Балдахин

десно|мини|Балдахин над престолот
**Балдахин** (; всушност *Балдах* во средновековен Багдад значи изработен златен брокат) — украсен кров над престол, кревет, проповедница, на споменици итн., кој првично бил изработуван од брокат. Почесниот балдахин е поедноставна ткаенина што виси вертикално зад престолот, обично продолжувајќи да создава балдахин. Може да се користи и за слични настрешници во нацрти на ентериер, на пример над кревети, и за процесиски балдахини што се користат во формални државни церемонии како што се крунисувањата, кои ги држат четири или повеќе мажи со стапови прицврстени на аглите на ткаенината.

Во случаи кога станува збор за цврста, трајна архитектонска градба, особено над високите олтари во катедралите, таквата структура посоодветно се нарекува цибориум кога има доволен архитектонски облик. Балдахините често се потпираат на столбови, особено кога се одвоени од оградните ѕидови.

„Балдахин“ првично бил луксузен вид ткаенина од Багдад. Метју Парис запишува дека Хенри III од Англија носел наметка „de preciossissimo baldekino“ на обред во Вестминстерската опатија во 1247 година.

## Почесен балдахин
Во средниот век, над седиштето на лице со значителен ранг се висела хиерархиска крошна, почесна крошна или државна крошна, како симбол на авторитет. Седиштето под таква крошна нормално би било подигнато на подиум.  Ткаенината над седиштето генерално продолжувала вертикално надолу до земјата зад седиштето. На царевите и кралевите, владејачките војводи и епископите им била давана оваа чест. Ткаенината честопати била едноставно луксузен текстил, често увезен и богато шарен, како кај брокатот, но можела да има и хералдички елементи. Француските кралеви често се прикажуваат со баллдахин од сина ткаенина со примероци на златен лилјан. Дева Марија е особено често прикажана седната под почесниот балдахин во средновековните и ренесансните слики, каде што е прикажана на престолот со светци.

Кога Мери, кралицата на Шкотите, била затвореник во Англија во замокот Татбери во 1585 година, таа протестирала кај своите чувари, Амијас Полет и Џон Сомерс, за отстранувањето на нејзината почесна балдахина од трпезаријата, што било спротивно на нејзиниот кралски статус.

## Балдахин над креветот

### Церемонијален
Државниот кревет, наменет за прием на важни посетители и создавање на наследници пред избрана публика, но не и за спиење, еволуирал во втората половина на седумнаесеттиот век, развивајќи ја средновековната традиција на прием на посетители во спалната соба, која била најприватната соба од стандардниот апартман во барокна резиденција. Луј XIV ги развил ритуалите за прием на посетители во својата државна спална соба, каде што само неколкумина од неговата дворска елита можеле да очекуваат да бидат поканети. Други европски монарси наскоро ја подражавале неговата практика; дури и неговиот архинепријател, Вилијам III од Англија, имал свои избрани посетители, за кои тоа претставувало голема чест.

### За спиење
Во Британија, монарсите спиеле во државните кревети во Вестминстерската палата ноќта пред нивното крунисување. Оваа традиција ја започнал Вилијам Освојувачот во 1066 година и продолжила до 1821 година, кога Џорџ IV бил последниот монарх што спиел во креветот. Првичниот државен кревет бил оштетен во пожар и заменет во 1859 година. Новиот кревет останал во Долниот дом до 1940-тите, кога бил преместен како премногу раскошен за да биде таму за време на тешките времиња на Втората светска војна . Веројатно бил продаден за време на модернизацијата на владата, некако се појавил на аукција во Нортхемптоншир и бил купен од семејство за 100 фунти во 1960-тите. Бил користен триесет години, препознавајќи ја неговата важност, но не знаејќи од каде доаѓа сè додека стручњак за внатрешно уредување во Музејот Викторија и Алберт не упатил апел да се обиде да го пронајде. Креветот бил купен од семејството и вратен во Домот на претседателот на собранието по реставрацијата и со нови завеси.
мини|Балдахинот во црквата „Свети Петар“ во Ватикан

## Балдахинот во црквата Свети Петар
Папата Урбан VIII го задолжил Џовани Лоренцо Бернини да проектира и изгради голема структура што ќе биде поставена над високиот олтар, за кој се верува дека се наоѓа над гробот на Свети Петар, во новата базилика Свети Петар. Проектот на Бернини за балдахинот вклучувал џиновски соломонски столбови вдахновени од столбовите што го опкружувале олтарот на старата базилика Свети Петар. Овие столбови првично биле подарени од Константин, а лажната традиција тврди дека станува збор за столбови од Ерусалимскиот храм. Најниските делови од четирите столба на балдахинот на Бернини имаат спирален жлеб, а средните и горните делови на столбовите се покриени со маслинови и ловорови гранки со безброј пчели. Семејниот грб на папата Урбан VIII, семејството Барберини, се наоѓа во основата на секој столб. Сето ова се усогласува за да се создаде чувство на движење нагоре.

## Балдахин во процесии
Балдахинот може да се користи и во формални процесии, вклучувајќи го и поминувањето на кралеви, крунисувањата или погребните поворки, за да се означи елитниот статус на поединецот што го покрива. Потеклото на таквата употреба во Европа лежи во дворовите на Новоасирското Царство, усвоена во Атина можеби уште кон крајот на седмиот век пр. н. е. Франциско Франко, владетел на Шпанија од 1939 до 1975 година, често одел под балдахин откако официјално ја прогласил Шпанија за монархија - привилегија што ја присвоил како де факто доживотен регент.

## Галерија

Податотека:Versailles_Queen's_Chamber.jpg|врска=Датотека:Versailles_Queen's_Chamber.jpg|алт=Краљичина соба у Версају| Собата на кралицата во Версај
Податотека:Taddeo_Zuccari_003_Entrée_de_François_Ier_&_Charles_V_à_Paris_(cropped).jpg|врска=Датотека:Taddeo_Zuccari_003_Entrée_de_François_Ier_&_Charles_V_à_Paris_(cropped).jpg|алт=Француски краљ Франсоа I Валоа, Карло V и кардинал Алесандро Фарнезе| Францускиот крал Франсоа I, Карло V и кардиналот Алесандро Фарнезе
Податотека:22_Kroningshall_i_det_kongelige_slott_i_Stockholm_A.JPG|врска=Датотека:22_Kroningshall_i_det_kongelige_slott_i_Stockholm_A.JPG|алт=Балдахин покрива Сребрни трон у Краљевској палати у Стокхолму, Шведска| Балдахинот го покрива Сребрениот престол во Кралската палата во Стокхолм, Шведска.
Податотека:Chateau_de_Blois_38.jpg|врска=Датотека:Chateau_de_Blois_38.jpg|алт=Плави балдахин са љиљанима у ранијој краљевској палати дворац Блоа| Син балдахин со лилјани во поранешниот кралски  дворец Блоа
Податотека:Versailles,_chambre_du_roi.jpg|врска=Датотека:Versailles,_chambre_du_roi.jpg|алт=Кревет Луја XIV у Версају| Креветот на Луј XIV во Версај


## Наводи

## Надворешни врски
* 1911 Britannica article
* Burgundian example,King René's Tournament Book, BnF

Категорија:Архитектура
Категорија:Архитектонски елементи
Категорија:Италијански зборови