Економија на Северна Кореја

**Економијата на Северна Кореја** е ниско развиена централно планирана економија, каде улогата на плановите за распределување на пазарот се ограничени, иако истите во последно време започнале да се променуваат. Според податоци од 2020 година, Северна Кореја продолжува со основното придржување кон економијата на централизирана планска економија. Има одредена економска либерализација, особено откако Ким Јонг-ун го презел раководството во 2012 година, но во земјата постои судир во законодавството околу можните промени во пазарот. Според рангирањето на економската слобода од страна на Фондацијата Херитиџ, оценката за економска слобода на Северна Кореја е 5,9, што ја прави најмалку слободна од 180 економии измерени според индексот во 2019 година.

Колапсот на Источниот блок од 1989 до 1991 година, особено главниот извор на поддршка на Северна Кореја, Советскиот Сојуз, ја принудило севернокорејската економија да ги постави своите надворешни економски односи, вклучително и зголемена економска размена со Јужна Кореја. Кина е најголем трговски партнер на Северна Кореја. Идеологијата на Северна Кореја за Џуче резултирала да земјата спроведе автоаркија во период на меѓународни санкции . Додека во сегашната севернокорејска економија сè уште доминираат државната индустрија и колективните фарми, странските инвестиции и корпоративната автономија се малку зголемени.

Северна Кореја имала сличен БДП по глава на жител со нејзиниот сосед Јужна Кореја од последиците на Корејската војна до средината на 1970-тите   но имала БДП по глава на жител помал од 2.000 американски долари кон крајот на 90-тите и почетокот на 21-от век. За 2018 година, Банката на Кореја проценила раст на БДП −4.1%.

## Корупција
Во 2019 година, Северна Кореја е рангирана на 172. од страна на Транспаренси Интернешнл според Индексот на перцепција на корупцијата со резултат од 17 од вкупно 100.

## Големина на севернокорејската економија
Проценката на бруто националниот производ во Северна Кореја е тешка задача поради недостаток на економски податоци  и проблемот со избор на соодветен курс на размена за севернокорејскиот вон, неповратната севернокорејска валута. Проценката на јужнокорејската влада го поставила БДП на Северна Кореја во 1991 година на 22,9 милијарди американски долари, или 1038 американски долари по глава на жител. Спротивно на тоа, Јужна Кореја во 1991 година објавила 237,9 милијарди американски долари БДП и приход по глава на жител од 5569 американски долари. Севернокорејскиот БНП во 1991 година покажал пад од 5,2% во однос на 1989 година, а прелиминарните индикации биле дека падот ќе продолжи. Јужнокорејскиот БПП, напротив, се проширил за 9,3% и 8,4%, соодветно, во 1990 и 1991 година.

Се проценува дека БДП на Северна Кореја речиси се преполовил меѓу 1990 и 1999 година. Годишните извештаи за буџетот на Северна Кореја сугерираат дека приходот на државата е приближно тројно зголемен меѓу 2000 и 2014 година. До околу 2010 година надворешната трговија се вратила на нивото од 1990 година.

Банката на Кореја со седиште во Јужна Кореја проценила дека просечниот раст од 2000 до 2013 година бил 1,4% годишно, реалниот БДП на Северна Кореја во 2015 година бил 30.805 милијарди јужнокорејски вони . Биле објавени следниве проценки за растот на БДП на Северна Кореја:

Оваа анализа ги претвора проценките за обемот на производството во цени на Јужна Кореја, па затоа е предмет на промена на цените со текот на времето на јужнокорејските производи. Според аналитичарот Андреј Ланков, пишувајќи во 2017 година, значителен број набудувачи сметаат дека Банката на Кореја е премногу конзервативна и реалната стапка на раст е   Северна Кореја известила дека владиниот буџет се зголемува на годишно ниво од 5% до 10% од 2007 до 2015 година. Пријавените планирани капитални трошоци, главно на патишта и јавни згради, се зголемиле за 4,3% во 2014 година, 8,7% во 2015 година на 13,7% во 2016 година. Според економист од Северна Кореја, стапката на раст изнесувала 3,7% во 2017 година, со што БДП се искачил на 29,6 милијарди долари во 2018 година. Австралиската влада проценила раст од 1,3% во 2017 година, додека јужнокорејската влада проценила на -3,5%.

Во 2018 година, планот за приходи на буџетот на Владата на Северна Кореја се зголемил од 4,6% во однос на 2017 година.

## Историја

### Колонијален период и по Втората светска војна
Почнувајќи од средината на 1920-тите, Јапонската колонијална администрација во Кореја ги концентрирала своите индустриски развојни напори во релативно недоволно населениот и богат со ресурси северен дел од земјата, што резултирало во значително движење на луѓе кон север од аграрните јужни провинции на Корејски полуостров.

Овој тренд не се променил дури по крајот (1945) на Втората светска војна, кога повеќе од 2 милиони Корејци се преселиле од северниот во јужниот дел на земјата по поделбата на Кореја на советски и американски воени зони на администрација. Овој егзодус кон југ продолжил по воспоставувањето на Демократска Народна Република Кореја (Северна Кореја) во 1948 година и за време на Корејската војна 1950-53. Населението на Северна Кореја заклучно со октомври 2008 година се проценува на 24 милиони.

Поделбата на Корејскиот полуостров по Втората светска војна резултирала со нерамнотежа на природните и човечките ресурси, со неповолности и за Северот и за Југот. Во 1945 година, околу 80% од тешката корејска индустрија се наоѓала на северот, и само 31% од лесната индустрија, 37% од земјоделството и 18% од вкупната трговија на полуостровот.

Северна и Јужна Кореја страдале од огромното уништување предизвикано за време на Корејската војна. Историчарот Чарлс К.Армстронг изјавил дека „*Северна Кореја беше практично уништена како индустриско општество*“.  Во годините непосредно по војната, Северна Кореја ја мобилизирала својата работна сила и природните ресурси во обид да постигне брз економски развој. Големи количини на помош од други комунистички земји, особено од Советскиот Сојуз и Народна Република Кина,  помогнале на земјата да постигне висока стапка на раст во непосредниот повоен период.

### Рани напори за модернизација
мини|Изложба на севернокорејски индустриски производи
Во 1961 година бил започнат седумгодишен план за продолжување на индустриската експанзија и зголемување на животниот стандард, но за три години станало јасно дека ова не успева и периодот на планот бил продолжен до 1970 година. Неуспехот се должел на намалената поддршка од Советскиот Сојуз, кога Северна Кореја се усогласила повеќе со Кина и воениот притисок од САД што довел до зголемени трошоци за одбрана. Во 1965 година стапката на економски раст на Јужна Кореја најпрво ја надминала Северна Кореја во повеќето индустриски области, иако БДП по глава на жител во Јужна Кореја останал понизок од оној на Северна Кореја.

Во 1979 година, Северна Кореја повторно преговарала за голем дел од меѓународниот долг, но во 1980 година ги исплатила долговите за заемите, освен оние од Јапонија. До крајот на 1986 година, долгот на цврстата валута достигнал повеќе од 1 милијарда американски долари. Исто така, земјата должела скоро 2 милијарди долари на комунистичките доверители, главно на Советскиот Сојуз. До 2000 година, земајќи ги предвид казните и пресметаната камата, долгот на Северна Кореја се проценувал на 10-12 милијарди долари. До 2012 година, надворешниот долг на Северна Кореја пораснал на околу 20 милијарди американски долари и покрај тоа што Русија наводно отпишала околу 8 милијарди долари долг во замена за учество во развојот на природните ресурси. Покрај Русија, меѓу главните доверители биле Унгарија, Чешка и Иран .

Главно поради овие должнички проблеми и поради продолжената суша и лошо управување, индустрискиот раст на Северна Кореја забавил, а БДП по глава на жител паднал под оној на Југот. До крајот на 1979 година БДП по глава на жител во Северна Кореја изнесувал околу една третина од оној на Југот. Причините за ваквите релативно слаби перформанси се комплексни, но главен фактор е непропорционално големиот процент на БДП (можеби дури 25%) што Северна Кореја и го посветува на војската.

Постоеле помали напори за релаксирање на централната контрола на економијата во 80-тите години на минатиот век, кои вклучуваат индустриски претпријатија. Охрабрени од повикот на Ким Јонг-ил да ја зајакне имплементацијата на независниот систем на сметководство (  , *Tongnip ch'aesanje)* на претпријатијата во март 1984 година, интересот за управување на претпријатие и независен сметководствен систем се зголемил, како што било потврдено од страна на списанијата во Северна Кореја. Според системот, на менаџерите на фабриките им се дава поголема дискреција во одлуките за работна сила, опрема, материјали и средства.

Покрај фиксниот капитал, на секое претпријатие му се доделува минимум обртни средства од државата преку Централната банка и се бара да ги исполни оперативните трошоци со приходите од продажба на своето производство. Се оданочува до 50% од „*добивката*“, а преостанатата половина ја чува претпријатието за набавка на опрема, воведување на нова технологија, социјални придобивки и бонуси. Како таков, системот обезбедува некои вградени стимулации и одреден степен на автономија на микро-ниво, за разлика од системот за распределба на буџетот, според кој секој вишок се предава на владата во целост.

