Јајои Кусама

мини|Восочен модел (2012)
**Јајои Кусама** (родена на 22 март 1929 година) е јапонска современа уметница која работи првенствено во скулптурата и инсталацијата, а исто така е активна и во сликарството, перформансот, видео уметноста, модата, поезијата, фикцијата и други уметности. Нејзината работа се заснова на концептуална уметност и покажува некои атрибути на феминизам, минимализам, надреализам, уметнички брут, поп-арт и апстрактен експресионизам, и е преполна со автобиографска, психолошка и сексуална содржина. Таа е признаена како една од најважните живи уметници што дошле од Јапонија,  најпродавана жена уметник во светот, и најуспешна жива уметница во светот. Нејзината работа влијаела на работата на нејзините современици, вклучувајќи ги Енди Ворхол и Клес Олденбург.

Кусама е израснатa во Мацумото и една година студирала на Универзитетот за уметности во градот Кјото во традиционален јапонски стил на сликање наречен нихонга. Таа била инспирирана од американскиот апстрактен импресионизам. Се преселила во Њујорк во 1958 година и била дел од њујоршката авангардна сцена во текот на 1960-тите, особено во поп-арт движењето. Прифаќајќи го подемот на хипи контракултурата од доцните 1960-ти, таа го привлече вниманието на јавноста кога организираше серија случувања во кои голите учесници беа обоени со светло обоени точки. Таа доживеала период во 70-тите години во кој нејзината работа била во голема мера заборавена, но заживувањето на интересот во 1980-тите ја вратила нејзината уметност во јавноста. Кусама продолжила да создава уметност во различни музеи низ светот, од 1950-тите до 2020-тите.

Кусама разговара отворено за своето ментално здравје и од 1970-тите престојува во установа за ментално здравје, и секојдневно патува до нејзиното блиско студио за да работи. Спред неа, уметноста станала начин да ги изрази своите ментални проблеми. „Се борам со болката, анксиозноста и стравот секој ден, а единствениот метод што го најдов да ми ја ублажи болеста е да продолжам да создавам уметност“, изјавила таа на интервјуе во 2012 година. „Ја следев нишката на уметноста и некако открив пат кој ќе ми овозможи да живеам“.

## Биографија

### Ран живот: 1929–1949 година
Јајои Кусама е родена на 22 март 1929 година во Мацумото, Нагано. Родена во семејство на трговци кои поседувале расадник и фарма за семиња, Кусама започнала да црта слики од тикви во основно училиште и создавала уметнички дела што ги видела од халуцинации, чии дела подоцна ќе ја дефинираат нејзината кариера. Нејзината мајка не ги поддржувала нејзините креативни потфати; Кусама би брзала да ја заврши својата уметност бидејќи мајка ѝ ја одземала за да ја обесхрабри. Нејзината мајка била физички малтретирана, и Кусама се сеќава на нејзиниот татко како „тип изневерувал наоколу“. Уметничката вели дека нејзината мајка честопати ја испраќала да ги шпионира вонбрачните афери на нејзиниот татко, што и всадило доживотно презир кон сексуалноста, особено долниот дел од телото и фалусот: „Не сакам секс. Имав опсесија со Сексот кога бев дете, татко ми имаше љубовници и јас искусив да го видам. Не сакав да имам секс со години. Сексуалната опсесија и стравот од секс седат рамо до рамо во мене“. Нејзиното трауматично детство, вклучувајќи ги и нејзините фантастични визии, може да се каже дека е потеклото на нејзиниот уметнички стил.

Кога Кусама имала десет години, почнала да доживува живописни халуцинации кои ги опишала како „блесоци на светлина, аура или густи полиња со точки“. Овие халуцинации вклучуваа цвеќиња кои зборуваа со Кусама и шаблони во ткаенина на кои таа гледаше да оживее, да се размножува и да ја зафати или избриша, процес што таа го носи во нејзината уметничка кариера и што таа го нарекува „само-бришење “. Уметноста на Кусама станала нејзино бегство од семејството и сопствениот ум кога почнала да има халуцинации. Таа, наводно, била фасцинирана од мазните бели камења што го покриваат коритото на реката, што таа го наведува како уште едно од семенските влијанија зад нејзината трајна фиксација со точки.

