, што предизвикала скок на цената на нафтата, резултиралае со голема криза во платниот биланс за Индија, која се нашла во состојба да не може да ги исплаќа своите заеми. Индија побарала 1,8 милијарди американски долари заем за спас од Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), кој за возврат побарал дерегулација. 

Како одговор на тоа, владата на Нарасима Рао, вклучително и министерот за финансии Манмохан Синг, започнале и економски реформи во 1991 година. Реформите ја уништиле лиценцата Раџ, ги намалиле тарифите и каматните стапки и ставиле крај на многу јавни монополи, дозволувајќи автоматско одобрување странски директни инвестиции во многу сектори .  Оттогаш, целокупната моќ на либерализацијата останала иста, иако ниту една влада не се обидела да преземе моќни лобија како што се синдикатите и земјоделците, за спорни прашања како што се реформирање на законите за работни односи и намалување на земјоделските субвенции . Кон крајот на 21 век, Индија напредувала кон економија на слободен пазар, со значително намалување на државната контрола на економијата и зголемена финансиска либерализација. Ова е придружено со зголемување на очекуваното траење на животот, стапките на писменост и безбедноста на храната, иако урбаните жители имаат повеќе корист отколку жителите на руралните средини. 
десно|мини| БДП расте експоненцијално, скоро двојно се зголемува на секои пет години.
мини|Индиска стапка на раст на БДП од 1985 до 2016 година со црвена боја, во споредба со онаа на Кина со зелена боја.
Додека кредитниот рејтинг на Индија бил погоден од нејзините тестирања на јадрено оружје во 1998 година, оттогаш тој бил зголемен на ниво на инвестиции во 2003 година од страна на Стандард и Пурс (С & П) и Мудис. Индија доживела високи стапки на раст, во просек од 9% од 2003 до 2007 година. Растот потоа бил умерен во 2008 година, поради глобалната финансиска криза. Во 2003 година, Голдман Сакс предвидел дека Индискиот БДП по тековни цени ќе ги надмине Франција и Италија до 2020 година, Германија, Велика Британија и Русија до 2025 година и Јапонија до 2035 година, што ја прави трета по големина економија во светот, зад САД и Кина. Индија честопати се смета од економисти како растечка економска велесила која ќе има голема улога во глобалната економија во 21 век.

Почнувајќи од 2012 година,  Индија влезе во период на намален раст, кој забавил на 5,6%. Исто така, станале очигледни и други економски проблеми: огромна индиска рупија, постојан висок дефицит на тековната сметка и бавен раст на индустријата.

Индија започнала со закрепнување во периодот 2013–14 кога стапката на раст на БДП се забрзала на 6,4% од претходната година 5,5%. Забрзувањето продолжило во периодот 2014–15 и 2015–16 со стапки на раст од 7,5% и 8,0%, соодветно. За прв пат од 1990 година, Индија зголемила побрзо од Кина која имала 6,9% раст во 2015 година. Сепак, стапката на раст последователно се забавила, на 7,1% и 6,6%, соодветно, во 2016-17 и 2017-18, делумно поради нарушувачките ефекти од демонетизацијата на индиските банкноти во 2016 година и данокот на добра и услуги (Индија) .

Индија е рангирана на 63-то место од 190 земји во индексот на Светска банка за леснотија на деловно работење во 2020 година, што е за 14 бода повеќе од минатогодишните 100 и за 37 бода повеќе за само две години. Во однос на справување со градежни дозволи и извршување на договори, е рангирана меѓу 10-те најлоши во светот, додека има релативно поволен ранг кога станува збор за заштита на малцинските инвеститори или добивање кредит.  Силните напори преземени од страна на Одделот за индустриска политика и унапредување (DIPP) за зајакнување на леснотијата за рангирање на деловни активности на државно ниво, се вели дека влијаат на вкупниот ранг на Индија.

### Влијание на пандемијата COVID-19 (2020)
За време на пандемијата КОВИД-19, бројни агенции за рејтинг ги намалиле индиските предвидувања за БДП за FY21 на негативни бројки, сигнализирајќи рецесија во Индија, најтешка од 1979 година. Според извештајот на Dun &amp;amp; Bradstreet, земјата најверојатно ќе претрпи рецесија во третиот квартал на FY2020 како резултат на над 2-месечната долга национална блокада наметната за спречување на ширењето на КОВИД-19 .

## Податоци
Следната табела ги прикажува главните економски индикатори во периодот 1980–2018 година. Инфлацијата под 5% е зелена.

## Сектори
Историски гледано, Индија ги класифицирала и следела нејзината економија и БДП во три сектори: земјоделство, индустрија и услуги. Земјоделството вклучува земјоделски култури, хортикултура, млеко и сточарство, аквакултура, риболов, серикултура, сточарство, шумарство и сродни активности. Индустријата вклучува различни производни под-сектори. Дефиницијата во Индија за секторот на услуги вклучува нејзина изградба, трговија на мало, софтвер, ИТ, комуникации, угостителство, инфраструктурни операции, образование, здравствена заштита, банкарство и осигурување и многу други економски активности.
Податотека:2010 Percent labor employment in India by its economic sectors.png|alt = Табела за вработување по економски сектор. | Процентно вработување на трудот во Индија по економски сектори (2010 година). 
Податотека:1951 to 2013 Trend Chart of Sector Share of Total GDP for each year, India.png|Придонесот кон БДП на Индија од страна на економските сектори на индиската економија еволуираше помеѓу 1951 и 2013 година, бидејќи нејзината економија се диверзифицираше и се развиваше.


## Земјоделството
[мини| Оризови полиња кај Пури, [Одиша на источниот брег на Индија.]]
Земјоделството и сојузничките сектори како шумарство, сеча и риболов учествувале со 17% во БДП, секторот вработувал 49% од вкупната работна сила во 2014 година. Земјоделството сочинува 23% од БДП и вработувало 59% од вкупната работна сила на земјата во 2016 година. Бидејќи индиската економија се диверзифицирала и растела, придонесот на земјоделството кон БДП постојано опаѓал од 1951 до 2011 година, но сепак тој е најголемиот извор на вработување во земјата и значаен дел од целокупниот социо-економски развој.  Родот по единица површина на сите култури расте од 1950 година, поради посебниот акцент ставен на земјоделството во петгодишните планови и постојаните подобрувања во наводнувањето, технологијата, примената на современите земјоделски практики и обезбедувањето на земјоделски кредит и субвенции од Зелената револуција во Индија. Сепак, меѓународните споредби откриваат дека просечниот принос во Индија е генерално од 30% до 50% од највисокиот просечен принос во светот. Државите Утар Прадеш, Пенџаб, Харијана, Мадја Прадеш, Андра Прадеш, Телангана, Бихар, Западен Бенгал, Гуџарат и Махараштра се клучни придонесувачи за индиското земјоделство.

