Душан Огрин

**Душан Огрин** (14 ноември 1929 - 20 мај 2019) бил словенечки пејзажен архитект кој го основал проучувањето на пејзажната архитектура во Словенија и Хрватска. Тој бил почесен професор на Универзитетот во Љубљана.

## Ран живот и образование
Огрин бил роден на 14 ноември 1929 година во Скопје, Кралството Југославија (денес Македонија). Дипломирал во 1955 година на хортикултура на Агрономскиот и хортикултурниот факултет во Љубљана, претходникот на Биотехнолошкиот факултет.

## Кариера
По неговото дипломирање, работел во Арборетумот Волчи Поток до 1957 година, кога започнал да работи како асистент на Агрономскиот, шумарскиот и ветеринарниот факултет. Во 1960 година тој станал предавач, во 1965 година станал доцент, во 1972 година станал вонреден и во 1986 година редовен професор. Во 1960 година ја преземал Катедрата за хортикултура и пејзажна дендрологија (1960) на тогашниот биотехнолошки факултет и ја трансформирал во Катедрата за пејзажна архитектура со сосема нов поглед на уредувањето. Се пензионирал во ноември 2000 година на возраст од 70 години.

## Развој на областа и проучувањето на пејзажната архитектура
Професорот Душан Огрин бил пионер на полето на уредување. Тој го отворил патот за пејзажна архитектура во Словенија и во областа на образованието и во областа на практичната професионална работа, и неговата теоретска мисла исто така поставила пресвртници на глобално ниво. Тој ја поставил пејзажната архитектура, која била испреплетена помеѓу природата и културата, цврсто на културната страна, професионално втемелена и во филозофски рамки. Во своите теоретски и практични трудови, врз основа на неговото знаење за законите и процесите на природата, тој ја утврдил суштината на пејзажната архитектура, каде што ја дефинирал како повеќеслоен, просторен, функционален и митолошки ентитет кој отсекогаш се обидувал да го изрази местото на човекот во универзумот, неговото заминување од природата и неговата положба во општеството.

Во 1972 година воведувал постдипломски курс, а во 1976 година дипломирал пејзажна архитектура во Љубљана. Но пред тоа, во 1968 година, студирал пејзаж дизајн во Загреб. При дизајнирањето на студијата за пејзажна архитектура во Словенија, тој ги земал како појдовна точка специфичните социјални потреби во просторното планирање и заштитата на пејзажното наследство. Одвојувањето на студијата за пејзажна архитектура од пејзажна дендрологија била резултат на обмислено проучување на универзитетските програми низ целиот свет, кои тој ги надградил и подобрил во многу аспекти за неговите студии на Универзитетот во Љубљана, која била проценка на домашната состојба и високите стандарди и цели што тој ги поставил. Тој ја основал и раководел Катедрата за планирање и дизајн на пејзаж, онтолошки го одвоил од хортикултурата и го развил со своите колеги во оддел. Тој најблиску соработувал со неговиот близок колега Иван Марушиќ и, во развивањето на проучувањето на пејзажната архитектура преку кои перспективите на дизајнот и планирањето на пејзажот, го отвориле патот за професионален развој на пејзажна архитектура во Словенија. Тие посочиле дека доброто просторно планирање е тоа што било способно да ги усогласи спротивставените интереси преку кој можел да се најде најдобриот можен пат за просторен развој. Тие ја истакнале нивната важност на оптимизацијата - мерењето на алтернативите за просторен развој. Токму во стремежот за демократско одлучување за користење на просторот тие го дале својот најголем придонес. Под идеите на Душан Огрин и Јанез Марушиќ, пејзажната архитектура се развила во професија која, во динамиката на развојот и заштитата, соодветно ги решавала прашањата на просторното и општественото преструктуирање.

## Педагогија
Огрин го започнал и раководел проучувањето на пејзажна архитектура на Универзитетот во Љубљана, го проширил персоналот на учители и помагачи и исто така одржувал студиски курсеви и теоретски курсеви.

Предавал на вкупно 29 универзитети низ Европа, САД, Канада и Азија. Тој бил заменик професор на Универзитетот Корнел, Државниот универзитет во Јута, Универзитетот во Илиноис, Урбана-Шампејн, Државниот универзитет во Луизијана, Универзитетот во Аризона, Универзитетот во Калифорнија, Беркли, Колеџот Помона, Сиетл (Вашингтон), Атина (Грузија), Медисон (Висконсин), Амхерст (САД, Шарлотс, Шарлотс) Универзитетот во Пекинг, Монтреал (Канада), Хаифа (Израел), Шефилд (Велика Британија) и Хановер (Германија). Тој бил заменик предавач на Универзитетот Харвард десет пати помеѓу 1983 и 1992 година.

## Научна и стручна работа
На почетокот на професионалниот развој на пејзажната архитектура во Словенија, помеѓу 1969 и 1972 година, Огрин организирал пет меѓународни конференции, со кои биле покренати проблемите за пејзажна архитектура и просторно планирање кои се актуелни и денес.