Кога имала 13 години, била испратена да работи во воена фабрика каде што имала задача да шие и изработува падобрани за јапонската армија, а потоа била вовлечена во Втората светска војна. За ова искуство, таа вели дека адолесценцијата ја поминала „во затворена темнина“ иако секогаш можела да ги слушне предупредувањата за воздушен напад и да ги гледа американските Б-29 како летаат над главата среде бел ден. Нејзиното детство било под големо влијание на настаните од војната и тврди дека токму во тој период почнала да ги вреднува поимите за лична и креативна слобода. Го посетувала средното училиште Аригасаки.

Продолжила да студира сликарство *Нихонга* на Општинското училиште за уметности и занаети во Кјото во 1948 година. Фрустрирана од овој изразито јапонски стил, се заинтересирала за европската и американската авангарда, поставувајќи неколку самостојни изложби на нејзините слики во Мацумото и Токио во 1950-тите.

### Ран успех во Јапонија: 1950-1956 година
До 1950 година, таа прикажувала апстрактни природни форми во акварел, гваш и маслени бои, првенствено на хартија. Таа почнала да покрива површини - ѕидови, подови, платна, а подоцна и предмети за домаќинството и голи асистенти - со точки, заштитен знак на нејзината раб ота.

Огромните полиња со точки или „бесконечни мрежи“, се извадени директно од нејзините халуцинации. Најраното дело во кое таа ги вградила овие точки е цртеж во 1939 година на 10-годишна возраст, во кој сликата на Јапонка во кимоно, за која се претпоставува дека е мајка на уметникот, е покриена и уништена со точки. Нејзината прва серија од големи размери, понекогаш повеќе од сликите на платно долго 9 метри, *Бесконечни мрежи*, биле целосно покриени во низа мрежи и точки кои алудирале на халуцинаторни визии.

На нејзината слика *Цвет* од 1954 година, Кусама рекла:

Еден ден ги гледав црвените цветни обрасци на чаршафот на масата, и кога го кренав погледот, видов дека истата шема го покрива таванот, прозорците и ѕидовите, и конечно низ целата соба, моето тело и универзумот. Чувствував како да почнав да се самоубивам, да се вртам во бесконечноста на бескрајното време и апсолутноста на просторот и да се сведувам на ништо. Како што сфатив дека тоа всушност се случува и не само во мојата имагинација, бев исплашен. Знаев дека треба да побегнам за да не бидам лишена од мојот живот од магијата на црвените цвеќиња. Очајно истрчав по скалите. Скалите под мене почнаа да се распаѓаат и јас паднав по скалите истегнувајќи го зглобот.

### Њујорк Сити: 1957–1972 година
По живеењето во Токио и Франција, Кусама ја напуштила Јапонија на 27-годишна возраст и заминала во САД. Таа изјавила дека почнала да го смета јапонското општество „премало, премногу сервилно, премногу феудалистичко и премногу презриво за жените“. Пред да си замине од Јапонија во САД, уништила многу од нејзините рани дела. Во 1957 година, се преселила во Сиетл, каде што имала изложба на слики во галеријата Зои Дузана.  Таму останала една година  пред да се пресели во Њујорк, побарала совет од О'Киф. За време на нејзиниот престој во САД, брзо ја воспоставила својата репутација како лидер во авангардното движење и добила пофалби за нејзината работа од анархистичкиот уметнички критичар Херберт Рид .

Во 1961 година, таа го преселила своето студио во истата зграда со Доналд Џад и скулпторката Ева Хесе која и станала блиска пријателка. Во раните 1960-ти, Кусама започнала да создава таканаречени меки скулптури покривајќи предмети како што се скали, чевли и столици со бели фалични испакнатини. И покрај микроуправуваната сложеност на цртежите, таа ги покажала брзо и на големо, воспоставувајќи ритам на продуктивност кој сè уште го одржува. Таа воспоставила и други навики, како рутински фотографирања со нови дела и редовно да се појавува во јавност со препознатливи боб перики и шарени, авангардни моди.

