open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Јакуб Селимоски

**Јакуб еф. Селимоски** (, ― , ) ― македонски теолог, 11-ти реис-ул-улема во периодот на СФР Југославија.

## Животопис
Дипломирал на Гази Хусрев-беговата медреса во Сараево во 1966 година. По дипломирањето на медресата се запишува на Филолошкиот факултет - отсек ориенталистика во Белград. Подоцна ги продолжува студиите на Одделот цивилизации и култури на универзитетот Ал-Азхар во Каиро и дипломира во 1972 година. По враќањето во Исламската заедница бил назначен за верски и просветен референт, а малку подоцна и за секретар на Старешинството на Исламската заедница во Македонија.

По смртта на Бедри еф. Хамид, поранешен претседател на Старешинството на Исламската заедница во Македонија, Јакуб еф. Селимоски бил поставен за вршител на должноста претседател, а потоа од страна на Врховниот собор на Исламската заедница на СФР Југославија во 1981 година бил именуван за претседател на Старешинството на Исламската заедница во Македонија. Неговата подготвеност и организациски вештини резултирале со изградба и отворање на Иса-беговата медреса во Скопје, изградба и реновирање на бројни џамии, отпочнување на издавачка дејност и објавување на првиот верски билтен по Втората светска војна во Македонија, *Ел-Хилал* и промоција, како и унапредување на верската поука.

Во 1989 година Јакуб еф. Селимоски бил назначен за вршител на должноста реис-ул-улема, при што беа одржани избори на сите нивоа во Исламската заедница и биле завршени измените на Уставот на Исламската заедница. Една година подоцна, на 9 март 1991 година, со тајно гласање на седницата на Изборното тело на Реис-ул-Улема во Сараево, тој победил меѓу четворица кандидати. Неговиот избор се зема како прв слободен, демократски избор на реис-ул-улема по Втората светска војна. Ова бил и првиот и до денес единствениот реис-ул-улема кој не бил од Босна и Херцеговина. Функцијата реис-ул-улема ја извршувал за време на војните во Хрватска и Босна и Херцеговина сè до распаѓањето на Исламската заедница на СФР Југославија, односно формирањето на Обновливото собрание за Исламската заедница во Босна и Херцеговина во 1993 година.

Починал на 29 март 2013 година во Истанбул, каде бил на лечење.

## Поврзано
* Реис-ул-улема

## Наводи

## Надворешни врски
* Почина Јакуб Селимовски, еден од челниците на ИВЗ  mkd.mk
* Јакуб еф се преселил на ахирет.  Селимоски, последниот југословенски реис 

Категорија:Реис-ул-улема
Категорија:Исламски теолози
Категорија:Македонци-муслимани
Драгоманска Клисура

**Драгоманска Клисура** () — впечатлива клисура во Воденско, Егејска Македонија.

Клисурата е сместена на реката Строница (Умин Дол), десна притока на Мегленица. Ја двои планината Ниџе на запад од Пајак на исток, а со тоа и излезот на Мегленската Котлина. Наречена е по селото Драгоманци, кое се наоѓа на нејзиниот северен крај, иако најблиското село е Врбени на северозапад.

Подрачјето на Драгоманската Клисура и долината на Мегленица се дел од мрежата на заштитени подрачја Натура 2000 (1240005).

## Наводи

Категорија:Клисури во Егејска Македонија
Категорија:Воден
Категорија:Меглен
Категорија:Пајак (планина)
Категорија:Ниџе
Енипејски Водопад

**Енипејски Водопад** () — водопад во Катеринско, Егејска Македонија. Сместен е над гратчето Литохоро во областа на Западен Олимп. Водопадот се наоѓа во истоимената Енипејска Клисура на реката Енипеј, малку над планинарскиот дом „Прионија“. Висок е 38&nbsp;м. До него се стасува во европската патека на долги растојанија Е4 која ја сече клисурата.

## Поврзано
* Енипејска Клисура

## Наводи

Категорија:Водопади во Егејска Македонија
Категорија:Дион-Олимп
Категорија:Олимп
Аламах

***Аламах*** ( , урду и , што значи „Научен“), исто така напишано *Алама*, ― исламска почесна титула за длабок научник, повеќејазичар, човек со огромно читање и ерудиција или голем ученик.

Титулата ја носат научниците од исламскиот фикх (јуриспруденција) и филозофијата. Се користи како почест во сунитскиот ислам, како и во шиитскиот ислам, најмногу во Јужна Азија, Блискиот Исток и Иран. Сунитите и шиитите кои се стекнале со стипендија во неколку дисциплини често се нарекуваат со титулата. Се користи и за филозофи, како што е Алама Икбал.

## Поврзано

* Абу ал-Баракат ал-Насафи
* Шајх ал-Ислам
* Список на ајатоласи
* Список на марџи

## Наводи

Категорија:Титули
Категорија:Благороднички титули
Категорија:Арапски зборови
Енипејска Клисура

**Енипејска Клисура** () — клисура во Катеринско, Егејска Македонија. Сместена е во Источен Олимп, близу гратчето Литохоро.

Клисурата е се наоѓа на реката Енипеј. Стеснувањето почнува од Литохоро во месноста Мили, точно во подножјето на Олимп, на надморска височина 320&nbsp;м. Завршува кај планинарскиот дом „Прионија“ на надморска висина од 1.100&nbsp;м. Должината на патеката изнесува 9&nbsp;км. Знаменитости во клисурата се манастирот „Св. Дионисиј“ и Енипејскиот Водопад, сместен малку над планинарскиот дом. Клисурата е пресечена од европската патека на долги растојанија Е4.

## Поврзано
* Енипејски Водопад
* Манастир „Св. Дионисиј“ (Литохоро)

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Клисури во Егејска Македонија
Категорија:Дион-Олимп
Голум

**Голум** (англиски: **Gollum**) ― измислен монструозен лик од легендата на Џ. Р. Р. Толкин за Средната Земја. Тој бил претставен во фантастичниот роман *[[Хобит (роман)|„Хобит“]]* од 1937 година и станал важен во неговото продолжение *[[Господарот на прстените (книга)|„Господарот на прстените“]]*. Голум бил сторски хобит од Речаните кои живееле во близина на Гледенските Полиња. Во *„Господарот на прстените* “ се наведува дека тој првично бил познат како **Смигол**, тој станал расипан од „Единствениот прстен“, а подоцна го добил името Голум по неговата навика да прави „ужасен шум на голтање во грлото“.