Во 1972 година, тој ги организирал првите светски симпозиуми за пејзажно планирање во Љубљана. Симпозиумот, со насловот „Планирање на пејзаж“ бил одржан од 29 до 31 август 1972 година и на настанот присуствувале 12 поканети говорници од Југославија, Европа, Соединетите Американски Држави и Израел, вклучувајќи ги Карл Штајниц, Рут Енис, Свен Ингвар Верум Андерсон и Мето Врум. Штајниц сè уште е поврзан со Љубљанската школа и е исто така почесен доктор на Универзитетот во Љубљана (2007).

Втората, поистакната конференција била организирана и одржана од страна на Душан Огрин во 1992 година со насловот „Концепти во пејзажната архитектура“, како еден од иницијаторите на Европската конференција на пејзажни архитектонски школи.

Други светско познати конференции биле Меѓународната конференција за урбан пејзаж во 1988 година, на која присуствувал и американскиот пејзажен архитект Лоренс Халприн, и Конференцијата за зачувување на природата надвор од заштитените подрачја во 1996 година.

Огрин го посветил најголемиот дел од неговото долгогодишно истражување на градината, поточно на светската градина и архитектонско наследство. Во 1993 година, врз основа на тоа истражување, тој го објавил *Светското наследство на градините* на словенечки јазик, кое истовремено било објавено на англиски јазик од страна на Темза и Хадсон, а кратко потоа на италијански јазик. Неговото последно дело, *Пејзажна архитектура* (2010), е словенечки учебник во кој ги поставил основите на таа професија и ја истакнал нејзината мисија. Сите негови монографии биле придружени со неговите фотографии од пејзажите.

Огрин бил член на одбор на директори на Меѓународната федерација на пејзажни архитекти, исто така бил претседател на комитетот за планирање на пејзажот на Меѓународниот сојуз за заштита на природата, ја основил Асоцијацијата на пејзажни архитекти на Југославија, и бил претседател на Здружението на пејзажните архитекти на Словенија до крајот на неговата постоечка кариера.

Во 1980-тите бил дел во изработката на законодавството за просторно планирање; во 1990-тите,  бил дел во формулирањето на Стратегијата за просторен развој на Република Словенија и подготвил *Насоки за управување со исклучителни пејзажи* (1998), и ги објавил *Исклучителни предели на Словенија* (1999), со кој го опишувал концептот на исклучителен пејзаж и значењето на терминот и во Словенија па дури и на меѓународно ниво. Работел и на развивање на професионално списание. Прво го дизајнирал и уредуваше списанието *Пејсаж во простор* (1970), а во годините (2004-2010) го дизајнирал списанието *Пејсаж 21*. Тој бил дел од уредувачкиот одбор на две меѓународни списанија во врска со пејзажна архитектура, *Пејсаж Журнал* и *Пејсаж и урбанистичко планирање.*

## Награди
Покрај неговите бројни награди за конкурсни проекти за дизајн на пејзаж, професорот Огрин освоил и неколку национални и меѓународни награди за неговата работа. Меѓу нив биле Златниот медал Питер-Жозеф Лене кој бил доделен од страна на Фондацијата Гете Базел (1975), Сребрениот почесен медал за слобода на претседателот на Република Словенија (1997) и првата награда за животно дело на Европскиот совет на училишта за пејзажна архитектура во 2009 година. Во Словенија успеал да освои три награди Плечник; првата во 1976 година како резултат на неговата пионерска педагошка работа и методолошки придонес во областа на планирањето и дизајнот на културниот пејзаж, втората по објавувањето на книгата *Светското наследство на градините* во 1994 година и третата во 2001 година како резултат на гробиштата Сребренче кај Ново Место.

Во 1971 година ја добил наградата БИО за дизајнот на првата информативна книга за изучување на Уредување. Во 2002 година, Асоцијацијата на пејзажни архитекти на Словенија му ја доделила наградата за животно дело, а истата година бил назначен и за почесен професор на Универзитетот во Љубљана.

Најважна награда била Почесниот прстен на Скел, награда која му била доделена во 1995 година од страна на Баварската академија за ликовни уметности во Минхен за неговото достигнување во историјата на градинарската уметност и теоријата на пејзажна архитектура. 

## Смрт
Починал на 20 мај 2019 година во Љубљана.

## Главни дела

* Планирање на пејзаж - конференциски зборници
* Зеленило во урбаната средина - Зборник на трудови од симпозиум
* Трева во јавното зеленило - Зборник на трудови од симпозиум
* Патишта и пејзаж - Зборник на трудови од семинар
* Сребренче - дизајн на гробишта
* Каталог на дела: планирање, истражување, педагогија, публикации - монографија
* Проширување на градскиот парк Тиволи, 1993 година (објавено во монографијата *Каталог на дела*)
* Пејзажен дизајн на населбата Руски автомобили, Љубљана, 1969 година (објавено во монографијата Каталог на дела)
* Словенечки предели - монографија
* Светското наследство на градините - монографија
* Пејзажна архитектура - монографија

## Наводи

Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет
Категорија:Починати во 2019 година
Категорија:Родени во 1929 година
Категорија:Пределни архитекти
Категорија:Словенечки архитекти