Во јуни 1963 година, едно од меките скулптури на Кусама, кауч покриен со испакнатини слични на фалус што таа ги сошила, бил изложен во Зелената галерија заедно со дело од Клаес Олденбург. Делото на Кусама добило најголемо внимание од присутните и критичарите, а до септември Олденбург изложувал сошиена мека скулптура, од кои некои парчиња биле многу слични на оние на Кусама; Сопругата на Олденбург и се извинила на Кусама на изложбата. Според професорот по уметност во Фордам, Мидори Јамамура, Олденбург најверојатно бил инспириран од работата на Кусама да користи шиени парчиња, парчиња што го направиле „меѓународна ѕвезда“. Кусама паднала во депресија поради инцидентот.  Сличен инцидент се случил набргу потоа кога Кусама изложила чамец што го прекрила со мека скулптура, при што фотографиите од бродот целосно ги покривале ѕидовите на изложбениот простор, што било многу иновативно. Енди Ворхол ја забележал изложбата и недолго потоа ги прекрил ѕидовите на изложбениот простор со фотографии од крава, поради што привлекол значително внимание. Кусама станала многу таинствена за нејзината студиска работа. Хелејн Познер, од Музејот на уметност во Нојбергер, рекла дека веројатно е некоја комбинација на расизам и сексизам што ја спречувало Кусама, која создавала дела од еднаква важност кои мажите ги земале како идеи и земале заслуги за нив.
„Точката има форма на сонцето, што е симбол на енергијата на целиот свет и нашиот жив живот, а исто така и форма на месечината, која е мирна. Тркалезна, мека, шарена, бесмислена и несвесна. Точките стануваат движење... Точките се пат до бесконечноста.“ - изјавила Кусама.
Од 1963 година, Кусама ја продолжила својата серија соби *Огледало/Бесконечност*. Во овие сложени инсталации со бесконечни огледала, наменски изградените простории обложени со огледало кои содржат голем број топчиња во неонски бои, кои висат на различни висини над гледачот. Стоејќи внатре на мала платформа, набљудувачот гледа светлина која постојано се рефлектира од огледалните површини за да создаде илузија на бескраен простор.

Во текот на следните години, Кусама била продуктивна, и експериментирала со самостојни инсталации со големина на просторија во кои биле вградени огледала, светла и музика со цевки. Џад и Џозеф Корнел станале дел од нејзините пријатели и поддржувачи. Сепак, не профитирала финансиски од својата работа. Во тоа време, била редовно хоспитализирана поради прекумерна работа, а О'Киф го убедила својот дилер Едит Херберт да купи неколку дела за да и помогне на Кусама да ги избегне финансиските тешкотии. Таа не заработила онолку пари колку верувала дека заслужува, а нејзината фрустрација станала толку екстремна што се обидела да се самоубие.

Во 1960-тите, Кусама организирала чудни случувања на видни места како Централ Парк и Бруклинскиот мост, често со голотија и дизајнирани да протестираат против Виетнамската војна. Во едно, таа му напишала отворено писмо на Ричард Никсон, нудејќи му да има секс со него ако ја запре војната во Виетнам.  Помеѓу 1967 и 1969 година, се концентрирала на изведби одржани со максимален публицитет, обично вклучувајќи ја Кусама сликајќи точки на нејзините голи изведувачи, како во *Големата оргија за будење на мртвите во МоМА* (1969), во која изведувачите добиле инструкции да се прегрнат еден со друг. За време на ненајавениот настан, осум изведувачи под раководство на Кусама се соблекле и влегле голи во фонтана и позирале во вид на скулптури од Пикасо, Џакомети и Мајол.

