Афра Бен

**Афра Бен** (крстена&nbsp;на 14 декември 1640  – починала на 16 април 1689) — англиски драматург, поетеса, прозаист и преведувач од периодот на Реставрацијата. Како една од првите Англичанки кои заработувале за животот преку пишување, таа ги скршила културните бариери и служела како книжевен модел за подоцнежните генерации жени авторки. Издигнувајќи се од заборав, таа го привлекла вниманието на Чарлс II, кој ја вработил како шпион во Антверпен. По враќањето во Лондон и веројатно краткиот престој во должнички затвор, таа почнала да пишува за театарот. Таа припаѓала на група поети и познати либертини како што се Џон Вилмот, Лорд на Рочестер. Бен пишувала под пасторалниот псевдоним Астреја. За време на турбулентните политички времиња на Кризата на изземање, таа напишала епилог и пролог што ѝ донеле правни проблеми; потоа поголемиот дел од своето пишување го посветила на прозни жанрови и преводи. Како цврст поддржувач на линијата на Стјуарт, Бен ја одбила поканата од бискупот Барнет да напише поема за добредојде на новиот крал Вилијам III. Таа починала кратко потоа.

Таа е споменета во *„Сопствена соба“* од Вирџинија Вулф: „*Сите жени заедно треба да остават цвеќе да паѓа врз гробот на Афра Бен, кој, најскандалозно, но сосема соодветно, се наоѓа во [[Вестминстерска опатија|Вестминстерската опатија]], бидејќи токму таа им го заработи правото да го искажат своето мислење*.“  Нејзиниот гроб не е вклучен во Аголот на поетите, туку се наоѓа во Источниот манастир во близина на скалите кои водат кон црквата.

Нејзини најпознати дела се *„Ороноко: или кралскиот роб“*, понекогаш опишан како ран роман, и драмата *„Разбојникот“*.

## Живот и работа

### Верзии од нејзиниот ран живот
Информациите за животот на Бен се недоволно јасни, особено во врска со нејзините рани години. Ова може да се должи на намерно прикривање од страна на Афра Бен.  Една верзија за животот на Бен раскажува дека таа била родена од бербер по име Џон Амис и неговата сопруга Ејми; повремено се споменува како *Афра Амис Бен*. Друга приказна вели дека Бен била родена од двојка со презиме Купер. *„Историите и романите на доцната генијална г-ѓа Бен“* (1696) наведуваат дека Бен била родена од Бартоломеј Џонсон, бербер, и Елизабет Денам, доилка. Полковникот Томас Колпепер, единствената личност која тврдела дека ја познава како дете, напишал во *„Адверсарија“* дека таа е родена во „Стари или Кантербери“  од г-дин Џонсон и дека имала сестра по име Френсис. Друг современ извор, Ен Финч, дава податоци дека Бен е родена во Вај во Кент, „Ќерката на бербер“. Во некои извештаи, профилот на нејзиниот татко се совпаѓа со Ефри Џонсон. Иако не се знае многу за нејзиното рано детство, една од нејзините биографи, Џенет Тод, верува дека вообичаеното религиозно воспитување во тоа време можело силно да влијае на голем дел од нејзината работа. Таа тврдела дека, низ списите на Бен, нејзините искуства во црквата не биле од религиозен жар, туку можности за неа да ги истражи своите сексуални желби, желби што подоцна ќе бидат прикажани преку нејзините драми.

Друга верзија за нејзиниот живот вели дека е родена како Афра Џонсон, ќерка на Вартоломеј и Елизабет Џонсон од Харблдаун во Кент; нејзиниот брат Едвард починал кога имал шест и пол години. Се вели дека била верена за човек по име Џон Халс во 1657 година. Се претпоставува дека оваа поврзаност со семејството Халс е она што му ги дало на нејзиното семејство колонијалните врски што им овозможиле да патуваат во Суринам. Нејзината преписка со Вилијам Скот, син на парламентарецот Томас Скот, во 1660-тите, се смета дека ги потврдува нејзините приказни за времето поминато во американската колонија.