Смигол го добил прстенот со убиство на својот роднина Дигол, кој го нашол во реката Андуин. Голум го нарекол прстенот како „мој скапоцен“ или „скапоцен“, и тоа му го продолжило животот далеку над природните граници. Вековите од влијанието на Прстенот му го разобличило  телото и умот на Голум, и до времето на романите, тој „го сакаше и мразеше [Прстенот], како што се сакаше и мразеше себеси. Во текот на приказната, Голум бил растргнат помеѓу неговата страст за прстенот и неговата желба да се ослободи од него. Билбо Багинс го пронашол прстенот и го зел за себе, а Голум потоа го следел до крајот на својот живот. Голум конечно му го земал прстенот на Фродо Багинс на пукнатините на пропаста во планината Дум во Мордор, но тој паднал во лавата на вулканот, каде и тој и Прстенот биле уништени.

Коментаторите го опишале Голум како психолошка фигура во сенка за Фродо и како зол водич за разлика од волшебникот Гандалф, добриот водич. Тие забележале, исто така, дека Голум не е целосно злобен и дека тој има улога во волјата на семоќниот бог на Средната Земја, неопходна за уништување на Прстенот. За книжевното потекло на Голум, научниците го споредиле Голум со збрчканиот вештер Гагул во романот *„Рудници на кралот Соломон“* на Рајдер Хагард од 1885 година и со подземниот Морлокс во романот *[[Времеплов (роман)|„Времеплов]]* “ од Х. Џ. Велс од 1895 година.

Голум бил одглумен со гласот на Бродер Тиодор во анимираните приспособувања на Ранкин-Бас на *Хобитот* и *Враќањето на кралот* и Питер Вудторп во анимираната филмска верзија на Ралф Бакши и радиското приспособување „*Господарот на прстените*“ на Би-би-си од 1981 година. Тој беше прикажан преку снимање на движење од страна на Енди Серкис во филмските трилогии ''Господар на прстените'' и „*Хобитот*“ на Питер Џексон.

## Наводи

### Првостепени

### Второстепени

## Извори
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Толкин веб-страница на Харпер Колинс (британски издавач)
* Веб-страницата на Толкин на Houghton Mifflin    (американскиот издавач)
Категорија:Ликови од Господар на прстените
Категорија:Хобити од Средната Земја
Категорија:Ликови од Хобитот
Категорија:Сметачко отсликани ликови
Категорија:Измислени пустиници
Категорија:Машки книжевни злобници
Категорија:Машки филмски злобници
Категорија:Носачи на Единствениот прстен
Категорија:Книжевни ликови воведени во 1937 година
Категорија:Ликови од аватуристички филмови
Категорија:Измислени убијци
Категорија:Измислени илеисти
Категорија:Измислени ликови со шизоидно растројство на личноста
Категорија:Монструми од Средната Земја
Ејва Макс

**Аманда Ава Коци** (родена **Аманда Коци**; 16 февруари 1994 година), професионално позната како **Ејва Макс** (Ava Max), ― пејачка и текстописец од Соединетите Држави. Откако се селела од неколку сојузни држави во Соединетите Држави за да продолжи со музичката кариера уште од нејзиното детство, Макс потпишала договор со Atlantic Records во 2016 година, каде што ја издала песната „*Sweet but Psycho*“ во август 2018 година. Овој сингл станал нејзиниот пробив откако се искачила на број еден во 22 земји, вклучувајќи ги Обединетото Кралство, Германија, Австрија, Швајцарија, Шведска и Нов Зеланд. Песната, исто така, се искачила на второто место во Австралија и на 10-тото место на ''Billboard'' Hot 100 во Соединетите Држави. Во март 2020 година, Макс ја објавила песната „*Kings & Queens*“, која се искачила на 13-тото место на *Billboard* Hot 100 и на 19-тото место на врвната листа за синглови во Обединетото Кралство. Потоа следело објавувањето на нејзиниот деби студиски албум, *Heaven & Hell*, во септември 2020 година, која се нашла на второто место на топ-листата за албуми во Обединетото кралство и на 27-то место на ''Билборд'' 200 во САД. Во ноември 2020 година, била објавена песната „ My Head & My Heart “, која се искачила на 45-то место на *Billboard* Hot 100 и на 18-то место на топ-листата за синглови во Обединетото Кралство.

## Личен живот
Макс се опишала себеси како „100% Албанка“ и изјавила дека сака да и врати на заедницата. Таа знае да го зборува јазикот, но не може да го чита. Во интервјуто за Attitude во 2019 година, Макс откри дека во минатото ја привлекувале жени, но избрала да не ја етикетира својата сексуалност, објаснувајќи дека ценела „кога се работи за тоа кој си ти како личност. Не ми се допаѓаат луѓето што ставаат јас, или некој друг што го познавам во кутија“. Макс е отворена за женското зајакнување, кое е вклучено во нејзината музика. Таа, исто така, го изразила своето воодушевување кон дрег кралиците.

## Наводи

## Надворешни врски
*
* 
*

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1994 година
Категорија:Соединетодржавци со албанско потекло
Категорија:Уметници од Atlantic Records
Категорија:Музичари од Милвоки
Категорија:Пејачи од Вирџинија
Категорија:Статии со hCards
Категорија:Американски поп-пејачки
Категорија:Американски пејачки од 21 век
Категорија:Американски текстописци
Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди
Категорија:Американски електронски музичарк
Категорија:Американски синт-поп музичари
Категорија:Американски денс-поп музичари
Галски Алпи

**Галските Алпи** (латински: ) ― антички културолошки регион сместен во Алпите и населен главно со Гали. Поимот **Келтски Алпи** се среќава и во старогрчките текстови.

Римјаните ги разликувале следните појаси на Алпите:  (Поморски Алпи),  (Котиски Алпи),  (Грајански Алпи),  (Пенински Алпи),  (Ретиски Алпи),  (Норички Алпи),  (Карнички) и  (Венетски Предалпи). Тие истот така го дале името  до Австриските (Средишни Источни Алпи) и Далматинските Планини (Динариди).

## Историја
По римското освојување на Западните Алпи (16-15 п.н.е.), во планинскиот венец помеѓу Италија и Нарбонска Галија биле создадени три провинции: Котиски Алпи, Приморски Алпи и Пенински Алпи.

## Поврзано

* Овдешнострана Галија
* Прекуалпска Галија, подоцна преименувана во Нарбонска Галија
* Келтска Галија
* Белгиска Галија
* Аквитанска Галија

## Наводи

Категорија:Културни региони
Категорија:Предримска Галија
Категорија:Географски никулци за Европа
Кафена лажичка

мини|273x273пкс| Кафена лажичка.
**Кафена лажичка** или **лажиче** — трпезариски прибор што се користи за мешање на шеќер или кој било друг засладувачки производ во облик на прав или течност, како што е мед, или замена за шеќер, која може да се појави во прав или течност, во мал сад исполнет со генерално топол пијалак како кафе, чај, чоколадо, млеко, варено вино, вода или јогурт, со цел да се олесни неговото растворање или да се забрза ладењето. Многу е слично по облик  и големина со лажичката за десерт, па често ја заменува.