Во Индија годишно врне просечно 1,208 милиметри вкупни годишни врнежи од 4000&nbsp;милијарди кубни метри, со вкупни употребливи водни ресурси, вклучувајќи ги и површинските и подземните води, во износ од 1123&nbsp;милијарди кубни метри. 546,820 кубни километри од површината на земјата, или околу 39% од вкупната обработлива површина, се наводнува. Внатрешните водни ресурси и морските ресурси во Индија овозможуваат вработување на скоро шест милиони луѓе во секторот риболов. Во 2010 година, Индија ја имала шестата по големина рибарска индустрија во светот.
десно|мини| Индија годишно извезува повеќе од 100.000 тони преработени јадра од индиски ореви. Само во Колам има повеќе од 600 единици за обработка на индиски ореви.
Индија е најголем производител на млеко и јута и има второ по големина популација на говеда во светот со 170&nbsp;милиони животни во 2011 година. Тоа е втор по големина производител на ориз, пченица, шеќерна трска, памук и кикирики, како и втор по големина производител на овошје и зеленчук, сочинувајќи 10,9% и 8,6% од светското производство на овошје и зеленчук. Индија е исто така втор по големина производител и најголем потрошувач на свила, произведувајќи 77.000&nbsp;тони во 2005 година. Индија е најголем извозник на кашу ореви и течност за школка од орев (ЦНСЛ). Девизните заработени од страна на државата преку извоз на кашу кернели во 2011-12  достигнале 930 милијарди американски долари врз основа на статистичките податоци од Индискиот совет за унапредување на извозот Кашју (CEPCI). Во текот на 2011-12 година биле извезени 131 000 тони јадра. Постојат околу 600 единици за обработка на индиски ореви во Колам, Керала. Производството на прехранбени производи од Индија останало застојано на приближно 252 милиони тони (МТ) за време на земјоделските години 2015–16 и 2014–15 (јули - јуни). Индија извезува неколку земјоделски производи, како што се ориз, пченица, житарици, зачини, свежо овошје, суво овошје, говедско месо од бивол, памук, чај, кафе и други култури за готовина особено во земјите од Блискиот Исток, Југоисточна и Источна Азија. Околу 10 проценти од нејзините приходи за извоз доаѓаат од оваа трговија. 
лево|мини|250x250пкс| Индиското земјоделство е разновидно, почнувајќи од сиромашни земјоделски села до развиени фарми со употреба на современи земјоделски технологии. Оваа слика прикажува земјоделска заедница во попросперитетен дел на Индија.
Со околу 1.530.000&nbsp;км2, Индија има втора по големина количина обработлива земја, после САД, со 52% од вкупното земјиште што се обработува. Иако вкупната површина на земјата е само малку повеќе од една третина од Кина или САД, обработливото земјиште на Индија е маргинално помало од оној на САД и е маргинално поголемо од оној на Кина. Сепак, земјоделското производство заостанува далеку зад неговиот потенцијал. Ниската продуктивност во Индија е резултат на неколку фактори. Според Светска банка, големите земјоделски субвенции во Индија го нарушуваат она што земјоделците го одгледуваат и ги попречуваат инвестициите за подобрување на продуктивноста. Преголемата регулација на земјоделството ги зголемила трошоците, ценовните ризици и неизвесноста, а владината интервенција во работна сила, земја и кредит му штети на пазарот. Инфраструктурата, како што се руралните патишта, електричната енергија, пристаништата, складирањето храна, малопродажните пазари и услугите остануваат несоодветни. Просечната големина на поседите на земјиштето е многу мала, при што 70% од сопствениците се помалку од еден хектар (2,5&nbsp;хектари) по големина. Објектите за наводнување се несоодветни, како што било откриено со фактот дека само 46% од вкупното обработливо земјиште било наводнувано од 2016 годиина,, што резултирало во тоа што земјоделците сè уште зависат од врнежите од дожд, конкретно сезоната на монсуни, што честопати е неконзистентно и нерамномерно распоредено низ целата земја  Во обид да се донесе дополнителни 20,000,000 хектари земјиште за наводнување, биле направени различни шеми, вклучувајќи и Програма за наводнување  Приходите од земјоделството исто така се попречуваат од недостаток на инфраструктура за складирање и дистрибуција на храна; третина од земјоделското производство во Индија е изгубено од расипување.

## Производство и индустрија
[мини|300x300пкс| Поглед на индустриските центри во [Мумбај|Мумбаи навечер]]
Индустријата сочинува 26% од БДП и вработува 22% од вкупната работна сила. Според Светска банка, производството на БДП во индустриското производство во Индија во 2015 година било 6-то по големина во светот според сегашната основа на американскиот долар (559 милијарди американски долари ), и 9-ти по големина според прилагодената на инфлацијата постојана основа од 2005 американски долар (197,1 американски долари&nbsp;милијарди). Индустрискиот сектор претрпел значителни промени како резултат на економските реформи во 1991 година, со што се укинале увозните ограничувања, воведени во странска конкуренција, довело до приватизација на одредени државни индустрии во јавниот сектор, либерализиран режим на странски директни инвестиции (СДИ), подобрена инфраструктура и проширување на производството на стоки за широка потрошувачка кои се движат брзо .  После либерализацијата, индискиот приватен сектор се соочил со зголемена домашна и странска конкуренција, вклучително и закана од поевтин кинески увоз. Оттогаш се справил со промената со стискање на трошоците, обновување на управувањето и потпирање на евтина работна сила и нова технологија. Сепак, ова исто така го намалило создавањето вработувања, дури и кај помалите производители кои претходно се потпирале на трудоинтензивни процеси.

### Одбрана
мини|250x250пкс| Јадрена балистичка ракета Агни-II . Од мај 1998 година, Индија се прогласи за полноправна јадрена држава.
Со јачина од над 1,3&nbsp;милиони активен персонал, Индија ја има третата по големина воена сила и најголемата волонтерска армија. Вкупниот буџет за индиската војска за финансиската 2019-20 година изнесувал ₹ 3.01 трилиони. Трошоците за одбрана се очекува да се искачат на 62 милијарди до 2022 година.

### Електричен сектор
мини|Супер топлинска централа Рамагудам на НТПЦ
Потрошувачката на примарна енергија во Индија е трета по големина по Кина и САД со 5,3% глобално учество во 2015 година. Јагленот и суровата нафта заедно сочинуваат 85% од потрошувачката на примарна енергија во Индија. Индиските резерви на нафта исполнуваат 25% од домашната побарувачка на нафта во земјата. Од април 2015 година, вкупните докажани резерви на сурова нафта во Индија се 763,476&nbsp;милиони метрички тони, додека резервите на гас изнесуваале 1,490 . Полињата со нафта и природен гас се наоѓаат на море во Бомбај Хај, сливот на Кришна Годавари и Долта гранда и на копно главно во државите Асам, Гуџарат и Раџастан . Индија е четврта по големина потрошувач на нафта и нето увозот на нафта бил речиси ₹8,200 ₹  во периодот 2014-15 година  што имало негативно влијание врз дефицитот на тековната сметка на земјата. Нафтената индустрија во Индија претежно се состои од компании од јавниот сектор како што се корпорацијата за нафта и природен гас (ONGC), Hindustan Petroleum Corporation Limited (HPCL), Bharat Petroleum Corporation Limited (BPCL) и Indian Oil Corporation Limited (IOCL). Постојат некои големи приватни индиски компании во нафтениот сектор како што е Reliance Industries Limited (RIL) кој управува со најголемиот светски комплекс за рафинирање на нафта.

Индија станала трет најголем производител на електрична енергија во светот во 2013 година со 4,8% глобален удел во производство на електрична енергија, надминувајќи ги Јапонија и Русија. До крајот на календарската 2015 година, Индија имала вишок на електрична енергија со многу централи во мирување заради побарувачката. Комуналниот сектор за електрична енергија имал инсталиран капацитет од 303 GW Според податоци од мај 2016 година, топлинска енергија придонела за 69,8%, хидроелектрична енергија 15,2%, други извори на обновлива енергија 13,0% и јадрена енергија 2,1%. Индија го исполнува најголемиот дел од домашната побарувачка на електрична енергија преку своите 106&nbsp;милијарди тони докажани резерви на јаглен. Индија е исто така богата со одредени алтернативни извори на енергија со значителен потенцијал во иднина, како што се сончеви, ветерни и биогорива ( јатрофа, шеќерна трска). Намалените резерви на ураниум во Индија го стагнирале растот на јадрената енергија во земјата за многу години. Неодамнешните откритија во појасот Тумалапале може да бидат меѓу првите 20 природни резерви на ураниум ширум светот,  и проценета резерва од 846,477 метрички тони ториум &nbsp;- околу 25% од светските резерви&nbsp;- се очекува да ја разгорат амбициозната програма за јадрена енергија на земјата на долг рок. Индо-американскиот јадрен договор и го отворил патот на Индија за увоз на ураниум од други земји.

### Инженерство
лево|мини| Mahindra XUV500 е произведен во Индија
Инженерството е најголемиот под-сектор на индустрискиот сектор во Индија, според БДП, и трет по големина според извозот. Вклучува опрема за транспорт, машински алати, капитални добра, трансформатори, разводни уреди, печки и леани и делови за турбини, автомобили и железници. Индустријата вработува околу четири милиони работници. На основа на додадена вредност, инспекторот за инженерство во Индија извеила 67 милијарди американски долари инженерска стока во фискалната година 2013-14 и опслужила дел од домашната побарувачка на инженерска стока.

Инженерската индустрија во Индија ја вклучува нејзината растечка индустрија за автомобили, мотори и скутери и машини за продуктивност како што се трактори . Индија произвела и составила околу 18 милиони патнички и комунални возила во 2011 година, од кои 2,3&nbsp;милиони биле извезени.  Индија е најголем производител и најголем пазар за трактори, сочинувајќи 29% од глобалното производство на трактори во 2013 година. Индија е 12-ти најголем производител и 7-ми најголем потрошувач на машински алат.

Индустријата за производство на автомобили придонела 79 милијарди американски долари&nbsp; (4% од БДП) и вработени 6,76&nbsp;милиони луѓе (2% од работната сила) во 2016 година.

### Скапоцени камења и накит
[мини| Многу познати камења како што се [Кохинор и Дијамант Хоуп (горе), дошле од Индија.]]
Индија е еден од најголемите центри за полирање дијаманти и скапоцени камења и производство на накит; таа е исто така еден од двата најголеми потрошувачи на злато . По суровата нафта и нафтените деривати, извозот и увозот на злато, благородни метали, скапоцени камења, скапоцени камења и накит претставува најголем дел од глобалната трговија во Индија. Индустријата придонесува со околу 7% од БДП на Индија, вработува милиони и е главен извор на заработка од девизи. Индустријата за скапоцени камења и накит создала 60 милијарди долариво економско производство врз основа на додадена вредност во 2017 година и се предвидува да порасне на 110 американски долари&nbsp;милијарди до 2022 година.