### Образование
Иако делата на Бен покажуваат некаков вид образование, не е познато како  и каде таа го стекнала образованието. Во тоа време било донекаде табу-тема за жените да добијат формално образование, според Џенет Тод. Иако некои аристократски девојки во минатото можеле да добијат некаков вид образование, тоа најверојатно не било случај со Афра Бен, врз основа на времето во кое живеела. Самообразованието било практикувано од европските жени во текот на 17 век, но тоа се потпирало на родителите да дозволат тоа да се случи. Таа најверојатно поминувала време препишувајќи песни и други дела, кои не само што ја инспирирале, туку и ја образувале. Афра не била сама во својата потрага по самообразование во овој временски период, а има и други значајни жени, како што е првата жена лекар Доротеја Лепорин која се обидела да се самообразува. Во некои од нејзините драми, Афра Бен покажала презир кон овој англиски идеал за неформално образование на жените. Сепак, таа, исто така, верувала дека учењето на грчки и латински, два од класичните јазици во тоа време, не е толку важно како што многу автори сметале. Можеби била под влијание на друг писател по име Франсис Киркман, кој исто така немал познавање на грчки или латински, кој рекол „*тука нема да го најдете мојот англиски, грчки; ниту пак тешки грчевити зборови, какви што ќе ве спречат на средина од вашата приказна да размислите што се подразбира под нив*...“. Подоцна во животот, Афра правела слични гестови во однос на идеите што се вртат околу формалното образование.

Бен е родена за време на почетокот на Англиската граѓанска војна, како дете на политичките тензии од тоа време. Една верзија на приказната на Бен ја раскажува како патувала со Бартоломеј Џонсон до малата англиска колонија Суринам (подоцна заробена од Холанѓаните). Се вели дека тој починал на патувањето, а неговата сопруга и деца поминале неколку месеци во земјата, иако нема докази за тоа. За време на ова патување, Бен рекла дека сретнала африкански водач на робови, чија приказна била основа за едно од нејзините најпознати дела, *„Ороноко“*. Можно е таа да дејствувала како шпион во колонијата. Има малку проверливи докази за да се потврди која било приказна. Во *„Ороноко“*, Бен си ја дава позицијата на раскажувач, а нејзиниот прв биограф ја прифаќа претпоставката дека Бен била ќерка на генерал-полковник на Суринам, како во приказната. Има малку докази дека тоа било случај, а ниту еден од нејзините современици не признава никаков аристократски статус. Нејзината преписка со Томас Скот за време на нејзиниот престој во Суринам се чини дека дава докази за нејзиниот престој таму. Исто така, подоцна во нејзината кариера, кога се соочила со финансиски проблеми во Холандија, се вели дека нејзината мајка имала аудиенција кај кралот во обид да го обезбеди патот на Афра кон својот дом, што покажува дека можеби постоела некаква врска со аристократијата, колку и да била мала. Исто така, нема докази дека Ороноко постоела како вистинска личност или дека некој таков бунт на робови, како што е претставен во приказната, навистина се случил.

Писателката Жермен Грир ја нарекла Бен „ палимпсест; таа се изгребала себеси“, а биографката Џенет Тод забележала дека Бен „*има смртоносна комбинација од опскурност, тајност и непроменливост што ја прави непријатна за какво било раскажување, шпекулативно или фактичко. Таа не е толку жена што треба да се разоткрие, колку што е бескрајна комбинација од маски*“. Нејзиното име не се споменува во даночните или црковните записи. За време на нејзиниот живот, таа била позната и како Ен Бен, г-ѓа Бен, агент 160 и Астреја.

### Кариера
мини|Скица на Афра Бен од Џорџ Шарф од портрет за кој се верува дека е изгубен (1873)
Кратко по нејзиното наводно враќање во Англија од Суринам во 1664 година, Бен можеби се омажила за Јохан Бен (исто така запишан како Јохан или Џон Бен). Можеби бил трговец со германско или холандско потекло, веројатно од Хамбург. Тој починал или двојката се разделила набргу по 1664 година; сепак, од овој момент писателката го употребувала „г-ѓа Бен“ како свое професионално име. Во преписките, таа повремено се потпишувала како Бен или Бин.

Бен можеби имала католичко воспитување. Еднаш таа коментирала дека е „*создадена да биде калуѓерка*“, а фактот дека имала толку многу католички врски, како што е Хенри Невил, кој подоцна бил уапсен поради неговиот католицизам, би предизвикал сомневања за време на антикатоличкиот жар во 1680-тите. Таа била монархист, а нејзината симпатија кон Стјуартската династија, а особено кон католичкиот војвода од Јорк, може да се прикаже со нејзиното посветување на нејзината драма *„Скитникот - втор дел“* на него откако бил протеран по втор пат. Бен била посветена на обновениот крал Чарлс II. Со појавата на политичките партии во ова време, Бен станала поддржувач на Конзервативците.