Во земји кои многу консумираат чај, како што се Австралија, Канада, Нов Зеланд и Обединетото Кралство, овој прибор се нарекува „чајна лажичка“ ().

## Мерна единица
Кафената лажичка како мерка обично се користи во готвењето и медицината.

Во рецептите за готвење ја означува содржината на овој прибор во дозата на различни состојки; во сите земји кои го имаат усвоено метричкиот систем, нејзината содржина е 5 ml течност.

По договор, во една лажица има три кафени лажички. Кога се работи со состојки во прав, неопходно е да се разликуваат рамна лажичка и *лажичка со куп*; повторно по договор, втората содржи двојно повеќе од на првата.

## Поврзано
* Лажица
* Супена лажица

## Наводи

Категорија:Единици за зафатнина
Категорија:Лажици
Категорија:Готварски мерки и тежини
Добраково

**Добраково** ― село во општината Бијело Поље, Црна Гора. Се наоѓа близу српската граница.

## Демографија
Според пописот од 2003 година, селото броело 350 жители. Во близина на селото има граничен премин помеѓу Црна Гора и Србија.

Според пописот од 2011 година, неговото население било 334.

## Наводи

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Села во Црна Гора
Категорија:Населени места во Општина Бијело Поље
Чукарец

**Чукарец** (;  или *Τσιουκαπέτσικ*, *Τσιουκα Πέτσικ*, *Γράμος*, *Γράμμος*) — највисокиот врв на планината Грамошта (Грамос). Висок е 2.521&nbsp;м и сместен на границата помеѓу Грција (Нестрамско, Егејска Македонија) и Албанија (округ Колоња). На него стои граничната пирамида бр. 6.

До врвот се стасува од Пилкати (1.240&nbsp;м) за околу 4 часа, од Денско (1.440&nbsp;м) и Грамошта (1.400&nbsp;м) за 5 часа. Првите две се во Коничко, Епир, а третото е во Нестрамско, Егејска Македонија.

## Поврзано
* Грамошта

## Наводи

Категорија:Врвови во Егејска Македонија
Категорија:Врвови во Албанија
Категорија:Грамошта
Категорија:Нестрам
Категорија:Коница (општина)
Категорија:Колоња
Категорија:Албанско-грчка граница
Салбутамол

**Салбутамол**, исто така познат и како **албутерол** е бронходилататор (предизвикува ширење на бронхиите). Спаѓа во групата на β<sub>2</sub> адренергични агонисти со кратко дејство кои делуваат преку релаксација на мазната мускулатура на дишните патишта. Се користи во третманот на астма, вклучувајќи и астматични напади, бронхоконстрикција (стеснување на бронхиите) индуцирана од вежбање, и хронична опструктивна пулмонална болест (ХОББ). Салбутамолот вообичаено се користи во форма на инхалатор, но достапен е и во форма на таблети, раствор. Дејството на инхалирачката форма вообичаено започнува за 15 минути и трае два до шест часа.

Во 2023, е четириесет и четврти најчесто пропишуван лек во Македонија, со повеќе од 129.000 рецепти.

## Наводи

Категорија:Адренорецепторни модулатори
Категорија:Неопходни лекови според Светската здравствена организација
Категорија:Антиастматици
Добродоле

**Добродоле** ― мало село во општината Петњица, Црна Гора.

## Демографија
Според пописот од 2011 година, неговото население изнесувало 101.

## Наводи

Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Села во Црна Гора
Категорија:Населени места во Општина Петњица
Категорија:Географски никулци за Црна Гора
Брежине

**Брежине** - село во општината Подгорица, Црна Гора.

## Демографија
Според пописот од 2011 година, неговото население било 100.

## Наводи

Категорија:Општина Подгорица
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Села во Црна Гора
Категорија:Географски никулци за Црна Гора
Супена лажица

мини|десно|200п|Супена лажица
**Супена лажица** — прибор за јадење наменет да принесува течна или нетврда храна во устата.

Во рецептите за готвење „супена лажица“ многу често се користи за да ја опише нејзината „содржина“

## Единица мерка
Станува збор за мерка што обично се користи во кулинарството и медицината. Во денешно време, општо прифатено е дека количината на една супена лажица е колку три кафени лажички.

### Единица за зафатнина во кулинарството
Како единица супената лажица е почеста во англосаксонските рецепти, сепак вообичаена е за мали количини чија точност е од мало значење. Општо е прифатено дека една лажица е 15 ml и една кафена лажичка 5 ml.

### Единица за зафатнина во медицината
Рецептите често за мерки на состојките ја земаат супената лажица што одговара на 15 ml. Кафената лажичка одговара на 5 ml.

## Поврзано
* Лажица
* Кафена лажичка

## Наводи

Категорија:Лажици
Категорија:Единици за зафатнина
Категорија:Готварски мерки и тежини
Гамила

**Гамила** () — врв на планината Пинд и највисок врв на масивот Тимфи. Се издига на висина од 2.497&nbsp;м.

## Поврзано
* Пинд
* Национален парк Вик-Војуша

## Наводи

Категорија:Врвови во Грција
Категорија:Загори
Категорија:Пинд
Таљар

**Таљар** (, *Талјарос*) — планина во југозападна Егејска Македонија.

## Опис
Ова е издолжен планински венец на границите на Гребенско, Кожанско и Костурско (со Населичко). Претставува јужен продолжеток на планинскиот комплекс Горуша, од кој е одвоена со седлото Бафали или Русотари (1.240 м) и реката Капсалија. На некои карти се води како дел од Горуша, но мештаните ја сметаат за посебна планина, што е географски издржано. Од комплексот Скурџа (Пердика) на југ е одделена со седлото Какаранџа (1.220 м), реката Венетик и Жужелска Река, која пак ја двои од источните краишта на Смолика. Југоисточните ридести разграноци на Таљар и Горуша збирно се нарекуваат Гребенски Планини.

Карпите на планината се конгломерати, песочници и меласа.

До врвот Танасула (1.538 м) се стасува од превојот Бафали, низ кој минува патот Жупан - Борботско за околу 2 часа.

## Поврзано
* Горуша
* Пинд

## Наводи

Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Горуша
Категорија:Костур (општина)
Категорија:Гребен (општина)
Категорија:Пинд
Свети Христофор (планина)

**Свети Христофор** (, *Агиос Христофорос*) — планина во Кожанско, Егејска Македонија. Претставува дел од планината Камбуница.