Во 1968 година, Кусама претседавала со *хомосексуалната свадба* во Црквата на самоуништувањето на улицата Вокер 33 во Њујорк и настапила заедно со Флитвуд Мек и Кантри Џо и Фиш на Филмор Исток во Њујорк Сити. Таа отворила голи сликарски студија и геј социјален клуб наречен *Kusama 'Omophile Kompany (kok)*. Голотијата присутна во протестите на уметноста и уметноста на Кусама била многу срамна за нејзиното семејство; нејзиното средно училиште го отстранило нејзиното име од списокот на алумни.  Ова ја натерало да се чувствува сама и повторно се обидела да се самоубие.

Во 1966 година, Кусама првпат учествувала на Биеналето во Венеција за неговото 33-то издание. Нејзината *градина на Нарцис* содржела стотици огледални сфери на отворено во она што таа го нарекла „кинетички тепих“. Штом парчето било инсталирано на тревникот надвор од италијанскиот павилјон, Кусама, облечена во златно кимоно,  почнала да ја продава секоја поединечна сфера за 1.200 лири (2 американски долари), додека организаторите на Биеналето не ставиле крај на нејзиниот потфат. *Нарцис Гарден* бил колку за промоција на уметникот преку медиумите, колку што беше можност да понуди критика на механизацијата и комодификацијата на уметничкиот пазар.

За време на нејзиниот престој во Њујорк, Кусама имала кратка врска со уметникот Доналд Џад. Таа потоа започнала страсна, платонска врска со надреалистичкиот уметник Џозеф Корнел. Таа била 26 години помлада од него – секојдневно се слушале, се скицирале, а тој и испраќал персонализирани колажи. Нивното долгогодишно дружење траело до неговата смрт во 1972 година.

### Враќање во Јапонија: 1973–1977 година
 Во 1973 година, Кусама се вратила во Јапонија. Нејзиниот прием од јапонскиот уметнички свет и печатот бил бесчуствителен; еден колекционер на уметнички дела се сеќава дека ја сметал за „кралица на скандалите“.  Таа била во лоша здравствена состојба, но продолжила да работи, пишувајќи шокантно висцерални и надреалистички романи, раскази и поезија.

Станала толку депресивна што не можела да работи и направила уште еден обид за самоубиство, а потоа во 1977 година нашла лекар кој користел уметничка терапија за лекување на ментални болести во болнички услови.  Таа се пријавила и на крајот се преселила во болницата. Оттогаш таа живее во болница, по избор. Нејзиното студио, каде што продолжила да произведува дела од средината на 1970-тите, е на кратко растојание од болницата во Токио. Кусама често се цитира како вели: „Да не беше уметноста, одамна ќе се убиев“.

Од оваа база, таа продолжила да произведува уметнички дела во различни медиуми, како и да започне книжевна кариера со објавување на неколку романи, збирка поезија и автобиографија. Нејзиниот стил на сликање се префрлил на акрили со висока боја на платно, во засилена скала.

### Преродба: 1980-ти до денес
Преселбата на Кусама во Јапонија значела дека таа морало да изгради нова кариера од нула.  Нејзините органски апстрактни слики од една или две бои, кои ги започнала по пристигнувањето во Њујорк, собрале споредби со делата на Џексон Полок, Марк Ротко и Барнет Њуман. Кога го напуштила Њујорк, таа било практично заборавена како уметник до крајот на 1980-тите и 1990-тите, кога голем број ретроспективи го оживеаја меѓународниот интерес. *Јајои Кусама: Ретроспектива* било првото критичко истражување на Јајои Кусама презентирано во Центарот за меѓународни современи уметности (CICA) во Њујорк во 1989 година, а било организирано од Александра Манро.

