Цензура во Турција

десно|мини| Протести во 2011 година против интернет цензурата во Турција
**Цензурата во [[Турција]]** — регулирана со домашното и меѓународното законодавство. Меѓународното законодавство теоретски има предност над домашното право, според  од Уставот на Турција (изменет во 2004 година).

И покрај законските одредби, слободата на печатот во Турција постојано се влошува од 2010 година, со нагло опаѓање по обидот за државен удар во јули 2016 година. Турската влада на Реџеп Таип Ердоган уапсила стотици новинари, затворила или презела десетици медиуми и ги спречила новинарите и нивните семејства да патуваат. Според некои пресметки, Турција во моментов сочинува една третина од сите затворени новинари ширум светот.

Од 2013 година, *„[[Фридом Хаус]]“* ја рангира Турција како „*Неслободна*“. „*[[Репортери без граници]]*“ ја рангирале Турција на 149-то место од над 180 земји, меѓу Мексико и ДР Конго, со оценка 44,16.  Во третиот квартал на 2015 година, независната турска прес-агенција Бијанет забележала засилување на нападите врз опозициските медиуми под привремената влада на Партијата на правдата и развојот (АКП). Конечниот мониторинг извештај на Бијанет за 2015 година го потврдила овој тренд и подвлекла дека, откако АКП го вратила мнозинството во парламентот по периодот на привремената влада на АКП, турската влада дополнително го засилила притисокот врз медиумите во земјата.

Според *„[[Фридом Хаус]]“*,Владата донесе нови закони кои ја проширија моќта на државата да блокира веб-страници и дозвола за надзор на Националната разузнавачка организација (MİT). Новинарите се соочија со невидени правни пречки бидејќи судовите го ограничија известувањето за прашањата за корупција и националната безбедност. Властите, исто така, продолжија агресивно да го користат казнениот законик, законите за кривични дела за клевета и антитерористичкиот закон за да се спротивстават на новинарите и медиумите. Вербалните напади врз новинарите од страна на високи политичари - вклучувајќи го и Реџеп Тајип Ердоган, актуелниот премиер кој беше избран за претседател во август - често беа проследени со малтретирање, па дури и со смртни закани кон целните новинари на социјалните мрежи. Во меѓувреме, владата продолжи да ги користи финансиските и другите моќи што ги има врз сопствениците на медиумите за да влијае на покривањето на политички чувствителните прашања. Неколку десетици новинари, вклучително и истакнати колумнисти, ги загубија своите работни места како резултат на таквиот притисок во текот на годината, а оние што останаа мораа да работат во клима на зголемена самоцензура и медиумска поларизација. Во 2012 и 2013 година, Комитетот за заштита на новинарите (КЗП) ја рангирала Турција како најлош новинарски индекс во светот (пред Иран и Кина), со 49 новинари кои биле во затвор во 2012 година и 40 во 2013 година. Извештајот за транспарентност на Твитер за 2014 година покажал дека Турција поднела над пет пати повеќе барања за отстранување содржина до Твитер од која било друга земја во втората половина на 2014 година, при што барањата се зголемиле за уште 150% во 2015 година.

Во текот на своето 12-годишно владеење, владејачката АКП постепено ја проширила својата контрола врз медиумите. Денес, бројни весници, ТВ канали и интернет портали наречени *Yandaş Medya* („Партизански медиуми“) или *Havuz Medyası* („Базен-медиуми“) ја продолжуваат својата тешка провладина пропаганда. Неколку медиумски групи добиваат повластен третман во замена за уредувачката политика на АКП. Некои од овие медиумски организации биле купени од бизнис пријатели на АКП преку сомнителни средства и процеси. На медиумите кои не се пријателски настроени кон АКП, од друга страна, им се закануваат заплашувања, инспекции и казни. Овие сопственици на медиумски групи се соочуваат со слични закани за нивните други бизниси. Сè поголем број колумнисти се отпуштени поради критикување на раководството на АКП.

## Историја
Регионалната цензура претходи на формирањето на Република Турција. На 15 февруари 1857 година, Отоманското Царство издало закон со кој се уредуваат печатниците („*Басмахане Низамнамеси*“); книгите прво требало да му бидат покажани на гувернерот, кој ги проследувал до комисијата за образование („*Маариф Меџлиси*“) и до полицијата. Доколку не се приговори, тогаш султанатот требало да ги испита. Без оценка од султановите книги не би можеле легално да се издаваат. На 24 јули 1908 година, на почетокот на Втората уставна ера, цензурата била укината; сепак, весниците кои објавувале стории кои се сметале за опасност за внатрешната или надворешната безбедност на државата биле затворени. Помеѓу 1909 и 1913 година биле убиени четворица новинари - Хасан Фехми, Ахмет Самим, Зеки Беј и Хасан Тахсин (Силахчи).

По укинувањето на Калифатот во 1924 година, започнал бунтот на Шеик Саид како дел од сложениот етнички судир што избувнал со создавањето на секуларниот турски националистички идентитет кој бил отфрлен од Курдите, кои долго време биле лојални поданици на калифот. Шеикот Саид ги обвинил турските националисти дека „*го намалиле калифот во состојба на паразит*“. Востанието било брутално задушено и на 25 февруари 1925 година била воведена воена состојба. Несогласувањето во владејачката *[[Републиканска народна партија]]* на крајот фаворизирала потврдокорни мерки и под водство на Исмет Инону, *Такрир-и Сукун Кануну* бил предложен на 4 март 1925 година. Овој закон и доделил на владата непроверени овластувања и имал голем број последици, вклучително и затворање на сите весници, освен *Џумхуриет* и *Хакимијет-и Милије* (и двата биле официјални или полуофицијални државни публикации). Ефектот бил да се цензурира секоја критика на владејачката партија, а социјалистите и комунистите биле уапсени и судени од страна на Трибуналите за независност кои биле основани во Анкара според законот. *Тевхид-и Ефкар*, *Себил Решат*, *Ајдинлик*, *Ресимли Ај* и *Ватан*, биле меѓу затворените весници, а неколку новинари биле уапсени и судени пред трибуналите.  Трибуналите, исто така, ги затвориле канцелариите на опозициската Прогресивна работничка партија на 3 јуни 1925 година, под изговор дека нивната отворена поддршка за заштита на верските обичаи придонела за бунтот на Шеик Саид.

За време на Втората светска војна (1939–1945) за многу весници било наредено да се затворат, вклучувајќи ги дневните весници *Џумхуриет* (5 пати за 5 месеци и 9 дена), *Тан* (7 пати за 2 месеци и 13 дена) и *Ватан* (9 пати за 7 месеци и 24 дена).

Кога Демократската партија на Аднан Мендерес дошла на власт во 1950 година, цензурата влегла во нова фаза. Во овој период бил променет и законот за печат, биле зголемени казните и глобите. Наредено е да се затворат неколку весници, вклучувајќи ги дневните весници *Улус* (неограничена забрана), *Хуријет*, *Терџуман* и *Херѓун* (по две недели). Во април 1960 година, преку Големото национално собрание на Турција била формирана таканаречена истражна комисија која добила моќ да конфискува публикации, затвора весници и печатници. Секој што не ги почитувал одлуките на комисијата бил осуден на казна затвор од една до три години.

Слободата на говор била силно ограничена по воениот удар во 1980 година на чело со генералот Кенан Еврен. Во текот на 1980-тите и 1990-тите, пристапот кон темите на секуларизмот, малцинските права (особено курдското прашање) и улогата на војската во политиката ризикувале одмазда.

Членот 8 од Законот за борба против тероризмот (Закон 3713), малку изменет во 1995 година и подоцна укинат, изрекол три години затворски казни за „*сепаратистичка пропаганда*“. И покрај неговото име, Законот за борба против тероризмот казнувал многу ненасилни прекршоци. Пацифистите биле затворени според членот 8. На пример, издавачот Фатих Тас бил обвинет во 2002 година според член 8 во Судот за државна безбедност во Истанбул за преведување и објавување на списи на Ноам Чомски, кои ја сумираат историјата на кршењето на човековите права во југоисточна Турција; Сепак, тој бил ослободен од обвиненијата во февруари 2002 година. Истакнатата жена издавач Ајше Нур Зараколу, која *[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]* ја опишал како „*еден од најнемилосрдните предизвикувачи на турските закони за печатот*“, четири пати била апсена според членот 8.

Од 2011 година, владата на АКП ги зголемила ограничувањата на слободата на говорот, слободата на печатот и користењето на интернет , и телевизиски содржини, како и правото на слободно собирање. Исто така, биле развиени врски со медиумски групи и употребени административни и правни мерки (вклучувајќи, во еден случај, даночна казна од 2,5 милијарди долари) против критички медиумски групи и критички новинари: „*во текот на последната деценија АКП изгради неформална, моќна, коалиција на партиски стопанственци и медиуми чии егзистенција зависи од политичкиот поредок што Ердоган го гради*  Од времето кога бил премиер до неговото претседателствување, Ердоган се обидувал да го контролира печатот, ограничувајќи ја употребата на интернет и засилувајќи ја репресијата врз новинарите и медиумите.
[мини| Комбе на телевизијата НТВ покриено со графити за време на протестите во [Протести во Турција (2013)|паркот Гези, како одговор на релативното недоволно покривање на протестите од главните медиуми, 1 јуни 2013 година]]
Странските медиуми забележале дека, особено во раните денови (31 мај - 2 јуни 2013 година) на протестите во паркот Гези, настаните привлекле релативно мало покривање на главните медиуми во Турција, или поради владиниот притисок врз деловните интереси на медиумските групи или едноставно поради идеолошката симпатија од страна на медиумите. Би-Би-Си забележал дека иако некои медиуми се усогласени со АКП или се лично блиски со Ердоган, „повеќето мејнстрим медиуми – како што се ТВ каналите за вести ХаберТурк и НТВ, и големиот центристички дневен весник *Милиет* – не сакаат да ја иритираат владата бидејќи нивните сопственици понекогаш се потпираат на владината поддршка. Сите овие имаат тенденција да се оддалечат од покривање на демонстрациите.“  Улусал Канал и Халк ТВ обезбедија опширно пренос во живо од паркот Гези.

Синдикатот на новинарите на Турција проценил дека најмалку „72 новинари биле отпуштени или принудени да земат отсуство или дале оставка во изминатите шест недели од почетокот на немирите“ кон крајот на мај 2013 година поради притисок од владата на АКП. Кемал Киличдароглу, шеф на партијата ''Џумхуриет Халк Партиси'' изјавил дека 64 новинари се затворени и „*Сега се соочуваме со нов период кога медиумите се контролирани од владата и полицијата и каде повеќето шефови на медиумите добиваат наредби од политичките власти*.“ Владата вели дека повеќето од затворените новинари се приведени за тешки кривични дела, како членство во вооружена терористичка група, кои не се поврзани со новинарството.

Периодичните извештаи на Бијанет за слободата на печатот во Турција објавени во октомври 2015 година забележале засилување на нападите врз опозициските медиуми за време на привремената влада на АКП во третиот квартал од 2015 година. Бијанет забележал цензура на 101 мрежни страници, 40 сметки на Твитер, 178 вести; напади врз 21 новинари, три медиумски органи и една печатница; граѓански потерници против 28 новинари; и шесткратно зголемување на апсењата на претставници на медиумите, при што 24 новинари и 9 дистрибутери биле затворени. Зголемената криминализација на медиумите следела по замрзнувањето на курдскиот мировен процес и неуспехот на АКП да добие целосно мнозинство на изборите во јуни 2015 година и да постигне претседателски статус на политичкиот систем. На неколку новинари и уредници им се судело за наводно нивно членство на незаконски организации, поврзани или со Курдите или со движењето Ѓулен, а на други за наводни навреди на религијата и на претседателот. Во 2015 година весникот Џумхуриет и Холдинг Доган биле под истрага за „терор“, „шпионажа“ и „навреда“. На датумот на објавувањето на Бијанет, 61 лице, од кои 37 новинари, биле осудени, обвинети или осомничени за навреда или лично напад на тогашниот премиер, сегашен претседател Реџеп Таип Ердоган. Европскиот суд за човекови права ја осудил Турција за прекршување на слободата на изразување во случајот Абдурахман Дилипак   и турскиот Уставен суд го потврдил кршењето на слободата на изразување на пет лица, вклучително и новинар. Врховниот совет за телевизија и радио сè уште не можел да го избере својот претседател; сепак пет пати ги предупредил компаниите и шест пати ги казнил. Врховниот изборен совет наредил 65 канали двапати да престанат да ги емитуваат резултатите од изборите во јуни 2015 година.

Нападот на слободата на медиумите отишла многу подалеку од периодот на привремената влада на АКП. Ажурираниот извештај на Бијанет од јануари 2016 година го потврдил овој алармантен тренд, нагласувајќи дека целата бројка на уапсени новинари во 2014 година се зголемила во 2015 година, достигнувајќи бројка од 31 уапсен новинар (22 во 2014 година)  Откако повторно го добиле мнозинството на 1 ноември 2015 година, турската влада го засилила притисокот врз медиумите во земјата, на пример со забрана на некои ТВ канали, особено оние поврзани со движењето на Фетулах Ѓулен, од дигитални платформи и со преземање на контролата врз нивното емитување. Во ноември 2015 година, Џан Дундар, главниот уредник на Џумхуриет и неговиот претставник во Анкара, Ердем Ѓул биле уапсени под обвинение за припадност на терористичка организација, шпионажа и за наводно откривање доверливи информации. Истрагата против двајцата новинари била покрената откако весникот документирал трансфер на оружје од Турција во Сирија со камиони на Националната разузнавачка организација, претходно вмешана во скандалот со камиони MİT. Дундар и Ѓул биле ослободени во февруари 2016 година кога Врховниот суд одлучил дека нивниот притвор е неправилен. Во јули 2016 година, по повод започнувањето на кампањата „*Јас сум новинар*“, Мехмет Коксал, проект офицер на Европската федерација на новинари изјавил дека „Турција има најголем број новинари во затвор од сите земји во Советот на Европа 

Ситуацијата дополнително се влошила како последица на обидот за државен удар во Турција во 2016 година од 15 јули 2016 година и последователната владина реакција, што довело до зголемување на нападите насочени кон медиумите во Турција. Мустафа Камбаз, фоторепортер кој работел за дневниот весник Јени Шафак бил убиен за време на пучот. Турските војници кои се обиделе да ја соборат владата презеле контрола врз неколку редакции, вклучително и седиштето на државната телевизија ТРТ со седиште во Анкара, каде што го принудиле водителот Тијен Караш да прочита изјава под закана со оружје, додека членовите на редакцијата биле држени како заложници и биле под закана. Војниците, исто така, ги зазеле канцелариите на Медија Центарот Доган во Истанбул, каде се наоѓале неколку медиуми, вклучително и дневниот весник Хуриет и приватната ТВ станица CNN Türk, држејќи новинари и други професионалци во заложништво многу часови во текот на ноќта. За време на пучот, на улиците на Истанбул, фоторепортер кој работел за Хуриет и Асошиетед прес бил нападнат од цивили кои демонстрирале против пучот. Во следните денови, откако владата ја вратила власта, државната регулаторна власт, позната како Управа за информатички технологии и комуникации, затворила 20 независни онлајн портали за вести. На 19 јули, Врховниот совет на турската радио и телевизија одлучила да ја одземе лиценцата на 24 телевизиски канали и радио станици поради наводна поврзаност со заедницата Ѓулен, без да даде многу детали за оваа одлука. Исто така, по одлуката за прогласување вонредна состојба за три месеци донесена на 21 јули , биле наметнати низа ограничувања на слободата на изразување и слободата на медиумите. Мерките во рамките на режимот на вонредна состојба вклучуваат можност за забрана на печатење, копирање, издавање и дистрибуирање весници, списанија, книги и летоци.