## Опис
Ова е долгнавеста планина сместена во јужниот дел на Кожанско, меѓу вештачкото Витивјанско Езеро на реката Бистрица и планината Шапка, од која е одвоена со реката Фтисмата. На североисток е одделена од планината Бурсана со клисурата Порта. Највисокиот врв, исто така наречен Свети Христофор, се издига на висина од 1.000&nbsp;м. На врвот стои црквата „Св. Христофор“.

Карпите на плинаната се од варовник и конгломерати.

До врвот се стасува од селото Калдадес (500 м) за околу 2 часа.

## Поврзано
* Камбуница

## Наводи

Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Серфиџе
Категорија:Камбуница
Лонгос (планина)

**Лонгос** или **Астрапокамено** () — планина на полуостровот Халкидик, Егејска Македонија.

## Опис
Планината има долгнавест облик и се наоѓа на полуостровот Ситонија, средниот крак на Халкидичкиот Полуостров.

На разни постари карти Лонгос е обележана како *Итамос* (*Ίταμος*). Во древномакедонско време се нарекувала *Ситонија* (*Σιθωνία*), што е споменато во Херодот.

Карпите се сочинети од гранит и шкрилци.

Планината, како и целиот полуостров е обрасната со борови и е дел од мрежата на заштитени подрачја Натура 2000 (1270002 и 1270014). Прогласена е и за место од орнитолошка важност (036). Вклучена е во списокот на светско наследство на УНЕСКО (природно и културно) во 1988 г. (454).

До врвот се стасува од селото Партиноне (300&nbsp;м) за 2 часа.

## Поврзано
* Ситонија

## Наводи

Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Ситонија
Фламбуро

**Фламбуро** или **Аеторахи** (, *Φλάμπουρο*) — планина во Гребенско, Егејска Македонија.

## Опис
Планината се наоа во источниот дел на Гребенско, на границата со Кожанско. Сместена е меѓу планините Бунаса на југ и Црвена Гора на север. На стари карти се води како Фламбуро, а на поновите се смета за дел од Црвена Гора. Реката Бистрица ја оградува од југ и исток, а од север долината на реката Пиксари ја двои од Црвена Гора.

Карпите се офиолити.

До врвот Аетовуни (Орлов Врв/Орлово) се стасува од кожанското село Сфилци (680 м) за околу 4 часа.

## Поврзано
* Црвена Гора

## Наводи

Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Кожани
Категорија:Гребен (општина)
Трка околу Фландрија 2022

**Трка околу Фландрија 2022** — 106. издание на велосипедската еднодневна трка Трка околу Фландрија, која се одржала на 3 април како дванаесетти настан во сезоната на Светската турнеја. Трката започнала во Антверпен и завршила во Ауденарде, Белгија, протегајќи се на 272,5 километри.

## Екипи

Бидејќи Трката околу Фландрија е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да учествуваат на трката. Сепак, една од екипите не настапила и со имало седумнаесет UCI World Tour, а седум професионални континентални екипи биле дополнително поканети, со што била заокружена главната група од 24 екипи. Од нив, само , настапила со шест возачи наместо максималните седум возачи. Од вкупно 167 возачи завршиле 103.

## Поредок
### Завршен пласман

## Список на учесници

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 
* 

Категорија:Трка околу Фландрија
Категорија:Светска турнеја на UCI 2022
Категорија:Белгија во 2022 година
Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18 (Битола)

**Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18** — архитектонско обележје во градот Битола, заведена како културно наследство на Македонија во **Списокот на заштитени добра** на Министерството за култура под реден број 76 во Битола.

## Наводи

Категорија:Згради и градби во Битола
Бану Мура

**Бану Мура** () ― поранешно племе во ерата на исламскиот пророк Мухамед. Тие учествувале во Битката кај Ровот.

Тие биле членови на гатафанското племе.

## Поврзано

* Список на битки на Мухамед

## Наводи

Категорија:Арапски племиња
Категорија:Гатафанци
Бунаса

**Бунаса** (**Вунаса** или **Бунасија**; , *Βουνάσσα*, *Μπουνάσα*, *Μπουνάσια*) — планина во Кожанско, Егејска Македонија. Претставува дел од планината Камбуница.

## Опис
Бунаса е планински комплекс во југоисточниот дел на Гребенско, северно од гратчето Дескати и лежи на границата со Кожанско. Дел е од планинскиот комплекс на Камбуница. На север е одвоена од малиот венец Фламбуро со реката Бистрица, додека на југ е одвоена од малата планина Третимо со потокот Потамија. На запад граничи со реката Сјуца (десна притока на Бистрица) и со нејзината десна притока Каравида. На исток е одделена од венецот Сулиотис со мало седло (800 м) од кој извираат реките Аркудолак и Потамија.

Карпите на планината се гнајсови, шкрилци и доломитски варовници.

Источно од врвот Капсалес (1420&nbsp;м), на 9&nbsp;км (или по патеката околу 2,5 часа) од Дескати, се наоѓа планинарскиот дом на Дескатското планинарско друштво со 65 легла. Од него до врвот се сатсува за околу 30 минути. Врвот се искачува од Дескати (880&nbsp;м) за околу 3 часа, или од Бунаскиот манастир („Св. Благовештение“) за околу 3,5 часа.

## Поврзано
* Камбуница

## Наводи

Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Серфиџе
Категорија:Камбуница
Гадар

**Гадар**, наречен и **Гарар**, ― демон во исламската митологија и фолклорот поврзан со исламот. Гарар е опишан како демон кој наликува на кучиња или кози, чиј господар е Иблис и демон од пожарите на Самум. Обично женско, таа ги плени мажите за да ги нападне и да им ги осакати гениталиите. Овој демон се очекува да живее во пустини во близина на Црвеното Море.

## Поврзано

* Хин
* Сеирим

## Наводи

Категорија:Демони во исламот
Фалах

**Фалах** (فلاح) ― арапски збор за спасение (особено од само-подобрување), среќа и благосостојба. Во исламските контексти, според Куранот, дејствијата како што се усогласување со Алаховите заповеди, воспоставување на зекатот (данок за добротворни цели), не земање опојни средства и не коцкање, сите водат до фалах.

## Наводи

## Надворешни врски

* Куранските учења - Фалах

## Поврзано

* Сотериологија
Категорија:Исламски поими
Бану Ханзала

**Бану Ханзала ибн Малик** () ― историско арапско племе кое го населувало Ал Јамама на Арапскиот Полуостров. Тие се огранок на поголемото племе Бану Тамим.

## Потекло
Според арапските генеалошки трудови, племето Бану Ханзала е запишано како потомство од Ханзала ибн Малик ибн Зејд Манат ибн Тамим ибн Мур ибн Ид ибн Амр ибн Илјас ибн Мудар ибн Низар ибн Маад ибн Аднан. Ханзала имал осум сина: Малик, Јарбу, Рабија, Амр, Мура, Галиб, Калфа и Кајс.

