Американски староседелски јазици

**Староседелските јазици во [[Америка]]** ги опфаќаат староседелските јазици кои се зборуваат од Јужна Америка па сè до Алјаска и Гренланд. Овој заеднички термин опфаќа голем број јазични семејства, умрени јазици и јазични изолати. Поради слабата класификација и сродноста на јазиците денес има предложено поголем број класификации од различни извори. Според УНЕСКО, поголем број од староседелските јазици кои можат/можеле да се најдат на територијата на Северна Америка се загрозени или изумрени.

**Забелешки:**

* Исчезнат јазик е означен со симболот *†*.
* Бројот на јазици опфатени во едно јазично семејство не се наведени, ниту пак самите јазици. Тие можат да се видат доколку се влезе на самата статија, секако ако е претходно објавена.
* Следната поделба на јазиците е направена врз основа на политичката ситуација на континентот Америка и не соодветува со културните граници на американското староседелско население.

## Јужна Америка

# Агваноски јазик *†*
# Аикански јазик 
# Ајмарански јазици 
# Андакиски јазик *†*
# Андокероски јазик *†*
# Андокески јазик 
# Аравански јазици *†*
# Арутани-сапе јазици 
# Ауаке јазик
# Аушириски јазик
# Баенански јазик *†*
# Барбакоански јазици
# Бетојски јазик *†*
# Боророански јазици
# Ботокудоански јазик 
# Вајуски јазик 
# Ваконаски јазик *†*
# Вараоски јазик
# Вилеласки јазик
# Бора-витотоски јазици 
# Гамеласки јазик *†*
# Гваикуруански јазик 
# Гвамоски јазик *†*
# Гватоски јазик
# Гвахибоански јазици *†*
# Горготокиски јазик *†*
# Есмералдењски јазик *†*
# Замукоански јазици 
# Запароански јазици
# Ирантшески јазик
# Итонамаски јазик 
# Јагански јазик 
# Јаномамански јазици 
# Јарурорски јазик 
# Жески јазици
# Жеикоски јазик *†*
# Јуракарески јазик 
# Јуриски јазик *†*
# Јурумангиски јазик *†*
# Кавескарски јазик 
# Каимбе јазик
# Кајубабански јазик
# Калијана јазик 
# Камаканански јазици *†*
# Камсаски јазик 
# Кандоши јазик 
# Каничанаски јазик
# Капишана јазик 
# Карабајо јазик
# Карахаски јазик
# Карипски јазици 
# Каририски јазици *†*
# Катакаоански јазик *†*
# Катембри јазик *†*
# Катукински јазици 
# Кахуапанански јазици 
# Кечуански јазици 
# Коаја јазик *†*
# Коеруна јазик *†*
# Коихома јазик *†*
# Кофански јазик
# Куева јазик 
# Кукура јазик *†*
# Куле јазик
# Кунза јазик *†*
# Леко јазик
# Луле јазик
# Маипуреански јазик 
# Маку јазик 
# Малибуски јазици
# Мапудунгу јазик
# Маскојански јазик 
# Матакоански јазик 
# Матанависки јазик *†*
# Машакалијански јазик 
# Мовима јазик
# Мокана јазик *†*
# Мосетенански јазик 
# Мочита јазик *†*
# Музи јазик *†*
# Муничи јазик 
# Мурански јазик 
# Муту јазик 
# Намбикварански јазик 
# Нату јазик *†*
# Нонујански јазик
# Омурано јазик *†*
# Оти јазик *†*
# Отомакоански јазик *†*
# Офаје јазик
# Паез јазик 
# Пакарара јазик *†*
# Палта јазик
# Панзалео јазик 
# Панкарару јазик *†*
# Пано таканански јазик 
# Пантагора јазик *†*
# Панче јазик *†*
# Патагонски јазик
# Пеба јагуански јазици *†*
# Пихао јазик
# Пуелче јазик *†*
# Пуинавеански јазици
# Пукуина јазик *†*
# Пуријански јазици *†*
# Ресигаро јазик 
# Рикбакца јазик
# Салибански јазик 
# Салума јазик 
# Сечура јазик *†*
# Стар катионутабски јазик *†*
# Таирона јазик *†*
# Тараириу јазик *†*
# Тарума јазик *†*
# Тауширо јазик 
# Текуирака јазик *†*
# Теушен јазик *†* 
# Тикуна јазик 
# Тимотеански јазик *†*
# Тинигвански јазици *†*
# Трумаиски јазик 
# Туканоански јазици 
# Тупијански јазик 
# Туша јазик 
# Урарина јазик 
# Фулнио јазик
# Хабутијански јазик
# Харакмбутски јазици 
# Хивароански јазици 
# Хирахарански јазик *†*
# Хотиски јазик
# Хуамое јазик *†*
# Хуаорани јазик 
# Хуарпе јазик *†*
# Чапакура ванхамски јазици 
# Чаруански јазици *†*
# Чибчански јазици 
# Чикито бороро јазик
# Чимуански јазици *†*
# Чипаја уру јазици 
# Чоко јазици 
# чолонански јазици *†*
# Чонски јазици 
# Шоко јазик †

