Учење базирано на проекти

мини|Групи студенти кои учествуваат во проектно учење
**Учењето базирано на проекти** **—** наставна метода која има динамичен пристап во училницата и за која се верува дека учениците стекнуваат подлабоко знаење преку активно истражување на предизвиците и проблемите од реалниот свет. Учениците учат за некоја тема работејќи подолг временски период за да истражат и да одговорат на сложено прашање, предизвик или проблем. Тоа е стил на активно учење и учење базирано на испитување. Учењето кое се базира на проекти е во контраст со наставата заснована на наставни листови, меморирање напамет или настава предводена од наставникот кој прикажува утврдени факти или пат до знаењето, наместо тоа, поставувајќи прашања, проблеми или сценарија.

## Историја
мини|Џон Дјуи во 1902 година
Џон Дјуи е препознаен како еден од првите поборници на образованието базирано на проекти или барем неговите принципи преку неговата идеја за „учење преку правење“. Во *My Pedagogical Creed* (1897) Дјуи ги набројува своите верувања вклучувајќи го и ставот дека „наставникот не е во училиштето за да наметнува одредени идеи или да формира одредени навики кај детето, туку е таму како член на заедницата за да ги избере влијанијата кои ќе делуваат врз детето и ќе му помогне правилно да одговори на овие“. Поради оваа причина, тој ги промовирал таканаречените експресивни или конструктивни активности како центар на корелација. Образовното истражување ја унапредило оваа идеја за настава и учење во методологија позната како „учење базирано на проекти“. Вилијам Херд Килпатрик се надоврзал врз теоријата на Дјуи, кој бил негов учител, и го вовел проектниот метод како компонента на проблемскиот метод на настава на Дјуи.

Некои научници (на пр. Џејмс Г. Грино) исто така го поврзуваат учењето базирано на проекти со перспективата на Жан Пијаже за „ситуирано учење“ и конструктивистичките теории. Пјаже се залагал за учење што не се фокусира на меморирање. Во рамките на неговата теорија, учењето базирано на проекти се смета за метод кој ги ангажира студентите да бидат иновативни и да го гледаат учењето како процес со иднина, наместо да стекнуваат бази на знаење како факт.

Понатамошниот развој на образованието засновано на проекти како педагогија подоцна произлезе од теориите за образование засновани на искуство и перцепција, предложени од теоретичари како Јан Амос Коменски, Јохан Хајнрих Песталоци и Марија Монтесори, меѓу другите.

## Концепт
Во 2011 година, Томас Маркам го опишал учењето базирано на проекти на следниов начин:

Учењето засновано на проблем е сличен педагошки пристап; сепак, пристапите засновани на проблем ги структурираат активностите на учениците повеќе со тоа што бараат од нив да решат конкретни (отворени) проблеми наместо да се потпираат на учениците да излезат со свои проблеми во текот на завршувањето на проектот. Друг навидум сличен пристап е учењето базирано на потрага; за разлика од учењето базирано на проекти, во барањето, проектот се одредува конкретно на она што учениците го сметаат за привлечно (со насоки по потреба), наместо наставникот да биде првенствено одговорен за формирање на суштинското прашање и задача.

Блуменфелд *и сор.* ги елаборираат процесите на проектно учење: "Учењето базирано на проекти е сеопфатна перспектива фокусирана на наставата преку ангажирање на учениците во истражување. Во оваа рамка, учениците бараат решенија за нетривијални проблеми со поставување и рафинирање прашања, дебати за идеи, предвидувања, дизајнирање планови и/или експерименти, собирање и анализа на податоци, извлекување заклучоци, пренесување на нивните идеи и наоди на другите, поставување нови прашања и создавање артефакти“. Основата на учењето базирано на проекти лежи во автентичноста или примената во реалниот живот на истражувањето. На учениците кои работат како тим им се дава „водечко прашање“ на кое треба да одговорат, а потоа се упатуваат да создадат артефакт (или артефакти) за да го претстават своето стекнато знаење. Артефактите може да вклучуваат различни медиуми како што се списи, уметност, цртежи, тридимензионални претстави, видеа, фотографија или презентации базирани на технологија.