Индустријата за скапоцени камења и накит е економски активна во Индија веќе неколку илјади години. До 18 век, Индија била единствениот најголем сигурен извор на дијаманти.  Сега, Јужна Африка и Австралија се најголемите извори на дијаманти и благородни метали, но заедно со Антверпен, Њујорк и Рамат Ган, индиските градови како Сурат и Мумбаи се центар на полирање на накит во светот, сечење, прецизно завршување, снабдување и трговија. За разлика од другите центри, индустријата за скапоцени камења и накит во Индија е пред се водена од занаетчии; секторот е рачен, многу фрагментиран и скоро целосно опслужен од семејно работење.

Посебната јачина на овој под-сектор е во прецизно сечење, полирање и преработка на мали дијаманти (под еден карат).  Индија е исто така центар за обработка на поголеми дијаманти, бисери и други скапоцени камења. Статистички, 11 од 12 дијаманти поставени во кој било накит во светот се сечат и полираат во Индија. Тоа е исто така голем центар на злато и друг накит заснован на благородни метали. Домашната побарувачка за производи од злато и накит е уште еден двигател на индискиот БДП.

### Инфраструктура
[лево|мини|250x250пкс| Пристаниште Висахапатнам во [Бенгалски Залив|Бенгалскиот Залив .]]
Инфраструктурниот и сообраќајниот сектор во Индија придонесува со околу 5% од нејзиниот БДП. Индија има патна мрежа од над 5,472,144 километри според податоци од 2015 година, или втора по големина патна мрежа во светот само зад Соединетите Американски Држави. На 1,66&nbsp;км патишта на квадратен километар земја, квантитативната густина на патната мрежа во Индија е поголема од онаа на Јапонија (0,91) и САД (0,67), и далеку поголема од онаа на Кина (0,46), Бразил (0,18) или Русија (0,08). Квалитативно, патиштата во Индија се мешавина од модерни автопати и тесни, асфалтирани патишта и тие периодично постојано се подобруваат.  До март 2015 година биле асфалтирани 87,05% од индиските патишта.  Индија има најмала густина на патот по коловозната лента на 100.000 луѓе меѓу земјите од Г-27, што доведува до сообраќаен метеж. , Индија има  22,600 километри автопати со 4 или 6 ленти, што ги поврзува повеќето од нејзините најголеми производствени, трговски и културни центри. Патната инфраструктура во Индија носи 60% од товарниот и 87% од патничкиот сообраќај.

Индиските железници е четврта по големина железничка мрежа во светот, со должина од  114,500 километри и 7.172 станици. Оваа железничка мрежа во сопственост и управувана од владата, превезува просечно 23 милиони патници на ден, и над милијарда тони товар според податоци од 2013 година. Индија има крајбрежје од 7,500 километри со 13 големи пристаништа и 60 оперативни не-големи пристаништа, кои заедно управуваат со 95% од надворешната трговија на земјата по обем и 70% по вредност (повеќето од остатокот се управувани од воздух).  Нава Шева, Мумбаи е најголемото јавно пристаниште, додека Мундра е најголемото приватно морско пристаниште.  Аеродромската инфраструктура во Индија вклучува 125 аеродроми,  од кои 66 аеродроми имаат лиценца за управување со патници и товар.

### Нафтени производи и хемикалии
Нафтените производи и хемикалиите се голем придонесувач за индустрискиот БДП на Индија, и заедно тие придонесуваат со над 34% од нејзините приходи за извоз. Индија е домаќин на многу рафинерии и петрохемиски операции на нафта, вклучувајќи го и најголемиот рафинериски комплекс на светот во Џамнагар кој обработува 1,24&nbsp;милиони барели сурова на ден. По обем, индиската хемиска индустрија била трета по големина производител во Азија и придонела со 5% од БДП на земјата. Индија е еден од петте најголеми производители на агрохемикалии, полимери и пластика, бои и разни органски и неоргански хемикалии. И покрај тоа што е голем производител и извозник, Индија е нето увозник на хемикалии поради домашните побарувања.

Хемиската индустрија придонела со 163 долари&nbsp;милијарди за економијата во ФГ18 и се очекува да достигне 300-400 милијарди американски долари&nbsp;до 2025 година. Индустријата вработувала 17,33&nbsp;милиони луѓе (4% од работната сила) во 2016 година.

### Фармацевтски производи
Индиската фармацевтска индустрија пораснала во последниве години и станала главен производител на производи за здравствена заштита за целиот свет. Индија има 20% удел на пазарот во глобалното снабдување со генерички производи по обем. Индискиот фармацевтски сектор исто така обезбедува над 62% од глобалната побарувачка за разни вакцини. Извозот на фармацевтски производи во Индија изнесувал 17,27 милијарди во 2017–18 година и се очекува да достигне 20 американски долари&nbsp;милијарди до 2020 година.  Индустријата пораснала од 6 милијарди во 2005 година до 36,7 милијарди во 2016 година, сложена годишна стапка на раст (CAGR) од 17,46%. Се очекува да порасне со CAGR од 15,92% и да достигне 55 милијарди американски долари&nbsp;во 2020 година Индија се очекува да стане шестиот најголем фармацевтски пазар во светот до 2020 година. Секторот е еден од најбрзо растечките индустриски под-сектори и значаен придонесувач за заработувачката на извоз во Индија. Државата Гуџарат е центар за производство и извоз на фармацевтски производи и активни фармацевтски состојки (АПИ).

### Текстил
Пазарот за текстил и облека во Индија се проценува на 108,5 милијарди американски долариза 2015 година. Се очекува да достигне големина од 226 милијарди американски долари&nbsp;до 2023 година. Вработените во индустријата се над 35 милиони луѓе. По вредност, текстилната индустрија сочинува 7% од индиската индустрија, 2% од БДП и 15% од заработката на извозот на земјата. Индија извела 39,2 милијарди американски долари&nbsp;текстил во фискалната година 2017-18 година.

Индиската текстилна индустрија се трансформирала во последниве години од сектор во опаѓање во брзо развиен. Откако ја ослободила индустријата во 2004–2005 година од голем број ограничувања, пред се финансиски, владата дозволила огромен прилив на инвестиции, домашни и странски. Од 2004 до 2008 година, вкупните инвестиции во текстилниот сектор се зголемиле за 27&nbsp;милијарди долари. Лудијана произведува 90% волнени во Индија и е позната како Манчестер од Индија. Тирупур се здобил со универзално признание како водечки извор на трикотажа, плетена облека, секојдневна облека и спортска облека. Проширувачките текстилни центри како што се Ичалкаранџи уживаат еден од највисоките приходи по глава на жител во земјата. Индиските фарми за памук, влакна и текстилна индустрија овозможуваат вработување на 45&nbsp;милиони луѓе во Индија, вклучувајќи и детски труд (1%). Се проценува дека во овој сектор се вработени околу 400.000 деца на возраст под 18 години.

### Целулоза и хартија
Целулознно-хартиената индустрија во Индија е еден од најголемите производители на хартија во светот и прифати нова технологија на производство. Пазарот на труд во Индија се очекува да биде во вредност од ₹ 600 милијарди  во 2017–18 година, забележувајќи CAGR од 6–7%. Домашната побарувачка за хартија речиси двојно се зголемила од околу 9 милиони тони во фискалната 2007-08 година на над 17&nbsp;милиони тони во 2017–18 година. Потрошувачката на хартија по глава на жител во Индија е околу 13–14&nbsp;кг годишно, понизок од глобалниот просек од 57&nbsp;килограм.

## Услуги
мини|Хајдерабад е голем центар за ИТ услуги.
Секторот услуги има најголемо учество во БДП на Индија, со 57% во 2012 година, од 15% во 1950 година. Тој е седмиот најголем сектор на услуги според номиналниот БДП и трет по големина кога ќе се земе предвид куповната моќ.  Секторот за услуги обезбедува вработување на 27% од работната сила. Надворешното изведување на информатичката технологија и деловните процеси се меѓу најбрзо растечките сектори, со кумулативна стапка на раст на приходите 33,6% помеѓу фискалните години 1997–98 и 2002–03 и придонесувајќи за 25% од вкупниот извоз на земјата во  .