## Северна Америка
### Мексико и Средна Америка

# Алагвилачки јазик *†*
# Алгиски јазик
# Гваикуријански јазици 
# Јуман кочими јазик 
# Квинигва јазик 
# Коеахуилтеко јазик *†*
# Комекрудански јазици *†*
# Котонаме јазик *†*
# Куитлатекски јазик *†*
# Ленкански јазици
# Мајански јазици
# Маратино јазик 
# Миксе зогвенски јазици 
# Мисумалпански јазици
# На-дене јазици 
# Наолански јазик 
# Ото мангвенски јазици 
# Пурхепеча јазик
# Сери
# Солано јазик *†*
# Текистлатечки јазици
# Тирупански јазик
# Тотонакански јазици
# Јутоацтечки јазици 
# Хуаве јазик
# Хуетарски јазик '
# Чибчански јазици 
# Шинкански јазик

### САД, Канада, Гренланд

# Адаи јазик *†*
# Алгиски јазици 
# Алсеански јазици *†*
# Атакапа јазици *†*
# Беотукски јазик *†*
# Вакашански јазици 
# Вашо јазик
# Винтуански јазици
# Дене-енисејски јазици (на-дене јазици)
# еселенски јазик *†*
# Ескимски алеутски јазици
# Зуни јазик
# Ироквонски јазици 
# Јана јазик *†*
# Јокуцански јазик
# Јуки вапо јазици *†*
# Јуман кочими јазици 
# Јучи јазик
# Кадоански јазици 
# Кајусе јазик *†*
# Калапујански јазици *†*
# Каранкава јазик *†*
# Карук јазик
# Кересански јазици 
# Киова таноански јазици 
# Коахуилтеко јазик *†*
# Комекрудански јазици *†*
# Косански јазици *†*
# Котонаме јазик *†*
# Кутенајски јазик
# Маидуански јазици 
# Мускогенски јазици 
# Начески јазици *†*
# Палаихнихански јазици 
# Плато пенутијански јазици 
# Помоански јазици 
# Салинански јазик *†*
# Салишки јазици 
# Сиоуански катавбански јазици 
# Сиуславски јазик *†*
# Соланоски јазик *†*
# Такелма јазик *†*
# Тимукуански јазик *†*
# Тонкава јазик *†*
# Туникански јазик *†*
# Утијански јазици 
# Јутоацтечки јазици 
# Хаида јазик
# Цимшијански јазик 
# Чимаквански јазици
# Чимарико јазик *†*
# Чинокански јазици 
# Читимача јазик *†*
# Чумашки јазици *†*
# Шастански јазици *†*

## Недоволно познати јазици
Има неколку јазици што се познати само по документи, односно заверени во историски документи дека некогаш постоеле. Не се доволно познати овие јазици а тие се:

