Зинаида Гречани

**Зинаида Гречани** (родена на 7 февруари 1956 година) е молдавски политичар. Таа била претседател на молдавскиот парламент од 8 јуни 2019 до 26 јули 2021 година. Грчеании претходно била и премиер на Молдавија од 31 март 2008 година до 14 септември 2009 година. Таа ја водеше Партијата на социјалистите на Република Молдавија (ПСРМ) од 2016 до 2020 година, а претходно била член на Партијата на комунистите на Република Молдавија (ПЦРМ). Таа била првата жена премиер на Молдавија и била втората жена комунистички шеф на влада во Европа, а првата била премиерката Милка Планинц на Југославија.  Таа е позната меѓу нејзините колеги во ПСРМ како „Молдавската Маргарет Тачер“.

## Ран живот
Грчеани била родена во Томската област во Сибир во Руската СФСР на Советскиот Сојуз. Нејзините родители, Мариоара Урсу (1918–1993) и Петреа Бујор (1906–1996), биле депортирани во 1951 година од Котјужени во северот на Молдавија за време на операцијата „Север“, бидејќи биле Јеховини сведоци. Нејзиниот брат починал за време на депортацијата. Зинаида Грчеании и нејзините родители се вратиле во Котјужени дури во 1968 година. Таа била крстена како православна од нејзината баба од мајчина страна.

Дипломирала на Финансискиот и економски колеџ во главниот град Кишинев и на Државниот универзитет на Молдавија.

Грчеани е во брак со Алексеј Грчеани и има две деца.

## Кариера
Во средината на 90-тите таа била вработена како раководител на Секторот во Министерството за финансии. Била заменик министер за финансии од 2000 до 2001 година и прв заменик министер за финансии од 2001 до 2002 година. Претседателот Владимир Воронин ја назначил за привремен министер за финансии на 8 февруари 2002 година, а потоа ја назначил за министер за финансии на 26 февруари 2002 година како единствена жена во кабинетот. По три години на оваа позиција, таа била назначена од Воронин за прв потпретседател на Владата на Молдавија на 10 октомври 2005 година. Во летото, таа победила на изборите во Кишинев во 2005 година, но тие биле прогласени за неважечки поради слабиот одѕив.

Според анкетите направени во 2019 година за најпопуларните политичари на Република Молдавија, Зинаида Грчеани е рангирана на второ место на листата на врвни политичари кои уживаат најголема доверба од страна на молдавските граѓани, а според некои други анкети таа била на шесто и осмо место, соодветно.

## Премиер
[мини| Грчеани со поранешниот руски премиер [Владимир Путин во јуни 2008 година.]]
По оставката на премиерот Василе Тарлев на 19 март 2008 година, претседателот Владимир Воронин ја номинирал Грчеани за премиер. Кабинетот на Зинаида Грчеани бил одобрен од Парламентот на 31 март; добил 56 гласа „за“ од вкупно 101 член на Парламентот. Според Грчеани, непосреден фокус на нејзиниот кабинет ќе биде „слободата на медиумите, активен дијалог со граѓанското општество и независното правосудство“. Таа го зголемила бројот на жени министри од 2 на 5 (25 проценти) и ги ажурирала законите за полова еднаквост.

Грчеани поднела оставка на 9 септември 2009 година, наведувајќи дека не може да ги извршува функциите премиер и член на парламентот во исто време. На 10 септември 2009 година, претседателот на Молдавија Владимир Воронин потпишал декрет со кој го назначил министерот за правда Виталиј Пирлог за вршител на должноста премиер од 14 септември до формирањето на новата влада.

### Настаните од 7 април 2009 година
Зинаида Гречани, премиерката на Република Молдавија, во врска со настаните од 7 април 2009 година, станала позната во јавноста по нејзините симболични изјави дека полицајците се подготвени да го употребат оружјето против демонстрантите и дека: „*Организаторите на најголемиот криминал се подготвени да ги искористат децата во следните денови.* *Ако тоа се случи, ќе биде многу тешко да се избегнат жртви.* *Полицијата ќе ги искористи сите неопходни мерки за одбрана на уставноста, вклучително и оружјето*“. Шест години подоцна, во април 2015 година, Грчеани во ТВ-емисијата на Интерпол, емитувана од ТВ7, изјавила дека постапила правилно кога во 2009 година изјавила дека *„ќе има крвопролевање*“.

Во истрагата за настаните од 7 април, Зинаида Гречани останала во историјата со својата изјава со која ги молела „мајките во земјата“ да ги чуваат своите деца дома поради оружјето што морало да се користи. Во врска со ова, таа била сослушана еднаш од обвинителите, но и тогаш само како сведок.

## Претседателски избори во Молдавија, мај-јуни 2009 година
Нејзината партија победила на изборите во април 2009 година со 49,48% од гласовите и таа освоила едно од 60-те места на ПЦРМ во молдавскиот парламент. Таа двапати била неуспешен кандидат на ПКРМ за претседател на Молдавија, на 20 мај и 3 јуни 2009 година, кога ѝ фалел само еден глас за да го добие потребниот минимум од 3/5 (61) гласови. Во двата круга, алтернативни машки кандидати биле исто така номинирани од ПКРМ и освоиле 0 гласови, доколку Гречани ги освоила сите 60 гласови на Комунистичката партија.

