Џејмс Метју Бари

**Сер Џејмс Метју Бари** (роден на 9 мај 1860  починал на 19 јуни 1937) — шкотски романописец и драматург, најпознат како создавачот на „Петар Пан“. Роден е и се школувал во Шкотска, а потоа се преселил во Лондон, каде што напишал неколку успешни романи и драми. Таму ги запознал Дејвисовите момчиња, кои го инспирирале да напише за бебе момче кое има магични авантури во Кенсингтон Гарденс (првпат вклучено во романот за возрасни на Бари од 1902 година *„Малата бела птица* “, а потоа да ја напише *„Петар Пан, или момчето кое не сакаше да порасне*“, „бајка“ од Вест Енд од 1904 година за едно безвременско момче и едно обично девојче по име Венди кои имаат авантури во фантастичната поставка на „Неодија“.

Иако продолжил успешно да пишува, *„Петар Пан“* ги засенил другите негови дела и му се припишува заслугата за популаризирање на името Венди.  Бари неофицијално ги посвоил Дејвисовите момчиња по смртта на нивните родители. Бари бил прогласен за баронет од страна на Џорџ V на 14 јуни 1913 година,  и добил Орденот за заслуги на новогодишните почести во 1922 година.  Пред неговата смрт, тој ги предал правата за делата на „Петар Пан“ на детската болница „Грејт Ормонд Стрит“ во Лондон, која продолжува да има корист од нив.

## Детство и адолесценција
Кога Џејмс Бари имал шест години, неговиот постар брат Дејвид (омиленикот на нивната мајка) починал во несреќа кога се лизнал на мраз еден ден пред неговиот 14-ти роденден.  Ова ја оставило неговата мајка скршена, а Бари се обидел да го заземе местото на Дејвид во вниманието на неговата мајка, дури и облечен во облеката на Дејвид и свиркајќи на начинот на кој тој го правел тоа. Еднаш, Бари влегол во нејзината соба и ја слушнал како вели: „*Ти ли си тоа?“ „Сметав дека тоа е мртвото момче со кое зборуваше*“, напишал Бари во својот биографски запис за неговата мајка *Маргарет Огилви* (1896) „*и реков со малку осамен глас: „Не, не е тој, само јас сум*“. Мајката на Бари нашла утеха во фактот што нејзиниот мртов син засекогаш ќе остане момче, никогаш да не ја напушти.  На крајот, Бари и неговата мајка се забавувале со приказни за нејзиното кратко детство и книги како што се *[[Робинзон Крусо|„Робинзон Крусо“]]*, дела од неговиот колега Шкотланѓанец Валтер Скот и *„Скитникот“*. 

На осумгодишна возраст, Бари бил испратен во Глазговската академија, под грижа на неговите најстари браќа и сестри, Александар и Мери Ен, кои предавале во училиштето. Кога имал 10 години, се вратил дома и го продолжил своето образование во Форфарската академија. На 14 години, го напуштил домот и се запишал наДамфриската академијиа, повторно под надзор на Александар и Мери Ен. Станал незаситен читател и бил љубител на ефтини книги и делата на Роберт Мајкл Балантајн и Џејмс Фенимор Купер. Во Дамфрис, тој и неговите пријатели поминувале време во градината на куќата Моут Бре, играјќи пирати „*во еден вид Одисеја која долго потоа ќе стане претстава на Петар Пан*".   Тие формирале драмски клуб, продуцирајќи ја неговата прва претстава *„Банделеро разбојникот“*, која предизвикала мало оспорување по острата морална осуда од свештеник во управниот одбор на училиштето. 

## Книжевна кариера
лево|мини|Бари во 1892 година
Бари знаел дека сака да продолжи кариера како автор; сепак, неговото семејство се обидело да го убеди да избере професија како што е свештенството. Со совет од Александар, тој успеал да изработи компромис помеѓу студирање на универзитет, но студирање книжевност.  Бари се запишал на Единбуршкиот универзитет каде што пишувал драмски рецензии за весникот *„Edinburgh Evening Courant“*. Дипломирал и магистрирал на 21 април 1882 година. 

По оглас за работа што го пронашла неговата сестра во *„Шкотсмен“*, тој работел година и пол како новинар во „*Нотингем журнал“*.  Назад во Киримјур, тој испратил текст до „*Сент Џејмс Газета“*, лондонски весник, употребувајќи ги приказните на неговата мајка за градот каде што таа пораснала (преименуван во „Трамс“). На уредникот „*му се допаднало тоа*“ толку многу што Бари завршил со пишување серија од овие приказни.  Тие послужиле како основа за неговите први романи: *„Идили“* (1888), *„Прозорец во Трамс“* (1889),  и *„Малиот министер“* (1891).