## Наводи

## Користена литература


* Bright, William. (1984). The classification of North American and Meso-American Indian languages. In W. Bright (Ed.), *American Indian linguistics and literature* (pp.&nbsp;3–29). Berlin: Mouton de Gruyter.
* Bright, William (Ed.). (1984). *American Indian linguistics and literature*. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-009846-6.
* Brinton, Daniel G. (1891). *The American race*. New York: D. C. Hodges.
* Campbell, Lyle. (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509427-1.
* Campbell, Lyle; & Mithun, Marianne (Eds.). (1979). *The languages of native America: Historical and comparative assessment*. Austin: University of Texas Press.
* Gordon, Raymond G., Jr. (Ed.). (2005). *Ethnologue: Languages of the world* (15th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. (Online version: http://www.ethnologue.com).


* Adelaar, Willem F. H.; & Muysken, Pieter C. (2004). *The languages of the Andes*. Cambridge language surveys. Cambridge University Press.
* Kaufman, Terrence. (1990). Language history in South America: What we know and how to know more. In D. L. Payne (Ed.), *Amazonian linguistics: Studies in lowland South American languages* (pp.&nbsp;13–67). Austin: University of Texas Press. ISBN 0-292-70414-3.
* Kaufman, Terrence. (1994). The native languages of South America. In C. Mosley & R. E. Asher (Eds.), *Atlas of the world's languages* (pp.&nbsp;46–76). London: Routledge.
* Key, Mary R. (1979). *The grouping of South American languages*. Tübingen: Gunter Narr Verlag.
* Loukotka, Čestmír. (1968). *Classification of South American Indian languages*. Los Angeles: Latin American Studies Center, University of California.
* Mason, J. Alden. (1950). The languages of South America. In J. Steward (Ed.), *Handbook of South American Indians* (Vol. 6, pp.&nbsp;157–317). Smithsonian Institution Bureau of American Ethnology bulletin (No. 143). Washington, D.C.: Government Printing Office.
* Migliazza, Ernest C.; & Campbell, Lyle. (1988). *Panorama general de las lenguas indígenas en América*. Historia general de América (Vol. 10). Caracas: Instituto Panamericano de Geografía e Historia.
* Rodrigues, Aryon. (1986). *Linguas brasileiras: Para o conhecimento das linguas indígenas*. São Paulo: Edições Loyola.
* Rowe, John H. (1954). Linguistics classification problems in South America. In M. B. Emeneau (Ed.), *Papers from the symposium on American Indian linguistics* (pp.&nbsp;10–26). University of California publications in linguistics (Vol. 10). Berkeley: University of California Press.
* Sapir, Edward. (1929). Central and North American languages. In *The encyclopædia britannica: A new survey of universal knowledge* (14 ed.) (Vol. 5, pp.&nbsp;138–141). London: The Encyclopædia Britannica Company, Ltd.
* Voegelin, Carl F.; & Voegelin, Florence M. (1977). *Classification and index of the world's languages*. Amsterdam: Elsevier. ISBN 0-444-00155-7.