### Авијација
мини|„Ер Индија“ стана првиот азиски носач кој индуцираше авион со авион, со „ Боинг 707 –420“ ''Гаури Шанкар'' .
Индија е четврти по големина пазар на цивилна авијација во светот што бележи воздушен сообраќај од 158 милиони патници во 2017 година. Се проценува дека пазарот има 800 авиони до 2020 година, што би претставувало 4,3% од глобалните количини, и се очекува да забележи годишен сообраќај на патници од 520 милиони до 2037 година.  ИАТА проценила дека авијацијата придонела 30 милијарди американски долари&nbsp;до БДП на Индија во 2017 година и дека вработува 7,5&nbsp;милиони работни места - 390 000 директно, 570 000 во синџирот на вредности и 6,2&nbsp;милиони преку туризам.

Цивилната авијација во Индија ги започнала своите почетоци до 18 февруари 1911 година, кога Анри Пеке, француски воздухопловец, превезувал 6.500 парчиња пошта на двата авиони Хамбер од Алахабад до Наини. Подоцна, на 15 октомври 1932 година, ЈРД Тата пренел пратка пошта од Карачи до аеродромот Јуху . Неговата авиокомпанија подоцна станала Ер Индија и била првата азиска авиокомпанија што го преминала Атлантскиот Океан, како и првата азиска авиокомпанија што летала со авиони.

#### Национализација
Во март 1953 година, индискиот парламент го донел законот за воздушни корпорации за рационализирање и национализирање на тогаш постоечките приватни осум авиокомпании во Индија ерлајнс за домашни услуги и Ер Индија во сопственост на групацијата Тата за меѓународни услуги. Меѓународниот орган на аеродроми во Индија (IAAI) бил конституиран во 1972 година, додека Националниот орган за аеродроми бил конституиран во 1986 година. Бирото за безбедност на цивилното воздухопловство е основано во 1987 година по падот на летот 182 на „ Ер Индија“ .

#### Дерегулација
Владата го дерегуларирала секторот за цивилно воздухопловство во 1991 година кога владата им дозволила на приватните авиокомпании да работат чартер и не-редовни услуги според шемата „*Ер такси*“ до 1994 година, кога бил укинат законот за воздушна корпорација и приватните авиокомпании веќе можеле да работат со редовни услуги. Приватните авиокомпании, вклучувајќи ги „ *Jet Airways*“,''Air Sahara'', ''Modiluft'', ''Damania Airways'' и ''NEPC Airlines'' започнале со домашното работење во овој период.

Авиоиндустријата доживеала брза трансформација по дерегулацијата. Неколку нискобуџетни превозници влегле на индискиот пазар во периодот 2004–05 година. Меѓу најголемите нови учесници станале Air Deccan, Air Sahara, Kingfisher Airlines, SpiceJet, GoAir, Paramount Airways и IndiGo  Кингфишер ерлајнс станал првиот индиски авиопревозник на 15 јуни 2005 година што нарачал авион Ербас А380 вреден 3 милијарди долари  Сепак, индиската авијација би се борела поради економското забавување и зголемувањето на трошоците за гориво и работење. Ова довело до консолидација, откуп и прекинување. Во 2007 година, Ер Сахара и Ер Декан биле купени од Џет Ервејс и Кингфишер Ерлајнс, соодветно. Парамаунт ервејс престанал да работи во 2010 година, а Кингфишер се затворил во 2012 година. „Етихад ервејс“ се согласил да добие 24% од акциите на „Џет ервејс“ во 2013 година. AirAsia India, нискотарифен авиопревозник кој работи како заедничко вложување помеѓу Air Asia и Tata Sons, лансиран во 2014 година. Просечната цена на авионскиот патнички авион се намалила за 70% помеѓу 2005 и 2017 година, откако се прилагодила на инфлацијата.

### Банкарски и финансиски услуги
мини|337x337пкс| Државната банка на Индија е најголемата банка во Индија.
Индустријата за финансиски услуги придонела за 809 милијарди американски долари (37% од БДП) и вработени 14,17&nbsp;милиони луѓе (3% од работната сила) во 2016 година, а банкарскиот сектор придонел со 407 милијарди американски долари (19% од БДП) и вработени 5,5&nbsp;милиони луѓе (1% од работната сила) во 2016 година. Индискиот пазар на пари е класифициран во организиран сектор, кој се состои од приватни, јавни и странски трговски банки и кооперативни банки, заедно познати како „*закажани банки*“; и неорганизираниот сектор, кој вклучува поединечни или семејни сопственици на домородни банкари или позајмувачи на пари и небанкарски финансиски компании . Неорганизираниот сектор и микрокредитот се претпочитаат пред традиционалните банки во руралните и суб-урбаните области, особено за непродуктивни цели, како што се краткорочни заеми за церемонии.

Премиерот Индира Ганди национализирала 14 банки во 1969 година, следени од шест други во 1980 година и направила задолжително банките да обезбедат 40% од нивниот нето-кредит на приоритетните сектори, вклучително земјоделството, малата индустрија, трговијата на мало и малиот бизнис, за да се обезбеди дека банките ги исполниле своите социјални и развојни цели. Оттогаш, бројот на филијали на банките се зголемил од 8 260 во 1969 година на 72 170 во 2007 година и населението опфатено со филијала се намалило од 63 800 на 15 000 во истиот период. Вкупниот износ на банкарските депозити се зголемил од ₹ 59,1 милијарди во 1970-1971 до ₹ 38.309 милијарди во 2008-09 година. И покрај зголемувањето на руралните гранки - од 1.860 или 22% од вкупниот број во 1969 година на 30.590 или 42% во 2007 година - само 32.270 од 500.000 села се опслужени од закажана банка.

Бруто домашната заштеда на Индија во 2006-07 година, како процент на БДП, била на високо ниво од 32,8%. Повеќе од половина од личните заштеди се инвестираат во физички средства како што се земјиште, куќи, говеда и злато. Државните банки во јавниот сектор поседуваат над 75% од вкупната актива на банкарската индустрија, при што приватните и странските банки поседуваат 18,2% и 6,5%, соодветно. Од либерализацијата, владата одобрила значајни банкарски реформи. Додека некои од нив се однесуваат на национализирани банки - како што се реформи кои поттикнуваат спојувања, намалување на мешањето на владата и зголемување на профитабилноста и конкурентноста - други реформи ги отвориле банкарскиот и осигурителниот сектор за приватни и странски компании.

### Информациска технологија
десно|мини|250x250пкс| Медиумски центар Инфосис во Бангалор, Индија . Инфосис е една од најголемите индиски ИТ компании.
десно|мини|250x250пкс| Парк Тидел, тогаш најголемиот ИТ парк во Азија кога бил отворен во 2000 година.
Индустријата за информатичка технологија (ИТ) во Индија се состои од две главни компоненти: ИТ услуги и надворешно изведување на деловни процеси (БПО). Секторот го зголемил својот придонес кон индискиот БДП од 1,2% во 1998 година на 7,5% во 2012 година. Според НАСЦКОМ, секторот ги обединил приходите од 147 милијарди  во 2015 година, каде што приходите од извоз биле 99 милијарди  а домашните 48 &nbsp;милијарди, со раст за над 13%.

Растот во ИТ секторот се припишува на зголемена специјализација и достапност на голем фонд на евтини, високо квалификувани, течни работници што зборуваат англиски јазик - што одговара на зголемената побарувачка од странски потрошувачи заинтересирани за извоз на услуги во Индија, или бараат да извршат надворешни услуги нивните операции. Уделот на индиската ИТ-индустрија во БДП на земјата се зголемил од 4,8% во 2005-06 на 7% во 2008 година. Во 2009 година, седум индиски фирми биле наведени меѓу првите 15 компании за технолошко надворешно изведување во светот.

Услугите за надворешно изведување на деловните процеси во индустријата за надворешно изведување во Индија се однесуваат главно на западните активности на мултинационалните корпорации. Околу 2,8;милиони луѓе работеле во секторот за надворешно изведување. Годишните приходи се околу 11 американски долари&nbsp;милијарди, околу 1% од БДП. Околу 2,5&nbsp;милиони луѓе дипломираат во Индија секоја година. Платите растат за 10-15% како резултат на недостиг на вештини.

### Осигурување
Индија станала десетти по големина пазар на осигурување во светот во 2013 година. Со вкупна големина на пазарот од 66,4 милијарди во 2013 година, таа останува мала во споредба со најголемите светски економии  а индискиот пазар на осигурување учествувал со само 2% во светскиот деловен осигурител во 2017 година. Животното и неживотното осигурување на индустријата собрало ₹ 6.10 трилиони  во вкупна бруто премија за осигурување во 2018 година. Животното осигурување сочинува 75,41% од пазарот на осигурување, а остатокот е општо осигурување. Од 52 осигурителни компании во Индија, 24 се активни во деловно осигурување за живот.