До 1666 година, Бен се приврзала кон дворот, веројатно преку влијанието на Томас Калпепер и други соработници. Таа била сместена и во Вестминстер, во блиску до Сер Филип Хауард од Наворт, и дека токму неговите врски со Џон Халсал и војводата Аблмарл довеле до нејзината евентуална мисија во Холандија. Втората англо-холандска војна избувнала помеѓу Англија и Холандија во 1665 година, а таа била регрутирана како политички шпион во Антверпен во име на кралот Чарлс II, веројатно под покровителство на дворјанин Томас Килигру. Ова е првиот добро документиран извештај што постои за нејзините активности. Се вели дека нејзиното кодно име било *Астреја*, име под кое подоцна објавила многу од своите дела. Нејзината главна улога била да воспостави интимност со Вилијам Скот, син на Томас Скот, кралоубиец кој бил погубен во 1660 година. Се верувало дека Скот е подготвен да стане шпион во англиската служба и да известува за делата на англиските протерани луѓе кои заговорувале против кралот. Бен пристигнала во Бриж во јули 1666 година, веројатно со уште двајца, додека Лондон бил зафатен од чума и пожар. Работата на Бен била да го претвори Скот во двоен агент, но постојат докази дека Скот ја предал на Холанѓаните.

Сепак, подвизиите на Бен не биле профитабилни; трошоците за живот ја шокирале и останала неподготвена. Еден месец по пристигнувањето, таа го заложила својот накит. Кралот Чарлс бил бавен во плаќањето (доколку воопшто и платил), или за нејзините услуги или за нејзините трошоци додека била во странство. Таа морала да позаи пари за да може да се врати во Лондон, каде што едногодишната петиција до Чарлс за плаќање останала неуспешна. Можеби никогаш не ѝ било платено од круната. Бил издаден налог за нејзино апсење, но нема докази дека бил доставен или дека таа отишла во затвор поради својот долг, иако апокрифно често се дава како дел од нејзината историја.
десно|мини|Портрет од Мери Бил
Принудена од долгови и смртта на нејзиниот сопруг, Бен започнала да работи за Кралската компанија и за актерите во Војводската компанија како писар. Сепак, таа пишувала поезија до овој момент. Иако е забележано дека пишувала пред да го прифати својот долг, Џон Палмер во еден осврт на нејзините дела рекол дека *„г-ѓа Бен пишувала за егзистенција. Пишувањето драматурзи било нејзино засолниште од глад и затвор на должници*“. Театрите што биле затворени под Кромвел во тој период биле повторно се отворале под Чарлс II, а претставите уживале во преродба. Под Чарлс, преовладувачката пуританска етика била превртена во современото општество на Лондон. Кралот се дружел со драматурзи кои го презирале бракот и идејата за доследност во љубовта. Меѓу омилените на кралот бил грофот од Рочестер Џон Вилмот, кој станал познат по својот циничен либертинизам.

Во 1613 година, Лејди Елизабет Кери ја објавила книгата  *„Трагедијата на Миријам“*, а во 1650-тите Маргарет Кавендиш објавила два тома драми, а во 1663 година преводот на *„Помпеј“* од Корнеј од Кетрин Филипс бил изготвен во Даблин и Лондон. Жените биле исклучени од настапување на јавна сцена пред Англиската граѓанска војна, но во Англија за време на реставрацијата, женските улоги ги играле професионални актерки. Во 1668 година, во Лондон започнале да се поставуваат драми од жени.

Првата драма на Бен*, „Принудниот брак“,* била романтична трагикомедија за договорени бракови и била поставена од Друштвото на војводите во септември 1670 година. Претставата се изведувала шест ноќи, што се сметало за добра претстава за непознат автор. Шест месеци подоцна, драмата на Бен*, „Вљубениот принц“,* била поставена и доживеала успех. Повторно, Бен ја искористила драмата за да коментира за штетните ефекти од договорените бракови. Бен не го криела фактот дека е жена, туку го истакнувала тоа. Кога во 1673 година, Градинскиот театар во Дорсет ја поставил *„Холандската љубовница“*, критичарите ја саботирале драмата врз основа на тоа што авторката била жена. Бен директно се соочила со критичарите во *„Послание до читателот“*. Таа тврдела дека жените биле попречени од нивното неправедно исклучување од образованието, а не од нивниот недостаток на способности. Критичарите на Бен биле снабдени со факти за критика поради нејзината јавна врска со Џон Хојл, бисексуален адвокат кој ги скандализирал своите современици.