Кога биле одржани новите парламентарните избори во јули 2009 година Грчеани повторно освоила место во молдавскиот парламент, но ПЦРМ добил само 48 места, а опозицијата на Комунистичката партија, Алијансата за европска интеграција, се согласила да создаде владина коалиција.

## Напуштање на ПКРМ и приклучување кон ПСРМ
Во есента 2011 година, Зинаида Гречани, заедно со Игор Додон, ја напуштиле ПЦРМ и се приклучиле на Партијата на социјалистите (ПСРМ) предводена од Вероника Абрамчиуц. Во 2011 година Игор Додон станал партиски лидер и на оваа функција останал до 2016 година. По изборот за претседател на Република Молдавија, вршител на должноста лидер на Партијата на социјалистите станала Зинаида Гречани, која на 18 декември 2016 година била официјално избрана за претседател на партијата. На изборите од 30 ноември 2014 година, Зинаида Гречани била на првото место на изборната листа на ПСРМ.

## Последователна кариера
Таа се кандидирала за градоначалник на Кишинев на локалните избори во 2015 година, каде што напредувале во вториот круг против актуелниот претседател Дорин Чиртоака. На крајот таа била неуспешна, губејќи со 46,56% од гласовите наспроти Чиртоака кој победил со 53,46% од гласовите на 28 јуни.

На 18 ноември 2016 година, таа била избрана за претседател на Социјалистичката партија, преземајќи ја функцијата на 23 декември 2016 година. Таа била избрана за 12-ти претседател на молдавскиот парламент на 8 јуни 2019 година, што предизвикало кратка 8-дневна уставна криза во земјата.

## Контроверзии

### Увоз на електрична енергија
Зинаида Грчеании и Игор Додон биле вмешани во договарачка шема за увоз на електрична енергија и станале предмет на жалба поднесена до Канцеларијата на јавниот обвинител. Од 1 јуни 2008 година, Молдавија купувала струја од Украина по цена што била за 10% повисока од онаа што била платена во мај. Првиот вицепремиер Игор Додон ја објавил новата цена како „извонреден успех“, образложувајќи дека првично украинската страна барала зголемување од 50%. Меѓутоа, во ходниците во Кишинев се зборувало за тоа дека поскапувањето е направено во корист на компанија регистрирана во Унгарија зад која ќе стојат лица делегирани од раководството на Молдавија и Украина. По „преговорите“, во украинската шема за увоз бил вклучен и приватен посредник. Во меѓувреме, енергетските експерти добиле повеќе официјални информации од АНРЕ, кои покажале дека пред само една година компанијата посредник од разликата во цената на енергијата добила добивка од над 14,5 милиони долари. Владата била одговорна за увоз на струја. А според одредбата потпишана од тогашната премиерка Зинаида Гречани, преговарачката група за потпишување на договорот за снабдување со електрична енергија во Украина била составена од Игор Додон, кој во тоа време бил министер за економија, Александр Гусев, директорот на Енергоком и од Марку Римиш од Moldelectrica.

### Кредити од БЕМ
Во 2008 година, Зинаида Грецании била министерка за финансии, а нејзиниот сопруг Алексеј бил член на Управниот одбор на Фабриката Вин Којусна, компанија која зела кредит од Банка де Економи (БЕМ) во износ од 1,63 милиони евра и 500.000 американски долари. За семејството Грчеании не било проблем да го добијат овој заем, дотолку повеќе што Министерството за финансии било одговорно за државниот пакет средства на БЕМ. Две години претходно, во 2010 година, фабриката Којусна банкротирала, а во 2011 година одредена фирма „Алсвит-принт“, основана од оф-шор компанија контролирана од Алексеј Гречани, го купил имотот на фабриката, заложен во банка, со уште еден кредит од 40 милиони МДЛ исто така склучен од БЕМ. Една година по отпочнувањето на процесот на ликвидација на БЕМ, износите што произлегле од продажбата на средствата и имотот на банката биле незначителни. Најскапоцената продажба на аукцијата била на Фабриката за вино Којусна која се нашла пред суд откако Алексеј Гречани, сопругот на поранешната премиерка и актуелна лидерка на социјалистите Зинаида Гречани, не вратил десетици милиони МДЛ.

На 15 јули 2019 година, лидерот на ПЛ, Дорин Чиртоаца, презентирал неколку документи според кои се покажало дека Зинаида Грчеании била вклучена во добивањето на кредитите на БЕМ, кои не биле вратени. Тој побарал од Зинаида Грчеании да поднесе оставка од функцијата претседател на молдавскиот парламент, обвинувајќи ја за вмешаност во банкарска измама.

### Интегритет
Пред парламентарните избори на 28 ноември 2010 година, Граѓанската иницијатива за чист парламент, која составила листа на кандидати со проблеми со интегритетот, забележала дека поради министерката за финансии, Зинаида Грчеании, Молдавија била осудена пред Европскиот суд за човекови права во случајот со фирмата „Понуда плус“, поради што државата требала да плати отштета и неподмирени долгови кон компанијата во износ од 2,5 милиони евра.

## Наводи





Категорија:Премиери на Молдавија
Категорија:Луѓе од Томската област
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1956 година
Категорија:Молдавски политичари
Категорија:Министри за финансии