Уреднички текст кој ја критикува цензурата на печатот објавен на 22 мај 2015 година  и го вклучува турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган како еден од растечката класа на „*меки*“ диктатори во авторски текст објавен во мај 2015 година во *[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]*  резултирало со силна реакција на Ердоган. Во интервјуто што Дундар го дал во јули 2016 година, пред обидот за пуч и владината реакција, новинарот изјавил дека „*Турција минува низ својот најмрачен новинарски период.* *Турција никогаш не била лесна земја за новинарите, но мислам дека денес ја достигна најниската точка и доживува невидена репресија*.“ 

## Законодавна рамка
Уставот на Турција, во чл. 28, наведува дека печатот е слободен и нема да биде цензуриран. Изразувањето на ненасилното мислење е заштитено со член 10 од Европската конвенција за човекови права и основни слободи, ратификувана од Турција во 1954 година, и различни одредби од Меѓународниот пакт за граѓански и политички права, потпишан од Турција во 2000 година. Многу турски граѓани осудени според законите споменати подолу поднеле барање до Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП) и ги добиле своите случаи.

Сепак, уставните и меѓународните гаранции се поткопани со рестриктивните одредби во Кривичниот законик, Законот за кривична постапка и антитерористичките закони, што практично им остава на обвинителите и на судиите голема дискреција да ги потиснат обичните новинарски активности. Извештајот на Комесарот за човекови права на Советот на Европа од 2017 година за слободата на изразување и слободата на медиумите во Турција повторил дека проблемите со цензурата главно произлегуваат од турскиот кривичен законик и турскиот закон за антитероризам бр. 3713. Обвинителите продолжиле да покренуваат голем број случаи за тероризам или членство во вооружена организација, главно врз основа на одредени изјави на обвинетите, бидејќи се совпаѓаат со целите на таквата организација.

Покрај членот 301, изменет во 2008 година и членот 312, повеќе од 300 одредби ја ограничуваат слободата на изразување, религија и здружување, според Турското здружение за човекови права (2002). Членот бр. 299 од турскиот кривичен законик предвидува кривична клевета на шефот на државата. што се повеќе се спроведува. За ова дело во затвор биле 18 лица заклучно со јуни 2016 година. Се повеќе се применува и членот бр. 295 од Кривичниот законик, наметнувајќи „*молк на печатот*“ (*Yayın Yasağı*) за теми од релевантен јавен интерес како терористички напади и крвави експлозии. Тишината може да се наметне на телевизори, печатени медиуми, радија, како и на интернет содржини, хостинг и даватели на услуги. Прекршувањето на оваа норма може да доведе до три години притвор.

Многу од репресивните одредби пронајдени во Законот за печатот, Законот за политичките партии, Законот за синдикатите, Законот за здруженија и други закони биле наметнати од воената хунта по нејзиниот државен удар во 1980 година. Што се однесува до Интернетот, релевантен Закон е Законот бр. 5651 од 2007 година.

Според Комесарот на Советот на Европа и Венецијанската комисија за демократија преку закон, декретите издадени во рамките на вонредната состојба од јули 2016 година, ѝ доделиле речиси неограничена дискрециона моќ на турската извршна власт да примени голема злоупотреба против невладините организации, медиумите и јавниот сектор. Поточно, многу невладини организации биле затворени, медиумските организации биле запленети или затворени и вработени во јавниот сектор, а новинарите и медиумски работници биле уапсени или заплашени.

### Член 299
Членот 299 е одредба во турскиот Кривичен законик со која се криминализира навредата на претседателот на Турција. Статијата е дел од Кривичниот законик на Турција од 1926 година, но ретко се користела пред Реџеп Тајип Ердоган да стане претседател.

Во написот се вели:(1) Тој што ќе го навреди претседателот ќе се казни со затвор од 1 година до 4 години.

 (2) Ако делото е сторено јавно, казната ќе се зголеми за 1/6.

 (3) За ова кривично дело да се гони, потребна е дозвола од Министерството за правда.Написот е широко користен за сузбивање на слободата на изразување и според Стокхолмскиот центар за слобода, илјадници се затворени од 2014 година кога Реџеп Тајип Ердоган станал претседател. Само во 2019 година, повеќе од 36.000 луѓе, вклучително и 318 малолетници на возраст од 12 до 17 години, се соочиле со кривични истраги за „навреда“ на Ердоган. Според адвокатот за човекови права *Керем Алтипармак*, над 100.000 турски граѓани се истражени и над 30.000 судски случаи се отворени според оваа одредба. Списокот на лица вклучува активисти за човекови права, членови на парламентот, адвокати, новинари, глумци на ТВ шоуа, студенти, писатели, уметници, карикатуристи, обични граѓани, па дури и малолетници на возраст под 17 години.

Членот 299 и членот 125 на Турција, кој дозволува една страна да тужи за навреда и покрај недостатокот на доволно докази, веројатно се користат како стратешка тужба против учеството на јавноста, меѓународно познато како SLAPP.

### Член 301
Членот 301 е одредба во турскиот кривичен законик кој од 2005 година го прогласил за казниво дело навреда на турското потекло или разни официјални турски институции. Обвиненија биле покренати во повеќе од 60 случаи, од кои некои од висок профил.

Членот бил изменет во 2008 година, вклучително и промена на „турскоста“ во „турска нација“, намалување на максималните затворски казни на 2 години и со што е задолжително да се добие одобрение од министерот за правда пред да се поднесе случај. Промените биле оценети како „*во голема мера козметички*“ од *„[[Фридом Хаус]]“*, иако бројот на гонење опадна. Иако само неколку лица беа осудени, судењата според чл. 301 се гледаат од страна на чуварите на човековите права како казнена мерка сама по себе, како одземаат многу време и скапи, што на тој начин има застрашувачки ефект врз слободата на говорот.

* Романописецот Орхан Памук, во тоа време кандидат за Нобелова награда, бил обвинет според член 301 за расправата за ерменскиот геноцид; Памук потоа ја добил наградата. 
* Перихан Магден, колумнист на весникот *Радикал*, бил суден според написот за провокација и бил ослободен на 27 јули 2006 година; Магден ја отворил темата за приговорот на совеста на задолжителниот воен рок како злоупотреба на човековите права.
* Случајот со Академиците за мир е исто така релевантен: на 14 јануари 2016 година, 27 академици биле приведени на испрашување откако потпишале петиција со повеќе од други 1.000 луѓе кои бараат мир во југоисточниот дел на земјата, каде што има тековни насилни судири меѓу турската армија и ПКК. Академиците ја обвиниле владата за кршење на меѓународното право. Против тие академици започнала истрага под обвинение за „*пропаганда на тероризам*“, „*поттикнување омраза и непријателство*“ и за „*навреда на државата*“ според член бр. 301 од турскиот кривичен законик.

### Член 312
Членот 312 од Кривичниот законик предвидува три години затвор за поттикнување на кривично дело и поттикнување на верска или расна омраза. Во 1999 година, градоначалникот на Истанбул и актуелен претседател Реџеп Таип Ердоган бил осуден на 10 месеци затвор според член 312 за читање неколку редови од песна што била овластена од Министерството за образование за употреба во училиштата, и, следствено, морал да поднесе оставка. Во 2000 година, претседателот на Здружението за човекови права, Акин Бирдал, бил затворен според член 312 за говор во кој повикал на „*мир и разбирање*“ меѓу Курдите и Турците, и потоа принуден да поднесе оставка, преку Законот за здруженија им се забранува на лицата кои го прекршуваат овој и неколку други закони да служат како функционери на здружението. На 6 февруари 2002 година, парламентот изгласал „мини-демократски пакет“, менувајќи ја формулацијата на чл. 312. Според ревидираниот текст, поттикнувањето може да се казни само ако претставува „*можна закана за јавниот ред*“. Пакетот ги намалил и затворските казни за член 159 од Кривичниот законик од најмногу шест години на три години. Ниту еден од другите закони не бил изменет или укинат од 2002 година.

### Останато
Клеветата останува кривична пријава во Турција (член 125 од Кривичниот законик). Таа често резултира со парични казни и затворски казни. Бијанет изброила 10 новинари кои биле осудени за клевета, богохулење или поттикнување омраза во 2014 година

Членот 216 од Кривичниот законик, кој забранува поттикнување омраза и насилство врз основа на етничка, класна или верска припадност (со казни до 3 години), се користи и против новинари и медиумски работници.

Членот 314 од Кривичниот законик често се повикува против новинарите, особено Курдите и левичарите, поради неговата широка дефиниција за тероризам и за членство во вооружена организација. Тоа предвидува минимална казна од 7,5 години. Според ОБСЕ, повеќето од 22 затворени новинари заклучно со јуни 2014 година биле обвинети или осудени врз основа на чл. 314.

Членот 81 од Законот за политичките партии (наметнат од воената хунта во 1982 година) им забранува на партиите да користат друг јазик освен турскиот во нивниот писмен материјал или на какви било формални или јавни состаноци. Овој закон строго се спроведува.  курдската заменичка Лејла Зана била затворена во 1994 година, наводно поради членство во ПКК.

Во 1991 година, биле укинати законите со кои биле забранети комунистичките (членови 141 и 142 од кривичниот законик) и исламските фундаменталистички идеи (член 163 од кривичниот законик). Овој пакет законски измени суштински го ослободило изразувањето на левичарската мисла, но истовремено создал нов прекршок на „*сепаратистичка пропаганда*“ според член 8 од Законот за антитероризам. Обвинителите почнале да го користат и членот 312 од кривичниот законик (за верска или расна омраза) наместо член 163.

Антитерористичкиот закон од 1991 година (Законот за борба против тероризмот) бил повикан за да се обвинат и затворат новинарите за активности кои *[[Хјуман рајт воч]]* ги дефинира како „*ненасилно политичко здружување*“ и говор. Европскиот суд за човекови права во повеќе наврати утврдил дека законот е цензура и кршење на слободата на изразување.

Уставните амандмани усвоени во октомври 2001 година го отстраниле споменувањето на „*јазикот забранет со закон*“ од законските одредби за слободно изразување. Потоа, универзитетските студенти започнале кампања за изборните курсеви по курдски да бидат ставени во наставната програма на универзитетот, што предизвикало повеќе од 1.000 притвори низ Турција во текот на декември и јануари 2002 година. Акции се преземени и против малцинството Лази. Според Договорот од Лозана од 1923 година, Турција ги признава само јазичните права на еврејското, грчкото и ерменското малцинство. Владата го игнорира членот 39(4) од Договорот од Лозана, кој вели дека: „*[не] нема да се наметнуваат ограничувања за слободната употреба од кој било турски државјанин на кој било јазик во приватни односи, во трговија, религија, во печатот. или во публикации од кој било вид или на јавни состаноци*“.  Под притисок од ЕУ, Турција ветила дека ќе го преиспита Законот за радиодифузија.

Други законски измени во август 2002 година овозможиле настава на јазици, вклучително и курдски. Сепак, ограничувањата на курдското емитување продолжуваат да бидат силни: според Комисијата на ЕУ (2006 година), „се применуваат временски ограничувања, со исклучок на филмовите и музичките програми.  Сите преноси, освен песните, мора да бидат титлувани или преведени на турски, што ги прави преносите во живо технички незгодни. Не се дозволени образовни програми за настава на курдски јазик. Турската јавна телевизија (ТРТ) продолжила да емитува програма на пет јазици, вклучувајќи го и курдскиот. Сепак, времетраењето и опсегот на националните преноси на ТРТ на пет јазици е многу ограничен. Ниту еден приватен радиодифузер на национално ниво не аплицирал за емитување на други јазици освен турскиот од донесувањето на законодавството од 2004 година.“   Емитувањата на ТРТ на курдски (како и на арапски и черкески дијалект) се симболични, во споредба со сателитски преноси од канали како што е контроверзната Рој ТВ, со седиште во Данска.

Во 2003 година Турција усвоила закон за слобода на информирање. Сепак, државните тајни кои можат да и наштетат на националната безбедност, економските интереси, државните истраги или разузнавачките активности или кои „*го нарушуваат приватниот живот на поединецот*“, се изземени од барања. Ова го отежнало пристапот до официјални информации.

Амандманите во 2013 година (четвртиот пакет за реформи во правосудството), поттикнати од процесот на пристапување во ЕУ и обновениот курдски мировен процес, измениле неколку закони. Прописите за антитероризам биле изменети така што објавувањето на изјави на нелегални групи би било кривично дело само ако изјавата вклучува принуда, насилство или вистински закани. Сепак, се сметало дека реформата не ги достигнува меѓународните стандарди за човекови права, бидејќи не допрела до проблематични норми како што се членовите 125, 301 и 314 од Кривичниот законик.  Во 2014 година бил донесен Петтиот пакет за реформи во правосудството, со кој, меѓу другото, биол намален максималниот притвор од 10 на 5 години. Како резултат на тоа, неколку новинари биле ослободени од затвор, во очекување на судењето.