Откако нејзината трета драма, *„Холандскиот љубовник“*, не доживеала успех, Бен паднала во заборав од јавната евиденција три години. Се шпекулира дека повторно патувала, веројатно во својство на шпион. Таа постепено се насочила кон стрипови, кои се покажале како покомерцијално успешни, објавувајќи четири драми. Во 1676–77 година, ги објавила *„Абделазер“*, *„Градскиот љубовник“* и *„Разбојникот“*. На почетокот на 1678 година била објавена *„Сер Пејшант Фенси“*. Оваа низа успеси довело до чести напади врз Бен. Таа била нападната за нејзиниот приватен живот, моралот на нејзините драми бил доведен во прашање и била обвинета за плагијат на *„Разбојникот“*. Бен се спротивставила на овие јавни напади во предговорите на нејзините објавени драми. Во предговорот на *„Сер Пејшант Фенси“,* таа тврдела дека била издвоена затоа што била жена, додека машките драматурзи биле слободни да живеат најскандалозни животи и да пишуваат непристојни драми.

До крајот на 1670-тите, Бен станала меѓу водечките драматурзи во Англија. Во текот на 1670-тите и 1680-тите, таа била една од најпродуктивните драматурзи во Британија, втора единствено по поетот лауреат Џон Драјден. Нејзините драми биле често поставувани и на нив присуствувал и кралот. Бен се спријателила со значајни писатели од тоа време, вклучувајќи ги Џон Драјден, Елизабет Бери, Џон Хојл, Томас Отвеј и Едвард Рејвенскрофт, и била признаена како дел од кругот на грофот од Рочестер. *„Скитникот“* станал омилен на кралскиот двор.

Бидејќи Чарлс II немал наследник, следела продолжена политичка криза. Бен се вклучила силно во политичката дебата за наследувањето. Масовна хистерија започнала кога во 1678 година се шпекулирало дека Папскиот заговор предложил кралот да биде заменет со неговиот римокатолички брат Јаков. Се развиле политички партии, Вигите сакале да го исклучат Јаков, додека Торите не верувале дека наследувањето треба да се измени на кој било начин. Бен ја поддржувала позицијата на Торите во двете години помеѓу 1681 и 1682 година напишала пет драми за да ги дискредитира Виговците. Бен често ги користела своите дела за да ги нападне парламентарните Виговци, тврдејќи: „*Во јавните духови се нарекува, добро на Комонвелтот... Па сепак, на различни начини треската се зафаќа... како целост, тоа е една иста луда болест*“. Ова бил прекорот на Бен кон парламентот кој му ги одзел средствата на кралот. Лондонската публика, главно симпатизери на Ториевците, ги посетувала претставите во голем број. Но, по наредба на кралот Чарлс II бил издаден налог за апсење на Бен, кога таа го критикувала Џејмс Скот, војводата од Монмут, вонбрачниот син на кралот, во епилогот на анонимно објавеното дело „*Ромул и Херсилија*“ (1682). Чарлс II на крајот го распуштил парламентот и Јаков II го наследил во 1685 година.

### Последни години
десно|мини|Насловна страница од првото издание на ''„Ороноко“'' (1688)
Во последните четири години од нејзиниот живот, здравјето на Бен започнало да се влошува, оптоварено со сиромаштија и долгови, но таа продолжила да пишува страсно, иако ѝ станувало сè потешко да држи пенкало.

Како што бројот на публика се намалувал, театрите поставувале главно стари дела за да заштедат трошоци. Сепак, Бен ја поставила *„Среќната шанса“* во 1686 година. Како одговор на критиките упатени кон претставата, таа артикулирала долга и страсна одбрана на писателките во предговорот на претставата кога била објавена следната година. Нејзината претстава *„Царот на Месечината“* била поставена и објавена во 1687 година; таа станала една од нејзините најдолготрајни претстави.

Во 1680-тите, таа започнала да објавува проза. Нејзиното прво прозно дело можеби било „*Љубовни писма помеѓу благородник и неговата сестра“* кое било објавено во три дела, анонимно објавени помеѓу 1684 и 1687 година. Романите биле инспирирани од современ скандал, во кој Лорд Греј избегал со неговата снаа Лејди Хенриета Беркли. Во времето на објавувањето, *„Љубовни писма“* било многу популарно и на крајот доживеало повеќе од 16 изданија пред 1800 година.