Специјализирани осигурителни компании за гарантирање на извозни кредити и земјоделско осигурително друштво (АИЦ) нудат гаранција за кредит и осигурување на посеви. Биле воведени неколку иновативни производи како што се временско осигурување и осигурување поврзани со специфични култури. Премиите од страна на неживотните осигурителни компании за во периодот од 2010-11 изнесувале ₹ 425 милијарди. Растот бил задоволителен,  особено со оглед на широките намалувања на тарифните стапки.

### Трговија на мало
мини|Продавниците за храна вршат голем дел од трговијата на мало во Индија.
Индустријата за малопродажба, со исклучок на големо, придонела за 482 милијарди американски долари (22% од БДП) со вработени 249,94&nbsp;милиони луѓе (57% од работната сила) во 2016 година. Индустријата е втор најголем работодавач во Индија, по земјоделството. Индискиот пазар на мало се проценува на 600 милијарди американски долари и еден од првите пет малопродажни пазари во светот според економската вредност. Индија има еден од најбрзо растечките пазари на мало во светот, и се предвидува да достигне 1,3 трилиони американски долари до 2020 година.  Малопродажниот пазар за електронска трговија во Индија бил проценет на 32,7 милијарди во 2018 година, а се очекува да достигне 71,9 милијарди до 2022 година.

Индиската малопродажна индустрија претежно се состои од локални продавници, продавници со сопственици и улични продавачи. Супермаркетите за малопродажба се шират, со удел на пазарот од 4% во 2008 година. Недостатокотна задна магацинска инфраструктура и дозволи на државно ниво и бирократијата продолжуваат да го ограничуваат растот на организираната малопродажба. Усогласеноста со над триесет прописи како што се „*лиценци за табли*“ и „*мерки за борба против складирање*“ мора да се направи пред продавницата да се отвори за деловна активност. Постојат даноци за преместување на стоки од држава во држава, па дури и во рамките на државите.  Според *„Волстрит журнал“*, недостатокот на инфраструктура и ефикасни мрежи за малопродажба предизвикуваат загуба на третина од земјоделските производи во Индија од расипување.

### Туризам
мини|Керала стана главно туристичко одредиште откако државната влада го промовираше своето природно крајбрежје.
[мини| Возење со бакријанска [Двогрба камила|камила во долината Нубра во Ладак .]]
Светскиот совет за патувања и туризам пресметл дека туризмот генерирал ₹ 15,24 трилиони или 9,4% од БДП на нацијата во 2017 година и имал 41,622&nbsp;милиони работни места, или 8% од вкупното вработување. Сектор се предвидува да расте со годишна стапка од 6,9% до ₹₹ трилиони до 2028 година (9,9% од БДП). Над 10&nbsp;милиони странски туристи пристигнале во Индија во 2017 година во споредба со 8,89&nbsp;милиони во 2016 година, забележувајќи раст од 15,6%. Индија заработила 21,07 милијарди девизи од сметки за туризам во 2015 година. Меѓународниот туризам во Индија бележи постојан раст од 2,37&nbsp;милиони пристигнувања во 1997 година до 8.03&nbsp;милиони пристигнувања во 2015 година. САД се најголемиот извор на меѓународни туристи во Индија, додека земјите од Европската Унија и Јапонија се други главни извори на меѓународни туристи. Помалку од 10% од меѓународните туристи го посетуваат Таџ Махал, а мнозинството посетува други културни, тематски и празнични кола. Над 12 милиони индиски граѓани годишно одат на меѓународни патувања за туризам, додека домашниот туризам во Индија додава околу 740&nbsp;милиони индиски патници.

Индија има брзо растечки сектор за медицински туризам во својата економија за здравствена заштита, нудејќи ниски трошоци за здравствени услуги и долгорочна нега. Во октомври 2015 година, се проценува дека секторот за медицински туризам вреди 3 милијарди американски долари. Се предвидува да порасне на 7-8 милијарди до 2020 година. Во 2014 година 184.298 странски пациенти отпатувале во Индија за да побараат медицински третман.

### Индустрија за медиуми и забава
Заедничката студија на ASSOCHAM - PwC предвидува дека индиската медиумска и забавна индустрија ќе порасне од големина од 30,364 американски долари&nbsp;милијарда во 2017 година до 52,668 долари&nbsp;милијарди до 2022 година, забележувајќи сложена годишна стапка на раст од 11,7%. Студијата, исто така, предвидува дека телевизијата, киното ќе сочинуваат скоро половина од вкупниот раст на индустријата во текот на периодот.

### Здравствена грижа
Здравствениот сектор во Индија се очекува да порасне на сложена годишна стапка на раст од 29% помеѓу 2015 и 2020 година.

Индустријата за ајурведа во Индија забележа големина на пазарот од 4,4 милијарди во 2018 година. Конфедерацијата на индиска индустрија проценува дека индустријата ќе расте со сложена годишна стапка на раст 16% до 2025 година. Скоро 75% од пазарот се состои од производи за лична нега и убавина без рецепт, додека услугите за ајурведска благосостојба или ајурведички туризам учествуваат со 15% од пазарот.

### Логистика
Логистичката индустрија во Индија вредела над 160 милијарди американски долари во 2016 година, и пораснала на 7,8% во претходниот петгодишен период. Во индустријата се вработени околу 22 милиони луѓе. Се очекува да достигне големина од 215 милијарди американски долари&nbsp;до 2020 година. Индија била рангирана на 35-то место од 160 земји во Индексот на логистички перформанси на Светска банка за 2016 година.

### Телекомуникации
десно|мини|250x250пкс| Сателит INSAT-1B: Секторот за радиодифузија во Индија е многу зависен од системот INSAT .
Телекомуникацискиот сектор генерирана ₹ 2,20 милијарди  приход во 2014-15 година, што претставува 1,94% од вкупниот БДП. Индија е втор по големина пазар во светот според бројот на корисници на телефон (и фиксни и мобилни телефони) со 1,053&nbsp;милијарди претплатници. Според податоци од 31 август 2016 година, индија има една од најниските тарифи за повици во светот, поради силната конкуренција меѓу телеком операторите. Индија има трета најголема база на корисници на Интернет во светот. Во 2016 година имало 342,65&nbsp;милиони претплатници на Интернет во земјата.

Проценките на индустријата покажуваат дека во Индија има над 554 милиони потрошувачи на ТВ според податоци од 2012 година    Индија е најголемиот телевизиски пазар директно од дома (DTH) во светот според бројот на претплатници. Според податоци од 2016 година,  имало 84,80&nbsp;милиони претплатници на ДТХ во земјата.

## Рударство и градежништво

### Рударство
[десно|мини|250x250пкс| Индиското производство на јаглен е на 3-то место во светот според проценките на индиското Министерство за рудници во 2008 година. Погоре е прикажан рудник за јаглен во [Џарканд.]]
Рударството придонело за 63 милијарди американски долари (3% од БДП) и вработенувало 20,14&nbsp;милиони луѓе (5% од работната сила) во 2016 година. Рударската индустрија во Индија била четврти по големина производител на минерали во светот по обем, и осми по големина производител по вредност во 2009 година.  Во 2013 година земјата ископала и преработила 89 минерали, од кои четири биле гориво, три минерали со атомска енергија и 80 не-горива. Државниот јавен сектор учествувал со 68% во производството на минерали по волумен во 2011-12 година.

Скоро 50% од рударската индустрија во Индија, според производната вредност, е концентрирана во осум држави: Одиша, Раџастан, Чатисгар, Андра Прадеш, Телангана, Џарканд, Мадја Прадеш и Карнатака . Други 25% од производството по вредност доаѓа од крајбрежни извори на нафта и гас. Индија работела со околу 3.000 рудници во 2010 година, од кои половина биле за јаглен, варовник и железна руда.  На основа на излезна вредност, Индија била еден од петте најголеми производители на хромит, јаглен, лигнит, железна руда, боксит, барит, цинк и манган; додека е еден од десетте најголеми глобални производители на многу други минерали.   Индија била четврти најголем производител на челик во 2013 година,  и седми по големина производител на алуминиум.

Минералните суровини во Индија се огромни.  Сепак, нејзината рударска индустрија опаднала&nbsp;- придонесувајќи со 2,3% од својот БДП во 2010 година во споредба со 3% во 2000 година и вработени 2,9&nbsp;милиони луѓе&nbsp;- опаѓачки процент од вкупната работна сила. Индија е нето увозник на многу минерали, вклучувајќи јаглен. Падот на рударскиот сектор во Индија се должи на сложената дозвола, регулаторните и административните процедури, несоодветната инфраструктура, недостаток на капитални ресурси и бавното усвојување на еколошки одржливи технологии.

### Железо и челик
мини|250x250пкс| Фабрика за челик Дургапур.
Во фискалната 2014-15 година, Индија била трет по големина производител на суров челик  и најголем производител на редуцирано железо. Индустријата произвела 91,46&nbsp;милиони тони готов челик и 9,7&nbsp;милиони тони сурово железо . Повеќето железо и челик во Индија се произведуваат од железна руда.

