open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мирослав Стојановски

thumb|right|250px|Генерал потполковник Мирослав Стојановски
**Мирослав Стојановски** (р. 10 јули 1959, Скопје) — македонски воен генерал, осми началник на Генералштабот на АРМ (2005 — 2011).

## Животопис
Генералот Стојановски е роден на 10 јули 1959 година, во Скопје. Тој е оженет е со Маргарета Стојановска, со која има три деца.

на 12 август 2012 година, генералот Стојановски бил вмешан во инцидентот што се случил во кафе-барот „Гранд“ во населбата Тафталиџе, во кој се одржувала забава при што неговиот син се степал со друг посетител на забавата. Вечерта, околу 22 часот, Стојановски и неговиот брат пристигнале пред барот и го нападнале човекот со иницијали А.Ж., а потоа го ставиле во автомобилот и го однеле во полициската станица во населбата Карпош. Подоцна, нападнатиот човек поднесол тужба против генералот и против неговиот брат, а судскиот процес започнал во септември 2013 година при што биле одржани седум судски претреси. Првично, двајцата браќа биле обвинети за противправно лишување од слобода. Сепак, во октомври 2014 година, обвинението било променето, со што тоа веднаш станало застарено, така што во номеври 2014 година, Основниот суд Скопје 1 донел ослободителна пресуда за генералот Стојановски.

## Образование
* Воена гимназија – Белград (1974–1978)
* Воена академија КоВ – насока пешадија Белград и Сараево (1978 -1982)
* Курс за офицери во Воена Полиција (1983)
* Командно Штабна академија – Скопје (1995-1996)
* НАТО Колеџ за одбрана - Рим (Италија) (1998)

## Воена кариера
* 1982 - 1984 командир на вод Воена Полиција, 
* 1984 –1989 командир на чета на Воена Полиција, 
* 1989 –1991 командир на противтерористичка чета, 
* 1991–1992 Заменик на Командантот на баталјон Воена полиција
* 1992-1994 Началник на одделение за Воена полиција во Сектор за безбедност и разузнавање во Министерство за одбрана
* 1994-1998 Командант на единица за Специјални намени во Министерство за одбрана на Република Македонија
* 1998-1999 Кабинет на Началникот на ГШ на АРМ,
* 1999-2000 Заменик на Началникот на одделение за стратегиски истражувања во ГШ на АРМ,
* 2000-2001 Раководител на Катедра за физичко воспитување во Воена Академија
* 2001-2003 Командант на 1.пешадиска бригада
* 2003-2005 Заменик на Началник на Генералштаб за б/г и операции,
* 2005-2011 Началник на Генералштабот на АРМ
* 2006 Унапреден во Генерал потполковник

## Унапредувања
* потпоручник (1982)
* поручник (1983) 
* капетан (1986)
* капетан I класа (1990)
* мајор (1991)
* потполковник (1994)
* полковник (1998)
* бригаден генерал (2001) 
* генерал мајор (2003)
* генерал потполковник (2006)

## Надворешни врски
* Лична страница на началникот Мирослав Стојановски 
* Министерство за одбрана на РМ 

## Наводи

Категорија:Армија на Република Македонија
Стојановски, Мирослав
Стојановски, Мирослав
Категорија:Припадници на Баталјонот за специјални намени
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1959 година
Началник на Генералштабот на АРМ

**Началник на Генералштабот на АРМ** — функција која ја врши лицето кое стои на чело на Генералштабот на АРМ. Ваквата функција ја извршуваат воени лица со генералски чин.  

## Историја
Дванаесет лица служеле како началници на Генералштабот од осамостојувањето на Македонија од Југославија. Прв началник по осамостојувањето е Митре Арсовски, назначен во 1992, а тековен началник е генерал-мајорот Сашко Лафчиски, назначен во 2024 година. 

Досега најратко служел Панде Петровски, само околу 3 месеци, а најдолго Мирослав Стојановски, 6 години и 43 дена.

## Список на началници на Генералштабот
Началници на Генералштабот биле:

## Временска линија

ImageSize=width:1050 height:auto barincrement:14
PlotArea = top:10 bottom:90 right:100 left:20
AlignBars = late

Define $today = 

Colors =
 id:General value:rgb(0.6,0.6,0.4)    legend:Началник_на_Генералштабот_на_АРМ
 id:gray1       value:gray(0.85)
 id:gray2       value:gray(0.95)

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1992 till:01/01/2026
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = gridcolor:gray1 unit:year increment:4 start:1992
ScaleMinor = gridcolor:gray2 unit:year increment:1 start:1992

Legend = columns:2 left:140 top:60 columnwidth:520

TextData =
  pos:(20,63) textcolor:black fontsize:M
  text:"Легенда:"

BarData =
 bar:Arsovski
 bar:Bocinov
 bar:Krstevski
 bar:Andrevski
 bar:Pande
 bar:Stamboliski
 bar:Bojadziev  
 bar:Stojanovski
 bar:Koteski
 bar:Velickovski
 bar:Gjurcinovski
 bar:Lafcinski
 
PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till

  bar:Arsovski
  from: 16/03/1992 till: 03/03/1993 color:General   text:"Арсовски"
  bar:Bocinov
  from: 03/03/1993 till: 22/01/1996 color:General   text:"Боцинов"
  bar:Krstevski
  from: 22/01/1996 till: 11/02/2000 color:General   text:"Крстевски"
  bar:Andrevski
  from: 11/02/2000 till: 12/06/2001 color:General   text:"Андревски"
  bar:Pande
  from: 12/06/2001 till: 19/08/2001 color:General   text:"Петровски"
  bar:Stamboliski
  from: 19/08/2001 till: 12/03/2004 color:General   text:"Стамболиски"
  bar:Bojadziev
  from: 12/03/2004 till: 06/06/2005 color:General   text:"Бојаџиев"
  bar:Stojanovski
  from: 06/06/2005 till: 18/08/2011 color:General   text:"Стојановски"
  bar:Koteski
  from: 18/08/2011 till: 18/08/2015 color:General   text:"Котески"
  bar:Velickovski
  from: 18/08/2015 till: 18/08/2018 color:General   text:"Величковски"
  bar:Gjurcinovski
  from: 18/08/2018 till: 18/08/2024 color:General   text:"Ѓурчиновски"
  bar:Lafcinski
  from: 18/08/2024 till: end color:General   text:"Лафчиски"



## Поврзано

* Армија на Македонија

## Надворешни врски
* Началник на ГШ на АРМ 
* Поранешни Началници на ГШ на АРМ 

Категорија:Армија на Република Македонија
Категорија:Генералштаб на АРМ
Горнолужички јазик

[мини|десно|250п|Знак за [Бауцен на германски и горнолужички (како Будишин)]]
**Горнолужички јазик** (*hornjoserbsce*) — јазик од западнословенската група на јазици. Заедно со ''долнолужичкиот'' јазик, горнолужичкиот јазик опстанал како словенскојазична оаза во германско говорно подрачје. Горнолужички зборуваат некаде околу 15.000 луѓе во околината на градот Будишин (Бауцен на германски). Во германската покраина Саксонија, овој јазик е заштитен со закон.