Во текот на својот живот, Афра Бен објавила пет прозни дела под свое име: *„Ла Монтре: или, стражата на љубовникот“* (1686), *„Убавата отстапка“* (1688),  :  (1688), *„Историја на калуѓерката* “ (1689) и *„Среќната грешка“* (1689). *„Ороноко“*, нејзиното најпознато прозно дело, било објавено помалку од една година пред нејзината смрт. Тоа е приказна за поробената Ороноко и неговата љубов Имоинда, веројатно заснована на патувањето на Бен во Суринам дваесет години претходно.

Бен го составила *делото „Енона до Париз“*, преработка на „Хероиди“ од Овидиј за збирката *„Овидови посланија преведени од неколку раце“* од Џон Драјден и Џејкоб Тонсон, објавена во 1680 година *.* За разлика од другите записи во збирката, Бен значително отстапила од својот извор, вградувајќи мотиви од повеќе од посланијата на Овидиј, и нудејќи посимпатичен приказ на Енона отколку што се наоѓа во Овид или други прераскажувања на митот. Слободниот стил на превод на Бен довел до напади од нејзините современици, особено од Метју Прајор, кој ја нарекол „*слепата преведувачка Бен*“ во изразено мизогинистичка критика на делото. Како единствена жена-соработничка во збирката, вклучувањето на Бен во *„Посланијата“ на Овид*иј претставува необичен упад во доминираното од мажи поле на класичен превод, и се претпоставува дека нејзиниот придонес го отворил патот за повеќе жени да создадат свои преводи на класиците.

Таа, исто така, преведувала од француски јазик, објавувајќи преводи на „Талеман“, „Ларошфуко“, „Фонтенел“ и „Брилјак“. Двата преводи на делата на Фонтенел биле: *„Откривање на нови светови* “ (*Entretiens sur la pluralité des mondes* ), популаризација на астрономијата напишан како роман во форма слична на нејзиното сопствено дело, но со нејзин нов, религиозно ориентиран предговор; и *„Историја на пророштвата*“ ( *Histoire des Oracles*). Таа ја превела *„Агнес де Кастро“* од Брилјак. Во последните денови, таа ја превела „За дрвјата“ („Силва“), шестата и последна книга од *„Шесте книги за растенија“* (*Plantarum libri sex*) на Абрахам Каули*.*

Таа починала на 16 април 1689 година и била погребана во Источниот манастир на Вестминстерската опатија. Натписот на нејзиниот надгробен споменик гласи: „*Еве доказ дека духовитоста никогаш не може да биде доволна одбрана од смртноста*.“  Таа била цитирана како изјавила дека водела „*живот посветен на задоволството и поезијата*“.

## Наследство и повторна евалуација
До средината на 20 век, Бен постојано била отфрлувана како морално расипана споредна писателка, а нејзиното книжевно дело било маргинализирано и честопати отфрлано директно. Во 18 век, нејзиното книжевно дело било скандализирано како непристојно од Томас Браун, Вилијам Вичерли, Ричард Стил и Џон Данкомб. Во 19 век, Мери Хејс, Матилда Бетам, Александар Дајс, Џејн Вилијамс и Џулија Кавана одлучиле дека делата на Бен се несоодветни за читање, бидејќи биле расипани и непристојни. Меѓу ретките критичари кои верувале дека Бен е важен писател биле Лиј Хант, Вилијам Форсајт и Вилијам Хенри Хадсон.

Животот и времето на делувањето на Бен ги раскажувале долга низа биографи, меѓу кои Дајс, Едмунд Госе, Ернест Бернбаум, Монтагју Самерс, Вита Саквил-Вест, Вирџинија Вулф, Џорџ Вудкок, Вилијам Џ. Камерон и Фредерик Линк.

Од значајното книжевно творештво на Бен, единствено *„Ороноко“* била сериозно разгледана од книжевнитев научници. Оваа книга, објавена во 1688 година, се смета за еден од првите аболиционистички и хуманитарни романи објавени на англиски јазик. Во 1696 година, таа била адаптирана за театарска претстава од Томас Саутерн и постојано изведувана во текот на 18 век. Во 1745 година, романот бил преведен на француски јазик, со седум француски изданија. Се смета за претходник на *„Расправа за нееднаквоста“* од Жан-Жак Русо.

Во 1915 година, Монтегју Самерс, авторка на научни дела за англиската драма од 17 век, објавила збирка од шест томови од делата на Афра, со надеж дека ќе го обнови својот углед. Самерс била жестоко страсна за делото на Бен и се нашла неверојатно посветена на ценењето на книжевноста од 17 век.