Друга иновација, Движењето за производство на потрошувачки добра „3 август“, е насочено кон производство на стока за широка потрошувачка. Оваа мерка била именувана откако Ким Јонг-ил направил изложба на лесни индустриски производи што се одржала во Пјонгјанг на 3 август 1984 година. Движењето им наплаќа на работниците да ги користат локално достапните ресурси и производствени капацитети за производство на потребна стока за широка потрошувачка. На површината, се чини дека движењето не се разликува многу од програмите на локалната индустрија што постојат од 60-тите години на минатиот век, иако е дозволен одреден степен на локална автономија. Сепак, големото поаѓање ги става резултатите, цените и набавките надвор од централното планирање. Покрај тоа, биле основани продавници за директна продажба за дистрибуција на стоки произведени под движењето директно до потрошувачите. Движењето се одликува како трет сектор во производството на стоки за широка потрошувачка, заедно со централно контролираната лесна индустрија и локално контролираната традиционална лесна индустрија. Покрај тоа, постоеле некои извештаи во средината на 1980-тите за зголемено охрабрување на мали приватни пазари на фарми. Од 1992 година, сепак, не бил пријавен потег за проширување на големината на приватните градинарски парцели.

Сите овие мерки се чини дека се мали мерки за ублажување на сериозниот недостиг на стоки за широка потрошувачка со внесување на одреден степен на стимулации. Во средината на 1993 година, не се случиле значајни потези кои сигнализирале фундаментално отстапување од постојниот систем. Неподготвеноста да се започне реформа се чини дека е во голема мера политичка. Оваа загриженост се заснова на верувањето дека економските реформи ќе создадат нови интереси кои ќе бараат политичко изразување и дека барањата за институционализација на ваквиот плурализам на крајот ќе доведат до политичка либерализација.

Почнувајќи од средината на осумдесеттите и особено околу крајот на деценијата, Северна Кореја полека започнала да ја менува својата крута политика на самостојност. Промените, популарно идентификувани како *политика на отворени врати*, вклучуваат зголемен акцент на надворешната трговија, подготвеност за прифаќање директни странски инвестиции со донесување закон за заедничко вложување, одлука за отворање на земјата за меѓународен туризам и економска соработка со Јужна Кореја .

Главните цели на *Третиот седумгодишен план* од 1987-1993 година биле да се постигнат „*Десетте долги главни цели од 1980-тите за изградба на социјалистичката економија*“. Овие цели, замислени во 1980 година, требало да бидат исполнети до крајот на деценијата. Фактот дека овие цели биле испорачани до крајот на *Третиот седумгодишен план* е уште еден показател за разочарувачките економски перформанси за време на *Вториот седумгодишен план*. Повторени биле трите цели на политиката за самостојно потпирање, модернизација и научно усовршување. Економскиот раст бил утврден на 7,9% на годишно ниво, понизок од претходниот план. Иако остварувањето на десетте главни цели од 1980-тите било главната цел на *Третиот седумгодишен план,* направени биле некои суштински промени во специфичните квантитативни цели. На пример, целта за годишно производство на челик се намалило за една третина: од 15 милиони тони на 10 милиони тони. Излезните цели на цемент и обоени метали - две главни извозни ставки - се значително зголемени. Воведувањето на тригодишниот план за лесна индустрија во јуни 1989 година како дел од третиот седумгодишен план има за цел да го зајакне животниот стандард преку решавање на потребите на потрошувачите.

Третиот седумгодишен план дал големо внимание на развојот на надворешната трговија и заедничките вложувања, првпат планот се осврнал на овие прашања. Сепак, на крајот на 1991 година, две години пред раскинувањето на планот, не биле објавени никакви квантитативни цели, што е показател дека планот не поминал добро. Пренасочувањето на ресурсите за изградба на автопати, театри, хотели, аеродроми и други објекти на Тринаесеттиот светски фестивал на млади и студенти во јули 1989 година морало да има негативно влијание врз развојот на индустријата и земјоделството, иако проширувањето и подобрувањето на социјалното инфраструктурата резултирала со некои долгорочни економски придобивки.

#### Комисија за државно планирање
Иако целите на општата економска политика ги решава Централниот народен комитет (ЦКРПК), задачата на Државниот комитет за планирање е да ги преведе широките цели во специфични годишни и долгорочни развојни планови и квантитативни цели за економијата како целина, како и за секој индустриски сектор и претпријатие. Според основните постулати на реформите во 1964 година, процесот на планирање е водеН од принципите на "*унифицирани планирање*"  , *ilwŏnhwa* ) и на „*детално планирање*“ (  , *saebunhwa*).

Под „*унифицирано планирање*“, основани се регионални комитети во секоја провинција, град и округ за систематски да ја координираат работата за планирање. Овие комитети не припаѓаат на ниту една регионална организација и се директно надгледувани од Државниот комитет за планирање. Како резултат на реорганизација во 1969 година, тие се одделени во провинциски комитети за планирање, градски / окружни комитети и комитети за претпријатија (за големи претпријатија).

Комитетите за планирање, под покровителство на Државниот комитет за планирање, ја координираат својата работа со канцелариите за планирање на владините организации поврзани со економијата, соодветните регионални и локални области. Системот се обидува да им овозможи на вработените во регионалното планирање подобро да се координираат со економските институции во нивните области, кои се директно одговорни за нив при планирањето, како и директно да комуницираат со вработените. „*Деталното планирање*“ се обидува да конструира планови со прецизни и научни методи засновани на конкретна проценка на ресурсите, трудот, средствата, капацитетите на постројките и други потребни информации.
мини|Поедноставен дијаграм што го покажува процесот на планирање на економската политика.
Постојат четири фази во изготвувањето на конечниот национален економски план.

* Првиот е собирање и составување прелиминарни статистички податоци. Овие бројки, кои се користат како основни податоци за планирање на производните капацитети на економските сектори, првично се подготвени од економски единици на пониско ниво и агрегирани на национално ниво од соодветни оддели и комитети. Истовремено, регионалните, локалните и комитетите за планирање на претпријатијата подготвуваат свои податоци и ги проследуваат до ЦКРПК. Преку овој двоканален систем на истовремено, засебно и независно подготвување на статистички податоци од страна на економските единици и одборите за планирање, владата се обидува да обезбеди точна, објективна и реална база на податоци неограничена од локална и бирократска пристрасност.
* Втората фаза е подготовка на контролните бројки од ЦКРПК врз основа на прелиминарните податоци во согласност со основните цели на планот презентирани од Централниот народен комитет. 
* Во третата фаза се подготвува нацрт-план. Нацрт планот, подготвен од ЦКРПК, е резултат на координирање на сите нацрт-бројки доставени од економските единици на пониско ниво, кои, пак, ги засноваат своите нацрти врз контролните бројки доставени од комитетот. 
* Во четвртата фаза, ЦКРПК доставува унифициран национален нацрт план до Централниот народен комитет и Советот на државната управа за потврда. По одобрување од Врховното народно собрание, нацртот станува конечен и се дистрибуира до сите економски единици и регионалните и локалните комитети за планирање.

Планот потоа станува законски и задолжителен. Честите директиви од централната влада содржат промени во целите на планот или стимулации за исполнување на целите на планот.

Иако централната власт е најјасно вклучена во формулирањето и проценката на годишните и долгорочните планови, таа исто така ги разгледува резимеата на кварталниот или месечниот напредок. Поединечните претпријатија го делат времето на производство во дневни, неделни, десетдневни, месечни, квартални и годишни периоди. Општо земено, месечниот план е основниот период за планирање на фабриката.

Успехот на економскиот план зависи од квалитетот и деталите на добиените информации, воспоставувањето реални цели, координацијата меѓу секторите и правилното спроведување. Високиот почетен раст во текот на тригодишниот план и, во помала мера, во текот на петгодишниот план придонеЛ за лажно чувство на доверба кај планерите. Статистичкото известување - својствена тенденција во економијата каде што придобивките лежат во исполнување на квантитативните цели, особено кога ќе се приближи целта на планот - доведува до преценување на економскиот потенцијал, слаб квалитет на производот и на крајот постојани грешки. Неефикасната употреба на постројки, опрема и суровини доведува до грешки при планирањето. Недостаток на координација во планирањето и производствената конкуренција меѓу секторите и регионите предизвикуваат нерамнотежа и ги нарушуваат односите влез-излез. Планските реформи во 1964 година требало да ги решат овие проблеми, но потребата за правилно и детално планирање и строго спроведување на плановите било толку голема што нивната важност била нагласена во извештајот за откривање на *Вториот седумгодишен план*, што укажува на тоа дека проблемите со планирањето траеле и во 80-тите години на минатиот век.

Во средината на 90-тите години Северна Кореја се откажала од цврстото планирање на директивите, а повеќегодишните планови станале повеќе долгорочна економска стратегија.

#### Метод Чангсан
*Методот Чангсан* (  ) за управување е роден од посетата на Ким Ил-сунг во февруари 1960 година на Кооперативната фарма Чангсан-ни во провинцијата Јужен Пјонган. Под влијание на големата политика за напредување на Мао Це Тунг, Ким и другите членови на Централниот комитет понудиле „теренство водство“ (  , *hyŏnji chido* ) и поминале два месеци инструкции и интеракција со работниците. Предвидената цел на овој нов метод е борба против „ бирократството “ и „формализмот“ во системот за управување со фармите.

Раководството тврдело дека работниците на фармите не се задоволни и дека имаат слаба моќ, бидејќи нискорангираните функционери на Работничката партија на Кореја (кои ги изложуваа апстрактните марксистички теории и пароли) користеле тактики што не успеале да ги мотивираат. За да се поправи ова, раководството препорачало работниците да добијат специфични насоки во решавањето на производните проблеми и да им бидат ветени лесно достапни материјални стимулации. Методот повикувал на високи партиски функционери, партиски кадри и административни службеници да го имитираат Ким Ил-сунг правејќи теренски прегледи. Системот им давал можности на земјоделците да ги презентираат своите поплаки и идеи пред водечките кадри и менаџери.