Поради блискоста на овие два идиома, тука ќе направиме една глобална дијалектна поделба.
Лужичките јазици се делат на три поважни групи:

# Дијалекти на горнолужичкиот -околу Бауцен
# Преодни дијалекти во околината на Слепо
# Дијалекти на долнолужичкиот -околу Котбус

Навистина е изненадувачки како овие два јазика опстанале низ вековите. Мора да се каже и тоа дека областа Горна Лужица поделена на две верски заедници: католичката и евангелско-протестантската заедница. Горнолужичкосрпскиот јазик е најмногу зачуван во католичка Лужица. Горнолужичкиот јазик има своја иднина. Постојат повеќе институции: *MAĆICA SERBSKA, DOMOWINA* и Лајпцишкиот институт за сорабистика итн., кои се грижат за опстојувањето на овој јазик. А, тука можат да се споменат и гимназиите, основните училишта и медиумите. На телевизија и радио има одреден број часови кои се емитуваат на горнолужички јазик. Меѓу пишаните медиуми се: SERBSKE NOWINY, световен (секуларизиран) весник, KATOLSKI POSOŁ кој ја претставува католичката заедница и POMHAJ BÓH кој информира за евангелската заедница. Имајќи ги предвид горенаведените факти, и фактот дека постојат сè уште деца чиј прв јазик им е горнолужичкиот, може да се заклучи дека горнолужичкиот јазик ќе биде уште долго време член на европското семејство на јазици. Поважни места во кои се зборува овој јазик се Будишин, Панчици-Куков, Крошчици, итн.

## Одлики и граматички црти
Пред да прејдеме на детаљниот преглед на граматичкиот систем на горнолужичкиот јазик, 
ќе дадеме некои општи одлики за него. Овој јазик ја има зачувано двоината. Морфолошкиот систем му е доста архаичен. Има седум падежи: номинатив, генитив, датив, акузатив, локатив, инструментал и вокатив.
Фонетски е доста изменет. Синтаксички гледано овој јазик е доста приклонет кон германскиот. Според некои граматики (таа на Хинц Шеуц (Hinc Šewc) двата, словенски и германски, реченични реда се прифатени.

Граматика Горнолужичкиот јазик има 7 падежи:

* **Номинатив** 
* **Генитив** 
* **Датив** 
* **Акузатив** 
* **Инструментал** 
* **локатив** 
* **Вокатив**

:Obersorb. Niedersorb. Obersorb. Niedersorb. Obersorb. Niedersorb. 
* **Nom**. nan nan štom bom wokno wokno 
* **Gen**. nana nana štoma boma wokna wokna 
* **Dat**. nanej nanoju štomej bomoju woknu woknoju, woknu 
* **Akk**. nana nana štom bom wokno wokno 
* **Instr**. z nanom z nanom ze štomom ze bomom z woknom z woknom 
* **Lok**. wo nanje wo nanje w štomje w bomje na woknje na woknje 
* **Vok**. nano - štomo - - -

Конјугација -*а група*

**:čita**
:еднина
:1. čita-m
:2. čita-š
:3. čita

:множина
:1. čita-my
:2. čita-će
:3. čita-ja

*
Категорија:Флективни јазици
Категорија:Јазици во Германија
Список на прогресивни метал уметници

Ова е список на прогресивни метал уметници, бендови и групи.

## А
* Abydos 
* A.C.T 
* Adagio 
* Age Of Silence  
* Aghora 
* Alchemist 
* Alogia 
* Ambeon 
* Amorphis 
* Anacrusis 
* Andromeda 
* Angra 
* Arcturus 
* Arjen Lucassen 
* ARK 
* Artcell
* Artension 
* Asgard  
* Atheist 
* AtmOsfear 
* Ayreon 

## Б
* Balance of Power 
* Behold... The Arctopus 
* Џејсон Бекер 
* Believer 
* Benedictum 
* Beyond Dawn
* Beyond Twilight 
* The Black Mages 
* Borknagar 
* Bumblefoot 
* Buckethead 

## В
* Vanden Plas 
* Ved Buens Ende 
* Vigilante
* Vintersorg 
* Вирџил Донати 
* Voivod 
* Warmen 
* Watchtower 
* Wintersun 

## Г
* Galactic Cowboys 
* Gordian Knot 
* Green Carnation 

## Д
* Dali's Dilemma 
* Damn The Machine 
* Дан Свано 
* Dead Soul Tribe 
* Demons and Wizards 
* Девин Таунсенд
* The Dillinger Escape Plan 
* Disillusion 
* Dream Theater 
* Dreamscape 
* Dynamic Lights

## Е
* Emperor (подоцнежните дела) 
* Enchant 
* Ephel Duath 
* Eternal Legacy  
* Evergrey 

## З
* Zero Hour 

## И
* Ice Age 
* Ihsahn 
* Into Eternity
* In the Woods 

## К
* Candiria 
* Circus Maximus 
* Conception 
* Confessor 
* Conscience 
* Control Denied 
* Continuo Renacer 
* Coroner 
* Crimson Glory 
* Cult of Luna 
* Cynic 
* Kamelot 
* Kayo Dot 
* Kiuas
* King's X 
* Klabautamann
* Kong 
* Queensrÿche 
* X Japan 

## Л
* Џејмс ЛаБри 
* Lacrimosa 
* Liquid Tension Experiment 

## М
* Madder Mortem 
* Magellan 
* Masquerade 
* Mastodon 
* Maudlin of the Well 
* MCM 
* Mekong Delta
* Meshuggah 
* Minibosses
* Mizraab
* Џон Мјанг 
* Mullmuzzler 

## Н
* Nevermore 
* Nightingale
* ноември

## О
* Opeth 
* Orphaned Land 
* OSI 

## П
* Pagan's Mind 
* Pain of Salvation 
* Џон Петручи 
* Picture of the Moon
* Planet X 
* Platypus 
* Мајк Портној 
* Power of Omens 
* Psychotic Waltz 

## Р
* Redemption 
* Ring of Fire 
* Riverside 
* Мајкл Ромео 
* Рон Јарзомбек 
* Royal Hunt 
* Џордан Рудес 

## С
* Savatage 
* Sethian 
* Shadow Gallery 
* Дерек Шерениан 
* Sieges Even
* Sikth 
* Spastic Ink 
* Spiral Architect 
* Star One 
* Subterranean Masquerade
* Sunblaze
* Superior 
* Sun Caged
* Symphony X 

## Т
* Tool 
* Thessera 
* Thought Industry 
* Threshold 
* Tiamat 
* To-Mera 
* Тундра 

## Ф
* Fates Warning 
* Freak Kitchen 
* Fuseboxx 

Категорија:Прогресивен метал
Liquid Tension Experiment

**Liquid Tension Experiment (LTE)** бил инструментален рок проект кој се состоел од членовите на Dream Theater - Џон Петручи (гитара), Џордан Рудес (клавијатури) и Мајк Портној (тапани), како и прогресивната рок икона Тони Левин од King Crimson (бас, чапманов стик). Проектот бил формиран како страничен проект на Dream Theater во 1998. Иако некои сметаат дека Рудес бил поканет да им се придружи на Dream Theater најмногу поради успехот со Liquid Tension Experiment, иако претходно имал одбиено понуда да им се придружи во 1994 и наместо тоа, станал член на The Dixie Dregs. Групата свирела брзо, заснована на фузиски делови слични на оние на Dream Theater, само во стил поблизок на џезот и во остуство на вокали.