Од 1970-тите, книжевните дела на Бен се преоценети од феминистички критичари и писатели. Бен била повторно откриена како значајна писателка од Морен Дафи, Анџелин Горо, Рут Пери, Хилда Ли Смит, Мојра Фергусон, Џејн Спенсер, Дејл Спендер, Елејн Хоби и Џенет Тод. Ова довело до повторно печатење на нејзините дела. *„Разбојникот“* бил повторно објавен во 1967 година, *„Ороноко“* била повторно објавена во 1973 година, *„Љубовни писма помеѓу благородник и неговата сестра“* била повторно објавена во 1987 година, а *„Среќната шанса“* била повторно објавена во 1988 година. Феликс Шелинг напишала во *„Кембричката историја на англиската книжевност*“ дека таа била „*многу надарена жена, принудена да пишува за леб во време во кое литературата... вообичаено ги задоволуваше најниските и најизопачените човечки склоности*“ и дека „*Нејзиниот успех зависеше од нејзината способност да пишува како маж“.* Едмунд Гос забележал дека таа е *„... [[Жорж Санд]] од Реставрацијата*“.

Критиката на поезијата на Бен се фокусира на темите за родот, сексуалноста, женственоста, задоволството и љубовта. Феминистичката критика има тенденција да се фокусира на вклучувањето на женското задоволство и сексуалност од страна на Бен во нејзината поезија, што било радикален концепт во времето кога пишувала. Како и нејзините современи машки либертини, таа слободно пишувала за сексот. Во озлогласената песна „*Разочарувањето* “, таа напишала комичен приказ на машката импотенција од женска перспектива. Критичарите Лиза Цајц и Питер Томс тврдат дека песната „*играно и духовито ги доведува во прашање конвенционалните родови улоги и структурите на угнетување што тие ги поддржуваат*“. Една критичарка, Алисон Конвеј, ја смета Бен за инструментална за формирањето на современата мисла околу женскиот пол и сексуалноста: „*Бен пишуваше за овие теми пред да бидат воспоставени технологиите на сексуалноста што сега ги поврзуваме, што е, делумно, причината зошто таа се покажува толку тешко да се смести во траекториите што ни се најпознати*“. Вирџинија Вулф напишала, во *„Сопствена соба* “:Сите жени заедно треба да остават цвеќето да паѓа на гробот на Афра Бен... бидејќи таа им го заработи правото да го искажат своето мислење... Бен докажа дека парите можат да се заработат преку пишување, жртвувајќи можеби одредени пријатни квалитети; и така, постепено, пишувањето стана не само знак на лудост и расеаност на умот, туку беше и од практично значење. Статуа на Афра Бен, родена во Кентербери, била откриена на 25 февруари 2025 година. Во партнерство со локалните организации, Универзитетот „Крајст Чрч“ во Кентербери, во септември 2023 година, објавиле планови за едногодишна прослава на поврзаноста на Бен со Кентербери, што ќе вклучува предавања, самостојна претстава, прошетки и изложби, од кои некои ќе бидат организирани во рамките на фестивалот во Кентербери.

## Дела
### Претстави
**Драми објавени посмртно**

* *Рантеровата вдовица* (изведена 1689; објавена 1690) 
* *Помладиот брат, или, вљубениот Џилт* (1696)

### Песни и збирки поезија
* *Песни во неколку пригоди* (1684) 
* *Разновидност, како збирка песни од неколку раце* (1685)
* *Збирка нови песни од неколку раце* (1688) 
* *Честитка за нејзиното свето височество кралицата Марија, по нејзиното пристигнување во Англија* (1689) 

### Проза
* *Љубовни писма помеѓу благородник и неговата сестра* (1684–1687), објавени анонимно во три дела, атрибуцијата е оспорена
* *„Ла Монтр: или, стражата на љубовникот“* (1686), слободен превод/адаптација на роман од Бонекорс 
* *„Чесниот Џилт“* (1688) 
* *Ороноко* (1688) 
* *Историјата на калуѓерката: или, убавиот прекршител на заветот* (1689) 
* *Среќната грешка* (1689) 

**Проза објавена постхумно**
* *Авантурата на Црната Дама*
* *Дворот на кралот на Бантам*
* *Несреќната невеста*
* *Несреќната среќна дама*
* *Несреќната грешка*
* *Скитувачката убавица*