Новите закони во 2014 година сепак биле штетни за слободата на говорот.

* Измените и дополнувања од февруари 2014 година на Законот бр. 5651 („Закон за Интернет“) дозволил овластувањата на Управата за телекомуникации (TİB) да блокира мрежни места на нејасни основи на заштита на приватноста, преку судска интервенција во рок од 48 часа за да се потврди блокирањето. Измената и дополнувањето на Законот бр. 5651, исто така, му дозволил на TİB да блокира интернет мрежни места „*за национална безбедност, обновување на јавниот ред и спречување на злосторства*“; ова подоцна било поништено од Уставниот суд во октомври. 
* Измените на прописите на тајните служби од април 2014 година (Закон за изменување и дополнување на Законот за државните разузнавачки служби и Националната разузнавачка организација) му доделиле повеќе овластувања на МИТ (Национална разузнавачка организација) , вклучувајќи го и факултетот за пристап до какви било лични податоци без судски налог, како и личен правен имунитет за прекршување на законот. Тоа, исто така, го прогласило за кривично дело, казнето со до 9 години затвор, стекнувањето или објавувањето информации за активностите на МИТ.
* Измените на законите за кривичната постапка од декември 2014 година овозможиле претрес на лица или простории под едноставно „*разумно сомневање*“, наместо „*силно сомневање засновано на конкретни докази*“. Полицијата прибегнала кон такви основи веќе во октомври, дури и пред нивното вистинско одобрение, за да изврши рација во домот на новинарот Ајтекин Гезичи во Адана, откако тој ја критикувал владата на Твитер.
* Во август 2016 година, Турција го затворила Претседателството за телекомуникации и комуникации, кое било задолжено за регулирање на наредбите за цензура и надзор од 2005 година. Преносот на извршните овластувања на Управата за информатички и комуникациски технологии го елиминирала министерскиот надзор на наредбите за блокирање на интернет, како дел од поширокиот пакет реформи за воведување на извршно претседателство.

Во јуни 2018 година, општината Есенјурт во Истанбул ги симнала арапските табли на продавниците, цитирајќи нова регулатива која пропишува дека таблите на продавниците мора да содржат најмалку 75 отсто турски зборови. Есенјурт имал една од најбројните заедници на сириски бегалци во Истанбул по почетокот на Сириската граѓанска војна и многу сириски бизниси почнале да се појавуваат.

### Надзор на ЕКЧП
Турција е една од земјите-членки на Советот на Европа со најголем број на прекршувања на правата признати од ЕКЧП вклучени во Европската конвенција за човекови права. Од нив, неколку се однесуваат на членот 10 од конвенцијата, за слободата на изразување.

* *Случајот Танијан против* *Турција* (бр. 29910/96) се однесува на наредбите за конфискација кои биле издадени за 117 од 126 изданија на весникот *Јени Политика* објавени во 1995 година, или според Законот за спречување тероризам или според член 312 од Кривичниот законик. Турската влада постигнала пријателски договор со Неџати Танијан во 2005 година, плаќајќи 7.710 евра како отштета и признавајќи го „*мешањето*“ и потребата „*да се осигура дека изменетиот член 312 ќе се применува во согласност со барањата од член 10 од Конвенцијата како толкувано во судската пракса на Судот*“.
* *Случајот Халис Доган против* *Турција* (бр. 50693/99) се однесувал на 6 новинари (вклучувајќи го и Рагип Зараколу) кои работеле за турскиот дневен весник Озѓур Бакиш. Весникот бил забранет од провинциите на југоисточна Анадолија во кои била прогласена вонредна состојба на 7 мај 1999 година. ЕКЧП ја оценила одлуката како немотивирана, произволна и без механизам за судска жалба.
* *Случајот Демирел и Атеш против* *Турција* (бр. 10037/03 и 14813/03), се однесува на уредникот и сопственикот на неделниот весник Јединџи Ѓундем, двапати казнет во 2002 година за објавување изјави и интервју со членови на ПКК (Курдска работничка партија). Весникот исто така бил привремено затворен. ЕКЧП ја осудил Турција во 2007 година, бидејќи контроверзната содржина не поттикнува насилство или не претставува говор на омраза.
* *Случајот Јупер и останатите против Турција* (2007) се однесуваа на 26 турски државјани, сопственици или директори и новинари на четири дневни весници кои постојано биле суспендирани од работа во периодот од ноември 2006 година до октомври 2007 година, сметајќи дека вршат пропаганда на ПКК. Апликантите исто така биле кривично гонети. ЕКЧП во 2009 година ја осудила суспензијата на идните публикации врз основа на претпоставки како неоправдано ограничување на слободата на печатот.
* *Случајот Озѓур Ѓундем* (2000): Ѓундем е прокурдски и левичарски медиум со седиште во Истанбул. Од почетокот на 90-тите, весникот бил предмет на рации и правни дејствија, при што многу новинари биле уапсени, па дури и убиени. Весникот останал затворен од 1994 до 2011 година поради судски налог. Овие факти биле основа за отворање на случај пред ЕКЧП. Апликантите тврделе дека „*турските власти, директно или индиректно, се обидоа да го попречат, спречат и оневозможат производството на Озѓур Ѓундем со охрабрување или прифаќање на незаконски убиства и присилни исчезнувања, со вознемирување и заплашување на новинари и дистрибутери, и со необезбедување каква било соодветна заштита за новинарите и дистрибутерите кога нивните животи беа очигледно во опасност и покрај барањата за таква заштита*“. Во врска со полициската операција во просториите на *Озѓур Ѓундем* во Истанбул на 10 декември 1993 година, и во врска со правните мерки преземени во однос на изданијата на весникот, Судот во Стразбур утврдил дека има прекршување на член 10.
* *Случај Фират (Хрант) Динк против Турција* (2010): Динк бил турско-ерменски новинар кој пишувал за весникот *Агос*. Помеѓу 2003 и 2004 година напишал серија написи за идентитетот на турските граѓани со ерменско потекло. Тој бил обвинет по член 301 во 2006 година и добил условна казна затвор од шест месеци. Оваа пресуда не го почитувала начелото, наведено во официјалниот коментар на член 301 од 2008 година, дека со ниту еден збор или израз не може да се оправда прибегнувањето кон кривичното право. Во јуни 2007 година, тој бил убиен од националист. Европскиот суд во Стразбур сметал дека пресудата нема „*итна општествена потреба*“ и - заедно со неуспехот на властите да го заштитат Динк од нападите на екстремните националистички групи - „*позитивните обврски*“ на Турција во однос на слободата на изразување на Динк не биле исполнети.
* *Случај Ахмет Јилдирим против Турција* (2013): се однесува на Законот за Интернет бр. 5651 и блокирањето на „Google Sites“, клевета, употребата на непропорционални мерки и потребата од ограничувања да бидат пропишани со закон.

## Напади и закани кон новинари
### Физички напади и атентати на новинари

Физичката безбедност на новинарите во Турција е загрозена.
Неколку новинари загинале во 1990-тите во текот на курдско-турскиот судир. Набргу откако прокурдскиот печат започнал да го издава првиот дневен весник под името „Озѓур Ѓундем“ (Слободна агенда) започнале убиствата на курдските новинари. Ретко кој од овие случаи е разјаснет или резултирал со санкции за напаѓачите. „*Убиство од непознати напаѓачи*“ е терминот што се користи на турски за да укаже дека сторителите не биле идентификувани затоа што биле заштитени од државата. Списокот на имињата на убиените дистрибутери на Озѓур Ѓундем и неговите наследници (додека сторителите главно останале непознати) вклучува 18 имиња. Меѓу 33-те новинари кои биле убиени меѓу 1990 и 1995 година, повеќето работеле за таканаречениот курдски слободен печат.

Убиствата на новинари во Турција од 1995 година се повеќе или помалку поединечни случаи. Најистакнат меѓу жртвите е Хрант Динк, убиен во 2007 година, но голема загриженост предизвикала и смртта на Метин Ѓоктепе, бидејќи полицајците го претепале до смрт. Смртта на Метин Алаташ во 2010 година е исто така извор на несогласување: додека обдукцијата тврдела дека се работи за самоубиство, неговото семејство и колегите побарале истрага. Тој претходно добивал смртни закани и бил насилно нападнат. Од 2014 година, неколку сириски новинари кои работеле од Турција и известувале за подемот на Исламска Држава биле убиени.

Во 2014 година, новинарите претрпеле опструкции, повреди со солзавец и физички напад од полицијата во неколку случаи: додека ги покривале протестите во февруари против цензурата на интернет, демонстрациите за Први мај, како и годишнините од протестите во паркот Гези (кога дописникот на CNN, Иван Вотсон, бил за кратко време приведен). Турските безбедносни сили употребиле солзавец врз новинарите кои известувале од границата во близина на сирискиот град Кобане во октомври.

* Комитетот за заштита на новинарите изброил едно убиство поврзано со медиумите во 2014 година, она на Кадир Багду кој бил застрелан во Адана додека го известувал за прокурдскиот дневен весник „Азадија Велат“.
* Генералниот секретар на Синдикатот на турските новинари, Мустафа Кулели, како и новинарот Хасан Комерт, биле нападнати во февруари 2014 година од непознати напаѓачи. Новинарот Митхат Фабијан Созмен морал да побара лекарска помош по физички напад во март 2014 година.

### Апсења на новинари
И покрај тоа што Законот за печат од 2004 година предвидува само казни, други рестриктивни закони довеле до тоа неколку новинари и писатели да бидат ставени зад решетки. Според извештајот објавен од Комитетот за заштита на новинарите (КЗН), најмалку седум новинари останале во затвор до крајот на 2014 година. Независната турска агенција за печат Бијанет изброила 22 новинари и 10 издавачи во затвор - повеќето од нив Курди, обвинети за здружување со илегална организација.

Во 2016 година Турција станала најголемиот затвор за новинари. Што се однесува до рангот на Комитетот за заштита на новинарите (КЗН), Турција била првата земја што во една година затворила 81 новинари, уредници и медиумски практичари.

Според извештајот на КЗН, турските власти се ангажираат во широко распространето кривично гонење и затворање на новинари и применуваат други форми на тежок притисок за промовирање на самоцензура во печатот. КЗН пронашла многу репресивни закони, особено во кривичниот законик и законот за антитероризам; Законик за кривична постапка кој во голема мера ја фаворизира државата; и остар тон против печатот поставен на највисоките нивоа на власта. Ситуацијата со слободата на печатот во Турција достигнала кризна точка. Во овој извештај се споменуваат 3 типа на целни новинари:

* Истражувачки и критички новинари: жртви на антидржавното гонење: Широката истрага на владата за заговорот Ергенекон ги заробила истражувачките новинари. Но, доказите, наместо да откриваат заговорници, укажуваат на намерата на владата да ги казни критичките новинари.
* Курдски новинари: Турските власти ја мешат поддршката за курдската кауза со самиот тероризам. Кога станува збор за курдските новинари, активностите за собирање вести како што се собирање совети, покривање на протести и спроведување интервјуа се доказ за кривично дело.
* колатерална штета од општиот напад врз печатот: Властите водат една од најголемите светски кампањи против печатот во поновата историја. Десетици писатели и уредници се во затвор, речиси сите под обвинение за тероризам или други антидржавни обвиненија.

Кемалистички и/или националистички новинари биле уапсени под обвинение во врска со случајот Ергенекон, а неколку левичарски и курдски новинари биле уапсени под обвинение дека учествувале во пропаганда за ПКК на листата на терористички организации. Накратко, пишувањето напис или говорење сепак може да доведе до судски спор и долга затворска казна за членство или раководење на терористичка организација. Заедно со можниот притисок врз печатот од страна на државните функционери и можното отпуштање на критички настроени новинари, оваа ситуација може да доведе до широка самоцензура.

Во ноември 2013 година, тројца новинари биле осудени на доживотен затвор како високи членови на илегалната марксистичко-ленинистичка комунистичка партија - меѓу нив и основачот на Радио Озгур, Фусун Ердоган. Тие биле уапсени во 2006 година и држени до 2014 година, кога биле ослободени по законските реформи за притворот. Жалбата сè уште е во тек.

Во февруари 2017 година, германско-турскиот новинар Дениз Јуџел бил затворен во Истанбул.

На 10 април 2017 година, италијанскиот новинар Габриеле Дел Гранде бил уапсен во Хатај и затворен во Мугла. Тој бил во Турција со цел да напише книга за војната во Сирија. Штрајкувал со глад на 18 април 2017 година.
### Судско гонење
Клеветата останува кривична пријава во Турција. Тие често резултираат со парични казни и затворски казни. Бијанет изброил 10 новинари осудени за клевета, богохулење или поттикнување омраза во 2014 година.

Активностите на судовите за случаите поврзани со медиумите, особено оние кои се однесуваат на корупциските скандали околу Ердоган и неговиот близок круг, фрлиле сомнеж во независноста и непристрасноста на судството во Турција. Здружението на турските новинари и Синдикатот на турските новинари изброиле 60 нови новинари кои се обвинети за овој единствен број во 2013 година, за вкупен број од над 100 тужби.

* Во јануари 2009 година, Аднан Демир, уредник на провокативниот весник *Тараф*, бил обвинет за откривање тајни воени информации, според член 336 од турскиот кривичен законик. Тој бил обвинет дека објавил статија во октомври 2008 година дека наводната полиција и војска биле предупредени за неизбежен напад на ПКК истиот месец, напад кој резултирал со смрт на 13 војници. На Демир му се заканува затворска казна до 5 години. На 29 декември 2009 година Кривичниот суд бр. 13 во Истанбул го ослободил Аднан Демир.
* Во февруари 2014 година, авторот Ихсан Елијачик бил осуден за клевета, откако бил тужен од Претседателството за коментари на Твитер за време на протестите во паркот Гези во 2013 година.
* Во април 2014 година, колумнистот Ондер Ајтач бил осуден на 10 месеци затвор за „*навреда на јавни службеници*“ поради твит за Ердоган. Ајтач тврдел дека твитот содржи печатна грешка.
* Колумнистот на Џумхуриет, Џан Дундар бил тужен за клевета од страна на Ердоган во мај 2014 година за напис што тој го напишал во април. Тој ја добил меѓународната награда за слобода на печатот во 2016 година.
* Во август 2014 година, колумнистот на *Тараф*, Мехмет Барансу, бил накратко уапсен за клевета, откако ги критикувал властите, и се соочил со ризик од долга затворска казна во посебен случај за наводно објавување документи во врска со доверливиот состанок во 2004 година.
* Во септември 2014 година, писателот, новинарот и издавач Ерол Озкорај бил осуден на 11 месеци и 20 дена (со условна казна) за клевета против Ердоган во книгата што тој ја напишал за протестите во паркот Гези.