Приказните ги прикажувале „Старите светлини“, строга религиозна секта на која некогаш ѝ припаѓал неговиот дедо.  Современата книжевна критика на овие рани дела е неповолна, склона да ги омаловажува како сентиментални и носталгични прикази на парохиска Шкотска, далеку од реалноста на индустријализираниот 19 век, кои се сметаат за карактеристични за она што стана познато како Кајлјардова школа.  И покрај тоа тие биле доволно популарни во тоа време за да го етаблираат Бари како успешен писател.  По тој успех, тој ја објавил *„Подобро мртов* “ (1888) приватно и на свој трошок, но книгата не успеала да се продаде.  Неговите два романа „Томи“, *Сентименталниот Томи* (1896) и *Томи и Гризел* (1900), биле за момче и млад човек кои се држат до детската фантазија, со несреќен крај. Англискиот романописец Џорџ Гисинг го прочитал првото во ноември 1896 година и напишал дека „*воопшто не му се допаѓа*“. 
мини|Некои од романите на Бари
Во меѓувреме, вниманието на Бари сè повеќе се насочувало кон дела за театарот, почнувајќи со биографија на Ричард Севиџ, напишана од Бари и Х.Б. Мариот Вотсон; таа била изведена само еднаш и критички критикувана. Веднаш потоа ја извел *„Сениште“ на Ибзен* (1891), пародија на драмите на Хенрик Ибзен *„Хеда Габлер“* и *[[Сеништа (Ибзен)|„Сеништа“]]*.  *„Сеништа“* останале нелиценцирани во Велика Британија до 1914 година,  но во тоа време создале сензација од една „клупска“ изведба.

Продукцијата на *„Сеништа“ од Ибзен* во театарот Тул во Лондон ја гледал Вилијам Арчер, преведувачот на делата на Ибзен на англиски јазик. Очигледно задоволен од пародијата, тој уживал во хуморот на претставата и ја препорачувал на други. Третата претстава на Бари, *„Вокер, Лондон“* (1892), резултирала со тоа што се запознал со млада глумица по име Мери Ансел. Тој ѝ предложил брак и тие се венчале на 9 јули 1894 година. Бари ѝ купил кученце од расата бернардинец, Портос, кое играло улога во романот од 1902 година *„Малата бела птица“*. Тој го употребувач името на Ансел за многу ликови во своите романи.  Бари, исто така, е автор на *„Џејн Ени“*, комична опера за Ричард Д'Ојли Карт (1893), која не успеала; тој го убедил Артур Конан Дојл да ја ревидира и да заврши наместо тој.

Во 1901 и 1902 година, тој имал два последователни успеси; *„Квалитетна улица“* е за една почитувана, одговорна стара мома која се претставува како своја кокетна внука за да се обиде да го привлече вниманието на поранешен додворувач вратен од војната. *„Восхитениот Кричтон*“ е критички признат општествен коментар со елаборирана постановка за едно аристократско семејство и нивните домашни слуги чиј општествен поредок е превртен откако ќе доживеат бродолом на пуст остров. Макс Бирбом сметал дека тоа е „*најдобрата работа што се случила, во мое време, со британскиот театар*“. 

### Петар Пан
лево|мини|Статуа на Петар Пан (1912) од Сер Џорџ Фремптон во Кенсингтон Гарденс, Лондон
Ликот на „Петар Пан“ првпат се појавил во *„Малата бела птица“*. Романот бил објавен во Велика Британија од страна на „*Hodder & Stoughton*“ во 1902 година и серијализиран во САД истата година во *списанието „Скрибнерс“*.  Попознатото и потрајно дело на Бари *, „Петар Пан, или момчето кое не сакаше да порасне“,* ја имало својата прва сценска изведба на 27 декември 1904 година во театарот „Војводата од Јорк“ во Вест Енд.  Традицијата жената да ја игра главната улога започнала бидејќи во тоа време на децата не им било дозволено да глумат на сцената, а помалите жени се сметале за поверливи во улогата на младо момче. Оваа претстава ја запознала публиката со името „Венди“; била инспирирана од млада девојка по име Маргарет Хенли која ја Бари ја нарекувал „Франди“, но не можел добро да го изговори нејзиното *„Р* “.  Сцените во Блумсбери ги покажуваат општествените ограничувања на доцновикторијанската и едвардијанската домашна реалност на средната класа, во контраст со „Недојдија“, свет каде што моралот е амбивалентен.