Друга дефиниција за учење базирано на проекти вклучува вид на настава каде што учениците работат заедно за да ги решат реалните проблеми во нивните училишта и заедници. Овој тип на решавање проблеми често бара од учениците да извлечат лекции од неколку дисциплини и да ги применат на многу практичен начин, а ветувањето дека ќе имаат реално влијание станува мотивација за учење. Покрај учењето на содржината на нивните основни предмети, учениците имаат потенцијал да научат да работат во заедница, а со тоа да преземат општествени одговорности.

Според Тери Хејк на неговиот блог, *TeachThought*, постојат три типа на учење базирано на проекти. Првиот е учење засновано на предизвик/учење базирано на проблеми, вториот е образование засновано на место и третото учење базирано на активности.

Учењето засновано на предизвици е „привлечен мултидисциплинарен пристап кон наставата и учењето, кој ги охрабрува учениците да ја користат секојдневната технологија за да ги решат проблемите од реалниот свет преку напори во нивните домови, училишта и заедници“.

Образованието засновано на место „ги потопува учениците во локалното наследство, култури, пејзажи, можности и искуства; ги користи како основа за изучување на јазични уметности, математика, општествени студии, наука и други предмети низ наставната програма и го нагласува учењето преку учество во услужни проекти за локалното училиште и/или заедницата“.

Учењето засновано на активности зазема еден вид конструктивистички пристап, идејата е учениците да конструираат сопствено значење преку практични активности, често со манипулативни средства и можности за експериментирање.

### Структура
Учењето базирано на проекти ги нагласува активностите за учење кои се долгорочни, интердисциплинарни и насочени кон учениците. За разлика од традиционалните активности во училницата предводени од наставници, учениците често мора да ја организираат сопствената работа и да управуваат со своето време во настава заснована на проекти. Наставата заснована на проекти се разликува од традиционалното истражување со нејзиниот акцент на соработката или поединечната конструкција на артефакти на учениците за да го претстави она што се учи. Дизајнерските принципи на тој начин ја нагласуваат „ученичкиот избор, автентичноста и соработката“.

Учењето базирано на проекти, исто така, им дава можност на учениците да истражуваат проблеми и предизвици кои имаат реални апликации, зголемувајќи ја можноста за долгорочно задржување на вештините и концептите.

### Елементи
Основната идеја на учењето засновано на проекти се решавање на проблеми од реалниот свет кои ги засегаат учениците и предизвикуваат сериозно размислување додека тие се стекнуваат и применуваат ново знаење во тој контекст. Наставникот ја игра улогата на олеснувач, работи со учениците за да поставува прашања што вредат, структурира значајни задачи, го помага развојот на знаењето и социјалните вештини и внимателно проценува што научиле учениците од искуството. Типичните проекти претставуваат проблем што треба да се реши (Кој е најдобриот начин да се намали загадувањето во езерцето во училишниот двор?) или феномен што треба да се истражи (Што предизвикува дожд?). Учењето засновано на проекти ги заменува другите традиционални модели на настава, како што се предавањата, активностите управувани од учебници и прашањата како претпочитан метод за испорака за клучните теми во наставната програма. Тоа е наставна рамка која им овозможува на наставниците да го олеснат и проценат подлабокото разбирање наместо да стојат и да даваат фактички информации. Учењето базирано на проекти намерно го развива решавањето на проблемите на учениците и креативното правење производи за да комуницира подлабоко разбирање на клучните концепти и владеење на основните вештини за учење на 21-от век, како што е критичкото размислување. Учениците стануваат активни дигитални истражувачи и оценувачи на сопственото учење така што тие учат од процесите при создавање проекти. Во овој контекст, учењето засновано на проекти е самонасочено учење при работа или создавање низ целата наставна единица. Учењето базирано на проекти не е само „активност“ (проект) што е заглавено на крајот од лекцијата или наставната единица.

Сеопфатно учење базирано на проекти:

* е организирано околу отворено водечко прашање или предизвик.
* создава потреба за познавање суштински содржини и вештини.
* бара истражување за да се научи и/или да се создаде нешто ново.
* бара критичко размислување, решавање проблеми, соработка и различни форми на комуникација, често познати како вештини на 21 век.
* овозможува одреден степен на право на глас и избор на ученикот.
* вклучува повратни информации и ревизија.
* резултира со јавно претставен производ или изведба.