### Преводи
* Овидиј: „Парафраза за Енона до Париз“, во *„Овидови посланија“* (1680) од Џон Драјден и Џејкоб Тонсон.
* Пол Талемент: *Патување до островот на љубовта* (1684), објавено со *Поеми во неколку наврати*. Превод на *„Патување на островот на љубовта“*.
* Ларошфуко: *Размислувања за моралот, или Размаскираниот Сенека* (1685), објавено со *Miscellany, како збирка песни од неколку раце*. Превод на *Réflexions ou sentences et maximes morale* (издание од 1675 година) 
* Пол Талемент: *Лицид; или љубовникот во мода* (1688), објавено со *„Збирка нови песни од неколку раце“*. Превод на *„Второто патување на островот на љубовта“*.
* Фонтенел: *Историјата на пророштвата* (1688). Превод на *„Историја на пророштвата“.* 
* Фонтенел: *Откривање на нови светови* (1688). Превод на *Entretiens sur la pluralité des mondes* (1688) 
* Жан-Батист д *е* Брилхак: *Агнес де Кастро, или, Силата на великодушната љубов* (1688). Превод на *Agnes de Castro, Nouvelle Portugaise* (1688) 
* Абрахам Каули: „За дрвјата“ („Силва“), во *Шест книги за растенијата* (1689). Превод на шестата книга од *Plantarum libri sex* (1668).

## Во популарната култура
Животот на Бен е адаптиран за театарска претстава во претставата од 2014 година *„Царица на Месечината: Животот на Афра Бен“* од Крис Брак и претставата од 2015 година *[излези од г-ѓа Бен]* или „ *Претставата за Лавот“* од Кристофер ВандерАрк. Таа е еден од ликовите во претставата од 2010 година *„Или“* од Лиз Дафи Адамс. Бен се појавува како лик во *„Њутновиот сон“* од Даниел О'Махони, во *„Магичниот лавиринт“* и *„Боговите на речниот свет“* од Филип Хозе Фармер, во *„Покана за погреб“* (1999) од Моли Браун, во „Крв на крпчето“ од Сузана Грегори и во *„Визарова маска*“ од Дајана Норман. Таа е спомената во романот *„Остров на пустошот“* од Патрик О'Брајан. Лиз Дафи Адамс ја продуцирала ''„Или“,'' претстава од 2009 година за нејзиниот живот. Аудио-претставата *„The Astrea Conspiracy“* од 2019 година, „Big Finish Short Trip “, ја претставува Бен заедно со Докторот, чиј глас го позајмува глумицата Нев Мекинтош. Како признание за нејзината пионерска улога во женската книжевност, Бен била претставена за време на видео-посветата „*Her Story*“ на значајни жени на северноамериканската турнеја на U2 во 2017 година за 30-годишнината од албумот *[[Дрвото Џошуа (албум)|„Дрвото Џошуа“]]*.

## Биографии и други дела
*Croft, Susan ed. (2019). *Classic Plays by Women*. London: Aurora Metro Books. . Features "The Rover".
*  The first wholly scholarly new biography of Behn; the first to identify Behn's birth name.
* 
* 
* 
*   A comprehensively researched biography of Behn, with new material on her life as a spy.
* Janet Todd, *Aphra Behn: A Secret Life*. , 2017 Fentum Press, revised edition
*  A view of Behn more sympathetic and laudatory than Woolf's.
*  Only one section deals with Behn, but it served as a starting point for the feminist rediscovery of Behn's role.
* 
*  Two chapters deal with Aphra Behn with emphasis on her character as a poet
* 
* 
* Britland, Karen (2021). "Aphra Behn's First Marriage?". The Seventeenth Century, 36:1. 33–53.
* Hilton, Lisa (2024). *The Scandal of the Century*. Michael Joseph, 352 pp.
* Marsh, Patricia (2024). *Three Faces*. The Conrad Press.  A novel based on the known facts of Behn's life.