Џорџ Бернард Шо ја опишал претставата како „*навидум празнична забава за деца, но всушност претстава за возрасни*“, сугерирајќи подлабоки социјални метафори на дело во *„Петар Пан“*. Во 1907 година, таа била пародирана од Х.Г. Пелисје и *„Глупостите“* во театарот „Аполо“ на авенијата Шафтсбери во скеч со наслов *„Бефли или томимата на Петар пан“.* Всушност, оваа пародија била рецензирана од самиот Бари во списанието „*Сфера“* како „*смешна во мали делови*“, иако тој исто така заклучил дека *„Глупостите* “ се „*едно од најсмешните нешта што сега можат да се видат во Лондон*“. 

Бари имал долга низа успеси на сцената по *„Петар Пан“*, од кои во многу од нив се претставени прашања за социјални проблеми, бидејќи Бари продолжил да ги интегрира своите дела и своите верувања. *„Погледот од дванаесет фунти“* (1910) се однесува на жена која го напушта својот „типичен“ сопруг откако ќе може да стекне независен приход. Други драми, како што се *„Мери Роуз“* (1920) и *„Драг Брут“* (1917), ја преиспитуваат идејата за безвременното дете и паралелните светови. Бари бил вклучен во обидите од 1909 и 1911 година да се оспори цензурата на театарот од страна на Лорд Чемберлен, заедно со голем број други драматурзи. 

Во 1911 година, Бари ја развил претставата *за Петар Пан* во романот *„[[Петар и Венди]]“*. Во април 1929 година, Бари ги предал авторските права за делата за Петар Пан на болницата „Грејт Ормонд Стрит“, водечка детска болница во Лондон. Денешниот статус на авторските права е донекаде сложен. Неговата последна претстава била *„Момчето Дејвид“* (1936), која ја драматизирала библиската приказна за кралот Саул и младиот Давид. Како и улогата на Петар Пан, и улогата на Давид ја играла жена, Елизабет Бергнер, за која Бари ја напишал претставата. 

## Социјални врски
мини|Бари, околу 1895 година
Бари се движел во книжевните кругови и имал многу познати пријатели покрај своите професионални соработници. Романописецот Џорџ Мередит бил еден од првите социјални покровители. Тој имал долга преписка со сонародникот Шкотланѓанец Роберт Луис Стивенсон, кој во тоа време живеел во Самоа. Стивенсон го поканил Бари да го посети, но двајцата никогаш не се запознале.   Тој бил пријател и со колегата шкотски писател С.Р. Крокет. Џорџ Бернард Шо бил негов сосед во Лондон неколку години и еднаш учествувал во вестерн што Бари го напишал и снимил. Херберт Џ. Велс бил пријател долгогодишен и се обидел да интервенира кога бракот на Бари се распаднал. Бари го запознал Томас Харди преку Хју Клифорд додека тој престојувал во Лондон.  Тој бил пријател со добитникот на Нобелова награда Џон Голсворти. 

Бари целиот свој живот останал поврзан за своите шкотски корени и редовно го посетувал својот роден град Киримјур со своите штитеници. При изборот на својот прв личен секретар, Бари ја избрал сопругата на Е.В. Лукас, Елизабет Лукас, која имала шкотски корени преку нејзиното американско потекло.  Откако Елизабет Лукас се преселила во Париз, Франција, Бари ја избрал Синтија Асквит за свој личен секретар.
лево|мини|Крикет натпревар меѓу авторите и уметниците во Лондон, мај 1903 година. Бари, кој се приклучил на новоформираниот крикет клуб „Автори“ во 1891 година, седи во првиот ред, трет од десно.
По Првата светска војна, Бари понекогаш престојувал во Стенвеј Хаус во близина на селото Стенвеј во Глостершир. Тој платил за павилјонот на крикетскиот терен во Стенвеј.  Во 1887 година, тој основал аматерска крикет екипа за пријатели со слично ограничени способности за играње и го нарекол Алах акбари под погрешно верување дека „Алах акбар“ на арапски значи „Небото нека ни помогне“, наместо „Бог е голем“.  Некои од најпознатите британски автори од периодот кои играле во тимот во различни периоди, биле Х.Џ. Велс, Радјард Киплинг, Артур Конан Дојл, Пелам Гренвил  Вудхаус, Џером К. Џером, Гилберт Кит Честертон, Александер Ален Милн, и.т.н. Во 1891 година, Бари се приклучил на новоформираниот крикет клуб „Авторс“ и играл и за неговиот крикет тим, „Авторс XI“, заедно со Дојл, Вудхаус и Милн. „Алахакбарис“ и „Авторс XI“ продолжиле да постојат еден до друг до 1912 година.  

