Мечка

**Мечките** (науч. *Ursidae*) —  на цицачи кои се одликуваат со големо тело, моќни екстремитети, густо крзно и кратка опашка. Мечките живеат во Северна Америка, Јужна Америка, Европа и Азија, каде опстојуваат на различни живеалишта, како планини, шуми и арктичка дивина. Во текот на минатиот век, популациите од мечки се намалени поради нивниот интензивен лов и нарушување на нивната животна средина.   
 
Сите мечки, со исклучок на некои популации од очилни и сончеви мечки, живеат северно од екваторот. Мечките денес не можат да се најдат во Африка, Австралија или Антарктикот. Сите мечки делат слична анатомија, но поедини видови варираат во големина, исхрана и вид на живеалиште. На пример, белите мечки живеат во смрзнатата арктичка дивина, каде се хранат главно со фоки, додека сончевите мечки живеат во азиските дождовни шуми и се хранат со инсекти, овошја, ореви и мали животинки. Со тежина од преку 800 кг, белите мечки можат да израснат 12 пати поголеми отколку нивните помали роднини, сончевите мечки, кои ретко надминуваат 66 кг. 
## Биологија
### Заби
За разлика од останатите животни кои спаѓаат во редот Ѕверови (Carnivora), забите на мечките се адаптирани за исхрана која е составена претежно од растително потекло. Имаат широки очници (кучешки заби), и рамни катници. Компзицијата на забите е варијабилна дури и помеѓу мечки од ист вид. Ова ни укажува дека мечките се сѐ уште во процес на еволуција од месојади во животни кај кои во искраната доминираат растенијата.

### Презимување
Се претпоставува дека повеќето мечки од северните региони хибернираат преку зимата. Иако многу видови ја поминуваат зимата во длабок сон, сепак тоа не е вистинска хибернација. За време на вистинска хибернација, температурата на телото паѓа на ниво приближно на надворешната температура и ритамот на срцето е драматично намален, но животните повремено се будат за да јадат од складираната храна, и да извршат физиолошки потреби (уринирање и дефекација). За разлика од овие животни, телесната температура на мечките паѓа само неколку степени под нормалната и ритамот на срцето е многу малку намален. Тие не сте будат за време на оваа „хибернација“, што значи дека не јадат, не пијат, не уринираат и не вршат дефекација за време на целиот овој период, и не ја напуштаат пештерата. Сепак се случува мечките да се разбудат од зимскиот сон, доколку се нападнати или во случај кога мајката раѓа младенчиња.

## Класификација
[right|thumb|[Кафеава мечка *Ursus arctos*]]
[thumb|[Азиска црна мечка *Ursus thibetanus*, во Вроцлавската зоолошка градина, Полска]]
[right|thumb|[Сончева мечка *Helarctos malayanus*]]
[thumb|[Џиновска панда *Ailuropoda melanoleuca*]]
Семејството **Ursidae** е утврдено од Јохан Фишер фон Валдхајм (Johann Fischer von Waldheim, 1771-1853) во 1817 година. 
* Род **Ailuropodinae**
** Џиновска панда (*Ailuropoda melanoleuca*)
** Џуџеста панда (*Ailuropoda minor*) – изумрен вид
* Род **Tremarctinae**
** Очилна (андска) мечка (*Tremarctos ornatus*)
** Флоридска пештерска мечка (*Tremarctos floridanus*) – изумрен вид
** *[[Arctodus simus]]* – изумрен вид
** *[[Arctodus pristinus]]* – изумрен вид
** *[[Arctotherium brasilense]]* – изумрен вид
** *[[Arctotherium latidens]]* – изумрен вид
* Род **Ursinae**
** Кафеава мечка (*Ursus arctos*)
*** Евроазиска кафеава мечка (*Ursus arctos arctos*)
*** Гризли (*Ursus arctos horribilis*)
*** Кодиак (*Ursus arctos middendorffi*)
*** Сириска кафеава мечка (*Ursus arctos syriacus*)
*** Сибирска кафеава мечка (*Ursus arctos collaris*)
*** Хималајска кафеава или Хималајска црвена мечка (*Ursus arctos isabellinus*)
*** Хималајска сина мечка (*Ursus arctos pruinosus*)
*** Гобиска (*Ursus arctos gobiensis*)
*** Атласка (Берберска) мечка (*Ursus arctos crowtheri*) – изумрен вид
*** *[[Ursus arctos piscator]]* – изумрен вид?
** Американска црна мечка (*Ursus americanus*)
*** *Ursus americanus kermodie* (Кермодова мечка)
*** циметна мечка (*Ursus americanus cinnamomum* 
** Бела (поларна) мечка (*Ursus maritimus*)
** Азиска црна мечка (*Ursus thibetanus*)
*** Формозанска црна мечка (*Ursus thibetanus formosanus*)
*** Белуџистанска црна мечка (*Ursus thibetanus gedrosianus*)
*** Јапонска црна мечка *Ursus thibetanus japonica*)
*** *[[Ursus thibetanus laniger]]*
*** *[[Ursus thibetanus mupinensis]]*
*** *[[Ursus thibetanus thibetanus]]*
*** *[[Ursus thibetanus ussuricu]]*
** Тромава мечка (*Melursus ursinus*)
*** Тромава мечка од Шри-Ланка (*Melursus ursinus inornatus*)
*** Индиска тромава мечка (*Melursus ursinus ursinus*)
** Малајска (сончева) мечка (*Helarctos malayanus*)
** *[[Ursus minimus]]* – изумрен вид
** *[[Ursus etruscus]]* – изумрен вид
** Пештерска мечка (*Ursus spelaeus*) – изумрен вид
** *[[Ursus inopinatus]]* – изумрен вид