Liquid Tension Experiment издале два албуми, *[[Liquid Tension Experiment (албум)|Liquid Tension Experiment]]* (1998) и *[[Liquid Tension Experiment 2]]* (1999) преку издавачката куќа Magna Carta. Исто така имале и неколку настапи во живо во Њујорк, Филаделфија и Лос Анџелес. Мајк Портној изјавил во бројни интервјуа (и во неговите мрежно место ЧПП ) дека нема да има трет LTE албум, со оглед на тоа што ¾ од групата се во моменталната постава на Dream Theater. Сепак, неколку песни и рифови се користат во живите настапи на Dream Theater, како „Instrumedley“ од *[[Live at Budokan]]*.

## Дискографија
* *[[Liquid Tension Experiment (албум)|Liquid Tension Experiment]]* (1998)
* *[[Liquid Tension Experiment 2]]* (1999)
* *[[Liquid Tension Experiment 3]]* (2021)

## Поврзано
* Список на рок инструменталки
* Список на прогресивни метал уметници

## Надворешни врски
* Официјалното мрежно место на групата 

*
Категорија:Музички групи основани во 1997 година
Парна локомотива

[мини|десно|250п|Парна локомотива пред [СУГС „Владо Тасевски“ - Скопје|СУГС „Владо Тасевски“ — Скопје]]

**Парна локомотива** — вид железничко влечно возило.

Основен принцип на работа на парната локомотива е искористување на енергијата на водената пареа парниот котел или топка пронајден уште во I век од научникот Херон Александриски.

## Историја
Вистинскиот творец на локомотива на парен погон, која се движела по железни шини е англичанецот Џорџ Стивенсон (1781-1848 година). Првата негова парна локомотива е наречена „Блихер“ (*Blücher*) во 1814. Втората парна локомотива е конструира во 1825 која го има влечено првиот патнички воз на линијата од Стоктон до Дарлингтон во Англија. И легендарната трета парна локомотива со име „Ракета“ (*Rocket*) подобрена со принцип на греење на повеќе цевки, добивајќи сила да влече приближно 13 тони и брзина од 24 км/ч.

## Принцип на работа
Принцип на работа на парната локомотива е загревање на водата и нејзиното ширење на водената пареа постигнувајќи принцип на реакција.

## Делови на парна локомотива
рамка|центар|200px|Делови на парна локомотива


  
    1. Ексцентричен зглоб
    6. Повратно вратило    
    11. Поврзувачка котва      
  
    2. Ексцентричен лост
    7. Проширена врска 
    12. Комбиниран лост
  
  
    3. Повратен лост
     8. Полупречникен лост
    13. Дршка на вентил
  
  
    4. Подигнувачка врска
     9. Крстач
    14. Вретенeст вентил
  
  
    5. Подигнувачко вратило
    10. Доводен вентил
    
  


## Особености

**Предности**

* добра влечна сила – локомотивата развива голема влечна снага при мали брзини, а со зголемување на брзината се смалува.
* Едноставна промена на насоката на движење напред-назад.
* Едноставна конструкција и лесна за одржување.
* Можност на користење на различни врсти на горива (дрво, јаглен, нафта,..)

**Недостатоци**

* Лоша динамика – поради големите тркала.
* Лоша искористеност на горивото – јагленот од 6-12%.
* Ставање во погон или престанок на работа е околу 2 часа.
* Мал полупречник на движење – за надополнување на вода (секој 50-100km) и јаглен (секој 200-300km).
* Предолго задржување за снабдување.
* Неможност за поголеми брзини.
* Големо загадување на околината.

Поради сите наведени недостатоци во денешно време веќе не се во употреба парните локомотиви освен во поедини случаи како туристичка атракција.

## Градители на парни локомотиви

* Ричард Тревитик (*Richard Trevithick*) - првa експериментална парна локомотива
* Џорџ Стивенсон (*George Stephenson*) - прва практична парна локомотива

## Надворешни врски

* Пример за туристичка атракција каде се употребуват истите локомотиви (кај нас наречени „Пампур“) кои беа во употреба во Македонија до 1969 година.

## Поврзано
* Вајтова класификација
* Железница
* Локомотива
** Локомотива Dn2t
** Локомотива серија 83
* Парен котел
* Пруга
* Воз


Категорија:Локомотиви
Категорија:Британски пронајдоци
Кашупски јазик

**Кашупски јазик** или **поморски јазик** (*kaszëbsczi*, *pòmòrsczi*) — јазик или дијалект на полскиот, е западнословенски јазик кој се зборува во областа на Поморје во западна Полска од страна на 100.000 луѓе.

## Примери
*Господовата молитва на кашупски:

:Òjcze nasz, jaczi jes w niebie, niech sã swiãcy Twòje miono, niech przińdze Twòje królestwò, niech mdze Twòja wòlô jakno w niebie tak téż na zemi. Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô i òdpùscë nóm naje winë, jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm. A nie dopùscë na nas pòkùszeniô, ale nas zbawi òde złégò. Amen.

*
Категорија:Флективни јазици
Категорија:Јазици во Полска
Карпати

**Карпати** (полски, словачки и ; ; ; ; ) — планински венец во средна Европа кој минува низ Австрија, Полска, Романија, Словачка, Србија, Украина, Унгарија и Чешка.

Се нарекуваат исто така и Источни или Трансилвански Алпи. Возможно е да настанале со алувијација на Дунав која доаѓа од Алпите. Тие се постилаат на територијата на Словачка, Полска, Романија и Украина. Највисок врв е 2.655&nbsp;м високиот Герлаховски Штит во Словачка и 2.544&nbsp;м високиот Молдовјану во Романија. Тие се млади верижни планини.

## Потекло на името
Карпатите го добиле своето име по дакиското племе Карпи, кое живеело на нивната источна падина, во Молдавија, и чие име би можело да потекнува од стариот индоевропски збор кој значи ”камен”.

## Наводи


Категорија:Планини во Европа
Лужички јазици

**Лужичките јазици** (, ) — мала група словенски јазици, дел од подгрупата на западнословенски јазици. Овие јазици се мајчини јазици на Лужичките Срби, автохтоно словенско население во областа Лужица во Источна Германија. Низ историјата, јазиците биле познати како **вендски јазици** или **лужичкосрпски јазици**. Овие јазици се слични со останатите западнословенски јазици, односно со полскиот, чешкиот, словачкиот и кашупскиот.