Подклановите на Бану Ханзала се:

* Бану Дарим
* Бану Јарбу
* Бану Тахиух
* Бараџим

## Историја
Бану Ханзала е спомната од Јакут во Битката кај Јавм Ди Наџаб, една од битките кај Ајам ал-Араб*.* Битката била водена помеѓу Бану Амир со помош на киндитскиот крал Акил ал-Мурар против Бану Ханзала. Бану Амир марширале во голем број, а двете страни се судриле на местото наречено Наџба. Бану Ханзала излегле како победник. Киндитскиот крал Акил ал-Мурар бил убиен во битката додека многу важни личности на Бану Амир биле заробени.

## Поважни членови

* Ишак ибн Рахвајх
* Мухамед ибн Абд ал-Вахаб
* Ал-Акра' бин Хабис
* Јала ибн Умаја
* Казим ибн Кузајма ал-Тамими
* Ал аш-Шеик
* Семејство Ал Тани
* Мухамед ибн ал-Утајмен

## Поврзано

* Предисламска Арабија
* Племиња во Арабија
* Џахилија

## Наводи

Категорија:Арапски племиња
Бурсана

**Бурсана** или **Вурсана** (, *Μπουρσάνα*) — планина во Кожанско, Егејска Македонија. Претставува дел од планината Камбуница.

## Опис
Ова е мала планина, сместена во југоисточниот дел на Кожанско, југозападно над гратчето Серфиџе (440&nbsp;м). Од планината Шапка на исток е одвоена со долината Лакес или Лакомата на реката Платанулија, од каде лесно се стасува до врвот. На запад е одделена со клисурата Порта од планината Свети Христофор.

## Поврзано
* Камбуница

## Наводи

Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Серфиџе
Категорија:Камбуница
Фаниша

**Фахиша** или **Фахаш** ()  ―арапски збор, најчесто значи развратност и непристојност.

## Терминологија
Според исламските научници, постојат две мислења за значењето на Фахиша:

* Или тоа е блуд и прељуба (зина како фахиша мубин), како што вели Куранот,

* Второто мислење е секое лошо дело кое заслужува казна како каменување, убивање, сечење рака итн.

Големите гревови вклучени во Фахиша се многубројни. Исламскиот закон го смета за голем грев секое дело што религијата ги предупредила муслиманите да не го прават, или ветила строга казна за извршување или пропишала хад за тоа. Примери за големи гревови се неверувањето во Господ (Алах) откако верувале во Него, убивање на невина душа, справување со рибата (лихварство, камата), грубо постапување со родителите, прељуба, блуд, давање лажни сведоштва итн.

## Наводи

Категорија:Исламски поими
Категорија:Шеријатска законска терминологија
Категорија:Арапски зборови и фрази во шеријатот
Зарих

[мини| Зарихот на Сукајна бинт Хусајн, во [Сејуде Рукаја (џамија)|џамијата Сејуде Рукаја.]]
мини| Зарихот на Џунајд Багдадски и помалиот дрвен зарих на Сари ал-Сакати.
**Зарих** () или **дарих** () ― украсена, обично позлатена, решеткаста конструкција, која опфаќа гроб во џамија или исламски храм.

Зарихите служат како обележје за гробниците на верските личности и како симбол на нивната света природа. Зариховите се финансираат од дарувања, според шиитите, се смета за благослов да се направи тоа. Изградбата и монтажата на зариховите често се прават на волонтерска основа, направени како вакаф, а нивните создавачи не бараат плата за нивната работа.

Зарихот е изграден од фини материјали од вешти мајстори, од калиграфи, металци, златарници, столари и инженери. Зариховите можат да бидат со големина на мала соба и најчесто се градат рачно во постапка која често трае неколку години. Не се сите зарихи со ист квалитет; сепак, најсложените зарихи пронајдени, често се наоѓаат во светилиштата на шиитските имами и ретко се градат, на овие зарихи им треба подолго време за да бидат изградени и користат пософистицирани материјали и методи. 

Ѕидовите на зарихот се полни со стихови од Куранот, имиња на свети фигури и други религиозни уметнички дела. Значајни градби се наоѓаат во светилиштето Имам Хусеин, џамијата ел-Абас, џамијата Сејуде Рукаја, џамијата Абдул Кадир Џилани, Џунајд Багдадски со храмот Сари ал-Сакати и џамијата Имам Али.
[мини| Зарихот на Емамзадех Јахја (во Мијами, Машхад, [Хорасан, Иран).]]

## Поврзано

* Исламска архитектура
* Шиизам
* Суфизам

## Наводи

Категорија:Исламски поими
Категорија:Шиитски светилишта
Категорија:Сафавидска архитектура
Категорија:Џамиска архитектура
Категорија:Исламски архитектонски елементи
Жан Батист Дувил

**Жан Батист Дувил** (1794–1837), француски патник, е роден во Хамби, во департманот Манш. Откако на рана возраст наследил богатство, решил да го задоволи својот вкус за патување во странство. Според сопствената професија ги посетил Индија, Кашмир, Хорасан, Персија, Мала Азија и многу делови од Европа. Во 1826 година заминал во Јужна Америка, а во 1827 година го напуштил Бразил во португалските поседи на западниот брег на Африка, каде неговото присуство во март 1828 година се докажува со споменувањето на него во писмата на Кастело Бранко, генералниот гувернер на Луанда.

Во мај 1831 година тој повторно се појавил во Франција, тврдејќи дека ги турнал своите истражувања во срцето на централна Африка. Неговата приказна била лесно прифатена од Париското Сосиете де Географија, кое побрзало да ги препознае неговите услуги со доделување на големиот златен медал и назначувајќи го за нивен секретар за 1832 година. При објавувањето на неговиот наратив, *Voyage au Congo et dans l'interieur de l'Afrique Equinoxiale*, кое зафаќало три тома и било придружено со разработен атлас, ентузијазмот на јавноста се зголемил.
мини|Илустрација од Дувиловото "Atlas du Voyage au Congo"
Сепак, пред да излезе 1832 година, било утврдено дека патувањето на Дувил било романса, а не вистинито. Веројатно бил инспириран од појавата на приказната на Рене Каиље за неговото патување до Тимбукту и сакал да добие дел од славата што им ја придавала на африканските истражувачи. Дувил залудно се обидуваше да ја утврди вистината на својата приказна во „ *Ма одбрана* “ (1832), и „*Тренте Моис де ма Вие, оу Квинзе Моис avant et Quinze Mois aprés ma Voyage au Congo“* (1833).

