Сафрида

**Сафридата** (***Trachurus trachurus***), позната и како **шарун или европска скуша**  — вид на скуша од семејството Carangidae, кое ги вклучува скушите, помпаните и тревалите. Се среќава во источниот Атлантски Океан покрај Европа и Африка и во југоисточниот Индиски Океан. Тој е важен вид во комерцијалниот риболов и е наведен како ранлив вид на Црвената листа на загрозени видови на МСЗП.

## Опис
Сафридата има доста тенко, компресирано тело со голема глава во која задниот дел од горната вилица достигнува до предниот дел на окото, а долната вилица излегува надвор од горната вилица. Окото има добро развиен масен очен капак. Има две грбни перки, и има седум тенки боцки, при што последната е многу пократка од другите. Втората грбна перка е одвоена од првата со тесен јаз и е значително подолга од првата со 29-33 меки зраци. Аналната перка е долга приближно колку втората грбна перка и има два одделни боцки на нејзиниот преден крај. Карличната перка со средна големина има една боцка и пет меки зраци и има почеток од крајот на основата на градната перка. Закривена линија од 33-40 лушпи се протега од главата до опашката, секоја со мала боцка која се зголемува во големина и станува покоскеста кон опашката. Латералната линија има вкупно 66–67 крлушки. Има темно сина боја со сребрени страни и бел стомак, а има темна дамка на оперкулумот. Овој вид достигнува максимална должина од 60 см, иако тие обично се околу 25 см со тежина од 1.5 кг.

## Распостранетост
Сафридата се среќава во северниот и источниот Атлантски Океан, Средоземното Море и Мраморното Море и Црното Море. Во Атлантикот се среќава од Норвешка до Јужна Африка, каде што може да се протега околу ’ Ртот Добра Надеж долж јужноафриканскиот брег на Индискиот Океан, Мапуто во Мозамбик.  Регистриран е во Зелен ’Рт, но се смета дека се јавува таму само како скитник. 

## Живеалиште и биологија
Сафридата е бентосен вид кој нормално се јавува на песокливи подлоги на длабочина од 100 до 200 метри, иако е пријавено дека е пронајден до 1050 метри и понекогаш се наоѓа поблиску до површинските води. Тоа е миграторен вид, кој се движи кон север во летните месеци и се враќа кон југ кога температурата на морето почнува да опаѓа. Во североисточниот Атлантик се препознаваат два вида, западниот вид се мрести во област од Ирска до Бискајскиот Залив во рана пролет и се движи кон север кон јужните слоеви на Норвешка и Северното Море во лето. Северниот вид се мрести во јужниот дел на Северното Море во текот на летото, а потоа мигрира кон север во централното Северно Море, Скагерак и Категат. Во близина на Мавританија, овој вид ја има својата главна сезона на мрестење во ноември до јануари, додека сродната *Trachurus trecae* се мрести во јуни и август.  Мрестењето во близина на Ирска се случува нередовно во текот на летото од јуни до август, достигнувајќи го својот врв во јули. Женките се мрестат во серии, секоја со до 140.000 јајца и изведуваат ларви 5мм во должина. Мрестењето е неопределено, што значи дека вкупниот број јајца што може да ги произведе женката зависи од фактори кои можат да се променат во текот на сезоната на мрестење. Јајцата и ларвите се пелагични.

Младенчињата од овој вид често се среќаваат со младинци од други видови риби, главно атлантска харинга (*Clupea clupea*) и со други видови скуши како што се медитеранската скуша (*T. mediterraneus*) и сината скуша (*T. picturatus*). Младенчињата често се среќаваат и како се засолнуваат во пипалата на медузата. Во Јужна Африка максималната регистрирана возраст е 24 години, додека 40 години е регистрирана во североисточниот Атлантик. Се смета дека женките се размножуваат од две до четири години. Во близина на Мавританија, младите се ловат на длабочина од 200-300 метри додека зрелите риби се ловат во поплитки води помали од 100 метри . Возраста и растот на атлантската скуша варираат низ нејзиниот широк опсег и се под влијание на нивоата до кои се експлоатираат залихите. 