Денес има два стандардни лужички јазици: горнолужички јазик и долнолужички јазик. Горнолужичкиот го зборуваат околу 40.000 луѓе во Саксонија, додека долнолужичкиот е зборуван од околу 10.000 луѓе во Бранденбург. Оваа област каде се зборуваат овие јазици е позната како Лужица.

Во Германија, горнолужичкиот и долнолужичкиот се признати и заштитени малцински јазици. Двата јазика во Лужица се официјални, заедно со германскиот.  Центар на горнолужичкорпската култура е Бауцен. Во градот горнолужичкиот е доста застапен во секојдневната комуникација и се користи на сообраќајните знаци. Како центар на долнолужичката култура се смета Котбус. Како и во Бауцен, така и во Котбус има двојазични сообраќајни знаци.

## Наводи

## Поврзано
* Лужица
* Горнолужички јазик
* Долнолужички јазик
* Лужички Срби
* Лужички дијалекти — говорите на германското население во Лужица

## Надворешни врски
* Лужичкосрпски јазици
* Информациона страница за лужичкосрпските јазици

Лужички јазици
Категорија:Јазици во Германија
Ободрити

**Ободрити** се словенски племиња кои живееле во областа на денешната покраина Мекленбург во Германија. Тие со децении биле сојузници Карло Велики во неговите војни со германските племиња Саси и словенските племиња Велети. Ободритите предводени од кнез Дражко го победиле Сасите во Битката кај Борнховед (798). Сè уште паганските Саси биле растерани од царот, а делот од нивната поранешна земја во Холштајн северно од реката Елба им бил доделен на Ободритите во 804 година, како награда за нивната победа. Сепак, набрзо Данците извршиле инвазија на оваа земја. 

Категорија:Западни Словени
Словенци

[thumb|[Петер Козлер|Козлеровата карта на словенечките земји, дизајнирана за време на Пролетта на народите во 1848 година, која станала симбол на потрагата по Обединета Словенија.]]

**Словенците** ― јужнословенски народ кој живее во денешна Република Словенија, долж границата на Италија со Словенија, во Австрија, Хрватска и Унгарија.

## Распространетост

Повеќето Словенци денес живеат во границите на независна Словенија (2.063.077). Покрај Словенија, автохтони словенечки малцинства има и во североисточните делови на Италија (околу 83.000 - 183.000), Австрија 12 554, Хрватска 10.517 и Унгарија 2.385. Словенците се признати како национални малцинства во сите четири држави кои делат граница со Словенија (Австрија, Унгарија, Хрватска и Италија). Во Словенскиот национален попис од 2002 година 1.631.363 етнички се декларирале како Словенци, додека 1.723.434 луѓе рекле дека зборуваат словенечки јазик.

Вкупниот број на Словенци во Австрија е 24.855, од кои 17.953 се претставници на словенечкото национално малцинство, додека 6.902 се странски државјани.

## Наводи

## Поврзано
* Јужни Словени
* Словенечки јазик
* Словенија

*
Сандански (појаснување)

Поимот **Сандански** може да означува:

* Јане Сандански - македонски револуционер
* Борис Сандански - бугарски писател
* Сандански - Град во Бугарија
Another Day

**Another Day** е втората песна и првиот сингл од албумот на Dream Theater од 1992 година - Податотекаs and Words. Текстот бил напишан целосно од Џон Петручи и се однесува на борбата на неговиот татко со ракот. Џеј Бекенстајн од групата Spyro Gyra свири саксофон на оваа песна.

### Список на песни
# „Another Day“ (4:24)
# „A Fortune In Lies“ (во живо) (5:04)
# „Another Day“ (во живо )(4:38)

*Целосно времетраење* 14:06

Песните 2 и 3 биле снимени во живо во клубот „The Marquee“ во Лондон на 23 април 1993. Тие исто така се појавуваат и на албумот во живо Live at the Marquee (Another Day само на јапонската верзија).
### Заслуги

* Џејмс ЛаБри - вокали
* Кевин Мур - клавијатури
* Џон Мјанг - бас гитара
* Џон Петручи - гитара
* Мајк Портној - тапани

Категорија:Песни на Dream Theater
Images and Words

***Images and Words*** е вториот албум на прогресивната метал група Dream Theater.

Тоа е првиот албум на кој се појавува моменталниот пејач на Dream Theater, Џејмс ЛаБри, и се смета за карактеристично издание во жанрот на прогресивниот метал.

„Pull Me Under“ била есктензивно пуштана на радио станиците и на MTV, и сè до ден денес останува најголем хит на групата. Самиот албум е комерцијално најуспешниот од сите албуми на Dream Theater, добивајќи сертфикација за златен албум во САД и платинест во Јапонија.

Овој албум е исто така забележителен по тоа што единствениот студиски албум на групата (сè до *[[Octavarium]]*) кој не вклучува ниту една инструментална песна.

## Список на песни
# „Pull Me Under“ – 8:11 (музика од Dream Theater, текст од Мур)
# „Another Day“ – 4:22 (Dream Theater и Џеј Бекенстајн, Петручи)
# „Take the Time“ – 8:21 (Dream Theater)
# „Surrounded“ – 5:30 (Dream Theater, Мур)
# „Metropolis Pt. 1: The Miracle and the Sleeper“ – 9:30 (Dream Theater, Петручи)
# „Under a Glass Moon“ – 7:02 (Dream Theater, Петручи)
# „Wait for Sleep“ – 2:31 (Мур)
# „Learning to Live“ – 11:30 (Dream Theater, Мјанг)

## Персонал
* Џејмс ЛаБри – вокали
* Кевин Мур – клавијатури
* Џон Мјанг – бас
* Џон Петручи – гитари
* Мајк Портној – тапани
* Џеј Бекенстајн – саксофон на „Another Day“

## Рангирања на топ-листите
Billboard 200 топ-листа:
* *Images and Words* - #61

Heatseekers топ-листа:
* *Images and Words* - #2

Billboard singles топ-листа:
* „Pull Me Under“ - #10
* „Take the Time“ - #22
* „Another Day“ - #29

И
Категорија:Албуми од 1992
Октав Мирбо

**Октав Мирбо** (француски: *Octave Mirbeau*) ( - ) — француски писател, драматург, критичар и памфлетист. Најважни дела му се романите *Распетие* (1886), *Опатот Жил* (1888), *Себастијан Роk* (1890), *[[Градина на мачењето]]* (1899) и *[[Дневникот на една собарка]]* (1900). Исто така, тој се смета за многу важен авангарден интелектуалец од крајот на XIX и почетокот на XX век.

