Тетија (митологија)

Во старогрчката митологија, **Тетија** (/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="'t' in 'tie'">т</span><span title="/iː/: 'ee' in 'fleece'">iː</span><span title="/θ/: 'th' in 'thigh'">θ</span><span title="/ɪ/: 'i' in 'kit'">ɪ</span><span title="'s' in 'sigh'">s</span></span>, <span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="'t' in 'tie'">т</span><span title="/ɛ/: 'e' in 'dress'">ɛ</span><span title="/θ/: 'th' in 'thigh'">θ</span><span title="/ɪ/: 'i' in 'kit'">ɪ</span><span title="'s' in 'sigh'">s</span></span>/; грчки: Τηθύς), била Титан и ќерка на Уран и Геја, жена на нејзиниот брат, титанот-бог О<nowiki/>кеан, и на мајка на речните богови и О<nowiki/>кеаниди. Тетија немала активна улога во старогрчката митологија ниту во култовите.

## Потекло
Тетија била една од Титаните, потомци на Уран (Небото) и Геја (Земјата). Хесиод ги именува нејзините титански браќа и сестри, како Океан, Коеј, Креј, Хиперион, Јапет, Теја, Реја, Темида, Мнемозина, Феба и К<nowiki/>рон. Тетија се омажила за нејзиниот брат, Океан, огромна река околу светот, и со него, станала мајка на многу синови, кои биле речни богови, како и многу ќерки, познати како О<nowiki/>кеаниди.

### Според Хесиод

Според Хесиод, имало три илјади речни богови. Тие ги вклучуваат: 
* **Ахелој**, бог на реката Ахелој, најголемата река во Грција, кој својата ќерка ја оженил за Алкмеон, и бил поразен од Х<nowiki/>еракле во боречки натпревар за правото да се ожени со Дејанира; 
* **Алфеј**, кој се вљубил во нимфата Аретуза, гонејќи ја до Сиракуза, каде што таа била трансформирана во пролет од страна на божицата Артемида; и 
* **Скамандер**, кој се борел на страната на Тројанците за време на Тројанската Војна, и, навреден кога Ахил ги загадил неговите води со голем број на тројански трупови, се излеал од коритото и речиси го удавил Ахил.
* и други **речни богови**.
Исто така, според Хесиод, имало три илјади Океаниди. вклучително: 
* **Метис**, првата сопруга на Зевс која Зевс ја впил со Атена и потоа ја проголтал; 
* **Евринома**, Зевсовата трета сопруга, и мајка на Харитите 
* **[[Дорида]]**, сопругата на Нереј и мајка на Нереидите 
* **Калироја**, сопругата на Хризаор и мајка на Герион 
* **Климена**, сопругата на Јапет, и мајка на Атлас, Менетиј, Прометеј, и Епиметеј 
* **Персеида**, сопруга на Хелиј и мајка на Кирке и Ејет 
* **Идија**, сопруга на Ејет и мајка на Медеја и 
* **Стикс**, божица на реката Стикс, и сопругата на Палас и мајка на Зел, Нике, Кратос, и Биа.
Пасуси во делот на *Илијада *наречени *Измамата на Зевс*, укажуваат на можноста дека Хомер знаел за традицијата во која Океан и Тетија (наместо Уран и Геја, како кај Хесиод) им биле родители на Титаните. Двапати кај Хомер  Хера го опишува парот како "Океан, од кого изникнаа боговите, и нивната мајка Тетија", додека во истиот пасус Х<nowiki/>ипнос го опишува Океан како оној "од кого сите тие бликнале". Според М. Л. Вест, овие редови укажуваат на мит во кој Океан и Тетија се "првите родители на целата раса на боговите." Можеби како обид да се помират недоразбирањата помеѓу Хомер и Хесиод, Платон, во неговото дело *Тимеј*, ги прикажува Уран и Геја, како родители на Океан и Тетија, а Океан и Тетија како родители на Крон и Реја и другите Титани, воедно и Форкис.

## Митологија
[лево|мини|208x208пкс|Мозаик (детаљ) од Тетија од [Антиохија|А<nowiki/>нтиохија, Турција, Хате Археолошки музеј 9095.]]
Тетија имала неактивно учество во старогрчката митологија, и на почетокот единствената приказната која се однесува на Тетија, е тоа што Хомер го кажува во  *[[Илијада|И<nowiki/>лијада]], во пасусот Измамата на Зевс*. Таму, Хера вели дека, кога Зевс бил во војна со К<nowiki/>рон, таа од страна на нејзината мајка Реја им била дадена на Тетија и Океан и дека тие "со љубов ја чувале во нивниот дом". 

Првично сопругата на Океан, подоцна Тетија почнала да се идентификува со морето, и во хеленистичката и римската поезија името на Тетија, се користело како поетски израз за море.