## Белешки

## Наводи

## Понатамошно читање
* Todd, Janet. *The Works of Aphra Behn*. 7 vols. Ohio State University Press, 1992–1996. (Currently most up-to-date edition of her collected works)
* O'Donnell, Mary Ann. *Aphra Behn: An Annotated Bibliography of Primary and Secondary Sources*. 2nd Edition. Ashgate, 2004.
* Spencer, Jane.  *Aphra Behn's Afterlife*. Oxford University Press. 2000.
* *[http://scholarcommons.usf.edu/abo/ Aphra Behn Online: Interactive Journal for Women in the Arts, 1640–1830]*. e-journal sponsored by the Aphra Behn Society and the University of South Florida. 2011–
* Hobby, Elaine. *Virtue of necessity: English women's writing 1649–88*. University of Michigan 1989.
* Lewcock, Dawn. *Aphra Behn studies: More for seeing than hearing: Behn and the use of theatre*. Ed. Todd, Janet. Cambridge: Cambridge UP, 1996.
* Brockhaus, Cathrin, *Aphra Behn und ihre Londoner Komödien: Die Dramatikerin und ihr Werk im England des ausgehenden 17. Jahrhunderts*, 1998.
* 
* 
* 
* 
* Gainor, J. Ellen, Stanton B. Garner, Jr., and Martin Puchner. *The Norton Anthology of Drama*. 
* Altaba-Artal, Dolors. *Aphra Behn's English Feminism: Wit and Satire*, Susquehanna University Press, Selinsgrove, PA, 1999.
* Hughes, Derek. *The Cambridge Companion to Aphra Behn*. Cambridge University Press. 2004.
* Copeland, N. E. (2004). *Staging gender in behn and centlivre: Women's comedy and the theatre*. Ashgate
* Wallace, David S. "The White Female as Effigy and the Black Female as Surrogate in Janet. Schaw's Journal of a Lady of Quality and Jane Austen's Mansfield Park." Studies in the Literary Imagination, vol. 47, no. 2, 2014, pp.&nbsp;117.
* Trofimova, Violetta. "First Encounters of Europeans and Africans with Native Americans in Aphra Behn's Oroonoko: White Woman, Black Prince and Noble Savages." SEDERI. Sociedad Española De Estudios Renacentistas Ingleses, vol. 28, no. 28, 2018, pp.&nbsp;119–128
* Holmesland, Oddvar. Utopian Negotiation: Aphra Behn & Margaret Cavendish, 2013. Print.
* Marshall, Alan. "Memorialls for Mrs Affora": Aphra Behn and the Restoration Intelligence World." Women's Writing : The Elizabethan to Victorian Period, vol. 22, no. 1, 2015, pp. 13–33.
* Dominique, Lyndon J. Imoinda's Shade: Marriage and the African Woman in Eighteenth-Century British Literature, 1759–1808. Columbus: Ohio State University Press, 2012. Print.
* Benítez-Rojo, Antonio. "The Caribbean: From a Sea Basin to an Atlantic Network." The Southern Quarterly, vol. 55, no. 4, 2018, pp.&nbsp;196–206.
* Alexander, William. The history of women, from the earliest antiquity, to the present time; giving some account of almost every interesting particular concerning that sex, among all nations, ancient and modern. By William Alexander, M.D. In two volumes. ... Vol. 2, printed by J. A. Husband, for Messrs. S. Price, R. Cross, J. Potts, L. Flin, T. Walker, W. Wilson, C. Jenkin, J. Exshaw, J. Beatty, L. White, 1779.
* Krueger, Misty, Diana Epelbaum, Shelby Johnson, Grace Gomashie, Pam Perkins, Ula L. Klein, Jennifer Golightly, Alexis McQuigge, Octavia Cox, and Victoria Barnett-Woods. Transatlantic Women Travelers, 1688–1843, 2021. Internet resource.
* Waller, Gary F. The Female Baroque in Early Modern English Literary Culture: From Mary Sidney to Aphra Behn, 2020. Internet resource.

## Надворешни врски

*
*
*
* Aphra Behn Online: Interactive Journal for Women in the Arts, 1640–1830
* 
* 
* 
* Aphra Behn profile at the BBC
* Profile at ''Encyclopædia Britannica''
* Profile at the Poetry Foundation
* Aphra Behn's Grave, Westminster Abbey
* University of Adelaide biography and etexts  (a source for the list of works)
* The Aphra Behn Society
* The Aphra Behn Page
* ABO: Interactive Journal for Women in the Arts, 1640–1830 
* Project Continua: Biography of Aphra Behn Project Continua is a web-based multimedia resource dedicated to the creation and preservation of women's intellectual history from the earliest surviving evidence into the 21st Century.

Категорија:Погребани во Вестминстерската опатија
Категорија:Починати во 1689 година
Категорија:Родени во 1640 година
Категорија:Англиски драматурзи
Категорија:Англиски романописци
Категорија:Англиски поети
Категорија:Англиски шпиони