Бари се спријателил со истражувачот на Африка Џозеф Томсон и истражувачот на Антарктикот Роберт Фалкон Скот.  Тој бил кум на синот на Скот, Питер,  и бил еден од седумте луѓе на кои Скот им пишувал писма во последните часови од својот живот за време на неговата експедиција на Јужниот Пол, барајќи од Бари да се грижи за неговата сопруга Кетлин и синот Питер. Бари бил толку горд на писмото што го носел со себе до крајот на својот живот. 

Во 1896 година, неговиот агент Адисон Брајт го убедил да се сретне со бродвејскиот продуцент Чарлс Фроман, кој станал негов финансиски поддржувач и близок пријател.  Фроман бил одговорен за продуцирањето на дебито на *„Петар Пан“* и во Англија и во САД, како и за други продукции на драмите на Бари. Тој е познат по тоа што одбил место во чамец за спасување кога бродот „*Луситанија*“ бил потонат од германска подморница во Северниот Атлантик. Актерката Рита Жоливет стоела со Фроман, Џорџ Вернон и капетанот Алик Скот на крајот од потонувањето на „Луситанија“, но таа го преживеала потонувањето и се сетила како Фроман го парафразирал *Петар Пан* : „*Зошто да се плашиме од смртта? Тоа е најубавата авантура што ни ја дава животот*.“  Бари самиот пловел на едно од последните преминувања на „*Луситанија“* преку Атлантикот во септември 1914 година, за време на кои меѓу патниците кружеле гласини дека бродот требало да биде префрлен во Британската адмиралитетска служба за должности на воен брод по пристигнувањето во Њујорк. 

Неговата секретарка од 1917 година, Синтија Асквит, била снаа на Херберт Хенри Асквит, британски премиер од 1908 до 1916 година.  Во 1930-тите, Бари се сретнал и им раскажувал приказни на младите ќерки на војводата од Јорк, идната кралица Елизабета II и принцезата Маргарет.  Откако го запознала, тригодишната принцеза Маргарет изјавила: „*Тој е мојот најголем пријател, а јас сум негов најголем пријател*“. 

## Брак
Бари се запознал со актерката Мери Ансел во 1891 година, кога го замолил својот пријател Џером К. Џером за убава глумица за да игра улога во неговата претстава *„Вокер, Лондон“*. Двајцата станале пријатели, а таа му помогнала на неговото семејство да се грижи за него кога тој се разболел тешко во 1893 и 1894 година.  Тие се венчале во Киримјур на 9 јули 1894 година,  кратко откако Бари се опоравил, а Мери се повлекла од сцената. Свадбата била мала церемонија во домот на неговите родители, според шкотската традиција.  Врската наводно немала блиски контакти и двојката немала деца. 
десно|мини|213x213пкс|Сина плоча на Бејсвотер Роуд број 100, Лондон, каде што живеел Бари
Во 1895 година, Бариеви купиле куќа на Глостер Роуд, во Јужен Кенсингтон.  Бари одел на долги прошетки во блиските Кенсингтон Гарденс, а во 1900 година двојката се преселила во куќа со директен поглед на градините на Бејсвотер Роуд број 100. Мери имала талент за внатрешен дизајн и се зафатила со реновирање на приземјето, создавајќи две големи приемни простории со обоени панели и додавајќи современи елементи, како што е зимска градина.  Истата година, Мери ја основала куќата „*Блек Лејк Котиџ*“ во Фарнам во Сари, која станала „прибежиште“ на двојката каде што Бари можел да ги забавува своите пријатели кои играат крикет и семејството Левелин Дејвис. 

Почнувајќи од средината на 1908 година, Мери имала афера со Гилберт Канан (кој бил дваесет години помлад од неа  и соработник на Бари во неговите антицензурни активности), вклучувајќи и заедничка посета на Блек Лејк Хаус, позната единствено на персоналот на куќата. Кога Бари дознал за аферата во јули 1909 година, тој побарал таа да ја прекине, но таа одбила. За да го избегне скандалот со разводот, тој понудил законска разделба доколку таа се согласи повеќе да не се гледа со Канан, но таа сепак одбила. Бари започнал разводна постапка врз основа на неверство; разводот бил одобрен во октомври 1909 година.   Знаејќи колку болен бил разводот за него, некои од пријателите на Бари им пишале на голем број уредници на весници барајќи од нив да не ја објавуваат приказната. На крајот, само три весници го сториле тоа.   Бари продолжил финансиски да ја поддржува Мери дури и откако се омажила за Канан, давајќи ѝ годишен надомест, кој бил врачен на приватна вечера одржана на годишнината од бракот на неа и Бари.