### Градба
Градежната индустрија придонела со 288 милијарди (13% од БДП) и вработувала 60,42&nbsp;милиони луѓе (14% од работната сила) во 2016 година.

## Надворешна трговија и инвестиции
мини|350x350пкс| Карта што ја прикажува глобалната дистрибуција на индискиот извоз во 2006 година како процент од врвниот пазар (САД со 20,9 милијарди американски долари).

### Надворешна трговија

До либерализацијата во 1991 година, Индија била во голема мера и намерно изолирана од светските пазари, за да ја заштити својата економија и да постигне самодоверба. Надворешната трговија била предмет на увозни тарифи, даноци за извоз и квантитативни ограничувања, додека странските директни инвестиции (СДИ) биле ограничени со учество на горниот капитал, ограничувања на трансфер на технологија, извозни обврски и одобренија на владата; овие одобренија биле потребни за скоро 60% од новите СДИ во индустрискиот сектор. Ограничувањата довеле до тоа да СДИ во просек достигне само околу 200 милиони американски долари&nbsp;годишно помеѓу 1985 и 1991 година; голем процент од протокот на капитал се состоел од странска помош, комерцијално позајмување и депозити на нерезиденти Индијци. Извозот на Индија бил во застој во првите 15&nbsp;години по независноста, поради општо занемарување на трговската политика од страна на владата од тој период; увозот во истиот период, со раната индустријализација, се состоел претежно од машини, суровини и производи за широка потрошувачка. Од либерализацијата, вредноста на меѓународната трговија во Индија нагло се зголемила, со придонесот на вкупната трговија со стоки и услуги кон БДП од 16% во 1990-1991 на 47% во 2009-10 година. Надворешната трговија сочинувала 48,8% од БДП на Индија во 2015 година.  На глобално ниво, Индија учествува со 1,44% во извозот и 2,12% од увозот за трговија со стоки и 3,34% од извозот и 3,31% од увозот за трговија со комерцијални услуги.  Главни трговски партнери на Индија се Европската Унија, Кина, САД и Обединетите Арапски Емирати . Во 2006-07 година, главните извозни производи вклучувале инженерска стока, нафтени производи, хемикалии и фармацевтски производи, скапоцени камења и накит, текстил и облека, земјоделски производи, железна руда и други минерали. Главните производи за увоз вклучувале сурова нафта и сродни производи, машини, електронски производи, злато и сребро. Во ноември 2010 година, извозот се зголемил за 22,3% од година на година во вредност од ₹851 милијарди, додека увозот пораснал за 7,5% во ₹1.251 милијарди. Трговскиот дефицит за истиот месец се намалил од ₹₹720 милијарди  во 2009 година да ₹ 401 милијарди    во 2010 година.

Индија е член-основач на Општата спогодба за царини и трговија (ГАТТ) и нејзиниот наследник, СТО. Додека учествувала активно на состаноците на својот генерален совет, Индија била клучна во изразувањето на загриженоста на земјите во развој . На пример, Индија го продолжила своето спротивставување на вклучувањето на работна сила, еколошки проблеми и други нетарифни бариери за трговија во политиките на СТО.

Индија го обезбедила 43-то место во индексот на конкурентност.

### Биланс на плаќање
мини|Кумулативно салдо на тековната сметка 1980–2008 година засновано врз податоци на ММФ
Од независноста, платниот биланс на Индија на нејзината тековна сметка е негативен. Од економската либерализација во 90-тите години на минатиот век, извозот на Индија постојано растел, покривајќи 80,3% од увозот во 2002-03 година, од 66,2% во 1990-1991 година. Сепак, глобалниот економски пад проследен со општо забавување на светската трговија го забележал извозот како процент на увозот паднал на 61,4% во 2008-09 година.  Растечката сметка за увоз на нафта во Индија се смета за главен двигател зад големиот дефицит на тековната сметка,  кој се искачил на 118,7 долари&nbsp;милијарди, или 11,11% од БДП, во периодот 2008–09 година.  Помеѓу јануари и октомври 2010 година, Индија направила увоз од 82,1 сурова нафта во вредност од милијарди. Индиската економија има трговски дефицит секоја година од 2002 до 2012 година, со трговски дефицит од 189 милијарди во 2011-12 година. Нејзината трговија со Кина има најголем дефицит, околу 31 милијарди во 2013 година.

Потпирањето на Индија на надворешна помош и концесиски долг се намали по либерализацијата на економијата, а односот на услугата на долгови се намалила од 35,3% во 1990-1991 на 4,4% во 2008-09 година.  Во Индија, владата дозволува надворешни комерцијални позајмици (ЕЦБ) или комерцијални заеми од нерезидентни заемодаватели за обезбедување дополнителен извор на средства на индиски корпорации. Министерството за финансии ги следи и регулира преку упатствата за политика на ЕЦБ издадени од Резервната банка на Индија (РБИ) според Законот за управување со девизи од 1999 година. Девизните резерви на Индија стабилно растат од 5,8 долари&nbsp;милијарда во март 1991 година на 38.832,21 фунти&nbsp;милијарди (540 УСД)&nbsp;милијарди) во јули 2020 година.  Во 2012 година, Велика Британија објави крај на целата финансиска помош за Индија, повикувајќи се на растот и робусноста на индиската економија.

Дефицитот на тековната сметка во Индија достигнал историски максимум во 2013 година. Индија историски го финансирала дефицитот на тековната сметка преку позајмици од компании на прекуокеанските пазари или дознаки од нерезиденти Индијанци и приливи на портфолио. Од април 2016 година до јануари 2017 година, податоците на РБИ покажале дека, за прв пат од 1991 година, Индија го финансирала својот дефицит преку прилив на странски директни инвестиции. *„Економски тајмс“* истакнал дека развојот е „*знак на зголемена доверба кај долгорочните инвеститори во способноста на премиерот Нарендра Моди да ја зајакне економската основа на земјата за одржлив раст*“.

### Странски директни инвестиции

Како трета по големина економија во светот според ПКМ, Индија привлекла странски директни инвестиции (СДИ). Во текот на 2011 година, приливот на СДИ во Индија изнесувал 36,5 милијарди, 51,1% повисока од бројката во 2010 година од 24,15 милијарди. Индија има предности во телекомуникациите, информатичката технологија и други значајни области како што се авто компоненти, хемикалии, облека, фармацевтски производи и накит. И покрај напливот на странски инвестиции, крутата политика на СДИ  претставува значителна пречка. Со текот на времето, Индија усвоила голем број реформи на СДИ.  Индија има голем базен на квалификувана менаџерска и техничка експертиза. Големината на населението од средната класа изнесува 300&nbsp;милиони и претставува растечки потрошувачки пазар.

Индија ја либерализирала својата политика на СДИ во 2005 година, дозволувајќи до 100% удел на СДИ во вложувања. Реформите во индустриската политика значително ги намалиле условите за лиценцирање на индустриите, ги отстраниле ограничувањата за проширување и го олесниле лесниот пристап до странска технологија и инвестиции. Кривата на раст на секторот на недвижнини и должи одреден кредит на економијата во подем и на либерализираниот режим на СДИ. Во март 2005 година, владата ги изменила правилата за да дозволи 100% СДИ во градежниот сектор, вклучително и изградена инфраструктура и проекти за развој на градежништво што се состојат од домување, трговски простории, болници, образовни институции, рекреативни објекти и инфраструктура на градско и регионално ниво. . Помеѓу 2012 и 2014 година, Индија ги проширила овие реформи во одбраната, телекомот, нафтата, малопродажбата, авијацијата и другите сектори.

Од 2000 до 2010 година земјата привлекла 178 долари&nbsp;милијарди како СДИ. Несоодветно високата инвестиција од Маврициус се должи на рутирање на меѓународните фондови низ земјата со оглед на значителни даночни предности - двојното оданочување се избегнува поради даночен договор помеѓу Индија и Маврициус, а Маврициус е рај за данок на капитална добивка, со што се создава нула оданочување СДИ канал. СДИ учествувале со 2,1% во БДП на Индија во 2015 година.

Бидејќи владата олеснила 87 правила за странски инвестиции во 21 сектор во последните три години, приливот на СДИ достигнал 60,1 милијарда меѓу 2016 и 2017 година во Индија.

#### Одливи
Од 2000 година, индиските компании се проширија во странство, инвестирале СДИ и отвориле работни места надвор од Индија. Од 2006 до 2010 година, СДИ од индиски компании надвор од Индија изнесуваат 1,34 проценти од нејзиниот БДП. Индиски компании распоредиле СДИ и започнале со работа во САД, Европа и Африка. Индиската компанија Тата е најголемиот производител и работодавач во приватниот сектор во Велика Британија.