Мајл Одрун, дама со која што требаше да се ожени, се самоуби од тага поради срамот; а авантуристот се повлекол во 1833 година во Бразил и продолжил да истражува во басенот на Амазон. Според д-р Г. Гарднер, во неговите *Патувања во внатрешноста на Бразил* (1846), тој бил убиен во 1837 година на бреговите на реката Сао Франциско поради превисока наплата за неговата медицинска помош. Дувил можеби истражувал дел од провинцијата Ангола, а Сер Ричард Бартон тврдел дека описите на Французинот за земјата Конго биле реални; дека неговите набљудувања за антропологијата, церемониите, обичаите и болестите на луѓето биле извонредно точни; и дека дури и мајчините зборови употребени во неговиот наратив биле „во најголем дел дадени со необична коректност“. Сепак, се покажало дека главниот извор на инспирација на Дувил биле голем број необјавени португалски ракописи до кои имал пристап.

## Библиографија
Неговите објавени списанија вклучуваат:

* *На патување во Конго, 1827-1828: les tribulations d'un aventurier en Afrique équinoxiale.* édition établie et presentée par Chantal Edel. Париз: La Table ronde, c1991. ( )
* *Патување au Congo et dans l'interrieur de l'Afrique équinoxiale, fait dans les années 1828, 1829 и 1830 година.* Париз: Chez J. Renouard, 1832. (3 тома) 

## Наводи

Категорија:Истражувачи на Јужна Америка
Категорија:Француски истражувачи
Категорија:Починати во 1837 година
Категорија:Родени во 1794 година
Алонорахи

**Алонорахи** () — планина во Кожанско, Егејска Македонија. Претставува дел од планината Камбуница.

## Опис
Ова е ниска долгнавеста планина сместена во јужниот дел на Кожанско, меѓу вештачкото Витивјанско Езеро на реката Бистрица на запад и север и долината на Трановалто од исток.

Карпите на плинаната се офиолити и доломитски варовници.

До рвот се стасува од селото Трановалто (670&nbsp;м) за околу 2,5 часа.

## Поврзано
* Камбуница

## Наводи

Категорија:Планини во Егејска Македонија
Категорија:Серфиџе
Категорија:Камбуница
Трка околу Баскија 2022

**Трка околу Баскија 2022** — 61. издание на велосипедската етапна Трка околу Баскија, која се одржала помеѓу 4 и 9 април како тринаесетти настан во сезоната на Светската турнеја.

## Екипи

Бидејќи Трката околу Баскија е настан од Светската турнеја, сите осумнаесет UCI World Tour екипи биле автоматски поканети и се обврзани да учествуваат на трката. Пет професионални континентални екипи биле поканети, со што била заокружена главната група од 23 екипи. Сите освен пет екипи настапиле со целосниот состав од седум возачи; , , ,  и  настапиле со шест возачи секоја. Со еден возач кој не ја започнал трката,  била исто така намалена на шест возачи. Вкупно, 155 возачи ја започнале трката.

## Рута

## Етапи
### Етапа 1

### Етапа 2

### Етапа 3

### Етапа 4

### Етапа 5

### Етапа 6

## Завршен пласман

## Поредок

* На втората етапа, Герајнт Томас, кој бил четврти во бодовниот пласман, ја носел зелената маичка, бидејќи првопласираниот Примож Роглич ја носел жолтата маичка како предводник на генералниот пласман, второпласираниот Ремко Евенепул ја носел точкестата маичка како предводник на планинскиот пласман, а третопласираниот Реми Кавања ја носел маичката за француски првак.
* На втората етапа, Бен Тулет, кој бил втор во пласманот за млад возач, ја носел сината маичка, бидејќи првопласираниот Ремко Евенепул ја носел точкестата маичка како предводник на планинскиот пласман.
* На третата етапа, Адам Јејтс, кој бил четврти во бодовниот пласман, ја носел зелената маичка, бидејќи првопласираниот Примож Роглич ја носел жолтата маичка како предводник на генералниот пласман, второпласираниот Ремко Евенепул ја носел сината маичка како предводник на пласманот за млад возач, а третопласираниот Жилијан Алафилип ја носел маичката за светски друмски првак.
* На шестата етапа, Феликс Гал, кој бил втор во пласманот за млад возач, ја носел сината маичка, бидејќи првопласираниот Ремко Евенепул ја носел жолтата маичка како предводник на генералниот пласман.

## Список на учесници

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* 
* 

Категорија:Трка околу Баскија
Категорија:Светска турнеја на UCI 2022
Категорија:Шпанија во 2022 година
Павлијани

**Павлијани** () — село кое што се наоѓа на планината Оета, и поранешна заедница во Фтиотис, Грција. Поделено е на две населби, Павлијани или Ано Павлијани (Άνω Παύλιανη) и Неа Павлијани (Νέα Παύλιανη) или Като Павлијани (Κάτω Παύλιανη).

## Историја
Во грчката митологија, Оета главно се слави како сцена на смртта на Херакле и погребната клада. На влезот од висорамнината Катавотра на височина од 1.800м сè уште останале остатоци од дорскиот храм од 3 век п.н.е. посветен на Херакле и неговата погребна клада (Πυρὰ Ἡρακλέους), како и олтар и урнатини од соседните згради, во близина на Павлијани. Храмскиот комплекс останал во употреба сè до доцноримско време.  Урнатините на средновековниот град Сидерокастрон се наоѓаат на исток од селото.

Со формирањето на независното Кралство Грција, на 20 април 1835 година, Павлијани станал седиште на општината Родонтија (Δήμος Ροδοντίων), на префектурата Фокида и Локрида. Општината ги сочинувала блиските села Гардикаки (Оити), Склитраки и Кумарици.

На 2 јули 1841 година, општината Родонтија била распуштена и Павлијани станало дел од општината Ераклејотес (Δήμος Ηρακλειωτών), на префектурата Фтиоида и Фокида (во 1899–1909 година, префектурата Фтиоти), додека не станала независна заедница (Κοινότης Παύλιανης) на 31 август 1912 година. Селото, исто така било местото каде што се одвивала Битката кај Павлијани, на 3 јуни 1943 година, од страна на силите на грчкиот отпор против колоната на италијанската армија. На влезот на Като Павлијани стои споменик посветен на паднатите од битката.

Павлијани останало независна заедница сè до реформата на локалната власт во 2011 година, по што е дел од општината Ламија која е општинска единица. Заедницата има површина од 38.468&nbsp;км 2. Населението на пописот од 2011 година било 498 жители, од кои 367 во Ано Павлијани и 131 во Като Павлијани.

## Население

## Наводи

## Извори

* 

## Надворешни врски

* Заедница Павлијани (на грчки и англиски)

Категорија:Статии со извори на грчки (el)
Категорија:Координати на Википодатоците
Европска жаба

**Европска жаба** е фамилија на жаби, **Pelobatidae**, со само еден постоечки род *Pelobates*, кој содржи шест видови. Тие се родени во Европа, Медитеранот, северозападна Африка и западна Азија.