## Семејството на Левелин Дејвис
лево|мини|Џек Левелин Дејвис глуми во пиратската авантура на Бари, ''Момчињата бродоломци од островот Блек Лејк'', 1901 година
Семејството Левелин Дејвис одиграло важна улога во книжевниот и личниот живот на Бари, составено од Артур (1863–1907), Силвија (1866–1910) (ќерка на Џорџ ди Морие),  и нивните пет сина: Џорџ (1893–1915), Џон (Џек) (1894–1959), Питер (1897–1960), Мајкл (1900–1921) и Николас (Нико) (1903–1980).

Бари се запознал со семејството во 1897 година, запознавајќи ги Џорџ и Џек (и бебето Питер) со нивната дадилка Мери Хоџсон во лондонските Кенсингтонски градини. Тој живеел во близина и често го шетал своето куче Портос од расата бернардинец во паркот. Редовно ги забавувал момчињата со својата способност да ги мрда ушите и веѓите и со своите приказни.  Тој не ја запознал Силвија сè до случајна средба на вечера во декември. Таа му кажала на Бари дека Питер е именуван според главниот лик во романот на нејзиниот татко, *Питер Ибетсон*. 
мини|Мајкл Левелин Дејвис како Петар Пан, 1906 година. Фотографијата е направена од Бари во Кадлоу Хаус во Растингтон, Западен Сасекс.
Бари станал редовен посетител на домаќинството на Дејвис и заеднички придружник на Силвија и нејзините момчиња, и покрај фактот што и тој и таа биле во брак со други луѓе.  Во 1901 година, тој го поканил семејството Дејвис во Блек Лејк Хаус, каде што направил албум со фотографии со натписи од момчињата како глумат пиратска авантура, насловен како *„Бродоломските деца од островот Блек Лејк*“. Бари направил две копии, од кои едната му ја дал на Артур, кој ја изгубил во воз.  Единствената преживеана копија се чува во Библиотеката за ретки книги и ракописи на Универзитетот Јеил. 

Ликот на Петар Пан бил измислен за да ги забавува Џорџ и Џек Левелин. Бари им раскажувал дека нивниот мал брат Питер може да лета. Тој тврдел дека бебињата биле птици пред да се родат; родителите ставале решетки на прозорците од детската соба за да ги спречат малите да одлетат. Ова прераснало во приказна за едно момче кое навистина одлетало. 
лево|мини|Кучето од расата бернардинец на Бари, Портос, во 1899 година
Артур Левелин Дејвис починал во 1907 година, а „чичко Џим“ станал уште повврзан со семејството Дејвис, обезбедувајќи им финансиска поддршка. (Неговиот приход од *Петар Пан* и други дела бил лесно доволен за да ги покрие нивните трошоци за живот и образование.)  По смртта на Силвија во 1910 година, Бари тврдел дека тие неодамна се свршиле.  Нејзиниот тестамент не наведува ништо во таа смисла, но ја наведува нејзината желба „Џ.М.Б.“ да биде старател и доверител на момчињата, заедно со Ема и Гај ду Морје и братот на Артур, Комптон. Во него се изразува нејзината доверба во Бари како старател на момчињата и нејзината желба „*момчињата да се однесуваат кон него (и кон нивните чичковци) со апсолутна доверба и отвореност и да разговараат со него за сè*“.  Кога неформално го препишувал тестаментот за семејството на Силвија неколку месеци подоцна, Бари се вметнал на друго место: Силвија напишала дека би сакала Мери Хоџсон, медицинската сестра на момчињата, да продолжи да се грижи за нив, и „Џени“ (мислејќи на сестрата на Хоџсон) да дојде и да ѝ помогне; Бари наместо тоа напишал „Џими“ (прекарот што Силвија го добила за него).  Бари и Хоџсон не се сложувале добро, но служеле заедно како сурогат родители сè додека момчињата не пораснале. 