## Мечката како тема во уметноста и во популарната култура
### Мечката во народното творештво
* „Зошто мечката ја преспива зимата“ — африканска приказна.
* „Детето и мечката“ — влашка народна приказна.
* „Лисицата, мечката и сиромавиот“ — унгарска народна приказна.
* „Мечката, свињата и лисицата“ (српски: *Међед, свиња и лисица*) - српска народна приказна.
* „Како се излажала мечката“ (српски: *Како се медвјед преварио*) - српска народна приказна.

### Мечката како мотив во книжевноста
* „Мечка“ — песна на македонската поетеса Христина Аслимоска од 2003 година.
* „Железно крзно“ - расказ на рускиот писател Иван Бунин.
* „Мечешка приспивна песна“ — песна за деца на хрватскиот поет Григор Витез.
* „И мајките грешат“ — расказ за деца на македонскиот писател Киро Донев од 2013 година.
* „Среќа во несреќа“ — расказ за деца на Киро Донев од 2013 година.
* „Лавот  и мечката“ - басна на старогрчкиот баснописец Езоп.
* „Мечката и медот“ — песна на словенечкиот поет Отон Жупанчич.
* „Мечката и медот“ — песна на Отон Жупанчич.
* „На Медо му згорчи медот“ — песна на македонскиот поет Васил Куноски.
* „Мецана“ — песна на Васил Куноски.
* „Ноќен крадец“ — расказ на македонскиот писател Ванчо Николески.
* „Бабата и мечката“ — расказ на Ванчо Николески.
* „Песна за болната баба меца“ — песна на македонскиот поет Живко Ризовски од 1995 година.
* „Медо Медокрадец“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.
* „Добро дело“ — песна на Живко Ризовски од 1995 година.
* „На слава кај мечката“ — песна на македонскиот поет Васе Тодоров - Шлеговец.
* „Мечки“ - песна во проза на полскиот поет Збигњев Херберт.

### Мечката како мотив во музиката
* „Сајмон Смит и неверојатната мечка што танцува“ (англиски: *Simon Smith And The Amazing Dancing Bear*) — песна на американската поп-рок музичар Ренди Њумен (*Randy Newman*) од 1972 година.
* „Сакам да бидам мечка“ (англиски: *I Wanna be a Bear*) — песна на американската хардкор-панк група Дисендентс (*Descendents*) од 1982 година.

### Мечката како мотив во филмот
* „Мечка“ (француски: *L'Ours*) – филм на режисерот Жан-Жак Ано (Jean-Jacques Annaud) од 1988 година.

## Наводи

Категорија:Зоологија
Категорија:Животни
Категорија:Цицачи
Категорија:Ѕверови
Категорија:Мечки