## Животопис
Својата кариера Мирбо ја започнал како новинар и како писател кој за пари пишувал книги по порачка. Мирбо бил активно вклучен во граѓанскиот живот на Франција: ги поддржувал анархистите, а застанал во одбрана на Алфред Драјфус за време на познатата афера. Во поголемиот дел од својот живот жестоко застапувал антимилитаристички, антиклерикални и феминистички идеи и ги застапувал правата на работниците и нивните синдикати. Исто така, се залагал за укинување на работата на децата, за правото на бесплатно образование, за укинување на смртната казна, се борел против рускиот царски режим и против репресијата врз јапонските дисиденти. Најпосле, Мирбо бил еден од основачите на Академијата Гонкур.

## Книжевно творештво

На почетокот на својата книжевна кариера, Мирбо пишувал книги по порачка, а дури подоцна почнал да објавува под свое име. Тој бил плоден автор и објавил околу 1200 куси раскази и други текстови. Најважни дела му се трите автобиографски романи: „Распетие“ 91886), „Опатот Жил“ (1888) и „Себастијан Рош“ (1890), како и романите „Градина на мачењето“ (1899) и „Дневникот на една собарка“ (1900).

Исто така, Мирбо бил активен и како книжевен и ликовен критичар. Притоа, тој го поддржувал творештвото на Огист Роден, Клод Моне, Камиј Писаро, Пол Сезан, Пол Гоген, Огист Реноар, а бил еден од првите критичари кои високо ги вреднувал делата на Винсент ван Гог. Како книжевен критичар, тој го открил белгискиот симболист Морис Метерлинк, а пишувал критички текстови и за делата на: Реми де Гурмон, Марсел Швоб, Леон Блој, Алфред Жари и Валери Ларбо.

Мирбо ги објавил следниве дела:
* *Le Calvaire* (*Распетие*) (1886).
* *L'Abbé Jules* (*Опатот Жил*) (1888).
* *Sébastien Roch* (*Себастијан Роk*) (1890).
* *Dans le ciel* (1892-1893).
* *Les Mauvais bergers* (1897).
* *[[Градина на мачењето]]* (*Le Jardin des supplices*) (1899).
* *[[Дневникот на една собарка]]* (*Le Journal d'une femme de chambre*) (1900).
* *Les affaires sont les affaires* (1903).
* *Farces et moralités* (1904).
* *La 628-E8* (1907).
* *Le Foyer* (1908).
* *Dingo* (*Динго*) (1913).
* *Contes cruels* (1990).
* *Lettres de l'Inde* (1991).
* *L'Affaire Dreyfus* (1991).
* *Combats esthétiques* (1993).
* *L'Amour de la femme vénale* (1994).
* *Combats littéraires* (2006).
* *Correspondance générale* (2003-2005-2009).
* *Les Dialogues tristes* (2007).

## Книги за Мирбо
*  Pierre Michel - Jean-François Nivet, *Octave Mirbeau, l'imprécateur au coeur fidèle*, Séguier, 1990.
*  *Cahiers Octave Mirbeau*, n° 1-24, 1994-2017.

## Надворешни врски
*  Société Octave Mirbeau.
*  Blog Octave Mirbeau .
*  ''Dictionnaire Octave Mirbeau'' .

## Наводи

Мирбо Октав
Категорија:Починати во Париз
Парен котел

мини|десно|180px|Херонова парна топка

Идејата на ширењето на водената пареа одамна е позната. Уште во први век во времето на Херон од Александрија е објаснет принципот на метална топка наполнета со вода и загревана на оган со два млазника во спротивна насока.

Загреаната вода создава водена пареа која излегувајќи од млазниците ја придвижува топката во спротивна насока од насоката на излегувањето на пареата, или таканаречена појава - принцип на реакција.

Во 16 век е пронајден овој напис и од тогаш почнува нагло истражување на принципот на пареата и негова можна примена.

Францускиот физичар Денис Папен (1647-1714) (*Denis Papin*) со проучувањето на вакуумот, го создава „Папенов лонец“. Знаејќи дека вакуумот ја намалува точката на вриење, тој го применува обратниот принцип за добивање на поголем притисок од атмосферскиот.

Со таа идеја е отворено полето за изработка на првата парна машина.
мини|десно|300px
## Поврзано
* Парна машина
* Парна локомотива
* Точка на вриење

Категорија:Пронајдоци
Категорија:Сообраќај
Категорија:Инженерство
Сферозом

**Сферозомите** се органели својствени за растителната клетка и во нив се врши синтеза на масни материи. Слични се со масните клетки бидејќи боењето е со исти бои како и кај масните клетки. Тие се обвиени со липобелковинска мембрана. Внатрешноста е наречена строма и има зрнест изглед. Содржи масни материи и ензими .Со развитокот зрнестиот изглед на стромата исчезнува и се добива хомогена строма.

Категорија:Клетка
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Џеј Бекенстајн

**Џеј Бекенстајн** (роден на  во Бруклин, Њујорк) — саксофонист и основач на легендарната американска група Spyro Gyra. Исто така поседува студио во Њујорк наречено BearTracks. Тој е пионер во мешањето на џез со салса, румба и поп-музиката.

Тој исто така го свирел солото на песната Another Day на американската прогресивна метал група Dream Theater, од албумот Податотекаs and Words.

## Надворешни врски
* Официјалното мрежно место на Џеј Бекенстајн

Бекенстајн, Џеј
Категорија:Родени во 1951 година
Категорија:Живи луѓе
Куков Проток

thumb|250px|right|Поглед на протокот
[thumb|250px|right|Траектот ''[Арахура (траект)|Арахура* кој сообраќа по Куковиот Проток (на сликата во Марлборските Заливи)]]
*'Куков Проток** или **Куков Теснец*' () — [[проток]] помеѓу [[Северен новозеландски остров|Северниот]] и [[Јужен новозеландски остров|Јужниот]] остров на [[Нов Зеланд]]. Со векови бил нарекувал „Раукава Моана“ од [[Маорски јазик|маорите]], но моменталното име му се должи на Капетан [[Џејмс Кук]], првиот [[Европејци|европски]] командант кој го препловил (јануари - февруари [[1770]] г.). На северната страна на протокот се наоѓа градот [[Велингтон, Нов Зеланд|Велингтон]], а пак на јужната, [[Марлборски Заливи|Марлборските Заливи]] итн. [[Облачен Залив]].

Веднаш западно, на Јужниот остров се наоѓаат два големи залива, [[Златен Залив]] и [[Тасманов Залив]], и западно, брегот на Северниот остров е вовлечен во облик на џиновска крива кон брегот [[Капити (крајбрежје)|Капити]] and [[Јужнотараначки Залив|Јужнотараначкиот Залив]]. Источно Јужниот остров е вовлечен, со тоа што крајбрежјето оди југозападно по главата на [[Кампбелов ‘Рт|Камбеловиот ‘Рт]]. Кусото јужно крајбрежје на Северниот остров оди долж [[Палисеров Залив|Палисеровиот Залив]], а завршува на [[Плисеров ‘Рт|Палисеровиот ‘Рт]]. [[Велингтон]]ските населби [[Офирски Залив]], [[Островски Залив, Велингтон|Островски Залив]], [[Хутонов Залив]], [[Лијалов Залив]], [[Ронготаи]], врвот [[Моа (врв)|Моа]] и [[Брејкеров Залив|Брејкеровиот Залив]] гледаат кон брегот на Куковиот Проток.