Бари имал пријателства и со други деца, и пред да ги запознае Дејвисовите момчиња и откако пораснале, и оттогаш има непотврдени шпекулации дека Бари бил педофил.   Еден извор за шпекулациите е сцена во романот *„Малата бела птица“*, во која главниот лик му помага на мало момче да се соблече за во кревет, и на барање на момчето тие спијат во истиот кревет.  Сепак, нема докази дека Бари имал сексуален контакт со деца, ниту дека бил осомничен за тоа во тоа време. Нико, најмладиот од браќата, негирал како возрасен дека Бари некогаш се однесувал несоодветно. „*Не верувам дека чичко Џим некогаш доживеал она што би можело да се нарече „мешање во грмушките“ за некого - маж, жена или дете*“, изјавил тој.  „*Тој беше невин - затоа можеше да го напише Петар Пан*.“  Неговите врски со преживеаните Дејвисови момчиња продолжиле и по нивното детство и адолесценција.

Статуата на Петар Пан во Кенсингтоновата градина, подигната тајно преку ноќ за Мајското утро во 1912 година, требало да биде моделирана според стари фотографии од Мајкл облечен како ликот. Сепак, скулпторот, Сер Џорџ Фремптон, употребил друго дете како модел, оставајќи го Бари разочаран од резултатот. „*Не го прикажува ѓаволот во Петар*“, рекол тој. 

Бари претрпел тагување заедно со момчињата, губејќи ги двајцата со кои бил најблизок во нивните рани дваесетти години. Џорџ бил убиен во акција во 1915 година, во текот на Првата светска војна.  Мајкл, со кого Бари се допишувал секојдневно додека бил во интернат и на универзитет, се удавил во 1921 година, заедно со својот пријател, Руперт Бакстон,  на познато опасно место кај Сандфордската преводница во близина на Оксфорд, еден месец пред неговиот 21-ви роденден.  Неколку години по смртта на Бари, Питер ја составил својата *мртовечница* од семејни писма и документи, интерполирани со свои информирани коментари за неговото семејство и нивниот однос со Бари. Питер починал во 1960 година фрлајќи се пред воз на метрото на станицата Слоун Сквер.

## Смрт
мини|Надгробен споменик на Џ.М. Бари на гробиштата во Киримјур
Бари починал од пневмонија во дом за стари лица на улицата Манчестер, Мерилебон на 19 јуни 1937 година.  Тој бил погребан на гробиштата во Киримјур покрај неговите родители и двајца од неговите браќа и сестри.  Неговото родно место на улицата Бречин број 9 се одржува како музеј од страна на Националниот шкотски фонд. 

Бари го оставил најголемиот дел од својот имот на својата секретарка Леди Синтија Асквит, но исклучувајќи ги правата за сите дела од Петар Пан (меѓу кои и *„Малата бела птица“*, *„Петар Пан во Кенсингтонските градини “*, претставата *„Петар Пан“ или „Момчето кое не сакаше да порасне“* и романот *„Петар и Венди*“, чии авторски права претходно ги дал на болницата „Грејт Ормонд Стрит“ во Лондон. Преживеаните момчиња од Дејвисови добиле наследство, а тој се погрижил неговата поранешна сопруга Мери Ансел да добива ануитет за време на нејзиниот живот. 

Неговиот тестамент, исто така, оставил 500 фунти на Слободната црква Бауер во Кејтнес за да се одбележи споменот на преподобниот Џејмс Винтер, кој требало да се ожени со сестрата на Бари во јуни 1892 година, но починал при пад од коњ во мај 1892 година. Бари имал неколку врски со Слободната црква на Шкотска, вклучувајќи го и неговиот вујко по мајка, преподобниот Дејвид Огилви (1822–1904), кој бил свештеник во црквата Далзиел во Мадервел.  Џејмс и неговиот брат Вилијам Винтер (исто така свештеник на Слободната црква) се родени во Кортачи, синови на преподобниот Вилијам Винтер. Кортачи е веднаш западно од Киримјур и Винтери се смета дека се тесно поврзани со семејството Огилви. 