Исхраната на овој вид, и кај младите и кај возрасните единки, се состои од копеподи, ракчиња, мали риби и лигњи. Испитувањето на желудникот на атлантските скуши фатени во Егејското Море регистрирало вкупно 60 различни видови плен кои припаѓале на пет главни систематски групи, полихети, ракови, мекотели и коскени риби. Копеподите, крилот и мисидите сочинувале најголем процент од внесената храна. Коскените риби биле втората најбројна внесена храна, додека полихетите и црвите биле поретко регистрирани како внесена исхрана. Исхраната покажала многу мали сезонски варијации, при што копеподите и мисидите го сочинуваат најголемиот дел од пленот во текот на целата година, при што рибите се најчест плен освен во пролет. Поголеми риби – оние над   16.9 см се хранат главно со ларви на коскени риби. Во оваа студија беа идентификувани не помалку од 45 видови копеоподи, а *Acartia clausi* и *Oncea media* биле најбројни во текот на целата година. Раковите биле најважен плен што го јаделе овие риби во сите сезони, меѓутоа, коскените риби биле најважниот плен за поголемите риби.

## Таксономија и именување
Сафридата (европската скуша) е типски вид од родот Trachurus, но кога Константин Самуел Рафинеск го создал родот во 1810 година, тој го користел Trachurus saurus како типски вид, но Карл Линеус го користел името Scomber saurus и веќе го опишал Scomber trachurus, па затоа името на Рафинеск било неважечко. Родот Trachurus е дел од подсемејството Caranginae од семејството Carangidae, кое е најголемото семејство во редот Carangiformes.  Генеричките и специфичните имиња се составен дел од грчките зборови trachys што значи „груб“ и oura што значи „опашка“, ова се чини дека е античко име за скуша, веројатно во однос на бодликавите лузни на опашката.

Некои стручњаци сметаат дека скушата од Кејп (Јужна Африка) (Trachurus capensis) е подвид на T. trachurus capensis на атлантската скуша и се смета дека не постојат соодветни серии од овие примероци од овој таксон по должината на брегот на Африка за да се потврди валидноста на овој таксон.

## Рибарство
мини|Лов на ''Trachurus trachurus''
[мини|Глобално производство на европска скуша (''Trachurus trachurus'') во илјади тони од 1950 до 2022 година, според податоците на [Организација за храна и земјоделство на ООН|ФАО ]]
Сафридата се лови за комерцијални цели со употреба на трали, јажиња, мрежи, стапици и опрема за риболов. Во 1999 година , Организацијата за храна и земјоделство изјави дека вкупниот пријавен улов е 322 207 тони, при што најголемите уловени се во Холандија и Ирска. Во Северното Море постои вкупен дозволен улов (TAC) за овој вид и ловот е постојано под ова ниво, но TAC не е во согласност со научните совети. Имаше повици за креирање план за управување со сафридата во Северното Море, но во моментов нема специфични цели за управување со него. Залихата треба да се процени и целите за управување треба да се постават пред да се покаже дека риболовот е одржлив.

## Зачувување
МСЗП ја класифицира сафридата како ранлива бидејќи дури и да немало намалување на популацијата во европските води, имало намалување од поголемо од деведесет проценти покрај брегот на Западна Африка, што значи дека овој вид претрпел пад од најмалку 35-40% во текот на изминатите три генерациски должини, кои се проценуваат на 30-35 години. Меѓународниот совет за истражување на морето (ICES) ја класифицира популацијата на овој вид како под безбедната биолошка граница за експлоатација. Популациите доживуваат бавен пад со зголемен притисок за риболов при максимален одржлив принос од 2006 година, со ниско регрутирање од 2004 година.

## Човечка употреба
Сафридата се консумира свежа. Може да се конзервира со замрзнување, солење и сушење, чадење и конзервирање. Може да се подготви со пржење или печење. Се вели дека месото има пријатен вкус со маслена нежна текстура, што е добар извор на омега-3 масни киселини. Нутритивно, 100 г од месото на атлантската скуша обезбедува 97 kcal енергија и е составено од:
* Вода: 77,4 г
* Протеини: 19,8 г
* Масти: 2 г
* Холестерол : 64,4&nbsp;мг
* Вкупно минерали: 1,3 г
* Фосфор : 224&nbsp;мг

Во Иберија може да се подготвува како ескабече, додека некои се извезуваат во Јапонија како *аџи* за употреба во суши. Тие се исто така важна состојка во сицилијанската кујна.

## Наводи
 
Категорија:Ранливи видови според МСЗП
Категорија:Риби во Средоземното Море