### Одбивање на акредитација и депортација на странски новинари
Во јануари 2014 година, азербејџанскиот новинар Махир Зејналов бил депортиран откако бил тужен од претседателот за објавување врски на Твитер до написи за корупциски скандал.
* Во септември 2015 година, Турција депортирала тројца странски новинари во Дијарбакир, кои известувале за курдското прашање во Турција. Двајца британски новинари на *Vice News*, репортерот Џејк Ханрахан и фоторепортерот Филип Пендлбери, биле приведени на 27 август, а потоа депортирани на 2 септември. Мохамед Исмаел Расул, турски државјанин, кој бил со британскиот тим како фиксатор, бил приведен, испрашуван и се соочил со дополнителни правни последици. Тие известувале за конфликтот на турската влада со Курдистанската работничка партија (ПКК).
* Една недела подоцна, холандската новинарка Фредерике Гердинк, која била позната по тоа што била единствената странска известувачка со седиште во Дијарбакир и фокусирана на курдските прашања, била депортирана од турските власти по нејзиното второ апсење во 2015 година. Гердинк, хонорарен репортер чии прилози редовно се појавувале во *Дикан*, напишал книга за турскиот штрајк што резултирало со масакрот врз Курдите во Робоски, која била објавена во 2014 година, но објавена на англиски во 2015 година.
* Рауф Миркадиров, азербејџански дописник од Анкара за *Ајна* и *Зеркало*, бил екстрадиран во Азербејџан без пристап до адвокат. Потоа бил обвинет за шпионажа од азербејџанските власти. Миркадиров имал напишани извештаи кои биле критички настроени кон двете влади.

### Непријателска јавна реторика и кампањи за оцрнување
Особено од 2013 година, претседателот Ердоган и другите владини претставници прибегнале кон непријателска јавна реторика против независните новинари и медиуми, што потоа се повторувло во провладиниот печат и ТВ, обвинувајќи ги странските медиуми и групите на интерес за заговор за соборување на неговата влада.

* Дописникот на „*Економист*“, Амберин Заман, бил јавно прогласен за „*бесрамен милитант*“ од Ердоган на предизборен митинг во август 2014 година. Ердоган се обидел да ја заплаши велејќи ѝ „*да си го знае местото*“. Таа потоа била подложена на порој на злоупотреба и закани на социјалните мрежи од поддржувачите на АКП во следните месеци.
* Во септември 2014 година, репортерката на Њујорк Тајмс, Џејлан Јегинсу, била јавно извалкана и прикажана како предавник поради натпис на фотографија во репортажа за регрутирање на ИСИС во Турција. Стејт департментот на САД ја критикувал Турција за таквите обиди за заплашување.

### Произволно одбивање на пристап

Турските власти се пријавени дека не дозволуваат пристап до настани и информации на новинарите од политички причини.

* Во декември 2013 година, откако во печатот бил обелоденет наводен корупциски скандал во кој биле вклучени највисоки владини функционери, полицискиот оддел објавил затворање на две прес-соби во Истанбул и објавил дека на новинарите нема да им биде дозволено да влезат во полициските објекти освен ако не се строго за формални прес-конференции.
* Во 2014 година се забележало влошување на дискриминаторските политики за акредитација. Состаноците на АКП биле забранети за критичките новинари. Во случај на посети во странство, странските претставници морале да одржуваат посебни прес-конференции за да им дозволат на неакредитираните медиумски дописници.

## Владина контрола врз медиумите
Од 2011 година, владата на АКП ги зголемила ограничувањата на слободата на говорот, слободата на печатот и користењето на интернет,[31] и телевизиските содржини,[32] како и правото на слободно собирање. Таа, исто така, развила врски со медиумски групи и употребила административни и правни мерки (вклучувајќи, во еден случај, милијарда лири даночна казна) против критички медиумски групи и критички новинари: „*во текот на последната деценија АКП изгради неформална, моќна, коалиција на партиски стопанственци и медиуми чии егзистенција зависи од политичкиот поредок што Ердоган го гради*“.

Овие однесувања станале особено истакнати во 2013 година во контекст на турските медиуми кои известувале за протестите во паркот Гези. Би-Би-Си забележал дека иако некои медиуми се усогласени со АКП или се лично блиски со Ердоган, „*повеќето мејнстрим медиуми - како што се ТВ каналите за вести ХаберТурк и НТВ и големиот центристички дневен весник Милиет - не можат да ја иритираат владата бидејќи нивните сопственици понекогаш се потпираат на владината поддршка. Сите овие тежнееја да се оддалечат од покривање на демонстрациите. Неколку приватни медиуми беа пријавени дека се занимаваат со самоцензура поради политички притисоци. Локалните и претседателските избори во 2014 година го изложија обемот на пристрасно покривање од страна на провладините медиуми*“.

### Директна контрола врз државните медиуми

Државната агенција Анадолу и Турската радио и телевизиска корпорација (ТРТ), исто така, биле критикувани од медиумите и опозициските партии, затоа што се повеќе и повеќе се однесуваат како гласноговорник на владејачката АКП, став што е целосно кршење на нивните барања како јавна институциите да известуваат и да ѝ служат на јавноста на објективен начин.

Во 2014 година, ТРТ, државната телевизија, како и државната агенција Анадолу, биле предмет на построги контроли. Дури и РТУК ја предупредила ТРТ за непропорционално покривање на АКП; Врховниот изборен одбор го казнил јавниот радиодифузен сервис затоа што воопшто не известувал за претседателските кандидати освен Ердоган, помеѓу 6 и 8 август. Набљудувачите на Советот на Европа објавиле загриженост за неправедната медиумска предност за актуелната владејачка партија.

### Провладини „партизански медиуми“

Во текот на своето 12-годишно владеење, владејачката АКП постепено ја проширила својата контрола врз медиумите. Денес, бројни весници, ТВ канали и интернет портали, исто така наречени *Yandaş Medya* („Партизански медиуми“) или *Havuz Medyası* („Базен медиуми“) ја продолжуваат својата тешка провладина пропаганда. Неколку медиумски групи добиваат повластен третман во замена за уредувачка политика пријателска на АКП. Некои од овие медиумски организации биле купени од бизниси пријателски на АКП преку сомнителни средства и процеси.

Протечените телефонски повици меѓу високи функционери на АКП и стопанственци укажуваат на тоа дека владините функционери собирале пари од стопанственци со цел да создадат „партизански медиуми“ кои ќе ја поддржат владата на АКП по секоја цена. Произволните даночни казни се проценуваат за да ги принудат весниците во банкрот - по што тие се појавуваат, во сопственост на пријатели на претседателот. Според неодамнешната истрага на Блумберг, Ердоган принудил да го продаде некогашниот независен дневен весник *Сабах* на конзорциум од стопанственци предводен од неговиот зет.

Водечки про-АКП весници се *Јени Шафак*, *Акит*, *Сабах*, *Стар*, *Таквим*, *Акшам*, *Турција*, *Гунеш* и *Милат*, меѓу другите. Водечки про-АКП ТВ канали се *Канал 7*, *24*, *Улке ТВ*, *ТРТ*, *АТВ*, *А Хабер*, *360 ТВ,* *ТВ Нет*, *НТВ*, *ТВ8* и *Бејаз*. Водечки провладини интернет портали се *Хабер 7*, *Хабервактим* и *Ен Сон Хабер*. Водечки про-АКП новински агенции се државната агенција Анадолу и новинската агенција Ихлас.

### Директни притисоци и самоцензура на големите медиуми
Големите медиуми во Турција припаѓаат на одредена група влијателни стопанственци или холдинзи. Во речиси сите случаи, овие холдинг-компании заработуваат само мал дел од нивниот приход од нивните медиуми, при што најголемиот дел од профитот доаѓа од други интереси, како што се градежништвото, рударството, финансиите или енергијата. Затоа, медиумските групи обично практикуваат самоцензура за да ги заштитат своите пошироки деловни интереси.

На медиумите кои не се пријателски настроени кон АКП им се закануваат заплашување, инспекции и казни. Овие сопственици на медиумски групи се соочуваат со слични закани за нивните други бизниси. Сè поголем број колумнисти се отпуштени поради критикување на раководството на АКП.

Покрај цензурата што ја практикуваат провладините медиуми како Сабах, Јени Шафак и Стар, повеќето други весници, како што се Созџу, Заман, Милијет и Радикал се пријавени дека практикуваат самоцензура за да ги заштитат нивните деловни интереси, и користење на уделот на пазарот (65% од вкупните весници што се продаваат дневно во Турција наспроти провладините медиуми) за да се избегне одмаздничка акција од страна на владата на АКП на Реџеп Тајип Ердоган.

За време на периодот пред локалните избори во Турција во 2014 година, голем број телефонски повици помеѓу премиерот Ердоган и раководителите на медиумите биле објавени на интернет. Повеќето снимки биле помеѓу Ердоган и директорот на весникот и ТВ каналот *Хабертурк*, Фатих Сарач. На тие снимки може да се слушне дека Ердоган му се јавувал на Фатих Сарач кога бил несреќен поради некоја вест објавена во весникот или емитувана на телевизија. Тој барал Фатих Сарач да биде внимателен следниот пат или да ги цензурира одредени теми за кои не е задоволен. На друг протечен повик, Ердоган многу се вознемирил и се налутил поради вест објавена во весникот *Милиет* и остро реагира на Ердоган Демирорен, сопственик на весникот. Подоцна можело да се слушне дека Демирен е расплакан. За време на повикот меѓу Ердоган и главниот уредник на дневниот весник *Стар* Мустафа Каралиоглу, Ердоган го критикува Каралиоглу што му дозволил на Мехмет Алтан да продолжи да пишува такви критички мислења за говорот што премиерот го одржал неодамна. Во вториот разговор, се слуша како Ердоган го скара Каралиоглу поради неговото инсистирање да ја задржи Хидает Шефкатли Туксал, колумнистка во весникот и покрај нејзините критички изрази за него. Подоцна, и Алтан и Туксал добиле отказ од весникот *Стар*. Ердоган признал дека ги повикал раководителите на медиумите.

* Во 2014 година, директните притисоци од извршната власт и од Претседателството довеле до отпуштање на медиумски работници поради нивните критички написи. Бијанет евидентирал над 339 новинари и медиумски работници кои биле отпуштени или принудени да дадат отказ во текот на годината - неколку од нив поради политички притисоци.
* Во август 2014 година, Енис Бербероглу, главниот уредник на весникот *Хуријет*, се откажал од весникот непосредно пред турските претседателски избори во 2014 година. Соопштено е дека тој бил принуден да поднесе оставка по судирот со издавачката куќа *Доган холдинг*, поради одбивањето на Бербероглу да отпушти колумнист. Еден ден претходно, Ердоган јавно ја критикувал издавачката куќа. Хуриет негирал притисоци поврзани со случајот.

### Прогонство на новинари и затворање медиуми
Седиштето на истражното списание Нокта, кое оттогаш било затворено поради воени притисоци, било претресено од полицијата во април 2007 година, по објавувањето на написи во кои се испитувале наводните врски меѓу Канцеларијата на началникот на Генералштабот и некои невладини организации со официјално цивилни антивладини собири. Списанието, исто така, дало детали за воените црни листи на новинари, како и два планови за воен удар, од пензионирани генерали, со цел да се собори владата на АКП во 2004 година. *Нокта*, исто така, открила воени акредитации за органите на печатот, одлучувајќи кому војската треба да обезбеди информации. АСлпер Ѓомуш се соочил со можна затворска казна од над шест години, за објавување на извадоци од наводниот весник на поморскиот командант Орнек во изданието на списанието од 29 март 2007 година. Новинарот на Нокта, Ахмет Шик, и експертот за одбрана, новинарката Лале Сарибрахимоглу, исто така биле обвинети на 7 мај 2007 година, според член 301 за „*навреда на вооружените сили*“ во врска со интервјуто што Шик го направил со Сариибрахимоглу.
* Прогонството на медиумските работници осомничени дека се поврзани со Групата на заедници во Курдистан, наводен урбан огранок на ПКК, довело до апсење на над 46 новинари како дел од „*пресушното крило*“ на групата во 2011 година. Повеќето од нив биле ослободени во очекување на судењето според антитерористичките закони. Меѓу нив бил и сопственикот на издавачката куќа *Белге*, Рагип Зараколу и неговиот син Дениз, уредник во *Белге*. Рагип бил ослободен во април 2012 година, а Дениз во март 2014 година.
* Комитетот за заштита на новинарите објавил дека во 2012 година Турција имала повеќе новинари во притвор од која било друга земја во светот.
* Во 2013 година опозицијата во Турција тврдела дека десетици новинари биле принудени да ги напуштат своите работни места поради покривање на антивладини протести.
* Во 2014 година, медиумите биле претресени, а новинарите затворени во врска со владиното задушување на движењето Ѓулен, поранешен сојузник на Ердоган. На 14 декември 2014 година властите извршиле претрес во просториите на весникот *Заман* и уапсиле неколку медиумски работници, вклучително и главниот уредник Екрем Думанли, како и Хидајет Караџа, генерален директор на Саманјолу Медиа Груп, и ги обвиниле за „*основање и управување со вооружена терористичка организација*“ за да се смени државната власт. Повеќето новинари биле ослободени во следните денови, во очекување на судењето.
* Во ноември 2015 година, Џан Дундар, уредник на истакнатиот секуларистички турски весник *Џумхуриет*, и Ердем Ѓул, дописник на весникот од *Анкара*, биле осудени на доживотен затвор. Обвинителството произлегло од написот објавен со наслов „*Еве го оружјето за кое Ердоган тврди дека не постои*“ на 29 мај 2015 година. Сликите го прикажувале МИТ (Национална разузнавачка организација) како испраќа оружје во Сирија. Тие биле уапсени за „*Набавка на информации за државна безбедност*“, „*Политичка и воена шпионажа*“, „*Издавање доверливи информации*“ и „*Пропаганда на терористичка организација*“. Тие биле ослободени на 26 февруари 2016 година, откако Турскиот Уставен суд одлучил дека нивните права биле повредени за време на притворот; затворот траел 92 дена. На 6 мај 2016 година, 14-тиот суд за тешки злосторства во Истанбул ги осудил Дундар и Ѓул за откривање државни тајни кои претставуваат закана за државната безбедност или за домашните или странските интереси на Турција. Дундар бил осуден на седум години затвор, намалена на пет години и 10 месеци; и Ѓул на шест години, намалена на пет, според член 329 од турскиот Кривичен законик.
* „*[[Репортери без граници]]*“ соопштиле дека апсењата испратиле „*исклучително сериозен сигнал за слободата на медиумите во Турција*“. Оваа репресија врз печатот, која достигнала нови нивоа во март 2016 година со заземањето на опозицискиот весник *Заман*, еден од водечките турски медиуми, предизвикале широки критики во Турција, како и на меѓународно ниво. Комитетот за заштита на новинарите со седиште во Њујорк изјавил дека слободата на печатот во Турција е „*под опсада*“. Џоди Гинсберг, извршен директор на *Индекс на цензура*, организација за слобода на изразување, изјавил дека „*нападот на Турција врз слободата на печатот е чин на диктатура, а не на демократија*“.
* Во текот на турските чистки во 2016 година, биле одземени лиценците на 24 радио и телевизиски канали и прес-картичките на 34 новинари обвинети дека се поврзани со Ѓулен. Две лица биле уапсени поради пофалби за обидот за пуч и навреда на претседателот Ердоган на социјалните мрежи. На 25 јули, Назли Иличак бил приведен.
* На 27 јули 2016 година, претседателот Ердоган затворил 16 телевизиски канали, 23 радио станици, 45 дневни весници, 15 списанија и 29 издавачки куќи со уште еден итен декрет според новоусвоениот закон за вонредни состојби. Затворените медиуми особено ги вклучуваат новинската агенција *Џихан*, поврзана со Ѓулен, *ТВ Самањолу* и претходно водечкиот весник *Заман* (вклучувајќи ја и неговата верзија на англиски јазик *Today's Zaman*), но и опозицискиот дневен весник *Тараф* за кој се знаело дека е во блиски односи со Движењето Ѓулен. Од запленувањето на Заман, весникот радикално ја променил својата уредувачка политика.
* Кон крајот на октомври 2016 година, турските власти затвориле 15 медиуми, вклучително и една од единствените женски новински агенции во светот, и го привеле главниот уредник на истакнатиот секуларистички турски весник *Џумхуриет*, „*под обвинување дека извршиле злосторства во име на курдските милитанти и мрежа поврзана со американскиот свештеник Фетула Ѓулен*“.

