Скриптирање на опслужувачка страна

**Скриптирање на опслужувачка страна** (англ. *Server-side scripting*) е опслужувачка технологија каде што упитите се разрешуваат преку стартување на скрипта директно на опслужувачот, која генерира димачка HTML страници. Оваа технологија вообичаено се користи за дизајнирање на интерактивни мрежни места кои во позадина се поврзани со бази на податоци или слични складишта на податоци. Оваа технологија е реалична од технологијата на Скриптирање на клиентска страна каде што скриптите се извршуваат кај клиентот во рамките на прелистувачот. За оваа намена најчесто се користи JavaScript. Основната предност кај скриптирањето на опслужувачка страна е можноста за прецизно нагодување на одговорот на опслужувачот согласно со барањата упатени од страна на клиентот, а согласно со неговите привилегии за пристап и дефинираните политики за работа со базите на податоци.

## Вовед

Во "старите" времиња оваа технологија била исклучиво применувана во комбинација со C програмирањето, Perl скрипти и шел скрипти користејќи се со техниката Common Gateway Interface (CGI). Овие скрипти се извршуваат од страна на оперативниот систем. Кодирањето / програмирањето, се изведува на класичен начин согласно програмската спецификација за дадениот програмски јазик, а резултатите едноставно се испорачуваат на опслужувачот кој понатаму ги доставува до веб клиентот. Денес, покрај гореспоменатите техники, исто така се користат и ASP и PHP, кои директно се извршуваат од страна на опслужувачот или од страна на одредени модули (т.е. mod perl или mod php). Двата начина на скриптирање (т.е. CGI или директно извршување) можат да се исползуваат за создавање на комплексни мрежни места. Препорачливо е да се користи техниката на директно извршување бидејќи вообичаено оваа техника резултира со побрз одзив бидејќи нема постојано повикување на соодветниот интерпретер.

Динамичките мрежни  места понекогаш се опслужувани од специјално дизајниран веб апликациски опслужувач, како што е на пример Python "Base HTTP Server" библиотеката.

## Технологии за скриптирање на опслужувачка страна

Било кој програмски јазик може да создаде мрежно место со помош на CGI техниката. Во продолжение ќе бидат набројани технологии кои главно се дизајнирани за скриптирање на опслужувачка страна, вообичаено со вгнездување на инструкциите директно во шаблонизираните мрежни места.

;ASP
:Решение на Microsoft кое овозможува различни јазици (но најчесто се користи VBscript) да бидат вгнездени во HTML страниците. Во основа функционира само на Windows платформа, додека на другите платформи е со крајно лимитирана поддршка.
;ColdFusion
:Комерцијален систем за скриптирање на опслужувачка страна, работи на повеќе платформи
;ESP
:ESP или Escapade е создаден уште 1997 од страна на Ед Карп, најмногу се употребува во Европа, а многу малку е прифатен во САД.
;JSP
:Систем заснован на програмскиот јазик Java, кој се вгнездува во HTML страниците.
;Lasso
:Работи на повеќе платформи, интерпретерски програмски јазик.
;PHP
:opensource решение, кодот се вгнездува во HTML документот.
;JavaScript на опслужувачка страна
:JavaScript се користи најчесто на клиентска страна но може честопати да се сретне и на опслужувачка страна.
;SMX
:opensource програмски јазик сличен на Lisp, се вгнездува во HTML странците.
;Server Side Includes
:Основен систем кој е дел од apache опслужувачот, најчесто се користи за комбинирање на документи или делови од документи на опслужувачка страна
;Ruby on Rails

## Создавање на динамички мрежни места
Создавањето на динамични мрежни места на страната на опслужувачот е една од главните примени на јазиците за **скриптирањето на опслужувачка страна**.

Како алтернатива на оваа техника се користи уште и **[[систем на веб шаблони|системот на веб шаблони]]** во таканаречена MVC рамка. Било кој "не веб специфичен" програмски јазик може да се користи за управување со веб шаблоните.

## Поврзано

* content management system (CMS).
* Web development
* Open Directory/Server Side Scripting 

Категорија:Скриптни јазици