### Спојувања и преземања
Помеѓу 1985 и 2018 година, објавени се 20.846 зделки во, во (влезна) и во (излезна) Индија. Ова кумулира до вредност од 618 милијарди Според вредноста, 2010 година била најактивната година со зделки во вредност од скоро 60 бил.американски долари. Повеќето зделки се спроведени во 2007 година (1.510).

## Валута
[мини|337x337пкс| Седиштето на Резервната банка на Индија во [Мумбаи, Индија.]]

Индиската рупија (₹) е единственото законско средство за плаќање во Индија, а исто така е прифатено како законско средство за плаќање во соседните Непал и Бутан, кои ја врзуваат својата валута со таа на индиската рупија. Рупијата е поделена на 100 паиси. Највисока банкнота е ₹2.000; во оптек додека најмала е монетата од 50 паиси. Од 30 јуни 2011 година, сите апоени под 50 паиси престанале да бидат легална валута. Со монетарниот систем на Индија управува Резервната банка на Индија (РБИ), која е централна банка на земјата. Основана на 1 април 1935 година и национализирана во 1949 година, РБИ служи како монетарна власт на земјата, регулатор и надзорник на монетарниот систем, чувар на девизни резерви и како издавач на валута. Со банката управува централен одбор на директори, предводен од гувернер кој е назначен од Владата на Индија. Основните каматни стапки ги утврдува Комитетот за монетарна политика .

Рупијата била поврзана со британската фунта од 1927 до 1946 година, а потоа со американскиот долар до 1975 година преку фиксен курс. Валутата била девалвирана во септември 1975 година и системот на фиксна стапка бил заменет со четири главни меѓународни валути: британската фунта, американскиот долар, јапонскиот јен и германската марка . Во 1991 година, по распадот на нејзиниот најголем трговски партнер, Советскиот Сојуз, Индија се соочила со голема девизна криза и рупијата била девалвирана за околу 19% во две фази на 1 и 2 јули. Во 1992 година бил воведен механизам за либерализиран курс (ЛЕРМС). Според ЛЕРМС, извозниците морале да предадат 40% од својата девизна заработка на РБИ по девизен курс утврден од РБИ; останатите 60% можело да се претворат по девизен курс утврден од пазарот. Во 1994 година, рупијата била претворена во тековната сметка, со некои контроли на капиталот.

По острата девалвација во 1991 година и преминот кон конвертибилност на тековната сметка во 1994 година, вредноста на рупијата била во голема мера одредена од пазарните сили. Рупијата била прилично стабилна во текот на деценијата 2000–2010 година. Во октомври 2018 година, рупијата достигнала историски низок курс од 74,90 за американски долар.

## Приход и потрошувачка
[алт=|мини|280x280пкс| [Џиниев коефициент на Индија во споредба со другите земји според табелите со податоци на Светска банка    ]]
Бруто националниот доход по глава на жител во Индија доживеал високи стапки на раст од 2002 година: тројно од ₹ 19.040 во 2002-03 до ₹ 53.331 во 2010-11, со просек од 13,7% раст на секоја од овие осум години, со врв на раст од 15,6% во 2010-11. Сепак, растот на приходите прилагодени на инфлацијата по глава на жител на нацијата се намалил на 5,6% во 2010-11 година, што е намалување од 6,4% во претходната година. Овие нивоа на потрошувачка се на поединечна основа. Просечниот семеен приход во Индија бил 6.671 американски долари по домаќинство во 2011 година.

Според податоците од пописот во 2011 година, Индија има околу 330&nbsp;милиони куќи и 247&nbsp;милиони домаќинства. Големината на домаќинствата во Индија опаднала во последниве години, пописот во 2011 година известува дека 50% од домаќинствата имаат четири или помалку членови, со просечно 4,8 членови по домаќинство, вклучувајќи преживеани баби и дедовци. Овие домаќинства имале БДП од околу 1,7 трилиони американски долари  Моделите на потрошувачка забележуваат дека: приближно 67% од домаќинствата користат огревно дрво за цели за готвење; 53% немаат санитарни или дренажни простории во просториите; 83% имаат водоснабдување во своите простории или на 100 метри од нивната куќа во урбаните области и 500 метри од куќата во руралните области; 67% од домаќинствата имаат пристап до електрична енергија; 63% од домаќинствата имаат фиксна или мобилна телефонска услуга; 43% имаат телевизија; 26% имаат моторно возило со две или четири тркала. Во споредба со 2001 година, овие трендови на приход и потрошувачка претставуваат умерено до значително подобрување.  Еден извештај во 2010 година тврди дека домаќинствата со високи приходи се побројни од домаќинствата со ниски примања.
мини|280x280пкс| Земји по номинален БДП по глава на жител според методот Атлас (2016)
*New World Wealth* објавува извештаи за следење на вкупното богатство на земјите, кое се мери како приватно богатство што го поседуваат сите жители на една земја. Според него, вкупното богатство на Индија се зголемило од 3.165 милијарди американски долари во 2007 година до 8230 милијарди американски долари&nbsp;во 2017 година, стапка на раст од 160%. Вкупното богатство на Индија се намалило за 1% од 8,23 трилиони во 2017 година до 8,148 трилиони американски долари&nbsp;во 2018 година, што ја прави шестата најбогата нација во светот. Има 20.730 мултимилионери (7-ми по големина во светот)  и 118 милијардери во Индија (3-ти по големина во светот). Со 327.100 лица со висока нето-вредност (HNWI), Индија е дом на 9-тиот најголем број на *поединец со висока нето вредност* во светот. Мумбаи е најбогатиот индиски град и 12-тиот најбогат во светот, со вкупна нето вредност од 941 милијарди американски долари&nbsp;во 2018 година. Дваесет и осум милијардери живеат во градот, рангиран на деветтото место во светот. Од декември 2016 година, следните најбогати градови во Индија биле Делхи (450 милијарди), Бангалор (320 милијарди), Хајдерабад (310 милијарди), Колката (290 милијарди), Ченаи (150 милијарди) и Гургаон (110 милијарди американски долари).

Извештајот за *глобалното прегледување на миграцијата на богатството* *2019*, објавенл од *New World Wealth*, открил дека 5.000 лица со висока нето-вредност емигрирале од Индија во 2018 година, или околу 2% од сите во земјата. Австралија, Канада и САД биле меѓу земјите со најголемо одредиште. Извештајот исто така предвидувал дека приватното богатство во Индија ќе порасне за околу 180% и ќе достигне 22 814 милијарди до 2028 година.

### Сиромаштија
лево|мини| Карта која покажува стапка на сиромаштија на Индија според распространетоста во 2012 година, меѓу нејзините држави.
Во мај 2014 година, Светска банка ги разгледала и предложила ревизии на нејзината методологија за пресметување на сиромаштијата од 2005 година и основа на паритет на куповна моќ за мерење на сиромаштијата. Според ревидираната методологија, светот имаал 872,3&nbsp;милиони луѓе под новата граница на сиромаштија, од кои 179,6&nbsp;милиони живееле во Индија. Со 17,5% од вкупното светско население, Индија имала 20,6% учество на најсиромашните во светот во 2013 година. Според истражувањето од 2005-2006 година, Индија има околу 61 милион деца под 5-годишна возраст кои биле хронично неисхранети. Во извештајот на УНИЦЕФ од 2011 година се наведува дека помеѓу 1990 и 2010 година, Индија постигнала 45% намалување на стапката на смртност под 5-годишна возраст, и сега е на 46-то место од 188 земји според оваа метрика.

Од раните 1960-ти, последователните влади спровеле различни шеми за ублажување на сиромаштијата, под централно планирање, кои наишле на делумен успех. Во 2005 година, владата го донела Националниот закон за гарантирање вработување во руралните области (MGNREGA) на Махатма Ганди, гарантирајќи 100&nbsp;денови на минимална плата за секое рурално домаќинство во сите области на Индија. Во 2011 година, законот бил нашироко критикуван и опфатен со контроверзии за корумпирани службеници, финансирање на дефицит како извор на средства, лош квалитет на инфраструктура изградена во рамките на програмата и несакани деструктивни ефекти. Други студии сугерираат дека програмата помогнала во намалувањето на руралната сиромаштија во некои случаи. Сепак, други студии известуваат дека економскиот раст на Индија е двигател на одржливо вработување и намалување на сиромаштијата, иако значително население останува во сиромаштија. Индија имала 271 милиони сиромашни луѓе помеѓу 2006 и 2016 година, забележувајќи ги најбрзите намалувања на вредностите на повеќедимензионалниот индекс на сиромаштија за време на периодот со силни подобрувања во областите како што се средства, гориво за готвење, санитарни услови и исхрана.

На Глобалниот индекс на глад во 2019 година, Индија се нашла на 102-то место (од 117 земји).