### Владина заплена на независни медиумски компании
На 26 октомври 2015 година, само неколку дена пред општите избори на 1 ноември, *Коза Ипек Холдинг* бил ставен под провладини повереници. Медиумските средства на компанијата вклучуваат два дневни весници, *Буѓун* и *Милет*, и две ТВ/радио станици, *Буѓун ТВ* и *Каналтурк ТВ*. *Ипек Медија Груп* била затворена на 29 февруари 2016 година.
* На 4 март 2016 година, опозицискиот весник *Заман*, исто така, бил ставен под панел од повереници усогласени со владата. На 8 март 2016 година, новинската агенција *Џихан*, која исто така била во сопственост на *Feza Publications*, била ставена под управници како *Заман*.
* До 18 јануари 2017 година, повеќе од 150 медиуми биле затворени и нивните средства биле ликвидирани со владини декрети. Според итен декрет бр. 687 од 9 февруари 2017 година, турскиот Фонд за осигурување на штедни влогови (TMSF) ќе биде овластен да продава компании запленети од државата преку назначување управници. Исто така, преку употреба на итни декрети - како бр. 668 (27.07.2016), 675 (29.10.2016) и 677 (22.11.2016), биле затворени 178 медиумски организации кои биле обвинети за терористичка припадност. До ноември 2016 година, дваесет и четири од овие затворени медиумски организации биле радио станици, дваесет и осум телевизии, осумдесет весници.

### Отстранување канали од телевизиски сателити контролирани од владата
*Турксат* е единствениот комуникациски сателитски оператор во Турција. Постоеле тврдења дека телевизиските канали кои ја критикуваат партијата АКП и претседателот Ердоган се отстранети од инфраструктурата на Турксат и дека во извршниот одбор на Турксат доминираат личности кои го поддржуваат Ердоган.

Во октомври 2015 година се појавило видео снимка од разговор на 2 февруари 2015 година помеѓу Мустафа Варанк, советник на претседателот Ердоган и член на одборот на Турксат, и некои новинари во кои Варанк наведува дека го повикал Турксат да се откаже од одредени ТВ канали бидејќи „*тие емитуваат извештаи кои му штетат на престижот на владата*“. Подоцна истата година, телевизиските канали *Ирмак ТВ*, *Бугун ТВ* и *Каналтурк*, познати по нивниот критички став против владата, биле известени од Турксат дека нивните договори нема да бидат обновени од ноември 2015 година и им било кажано да ги отстранат своите платформи од инфраструктурата на Турксат.

Турксат ги исфрли ТВ каналите кои ја критикуваат владата од својата платформа во ноември 2015 година. Емитувањето на телевизиските станици - вклучително и *Самањолу ТВ*, *Мехтап ТВ*, *С Хабер* и *Радио Цихан* - кои се критички настроени кон владејачката влада на АКП биле прекинати од Турксат поради „*законска обврска*“ по наредба на обвинителство, поради сомнение дека каналите поддржуваат терористичка организација. Меѓу отстранетите ТВ и радио станици биле и Саманјолу Европа, ТВ Ебру, ТВ Мехтап, Саманјолу Хабер, ТВ Ирмак, ТВ Јумурџак, ТВ Дунјам ТВ МЦ, Саманјолу Африка, Туна Шопинг, ФК Бурч, Радио Саманјолу Хабер, Радио Махтап и Радио Џихан.

Критичните ТВ канали Бугун и Каналтурк, кои биле запленети со потег инициран од владата во октомври 2015 година, исто така биле исфрлени од Турксат во ноември 2015 година.

Во март 2016 година, од Турксат биле отстранети и двата ТВ канали од другите крила на политиката, имено, турскиот националистички Бенгутурк и курдската националистичка ТВ ИМЦ.

На 25 септември 2017 година, Турција одлучила да го отстрани радиодифузерот *Рудав*, кој е поврзан со Курдистанскиот регион, од неговото сателитско емитување на истиот ден кога се гласало за референдумот за независност во КРГ.
## Цензура на медиумите
Цензурата на чувствителните теми во Турција се случува и онлајн и офлајн. Курдските прашања, ерменскиот геноцид, како и темите контроверзни за исламот или турската држава често се цензурирани. Извршувањето останува произволно и непредвидливо. Исто така, клеветата на шефот на државата е криминална одредба која се повеќе се користи за цензурирање на критичките гласови во Турција.

Во Светскиот индекс за слобода на печатот на „*[[Репортери без граници]]*“ за 2018 година, Турција е рангирана на 157 место од 178 земји. Ситуацијата за слободно изразување отсекогаш била проблематична во Турција. Ситуацијата драматично се влошиЛА по протестите на Гези во 2013 година, достигнувајќи го својот врв по обидот за државен удар на 15 јули 2016 година. Од тој момент, вонредната состојба е на сила, десетици илјади новинари, академици, јавни службеници и интелектуалци биле уапсени или обвинети, главно за терористички обвиненија, понекогаш по некоја нивна изјава или пишување.

Извештајот на комесарот за човекови права на Советот на Европа за слободата на изразување и слободата на медиумите во Турција, по неговите посети на Турција во 2016 година, истакнал дека прекршувањето на слободата на изразување во Турција создало изразен застрашувачки ефект, кој се манифестира во самоцензура и меѓу преостанатите медиуми и меѓу обичните граѓани. Дополнително, комесарот напишал дека главната пречка за подобрување на состојбата на слободата на изразување и слободата на медиумите во Турција е недостатокот на политичка волја и за признавање и за решавање на ваквите проблеми.

### Пријавување забрани и замолчени наредби

Во 2017 година, комесарот за човекови права на Советот на Европа забележал дека во однос на судското вознемирување кое ја ограничува слободата на изразување, главните прашања се состојат во:

* Уназадување во судската практика на турското судство;
* Прашања поврзани со независноста на судството и судската култура;
* Клеветата останува кривично дело и предизвикува опасни застрашувачки ефекти, особено клевета на претседателот на Републиката и на јавните службеници;
* Малтретирањето ја ограничи собраниската расправа, по укинувањето на имунитетот на пратениците. Повеќето од пратениците на опозициската партија ХД се под истрага, ако не и во затвор;
* Големи ограничувања на академските слободи: многу академици биле отпуштени, принудени да дадат оставка, суспендирани или приведени во полиција;
* Вознемирувањето ги вклучува сите сектори на турското општество, на пр. бранителите на човековите права. Има чести наметнувања на медиумски забрани или затемнувања во врска со настани од јасен јавен интерес и прекумерна употреба на притвор.

До 18 јануари 2017 година, повеќе од 150 медиуми биле затворени и нивните средства биле ликвидирани со владини декрети. Според итен декрет бр. 687 од 9 февруари 2017 година, турскиот Фонд за осигурување на штедни влогови (TMSF) станал овластен да продава компании запленети од државата преку назначување управници.Исто така, преку употреба на итни декрети - како бр. 668 (27.07.2016), 675 (29.10.2016) и 677 (22.11.2016), биле затворени 178 медиумски организации обвинети за терористичка припадност. До ноември 2016 година, дваесет и четири од овие затворени медиумски организации биле радио станици, дваесет и осум телевизии, осумдесет весници.

Во 2014 година, турските регулатори издале неколку забрани за известување за прашања од јавен интерес.

* Во февруари 2014 година било забрането да се известува за наводите за вмешаност на МИТ во трансферот на оружје во Сирија.
* Во март 2014 година, објавените аудио снимки од состанокот за национална безбедност во Министерството за надворешни работи биле ставени под наредба за замолчување.
* Во мај 2014 година, Врховниот совет за радио и телевизија (RTÜK) ги предупредил радиодифузерите да се воздржат од прикажување материјали што се сметаат за „*непочитување кон чувствата на семејствата на жртвите*“ по катастрофата во рудникот Сома. Најлошата рударска катастрофа во земјата, која предизвика 301 смртни случаи, останала отсутна од повеќето мејнстрим медиуми.
* Во јуни 2014 година била издадена забрана за известување во врска со киднапирањето од страна на ИСИЛ на 49 турски државјани од турскиот конзулат во Мосул, Ирак.
* Во ноември 2014 година, судот во Анкара издал забрана за известување без преседан за парламентарна истрага за наводи за корупција во врска со четворица поранешни министри.
* Во септември 2014 година, просториите на онлајн весниците Гри Хат и Карши Газете биле претресени и претресени од полицијата откако објавиле информации за наводниот корупциски скандал. Полицијата побарала отстранување на информациите на интернет, иако имало само налог за претрес.

Во 2012 година, како дел од Третиот реформски пакет, сите претходни забрани за публикации биле откажани, освен ако не се обноват од суд - што се случило за повеќето левичарски и курдски публикации.

Академиците се исто така погодени од цензурата на владата. Во овој поглед, случајот со *Академици за мир* е особено релевантен: на 14 јануари 2016 година, 27 академици биле приведени на испрашување откако потпишале петиција со повеќе од други 1.000 луѓе кои бараат мир во југоисточниот дел на земјата, каде што има тековни насилни судири меѓу турската армија и ПКК.
### Емитување

Во телевизиските преноси, сцените на кои се прикажува голотија, конзумирање алкохол, пушење, употреба на дрога, насилство и несоодветно прикажување на логото на дизајнерска облека, брендови на храна и пијалаци, како и уличните знаци на името на установата вообичаено се цензурирани со замаглување или отсекување области и сцени. Телевизиските канали, исто така, практикуваат самоцензура на преводи со цел да се избегнат високите казни од Врховниот совет за радио и телевизија. На пример, CNBC-e каналот обично го преведува зборот „*геј*“ како „*маргинален*“.

Државната агенција РТУК продолжува да наметнува голем број наредби за затворање на ТВ и радио станици со образложение дека тие направиле сепаратистички преноси.

* Во 2000 година, на телевизиските канали им било наложено дека ќе бидат суспендирани на еден ден доколку го емитуваат спотот за „*Кушу Калмаз*“, сингл од деби албумот на Султана, „Черкез Кизи“.
* Во 2001 година, Саут Парк бил забранет на 1 година во Турција бидејќи Бог бил прикажан како стаорец.
* Во август 2001 година, РТУК ги забранил Светскиот сервис на Би-би-си и Дојче Веле со образложение дека нивните преноси „*ја загрозуваат националната безбедност*“. Забраната за емитување на курдски јазик била укината со одредени квалификации во 2001 и 2002 година.
* На почетокот на 2007 година, турската влада ја забранила популарната телевизиска серија наречена Долината на волците - Терор, наведувајќи ги насилните теми на серијата. Телевизиското шоу инспирирало филм од турско производство со исто име, во кој бил вклучен и американскиот глумец Гари Бјуси. Гари Бјуси глумел американски лекар кој вади органи од ирачките затвореници во озлогласениот затвор Абу Граиб и ги продава собраните органи на црниот пазар. Филмот бил повлечен од кината во САД откако Лигата против клеветата се пожалила на турскиот амбасадор во САД за прикажувањето на Евреите во филмот.
* Во 2013 година, приватен телевизиски канал бил казнет со 30.000 долари за навреда на религиозните вредности поради епизода од Симпсонови во која бил прикажан Бог како прима наредби од ѓаволот.