Во добри временски прилики може да се види целиот Куков Теснец. Најтесниот дел има растојание од 23 км (помеѓу [[Терафитски ‘Рт|Терафитскиот ‘Рт]] на Северниот Остров и Перановската Глава на островот [[Арапава (остров)|Арапава]] во [[Марлборски Заливи|Марлборските Заливи]]). Обратноинтуитивно, на ова место крајбрежјето на Јужниот Остров се наоѓа посеверно од крајбрежјето на Северниот Остров.

Превозот преку протокот се врши со [[траект]] кој оди помеѓу [[Пиктон, Нов Зеланд|Пиктон]] во заливите и [[Велингтон, Нов Зеланд|Велингтон]]. Заливот често е бурен заради силни јужни (и други) ветришта, од кои најсилни се оние во појасот наречен „[[Разрикани четириесетки]]“ (*Roaring Forties*).

Просечната длабочина на протокот е 128 метри.

== Европска историја ==
Кога [[холандија|холандскиот]] морепловец [[Абел Тасман]] го открил Нов Зеланд во [[1642]], тој мислел дека ова е источно затворен залив. Затоа тој го крстил *Зехенов Залив'', по еден од двата брода на експедицијата. Во 1769 Џејмс Кук увидел дека протокот е пловен.

## Препливување на протокот
Барем еден Маор го има препливано протокот („Раукава“) во 1831  г. По успешното препливување од страна на Бари Девонпорт на 20 ноември 1962, протокот е препливан многупати потоа.

## Наводи

### Извори

* 
* 
* 

## Надворешни врски
* Енциклопедија на Нов Зеланд  

Категорија:Протоци во Нов Зеланд
Категорија:Марлборо (регион)
Категорија:Велингтон (регион)
Тоетое

thumb|200px|right|Перја на тоетое
**Тоетое** се четири вида на треви од новозеландско потекло и членови на родот *[[Cortaderia]]*. Името доаѓа од маорскиот јазик. Понекогаш ова погрешно се пишува како „тоитои“ и ова се има рефлектирано во некои географски поими.

Јужноамериканските видови на *Cortaderia*, *[[Cortaderia jubata|C. jubata]]* и *[[Cortaderia selloana|C. selloana]]* (Пампаска трева), биле донесени во Нов Зеланд и затоа понекогаш се мешаат со тоетое. Овие им го земаат местото на домашните видови и затоа се сметаат за инвазивни треви.

## Видови
* *[[Cortaderia fulvida]]* 
* *[[Cortaderia richardii]]* 
* *[[Cortaderia splendens]]* 
* *[[Cortaderia toetoe]]*

Категорија:Флора на Нов Зеланд
Парна машина

Парна машина во работа|мини|десно|400п
Првата права **парна машина** која работела во пракса ја конструирал Томас Њукомен() (1664-1729) во 1712 наречена „огнена пумпа“ која со помош на атмосферскиот притисок го спушта вертикалниот клип и потоа ја сиса водата од рудникот во западен Мидланд во Англија цели 30 години.

Џејмс Ват (1736-1819) е заслужен за зголемување на силата со тоа што ја кондензира пареата во посебна затворена комора избегнуваќи ја потребата од воздух. Тој создава цилиндар во кој пареата делува од двете страни на клипот благодарејќи на разводникот на пареа кој искористената пареа ја потиска во кондензаторот. Неговото подобрување е и регулаторот на количина на пареа со користење на метални кугли користејќи ја центрифугалната сила.

Користејќи ја центрифугалната сила би можело да се придвижи турбина за генерирање на електрична енергија.

## Поврзано
* Парен котел
* Парна локомотива
* Точка на вриење

Категорија:Пронајдоци
Категорија:Сообраќај
Категорија:Инженерство
Категорија:Погони
Категорија:Англиски пронајдоци
Локомотива Dn2t

мини|десно|180px|Бригадната локомотива </br>0-8-0T/Dn2t на Henschel прeд депото на МЖ во Скопје

**Бригадната локомотива 0-8-0T на Henschel** е компактна 10-тонска локомотива воведена 1905 година од страна на германската воeна железница (*Feldbahn*), а нејзин производител е „Henschel & Sohn“ од Касел, Хесен, Германија, а подоцна и од други производители.

До 1918 се изработени и испратени низ целиот свет околу 2500 парчиња, за југозападната африканска железница, тогашниот дел од германската колонија, како и на западниот фронт и на Балканот каде служела за транспорт на војници и дотур на материјали.

Конструкцијата на подвозот е со две фиксни и две флексибилни оски, т.н. шуплива оска КЛИН-ЛИНДНЕР (*KLIEN-LINDNER*) систем со радијална зглобна рака која многу полесно ги следи кривините од крутите оски.

Во Република Македонија оваа локомотива масовно се употребувала сè до 1969 година кога е повлечена од употреба. Останати се две вакви локомотиви, од кои една е во паркот на населбата Ѓорче Петров ЈЖ 99.4-025, а втората пред железничката станица во Кичево ЈЖ 99.4-053. Зачувана е уште една бригадна локомотива која е однесена во Белград и поставена пред музејот на железници со ознака ЈЖ 99.4-084. 


  
    Технички податоци 
  
  
    Производител
     Henschel & Sohn 
  
  
    Фабрички број 
    15079
  
 
    Година на производство 
    1917
  
 
     Дизајн 
     Dn2t 
  
  
    Вид
     K 44.3 
  
  
    Класификација
     0-8-0Т
  
  
    Класа
     99.4 
  
  
    Должина
     5885 mm 
  
  
    Максимална брзина 
     25 км/ч 
  
  
    Тежина
     12 t 
  
  
    Контрола
     Stephenson 
  
  
    Постигнува снага до 
     75 КС 
  
  
    Притисок во котел 
     15 бара 
  

## Надворешни врски
* Бригадна локомотива  од теснолинејка во Македонија
* Дислокација на историското вовче  По барање на кичевскиот музеј, Утрински весник, 16 октомври 2006

## Поврзано
* Парна локомотива
* Локомотива
* Железница
* Пруга
* Воз
* Пионерско вовче

Категорија:Локомотиви
Цигариљо

[thumb|right|179px|[Табакера со цигариљоси]]
**Цигариљо** (шпански: *cigarillo*) е кратка, тесна пура. За разлика од цигарите, цигариљосите не се обвиткани со хартија, туку со тутун од цел лист. Тие обично содржат помалку адитиви (иако повеќе од вистински пури). Цигариљосите се продаваат поединечно или во пакувања, и се прават без филтри, но понекогаш и со. Цигариљото содржи 3 грама тутун (додека цигарата помалку од 1 грам http://www.cancer.gov/cancertopics/factsheet/Tobacco/cigars).