## Примери
мини|Проектно учење во средно училиште Евроинститут
Иако проектите се основно средство за настава во учењето базирано на проекти, не постојат заеднички критериуми за тоа што претставува прифатлив проект. Проектите се разликуваат многу во длабочината на истражените прашања, јасноста на целите на учењето, содржината и структурата на активноста и насоките од наставникот. Улогата на проектите во целокупната наставна програма е исто така отворена за толкување. Проектите можат да ја водат целата наставна програма (почеста во чартер или други алтернативни училишта) или едноставно да се состојат од неколку практични активности. Тие може да бидат мултидисциплинарни (поверојатно во основните училишта) или поединечен предмет (најчесто природни науки и математика). Некои проекти го вклучуваат целото одделение, додека други се прават во мали групи или поединечно.

Еден пример е Manor New Technology High School, јавно средно училиште кое од отворањето во 2007 година е 100 проценти училиште засновано на проекти. Учениците во просек имаат по 60 проекти годишно по сите предмети. Се известува дека 98 отсто од учениците матурираат, 100 отсто матуранти се прифатени на факултет, а педесет и шест отсто од нив биле првите во своето семејство што посетувале колеџ.

Надвор од Соединетите Американски Држави, Европската Унија обезбедува финансирање и за проекти за учење базирани на проекти во рамките на Програмата за доживотно учење 2007–2013 година.Во Кина, имплементацијата на учење базирано на проекти првенствено е поттикната од меѓународните училишта иако државните училишта го користат учењето засновано на проекти како референца за мандатот на кинескиот премиер Ки Кечијанг училиштата да го усвојат образованието за создавачи, во врска со микро-училишта како Moonshot Academy и ETU, и простори за едукација на производители како SteamHead.

## Улоги
Учењето базирано на проекти често се потпира на групи за учење, но не секогаш. Ученичките групи може да ги одредат проектите и притоа тоа ги охрабруваат учениците да преземат целосна одговорност за нивното учење.

Кога учениците ја користат технологијата како алатка за комуникација со другите, тие преземаат активна улога наспроти пасивна улога на пренесување на информациите од наставник, книга или емитување. Ученикот постојано избира како да добие, прикаже или манипулира со информации. Технологијата им овозможува активно да размислуваат за изборите што ги прават и извршуваат. Секој ученик има можност да се вклучи, поединечно или групно.

Улогата на инструкторот во учењето базирано на проекти е онаа на олеснувач. Тие не се откажуваат од контролата врз училницата или учењето на учениците, туку развиваат атмосфера на заедничка одговорност. Инструкторот мора да го структурира предложеното прашање/прашање така што ќе го насочи ученикот кон материјали засновани на содржина. Одредното планирање е од клучно значење, со тоа што инструкторот треба да ги испланира структурните елементи и логистиката на проектот далеку однапред со цел да се намали конфузијата кај учениците откако ќе ги преземат проектите. Инструкторот мора да го регулира успехот на учениците со наизменични, преодни цели за да обезбеди студентските проекти да останат фокусирани и студентите да имаат длабоко разбирање за концептите што се истражуваат. Учениците се одговорни за овие цели преку постојани повратни информации и проценки. Тековното оценување и повратните информации се од суштинско значење за да се обезбеди студентот да остане во опсегот на водечкото прашање и основните стандарди што проектот се обидува да ги разбере. Според Ендрју Милер од Институтот за образование Бак, „За да бидете транспарентни кон родителите и учениците, треба да бидете способни да ги следите тековните формативни проценки кои покажуваат работа кон одреден стандард“. Инструкторот ги користи овие проценки за да го води процесот на истражување и да се осигура дека учениците ја научиле потребната содржина. Откако проектот ќе заврши, инструкторот го оценува готовиот производ и учењето што тој го покажува.

Улогата на ученикот е да поставува прашања, да гради знаење и да определи реално решение за поставеното прашање. Учениците мора да соработуваат, проширувајќи ги своите вештини за активно слушање и барајќи од нив да се вклучат во интелигентна, фокусирана комуникација, со што ќе им се дозволи да размислуваат рационално за тоа како да ги решат проблемите. Учењето базирано на проекти ги принудува учениците да преземат одговорност за нивниот успех.