### Печат
Случај Озѓур Ѓундем (1993–2016): Озѓур Ѓундем е прокурдски и левичарски медиум со седиште во Истанбул. Од почетокот на 90-тите, весникот бил предмет на рации и правни дејствија, при што многу новинари биле уапсени, па дури и убиени. Весникот останал затворен од 1994 до 2011 година поради судски налог. Овие факти биле основа за случајот Озѓур Ѓундем против Турција пред ЕСЧП. На 16 август 2016 година, имало уште една рација на турската полиција во весникот и судот наредил негово привремено затворање поради „*континуирано правење пропаганда за Курдистанската работничка партија (ПКК)*“. Дваесет и четири новинари на биле уапсени и задржани во претпазлив притвор. Само во јули 2016 година, веб-страницата на Озѓур Ѓундем била блокирана двапати, прво на 1-ви, а потоа на 26-ти јули.

## Цензура на уметнички дела
* Во пресред на зголемената политичка тензија во земјата, Џем Карача бил принуден да побегне во Германија во 1979 година за да избегне гонење за неговите политички наметнати и јасно леви стихови кои честопати повикуваат на социјална правда и антикорупција. По воениот удар во 1980 година, бил издаден налог за негово апсење. Неговото постојано одбивање да се врати во Турција резултирало со одземање на државјанството на 6 јануари 1983 година. Дури во 1987 година тој бил помилуван и можел да се врати во Турција.

* Селда Багџан била апсена и затворена трипати по турскиот државен удар во 1980 година за пеење на курдски и вклучување на забранети песни на Назим Хикмет во нејзините стихови. Таа била затворена речиси 5 месеци помеѓу 1981 и 1984 година за обвиненија во врска со текстовите на нејзините песни.
* Во јуни 2006 година, полицијата заплени колаж на британскиот уметник Мајкл Дикинсон - кој го прикажува тогашниот турски премиер Реџеп Таип Ердоган како куче кое му дава розета од претседателот Буш - и му кажува дека ќе биде кривично гонет. Чарлс Томсон, водач на движењето *Stuckism*, чиј член е Дикинсон, му пишал на тогашниот премиер на ОК, Тони Блер во знак на протест. Тајмс коментирал: „*Случајот може многу да ги засрами Турција и Велика Британија, бидејќи покренува прашања за состојбата на Турција за човекови права додека таа бара членство во ЕУ, со поддршка на Тони Блер*“. Потоа тој бил задржан десет дена и му било кажано дека ќе биде кривично гонет за „*навреда на достоинството на премиерот*“. Во септември 2008 година, тој бил ослободен, а судијата пресудил дека „*навредливите елементи*“ се „*во границите на критиката*“. Дикинсон изјавил: „*Имам среќа што сум ослободен. Сè уште има уметници во Турција кои се соочуваат со кривично гонење и се осудени за нивните мислења*“.
* Во 2016 година, директорот на оркестарот *Дресднер Синфоникер* тврдел дека делегацијата на Турција во Европската Унија побарала од Европската комисија да повлече 200.000 евра средства за концерт кој ќе го користи терминот „*геноцид*“ во текстовите што се пеат и зборуваат за време на планираното шоу.
* Во 2016 година, три одделни концерти на Сила што требало да се одржат во Истанбул и Бурса биле откажани од локалните општини по забелешките на уметниците во врска со тогашниот митинг на Јеникапи против државниот удар, одржан како одговор на неуспешниот обид за државен удар во 2016 година. Истанбулскиот митрополит изјавил дека концертите што требало да се одржат во Театарот на отворено Џемил Топузлу биле откажани како резултат на изјавата на Сила во која се осврнала на митингот во Јеникапи како „*шоу*“ во кое таа нема да учествува.
* На 6 март 2017 година, Зехра Доган била осудена на 2 години и 9 месеци притвор за „*сепаратистичка пропаганда*“, по нејзиниот цртеж споделен на Твитер, кој го претставува полицискиот час во Нусајбин, во Југоисточна Турција.
* Пред турскиот уставен референдум во 2017 година, со кој ќе се овластат промени во турскиот устав за да се зголеми моќта на претседателот, турскиот суд забранил песна на прокурдската Демократска партија на народите (ХДП) која го поддржувала одговорот „*Не*“ со образложение дека е спротивно на уставот и поттикнувало омраза.
* Турската радио-телевизиска корпорација (ТРТ) забранила емитување на 208 песни во 2018 година поради неморал и промовирање тероризам. Последната причина била поврзана првенствено со курдските песни, а ТРТ подоцна ја опишала „*неморалната*“ содржина во твит како што содржи консумирање алкохол и тутун.
* Во 2018 година, највисокото тело за надзор на медиумите во Турција, Врховниот совет за радио и телевизија (RTÜK), ги прегледал стиховите на поп-песните на англиски јазик и изрекол казни откако заклучил дека тие се несоодветни. РТУК изрекол казна од 17.065 турски лири на музичките канали NR1 и Dream TV поради стиховите на „*Wild Thoughts*“ и исто толку парична казна за Power TV поради стиховите на „*Sex, Love & Water*“.
* На 24 мај 2018 година, Езхел бил уапсен под обвинение за поттикнување употреба на дрога во врска со стиховите на неговите песни кои се однесуваат на консумирање марихуана, со што се соочил со затворска казна до 10 години. Ова предизвикало национален бес, бидејќи некои го припишувале апсењето бидејќи бил отворен критичар на владата. Тој бил ослободен на 19 јуни 2018 година.
* Бурак Ајдогду (сценско име Сопрано) бил уапсен на 1 октомври 2018 година и обвинет за „*поттикнување на употреба на дрога*“ преку неговата хит песна „*Мери Џејн*“, а подоцна бил ослободен во очекување на судењето. Тој бил повторно приведен и одведен во затворот Силиври во март 2021 година по судската одлука да го осуди уметникот на 4 години и 2 месеци затвор.
* Во март 2021 година, четворица вработени во сатиричното француско списание Шарли Ебдо биле обвинети од страна на главниот обвинител на Анкара за наводна „*навреда на претседателот*“ кој се соочува со затворска казна од 4 години и 8 месеци во врска со карикатурата што го прикажува претседателот Ердоган како го крева здолништето на жена во превез.
* Стенд ап комичарот Емре Ѓунсал бил уапсен на 11 април 2020 година и осуден на 3 години и 5 месеци затвор за неговиот стенд-ап настап од почетокот на истиот месец, во кој се содржеле шеги на истакнати историски личности како Руми, Шамс Табризи и Ататурк. 
* Во мај 2021 година, Врховниот совет за радио и телевизија (RTÜK) наредил отстранување на „*несоодветната содржина*“ од Spotify, првенствено во врска со опсегот на подкасти достапни во библиотеката на Spotify. РТУК отишла понатаму и се заканувала на платформата со цензура во случај на непочитување на наредбата.

## Цензура на филмови и театарски претстави
* Сексот и градот 2 бил забранет од турската кабловска телевизија бидејќи властите сметале дека претставувањето на геј браковите е „*извртено и неморално*“ и се смета за опасно за турското семејство.
* Во 2014 година, филмот „*Yeryüzü Aşkın Yüzü Oluncaya Dek*“ (Додека лицето на земјата не стане лице на љубовта) бил отстранет од програмата на Меѓународниот филмски фестивал во Анталија од организаторите на фестивалот по предупредувањето дека прикажувањето на филмот може да го изврши злосторството и навреда на претседателот на Турција.
* Во 2015 година, филмскиот фестивал во Истанбул го откажал прикажувањето на филмот *Север*, откако турското Министерство за култура се пожалило. Филмот покажал снимка од неколку членови на забранетата Курдистанска работничка партија.
* Во 2016 година, Меѓународниот филмски фестивал во Анкара, кој не барал документи за регистрација за филмови пред 2015 година, го побарал овој документ од сите продуценти на филмови кои ја поминале претпроекцијата да се додаде во програмата. Двајца режисери кои рекле дека документите за регистрација се користат како форма на цензура и, поради оваа причина, нема да ги добијат, нивните филмови биле отстранети од програмата.
* Во април 2017 година, сатиричниот краток филм наречен „*Последната шницла*“ бил забранет за учество на Меѓународниот филмски фестивал во Истанбул бидејќи филмаџиите одбиле да се усогласат со турското министерство.
* Во 2017 година, Канцеларијата на гувернерот на Анкара го забранил ЛГБТ филмскиот фестивал на германската амбасада.
* На 17 ноември 2017 година, канцеларијата на гувернерот на Анкара забранила јавно прикажување на сите ЛГБТ филмови, изложби и настани, поради „*јавната чувствителност*“.
* Во 2017 година, Sony Pictures дистрибуирала самоцензурирана верзија на филмот Blade Runner 2049 во Турција, оставајќи ги различните сцени од оригиналниот рез кои прикажуваат голотија. Sony Pictures ја објаснил оваа одлука со наведување дека на некои територии биле испорачани „*малку монтирани верзии*“ на филмот „*за да се почитува локалната култура*“.
* Во 2018 година, претставата „*Индија банка*“ на Државниот театар во Адана, која била на турнеја во провинцијата Бетмен, била отстранета од сцената поради интервенција на претставници на Дирекцијата за култура и туризам на провинцијата Бетмен. Театарската претстава била отстранета од сцената откако две нејзини сцени биле прогласени за „*безобразни*“.
* Во 2018 година, Канцеларијата на гувернерот на Анкара го забранил филмот поврзан со ЛГБТ „*Гордост*“, наведувајќи ја тековната вонредна состојба во земјата како причина за забраната. Канцеларијата изјавила дека ваквите настани можат да „*поттикнат омраза и непријателство*“ меѓу различните фракции во општеството, од кои може да произлезе „*опасност*“.
* Во 2020 година, Претседателскиот центар за комуникации започнал истраги во врска со потенцијално хомосексуален лик во оригиналната серија на Нетфликс „Љубов 101“ и бил отворен случај на суд против него. Судот на крајот го отфрлил случајот бидејќи тврдењата не можеле да се докажат.
* Во јуни 2020 година, преговорите меѓу Нетфликс и членовите на турската владејачка Партија на правдата и развојот (АКП) за прашањето за вклучување на ЛГБТ ликовите пропаднале. Турција барала еден геј лик да биде целосно отстранет од сценариото подготвено за серија. Нетфликс одбил да го прифати ова барање и производството на шоуто било прекинато.
* Во септември 2020 година, Високиот совет на турската радио и телевизија (RTÜK) наредил отстранување на филмот *Cuties* од каталогот на Нетфликс. Пред одлуката, турското Министерство за семејство, труд и социјални услуги ја известила РТУК да ги преземе неопходните мерки на претпазливост за филмот.

## Цензура на книги
* Во 1961 година, еден број на италијанскиот стрип *[[Капетан Мики]]* бил забранет, бидејќи „*ја поттикнуваше мрзеливоста и духот на авантуризам*“ кај турскиот народ.
* Во доцните 1960-ти или почетокот на 1970-тите, биле забранети „Комунистичкиот манифест“ на Карл Маркс и Фридрих Енгелс, „*Држава и револуција на Ленин*“ и „*Историјата на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз (болшевици)* на Сталин.
* Во јули 1972 година, полицијата извршила упад во 30 издавачки куќи во Истанбул и конфискувала помеѓу 250.000 и 500.000 книги и привела над 50 издавачи, дистрибутери и продавачи на книги.
* Во јануари 1973 година, обвинителот за воена состојба наредил 137 левичарски публикации да бидат запалени.
* Во 1973 година, 11 издавачи биле обвинети за објавување на романот „*Плодови на гневот*“, бидејќи „*ширеле пропаганда неповолна за државата*“.
* Во 1987 година, Националниот географски атлас на светот бил забранет.
* Во 1989 година, Турција го забранила увозот, продажбата и дистрибуцијата на *[[Сатански стихови|Сатанските стихови]]*.
* Во 2004 година, книгата „*[[Единаесет илјади боздогани]]*“ била цензурирана во Турција, а нејзиниот издавач бил осуден на парична казна од 684 турски лири поради „*безобразност*“ и „*повредување на внатрешните чувства на луѓето*“.
* Во 2007 година, „*[[Бог како заблуда]]*“ предизвикало нејзиниот издавач Ерол Карааслан да биде под истрага од обвинител од Истанбул за „*поттикнување верска омраза*“.
* Во 2008 година, Недим Ѓурсел се соочил со обвиненија за „*поттикнување насилство или омраза*“ откако ја објавил неговата книга „*Ќерките на Алах*“, која наводно го навредувала исламот.
* Во 2013 година, два стиха од поемата „*Табела*“, која ја напишал турскиот поет Едип Кансевер, биле исфрлени од средношколските книги бидејќи го вклучуваат зборот „*пиво*“.
* Во 2013 година, Турција ги укинала децениските забрани за 453 книги и 645 периодични списанија.
* Во 2013 година, Турција ја цензуриралакласиката на Џон Стајнбек, „*[[Глувци и луѓе]]*“ врз основа на „*неморалност*“.
* Во 2013 година, наставник во Истанбул ризикувал дисциплински санкции затоа што им дал на учениците домашна задача од „*Моето слатко портокалово дрво*“.
* На 11 октомври 2017 година, турскиот министер за култура, како одговор на пратеничко прашање, изјавил дека речиси 139.141 книги се собрани од 1.142 библиотеки низ цела Турција од обидот за пуч во јули 2016 година поради „*ѓуленистичката пропаганда*“.

## Интернет цензура
Режимот на цензура на Интернет во Турција се префрлил од „*умерено*“ на „*сериозно*“ кон крајот на 2016 година по серијата исклучувања на социјалните медиуми, регионалните прекини на Интернет и ограничувањата на алатките за заобиколување на VPN и Tor документирани од независното тело за набљудување на дигиталните права „*TurkeyBlocks.org*“. Месеци претходно, истражувачката група за човекови права *„[[Фридом Хаус]]“* веќе го намалила својот поглед на слободата на интернет во земјата на „*неслободен*“, истакнувајќи во својот извештај дека проценката била направена пред дополнителни ограничувања по неуспешниот воен удар во јули.

Во однос на цензурата на Интернет, во Извештајот за слободата на медиумите и слободата на изразување во Турција од 2017 година, комесарот за човекови права на Советот на Европа открил:

* зголемување на блокирањето и филтрирањето на мрежните места;
* зголемена практика на прибегнување кон пригушување на пропусниот опсег за време на домашни кризи, правејќи одредени социјални медиуми и платформи недостапни.;
* случаи на целосно исклучување на интернетот;
* зголемување на гонењата и притворите за онлајн активности кои предизвикуваат голем застрашувачки ефект (познато како самоцензура).