По успехот на јапонскиот павилјон на Биеналето во Венеција во 1993 година, блескава просторија со огледало исполнета со мали скулптури од тиква во кои таа престојувала во облека на магионичар, координирана во боја, Кусама продолжила да произведува огромна, жолта скулптура од тиква покриена со оптичка шема. на црни дамки. Тиквата дошла да претставува за неа еден вид алтер-его или автопортрет. „Тиква“ широка 2,5 метри, изработена од пластика засилена со фиберглас, била инсталирана во 1994 година на пристаништето на Наошима, Кагава, станувајќи икона бидејќи профилот на уметникот растел во следните децении; повторно бил инсталиран во 2022 година, откако бил уништен од тајфун една година претходно.  Подоцнежната инсталација на Кусама *„Јас сум овде, но ништо“ (2000–2008)* е едноставно опремена просторија која се состои од маса и столови, поставки и шишиња, фотелји и килими, но нејзините ѕидови се тетовирани со стотици флуоресцентни точки што светат во УВ светлина. Резултатот е бесконечен простор каде што се брише јас и сè во собата.
лево|мини| ''Градина на Нарцис'' (2009), Институт Инхотим, Брумадињо, Бразил
лево|мини| ''Духовите на тиквите слегоа во небото'' (2017), Национална галерија на Австралија, Канбера, Австралија
Повеќеделното пловечко дело *Водич за новиот простор*, серија заоблени „грбови“ во црвена боја на оган со бели точки, била прикажана во езерото Панданус. Можеби едно од најозлогласените дела на Кусама, различни верзии на *Градината на Нарцис* се претставени низ целиот свет, вклучувајќи го Ле Конзорциум, Дижон, 2000 година; како дел од биеналето на Витни во Централ Парк, Њујорк во 2004 година; и во Градината Тулиерс во Париз, 2010.

Кусама продолжила да работи како уметник во нејзината деветта деценија. Таа се навратила на претходната работа со тоа што се вратила на цртањето и сликањето; нејзината работа останала иновативна и мултидисциплинарна, а на изложбата во 2012 година беа прикажани повеќе дела од акрилик на платно. Исто така, било прикажано истражување на бесконечен простор во нејзините соби *во Бесконечно огледало*. Тие обично вклучуваат просторија во форма на коцка, обложена во огледала, со вода на подот и треперење на светлата; овие карактеристики укажуваат на шема на живот и смрт.

Во 2015–2016 година, првата ретроспективна изложба во Скандинавија, курирана од Мари Лаурберг, патувала во четири главни музеи во регионот, отворена во Музејот за модерна уметност во Луизијана во Данска и продолжувајќи до музејот Хени Онстад Кунстсентер, Норвешка; Музејот Модерна во Шведска и Музејот на уметност во Хелсинки во Финска. Оваа голема изложба содржела повеќе од 100 предмети и инсталации со големи огледални простории. Презентирала неколку рани дела кои не беа прикажани на јавноста од нивното прво создавање, вклучително и презентација на експерименталниот моден дизајн на Кусама од 1960-тите.

Во 2017 година, 50-годишната ретроспектива на нејзината работа била отворена во музејот Хиршхорн во Вашингтон. Изложбата имала шест соби *Бесконечно огледало* и требала да патува во пет музеи во САД и Канада.

На 25 февруари 2017 година, изложбата на Кусама *„Сета вечна љубов што ја имам за тиквите“*, една од шесте компоненти на нејзините соби *„Инфинити огледало“* во музејот Хиршхорн, била привремено затворена три дена по оштетувањето на една од блескавите скулптури од тиква на изложбата. Собата, која има 1,2 квадратни метри и била исполнета со над 60 скулптури од тиква, била една од најпопуларните атракции на музејот досега. Алисон Пек, портпаролка на Хиршхорн, во интервју рекла дека музејот „никогаш немал изложба со таква побарувачка од посетители“, при што просторијата имала вкупно повеќе од 8.000 посетители помеѓу нејзиното отворање и привремено затворање. Додека имало спротивставени медиумски извештаи за цената на оштетената скулптура и како точно е скршена, Алисон Пек изјави дека „нема внатрешна вредност за поединечното парче. Тоа е произведена компонента на поголемо парче“. Изложбата била реконфигурирана за да се надополни скулптурата што недостасувала, а за изложбата требало да произведе нова од Кусама. Изложбата *Бесконечни Огледала* стана сензација меѓу уметничките критичари, како и на социјалните мрежи. Посетителите на музејот споделиле 34.000 слики од изложбата на нивните профили на Инстаграм, а објавите на социјалните мрежи користејќи го хаштагот #InfiniteKusama собрале 330 милиони впечатоци, како што објави Смитсонијан ден по затворањето на изложбата. Делата обезбедиле совршена поставка за селфи-фотографии што може да се користат за Инстаграм, кои ненамерно ја додадоа перформативната природа на делата.

