Отворени и затворени езера

**Термините отворени** и **затворени езера** се однесуваат на главните поделби на езерата – водни површини опкружени со копно. **Егзорејските**, или отворени, езера се влеваат во река или друга водна површина која на крајот се влева во океанот. Ендорејските басени спаѓаат во ендореични или затворени езера, каде што водите не се влеваат во океанот, туку се намалуваат со испарување и/или се влеваат во земјата.

## Отворено езеро
Отворено езеро е езеро од каде што водата постојано тече без оглед на речиси сите климатски околности. Бидејќи водата брзо поминува низ отворено езеро, во него не се собираат растворените цврсти материи и таквите езера обично се слатководни. Отворените езера се формираат во области каде што врнежите се поголеми отколку испарувањето. Бидејќи поголемиот дел од водата во светот се наоѓа во области со често застапени врнежи од дожд, повеќето езера се отворени езера чија вода на крајот стигнува до морето. На пример, водата на Големите езера тече во реката Сент Лоренс и на крајот во Атлантскиот Океан.

Отворените езера обично имаат релативно стабилно ниво на вода кое не се менува, бидејќи количината на вода што влегува секогаш се изедначува со количината што истекува во реките низводно. Ако повеќе вода влезе во отворено езеро отколку што претходно излегувала, тогаш повеќе вода ќе излезе од езерото. Дренажата од отворено езеро, како онаа од обичните реки, се нарекува егзореична (од грчките *ексос*, надворешно и *реин*, што значи течење).

## Затворено езеро
Во затворено езеро, вода не истекува. Водата што не е испарила ќе остане во затворено езеро на неодредено време. Ова значи дека затворените езера се обично солени, иако оваа соленост варира значително од околу три дела на илјада за поголемиот дел од Каспиското Море до дури 400 дела на илјада за Мртвото Море. Жив свет е можен само во помалку солените затворени езера, но тој е сосема поинаков од оној што се наоѓа во реките или во отворените слатководни езера. Затворените езера обично се формираат во области каде што испарувањето е поголемо од врнежите, иако повеќето затворени езера всушност ја добиваат својата вода од регион со многу поголеми врнежи од областа околу самото езеро.

Нивото на повеќето затворени езера е нестабилно бидејќи ако се намали истекувањето во езерото, водната рамнотежа на затвореното езеро се менува и количината на вода во езерото се намалува. Ова е она што предизвикало намалување на Аралското Море, порано второто најголемо затворено езеро во светот.  Слично на тоа, ако се зголеми дотокот на вода во затворено езеро, нивото ќе се покачи бидејќи испарувањето веројатно нема да се зголеми воопшто, а уште помалку доволно за да го стабилизира нивото на езерото.

* Затоа, промените во нивото на затворените езера се многу покорисни за палеоклиматологијата отколку проучувањето на отворените езера, каде што намалувањето на дотекот може да се компензира со намалување на одливот.

## Конверзија помеѓу отворено и затворено езеро
Ако количината на вода што влегува во затворено езеро се зголеми над одредено ниво (кое обично е многу повисоко од нормалниот доток), нивото на водата може да се покачи толку многу што езерото веќе нема да може да ја задржи водата. Ова е ретко, но е познато убедливо во случајот со езерото Корангамит во јужна Викторија, кога низа влажни години во текот на 1950-тите предизвикале нивото на езерото да се покачи толку многу што речиси се прелеало. Постојат многу докази дека езерото Корангамит било отворено езеро пред крајот на Малото ледено доба - некои докази сугерираат дека било отворено езеро во поголемиот дел од холоценот поради повлажна клима.

Приливот во отворено езеро би можел да се намали толку многу што секој истек би го исушил езерото целосно; односно, отвореното езеро би станало затворено езеро. Единственото моментално отворено езеро за кое постојат докази за претходно постоечко затворено езеро на истата локација е езерото Малави во Африка. Во многу сушни периоди, истекот од реката Шајр - единствениот излез на езерото Малави - може нагло да се намали, и цврсто се верува дека во текот на минатите сушни периоди, истекот од езерото Малави целосно престанал и се акумулирала сол, особено за време на последниот глацијален максимум и други слични суви периоди.

Освен во Австралија и Јужна Африка, варијабилноста на истекот ретко е доволно висока за овие промени да се случат на корисен временски период, а езерата што се формираат во области каде што е веројатна конверзија од затворено во отворено или од отворено во затворено се многу ретки, иако постојат неколку.

* Езерото Титикака, најголемото езеро во Јужна Америка, историски гледано било полуотворено езеро со многу ограничен одлив, но неодамнешното повлекување на ледниците толку многу ги намалило приливите што некои веруваат дека во иднина би можело да стане целосно затворено езеро.
* Девилс Лејк во Северна Дакота, историски затворено езеро, било отворено езеро за време на средновековниот топол период. Од 1999 година, веројатно поради глобалното затоплување, езерото се излеало во Стамп Езеро, кое би можело да се излее во Ред Ривер на Северот доколку продолжат сегашните влажни услови во регионот.
* Поранешното езеро Туларе во Калифорнија во одредени години, езерото го надминувало својот слив, со што се префрлало од состојба на затворено во отворено езеро, и обратно.

## Наводи

Категорија:Езера
Категорија:Водни површини