## Вработување
Земјоделските и сојузничките сектори сочинуваат околу 52,1% од вкупната работна сила во периодот 2009-10 година. Додека вработеноста во земјоделството опаѓало со текот на времето во процентот на вработена работна сила, услугите што вклучуваат градежништво и инфраструктура забележиле стабилен раст што претставува 20,3% од вработеноста во 2012-13 година. Од вкупната работна сила, 7% се во организираниот сектор, од кои две третини се во јавниот сектор контролиран од владата. Околу 51,2% од работната сила во Индија е самовработена.  Според истражувањето од 2005-06 г., постои родов јаз во вработувањето и платите. Во руралните области, и мажите и жените се првенствено самовработени, претежно во земјоделството. Во урбаните области, платата е најголем извор на вработување и за мажи и за жени во 2006 година.

Невработеноста во Индија се одликува со хронична (маскирана) невработеност . Владини шеми кои имаат за цел искоренување на сиромаштијата и невработеноста - што во последните децении испратила милиони сиромашни и неквалификувани луѓе во урбани области во потрага по средства за живот - се обидуваат да го решат проблемот со обезбедување финансиска помош за започнување деловни активности, усовршување на вештини, поставување јавни секторски претпријатија, резерви во влади, итн. Падот на организираното вработување, како резултат на намалената улога на јавниот сектор по либерализацијата, дополнително ја подвлекло потребата од фокусирање на подобро образование и создало политички притисок за понатамошни реформи.   Индиските регулативи за работна сила се тешки, дури и според развојот на стандардите на земјите, а аналитичарите ја повикале владата да ги укине или измени за да ја направи околината попогодна за создавање вработувања. 11-от петгодишен план исто така ја идентификува потребата за создавање на вродена средина за создавање вработувања, со намалување на бројот на дозволи и други бирократски дозволи што се потребни. Нееднаквостите и несоодветностите во образовниот систем се идентификувани како пречка, што спречува придобивките од зголемените можности за вработување да ги достигнат сите сектори во општеството.

Детскиот труд во Индија е комплексен проблем кој е вкоренет во сиромаштијата. Од 90-тите години, владата спроведува различни програми за елиминирање на детскиот труд. Овие вклучуваат поставување училишта, започнување бесплатни програми за ручек во училиште, создавање специјални ќелии за истрага и сл. Авторот Соналде Десаи изјави дека неодамнешните студии за детски труд во Индија откриле некои џебови на индустрии во кои се вработени деца, но севкупно, релативно малку индиски деца се вработени. Детскиот труд на возраст под 10 години сега е редок. Во возрасната група од 10-14 години, најновите истражувања откриваат само 2% од децата кои работат за плата, додека други 9% работат во своите домови или рурални фарми, помагајќи им на своите родители во време на голема побарувачка за работа, како што се сеење и берба на земјоделски култури.

Индија има најголема дијаспора низ целиот свет, околу 16 милиони луѓе, од кои многумина работат во странство и им ги враќаат средствата на своите семејства. Регионот на Блискиот Исток е најголемиот извор на вработување на индиските иселеници. Индустријата за производство на сурова нафта и инфраструктура во Саудиска Арабија вработува над 2 милиони Индијци. Градови како Дубаи и Абу Даби во Обединетите Арапски Емирати вработиле уште 2&nbsp;милиони за време на градежниот бум во последните децении. Во 2009-10, дознаките од индискиот емигранти во странство изнесувале ₹₹ 4,5 трилиони , највисок во светот, но нивното учество во СДИ останало на ниско ниво од околу 1%.

## Економски прашања

### Корупција
мини|300x300пкс| Индекс на перцепција на корупција за Индија во споредба со другите земји, 2018 година
Корупцијата е сеприсутен проблем во Индија. Студија од 2005 година на Транспаренси Интернешнл (ТИ) покажала дека повеќе од половина од анкетираните имале искуство од прва рака да плаќаат мито или влијание врз продажба за да завршат работа во јавната администрација претходната година. Следната студија во 2008 година покажала дека оваа стапка е 40 проценти. Во 2011 година, ТИ ја рангирала Индија на 95-то место меѓу 183 земји според перцепираните нивоа на корупција во јавниот сектор. До 2016 година, Индија забележала намалување на корупцијата и нејзиното рангирање се подобрило на 79-то место.

Во 1996 година, бирократијата и Лиценцата Рај биле предложени како причина за институционализирана корупција и неефикасност. Поновите извештаи  сугерираат дека причините за корупција вклучуваат прекумерни регулативи и барања за одобрување, мандатни програми за трошење, монопол на одредени даватели на добра и услуги од институции контролирани од владата, бирократија со дискрециони овластувања и недостаток на транспарентен закони и процеси.

Компјутеризација на услугите, разни централни и државни комисии за претпазливост и Законот за право на информации од 2005 година - кој од владините службеници бара да доставуваат информации што ги бараат граѓаните или да се соочуваат со казнени мерки - значително ја намалиле корупцијата.

Во 2011 година, индиската влада заклучила дека повеќето трошења не успеваат да ги достигнат своите наменети приматели, бидејќи големата и неефикасна бирократија го троши буџетот. Стапките на отсуство во Индија се меѓу најлошите во светот; една студија покажала дека 25% од наставниците во јавниот сектор и 40% од државните медицински работници во јавниот сектор не можат да се најдат на работното место. Слично на тоа, има многу проблеми со кои се соочуваат индиските научници, со барања за транспарентност, меритократски систем и ремонт на бирократските агенции кои ги надгледуваат науката и технологијата.

Индија има подземна економија, со извештај од 2006 година, според кој Индија е на врвот на светската листа за црни пари со скоро 1.456 милијарди американски долари&nbsp;заглавени во швајцарски банки. Ова би изнесувало 13 пати повеќе од вкупниот надворешен долг на земјата. Овие обвинувања ги демантирала Швајцарската асоцијација на банкарство . Џејм Насон, раководител на меѓународната комуникација на Швајцарската асоцијација за банкарство, предложил „*Бројките (црни пари) брзо беа земени во индиските медиуми и во индиските опозициски кругови и се ширеа како евангелска вистина.* *Сепак, оваа приказна беше целосна измислица. Здружението на банкари на Швајцарија никогаш не објавило таков извештај. Секој што тврди дека има такви бројки (за Индија) треба да биде принуден да го идентификува својот извор и да ја објасни методологијата што се користи за нивна пресметка*“. Неодамнешниот чекор преземен од премиерот Моди, на 8 ноември 2016 година, вклучува демонизација на сите банкноти од 500 и 1000 рупии (заменети со нови 500 и 2000 рупии) за враќање на црните пари во економијата.

### Образование
лево|мини|220x220пкс| Универзитетот во Калкута, основан во 1857 година, е првата мултидисциплинарна и секуларна институција во западен стил во Азија.
Индија постигнала напредок со зголемување на посетеноста на основното образование и проширување на писменоста на приближно три четвртини од населението. Стапката на писменост во Индија пораснала од 52,2% во 1991 година на 74,04% во 2011 година. Правото на образование на основно ниво е едно од основните права според осумдесет и шестиот амандман од 2002 година, а било донесено законодавство за понатамошна цел на обезбедување бесплатно образование на сите деца.  Сепак, стапката на писменост од 74% е пониска од светскиот просек и земјата страда од висока стапка на напуштање на образованиео. Стапките на писменост и можностите за образование варираат според регионот, полот, урбаните и руралните области и меѓу различните социјални групи.

## Поврзано

* Економски советодавен совет
* Економски развој во Индија
* Список на мегапроекти во Индија
* *Направете во Индија* - владина програма за поттикнување на производство во Индија

**Настани:**

* Рецесија на крајот на 2000-тите
* Зголемување на цената на нафтата од 2003 година
* Демонетизација
* Економско влијание на пандемијата КОВИД-19 во Индија

**Списоци:**

* Список на компании во Индија
* Список на најголеми компании во Индија
* Список на најголемите трговски партнери на Индија
* Синдикати во Индија
* Природни ресурси на Индија

## Наводи

 
## Литература

;Книги
*
*
*
*
*
*
*
*
*

;Трудови и извештаи
* Bahl, R., Heredia-Ortiz, E., Martinez-Vazquez, J., & Rider, M. (2005). *[https://ideas.repec.org/p/ays/ispwps/paper05141.html India: Fiscal Condition of the States, International Experience, and Options for Reform: Volume 1]* (No. paper05141). International Center for Public Policy, Andrew Young School of Policy Studies, Georgia State University.
*
*

;Статии
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

;Вести
*
*
*a
*
*

*  Ministry of Finance
* Ministry of Commerce and Industry 
* Ministry of Statistics and Programme Implementation 
* India profile  at the CIA World Factbook
* India profile at The World Bank 
* India – OECD