Подоцна во 2017 година, музејот Јајои Кусама бил отворен во Токио, со нејзини дела.
[мини|Clouds (2019) at the Nita Mukesh Ambani Cultural Centre in [Мумбај|Mumbai, India]]
На 9 ноември 2019 година, изложбата на Кусама *Секој ден се молам за љубов* била прикажана во галеријата Дејвид Цвирнер до 14 декември 2019 година. Изложбата вклучувала скулптури и слики, а го вклучило и дебито на нејзината *соба со огледало на бесконечност - Танцувачки светла што летаа до вселената*. Каталогот, објавен од книгите на Дејвид Цвирнер, содржел текстови и песни од уметникот.

Во јануари 2020 година, Хиршхорн објавил дека ќе дебитира со нови аквизиции на Кусама, вклучително и две соби *Бесконечно Огледало*, на претстојната изложба наречена *Еден со вечност: Јајои Кусама во колекцијата Хиршхорн*. Името на изложбата потекнува од отвореното писмо што Кусама му го напишала на тогашниот претседател Ричард Никсон во 1968 година, пишувајќи: „Да се заборавиме, најмил Ричард, и да станеме едно со апсолутното, сите заедно“.

Во ноември 2021 година, монументална изложба која нуди преглед на главните креативни периоди на Кусама во изминатите 70 години, со околу 200 дела и четири *Бесконечни Соби* (уникатни огледални инсталации) дебитирала во Музејот на уметност во Тел Авив . Ретроспективата опфаќала речиси 3.000&nbsp;m 2 низ двете згради на музејот, во шест галерии и вклучувала 2 нови дела: Букет љубов што го видов во универзумот, 2021 година и Светлината на вселената што ја осветлува потрагата по вистината, 2021 година.

Од крајот на декември 2022 година, музејот М+ во Хонгконг имал ретроспектива за кариерата на Кусама со наслов „Јајои Кусама: 1945 до сега“. Изложбата, која се прикажувала до мај 2023 година, е најголемата ретроспектива на нејзината уметност во Азија, не вклучувајќи ја нејзината родна земја.

Уметничкиот музеј Перез во Мајами го има најновото прикажување на делата на Кусама во Јужна Флорида. *Јајои Кусама: ЉУБОВТА СЕ ПОВИКУВА* ќе биде видлива и достапна за јавноста до 2024 година.

## Значењето и потеклото на нејзината работа
Кураторот Мика Јошитаке изјавила дека изложените дела на Кусама се наменети да ја потопат целата личност во нејзините акумулации, опсесии и повторувања. Овие бесконечни, повторувачки дела првично биле начин Кусама да ги елиминира нејзините наметливи мисли. Клер Вун опишала една од огледалните експонати на Кусама дека може „да ве пренесе во тивкиот космос, во осамен лавиринт на пулсирачка светлина или до она што може да биде обвивка на левијатан со сипаници“.

Создавањето на овие чувства меѓу публиката било намерно. Се чини дека овие искуства се единствени за нејзината работа бидејќи Кусама сакала другите да сочувствуваат со неа во нејзиниот проблематичен живот. Бедатри Д. Чоудхури опишала како Кусама, чувството на недоволна контрола во текот на нејзиниот живот, ја натерало, свесно или потсвесно, да контролира како другите го перцепираат времето и просторот кога влегуваат во нејзините експонати. Уметноста станала механизам за справување со Кусама.