## Опис
Европските жаби со лопати биле жаби со мали до големи димензии, до 10 сантиметри во должина, кои често биле незабележително обоени. Тие биле претежно фосоријални (дупчести) жаби, кои дупчеле во песочната почва. Тие имале зацврстени испакнатини на нозете за да помогнат во копањето, што е изворот на заедничкото име. Тие излегувале од земјата за време на периоди на дожд и се размножувале во базени, кои обично се привремени.

Сите видови од ова семејство имале водни полноглавци кои живееле слободно. Јајцата се ставале во привремени езерца кои можеле брзо да испарат, така што фазата на полноглавци била невообичаено кратка, со брз развој до возрасната форма за само две недели. За понатамошно забрзување на нивниот раст, некои од полноглавците биле канибалисти, ги јаделе своите партнери за да го зголемеле снабдувањето со белковини.

## Таксономија
Седумте видови американски крастави жаби (родови *Scaphiopus* и *Spea* ) претходно исто така биле вклучени во фамилијата Pelobatidae, но сега генерално се сметаат како посебна фамилија Scaphiopodidae .

Семејство Pelobatidae

* Род † *Elkobatrachus*
** † *Elkobatrachus brocki*
* Род † *Liaobatrachus*
* Род † *Eopelobates*
** † *Eopelobates anthracinus*
** † *Еопелобатес баери*
** † *Eopelobates hinschei*
** † *Еопелобатес вагнери*
* Род *Pelobates*
** *Pelobates balcanicus*
** Западна крастава жаба&nbsp;( *Pelobates cultripes* )
** Вообичаена лопатка&nbsp;( *Pelobates fuscus* )
** Pelobates syriacus&nbsp;( *Pelobates syriacus* ) 
** Мароканска крастава жаба&nbsp;( *Pelobates varaldii* )
** Паласовата крастава жаба ( *Pelobates vespertinus* )

## Фосили
Најраниот фосилен род на пелобатиди, *Elkobatrachus*, бил опишан во 2006 година.

Во формацијата Јура Морисон, пелобатидите биле претставени со илиум на неименуван, но неодреден вид. Овој илум бил поголем од оној на *Енеабатрахус*, современ дискоглосиден вид. Примерок бил пронајден од Каменолом 9 во Комо Блаф во Вајоминг. Пелобатидите биле присутни во стратиграфските зони 5 и 6 од формацијата.

## Белешки

## Наводи

* 
* 
* 

## Надворешни врски
* 

Категорија:Водоземци во Национален парк Галичица
Зелен гуштер

мини|Зелен гуштер, машки примерок
**Зелениот гуштер** ( *Lacerta viridis* ) е голем гуштер распространет низ европските средни ширини од Словенија и источна Австрија до исток до бреговите на Црното Море на Украина и Турција . Често се гледа како се сонча на карпи или тревници или се засолнува меѓу грмушки.

## Таксономија
Во тек е дискусија за тоа дали *Lacerta viridis* и *Lacerta bilineata* се посебни видови. Генетските податоци слабо го поддржуваат нивното одвојување на два вида, но треба да се направат повеќе истраги.

## Опис
Гуштерот достигнува и до 15 центиметри (5.9&nbsp;in) од врвот на муцката до клоаката . Опашката може да биде до двапати поголема од должината на телото, вкупната должина е до 40 центиметри (1.3 ст). Овој гуштер понекогаш ја фрла опашката ( автотомија ) за да го избегне фатот на предаторот, а подоцна повторно ќе го расте.

Мажјакот има поголема глава и униформа зелена боја испрекината со мали дамки кои се поизразени на грбот. Грлото е синкаво кај возрасен маж, а во помала мера кај женката. Женката е потенка од мажјакот и има порамномерна боја, често прикажувајќи помеѓу две и четири светли ленти ограничени со црни дамки.

## Распространетост и живеалиште
Зелениот гуштер е роден во југоисточна Европа. Нејзиниот опсег се протега од јужна Германија, Австрија, Унгарија, Чешка, Словачка, источна Италија, Хрватска, Босна и Херцеговина, Србија, Црна Гора, Албанија и Грција до јужна Украина, Романија, Бугарија и западна Турција. Воведен е во државата Канзас во САД. Беа направени различни обиди да се воведат зелени гуштери во Британија од крајот на 19 век, а колонијата идентификувана како *L. bilineata* преживеала во Бурнемут од доцните 1990-ти. Тие исто така се видени и фотографирани во Џерси, Каналските Острови во последните 20 години. Познато е од надморска височина до  надморска височина и типично живеалиште е густа грмушка вегетација во отворени шуми, жива ограда, рабови на полиња, насипи и грмушки. Во северниот дел од својот опсег може да се сретне на грмушести тревници, а во јужниот дел претпочита влажни локации.

## Поведение
Зелениот гуштер живее на земја и во ниска, густа вегетација и сака да се сонча, рано и доцна во денот. Се храни главно со инсекти и други мали безрбетници, но понекогаш зема и овошје, јајца од птици, младенчиња, мали гуштери, па дури и глувци . Во пролет, женката снесува шест до дваесет јајца кои се изведуваат за два до четири месеци. Ново излезените младенчиња се бледо кафеави со должина од муцката до отворот од  . Тие стануваат зрели следната година до кога ќе се удвојат во големина.

## Статус
IUCN го наведува европскиот зелен гуштер како „ најмалку загрижен “. Тоа е затоа што има широк опсег и е вообичаено барем во дел од тој опсег. Тој е приспособлив вид и не се идентификувани значителни закани во поголемиот дел од неговиот опсег. Меѓутоа, во Турција тоа може да биде под влијание на употребата на пестициди.

## Наводи

## Надворешни врски

* 

Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори
Категорија:Незагрозени видови според МСЗП
Никола Шубиќ Зрински (Опера)

***Никола Шубиќ Зрински*** — опера напишана и компонирана од Иван Зајц во 1876 година. Тоа е прераскажување на Битката кај Сигетвар од 1566 година, во која Никола IV Зрински, бан на Хрватска и капетан на здружените хрватски и унгарски сили, зазела херојски последен став против големите османлиски сили, предводени лично од Сулејман Величествениот. Иако тврдината паднала, бранителите им нанеле тешки загуби на напаѓачките сили, осакатување на способноста на победниците да напредуваат покрај хрватско-унгарската граница и предизвикувајќи смрт на самиот султан.

Операта била премиерно изведена во Загреб на 4 ноември 1876 година во тогашниот Народен театар сместен во денешната зграда на Старото градско собрание. Била добро прифатена и од публиката и од критичарите. Нејзината трајна слава во голема мера се должела на нејзиниот врвен хор, „У бој, у бој!“ (*Во борба, во борба!*), напишана од композиторот десет години пред остатокот од операта.