Можеби поважно од вклучувањето административен персонал во теренските прегледи бил зголемената употреба на материјални стимулации, како што се платени одмори, специјални бонуси, почесни титули и парични награди. Методот, последователно, бил поткопан од силни напори да се зголеми земјоделското производство и да се соединат фарми во сè поголеми единици. Фактичкото подобрување во земјоделскиот сектор започнало со усвојување на системот за под-тимски договори како средство за зголемување на продуктивноста на селаните со прилагодување на поединечните стимулации на оние на непосредната, мала работна група. Така, зголемената скала на колективни фарми донекаде била неутрализирана со намалувањето на големината на работната единица. „*Упатството на самото место*“ од високи владини функционери, сепак, продолжило во раните 90-ти, за што било илустрирано посетите на Ким Ил-сунг на фармите помеѓу 20 и 30 август 1991 година. Ким Јонг-ил ја продолжил традицијата, и покрај тоа што претходно одбивал да го стори тоа, па дури и ја проширил во Корејската народна армија. Денес Ким Јонг-ун продолжува со практиките на методот.

#### Таеански работен систем
Индустрискиот систем за управување се развил во три различни фази. Првиот бил период на автономија на претпријатието, кој траел до декември 1946 година. Втората фаза била преоден систем заснован на локална автономија, со секое претпријатие управувано од комитетот за управување со претпријатието под раководство на локалниот народен комитет. Овој систем бил заменет со „*систем за управување со еден човек*“ (  ), со управување според советски линии, бидејќи големите претпријатија биле национализирани и ставени под централна контрола. Третата фаза, *Таеански работен систем* (  , *Taeanŭi saŏpch'e* ), бил воведен во декември 1961 година како апликација и рафинирање на техниките за управување со земјоделството во индустријата.

Највисокиот раководен орган според системот е партискиот комитет. Секој комитет има приближно 25 до 35 члена избрани од редот на менаџери, работници, инженери и раководството на „*работничките организации на луѓето*“ во фабриката. Помал „*извршен комитет*“, со големина од околу една четвртина од редовниот комитет, има практична одговорност за секојдневното работење на централата и за големите одлуки на фабриката. Најважните членови на персоналот, вклучително и секретарот на партискиот комитет, директорот на фабриката и главниот инженер, го сочинуваат нејзиното членство. Системот се фокусира на соработка меѓу работниците, техничарите и партиските функционери на ниво на фабрика. 

Секоја фабрика има две главни административни линии, едната раководена од управителот, другата од секретарот на партискиот комитет. Главен инженер и неговите или нејзините асистенти насочуваат генерален штаб задолжен за сите аспекти на производството, планирањето и техничките упатства. Во зависност од големината на фабриката, различен број заменици ја надгледуваат фабричката логистика, маркетинг и работнички услуги. Набавката на материјали вклучува обезбедување, складирање и дистрибуција на сите материјали за употреба во фабрика, како и складирање на готови производи и нивно испраќање од фабриката. 

Замениците се распоредени работници во нивните единици и ракуваат со фабрички сметки и платен список. Обезбедувањето на работнички услуги бара насочување на секое земјоделско работење направено на фабрички земјишта, порибување на малопродажни објекти во фабриката и грижа за сите удобности на вработените. Замениците задолжени за работничките услуги се охрабруваат да исполнат што повеќе потреби на фабриката користејќи ги блиските земјоделски задруги и локалните индустрии. 

Секретарот на партискиот комитет ги организира сите политички активности во секоја од фабричките партиски ќелии и се обидува да обезбеди лојалност кон производните цели и управувачките цели на партијата. Според официјалните тврдења, до сите одлуки на управата се донесува со консензус меѓу членовите на партискиот комитет. Со оглед на огромното значење на партијата во работите на земјата, се чини веројатно дека партискиот секретар го има последниот збор во какви било поголеми спорови во фабриката. 

Таеанскиот систем најавува порационален пристап кон индустриското управување отколку што се практикувал претходно. Иако партиските функционери и работниците станале поважни за управувањето според новиот систем, инженерите и техничкиот персонал добиле поголема одговорност во областите каде нивната експертиза може да придонесе најмногу. Системот ја препознава важноста на материјалните, како и на „*политичко-моралните*“ стимулации за управување со работниците во фабриката. „*Системот за внатрешно сметководство*“, спин-оф на „*независниот систем на сметководство*“, доделува бонуси на работни тимови и работилници кои користат најефикасни суровини и опрема. Овие финансиски награди произлегуваат од профитот на претпријатието. 

Мерка за успехот на работниот систем е неговата долговечност и неговото континуирано одобрување од раководството.  Во своето новогодишно обраќање по повод 13-годишнината од создавањето на системот, во 1991 година, Ким Ил-сунг изјавил декаТаеанскиот работен систем е најдобриот систем на економско управување. Тоа им овозможува на масите производители да ја исполнат својата одговорност и улога како господари и да управуваат со економијата на научен и рационален начин со спроведување на масовната линија во економскиот менаџмент и органски комбинирање на партиското раководство со административните, економските и техничките насоки. 

#### Кампањи за масовно производство
Паралелно со техниките на управување, како што се претходните два мдетоди за работниот систем, кои биле дизајнирани да го зголемат производството во понормализирано и регулирано работење на фармите и претпријатијата, раководството постојано прибегнува кон охрабрувања и масовни кампањи за да ги мотивира работниците да исполнуваат излезни цели. Најраната и најраспространетата кампања за масовно производство била Движењето Чолима . Воведено во 1958 година по Големиот скок на Кина (1958–1960), Движењето ја организирало работната сила во работни тимови и бригади за да се натпреваруваат за зголемување на производството. Кампањата била насочена кон индустриски и земјоделски работници и кон организации во образованието, науката, канализацијата и здравството и културата. 

Покрај работните тимови, единиците подобни за наводите на системот вклучувале цели фабрики, фабрички работилници и самостојни единици. „  “ меѓу индустриските сектори, претпријатијата, фармите и работните тимови под Движењето Чолима избезумено се обидувал да го заврши Првиот петгодишен план (1957–1960), но наместо тоа создало хаотични нарушувања во економијата. Поради тоа, 1959 година била издвоена како „*тампон година*“ за да се врати рамнотежата во економијата. 

Иако Движењето било заменето во раните 1960-ти со Методот *Чангсан* и Таеанскиот работен систем, потпирањето на режимот кон масовните кампањи продолжил и во раните 90-ти. 

### Напори за модернизација од 1991 година
По распадот на Советскиот Сојуз во 1991 година, главниот извор на надворешна поддршка, Северна Кореја објавила во декември 1993 година тригодишна преодна економска политика, ставајќи примарен акцент на земјоделството, лесната индустрија и надворешната трговија. Сепак, недостаток на ѓубриво, природните катастрофи и лошите практики за складирање и транспорт, довеле да производството падне за повеќе од еден милион тони годишно, заради недоволно самостојност на житото. Покрај тоа, недостатокот на девизи за набавка на резервни делови и нафта за производство на електрична енергија оставило многу фабрики во мирување.

Недостатокот на девизи поради хроничен трговски дефицит, големиот надворешен долг и намалената странска помош го ограничил економскиот развој. Покрај тоа, Северна Кореја пренасочува ретки ресурси од развојни проекти во одбрана; потрошила повеќе од 20% од БДП на одбрана кон крајот на 1980-тите, процент меѓу највисоките во светот. Овие негативни фактори, надополнети со намалената ефикасност на системот за централно планирање и неуспехот да се модернизира економијата, го забавиле темпото на раст од 1960-тите. Пропаѓањето на комунистичките режими во Советскиот Сојуз и земјите од Источна Европа - традиционалните трговски партнери на Северна Кореја и добродетели - ги влошиле економските потешкотии во раните 90-ти.

Економски, распадот на Советскиот Сојуз и крајот на советската поддршка на севернокорејските индустрии предизвикале намалување на економијата на Северна Кореја за 25% во текот на 90-тите години на минатиот век. Додека, според некои податоци, Северна Кореја имала поголем приход по глава на жител од Јужна Кореја во 70-тите години на минатиот век, до 2006 година се проценува дека нејзиниот приход по глава на жител е само 1108 американски долари.

Експериментирање во мало претприемништво се одвивало од 2009 до 2013 година, и покрај тоа што и понатаму постојат правни несигурности, ова се развило во значаен сектор. До 2016 година економската либерализација напредувала до таа мерка што и локално-одговорните и државните индустриски претпријатија и дале на државата 20% до 50% од своето производство, продавајќи го остатокот за да купат суровини со пазарни цени слично на слободниот пазар.

Во 2014 година, Законот за претпријатија бил изменет за да им се овозможи на управителите на претпријатијата во државна сопственост да се занимаваат со надворешна трговија и заеднички вложувања и да прифаќаат инвестиции од невладини домашни извори. Според новите правила, директорот на претпријатието станал повеќе како западен извршен директор, а главниот инженер имал оперативна улога повеќе како западен главен оперативен директор . Од 2017 година е нејасно дали Таеанскиот работен систем уште во пракса работи за да им даде на локалните народни комитети големо влијание.