Во 1962 година, Кусама го создала своето дело *Акумулација на поштенски марки, 63*. Средството што се користи се залепени етикети и мастило на хартија со димензии од 60,3 x 73,6 цм. Уметноста била донирана од Филип Џонсон на Одделот за цртежи и графики во Музејот на модерна уметност. Кусама доживеала халуцинации од цвеќиња, точки и мрежи за време на нејзиното детство. Овие визии ја зафатиле нејзината околина, покривајќи сè, од тавани до прозорци и ѕидови. Таа ја видела истата шема како се шири за да го опфати нејзиното тело и целиот универзум. Борбата на Кусама со овие халуцинации, кои биле поврзани со нејзината ментална болест, влијаела на нејзиниот уметнички стил. За да се справи со нејзината состојба, Кусама усвоила повторени форми во нејзината уметност, користејќи етикети и налепници купени во продавница. Таа не ја гледала својата уметност како цел сама по себе, туку како средство за справување со нејзината попреченост која потекнува од нејзиното детство. Процесот на повторување, евидентен во нејзините колажи, го отсликува нејзиниот уметнички пристап. Следствено, многу од нејзините уметнички дела носат наслови кои вклучуваат зборови како „акумулација“ и „бесконечност“.

Уметничкиот критичар за *австралискиот* весник, Кристофер Ален, ја нарекол Кусама „еден од најодлучните уметници во светот“.

## Дела и публикации

### Изведба
*Парче одење* од Кусама  (1966), изведба што била документирана во серија од осумнаесет слајдови во боја, Кусама одела по улиците на Њујорк во традиционално јапонско кимоно додека држела чадор за сонце. Кимоното предложило традиционални улоги за жените според јапонскиот обичај. Чадорот за сонце, сепак, бил направен да изгледа неавтентично, бидејќи всушност бил црн чадор, надворешно обоен бело и украсен со лажни цвеќиња. Кусама одела по ненаселени улици во непозната потрага. Таа потоа се свртила и плачела без причина, а на крајот се оддалечила и исчезнала од погледот.

Оваа изведба, преку асоцијацијата на кимоното, ги вклучило стереотипите со кои продолжиле да се соочуваат азиско-американските жени. Меѓутоа, како авангарден уметник кој живее во Њујорк, нејзината ситуација го сменила контекстот на фустанот, создавајќи крос-културна амалгамација. Кусама можела да го истакне стереотипот во кој нејзината бела американска публика ја категоризирал, покажувајќи ја апсурдноста на културното категоризирање на луѓето во најголемиот сад за топење на светот.

### Филм
Во 1968 година, заедничкото дело на Кусама и Џуд Јалкут*, Кусама е самоуништување,* освоило награда на Четвртиот меѓународен натпревар за експериментален филм во Белгија и на Вториот филмски фестивал во Мериленд и втората награда на филмскиот фестивал Ен Арбор. Експерименталниот филм од 1967 година, кој Кусама го продуцирала и глумела, ја прикажува Кусама како слика точки на сè околу неа, вклучувајќи ги и телата.

Во 1991 година, Кусама глумела во филмот *Декаденција во Токио*, по сценарио и режија на Рју Мураками, а во 1993 година, таа соработувала со британскиот музичар Питер Гејбриел на инсталација во Јокохама.

### Мода
Во 1968 година, Кусама ја основала Кусама Фешн Компани и почнала да продава авангардна мода во „Кусама Корнер“ во Блумиингсдејл. Во 2009 година, Кусама дизајнирала мобилен телефон во облик на чанта со наслов *Рачна чанта за патување во вселената, Мојот прстен за кученце*, телефон со розови точки во придружниот држач во облик на куче и црвено-бел телефон со точки во огледална кутија со точки наречена *Обсесија со точки, Целосна среќа со точки*, за јапонскиот гигант за мобилна комуникација КДДИ корпорација брендот „иида“.  Секој телефон бил ограничен на 1.000 парчиња.

