Сина млечка

***Сина млечка (***латински:Lactarius indigo), попозната како  **сина млечна печурка**, е вид на агарична габа од фамилијата Russulaceae. Широко распространет вид, природно расте во источна Северна Америка, Источна Азија и Средна Америка, исто така е забележана и во јужна Франција. Сина млечка расте на земја и во листопадни и во четинарни шуми, каде што формира микоризални асоцијации со широк спектар на дрвја. Бојата на телото се движи од темно сина кај свежите примероци до бледо сино-сива кај постарите. Млекото, или латексот, што истекува кога ткивото на печурката е исечено или скршено - одлика заедничка за сите членови на родот *[[Млечки (печурки)]]* - исто така е индиго сино, но полека станува зелено при изложување на воздух. Шапката има пречник од 5-15 см, а дршката е од 2-8 см висока и 1-1.5 см дебели. Тоа е јадлива печурка и се продава на руралните пазари во Кина, Гватемала и Мексико. Во Хондурас печурката се нарекува хора, и обично се јаде со јајце; генерално како прилог за поголем оброк.

## Таксономија и номенклатура
Првично опишан во 1822 година како *Agaricus indigo* од американскиот миколог Луис Дејвид де Швајниц,  видот подоцна бил пренесен во родот *[[Млечки (печурки)]]* во 1838 година од страна на Швеѓанецот Елиас Магнус Фрис.  Германскиот ботаничар Ото Кунце го нарекол Сина млечка во неговиот трактат *Revisio Generum Plantarum* од 1891 година,  но предложената промена на името не беше усвоена од други. Хеслер и Смит во нивната студија од 1960 година за северноамериканските видови  *[[Млечки (печурки)]]* *ја* дефинирале Сина млечка како вид на видот на потсекцијата *Caerulei*, група која се одликува со син латекс и леплива, сина капа.  Во 1979 година, тие ги ревидираа своите мислења за организацијата на поделбите во родот *[[Млечки (печурки)]]*, и наместо тоа ја поставиле *Сина млечка* во подродот *[[Млечки (печурки)]]* врз основа на бојата на латексот и последователните промени на бојата забележани по изложувањето на воздух. Како што објасниле:Постепениот развој на сина до виолетова пигментација како што се напредува од вид до вид е интересен феномен кој заслужува понатамошно проучување. Врвот се постигнува во *Сина млечка* кое е сино насекаде. *L. chelidonium* и неговата сорта *chelidonioides*, *L. paradoxus*, и *L. hemicyaneus* може да се сметаат за столбови на патот до *Сината млечка*.Специфичниот епитет *индиго* е изведен од латинскиот збор што значи „индиго сино“.  Нејзините имиња на англискиот народен јазик вклучуваат „индиго млечна шапка“,Arora (1986), p.&nbsp;69. „индиго лактариус“,  „сина млечна печурка“  и „сино лактариус“.  Во централно Мексико, тој е познат како *анил*, *азул*, хонго *азул*, *зуин* и *зуин* ; исто така се нарекува *quexque* (што значи „сино“) во Веракрус и Пуебла.

## Опис
Како и многу други печурки, *Сината млечка* се развива од јазол, кој се формира во подземниот мицелиум, маса од габични клетки слични на нишки наречени хифи кои го сочинуваат најголемиот дел од организмот. Под соодветни еколошки услови на температура, влажност и достапност на хранливи материи, се формираат видливите репродуктивни структури ( плодни тела ). Шапката на плодното тело, со димензии помеѓу 5-15 см во пречник, првично е конвексно, а подоцна развива централна депресија; со возраста станува уште подлабоко депресивно, добивајќи некако облик на инка додека работ на шапката се крева нагоре. Маргината на шапката се тркала навнатре кога е млада, но се одмотува и се издигнува додека созрева. Површината на шапката е индиго сина кога е свежа, но бледнее до побледо сиво- или сребрено-сина, понекогаш со зеленикави дамки. Често е , означено со концентрични линии кои формираат наизменични бледи и потемни зони, а шапката може да има темно сини дамки, особено кон работ. Младите шапки се лепливи на допир. 
мини|''Сина млечка''
мини|''Сина млечка''
Месото е бледо до синкаво по боја, полека станува зеленикаво откако ќе биде изложено на воздух, неговиот вкус е благ до малку остар. Месото на целата печурка е кршливо, а дршката, доколку е доволно свиткана, чисто ќе се отвори.  Латексот што се исфрла од повреденото ткиво е индиго сино и го обојува ранетото ткиво зеленикаво, како и месото, латексот има благ вкус.  *Сината млечка* е забележлива по тоа што не произведува толку многу латекс како другите видови Млечки (печурки),  а особено постарите примероци може да бидат премногу исушени за да произведат било каков латекс.