## Резултати
мини|370x370пкс| Пример за учење базирано на проблем/проект наспроти читање на учебникот од крај до крај. Ученикот кој е дел од учење базирано на проблем/проект може да запомни помала количина на вкупни информации поради трошење време во потрага по оптимални информации низ различни извори, но најверојатно ќе научи повеќе корисни ставки за сценарија од реалниот свет и веројатно ќе биде подобар во знаењето каде да најде информации кога е потребно.
Поддржувачите на учењето базирано на проекти наведуваат бројни придобивки од имплементацијата на неговите стратегии во училницата - вклучително и поголема длабочина на разбирање на концептите, поширока база на знаење, подобрена комуникација и интерперсонални/социјални вештини, подобрени лидерски вештини, зголемена креативност и подобрени вештини за пишување.

Некои од најзначајните придонеси на учењето засновано на проекти се во училиштата со компаративна неповолна положба каде што тоа се забележува зголемена самодоверба, подобри работни навики и попозитивни ставови кон учењето. Педагошката практика е исто така поврзана со разговори кои се вртат околу правичната настава, бидејќи претставува можности да се обезбедат искуства за учење кои се „праведни, релевантни и значајни за секој ученик додека го поддржуваат развојот не само на академското учење на учениците, туку и на нивниот социјален, емоционален и идентитетски развој“.

Наставниците кои спроведуваат проектно учење тврдат дека овој пристап нагласува дека наставниците им помагаат на своите ученици да ги следат и развијат сопствените процеси на размислување, правејќи ги посвесни за стратегиите за решавање проблеми што можат да ги користат во иднина.

Блуменфелд и Крајцик (анг: Blumenfeld & Krajcik) (2006) навеле студии кои покажуваат дека учениците кои се дел од учење базирано на проекти добиваат повисоки резултати на тестовите, од учениците во традиционалната училница.

Изборот на учениците и автономијата може да придонесат учениците да станат посилно заинтересирани за одредена  тема, како што откриле истражувачите во студијата од 2019 година, во која го оцениле ангажманот на учениците во програма заснована на проекти која се одвивала после часовите. Откако дознале повеќе за грижите за животната средина и имплементирале мал проект за заедницата, учениците во оваа програма пријавиле повеќе позитивни ставови кон науката и писменоста.

## Критика
Противниците на учењето засновано на проекти внимаваат на негативните исходи првенствено во проектите кои стануваат нефокусирани, бидејќи неразвиените задачи или лекции може да резултираат со губење време на часовите и неможност да се постигнат целите на учењето. Бидејќи учењето засновано на проекти се врти околу автономијата на учениците, само-мотивацијата и способноста на ученикот да го балансира работното време и внатре и надвор од училиштето се императив за успешен проект и наставниците може да бидат предизвикани да им претстават на учениците доволно време, флексибилност и ресурси за да бидат успешна. Понатаму, „Да се одржуваат овие сложени проекти на вистинскиот пат додека се следат поединечните потреби за учење на учениците...потребно е уметничко учење, како и управување со проекти со индустриска сила“.

## Наводи

## Надворешни врски

* PBLWorks – од Институтот за образование Бак
* Интердисциплинарни проекти на средното училиште за подготовка на колеџот Север Лондејл – вертикално порамнето учење со проблеми и проектно базирано на високо ниво, 9–12, на западната страна на Чикаго.
* Топ десет совети за оценување на учењето базирано на проекти – од Edutopia од образовната фондација Џорџ Лукас.
* Тестирање на водата: учење базирано на проекти и високи стандарди во основното училиште Шутсбери - од Едутопија од образовната фондација Џорџ Лукас.
* Intel Teach Elements: Project-Based Approaches е бесплатен, онлајн курс за професионален развој кој го истражува учењето базирано на проекти.
* Project Work in (англиски) јазик наставата обезбедува практичен водич за водење успешен проект за краток филм од 30 часа (15 лекции) на англиски јазик со (пред)средно студенти: планирање, лекции, евалуација, резултати, примероци и искуства, плус идеи за други проекти.
* 4Cs of Learning обезбедува водич за интегративните аспекти на учењето базирано на проекти.

Категорија:Педагогија
Категорија:Образование во Европската унија