Во 2017 година, д-р Мицухиро Мимура, виш научен соработник на јапонскиот Институт за економски истражувања за североисточна Азија, кој ја посетил Северна Кореја 45 пати, ја опишал како „*најсиромашна напредна економија во светот*“, бидејќи земјата имала релативно низок БДП, со софистицирана средина за производство. Тој го опишал неодамнешниот подем на претприемачки групи преку „*социјалистичка соработка*“, каде што групи поединци можеле да основат мали претпријатија како кооперативни групи. Менаџерите во државните индустрии или фарми исто така биле слободни да продаваат или тргуваат со производство над целите на државните планови, обезбедувајќи стимулации за зголемување на производството. Менаџерите исто така можеле да најдат инвестиции за проширување на успешно работење, во процес што тој го нарекол „*социјалистичка конкуренција*“. Државниот план сè уште претставувал основа за производство, но станал пореален, оставајќи простор за вишок на производство.

### Буџет и финансии
мини|Споредба на трендовите на БДП по глава на жител на двете Кореи од 1950 до 1977 година
мини|Историските проценки на БДП по глава на жител на Северна Кореја
Државниот буџет е главен владин инструмент во извршувањето на економските цели на земјата. Расходите претставувале околу три четвртини од БДП во средината на 1980-тите, чијашто распределба ги одразувала приоритетите доделени на различни економски сектори.  Даноците биле укинати во 1974 година како „*остатоци од застарено општество*“. Оваа акција, сепак, не се очекувала да има значителен ефект врз државните приходи затоа што огромниот процент на државни фондови - во просек 98,1% во текот на 1961–1970 година - бил од данок на промет, одземања од профит платен од државни претпријатија, и разни кориснички такси за машини и опрема, постројки за наводнување, телевизори и вода.

Со цел да се обезбеди одреден степен на локална автономија, како и да се намали финансискиот товар на централната власт, во 1973 година бил воведен „*систем на локален буџет*“. Според овој систем, провинциските власти се одговорни за оперативните трошоци на институциите и претпријатијата кои не се под директна контрола на централната влада, како што се училиштата, болниците, продавниците и производството на локални производи за широка потрошувачка. За возврат, од нив се очекува да организираат што повеќе профитабилни потфати и да и ги предадат профитите на централната влада.

Околу декември секоја година, се подготвува државниот буџет за следната календарска година, со предмет на ревизија околу март. Типично, вкупните приходи ги надминуваат трошоците за мала маргина, со вишок пренесен во следната година. Најголем дел од државните расходи имаат „*народната економија*“, која во просек бележела 67,3% од вкупните расходи во периодот од 1987 до 1990 година, проследено со големината од „*социо-културата*“, „*одбраната*“ и „*администрацијата*“.

Трошоците за одбрана, како дел од вкупните расходи, значително се зголемиле од 60-тите години на минатиот век: од 3,7% во 1959 година на 19% во 1960 година и, по просек 19,8% помеѓу 1961 и 1966 година, на 30,4% во 1967 година. Откако трошоците се зголемиле околу 30% до 1971 година, одбранбениот удел нагло се намалил на 17% во 1972 година и продолжил да опаѓа во текот на 1980-тите. Официјално, и во 1989 и во 1990 година, одбранбениот удел останал на 12%, а за 1991 година изнесувал 12,3% со 11,6% планирани за 1992 година. Трендот на опаѓање бил во согласност со најавените намери на владата да го стимулира економскиот развој и да ги зголеми социјалните придобивки. Сепак, западните експерти процениле дека реалните расходи на војската се повисоки отколку што покажуваат буџетските бројки.

Во буџетот за 1999 година, трошоците за земјоделскиот и енергетскиот сектор биле зголемени за 15% и 11%, соодветно, во споредба со оние од 1998 година.

Во буџетот за 2007 година, се проценувало зголемување на приходите од 433,2 милијарди вони (3,072 милијарди долари, 1 $ = 141 вони). Во 2006 година, 5,9% се сметале за јавен приход, додека следната година, оваа бројка била зголемена на 7,1%.

Северна Кореја тврди дека таа е единствената држава во светот што не наметнува данок . Даноците биле укинати со почеток на 1 април 1974 година.

### Обврзници
Од 2003 година, севернокорејските власти издаваат државни обврзници наречени „*Животни обврзници на луѓето*“  и го промовираат слоганот „*Купувањето обврзници е [[Родољубивост|патриотско]]* “.

Северна Кореја продала обврзници на меѓународно ниво кон крајот на 1970-тите за 680 милиони  германски марки и 455 милиони швајцарски франци . Северна Кореја не ги исплатила овие обврзници до 1984 година, иако обврзниците остануваат меѓународно тргувани според шпекулациите дека земјата на крајот ќе ги изврши обврските.

### Најнови трендови
*Сиднеј Морнинг Хералд* објавил дека претходната пропаганда на Ким била променета од патриотизам и економија во подобрувањето на односите меѓу Кина, Јужна Кореја и САД. Државната телевизија промовирала пофална песна на Националното знаме со емитување видеа со слики кои вклучуваат знамето да биде подигнато во септември 2018 година, за време на настаните со масовни игри, по повод 70-годишнината од постоењето на Северна Кореја.

*South China Morning Post*, во напис во 2019 година, напишал дека веќе има некаква економска и културна револуција која се случува неодамна во самата Северна Кореја. Започнала сериозно во февруари 2018 година, за време на Зимските олимписки игри во Пјонгчанг, кога биле испратени врвни спортисти од Северна Кореја да настапат во Јужна Кореја. Ова вклучувало женски квинтет кој настапил во црни шорцеви и црвени маици. По два месеци, врховниот водач Ким Јонг-ун присуствувал на настапот на девојчињата во Јужна Кореја, „*[[Red Velvet]]*“ . Ова е првото К-Поп шоу што се одржува во Пјонгјанг. Севернокорејските музичари кои настапиле во Јужна Кореја биле високо пофалени за нивниот настап што лидерот Ким решил да ги испрати во Пекинг на уште една турнеја за добра волја во јануари 2019 година. Дел од револуцијата била воведување на други култури, вклучително и западна, за која порано се верувало дека е вулгарна и прилично корумпирана, но сега полека се пробива до севернокорејскиот народ. Книги од втора рака Хари Потер сега можат да се читаат во Националната библиотека, а филмовите од Боливуд како „ *Тројцата идиоти“* исто така можат да се погледнат низ кината вом земјата. Промените, исто така, го нашле патот кон економскиот сектор со фабрики кои исто така произведуваат производи кои се повеќе поврзани со Западот, како „Џорданките“ за национална потрошувачка.

Според измените и дополнувањата на Уставот во 2019 година, поранешните економски методи на управување, биле целосно исфрлени од употреба.

## Економски сектори

### Производство
Северна Кореја спроведува планирана економија во индустријата. Владата ќе обезбеди гориво и материјали за фабриката, а фабриката ќе ги произведува потребните производи и количини во согласност со барањата на владата.

Самостојната стратегија за развој на Северна Кореја го додели главниот приоритет на развојот на тешката индустрија, со паралелен развој во земјоделството и лесната индустрија. Оваа политика била постигната главно со давање на повластена распределба на тешката индустрија на државните инвестициски фондови. Повеќе од 50% од државните инвестиции биле наменети за индустрискиот сектор во периодот 1954–1976 година (47,6%, 51,3%, 57,0% и 49,0%, соодветно, за време на тригодишниот план, петгодишниот план, шестгодишниот план. Како резултат на тоа, бруто-индустриското производство рапидно zapo;nalo da raste. 

Како што бил случајот со растот на националното производство, темпото на раст значително се забавил од 60-тите години на минатиот век. Стапката се намалила од 41,7% и 36,6% годишно за време на Тригодишниот план и Петгодишниот план, соодветно, на 12,8%, 16,3% и 12,2%, соодветно, за време на Првиот седумгодишен план, шестгодишниот план, и Втор седумгодишен план. Како резултат на побрзиот раст на индустријата, учеството на тој сектор во вкупното национално производство се зголемил од 16,8% во 1946 година на 57,3% во 1970 година. Од 1970-тите, уделот на индустријата во националното производство останува релативно стабилен. Од сите индикации, темпото на индустријализација за време на Третиот седумгодишен план до 1991 година е далеку под планираната стапка од 9,6%. Во 1990 година се проценувало дека учеството на индустрискиот сектор во националното производство е 56%. 

Уделот на индустријата во комбинираното вкупно бруто земјоделско и индустриско производство се искачило од 28% во 1946 година на над 90% во 1980 година. Тешката индустрија добила повеќе од 80% од вкупните државни инвестиции во индустријата помеѓу 1954 и 1976 година (81,1%, 82,6%, 80% и 83%, соодветно, за време на тригодишниот план, петгодишниот план, првиот седумгодишен план и шестгодишниот план) и бил претежно фаворизиран од лесната индустрија.