## Биографии
### Книги
* 
* 
* Chalmers, Patrick (1938). *The Barrie Inspiration.* Peter Davies. ISBN&nbsp;.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ridley, Rosalind (2016). *Peter Pan and the Mind of J. M. Barrie: An Exploration of Cognition and Consciousness.* Cambridge Scholars Publishing. ISBN&nbsp;.
* 

### Дневник
* 

### Филм, телевизија и сцена
* *Изгубените момчиња* (1978). Ијан Холм (како Џ.М. Бари), Ендру Биркин (сценарист). Би-Би-Си.
* *„Човекот што беше Петар Пан“* (1998) е драма од Алан Ни, полубиографска верзија на животот и односот на Бари со семејството Дејвис.
* *„Наоѓајќи ја Недојдија“* (2004) со Џони Деп (како Џ.М. Бари), Кејт Винслет (Силвија Љувелин Дејвис), Марк Форстер (режисер), базиран на претставата на Алан Ни.
* *„Момчето Џејмс“* (2012) од Александар Рајт (од театарот „Белт ап“ ) е едночинка инспирирана од неговиот живот и дело.
* „*Барајќи ја Недојдија“* (2012) од Дајан Паулус е мјузикл за создавањето на Петар Пан, базиран на филмот, во кој главните улоги ги играат Метју Морисон и Лора Мишел Кели.

## Почести
### Лични
Бари бил прогласен за баронет од страна на британскиот крал Џорџ V во 1913 година. Тој бил прогласен за член на Орденот за заслуги во 1922 година.

Во 1919 година, тој бил избран за ректор на Универзитетот „Сент Ендрус“ за тригодишен мандат. Во 1922 година, тој го одржал својот познат ректорски говор за храброста во Сент Ендрус и го посети Дандскиот ниверзитетски колеџ со Ерл Хејг за да ги отвори новите игралишта, а Бари му дофрлал неколку топки на Хејг.  Тој бил ректор на Единбуршкиот универзитет од 1930 до 1937 година. 

Бари бил единствената личност што го примил Орденот „Слобода на Киримјур“ на церемонија на 7 јуни 1930 година во Градското собрание на Киримјур, каде што му бил врачен сребрен ковчег што го содржи свитокот на слободата. Ковчегот е направен од сребрените кујунџии „*Brook & Son*“ во Единбург во 1929 година и е украсен со слики од места во Киримјур кои чуваат значајни спомени за Бари: Градската куќа Киримјур, Стратвју, Прозорецот во Трамс, статуата на Петар Пан во Кенсингтон Гарденс и Павилјонот за крикет на Бари. Ковчегот е изложен во портата Киримјур кон Гленсовиот музеј во Градската куќа на Киримјур. 

### Наследство
* Основното училиште „Сер Џејмс Бари“ во Вандсворт, југозападен Лондон е именувано според него.
* Училиштето „Бари“ во Силвер Спринг, Мериленд, е исто така именувано во негова чест. 

## Библиографија

### Петар Пан
* *Малата бела птица*, или *авантури во Кенсингтонските градини*(1902)
* *Петар Пан; или момчето кое не сакаше да порасне* (поставено 1904, објавено 1928)
* *Петар Пан во Кенсингтонските градини* (1906)
* *Кога Венди порасна: Последователна мисла* (напишано – 1908, објавено 1957)
* *Петар и Венди* (роман) (1911)