*Никола Шубиќ Зрински* останала главен дел од оперскиот репертоар, со вкупно 682 изведби до 2010 година. Постигнала трајна популарност како хрватска патриотска песна, извадена од контекстот на операта. Јапонски машки хорови ја изведуваат оваа песна.

Нејзините снимки вклучуваат и една диригирана од Милан Сакс.

## Поврзано
* Битка кај Сигетвар - битка од 1566 година на која се заснова операта
* *Опсада на Сигет* – унгарска епска песна од 17 век за битката

## Наводи

Категорија:Опери
Категорија:Хрватска сценска уметност
Категорија:1876 во уметноста
Категорија:1876 во музиката
Борис Цезар Вилхелм Хагелин

десно|мини| М-209 дизајниран од Хагелин
**Борис Цезар Вилхелм Хагелин** (2 јули 1892 – 7 септември 1983 година) бил шведски стопанственик и пронаоѓач на машини за шифрирање.

## Биографија
Роден од шведски родители во Адшикент, Азербејџан, Хагелин посетувал интернат во Лундсберг, а подоцна студирал машинско инженерство на Кралскиот институт за технологија во Стокхолм и дипломирал во 1914 година. Искуството во инженерството го стекнал преку работа во Шведска и САД.

Неговиот татко Карл Вилхелм Хагелин работел за Нобел во Баку, но семејството се вратило во Шведска по Руската револуција. Карл Вилхелм бил инвеститор во компанијата на Арвид Герхард Дам Актиболагет Криптограф, основана да продава машини со ротори изградени со патент на Дам од 1919 година. Борис Хагелин бил сместен во фирмата да ја застапува семејната инвестиција. Во 1925 година, Хагелин ја презел фирмата, а подоцна ја реорганизирал како Актиболагет Криптотекник во 1932 година. Неговите машини се натпреварувале со машините на Шербиус Енигма и  се продавале прилично подобро.

На почетокот на Втората светска војна, Хагелин се преселил од Шведска во Швајцарија патувајќи низ Германија, па преку Берлин до Џенова, носејќи ги документите за дизајн за најновата машина на компанијата и повторно ја основал својата компанија таму (сè уште работи како Крипто АГ во Цуг). Тој дизајн бил мал, евтин и умерено безбеден, и тој ја убедил американската војска да го примени. Биле направени многу десетици илјади од нив, а Хагелин станал доста богат како резултат на оваа зделка. Хагелин со измама продавал компромитирани машини на различни клиенти. Историчарот Дејвид Кан сугерирал дека Хагелин бил единствениот производител на шифри-машини кој некогаш станал милионер.

Борис е прадедо на Карл Хагелин, актуелен НХЛ играч на Вашингтон Капиталс.

## Наводи

## Литература

* Борис Ц.В. Хагелин, Приказната за Хагелинските криптоси, *Криптологија*, 18(3), јули 1994 година, стр. 204–242.

## Надворешни врски

* Историја на Борис Хагелин
* Табела на еволуцијата на машините Hagelin / CRYPTO AG
* Симулатор за шифри за машини Hagelin BC-52
* Симулатор за шифри за машини Hagelin US M-209

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Починати во 1983 година
Категорија:Родени во 1892 година
Категорија:Шведски пронаоѓачи
Лучано Де Крешенцо

мини|Лучано Де Крешенцо
**Лучано Де Крешенцо** (18 август 1928 – 18 јули 2019 година) бил италијански писател, филмски глумец, режисер и инженер.

Роден бил во Неапол. Тој пораснал со глумецот Бад Спенсер. Де Крешенцо дипломирал инженерство и работел за ИБМ Италија до 1976 година, кога го објавил бестселерот *Така зборуваше Белависта*, збирка факти и анегдоти за неговиот град која била продадена во 600.000 примероци во Италија и била преведена на многу јазици. Со текот на годините Де Крешенцо станал меѓународно успешен автор. Во 1980 година дебитирал како глумец во О*кото на таткото*, под режисерската палка на неговиот пријател Ренцо Арборе, заедно со Роберто Бенињи.

Во 1981 година го направил своето ТВ деби заедно со Ренцо Арборе и Лори Дел Санто во успешното и иновативно шоу *Сечења, исечоци и изнутрици*.

Во 1984 година ја режирал успешната филмска адаптација на *книгата* (во која тој исто така го играл главниот лик), проследено со *Мистериите на Белависта* во 1985 година. Во 1995 година го напишал и режирал *Крст и воодушевување*, со Тео Теоколи и Изабела Роселини.

Во меѓувреме објавил долга серија книги, вклучувајќи романи и популаризации на филозофијата. За својата работа на полето на грчката филозофија добил почесно државјанство на Атина во 1994 година. Помеѓу 1977 и 2019 година, објавил вкупно педесет книги, продадени во 18 милиони примероци ширум светот, од кои 7 милиони во Италија. Неговите дела биле преведени на 19 јазици и објавени во 25 земји.

* *Така зборуваше Белависта (1977)*
* *Рафаеле (1978)*
* *Ла Наполи ди Белависта (1979)*
* *Чичко Карделино (1981)*
* *Историја на грчката филозофија. Претсократистите (1983)*
* *Дијалозите (1985)*
* *Историја на грчката филозофија. Од Сократ па натаму (1986) – Историја на грчката филозофија: Сократ и понатаму*
* *Животот на Лучано де Крешенцо, напишан од самиот себе (1989)*
* *Елена, Елена, љубов моја (1991)*
* *Сомнеж (1992)*
* *Крстот и радоста (1993)*
* *Сократ (1993)*
* *Митовите за боговите (1993)*
* *Panta rei (1994)*
* *Редот и нередот (1996)*
* *Несуно (1997)*
* *Се чини како вчера (1997)*
* *Време и среќа (1998)*
* *Жените се различни (1999)*
* *Одвлекувањето на вниманието (2000)*
* *Исто како што е(2001)*
* *Историја на средновековната филозофија (2002)*
* *Историја на модерната филозофија. Од Никола Кузански до Галилео Галилеј (2003)*
* *Историја на модерната филозофија: Од Декарт до Кант (2004)*
* *Мислите на Белависта (2005)*
* *Грубото приближно (2007)*
* *Суспендирано кафе: Дневна мудрост во мали голтки (2008)*
* *Улис беше смоква (2010)*

## Филмографија (режисер)

* *Така зборуваше Белависта* (1984)
* *Мистериите на Белависта* (1985)
* *32 декември*(1987)
* *Крст и воодушевување* (1995)

## Наводи

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Италијански есеисти
Категорија:Италијански писатели од 20 век
Категорија:Починати во 2019 година
Категорија:Родени во 1928 година
Категорија:Италијански филмски режисер