Во претходните години, турската влада спровела правни и институционални реформи поттикнати од амбициите на земјата да стане членка на Европската Унија. Во исто време Турција ја покажала својата висока чувствителност на клевета и друга „*несоодветна*“ онлајн содржина, што резултирало со затворање на голем број локални и меѓународни мрежни места. Целиот интернет сообраќај поминува низ инфраструктурата на Турскиот телеком, овозможувајќи централизирана контрола врз онлајн содржината и олеснување на спроведувањето на одлуките за исклучување.

Во декември 2010 година, *OpenNet Initiative*, непартиска организација со седиште во Канада и Соединетите Американски Држави, која истражува, анализира и открива практики за филтрирање и надзор на Интернет, ја класифицирала интернет цензурата во Турција како селективна (трета најниска од четирите класификации) во политички, социјални и интернет алатки и не нашла докази за цензура во конфликтот/безбедносната област. Меѓутоа, исто така во 2010 година, „*[[Репортери без граници]]*“ ја додала Турција на својот список од 16 земји „*под надзор*“, велејќи:

Во јули 2010 година Здружението за алтернативна информатика организирала еден од првите и најголеми улични протести против цензурата на Интернет во Истанбул. Вториот протест се одржал во мај 2011 година со демонстрации во 30 градови во Турција.

Во својот извештај „*Слобода на мрежата*“ за 2016 година, *„[[Фридом Хаус]]“* ѝ дал на Турција статус „*слобода на мрежата*“ на „*неслободна*“ велејќи дека:

* Мобилните и интернет-врските биле постојано суспендирани во Јуксекова, Чизре, Сур, Силопи и други градови во југоисточниот дел на земјата за време на упадите на безбедносните агенции против милитантите; Твитер, Фејсбук и Јутјуб биле привремено блокирани во многу прилики - обично како последица на терористички напади - сè додека не го ограничат пристапот до одредени објави или сметки;
* Турција сочинувала речиси 90 отсто од целата содржина што била локално ограничена од Твитер во втората половина на 2015 година. Турскиот регулатор ја казнила компанијата со 150.000 TRY (51.000 американски долари) затоа што одбила да ја отстрани она што го нарекла „*терористичка пропаганда*“ од страницата;
* Провладините тролови ги ескалирале своите кампањи за вознемирување на опозициските гласови и организации на социјалните мрежи преку кампањи за оцрнување и лажни сметки;
* Новинарите како Хајри Тунч, Ајтекин Гезичи и Булент Кенеш добиле долги затворски казни за „*навреда*“ на јавни функционери или ширење „*терористичка пропаганда*“;
* 14-дневниот сајбер напад донел речиси 400.000 турски мрежни места офлајн и привремено ги суспендирал банкарските услуги на мало во земјата.
Извештајот на *Freedom on the Net* за 2015 година, следел дека над 60.000 мрежни места остануваат блокирани во Турција и дека TIB блокирала 22.645 мрежни места без претходна судска наредба само во 2014 година. Twitter бил блокиран две недели, а YouTube два месеци во 2014 година. На 21 март 2014 година, пристапот на Твитер за турските корисници бил блокиран две недели во пресрет на локалните избори за да се спречи приливот на протечени прислушувани снимки на високи функционери што се појавиле на страницата, што го натерало премиерот Реџеп Тајип Ердоган да изјави дека ќе ја „*искорне*“ мрежата.

Во 11-тиот двогодишен извештај за транспарентност објавен на 19 септември 2017 година, Твитер објавил дека Турција е прва меѓу земјите од каде доаѓаат околу 90 проценти од барањата за отстранување содржини. Исто така, Турција поднела најголем обем на барања за отстранување на Твитер во 2014 2015 и 2016 година.

За време на чистките 2016-17, безбедната апликација за инстант пораки *[[ByLock]]* била обвинета од турската влада дека била користена првенствено од членовите на движењето Ѓулен, кое го класифицирале како терористичка организација, за време на неуспешниот пуч. Владата започнала истраги на над 23.000 граѓани за врски со Ѓулен, само врз основа на докази дека тие го преземале или користеле *ByLock*. Некои од овие истраги резултирале со апсење и притворање. Меѓутоа, во декември 2017 година, владата објавила дека ќе истражи 11.480 телефонски броеви кои биле лажно обвинети за врски со *[[ByLock]]*и Ѓулен, откако открила дека обвинувањата биле предизвикани од неповрзани апликации кои вградувале веб-светилник што укажува на Бајлок одвнатре. Налог за апсење бил издаден и против развивачот на една од овие апликации.

Според решението објавено во *Т.Ц. Ресми Газет* на 1 август 2019 година, давателите на онлајн медиумски услуги како што се Netflix, BluTV и Puhutv, кои емитуваат серии на Интернет, паднале под контрола на РТУК. По оваа одлука, платформите за дигитално емитување биле обврзани да добијат дозвола за емитување за да продолжат со емитување. Со одлуката, администрацијата на РТУК прецизирала дека прекршувањето на правилата за емитување може да резултира со санкции за радиодифузерите.

На 1 јули 2020 година, во изјава дадена до членовите на неговата партија, Ердоган најавил дека владата ќе воведе нови мерки и регулативи за контрола или затворање на платформите на социјалните медиуми како YouTube, Twitter и Netflix. Преку овие нови мерки, од секоја компанија ќе се бара да назначи официјален претставник во земјата за да одговори на правните проблеми. Одлуката доаѓа откако голем број корисници на Твитер ја навредиле неговата ќерка Есра откако таа го родила своето четврто дете.

### Правна рамка
Законот за Интернет бр. 5651 бил донесен во 2007 година, Турција со декларирана цел да ги заштити семејствата и малолетниците. Патот за неговото донесување бил трасиран по забраната наметната на *Youtube.com* во 2007 година, поради видео во кое се навредува основачот на Турската Република, Кемал Ататурк. Оттогаш, таквиот закон се спроведувал на рестриктивен начин, често предизвикувајќи епизоди на цензура против обичните граѓани, новинарите и медиумите. Поради оваа причина, експертите сметаат дека Законот бр. 5651 е особено контроверзен.

На 5 февруари 2014 година турскиот парламент усвоил контроверзен предлог-закон за измена на регулативата за Интернет во Турција. Тој му дозволува на телекомуникацискиот орган (ТИБ) да блокира која било мрежно место во рок од 4 часа без претходно да побара судска одлука, и бара од интернет провајдерите да ги складираат сите податоци за активностите на веб-корисниците две години и да ги направат достапни на властите по нивно барање. По обидот за државен удар на 15 јули 2016 година, моќта на ТИБ била префрлена на Управата за технологија и комуникации (Управа за информатички и комуникациски технологии – БТК), која претходно ги надгледувала операциите на ТИБ.

Законот за Интернет бр. 5651 забранува:

* злосторства против Ататурк (член 8/б),
* нудење или промовирање проституција,
* обезбедување место и можност за коцкање,
* неовластено онлајн коцкање и обложување,
* сексуална злоупотреба на деца,
* поттикнување на самоубиство,
* снабдување со лекови кои се опасни по здравјето и
* олеснување на злоупотребата на дроги.

Мрежните места се исто така блокирани поради следниве причини:

* преземање на MP3 и филмови со прекршување на законите за авторски права,
* навреди кон државни организации и приватни лица
* кривични дела поврзани со тероризам
* прекршување на прописите за трговска марка
* нелојална трговија регулирана според турскиот трговски законик
* повреда на членовите 24, 25, 26 и 28 од Уставот (слободи на вероисповест, изразување, мисла и слобода на печатот).

Од амандманите од 2015 година, националната безбедност е исто така основа за широки забрани за пристап.

Одлуките за блокирање на мрежни места може да се обжалат, но обично само откако страницата е блокирана. Сепак, поради јавниот профил на најголемите мрежни места забранети и недостатокот на правни, технички или етички аргументи за оправдување на цензурата, блокираните страници често се достапни со помош на прокси или со менување на DNS сервери.

Во септември 2017 година, турскиот Врховен суд одлучил дека инсталирањето на *ByLock*, апликацијата за мобилни пораки, на телефонот е доволен доказ за да се осуди осомничениот како член на ФЕТО.

### Блокирање на интернет страници

Мрежните места се блокирани за прекршување на интелектуална сопственост, особено за споделување датотеки и стриминг сајтови; за обезбедување пристап до материјал кој покажува или промовира сексуална експлоатација и злоупотреба на деца, непристојност, проституција или коцкање; за навреди кон Мустафа Кемал Ататурк, основачот на современа Турција; за известување вести за југоисточна Турција и курдските прашања; или кои клеветат поединци. Покрај широко распространето филтрирање, државните власти се проактивни во барањето бришење или отстранување на содржината на интернет. Imgur, Pastebin и TinyURL исто така биле блокирани во Турција.

Водечки случај во врска со интернет цензурата е *Ахмет Јилдирим против Турција* (2013), пред Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП): тој се однесува на Законот за Интернет бр. 5651 и блокирањето на „*[[Google Sites]]*“, клевета, употреба на несразмерни мерки и потребата од ограничувања да бидат пропишани со закон.

Во 2019 година, според активистите, повеќе од 61.000 мрежни еста биле блокирани во Турција, а повеќе од 5.500 статии забранети. Покрај тоа, многу страници за вести морале да ги отстранат своите написи за да избегнат забрана на нивните услуги во земјата.

Некои други случаи на блокирање на интернет страници се следниве:

* На 7 март 2007 година, турските судови вовеле забрана за YouTube поради шпекулативно видео кое го навредува Мустафа Кемал Ататурк. Пред пресудата, судот побарал од YouTube целосно да го отстрани видеото, но тие одбиле, велејќи дека можат само да го направат невидливо за турскиот народ. Одбивањето го направил предметот прекршување на член 8, кој датира од 1951 година. Два дена подоцна забраната била накратко укината, а потоа вратена.
* До август 2008 година, стотици локации биле привремено блокирани на слични основи.
* Во мај 2008 година, Турција повторно го блокирла YouTube на 30 месеци.
* Според написот на *Милиет* од август 2008 година, 11.494 жалби (најчесто поради непристојност) резултирале со 853 предлози за блокирање.
* До средината на 2008 година, растечкото незадоволство од блоковите резултирало со протестна кампања, организирана од веб-страницата *elmaaltshift.com*, која ги охрабрила сите мрежни места да ја заменат својата почетна страница со интерстицијална веб-страница со наслов „*Пристапот до оваа страница е одбиен со сопствена одлука* [235]
* Во октомври 2008 година, написот во *Радикал* го зголемил бројот на блокирани локации на 1112. Родителот на YouTube, Google, одлучил селективно да го спречи пристапот до навредливите видеа на корисниците во Турција за да спречи блокирање на целата страница. Турските обвинители, незадоволни, побарале глобално блокирање за да не се навредуваат турските корисници во странство. Google не се придржил кон тоа.
* Во септември 2008 година, страницата на Ричард Докинс, *richarddawkins.net*, била забранета во Турција како резултат на жалбите на исламскиот креационист Аднан Октар дека неговата книга *Атласот на создавањето*, која ја оспорува теоријата на еволуцијата, била клеветена на страницата на Докинс.
* Во октомври 2008 година, турскиот министер за транспорт Бинали Јилдирим ги бранел забраните, велејќи дека „*Потребни се практики за заштита на младите луѓе и пошироката јавност од штетни материјали на интернет*“. Весникот *Тараф* вели дека постојаната забрана на веб-страниците може да се припише на неискуството на судиите во справувањето со Интернет 
* Во октомври 2008 година, судовите го забраниле *Blogger*, вклучително и доменот *Blogspot.com* откако *Lig TV* (чија матична компанија е *Digiturk*) се пожалила на повреда на авторските права. Оваа забрана била укината по неколку часа.
* Во ноември 2008 година, судовите го забраниле пребарувачот „*Ројнаме – курдски вести*“, вклучувајќи го и доменот rojname.com.
* Почнувајќи од декември 2008 година, откако премиерот Реџеп Тајип Ердоган ги охрабрил луѓето да работат околу блокот на YouTube, неговиот број на посетители се удвоил и ја направила петтата најпосетувана веб-страница, според *Alexa.com*. 
* Почнувајќи од јуни 2010 година, покрај YouTube, повеќе од 8.000 големи и помали страници биле забранети, повеќето од нив порнографски и страници за споделување mp3. Други истакнати мрежни страници кои се забранети се *[[Mrstiff]], [[The Pirate Bay]], [[Megaupload]], [[Deezer]], [[Tagged]], [[Slide]], [[Dudesnude]]* и *[[SHOUTcast]]*. Интернет-базата за филмови избегнала да биде цензурирана поради погрешно правопис на нејзиниот домен, што резултирало со залудна забрана на imbd.com.
* Во 2010 година, страницата за споделување видео *[[Metacafe]]* била забранета од Претседателството за телекомуникации (TİB) по објавувањето на наводно скандалозно видео на поранешниот лидер на ЦХП, Дениз Бајкал.
* Во текот на јуни 2010 година, турскиот претседател Абдула Ѓул го искористил својот профил на Твитер за да изрази неодобрување за забраната на земјата за услугите на YouTube и Google. Ѓул напишал дека им наредил на официјалните лица да најдат законски начини да дозволат пристап.
* Помеѓу јули 2010 и октомври 2010 година, турската забрана на YouTube била проширена на опсег IP-адреса кои нудат услуги од страна на родителот на YouTube Google, вклучувајќи ги и оние на Google Docs, Google Translate, Google Books, Google Analytics, и Google Tools.
* Од септември 2010 година, *Kliptube* е блокиран.
* На почетокот на септември 2010 година, интернет пребарувачот за музика *[[Grooveshark]]* бил забранет од турските судови поради прекршување на авторските права.
* На 1 октомври 2010 година и повторно на 8 јануари 2014 година Турција го блокирала Vimeo.
* На 1 јануари 2011 година, Турските судови го забранија Wix.com, популарен градител на сајтови во сопственост на израелска компанија. Забраната подоцна била укината барем од *Turk Telekunikasyon A.S'.
* На 28 јануари 2011 година, популарната табла за слики *4chan* била блокирана.
* Почнувајќи од 2 март 2011 година, пристапот до *Blogspot* бил блокиран, по барање на давателот на сателитска телевизија [[Digiturk]]; Дигитурк тврди дека Блогер се користел за дистрибуција на материјал на кој ги има правата за емитување.
* На 27 мај 2011 година, услугите за споделување датотеки [[RapidShare]] и [[FileServe]] биле блокирани.
* На 22 август 2011 година, според новите регулативи објавени на [[22 февруари]] [[2011]] година, Одборот за информатички технологии (БТК), огранок на кабинетот на премиерот, ќе им овозможи на сите корисници на интернет провајдерите да изберат едно од четирите нивоа на филтрирање содржина (семејство, деца, домашни, или стандардно). Сепак, немањето избран филтер за содржина точно е еднакво на стандардниот филтер во однос на блокираните интернет места.
* На 21 октомври 2011 година, услугата за стриминг на медиуми [[Livestream]] била блокирана од страна на Турската Република. Later in June 2012 or earlier, the block was lifted.
* Помеѓу јануари и јуни 2012 година, бројот на барања за отстранување содржини што ги примил Google од Турција се зголемил за 1.013 отсто во споредба со претходниот шестмесечен извештајен период, според извештаите за транспарентност на компанијата.
* На 9 март 2012 година, [[Pastebin]] бил блокиран од Турската Република. Later in June 2012 or earlier, the block was lifted but then reinstated.
* Во октомври 2012 година, мрежното место за спортски стриминг *atdhe.tw* било блокирано во Турција.
* Во јануари 2014 година, IP блоковите на *Level 3 Communications* [[Мрежа за испорака на содржина]] биле блокирани, што резултирало со неуспех до 20% од сите барања до тој CDN.
* Во јануари 2014 година, [[SoundCloud]] бил блокиран откако приватни телефонски разговори со турскиот премиер [[Реџеп Тајип Ердоган]] биле поставени на сервисот.
* На 21 март 2014 година, пристапот до Твитер бил блокиран кога судот наредил да се применат „*заштитни мерки*“ на услугата. Ова следело по претходните изјави на премиерот кој ветил дека ќе го „*збрише Твитер*“ по штетните наводи за корупција во неговиот кабинет. [[Google Public DNS]] was also blocked after it was prominently used to bypass the ban.
* На 27 март 2014 година, YouTube бил блокиран ширум земјата еден ден откако корисник објавил безбедносен состанок објавен во јавноста, на кој навидум било откриено дека шефот на турското разузнавање [[Хакан Фидан]], турскиот министер за надворешни работи [[Ахмет Давутоглу]] и други, планирале операции „[[лажно знаме]]“ во [[Сирија]]. Ердоган го опишал истекувањето како „*злобно*“; Давутоглу го нарекол „*сајбер напад против Турската Република*“ и „*објавување војна против турската држава и нашата нација*". YouTube was unblocked on June 3, 2014, after a court ruling.
* Во ноември 2014 година, било откриено дека записите на [[Википедија на турски јазик|турската Википедија]] за [[Вагина]], [[Пенис (човек)|Човечки пенис]], [[Скротум]] и [[Вулва]] биле цензурирани од главниот давател на услуги [[TTNET]].
* Во април 2015 година, турски суд наредил забрана за пристап на една објава на [[WordPress]]. Но, за многу корисници, тоа значело дека нивните даватели на интернет услуги целосно го блокирале WordPress.
* На 6 април 2015 година, Турција го блокирала пристапот до Твитер, Јутјуб и [[Facebook]] откако биле објавени слики на обвинител кој го држат во заложништво милитантите на екстремната левица [[РНОПФ]] со пиштол држен во главата. Обвинителот подоцна бил убиен во кризата. Фејсбук брзо ја исполнил одлуката на судот и ја отстранил содржината, што резултирало со отстранување на блокадата.
* На 17 април 2015 година, Турција накратко го блокирала пристапот до услугата [[URL shortening]] [[Bitly]]. Наместо да бидат пренасочени на целосната URL-адреса, на корисниците кои следат врска до доменот *bit.ly* им била сервирана страница на која се наведува (на [[турски јазик|турски]]) дека „*оваа интернет страница (bit.ly) е ставена под административни мерки од страна на Управата за телекомуникации*“. Блокирањето било примена на новиот закон за регулација на Интернет, според кој Управата за телекомуникации повеќе не мора да бара одобрение од судот пред да блокира цела страница. Не била наведена причина за блокирањето. Претставници на Управата за телекомуникации подоцна изјавиле дека блокирањето било поради „*техничка грешка*“.
* Од 20 април 2015 година, списокот на блокирани интернет страници што го одржува веб-страницата за мониторинг *Engelli Web* содржеи над 78.000 имиња на домени.
* На 25 јули 2015 година, Турција блокирала 96 курдски и левичарски мрежни места за вести заедно со 23 сметки на Твитер поради „*административни мерки*“ насочени не само на веб-страниците со седиште во Турција, туку и во северен [[Ирак]] додека турските борбени авиони продолжиле да ги  бомбардираат позициите на Курдистанската Работничка партија (ПКК) во северен Ирак. Блокираните мрежни места ги вклучуваат [[Rudaw ]], BasNews, [[DİHA]], ANHA, [[Özgür Gündem]], Yüksekova Haber, [[Sendika.Org]], RojNews и [[Jinha ]].
* Од 25 јули 2015 година, повеќе од 81.000 мрежни места се блокирани во Турција, според *Engelli Web*.
* На 10 октомври 2015 година, по првиот од двата бомбашки напади во Анкара, организацијата за следење на цензурата [[Turkey Blocks]] ги потврдила корисничките извештаи дека Турција намерно го ограничила пристапот до Твитер во очигледен обид да го контролира протокот на информации во врска со нападот.
* Во ноември 2015 година, турската влада официјално го блокирала пристапот до [[Reddit]].
* Во јули 2016 година, Турција го блокирала пристапот до [[WikiLeaks]] неколку часа откако открила илјадници електронски пораки на владејачката партија од 2010 до 6 јули 2016 година.
* На 11 септември 2016 година, било пријавено целосно исклучување на интернетот што ги погодило југоисточните региони на Турција, што се совпаднало со отстранувањето на избраните локални функционери од државата утринава од функцијата во претежно етнички-курдските региони во земјата. Се верува дека исклучувањето можеби е спроведено за да се потиснат гласовите на несогласување или опозицијата.
* На 8 октомври 2016 година, по протекувањето на е-пошта на турскиот министер [[Берат Албајрак]] од страна на [[RedHack]], [[Управа за информатички и комуникациски технологии]] (БТК) им наредила на интернет провајдерите да блокираат неколку датотеки за споделување мрежни места, вклучувајќи [[Dropbox (услуга)|Dropbox]], [[Microsoft OneDrive]] и [[Google Drive]].
* На 9 октомври 2016 година, [[GitHub]] и [[Internet Archive]] биле блокирани, а поврзаните административни наредби биле последователно објавени од БТК во кои се наведува дека пристапот бил официјално ограничен.
* Заклучно со 10 октомври 2016 година, во Турција биле блокирани вкупно 114.257 страници, според *Engelli Web*.
* На 27 октомври 2016 година, турските власти наизменично го блокирале целиот пристап до Интернет во источниот и југоисточниот дел на земјата, откако ги привеле избраните соградоначалници на градот [[Дијарбакир]].
* На 4 ноември 2016 година, турските власти го блокирале пристапот до Facebook, Twitter, YouTube и [[WhatsApp]] во земјата, по приведувањето на 11 членови на [[Слободна демократска партија (Турција)|Слободна демократска партија]] (HDP). Ограничувањата на Интернет се повеќе се користат за да се потисне покривањето на политички инциденти, форма на цензура што се применува на краток рок за да се спречат граѓански немири.
* Во декември 2016 година, Турција блокирала десет од најкористените [[VPN]] услуги во Турција, кои биле популарни начини за пристап до забранетите сајтови и услуги на социјалните медиуми. Турските [[ISP]] исто така ја блокирале и употребата на [[Tor]].
* На 29 април 2017 година, [[Блокирање на Википедија во Турција|Турција го блокирала пристапот до Википедија]]. По веста од [[Turkey Blocks]] дека сите јазични верзии на [[Википедија]] биле блокирани во [[Турција]], неколку веб-страници објавиле написи за настанот. [[Ројтерс]] и [[BBC]] објавиле дека турските власти го блокирале целиот пристап до Википедија во земјата од 5.00 часот по Гринич. Првично, турската [[Управа за информатички и комуникациски технологии]] не дала никаква причина, и едноставно изјавила: „*По техничка анализа и правно разгледување врз основа на Законот бр. 5651 [кој го регулира интернетот], преземена е административна мерка за оваа мрежно место*." На 3 мај 2017 година, [[Фондацијата Викимедија]] го презела првиот правен чекор против забраната на Турција да поднесе приговор на одлуката на  Првиот Кривичен суд на Анкара. На 26 декември 2019 година, [[Уставен суд на Турција|Уставниот суд на Турција]] наредил итно укинување на блокирањето на Википедија, пресудувајќи го како прекршување на [[слобода на изразување|слободата на изразување]]. Основачот на Википедија [[Џими Велс]] реагирал со твит „*Добре дојдовте назад, Турција* !" На 15 јануари 2020 година, блокот на Википедија во Турција бил укинат.
* На 9 март 2018 година, лабораторијата *Citizen* објавила извештај кој покажува силни докази дека уредите PacketLogic од Sandvine можеле да се користат за распоредување владин шпионски софтвер во Турција. Корисниците биле тивко пренасочени кон малициозни верзии преку инјектирани HTTP пренасочувања. Граѓанската лабораторија извршила голем број тестови што го спротивставуваат однесувањето на мрежниот сообраќај на податоци во овие земји со уред PacketLogic набавен независно.
* На 16 март 2018 година, турските власти дополнително ја заостриле цензурата на интернет со блокирање на пристапот до услугите што вообичаено се користат за [[Заобиколување на цензурата на интернет]]. Меѓу новите цели биле изобилен VPN провајдери, како и Proton Mail, кој обезбедува шифрирани услуги за е-пошта  Една недела подоцна, Одборот за информатички технологии издал уште едно соопштение за печатот во кое се сугерира дека е во тек големо техничко ажурирање што би можело да го блокира пристапот до многу даватели на VPN колективно, но не елаборирал за опсегот на предвидената политика.
* На 16 ноември 2018 година, турските власти го блокирале BunnyCDN, европска мрежа за испорака на содржина, која го блокирала пристапот до околу 14.000 локации.
* На 23 февруари 2020 година, турските власти го блокирале Jinnews по деветти пат.
* Според податоците објавени од [[NetBlocks]], помеѓу 27 и 28 февруари платформите за социјални медиуми и услугите за пораки биле блокирани во Турција 16 часа откако земјата започнала воздушни напади против Сирија.
* На 24 декември 2020 година, турските власти ја затвориле „hamsvasser.com“, која, според пакистанските официјални лица, била управувана од [[Индија]] и користела пропаганда против [[Пакистан]].
==Иницијативи на граѓанското општество==

* *Иницијатива за слобода на изразување* е здружение и движење на граѓанска непослушност со седиште во [[Истанбул]], кое работи на правото на слобода на изразување. Таа е членка на глобалната мрежа [[Меѓународна размена на слободата на изразување|IFEX]]. Од 2000 година објавува годишни извештаи за состојбата на слободата на изразување во Турција и ги дистрибуира меѓу главните невладини организации, како и до медиумските институции. Секоја недела, Иницијативата објавува Неделен билтен на турски и на англиски јазик. Од 1997 година организира „*Собири за слобода на изразување*“ во Истанбул. Заедно со другите засегнати страни, ја создала базата на податоци ÇTL  за евидентирање на случаи на мисловни криминални дела. Отворила и виртуелен и интерактивен музеј на злосторствата на мислата.
* *Turkey Blocks* („Турција Блокира“) го следи пристапот до услугите на социјалните медиуми и мрежите за масовна комуникација преку Интернет низ главните области на населението во Турција. Обезбедува известување во реално време за онлајн инциденти кои можат да влијаат на безбедноста, пристапот до информации и онлајн деловните операции.
* *Turkey Uncensored* (Нецензурирана Турција) е проект Индекс на цензура за објавување написи од цензурирани турски писатели, уметници и преведувачи. [[Индекс за цензура]], исто така, го води проектот *Mapping Media Freedom* (Мапирање на слободата на медиумите) - база на податоци што ги идентификува заканите, прекршувањата и ограничувањата со кои се соочуваат членовите на печатот низ земјите-членки на Европската Унија, кандидатите за влез и соседните земји каде редовно се следат заканите врз турските новинари и странските новинари во Турција
* [[Платформа за независно новинарство|Платформата за независно новинарство]] (П24) е навремена иницијатива за поддршка и промовирање на уредувачката независност во турскиот печат во време кога новинарската професија е под жесток комерцијален и политички притисок.
* *İfade Özgürlüğü Derneği* (İFÖD - Здружение за слобода на изразување) објавил годишен извештај насловен *Engelli Web*, обезбедувајќи детални информации за цензурата на Интернет и блокираните веб-страници од Турција. Здружението, исто така, обезбедува правна поддршка за сите кои се соочуваат со кривични пријави за политички говор.
* *Siyah Bant'' (Црна лента) е основана во 2011 година. Веб-страницата содржи архива на случаи на уметничка цензура по 2000 година и продолжува да произведува истражување, документација и дискусии за случаите на цензура во уметноста во Турција.

## Наводи

## Литература
* 
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Censorship in Turkey, IFEX
*Turkey Press Freedom Website covering the press freedom situation in Turkey by South East Europe Media Organisation (SEEMO)
* "Censorship to censorship" (Turkish) (English translation); A grassroots protest site
* Freedom of the Press in Turkey: The Sultan Likes His Press Meek, Qantara.de, 5 March 2009
* engelliweb.com (Disabled Web); lists 15,000+ banned websites in Turkey as of September 2011
* Turkey's Internet Censorship Problem, The Media Association
* Marc Pierini with Markus Mayr, January 2013, Press Freedom in Turkey, Carnegie Endowment for International Peace
* Dilek Kurban, Ceren Sözeri, June 2012, Caught in the Wheels of Power: The Political, Legal and Economic Constraints on Independent Media and Freedom of the Press in Turkey, Turkish Economic and Social Studies Foundation. 


Категорија:Политичка репресија во Турција