Жабрите на печурката се движат од  (квадратично прикачени на дршката) до малку  (се протегаат по должината на дршката) и преполни блиску една до друга. Нивната боја е индиго сина, станува побледа со возраста или обојува зелено со оштетување. Дршката е 2-6 см висока за 1-2.5 см дебела, и ист пречник низ или понекогаш стеснет во основата. Нејзината боја е индиго-сина до сребрено-или сивкасто сина. Внатрешноста на дршката на почетокот е цврста и цврста, но со возраста се развива вдлабнатина. Arora (1986), p.&nbsp;69. Како и шапката, првично е леплива или лигава на допир кога е млада, но набрзо се суши.  Неговото прицврстување на шАПКАТА обично е во централна положба, иако може да биде и надвор од центарот. Плодните тела на *Сина млечка* немаат препознатлив мирис.

*Сина млечка* var. *diminutivus* („помала шапка од сината млечка“) е помала варијанта на печурката, со пречник на шапката помеѓу 3-7 см, и дршка 1.5 -4.0 см  долги и 0.3-1.0 см дебела.  Често се гледа во Вирџинија.  Хеслер и Смит, кои први ја опишале варијантата врз основа на примероците пронајдени во округот Бразорија, Тексас, го опишале неговото типично живеалиште како „по должината на страните на калливиот ров под треви и плевели, [со] блиски бор“.

### Микроскопски одлики
Кога се гледаат во маса, како кај отпечатокот на спори, спорите изгледаат крем до жолто обоени. Гледано со светлосен микроскоп, спорите се проѕирни ( хиалина ), елипсовидна до речиси сферична форма, со амилоидни брадавици и имаат димензии од 7-9 на 5,5-7,5Мм.  Електронската микроскопија со скенирање открива  на површината на спорите.  Химениумот е ткивен слој на овошното тело што произведува спори и се состои од хифи кои се протегаат во жабрите и завршуваат како крајни клетки. Различни типови на клетки може да се забележат во химениумот, а клетките имаат микроскопски одлики кои може да се користат за да се идентификуваат или разликуваат видовите во случаи кога макроскопските знаци може да бидат двосмислени. Клетките кои носат спори, базидиите, се четири спори и се со големина од 37-45Мм должина од 8–10Мм широк во најгустата точка. Цистидиите се терминални клетки на хифите во химениумот кои не произведуваат спори и функционираат во помагање на растурање на спорите и одржување на поволна влажност околу спорите кои се развиваат.   се цистидии кои се наоѓаат на лицето на жабрената; тие се 40-56 на 6,4-8Мм, грубо вретеновидни и имаат стегнат врв.  - сместена на работ на жабрите - се во изобилство и се 40,0-45,6 на 5,6-7,2Мм. 
алт=The finger of a hand are holding a light blue mushroom. On the tip of the thumb is a bright-blue colored substance somewhat resembling paint. Two fingertip-sized areas on the under surface of the mushroom have a dark blue discoloration.|десно|мини| „Млекото“, или латексот, е индиго сино.

### Слични видови
Карактеристичната сина боја на плодното тело и латексот го прават овој вид лесно препознатлив. Други видови *[[Млечки(печурки)]]* со некоја сина боја го вклучуваат „сребрено-синото млечно“ ( *L.paradoxus* ), пронајден во источна Северна Америка,  кој има сиво-сина шапка кога е млада, но има црвено-кафеаво до виолетово-кафеав латекс и жабри. Lactarius chelidonium има жолтеникаво до мрачно жолто-кафеава до синкаво-сива шапка и жолтеникаво до кафеав латекс. *[[Lactarius quieticolor]]* има сино-обоено месо во капачето и портокалово до црвено-портокалово месо во основата на стеблото. Arora (1986), p.&nbsp;69. Иако сината промена на бојата на *Сината млечка.*Се смета дека *индигото* е ретко во родот ''Млечки (печурки)'', во 2007 година биле пријавени пет нови видови од Полуостровот Малезија со помодрен латекс или месо, вклучувајќи го и Lactarius cyanescens, Lactarius lazulinus, Lactarius mirabilis и два вида сè уште неименувани.