Во Европа, цигариљосите и тенките панатели се повеќе популарни кај жените. Ова се должи на фактот што сѐ уште е изненадувачки, ако не и неприфатливо, за жени да пушат вистински пури. Некои сметтат дека цигариљосите се друштвено поприфатливи, поекономични и сексуално попривлечни.

## Поврзано
* Пура
* Цигара
* Луле
* Тутун

Категорија:Тутун
Категорија:Пури
Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург

**Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург** (МНЛД) официјално е конституирано на 28 октомври 1902 година со 19 потписници (Крсте Петков Мисирков, Димитрија Чуповски, Дијамандија Трпков Мишајков, Стефан Јакимов Дедов, д-р Гаврил Константинович и други). При основањето го носи патронатот на свети Климент Охридски, а од 1903 г. (со „Уставот”) на Кирил и Методиј. Кон крајот на 1905 год. Другарството е неутрализирано, а од 1912 г. се појавува под нови имиња, но не успева да добие официјално признание од руските надлежни власти. Неговата дејност завршува во 1917 г. со Октомвриската револуција во Русија.

## Поврзано
* Таен македонско-одрински кружок во Санкт Петербург
* [„Македонската колонија во Петроград и односот кон Балканските војни и Првата светска војна“ од [Блаже Ристовски](2014)]

## Наводи

## Надворешни врски
* Блаже Ристовски „Одушевено пречекани во сите кругови“
* Македонски глас бр. 1 на Комонс.
* Македонски глас бр. 2 на Комонс.
* Македонски глас бр. 3 на Комонс.

Категорија:Историја на македонскиот народ
Категорија:Свети Климент Охридски
LTE

**LTE** — кратенка којашто може да се однесува на:

* Long-Term Evolution — технички стандард во телекомуникациите.
* Liquid Tension Experiment — музички проект.
Ибањез

**Ибањез** (шпански: *Ibáñez*) е често презиме од шпанско потекло кое го делат следните луѓе:

* Висенте Бласко Ибањез (1867-1928), бил шпански писател, драматург и режисер.
* Карлос Ибањез дел Кампо (1877-1960), Чилеански политичар и претседател од 1927 до 1931 и од 1952 и 1958.
* Хорхе Батље Ибањез (1927- ), Претседател на Уругвај 2000-2005.
* Франсиско Ибањез (1936- ), шпански уметник најпознат по неговата серија на стрипови Mortadelo y Filemón.
* Раул Ибањез (1972- ), професионален бејзбол играч од САД.
Епоксид

мини|десно|Општа структура на епоксидите.
**Епоксид** е цикличен етер со само три атоми од прстенот. Овој прстен е приближно рамностран триаголник, односно неговите агли на врските се околу 60°, што го прави доста спрегнат. Спрегнатиот прстен ги прави епоксидите пореактивни отколку другите етри, особено кон нуклеофили. Простите епоксиди се именуваат од матичното соединение етилен оксид или оксиран, како во *хлорометилоксиран*. Како функционална група епоксидите ја имаат претставката *епокси-*, како во соединението *1,2-епоксициклохептан*, кое може да се именува и како *циклохептан епоксид*.

Полимер направен од епоксидни единици се нарекува *полиепоксид* или *[[епокси]]*. Епоксидните смоли се користат како лепила и структурни материјали. Претставник е епоксиетанот.

## Поврзано
* Епоксидна смола


Категорија:Функционални групи
Категорија:Органски соединенија
Азосоединение

Во хемијата, **азосоединенијата** главно имаат молекулска формула од видот R-N=N-R', во која R и R' можат да бидат или ароматични или алифатични. N=N групата се нарекува **азо** или **диимидна** функционална група. Ова помага да се стабилизира N=N групата, правејќи ја дел на продолжен делокализиран систем. Ова исто така има ефект на обојувањето на многу азосоединенија, бидејќи делокализираните или *конјугираните* системи често апсорбираат видливи честоти на светлина.

centre|thumbnail|200px|Типично азосоединение, 4-хидроксифенилазобензен или жолта азобоја.

Името "азо" доаѓа од името на азотот, кое е изведено од грчкото *а* (не) + *зое* (живее). Ароматичните азосоединенија (R = R' = ароматично) се обично стабилни и имаат живописни бои како црвена, портокалова и жолта. Поради тоа тие се користат како бои, кои се викаат **азо бои**. Некои азосоединенија, на пример метил портокалово, можат исто така што се користат како киселинско-базни индикатори, како резултат на можноста да функционираат како слаби киселини и поради различните бои на киселинските сол формите. Азобензенот е друго типично ароматично азосоединение.


Категорија:Органски соединенија
Категорија:Функционални групи
Категорија:Пигменти
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Сулфоксид

right|thumb|150px|Сулфинилна група.

**Сулфоксид** е хемиско соединение кое содржи **сулфинилна** функционална група приврзана за два јаглеродни атоми. Сулфоксидите се тио еквиваленти на кетоните.

## Природа на врската

Структурната формула на еден сулфоксид е општо претставена како  R-S(=O)-R', каде R и R' се органските групи. Врската помеѓу сулфурниот и кислородниот атом не е обична двојна врска (со препокривање на π-врските помеѓу P-орбиталите на соседните атоми) и се верува дека електростатичката интеракција меѓу негативно наелектризираниот кислород и позитивно наелектризираниот сулфур е причина за хемиските врски во групата.

300px|Сулфоксидна група.

Тука не е прикажан слободниот електронски пар на сулфурот и геометријата околу сулфурот е всушност тетраедарска како кај јаглеродот. Кога двата органски остатоци не се слични, сулфоксидите можат да бидат хирални. Хиралните сулфоксиди наоѓаат примена во некои дроги, како езомепразол. Многу хирални сулфоксиди се подготвуваат од асиметрична оксидација на нехирални сулфиди со преоден метал и хирален лиганд.

## Хемиски реакции

Сулфидите се чести почетни материјали за синтеза на сулфони преку органска оксидација. На пример, диметил сулфид со оксидационен број -2 се оксидира до диметил сулфоксид со оксидационен број 0. Понатамошната оксидација го претвора соединението во диметил сулфон со оксидационен број +2.

Метил сулфоксидите (како што е DMSO) имаат киселински карактер, бидејќи сулфоксидната група го стабилизира анјонот кој резултира од губитокот на метилски водород.

## Наводи
#  *Oxidation of sulfides to chiral sulfoxides using Schiff base-vanadium (IV) complexes* Ángeles Gama, Lucía Z. Flores-López, Gerardo Aguirre, Miguel Parra-Hake, Lars H. Hellberg, and Ratnasamy Somanathan Arkivoc MX-789E **2003** Он-лајн статија

Категорија:Органски соединенија
Категорија:Функционални групи
Меѓународна организација на трудот

**Меѓународна организација на трудот** (**МОТ**) — специјализирана агенција на Обединетите Нации која се занимава со прашањата поврзани со трудовата проблематика. Нејзиното седиште е во Женева. Основана е во 1919 година и во периодот до Втората светска војна е агенција на Друштвото на Народите. Во 1946 година МОТ станува прва специјализирана агенција на ОН. Од 2012, во МОТ членуваат 185 земји од светот. Република Македонија е членка на МОТ од 28 мај 1993 година.

