Бастнезит

**Бастнезит** — еден од семејството на три флуорокарбонатни минерали, кое вклучува бастнезит-(Ce2) со формула (Ce, La) CO3F, бастнезит-(La2) со формула (La, Ce2) CO3Fи бастнезит-(Y2) со формула (Y, Ce2) CO3F. Некои од бастнезитите содржат OH&#x2212; наместо F&#x2212; и го добиваат името хидроксилбастнезит. Повеќето бастнезити се бастнезит-(Ce2), а цериумот е убедливо најчестиот од ретките земни елементи во оваа класа на минерали. Бастнезитот и фосфатниот минерал моназит се двата најголеми извори на цериум и други ретки земни елементи.

Минералот за првпат го опишал шведскиот хемичар Вилхелм Хизингер во 1838 година. Именуван е по рудникот Бастнес во близина на Ридархитан, Вестманланд, Шведска. Бастнезитот се јавува и како многу квалитетен примерок на планините Заги, Пакистан. Минералот може да се најде во алкален гранит и сиенит и во придружните пегматити. Може да се појави и во карбонатити и во придружните фенити и други метасоматити.

## Композиција
лево|мини|Кристал бастнезит од округот Маниту, округ Ел Пасо, Колорадо, САД (големина: 4,3×3,8×3,3 см)
Минералот во својата генерализирана формула содржи цериум, лантан и итриум, но официјално тој е поделен на три минерали врз основа на доминантниот елемент од ретки земи. Постои бастнезит-(Ce) со попрецизна формула (Ce, La)CO3F. Постои и бастнезит-(La) со формула (La, Ce) CO3F како и бастнезит-(Y) со формула (Y, Ce)CO3F. Постои мала разлика меѓу трите видови во однос на физичките својства и повеќето бастнезити се бастнезит-(Ce). Цериумот во повеќето природни бастнезити обично доминира над другите. Бастнезитот и фосфатниот минерал моназит се двата најголеми извори на цериум, важен индустриски метал.
лево|мини|350x350пкс|Кристална структура на бастнезит-(Ce). Код на боја: јаглерод, C, сино-сива; флуор, F, зелена; цериум, Ce, бела; кислород, O, црвена.
Овој минерал е тесно поврзан со минералната серија паризит. И двата минерали се флуорокарбонати на ретки земни елементи, но формулата на паризитот  содржи калциум (и мала количина на неодимиум) и има различен сооднос на составните јони. Паризитот може да се смета како формулна единица на калцит (CaCO3) додадена на две формулни единици на бастнезит. Всушност, покажано е дека двата минерала се менуваат напред-назад со додавање или губење на CaCO3 во природни средини.

Минералот формира серија со минералите хидроксилбастнезит-(Ce)  и хидроксилбастнезит-(Nd). Трите се членови на супституциска серија што вклучува можна супституција на флуоридни (F−) јони со хидроксилни (OH−) јони.

## Име
мини|Кристал бастнезит, планина Заги, федерално администрирани племенски области, Пакистан. Големина: 1,5×1,5×0,3 см.
Бастнезитот го добива своето име од неговата типска локација, рудникот Бастнес, Ридархитан, Вестманланд, Шведска. Рудата од рудникот Бастнес довела до откривање на неколку нови минерали и хемиски елементи од страна на шведски научници како што се Јенс Јакоб Берзелиус, Вилхелм Хизингер и Карл Густав Мосандер. Меѓу нив се хемиските елементи цериум, кој го опишал Хизингер во 1803 година, како и лантан во 1839 година. Хизингер, кој бил и сопственик на рудникот Бастнес го именувал новиот минерал *бастнезит* кога првпат бил опишан од него во 1838 година.

## Појава
Иако е редок минерал и никогаш не е во големи концентрации, тој е еден од почестите карбонати на ретки земјени елементи. Бастнезитот е пронајден во карстни бокситни наоѓалишта во Унгарија, Грција и балканскиот регион. Исто така, пронајден е во карбонатити, ретка карбонатна магматска интрузивна карпа, во комплексот Фен, Норвешка; Бајан Обо, Внатрешна Монголија; Канганкунде, Малави; Кизилкаорен, Турција и рудникот за ретки земјени елементи Маунтин Пас во Калифорнија, САД. Во Маунтин Пас, бастнезитот е водечки руден минерал. Некој бастнезит е пронајден во необичните гранити на областа Лангесундсфјорд, Норвешка; полуостровот Кола, Русија; рудниците Мон Сен-Илер, Квебек и наоѓалиштата на езерото Тор, Северозападни територии, Канада. Пријавени се и хидротермални извори.

Формирањето на хидроксилбастназит (NdCO3OH) може да се случи и преку кристализација на аморфен прекурсор што содржи ретки земни елементи. Со зголемување на температурата, навиката на кристалите NdCO3 OH прогресивно се менува во посложени сферулитни или дендритични морфологии. Се претпоставува дека развојот на овие кристални морфологии се контролира од нивото на кое се достигнува презаситеност во водниот раствор за време на распаѓањето на аморфниот прекурсор. На повисока температура (на пр., 220 °C) и по брзо загревање (на пр. CeO2, обично.
# Се додаваат растворувачи (вид на растворувач и концентрација врз основа на површина, достапност и цена) за да се помогне во одделувањето на Eu, Sm и Gd од La, Nd и Pr.
# Редукциските агенси (врз основа на површината) се користат за оксидирање на Eu, Sm и Gd.
# Eu се таложи и калцифицира.
# Gd се таложи како оксид.
# Sm се таложи како оксид.
# Растворувачот се рециклира во чекор 11. Дополнителен растворувач се додава врз основа на концентрацијата и чистотата.
# La е одвоен од Nd, Pr и SX.
# Nd и Pr се одвоени. SX продолжува за обновување и рециклирање.
# Еден начин за собирање на La е додавање на HNO3, со што се создава La(NO3) 3. HNO3 обично се додава со многу висока моларност (1–5 M), во зависност од концентрацијата и количината на La.
# Друг метод е да се додаде HCl во La, создавајќи LaCl3. HCl се додава од 1 M до 5 M во зависност од концентрацијата на La.
# Растворувачот од одвојувањето на La, Nd и Pr се рециклира до чекор 11.
# Nd се таложи како оксиден производ.
# Pr се таложи како оксиден производ.

## Наводи

## Библиографија

* Палаче, П.; Берман Х.; Фрондел, К. (1960). „ *Данов систем на минералогија, том II: Халиди, нитрати, борати, карбонати, сулфати, фосфати, арсенати, волфрами, молибдати, итн. (Седмо издание)“* Џон Вајли и синови, Инк., Њујорк, стр.&nbsp;289–291.
Категорија:Шестаголни минерали
Категорија:Минерали на флуорот
Категорија:Карбонатни минерали
Категорија:Радиоактивни минерали
Категорија:Лантаноидни минерали