Северна Кореја тврди дека ја исполнила *Втората седумгодишна програма* (1978–1984) за зголемување на индустриското производство во 1984 година на 120% од целта од 1977 година, што е еквивалентно на просечна годишна стапка на раст од 12,2%. Судејќи според производството на големи стоки кои го сочинуваат поголемиот дел од индустриското производство, сепак е малку веројатно дека тоа се случило. На пример, зголемувањето во периодот на планот 1978-1984 година за електрична енергија, јаглен, челик, машини за сечење метали, трактори, патнички автомобили, хемиски ѓубрива, хемиски влакна, цемент и текстил, соодветно, било 78%, 50%, 85%, 67%, 50%, 20%, 56%, 80%, 78% и 45%.  Постоел недостиг на суровини и енергија. Инфраструктурата се распаднала и машините застариле. За разлика од другите социјалистички земји во Источна Европа, Северна Кореја продолжила да планира на високо централизиран начин и одбила да го либерализира економскиот менаџмент.
Во средината на осумдесеттите години, шпекулациите дека Северна Кореја ќе ја имитира Кина при воспоставување на специјални економски зони во кинески стил, категорично ги негирал тогашниот заменик претседател на Комисијата за економска политика Јун Ки-пок (Јун станал претседател од јуни 1989 година). Кинеските специјални економски зони обично се крајбрежни области основани за унапредување на економскиот развој и воведување на напредна технологија преку странски инвестиции . На инвеститорите им се нудат повластени даночни услови и услови. Зоните, кои овозможуваат поголемо потпирање на пазарните сили, имаат поголема моќ за донесување одлуки во економските активности отколку единиците на ниво на провинција. Со текот на годините, Кина се обидувала да го убеди раководството на Северна Кореја за предностите на овие зони со обиколка на разните зони и објаснување на нивните вредности на посетители на високо ниво.

Во април 1982 година, Ким Ил-сунг објавил нова економска политика со приоритет на зголемено земјоделско производство преку подобрување, развој на инфраструктурата во земјата - особено електраните и транспортните капацитети - и потпирање на домашно произведената опрема. Исто така, бил ставен поголем акцент на трговијата.

Во септември 1984 година, Северна Кореја донела закон за заедничко вложување за привлекување странски капитал и технологија . Новиот акцент на проширување на трговијата и стекнување технологија не бил придружен со промена на приоритетите далеку од поддршката на војската. Во 1991 година, Северна Кореја објавила создавање на *Специјална економска зона* (СЕЗ) во североисточните региони на Расон ( Специјална економска зона Расон ) и Чангјин . Инвестициите во овие СЕЗ се одвиваат бавно. Проблемите со инфраструктурата, бирократијата, неизвесностите за безбедноста на инвестициите и одржливоста го попречуваат растот и развојот. Како и да е, илјадници мали кинески бизниси формирале профитабилни операции во Северна Кореја до 2011 година.

Во 1990 година бил формиран владин истражувачки центар „ “, започнувајќи го бавниот развој на индустријата за информатичка технологија .

Во 2013 и 2014 година, Државната управа за економски развој објавила голем број помали специјални економски зони кои опфаќаат ракување со извоз, преработка на минерали, висока технологија, игри и туризам.

#### Индустрија за облека
Најуспешна извозна индустрија е индустријата за облека . Производството е од севернокорејска фирма за европски или друг странски партнер, од кинеска фирма што работи во Северна Кореја со севернокорејски партнер или од севернокорејски работници кои работат во кинески или други странски фабрики. Платите се најниски во североисточна Азија.

#### Автомобилска индустрија
мини|Севернокорејски произведен тролејбус, „Чолима 90“
Производството на моторни возила од Северна Кореја воспоставува воени, индустриски и градежни цели, при што сопственоста на приватниот автомобил од страна на граѓаните останува со мала побарувачка. Имајќи советско потекло (последователна практика на клонирање странски примероци и неодамнешно заедничко вложување за автомобили), Северна Кореја развила автомобилска индустрија со широк опсег со производство на сите видови возила. Основата за производство е во урбаните и теренските мини; луксузни автомобили; SUV автомобили; индустрија со мал, среден, тежок и супер-тежок товар; градежни и теренски камиони; минибуси / минивали, автобуси, цивилни и артикулирани автобуси, тролејбуси и трамваи. Сепак, Северна Кореја произведува многу помалку возила од нејзината производствена способност поради постојаната економска криза. Северна Кореја не се придружила или соработувала со ОИЦА или со која било друга автомобилска организација, така што сите критични информации за нејзината индустрија на моторни возила се ограничени.

### Моќ и енергија
лево|мини| Електротехнички компоненти
Енергетскиот сектор е еден од најсериозните тесни грла во севернокорејската економија. Од 1990 година, снабдувањето со нафта, јаглен и електрична енергија опаѓало и сериозно ги зафатило сите сектори на економијата. Суровата нафта порано се увезувала по гасовод по „*пријателски цени*“ од поранешниот Советски Сојуз или Кина, но повлекувањето на руските концесии и намалувањето на увозот од Кина го намалиле годишниот увоз од околу 23 милиони барели во 1988 година на помалку од 4 милиони барели до 1997 година. Бидејќи увезената нафта била рафинирана за горива за транспорт и земјоделска механизација, сериозно намалување на увозот на нафта предизвикало критични проблеми во транспортот и земјоделството.

Според статистичките податоци што ги составила јужнокорејската агенција „*Статистика Кореја*“ засновани врз податоци на Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА), потрошувачката на електрична енергија по глава на жител паднала од 1247 киловат часови во 1990 година на ниско ниво од 712 киловат часови во 2000 година. Од тогаш полека се искачила на 819 киловат часови во 2008 година, ниво под тоа од 1970 година.

Северна Кореја нема кокс, но има значителни резерви на антрацит во Анџу и други области. Производството на јаглен достигнало врв од 43 милиони тони во 1989 година и стабилно опаднало на 18,6 милиони тони во 1998 година. Главните причини за недостиг на јаглен вклучуваат поплавување на рудници и застарена технологија на експлоатација. Бидејќи јагленот се користел главно за индустрија и производство на електрична енергија, намалувањето на производството на јаглен предизвикало сериозни проблеми во индустриското производство и производството на електрична енергија. Производството на јаглен би можело значително да се зголеми доколку Северна Кореја увезе модерна технологија за рударство.

Производството на електрична енергија на Северна Кореја го достигнал својот врв во 1989 година на околу 30 TWh. Во 80-тите години на минатиот век имало седум големи хидроцентрали. Четири од нив се наоѓале покрај реката Јалу, изградени со кинеска помош, и снабдувајќи електрична енергија за двете земји. Во 1989 година, 60% од производството на електрична енергија била хидроелектрична, и 40% била добиена преку фосилно гориво, главно на јаглен.

Во 1997 година, јагленот сочинувал повеќе од 80% од примарната потрошувачка на енергија, а хидроенергијата повеќе од 10%. Нето-увозот на јаглен претставувал само околу 3% од потрошувачката на јаглен. Хидроцентралите генерирале околу 65% од електричната енергија и термоцентралите на јаглен во Северна Кореја околу 35% во 1997 година. Сепак, со само 20% од производството на електрична енергија по глава на жител во Јапонија, Северна Кореја страдала од хроничен недостиг на снабдување. Извозот на јаглен во Кина во моментов претставува голем дел од приходите на Северна Кореја.

Се верува дека некои хидроцентрали не се во функција поради оштетување од големите поплави во 1995 година. Електраните на јаглен работеле под својот капацитет, што се должи на сериозниот пад на снабдувањето со јаглен и делумно на проблемите со транспорт на јаглен. Снабдувањето со електрична енергија стабилно опаѓало и изнесувало 17 TWh во 1998 година. Бидејќи генерираната електрична енергија требало да се удвои само за да се врати на нивото од 1989 година, недостигот на електрична енергија ќе продолжил сè додека производството на јаглен не може значително да се зголеми и да се обнови опремата за производство.

### Градба
мини|Народен театар Мансуде, отворен во 2012 година
Градежништвото е активен сектор во Северна Кореја. Ова било демонстрирано не само преку големи програми за домување, од кои повеќето биле видливи во високите станбени блокови во Пјонгјанг, туку и во помалите модерни станбени комплекси распространети дури и на село. Овие се џуџести проекти во секоја смисла за разлика од „*големите монументални зданија*“. Истото може да се примени дури и за очигледно економски корисни проекти како што е браната Нампо, чија цена е 4 милијарди американски долари.

Годините на економска контракција во 1990-тите го забавиле овој сектор, како и другите; 105- катниот хотел Ријунгенг во Пјонгјанг останал незавршен повеќе од една деценија. Банката на Кореја тврди дека учеството на градежништвото во БДП паднало за скоро една третина помеѓу 1992 и 1994 година, од 9,1% на 6,3%. Ова е во согласност со официјалната бројка од 6% за 1993 година, кога било кажано дека секторот вработувал 4,2% од работната сила. Сепак, последната бројка ја исклучува Корејската народна армија, која видливо извршува голем дел од градежните работи на земјата.

Од околу 2012 година, кога биле изградени 18 кули во Пјонгјанг, во Пјонгјанг се случил градежен бум. Главните проекти вклучуваат Народен театар во Мансуда (2012), Воден парк Мунсу (2013), модернизација на меѓународниот аеродром во Пјонгјанг Сунан (2015) и Центар за наука и технологија (2015).

### Банкарство
Централната банка на Северна Кореја, под Министерството за финансии, има мрежа од 227 локални филијали. Неколку реизданија на банкноти во последниве години сугерираат дека граѓаните се склони да собираат наместо да банкаруваат какви било заштеди што ги прават од своите приходи; наводно сега претпочитаат и девизи. Најмалку две странски агенции за помош неодамна воспоставиле проекти за микрокредити, заеми за земјоделци и мали бизниси.