МОТ се залага за зајакнување на работничките права, за подобрување на работните и животните услови на работниците, за создавање на нови работни места и за обезбедување пристап до информации и обука. Една од основните функции на МОТ е воспоставување на меѓународни стандарди на заштита на работничките права.

МОТ има трипартитен состав, односно негови членови се претставниците на државите, синдикатите и работодавците.

Добитник е на Нобеловата награда за мир во 1969 година.

## Литература
* Игор Јанев, UN and the international financial and economic organizations, publ. Institute of Political Studies, Belgrade, 2004.

## Наводи

## Надворешни врски
* Официјална страница на МОТ
* Меѓународната организација на трудот на македонски јазик
* Канцеларија на МОТ во Македонија
* Регионална канцеларија на МОТ во Будимпешта
* Конвенции на Меѓународната организација на трудот кои ги има ратификувано Република Македонија  (МТСП)
* Ратификувани конвенции на МОТ од Република Македонија (ССМ)
* Ратификувани конвенции на МОТ од Република Македонија (КСС)
* „Фундаментални конвенции на МОТ“
* „Конвенции и препораки за безбедност и здравје при работа на МОТ“
* „Поглед врз МОТ“ 

Категорија:Обединети нации
Категорија:Меѓународни организации
Категорија:Труд
Категорија:Швајцарски нобеловци
Северен Остров

**Северен Остров** (, ) — еден од двата главни острова на Нов Зеланд, од кои другиот е Јужниот Остров. Островот зафаќа површина од 113.729 км2 , и како таков е 14-тиот остров по големина во светот.

На Северниот Остров се наоѓаат неколку важни градови како најголемиот во државата, Окленд, и главниот град Велингтон кој се наоѓа на јужниот крај од островот. Околу 76% од населението на Нов Зеланд живее на Северниот Остров.

Според преданијата на маорската митологија, Северниот и Јужниот Остров потекнуваат од времето на Мауи, кој бил полубог. Тој рибарел заедно со браќата од нивниот чун (Јужниот Остров) и фатил голема риба која ја извлекол од морето. Додека вниманието му било свртено на нешто друго, браќата на Мауи се истепале за рибата и така ја распарчиле. Оваа голема риба станала Северниот Остров и затоа на маорски тој е наречен *Te Ika-a-Māui* („Рибата на Мауи“). Се сметало дека планините и долините се резултат на парчосувањето на рибата при борбата помеѓу браќата.

## Региони на Северниот Остров

Северниот Остров, и околните острови и територијални води ги покриваат девет региони.

* Нортленд
* Окленд
* Залив Пленти
* Гизборн
* Ваикато
* Таранаки
* Манавату-Вангануи
* Хоков Залив
* Велингтон

## Градови на Северниот Остров
(помали населени места може да се најдат на Список на градови во Нов Зеланд.)

* Велингтон
* Гизборн
* Кембриџ
* Керикери
* Коромандел
* Матамата
* Мастертон
* Нејпиер
* Нов Плимут
* Окленд
* Палмерстон Север
* Парапарауму
* Пахиатуа
* Раглан
* Роторуа
* Стратфорд
* Таупо
* Тауранга
* Фокстон
* Хамилтон
* Хантли
* Хејстингс

## Географски поими
* Ваикато (река)
* Ваипујска каури-шума
* Ваитомски пештери
* Куков Проток
* Реинга ('рт)
* Таупо (езеро)
* Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипукапихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху
* Национален парк Тонгариро

## Наводи


Категорија:Острови на Нов Зеланд
Имин

thumb|right|150px|Општа структура на еден имин.

**Имин** е функционална група или хемиско соединение кое содржи јаглерод-азот двојна врска. Имините можат да се синтетизираат со нуклеофилна адиција од кетон или алдехид и амонијак или амин до хемиаминал -C(OH)(NHR)-, по што следи елиминација на вода на иминот.

## Синтеза на имините

* Адицијата на амонијак на алдехид или кетон не води до стабилен имин. Реакцијата на метанал (формалдехид) и амонијак дава хексамин. Имините најбрзо се образуваат кога pH на средината има вредност помеѓу 4 и 5, а најспоро на многу ниска или многу висока pH-вредност.
* Адиционите реакции со примарни амини даваат стабилни имини.
* но, со арилна група или одредени алкил супституенти на азот (иминот тогаш се нарекува Шифова база), иминот е вистински стабилен. За ова видете алкилимино-де-оксо-бисупституција.
* Секундарниот амин нема водороден атом и елиминациона реакција на вода не е можна. Хемиаминалниот меѓупроизвод не е стабилен и
** без да е присутен алфа водороден атом реакцијата продолжува до образување на аминал
** со присуство на алфа водороден атом реакцијата продолжува до образување на енамин.
* забележете дека адицијата на карбонилни соединенија на солите на еден амин резултира во одговарачката Манихова база.
* иминското образување е дел од Фридлендер синтезата на хинолини.

## Реакции на имините

* Еден имин може да биде редуциран до амин.
* еден имин може да биде хидролизиран со вода до одговарачкиот амин и карбонилно соединение.
* иминот реагира со амин, при што дава аминал. За пример видете ја синтезата на кукурбитурил.
* иминот реагира со диените во Аза Диелс-Алдер реакцијата, при што дава тетрахидропиридин.
* еден ароматичен имин реагира со енол етер, при што дава хинолин во Поваровата реакција.
* еден тозилимин реагира со α,β-незаситено карбонилно соединение, при што дава алиличен амин во Аза-Бејлис-Хилман реакцијата.
* имините се меѓупроизводи во алкилацијата на амините со формична киселина во Ешвајлер-Кларк реакцијата.

## Поврзано

* Органска хемија

## Наводи
* March Jerry; (1985). Advanced Organic Chemistry reactions, mechanisms and structure (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons, inc. ISBN 0-471-85472-7

Категорија:Функционални групи
Категорија:Органски соединенија
Арил

Во органската хемија, **арил** се однесува на секоја функционална група или супституент изведен од прост ароматичен прстен. Постојат многу специфични термини, како фенил, кои го опишуваат несупституираните арил групи и подвиодви на арил групи.

Најпростата арил група е фенил, C6H5; изведена е од бензенот. Толилната група, CH3C6H4, е изведена од толуенот (метилбензенот). Ксилилната група, (CH3)2C6H3, е изведена од ксиленот (диметилбензен).

Биарилите можат да имаат осна хиралност.

[thumb|center|500 px|Примери за арил групи. Од лево кон десно: [фенил, толил, o-ксилил, нафтил.]]

## Поврзано

* Алкил
* Ароматично соединение
* Ароматичност
* Хетероциклично соединение

Категорија:Функционални групи
Категорија:Супституенти