Во 2011 година, Кусама создала уметнички дела за шест сјаеви за усни со ограничено издание од Ланком. Истата година, работела со Марк Џејкобс (кој го посетил нејзиното студио во Јапонија во 2006 година) на линија производи на Луј Витон, вклучувајќи кожни производи, готови за носење, додатоци, чевли, часовници и накит. Производите станале достапни во 2012 година во поп ап продавница во Сохо, која била украсена со заштитниот знак на Кусама како пипала и точки. На крајот, ширум светот биле отворени уште шест поп-ап продавници. На прашањето за нејзината соработка со Марк Џејкобс, Кусама одговорила дека „неговиот искрен однос кон уметноста“ е ист како и нејзиниот. Луј Витон создал втор сет на производи во 2023 година.

### Пишување
Во 1977 година, Кусама објавила книга со песни и слики со наслов *7*. Една година подоцна, се појавил нејзиниот прв роман *Менхетен самоубиец* . Помеѓу 1983 и 1990 година, таа ги завршила романите *Грото на Хастлер на улицата Кристофер* (1983), *Горењето на црквата Свети Марко* (1985), *Помеѓу небото и земјата* (1988), *Вудсток Фалус секач* (1988), *Болен лустер,* (1) *Двојно самоубиство во Сакурагазука* (1989) и *Ангели во Кејп Код* (1990), заедно со неколку изданија на списанието *СМ Снајпер* во соработка со фотографот Нобујоши Араки. Нејзиниот најнов писателски потфат ја вклучува нејзината автобиографија *Инфинити Нет*  објавена во 2003 година, која го прикажува нејзиниот живот од растењето во Јапонија, нејзиното заминување во Соединетите држави и нејзиното враќање во нејзината родна земја, каде што сега живее. *Во книгата* вклучува поезија на уметникот и фотографии од нејзините изложби.

Во октомври 2023 година, Кусама се извини за голем број расистички коментари против црнците во нејзиното пишување.

### Комисии
Досега, Кусама има завршено неколку големи скулпторски провизии на отворено, претежно во форма на монструозни растенија и цвеќиња со светли нијанси, за јавни и приватни институции, вклучувајќи го и *Pumpkin* (1994) за Општинскиот музеј на уметноста во Фукуока ; *Визионерските цвеќиња* (2002) за Музејот на уметноста на градот Матцумото; *Цумари во Блум* (2003) за станицата Мацудаи, Ниигата; *Црвена тиква* (2006) за градот Наошима, Кагава;  *Здраво, Ањанг со љубов* (2007) за паркот Пјонгва (сега познат како парк на Светскиот куп ), Ањанг; и *Химната на животот: Лалиња* (2007) за паркот Беверли Гарденс во Лос Анџелес.  Во 1998 година, таа реализира мурал за ходникот на метро станицата Гаре до Ориенте во Лисабон. Заедно со овие монументални дела, таа има произведено помали парчиња на отворено, вклучувајќи ги *Ки-Чан* и *Рју-Чан*, пар кучиња со точки. Сите надворешни работи се излеани во високо издржлива пластика засилена со фиберглас, а потоа насликани во уретан до сјајно совршенство. 
[мини| Јајои Кусама „Тиква“, Хамилтон принцеза и плажа клуб, [Хамилтон (Бермуда)|Хамилтон, Бермуди]]
Во 2010 година, Кусама дизајнирала автобус во стилот на Градски патики, кој го нарекла *Мизутама Ранбу (Див танц со точки)* и чија рута патува низ нејзиниот роден град Мацумото. Во 2011 година, таа била нарачана да ја дизајнира предната корица на милиони џебни мапи на лондонското метро; резултатот е насловен *Фестивал на точки во Лондон* (2011). Коинцидира со изложбата на делата на уметникот во Музејот на американската уметност Витни во 2012 година,  репродукција на сликата на Кусама *„Жолти дрвја“* (1994) опфати станбена зграда во изградба во Метпакинг округот во Њујорк. Истата година, Кусама ја замислила нејзината инсталација на подот *Thousands of Eyes* како комисија за новиот суд на кралицата Елизабета II, Бризбејн .

## Наводи



Категорија:Модерни уметници
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1929 година
Категорија:Статии со текст на јапонски
Категорија:Јапонски уметници