Ерик Ахариус

**Ерик Ахариус** (10 октомври 1757&#x2013;14 август 1819) — шведски ботаничар кој е пионер во таксономијата на лишаите и е познат како „татко на лихенологијата“. Ахариус бил познат како последниот ученик на Карл Линеј.

## Живот
Ахариус бил роден во 1757 година, син на Јохан Ерик Ахариус и Катарина Маргарета Хагторн во Јевле. Тој се школувал приватно сè додека не бил примен во гимназијата Јевле во 1770 година. Подоцна се запишал на Универзитетот во Упсала во 1773 година, каде што студирал природна историја и медицина кај Линеј и бил последниот студент што одбранил дисертација пред него. Дисертацијата на Ахариус со наслов „*Planta Aphyteia*“ била за васкуларен растителен вид (*Hydnora*) собран во Јужна Африка од Карл Питер Тунберг, кој Линеј погрешно го класифицирал како габи. Затоа е познат како „последен ученик на Карл Линеј“. Откако дипломирал во Упсала во 1776 година, подоцна работел за Кралската академија на науките во Стокхолм и ги завршил медицинските студии на Лундскиот универзитет во 1782 година. Бил назначен за градски лекар во Вадстена во 1785 година, за окружен лекар во округот Естерјетланд во 1789 година, директор на новата болница Вадстена (која тој ја иницирал) во 1795 година и титуларен професор во 1803 година. Како карикатурист, Ахариус Јохан ги илустрирал делото на Питер Вестринг *„Svenska lafvarne*“ (1805) и *„Flora Capensis“* на Карл Питер Тунберг.

Во 1787 година, Ерик Ахариус се оженил со Хелена Доротеа Шоландер (1762–1804), ќерка на трговец, во Ландскрона. По смртта на Хелена, Ахариус се оженил со Маргарета Марија Хофберг на 31 декември 1804 година. Таа била ќерка на Готфрид Хофберг, кој бил задолжен за производство на шалитра за муниција во Скенинге. Вкупно, Ерик Ахариус имал четири деца, Ларс Густаф Ахариус, Жан Торкел Ахариус, Катарина Теодора Орлинг (родена Ахариус) и Шарлота Вилхелмина Ахариус.

Ахариус го поминал остатокот од својот живот во Вадстена, каде што починал од мозочен удар додека во својата семејна градина испитувал шпанска колекција лишаи на 14 август 1819 година, на 61-годишна возраст.

## Работа во лихенологијата
лево|мини|Илустрација од ''Lichenographia universalis''
Ахариус припаѓал на помладите генерации шведски ботаничари кои го продолжиле она што Линеј го оставил недовршено; класифицирајќи ги сите живи организми. Ахариус ја започнал таксономската класификација на *[[Лишаи|лишаите]]* и за време на својот живот класифицирал над 3300 видови лишаи поделени во 40 различни родови. Во времето на смртта на Линеј, сите лишаи биле групирани во еден род, со што Ахариус бил првиот што ја проширил класификацијата на лишаите во повеќеделна група организми каква што е позната денес. Неговата прва публикација била *Lichenographiae Suecia prodromus,* објавена во 1798 година, во која се детализирани сите познати видови лишаи пронајдени во Шведска. Ова било првото објавено дело кое ги детализирало лишаите користејќи биномна номенклатура и ја проширило нивната класификација надвор од еден род. Додека ја пишувал *Lichenographiae Suecia prodromus*, Ахариус започнал да комуницира со Олоф Сварц, друг ученик на Линеј, и од 1780 до 1815 година тие си испратиле речиси 350 писма еден на друг. Многу историчари веруваат дека Сварц имал големо влијание врз развојот на системот за класификација на Ахариус. Дополнително, Сварц го запознал Ахариус со многу други шведски природонаучници, како и со неколку важни меѓународни личности како што е Џејмс Едвард Смит, раководител на Линеовото друштво. Ова откривање му помогнало на Ахариус да ги прошири своите нови откритија за лишаите на меѓународната публика. По објавувањето на своето прво дело, тој испратил копија до Џејмс Едвард Смит, кој, како одговор, го примил Ахариус како странски член на Линеовото друштво. Потоа, Ахариус ги објавил *Methodus qua omnes detectos lichenes* (1803), *Lichenographia universalis* (1810),и *Synopsis methodica lichenum* (1814)од кои секоја ја испратил до Друштвото во Лондон, придружени со стотици примероци опишани во секоја книга. Во текот на својот живот, Ахариус собрал над 5500 примероци лишаи, од кои повеќето денес се чуваат во Ботаничкиот музеј на Финскиот музеј за природна историја.