Уште една приказна за Тетија е астралниот мит  кој се однесува на поларното соѕвездие Г<nowiki/>олема мечка, за кое се сметало дека претставува катастеризам на Калиста, која била трансформирана во мечка, и поставена од страна на Зевс меѓу ѕвездите. Митот објаснува зошто соѕвездието никогаш не се поставува под хоризонтот, велејќи дека откако Калиста станала Зевсова љубовница, Тетија, загрижена за Хера, ѝ забранила да ја "допира длабочината на Океанот".

Тетија се спомува и во делото *Метаморфози* на Овидиј. Тука таа го претвора Екас во нуркачка птица.

Тетија била понекогаш мешана со една друга божица на морето и морска нимфа Тетида, сопругата на Пелеј и мајка на Ахил.

## Иконографија

[лево|мини|183.977x183.977px|Мозаик (детаљ) на Тетија и Океан, ископан од Куќата на Менандар, Дафне (денешна Харбија, [Турција), 3 век, Хате Археолошки музеј 1013.]]
Претставите на Тетија пред Римскиот период се ретки.

Тетија се појавува, идентификувана со натпис (ΘΕΘΥΣ), како дел од илустрација на венчавката на Пелеј и Тетида на почетокот на шестиот век пред нашата ера, на црнофигурална керамика (*Софилос динос* во Британскиот Музеј 1971.111-1.1). 

Во текот на вториот до четвртиот век, Тетија сама или понекогаш заедно со Океан станала релативно честа одлика на мозаиците кои украсувале бањи, базени и триклиниуми на исток, особено во А<nowiki/>нтиохија и околината. Нејзини атрибути се крилја кои излегуваат од челото, кормило, и *кетос* ("ketos"), суштество од старогрчката митологија со глава на змеј и тело на змија. Најстарите мозаици, идентификувани како Тетија, биле ископани во Антиохија и датираат од 115 п.н.е (Хате Археолошки музеј 850). Тетија, полулегнала на лево, заедно со Океан, прикажана е со долга коса и крилесто чело. Двајцата се голи до појасот а нејзината десна подигната рака замотан е кетос. Други мозаици на Тетија се прикажани во Хете Археолошкиот музеј и во Музејот на Уметноста во Балтимор. Кон крајот на периодот претставен од  овие мозаици, Тетија се појавува заедно со иконографијата на една друга морска божица Т<nowiki/>аласа, грчка персонификација на морето (зборот *thalassa* на грчки означува море).
## Литература
* 
* Cahn, Herbert A., "Thalassa", in *Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC)* VIII.1 Artemis Verlag, Zürich and Munich, 1997. ISBM. 9783760887517.
* Caldwell, Richard, *Hesiod's Theogony*, Focus Publishing/R. Pullins Company (June 1, 1987). ISBM. 978-0-941051-00-2.
* Campbell, Sheila D. (1988), *The Mosaics of Antioch*, PIMS. ИСБН: 9780888443649.
* Campbell, Sheila D. (1998), *The Mosaics of Anemurium*, PIMS. 9780888443748.
* Eraslan, Şehnaz. "Oceanus, Tethys and Thalssa Figures in the Light of Antioch and Zeugma Mosaics.", in: *Journal of International Social Research* 8.37 (2015), pp.&nbsp;454&ndash;461.
* Hesiod, *Theogony*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* Homer, *The Iliad with an English Translation by A.T. Murray, Ph.D. in two volumes*. Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1924. Online version at the Perseus Digital Library.
* Hyginus, Gaius Julius, *Astronomica*, in *The Myths of Hyginus*, edited and translated by Mary A. Grant, Lawrence: University of Kansas Press, 1960.
* Jentel, Marie-Odile, "Tethys I", in *Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC)* VIII.1 Artemis Verlag, Zürich and Munich, 1997. 9783760887517.
* Kondoleon, Christine, *Antioch: The Lost Ancient City*, Princeton University Press, 2000. ISBN.9780691049328.
* Ovid, *Ovid's Fasti: With an English translation by Sir James George Frazer*, London: W. Heinemann LTD; Cambridge, Massachusetts: : Harvard University Press, 1959. Internet Archive.
* Ovid, *Metamorphoses*, Brookes More. Boston. Cornhill Publishing Co. 1922. Online version at the Perseus Digital Library.
* Wages, Sara M., “A Note on the Dumbarton Oaks ‘Tethys Mosaic’” in: *Dumbarton Oaks Papers* **40** (1986), pp.&nbsp;119–128.
* West, M. L. (1966), *Hesiod: Theogony*, Oxford University Press.
* Williams, Dyfri, "Sophilos in the British Museum" in ''Greek Vases In The J. Paul Getty Museum'', Getty Publications, 1983, pp.&nbsp;9&ndash;34. ISBN.0-89236-058-5.
## Поврзано
*Титани
*Океаниди
*Океан
## Надворешни врски

* Тетија 

## Наводи

Категорија:Потомство на Геја
Категорија:Титани
Категорија:Старогрчка митологија