Кон крајот на 2009 година, Северна Кореја ја преценила својата валута, ефикасно конфискувајќи ги сите приватно чувани пари. Ревалоризацијата ефикасно ги збришало заштедите на многу Севернокорејци. Неколку дена по ревалоризацијата, освоената добивка паднала за 96% во однос на доларот на САД. Пак Нам-ги, директорот на Одделот за планирање и финансии на владејачката Работничка партија на Северна Кореја, бил обвинет за катастрофата, а подоцна погубен во 2010 година.
мини|Читател на картички за готовина „Корјо“ во 2012 година
Во 2004 и 2006 година биле донесени закони за кодифицирање на правилата за штедење и трговско банкарство. Сепак, дури во 2012 година, севернокорејските банки започнале сериозно да се натпреваруваат за клиенти на мало. Натпреварувачките електронски картички за готовина станале широко прифатени во Пјонгјанг и во други градови, но генерално не се поврзани со банкарски сметки. Севернокорејските банки вовеле производи за малопродажба кои дозволуваат апликација за мобилен телефон да плаќа и дополнува.

Од мај 2013 година, кинеските банки, Кинеската трговска банка, Индустриска и комерцијална банка на Кина, Кинеската градежна банка и Земјоделската банка на Кина, ги запреле „*сите прекугранични парични трансфери, без оглед на природата на бизнисот*“ со Северна Кореја. Кинеската банка, примарна институција во Кина за девизни трансакции, на 14 мај 2013 година соопштила дека „*ја затвори сметката на Банката за надворешна трговија, главната девизна банка во Северна Кореја*“. Сепак, „*помалите банки со седиште во североисточна Кина преку границата од Северна Кореја изјавија дека сè уште ракуваат прекугранични трансфери од големи размери*“. На пример, филијалата на Банката на Далиан во Дандонг сè уште вршела трансфери во Северна Кореја.

### Трговија на мало
До раните 2000-ти, официјалниот малопродажен сектор главно бил контролиран од државата, под раководство на Комитетот за народни услуги. Потрошувачката стока била малку и со слаб квалитет, а повеќето биле обезбедени по основ на исхрана. Имало државни продавници и директни продавници на фабрики за масите, и специјални продавници со луксуз за елитата - како и ланец продавници за тврди валути, со гранки во големите градови.

Во 2002 и во 2010 година, приватните пазари биле прогресивно легализирани, главно за продажба на храна. Од 2013 година, урбаните и земјоделските пазари се одржувале на секои 10 дена, а повеќето урбани жители живееле на 2&nbsp;км од пазарот.

Во 2012 година, бил отворен третиот голем трговски центар во Пјонгјанг, Трговски центар Квангбок. Во 2014 година започнала изградбата на уште еден голем трговски центар . Почнувајќи од 2017 година, овие трговски центри продавале конкурентни брендови на стоки, на пример, се продавале најмалку десет различни видови паста за заби.

Во 2017 година, Корејскиот институт за национално обединување проценил дека има 440 одобрени владини пазари кои вработуваат околу 1,1 милиони луѓе.

### Храна

#### Земјоделството
мини|Растечки култури во Северна Кореја
Ретките земјоделски ресурси на Северна Кореја го ограничуваат земјоделското производство. Климата, теренот и почвените услови не се особено поволни за земјоделство, со релативно кратка сезона на земјоделски култури. Само околу 17% од вкупното копно, или приближно 2,000,000 хектари е обработливо земјиште од кои 1,400,000 хектари се добро прилагодени за одгледување житни култури;  најголемиот дел од земјата е солиден планински терен.

Времето значително се разликува според висината, а недостатокот на врнежи, заедно со неплодната почва, го прави земјиштето на надморска височина поголема од 400 метри несоодветно за други цели освен пасење. Врнежите се географски и сезонски нередовни, а во повеќето делови на земјата се јавуваат дури половина од годишните врнежи во трите летни месеци. Оваа шема го фаворизира одгледувањето на ориз во потоплите региони кои се опремени со мрежи за наводнување и контрола на поплави. Приносот на ориз е 5,3 тони по хектар, близу до меѓународните норми. Во 2005 година, Северна Кореја била рангирана од ФАО како 10-та во производството на свежо овошје  и 19-та во производството на јаболка .

Земјоделството е концентрирано во рамничарските подрачја на четирите западни брегови, каде подолгата сезоната на растење, нивото на земјиштето, соодветните врнежи од дожд и добрата наводнувана почва овозможуваат најинтензивно одгледување на земјоделски култури. Тесен појас на слично плодна земја тече низ источниот брег на провинцијата Хамгјонг и Кангвон, но внатрешни провинции како Чаганг и Рјанганг се премногу ридско-планински, ладни и суви за да се овозможи земјоделство. Планините содржат најголем дел од шумските резерви на Северна Кореја, додека подножјето во и помеѓу најголемите земјоделски региони обезбедува земјишта за пасење на добиток и одгледување овошни дрвја.

Бидејќи самодоволството останува важен столб на севернокорејската идеологија, самодоволноста во производството на храна се смета за достојна цел. Друга цел на владините политики - да се намали јазот помеѓу урбаниот и руралниот животен стандард - бара континуирани инвестиции во земјоделскиот сектор. Стабилноста на земјата зависи од стабилното, ако не и брзото, зголемување на достапноста на прехранбени производи по разумни цени. Во раните 90-ти години постоел сериозен недостиг на храна.
лево|мини| Трактор во Северна Кореја
Најдалекусежната изјава за земјоделската политика е отелотворена во *тезите на* Ким Ил-сунг од 1964 година *За аграрното прашање на социјалистите во нашата земја*, што ја нагласува загриженоста на владата за развој на земјоделството. Ким го истакнал технолошкиот и образовниот напредок на село, како и колективните форми на сопственост и управување. Како што напредувала индустријализацијата, учеството на земјоделството, шумарството и рибарството во вкупното национално производство се намали од 63,5% и 31,4%, соодветно, во 1945 и 1946 година, на ниско ниво од 26,8% во 1990 година. Нивниот удел во работната сила исто така се намалил од 57,6% во 1960 година на 34,4% во 1989 година.

Во 1990-тите, намалената способност за извршување на механизирани операции (вклучително и испумпување вода за наводнување), како и недостатокот на хемиски влезови, јасно придонесувал за намалени приноси и зголемени загуби на бербата и по бербата.

Дополнителни подобрувања во земјоделското производство се направени уште од крајот на 90-тите години на минатиот век, со што Северна Кореја се доближила до самостојност во производството во 2013 година. Особено, приносот на ориз постојано се подобрувал, иако приносот на други култури генерално не се подобрил. Производството на белковинска храна останува несоодветно. Пристапот до хемиско ѓубриво е намален, но употребата на компост и друго органско ѓубриво е охрабрено.

#### Риболов
Севернокорејскиот риболов незаконски извезува морска храна, пред се ракови, во Дандунг. Ракови, школки од жолтоморските води на Северна Кореја се популарни во Кина, можеби затоа што помалку солената вода го подобрува вкусот.

#### Систем за дистрибуција на храна
Од 1950-тите, мнозинството Севернокорејци ја добиваат својата храна преку системот за јавна дистрибуција (СЈД). СЈД бара од земјоделците во земјоделските региони да и предадат дел од своето производство на владата, а потоа вишокот да го распредели на урбаните региони, каде луѓето не можат да произведат сопствена храна. Околу 70% од населението во Северна Кореја, вклучително и целото урбано население, прима храна преку овој систем управуван од владата.

Пред поплавите, примателите обично биле распределени 600-700&nbsp;грама на ден, додека на високи функционери, воени лица, тешки работници и персонал за јавна безбедност им биле доделувани малку поголеми порции од 700-800&nbsp;грама на ден. Заклучно со 2013 година, целната просечна дистрибуција изнесувала 573 грама еквивалент на житни култури по лице на ден, но варирала во зависност од возраста, занимањето и дали се добиваат суровини на друго место (на пример, оброци во училиште).  Сепак, заклучно со 2019 година, овој број е намален на 312 грама на ден според истрагата спроведена од Обединетите нации помеѓу 29 март и 12 април 

Намалувањето на производството влијаело на количината храна достапна преку системот за јавна дистрибуција. Недостатоците се зголемиле кога севернокорејската влада вовела дополнителни ограничувања на колективните земјоделци. Кога земјоделците, кои никогаш не биле опфатени со СЈД, имале мандат од владата да ги намалат сопствените распределби на храна од 167 килограми на 107 килограми жито по лице секоја година, тие одговориле со задржување на делови од потребната количина жито. Било пријавено дека владата ги намалила на 150&nbsp;грама во 1994 година и до дури 30&nbsp;грама до 1997 година. Понатаму било објавено дека СЈД не успеал да обезбеди храна од април до август 1998 година како и од март до јуни 1999 година. Во јануари 1998 година, владата на Северна Кореја јавно објавила дека СЈД повеќе нема да дистрибуира суровини и дека семејствата треба некако да набават свои резерви на храна.  До 2005 година, СЈД снабдувала домаќинства само со приближно една половина од апсолутно минимална калориска потреба. До 2008 година, системот значително се опоравил и, од 2009 до 2013 година, дневните оброци по лице во просек изнесуваат 400 грама на ден во поголемиот дел од годината, иако во 2011 година се намалил на 200 грама на ден од мај до септември .

Се проценува дека во раните 2000-ти, просечното семејство од Северна Кореја привлекло околу 80% од своите приходи од мали бизниси кои биле технички нелегални во Северна Кореја. Во 2002 и во 2010 година, приватните пазари биле прогресивно легализирани. Од 2013 година, урбаните и земјоделските пазари се одржуваат на секои 10 дена, а повеќето урбани жители живеат на 2&nbsp;км од пазарот, кои имаат сè поголема улога во добивањето храна.