* Boas, Franz. (1911). *Handbook of American Indian languages* (Vol. 1). Bureau of American Ethnology, Bulletin 40. Washington: Government Print Office (Smithsonian Institution, Bureau of American Ethnology).
* Boas, Franz. (1922). *Handbook of American Indian languages* (Vol. 2). Bureau of American Ethnology, Bulletin 40. Washington: Government Print Office (Smithsonian Institution, Bureau of American Ethnology).
* Boas, Franz. (1929). Classification of American Indian languages. *Language*, *5*, 1-7.
* Boas, Franz. (1933). *Handbook of American Indian languages* (Vol. 3). Native American legal materials collection, title 1227. Glückstadt: J.J. Augustin.
* Bright, William. (1973). North American Indian language contact. In T. A. Sebeok (Ed.), *Linguistics in North America* (part 1, pp.&nbsp;713–726).  Current trends in linguistics (Vol. 10). The Hauge: Mouton.
* Goddard, Ives (Ed.). (1996). *Languages*. Handbook of North American Indians (W. C. Sturtevant, General Ed.) (Vol. 17). Washington, D. C.: Smithsonian Institution. ISBN 0-16-048774-9.
* Goddard, Ives. (1999). *Native languages and language families of North America* (rev. and enlarged ed. with additions and corrections). [Map]. Lincoln, NE: University of Nebraska Press (Smithsonian Institution). (Updated version of the map in Goddard 1996). ISBN 0-8032-9271-6.
* Goddard, Ives. (2005). The indigenous languages of the southeast. *Anthropological Linguistics*, *47* (1), 1-60.
* Mithun, Marianne. (1990). Studies of North American Indian Languages. *Annual Review of Anthropology,* 19(1): 309-330.
* Mithun, Marianne. (1999). *The languages of Native North America*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23228-7 (hbk); ISBN 0-521-29875-X.
* Powell, John W. (1891). Indian linguistic families of America north of Mexico. Seventh annual report, Bureau of American Ethnology (pp.&nbsp;1–142). Washington, D.C.: Government Printing Office. (Reprinted in P. Holder (Ed.), 1966, *Introduction to Handbook of American Indian languages by Franz Boas and Indian linguistic families of America, north of Mexico, by J. W. Powell*, Lincoln: University of Nebraska).
* Powell, John W. (1915). *Linguistic families of American Indians north of Mexico by J. W. Powell, revised by members of the staff of the Bureau of American Ethnology*. (Map). Bureau of American Ethnology miscellaneous publication (No. 11). Baltimore: Hoen.
* Sebeok, Thomas A. (Ed.). (1973). *Linguistics in North America* (parts 1 & 2).  Current trends in linguistics (Vol. 10). The Hauge: Mouton. (Reprinted as Sebeok 1976).
* Sebeok, Thomas A. (Ed.). (1976). *Native languages of the Americas*. New York: Plenum.
* Sherzer, Joel.  (1973).  Areal linguistics in North America.  In T. A. Sebeok (Ed.), *Linguistics in North America* (part 2, pp.&nbsp;749–795).  Current trends in linguistics (Vol. 10). The Hauge: Mouton. (Reprinted in Sebeok 1976).
* Sherzer, Joel. (1976). *An areal-typological study of American Indian languages north of Mexico*. Amsterdam: North-Holland.
* Sletcher, Michael, ‘North American Indians’, in Will Kaufman and Heidi Macpherson, eds., *Britain and the Americas: Culture, Politics, and History*, (2 vols., Oxford, 2005).
* Sturtevant, William C. (Ed.). (1978-present). *Handbook of North American Indians* (Vol. 1-20). Washington, D. C.: Smithsonian Institution. (Vols. 1-3, 16, 18-20 not yet published).
* Vaas, Rüdiger: ‘Die Sprachen der Ureinwohner’. In: Stoll, Günter, Vaas, Rüdiger: *Spurensuche im Indianerland.* Hirzel. Stuttgart 2001, chapter 7.
* Voegelin, Carl F.; & Voegelin, Florence M. (1965). Classification of American Indian languages. *Languages of the world*, Native American fasc. 2, sec. 1.6). *Anthropological Linguistics*, *7* (7): 121-150.
* Zededa, Ofelia; Hill, Jane H. (1991). The condition of Native American Languages in the United States. In R. H. Robins & E. M. Uhlenbeck (Eds.), *Endangered languages* (pp.&nbsp;135–155). Oxford: Berg.


## Поврзано
* Список на староседелски јазици во Северна Америка
* Америка
* Американски староседелци

## Надворешни врски
* Јазици во Јужна Америка
* Староседелски јазици во Мексико 
* Јужноамерикански јазици 
* www.saivus.org 
* Колку староседелски јазици се зборуваат во САД? 
* Јазици на староседелските Американци 
* Центар за документација на Панама 
** Лингвистичка карта 
* Архив на староседелски јазици во Јужна Америка 
*Инситут за староседелски јазици 
* Здружени за изучување на староседелските јазици на Америка


Категорија:Јазици во Северна Америка
Категорија:Јазици во Јужна Америка