Во своите влијателни дела, Ахариус вовел голем број на термини поврзани со лишаи што останува во вообичаена употреба денес. Почнувајќи со означување на јамите на долната страна на лишаите *Sticta* како cyphellae во 1794 година, тој ги додал термините apothecium, cephalodium, podetium, proper margin, soredium и thallus во 1803 година; thalline margin во 1810 година; и mazaedium во 1817 година.

## Наследство
Меѓународниот углед на Ахариус влијаел врз многу нови лихенолози од цела Европа.Во 1804 година, Фридрих Вебер (1781–1823) и Даниел Матијас Хајнрих Мор (1780–1808), двајца германски природонаучници, ја објавиле *книгата „Naturhistorische Reise durch einen Theil Schwedens“ (Патувања* низ еден тесен круг), во која во голема мера се истакнува неговата работа за лишаите, а исто така се вклучени и четири илустрации од Ахариус.Понатаму, Вилијам Борер, кој е пионер во лихенологијата во Британија (и често се нарекува татко на британската лихенологија), бил под големо влијание на примероците и публикациите на Ахариус што ги добило Линеанското друштво во Лондон.Овие збирки и книги биле проучени од Борер во 1809 година и послужиле како основа за неговата сопствена работа.Дополнително, Томас Гејџ објавил *Монографија за родот [[Cladonia|Cenomyce]]: Составена од обоени цртежи од секој вид и сорта, како што е опишано во Lichenographia Universalis на Ахариус* во 1815 година, која содржела илустрации од секој вид и варијација на родот *Cenomyce* како што е опишано во *Lichenographia universalis*. До ден-денес, неколку од оригиналните шеми за класификација на Ахариус сè уште се користат во таксономијата на лишаите. Меѓународното здружение за лихенологија го именувало својот медал за животно дело во лихенологијата Медал Ахариус по него. Во 1992 година била поставена комеморативна плоча на куќата во Вадстена каде што живеел многу години. 

## Публикации и почести
мини|Насловна страница на првото дело на Ерик Ахариус ''Lichenographia svecicae Prodromus'' (1798).
мини|''Synopsis methodica lichenum'', 1814
Ахариус бил член на Кралското физиографско друштво во Лунд (1795), Кралската шведска академија на науките (1796), Линеовото друштво во Лондон (1801), назначен за витез на редот Васа (1809) и на Кралското друштво на науките во Упсала (1810).

Родот на растенијата *Acharia* (во 1794 година,), неколку растителни видови (на пр., *Rosa acharii*, и (вид на лишај), *Conferva acharii* ) и еден инсект, *Tortrix achariana,* сите се именувани по Ахариус.

Колекциите на Ахариус се распределени во неколку музеи: Финскиот музеј за природна историја во Хелсинки, кој го содржи Ботаничкиот музеј во Упсала, Шведскиот музеј за природна историја и Ботаничкиот музеј во Лунд. Неговите трудови се наоѓаат во библиотеката на Универзитетот во Упсала. Исто така, постојат примероци што ги собрал во Природонаучниот музеј во Лондон.

Следното е список на публикациите на Ерик Ахариус:

* *Lichenographiae svecicae Prodromus* (Почеток на една лихенографија на Шведска) 1798 година
* *Methodus qua omnes detectos лишаи* (Метод со кој секој може да ги идентификува лишаите) 1803 година
* *Lichenographia universalis* (Универзална лихенографија)1810 година
* *Synopsis methodica Lichenum*(Таксономски распоред на лишаи) 1814 година

## Наводи

## Надворешни врски
* Моника Мирдал: „Ерик Ахариус, таткото на лихенологијата“, на веб-страницата на Шведскиот музеј за природна историја. Со линкови до примероци од слики од неговите публикации.

Категорија:Апсолвенти на Упсалскиот универзитет
Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките
Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон
Категорија:Шведски миколози
Категорија:Луѓе од Јевле
Категорија:Починати во 1819 година
Категорија:Родени во 1757 година
Категорија:Ботаничари со авторски кратенки
Категорија:Шведски ботаничари