#### Криза и глад
Од 1994 до 1998 година, Северна Кореја претрпела глад. Бидејќи Северна Кореја е затворена земја, тешко е да се знае бројот на специфични смртни случаи. Според различна литература, се проценува дека изгладнетиот или неисхранетиот број на жртви е помеѓу 240 000 и 480 000 луѓе. Од 1998 година, има постепено закрепнување на земјоделското производство, што до 2013 година ја вратила Северна Кореја близу до самодоволност во основната храна . Сепак, заклучно со 2013 година, повеќето домаќинства имаат гранична или слаба потрошувачка на храна, а потрошувачката на белковини останува несоодветна.

Во 90-тите години на минатиот век, севернокорејската економија забележала стагнација која се претворила во криза. Економската помош добиена од Советскиот Сојуз и Кина претставувала важен фактор за нејзиниот економски раст. Со распадот во 1991 година, Советскиот Сојуз ја повлекол поддршката и побарал уплата во тврда валута за увоз. Кина се вклучила во обезбедувањето одредена помош и снабдувала храна и масло. Севернокорејската економија била поткопана и нејзиното индустриско производство започнало да опаѓа во 1990 година. Лишени од индустриски влезови, вклучувајќи ѓубрива, пестициди и електрична енергија за наводнување, земјоделското производство исто така започнаки да се намалува дури и пред Северна Кореја да има серија природни катастрофи во средината на 90-тите. Оваа еволуција, во комбинација со низа природни катастрофи, вклучувајќи ги рекордните поплави во 1995 година, предизвикале една од најлошите економски кризи во историјата на Северна Кореја. Други причини за оваа криза биле високото трошење на одбраната (околу 25% од БДП) и лошото управување.

Во декември 1991 година, Северна Кореја воспоставила „*зона на слободна економија и трговија*“ за да ги вклучи североисточните пристанишни градови Унгги ( Санбонг ), Чангјин и Наџин. Воспоставувањето на оваа зона ги отворило прашањата до каде ќе оди Северна Кореја во отворањето на својата економија кон Западот и кон Јужна Кореја, иднината на развојната шема за областа на реката Тумен и, уште поважно, колку Северна Кореја би го реформирала својот економски систем.

Северна Кореја објавила во декември 1993 година тригодишна преодна економска политика, ставајќи примарен акцент на земјоделството, лесната индустрија и надворешната трговија. Сепак, недостатокот на ѓубриво, природните катастрофи и лошото складирање и транспортни практики и оставиле на земјата повеќе од еден милион тони годишно недостаток на самодоволност на житото. Покрај тоа, недостатокот на девизи за набавка на резервни делови и нафта за производство на електрична енергија оставило многу фабрики во мирување.

Гладот во 90-тите години парализирал многу од сталинистичките економски институции. Владата ја спровела политиката *Сонгун на* на Ким Јонг-ил, според која војската е распоредена да ги насочува производствените и инфраструктурните проекти. Како последица на владината политика за воспоставување економска самодоволност, севернокорејската економија станала се повеќе изолирана од онаа на остатокот од светот, а нејзиниот индустриски развој и структура не ја одразуваат нејзината меѓународна конкурентност. Домашните фирми се заштитени од меѓународна, како и домашна конкуренција; резултатот е хронична неефикасност, слаб квалитет, ограничена разновидност на производи и недоволно искористување на растенијата. Овој протекционизам ја ограничува и големината на пазарот за производителите на Северна Кореја, што спречува искористување на економијата на обем .

#### Недостаток на храна
Недостатокот на храна првенствено бил предизвикан од загуба на гориво и други увозни суровини од Кина и Советскиот Сојуз, кои биле неопходни за поддршка на енергетски интензивен и енергетски неефикасен земјоделски систем. По распадот на Советскиот Сојуз, поранешните концесиски трговски односи, кои биле од корист на Северна Кореја, останале недостапни. Трите поплави и суши години помеѓу 1994 и 1996 година послужиле само за да се заврши падот на земјоделскиот сектор. Во 2004 година, повеќе од половина (57%) од населението немало доволно храна за да остане здраво.

Во 2006 година, Светската програма за храна (WFP) и ФАО процениле дека потребата за жито во земјата се движи од 5,3 до 6,5 милиони тони жито, но домашното производство исполнило само 3,825 милиони тони. Земјата се соочува и со деградација на земјиштето откако шумите одземени за земјоделство резултирале во ерозија на почвата. Во 2008 година, една деценија по најлошите години на глад, вкупното производство изнесувало 3,34 милиони тони (еквивалент на жито) во споредба со потребата од 5,98 милиони тони. Триесет и седум проценти од населението се сметало за несигурно во пристапот до храна. Времето продолжува да претставува предизвици секоја година, но целокупното производство на храна растело постепено, а до 2013 година, производството се зголемило на највисоко ниво од кризата, на 5,03 милиони тони житарски еквивалент, наспроти минималното барање од 5,37.

Во 2014 година Северна Кореја постигнала исклучително добра реколта, 5,08 милиони тони житарски еквивалент, скоро доволна за да се нахрани целото население. Додека производството на храна значително се опоравувало од најтешките години 1996 и 1997 година, закрепнувањето останало кревко, главно поради неповолните временски услови и економски недостиг од година на година. Дистрибуцијата била нееднаква и неефикасен. Секој недостиг помеѓу производството и потребата може лесно да се реши со увоз финансиран од владата, доколку се донесе одлука за тие набавки. Северна Кореја сега во повеќето години има пониски нивоа на неисхранетост отколку во некои побогати азиски земји.
### Рударство
Според извештајот на Институтот за ресурси во Северна Кореја (НКРИ) со седиште во Јужна Кореја во 2012 година, Северна Кореја има значителни резерви на железна руда, јаглен, варовник и магнезит. Покрај тоа, се смета дека Северна Кореја има огромни потенцијални ресурси на ретки метали, кои се проценети над 6 трилиони американски долари.

Земјата е 18-ти најголем производител на железо и цинк во светот и ги има 22-ри најголеми резерви на јаглен во светот. Земјата е исто така 15-ти најголем производител на флуорит и 12-ти најголем производител на бакар и сол во Азија. Другите големи природни ресурси во производството вклучуваат олово, волфрам, графит, магнезит, злато, пирити, флуореспар и хидроенергија .

Во 2015 година, Северна Кореја извезла 19,7 милиони тони јаглен, во вредност од 1,06 милијарди американски долари, голем дел од тоа во Кина.  Во 2016 година се проценувало дека пратките на јаглен во Кина сочинуваат околу 40% од извозот.

Сепак, почнувајќи од февруари 2017 година Кина го суспендирала целиот увоз на јаглен од Северна Кореја, иако според Кина вкупната трговија со Северна Кореја се зголемила.

### Информатичка технологија и култура
Северна Кореја има умешна индустрија за информатичка технологија. Во 2018 година, технолошка изложба ја претставила новата wi-fi услуга наречена *Mirae* („*Иднина*“), која им овозможила на мобилните уреди пристап до мрежата на интранет во Пјонгјанг. На изложбата бил прикажан и систем за автоматизација на домот со употреба на препознавање говор на корејски јазик.

## Организација и управување
Економијата на Северна Кореја била единствена во елиминацијата на пазарите . До 60-тите години на минатиот век, елементите на пазарот биле потиснати скоро целосно. Речиси сите артикли, од храна до облека, традиционално се делат преку јавен дистрибутивен систем, а парите имаат само симболично значење. Односите на храна зависат од хиерархијата во системот, при што позициите се чини дека се полунаследни . До крајот на 1980-тите, на селаните не им било дозволено да обработуваат приватни градинарски парцели.

Бидејќи владата е доминантна сила во развојот и управувањето со економијата, бироата и одделенијата се размножуваат на сите административни нивоа. Постојат петнаесет комитети - како што се земјоделските и комитетите за државно планирање - едно биро и дваесет одделенија под надзор на Кабинетот; од нив, дванаесет комитети - едно биро и шеснаесет одделенија се вклучени во економскиот менаџмент. Во раните 90-ти, неколку вицепремиери на тогашниот Совет на државна управа ги надгледувале економските работи. Организациите претрпуваат честа реорганизација. Многу од овие агенции имаат свои посебни гранки на пониско ниво на влада, додека други одржуваат контрола над подредените делови во провинциските и окружните административни агенции.

Околу 1990 година, со распадот на Советскиот Сојуз, престанало да се применуваат ограничувањата на приватната продажба, вклучувајќи го и житото. Се проценува дека во раните 2000-ти, просечното семејство од Северна Кореја привлекло околу 80% од своите приходи преку мали бизниси кои биле технички нелегални во Северна Кореја. Во 2002 и во 2010 година, приватните пазари биле прогресивно легализирани. Од 2013 година, урбаните и земјоделските пазари се одржуваат на секои 10 дена.

Во 2014 година Северна Кореја ги објавила „*Мерките од 30 мај*“. Со овие мерки се планирало да им се даде поголема слобода на земјоделците, овозможувајќи им да задржат 60% од своето производство. Исто така, на менаџерите на претпријатијата ќе им биде дозволено да вработуваат и отпуштаат работници и да одлучуваат со кого работат и каде купуваат суровини и резервни делови.  Некои извештаи сугерираат дека овие мерки ќе овозможат номинално државните претпријатија да се водат по капиталистички линии како оние во Кина.