### Други дела по година
 
* *Better Dead* (1887)
* *Auld Licht Idylls* (1888)
* *When a Man's Single* (1888)
* *A Window in Thrums* (1889)
* *My Lady Nicotine* (1890), republished in 1926 with the subtitle *A Study in Smoke*
* *The Little Minister* (1891)
* *[[Richard Savage (poet)|Richard Savage]]* (1891)
* *Ibsen's Ghost (Toole Up-to-Date)* (1891)
* *Walker, London* (1892)
* *[[Jane Annie]]* (opera), music by Ernest Ford, libretto by Barrie and Arthur Conan Doyle (1893)
* *A Powerful Drug and Other Stories* (1893)
* *A Tillyloss Scandal* (1893)
* *Two of Them* (1893)
* *A Lady's Shoe* (1893) (two short stories: *A Lady's Shoe*, *The Inconsiderate Waiter*)
* *Life in a Country Manse* (1894)
* *Scotland's Lament: A Poem on the Death of Robert Louis Stevenson* (1895)
* *Sentimental Tommy, The Story of His Boyhood* (1896)
* *[[Margaret Ogilvy]]* (1896)
* *Jess* (1898)
* *Tommy and Grizel* (1900)
* *The Wedding Guest* (1900)
* *The Boy Castaways of Black Lake Island* (1901)
* *[[Quality Street (play)|Quality Street]]* (play) (1901)
* *[[The Admirable Crichton]]* (play) (1902)
* *Little Mary* (play) (1903)
* *Alice Sit-by-the-Fire* (play) (1905)
* *Pantaloon* (1905)
* *[[What Every Woman Knows (play)|What Every Woman Knows]]* (play) (1908)
* *Half an Hour* (play) (1913)
* *Half Hours* (1914) includes:
** *Pantaloon*
** *The Twelve-Pound Look* (1911)
** *Rosalind*
** *The Will*
* *[[The Legend of Leonora]]* (1914)
* *Der Tag (The Tragic Man)* (Short play) (1914)
* *The New Word* (play) (1915)
* *Charles Frohman: A Tribute* (1915)
* *Rosy Rapture* (play) (1915)
* *[[A Kiss for Cinderella]]* (play) (1916)
* *Real Thing at Last* (play) (1916)
* *Shakespeare's Legacy* (play) (1916)
* *A Strange Play* (play) (1917)
* *Charwomen and the War* or *The Old Lady Shows her Medals* (play) (1917)
* *[[Dear Brutus]]* (1917) (play)
* *La Politesse* (play) (1918)
* *Echoes of the War* (1918) Four plays, includes:
** *The New Word*
** *[[The Old Lady Shows Her Medals]]* (basis for the movie *Seven Days Leave* (1930), starring Gary Cooper)
** *A Well-Remembered Voice*
** *Barbara's Wedding*
* *[[Mary Rose (play)|Mary Rose]]* (1920)
* *Courage*, the Rectorial Address delivered at St. Andrews University (1922)
* *The Author* (1925)
* Biographical Introduction to *Scott's Last Expedition* (preface) (orig. pub. 1913, introduction included in 1925 edition only)
* *Cricket* (1926)
* *Shall We Join the Ladies?* (1928) includes:
** *Shall We Join the Ladies?*
** *Half an Hour*
** *Seven Women*
** *Old Friends*
* *The Greenwood Hat* (1930)
* *Farewell Miss Julie Logan* (1932)
* *The Boy David* (1936)
* *M'Connachie and J. M. B.* (1938)
* story treatment for film *[[As You Like It (1936 film)|As You Like It]]* (1936)
* *The Reconstruction of the Crime* (play), co-written with E.V. Lucas (undated, first published 2017)
* *Stories by English Authors: London* (selected by Scribners, as contributor)
* *Stories by English Authors: Scotland* (selected by Scribners, as contributor)
* preface to *The Young Visiters or, Mr. Salteena's Plan* by Daisy Ashford
* *The Earliest Plays of J. M. Barrie: Bandelero the Bandit, Bohemia and Caught Napping*, edited by R.D.S. Jack (2014)

## Наводи

## Дополнително читање

* Крег, Кернс (1980), *Страшниот јас: Карактер, заедница и шкотската имагинација*, во *Ценкрастус* бр. 4, зима 1980-81, стр.&nbsp;29 – 32, 
* Пик, ЈБ (1993), „Страв од темнината: Џ.М. Бари (1860-1937)“, во *Големата куќа на сенките: Есеи за метафизичката традиција во шкотската фикција*, Полигон, Единбург, стр.&nbsp;53 – 58, 
* Шо, Мајкл (ур.) (2020), *Пријателство во писмата: Роберт Луис Стивенсон и Џ.М. Бари*, Сендстоун Прес, Инвернес

## Архивски збирки

* Колекција на Џ.М. Бари во Библиотеката за ретки книги и ракописи „Бејнеке“
* Колекција на Џ.М. Бари во Центарот Хари Рансом

## Надворешни врски

* 
* 
* 
* 
*  (*Peter Pan* complete)
*J.M Barrie & 1909 Theatre Censorship Committee – UK Parliament Living Heritage
* JMbarrie.co.uk site authorised by Great Ormond Street Hospital, edited by Andrew Birkin, includes database of original photographs, letters, documents and audio interviews conducted by Birkin in 1975–76
* Great Ormond Street Hospital's copyright claim 
* "Why J. M. Barrie Created Peter Pan", Anthony Lane, *[[New Yorker (magazine)|The New Yorker]]*, 22 November 2004
* "J. M. Barrie and Sir Arthur Conan Doyle"  at The Chronicles of Sir Arthur Conan Doyle (siracd.com)
* Audio recording of Barrie's short play ''The Will''—Recording by professional actors at LostPlays.com
* Film of Barrie from 1922 as Rector of St Andrews with Ellen Terry
* 
* Plays by J. M. Barrie at the Great War Theatre website

Категорија:Носители на британскиот Орден за заслуги
Категорија:Британски баронети
Категорија:Починати во 1937 година
Категорија:Родени во 1860 година
Категорија:Шкотски романописци
Категорија:Шкотски драматурзи
Категорија:Британски писатели за деца
Категорија:Шкотски новинари