## Јадливост
Иако *Сината млечка* е добро познат јадлив вид, мислењата се различни за неговата пожелност. На пример, американскиот миколог Дејвид Арора го смета за „супериорно јадење“,Arora (1986), додека теренскиот водич за габите од Канзас го оценува како „просечен по квалитет“.  Може да има малку горчлив,  или лут вкус, и има груба, зрнеста текстура. Цврстото месо најдобро се подготвува со сечење на печурката на тенки парчиња. Сината боја исчезнува со готвењето, а печурката станува сивкаста. Поради зрнестата текстура на месото, тоа не е добро за сушење. Примероците кои произведуваат обилни количини млеко може да се користат за додавање боја на маринадите.

Во Мексико, поединци ги собираат дивите печурки за продажба на пазарите на фармерите, обично од јуни до ноември;  тие се сметаат за вид од „втора класа“ за консумирање. *Сината млечка* се продава и на пазарите во Гватемала од мај до октомври.  Тој е еден од 13-те видови *[[Млечки (печурки)]]* што се продаваат на руралните пазари во Јунан во југозападна Кина.

## Распространетост, живеалиште и екологија
*Сината млечка* е распространета низ јужна и источна Северна Америка, но најчесто е долж брегот на Заливот, Мексико и Гватемала. Нејзината честота на појавување во Апалачките планини во Соединетите држави е опишана како „повремена до локално вообичаена“.  Микологот Дејвид Арора забележал дека во Соединетите Држави, овој вид е пронајден со бор пондероса во Аризона, но го нема во боровите шуми пондероса во Калифорнија. Собран е и од Кина,  Индија,   Гватемала,  Костарика (во шуми во кои доминира дабот),  и како нејзина најјужна распространетост во шумите на дабови облаци Хумболт во Колумбија .  Во Европа, досега е пронајден само во јужна Франција.  Студијата за сезонскиот изглед на плодните тела во суптропските шуми на Ксалапа, Мексико, потврдиле дека максималното производство се совпаѓа со сезоната на дождови помеѓу јуни и септември. 
[алт=About two dozen blue mushroom of varying sizes on a plate.|лево|мини| Збирка на ''Сината млечка'' пронајдено во [Халиско, Мексико]]
*Сината млечка* е микоризна габа и како таква, воспоставува меѓусебна врска со корените на одредени дрвја („домаќини“), во кои габите разменуваат минерали и аминокиселини извлечени од почвата за фиксиран јаглерод од домаќинот. Подземните хифи на габата растат обвивка од ткиво околу  на широк спектар на видови дрвја, формирајќи таканаречени ектомикориза - интимна асоцијација што е особено корисна за домаќинот, бидејќи габата произведува ензими кои ги минерализираат органските соединенија и го олеснуваат пренос на хранливи материи на дрвото.

Како одраз на нивните блиски односи со дрвјата, овошните тела на *Сината млечка* обично се наоѓа како расте на земја, расфрлани или во групи, и во листопадни и во четинарни шуми.  Тие, исто така, најчесто се наоѓаат во поплавните области кои неодамна биле потопени.  Во Мексико, забележани се асоцијации со мексиканскиот елес, американскиот габер, американскиот габер и *макрофилата [[килибаровец|Liquidambar]]*,  додека во Гватемала печурката се поврзува со мексиканскиот бор со мазна кора и други видови борови и дабови.  Во Костарика, видот формира асоцијации со неколку домашни дабови од родот *[[Даб|Д]]<nowiki/>аб*.  Под контролирани лабораториски услови, *Сината млечка* покажала дека  може да формира ектомикоризални асоцијации со неотропските видови борови мексикански бел бор, Хартвег бор, мексикански жолт бор, мексикански бор со мазна кора,  и евроазиски борови Алепо бор, европски црн бор, поморски бор, Шкотски бор .

### Поврзано
Список на видови Млечки (печурки)

## Наводи

### Цитирана литература

* 
* 

## Надворешни врски

Категорија:Млечки (печурки)
Категорија:Јадливи габи
Категорија:Статии со извори на германски (de)
Категорија:Статии со извори на шпански (es)
Категорија:Статии со извори на француски (fr)
Категорија:Статии со извори на латински (la)
Категорија:Статии со микроформати за вид
Категорија:Габи
Категорија:Габи на Европа
Категорија:Габи на Северна Америка
Категорија:Габи на Азија