## Надворешна трговија
мини|Пропорционална застапеност на извозот на Северна Кореја.
Статистичките податоци од трговските партнери на Северна Кореја се собираат од меѓународни организации како Обединетите нации и Меѓународниот монетарен фонд и од јужнокорејското Министерство за обединување .

Исто така, е проценето дека увозот на оружје од Советскиот Сојуз во периодот од 1988 до 1990 година претставува околу 30% од вкупниот увоз на Северна Кореја, и дека помеѓу 1981 и 1989 година Северна Кореја заработила приближно 4 милијарди долари од извоз на оружје, приближно 30% од вкупниот извоз на Северна Кореја во тој период. Номиналната вредност на доларот за извоз на оружје од Северна Кореја во 1996 година се проценува дека изнесува околу 50 милиони долари.

Надворешната трговија на Северна Кореја се влошила во 90-тите години на минатиот век. Откако го погодил дното на 1,4 милијарди долари во 1998 година, економијата започнала да се опоравува. Трговскиот вкупен износ на Северна Кореја во 2002 година изнесувал 2,7 милијарди долари: само околу 50% од 5,2 милијарди долари во 1988 година, дури и во номинални американски долари. Овие бројки ја исклучуваат меѓукорејската трговија, која се смета за внатрешна, која се искачила во 2002 година на 641 милиони американски долари. За време на крајот на 2000-тите трговијата растела силно, скоро тројно зголемена меѓу 2007 и 2011 година на 5,6 милијарди долари, а најголемиот дел од извозот бил со Кина. Околу 2010 година надворешната трговија се вратила на нивоата во 1990 година, а до 2014 година бил близу двојно нивото во 1990 година, со трговија со Кина од 50% од вкупната трговија во 2005 година на скоро 90% во 2014 година. Во 2015 година се проценува дека извозот во Кина е 2,3 милијарди долари - 83% од вкупниот извоз од 2,83 милијарди американски долари.

Меѓународните санкции до одреден степен ја попречувале меѓународната трговија, многу од нив биле поврзани со развојот на оружје за масовно уништување од Северна Кореја . Претседателот на Соединетите Американски Држави Барак Обама одобрил наредба во април 2011 година со која се прогласило „*забранет увоз во САД, директно или индиректно, на какви било стоки, услуги или технологија од Северна Кореја*“. Оперативните санкции вклучуваат резолуции 1695, 1718, 1874, 1928, 2087, и 2094 година на Советот за безбедност на Обединетите нации . Извештаите во 2018 година посочиле дека трговските санкции (забрани за речиси целиот извоз и замрзнување на сметките во странство) сериозно влијаат на економијата.

### Економски врски Север-Југ
Економските врски на Северна и Јужна Кореја значително се промениле во последните 30 години. Кон крајот на 90-тите и поголемиот дел од 2000-тите, односите Север-Југ се затоплиле под Сончевата политика на претседателот Ким Дае-јунг . Многу фирми се согласиле да инвестираат во Северна Кореја, охрабрени од заложбата на јужнокорејската влада да ги покријат своите загуби, доколку инвестициските проекти на северот не станат профитабилни.

По одлуката на јужнокорејската влада во 1988 година да дозволи трговија со Северот (види напори за повторно обединување од 1971 година ), јужнокорејските фирми започнале да увезуваат стоки од Северна Кореја. Директната трговија со Југот започнала есента 1990 година по невидениот состанок на двајцата корејски премиери во септември 1990 година. Трговската размена меѓу земјите се зголемила од 18,8 милиони американски долари во 1989 година на 333,4 милиони американски долари во 1999 година, најголем дел од нив се работело на обработка или монтажа на Северот.

Во текот на оваа деценија, претседателот на јужнокорејската компанија Даеву ја посетил Северна Кореја и постигнал договор за изградба на лесен индустриски комплекс во Нампо . Во другите преговори, Хјундаи Асан добил дозвола да донесе туристички групи по море во Камганг-сан на југоисточниот брег на Северна Кореја и неодамна изградил индустриски парк од 3,2 км2, во близина на Корејската демилитаризирана зона (КДЗ), со цена поголема од 1 милијарда долари.

Како одговор на самитот помеѓу Ким Јонг-ил и Ким Дае-јунг во 2000 година, Северна и Јужна Кореја се договориле во август 2000 година повторно да го поврзат делот од железничката линија Сеул - Пјонгјанг Гјеонгуи преку КДЗ.  Покрај тоа, двете влади соопштиле дека ќе изградат автопат со четири ленти.

ТВ реклами за мобилниот телефон Anycall на Самсунг со севернокорејска танчерка и јужнокорејски танчер за првпат биле емитувани на 11 јуни 2006 година.

Трговијата со Јужна Кореја се намалила откако Ли Мјунг-бак ил избран за претседател на Јужна Кореја во 2008 година, кој ја намалил трговијата за да изврши притисок врз Северна Кореја за јадрените прашања. Трговската размена со Јужна Кореја паднала од 1,8 милијарди на 1,1 милијарда долари во периодот од 2007 до 2013 година, а најголемиот дел од преостанатата трговија била преку индустрискиот парк Каешонг . Паркот бил подложен на чести исклучувања поради политички тензии.

### Кина
Со распадот на Советскиот Сојуз, Кина е примарен трговски партнер на Северна Кореја. Билатералната трговија нагло пораснала по 2007 година. Во 2007 година трговијата меѓу двете земји изнесувала 1,97 милијарди долари (1,7 трилиони фунти). До 2011 година трговијата се зголемила на 5,6 милијарди долари (5,04 трилиони фунти). Трговијата со Кина претставува 57% од увозот на Северна Кореја и 42% од извозот.

Кинеската статистика за 2013 година покажува дека извозот на Северна Кореја во Кина бил скоро 3 милијарди долари, со увозот од околу 3,6 милијарди долари. Извозот во Кина во 2015 година се проценува на 2,3 милијарди долари.

### Заеднички вложувања
Некои јужнокорејски компании започнале заеднички вложувања во области како што се анимација и компјутерски софтвер, а кинеските трговци направиле успешен бизнис преку границата Кина-Северна Кореја . Во истражувањето спроведено во 2007 година на 250 кинески операции во Северна Кореја, мнозинството пријавило плаќање мито.  Роберт Сутер, кој раководел со канцеларијата на Сеул на шведско-швајцарската компанија за производство на електрична енергија АББ, вели дека: „*Исто е како што беше во Кина пред неколку години.* *Требаше да бидете таму и да изградите доверба* “. Голем број на јужнокорејски претпријатија биле главно активни во специјално развиената индустриска зона во индустрискиот регион Каесонг и за кинеските претпријатија било познато дека се вклучени во различни активности во трговијата и производството во Северна Кореја. Европските претпријатија основале во 2005 година Европската деловна асоцијација (ЕБА), Пјонгјанг, *де факто* стопанска комора што претставува голем број заеднички вложувања инвестирани во Европа и други бизниси. Чонгрин, про-севернокорејското општо здружение на жители на Кореја во Јапонија, емитувал на нивниот ТВ-канал во 2008 година ТВ-филм во три дела со странски инвестиции и деловни активности во Северна Кореја. Овој филм бил објавен на ЈуТјуб канал наречен „ БизнисНК “ и може да се гледа заедно со голем број други видеа на странски заеднички вложувања, како и други инвестициски и деловни активности во Северна Кореја.

Иако ниту една меѓународна банка не работи во изолираната социјалистичка држава во 2013 година, за странските компании се вели дека се повеќе заинтересирани за справување со Северна Кореја.

Фабрика за рамен ЛЦД телевизор во Северна Кореја била финансирана од Асоцијацијата на северокорејски граѓани на Јапонија во 2010 година.

Специјалната економска зона Расон е основана во раните 90-ти, во североисточниот агол на земјата што се граничи со Кина и Русија. Во јуни 2011 година, бил склучен договор со Кина за воспоставување заедничка зона за слободна трговија . Северна Кореја основала над десетина нови специјални економски зони во 2013 и 2014 година.

## Наводи

## Белешки
*Felix Abt. *North Korea&nbsp;— a demanding business environment. Advice on investing and doing business*, Hamburg: German Asia-Pacific Business Association, 2009
*Cumings, Bruce. *Korea's place in the Sun: a Modern history*, New York: WW Norton and company, 2005.
*Reese, D. *The prospects for North Korea’s survival*, London: International Institute for Strategic Studies, 1998.
*Savada, Andrea Matles. "North Korea: A Country Study." Washington: Library of Congress, 1994.

## Надворешни врски

* International Trade Office of Korea Full of information on investments in North Korea.
*North Korean Economy Watch
*World Hunger - Korea (DPR), World Food Programme
*Despite U.S. Attempts, N. Korea Anything but Isolated, Washington Post, May 12, 2005
*On North Korea's streets, pink and tangerine buses, Christian Science Monitor, June 2, 2005
*North Korea on the rebound, Global Beat Syndicate, June 27, 2005
*A Question of Interpretation: Economic Statistics From and About North Korea , Ruediger Frank, 38 North, School of Advanced International Studies, July 16, 2012
*Korea Society Podcast: North Korea: Market Opportunity, Poverty and the Provinces 
*"North Korea lifts the veil on its agroforestry practices "
*"Agroforestry is not rocket science but it might save DPR Korea" 
**"Participatory agroforestry development for restoring degraded sloping land in DPR Korea"