Безумности (Гоја, 1815 - 1823)

*** Безумности *** (* Los disparates *),  исто така познато како *** Поговорки *** (*[[Proverbios]] *) и  *** Соништа *** (*[[Sueños]]*), - е циклус графики на  шпанскиот сликар Франсиско де Гоја, создаден од  1815  до 1823година.

Графиките содржат бројни мотиви, детали и ликовни размислувања кои се директно поврзани со состојбата на уметникот : таинствени, метафорични, симболични, фантазмагорични.

Покрај 18- те  графики од циклусот, кон нив или со истата тематика биле додадени уште 4 графички дела така што денес циклусот опфаќа опус од 22 творби..

## Историски прилики  во кои се создадени графиките

Делата биле создадени за време на страшната црковна инквизиција, која била репресивна и строго цензорска во секој поглед во Шпанија. Гоја бил повлечен, живеел во предградието на [Мадрид, во куќата таканаречена – „Куќата на глувиот“, врз чии sидови ги насликал познатите и монументални негови „темни“ слики..

== Датирање ==

Циклусот бил создаван  од 1815-1824 година, 1926 тој ја напуштил Шпанија и живеел во [Бордо, Франција. Се смета дека серијата имала дваесет и пет отпечатоци, од кои останале само дваесет и два. Според бакарните плочи кои останале во неговата заоставнина, можело да се заклучи дека циклусот бил започнат во речиси исто време со завршувањето на циклусот „Тавромахија“
Поради сериозната болест што ја претрпел, Гоја, одреден период работел со прекини, а исто така и поради староста.
..

## Техника

Графичката техника во која биле направени графиките е бакропис  и акватинта, со тоа што за разлика од другите циклуси, Гоја овде, слободно ги комбинирал графичките техники, ставајќи ги единствено во функција на силен, јасен субјективен графички израз со што се оддалечил од некои дотогашни правила во гравирањето и создавал еден вид на нов  графички израз..

## Теми и структури

Во историјата на уметноста покрај делата на Хиеронимус Бош, ова е една  од најтаинствените ликовни  творби воопшто во доменот на таинственоста, мистеријата, длабоката потсвесност.. Создавани во време на потполно ослободување во изразаот и во општественото живеење на авторот, овие дела се длабоки интерпретации на човечката: потсвест, психологија, фантазија, опсервација на трагичноста и апсурдноста на животот и постоењето во нерамномправните заедници. Неговата критика, иронија, сарказам и  анализа на севкупните поразителни цивилизациски аномалии ги изразува со безброј метафори, симболи, тајни алузии и интерпретации на стварноста кои и денденес не се до крај и точно протолкувани.

## Уметничко значење

Покрај графичките циклуси „Капричосите“ и  „Ужасите на војната“ , „Тауромахијата“ овој последен голем циклус на Гоја е генијален, таинствен и пророчки недостижен. Како и претходните циклуси, тој негов ликовен и уметнички израз и поглед е најмалку сто години пред времето. Влијанието особено со овој циклус што го извршил врз современата уметност е непроценливо. Тоа го потврдуваат и сликарите од дваесеттио век : Емил Нолде, Паул Кле, авангардите експресионистички уметници како и Салвадор Дали, кој во овој циклус го забележува идниот [надреалистички правец.
Франциско Гоја, покрај [Албрехт Дирер и  Рембрант ван Рајн спаѓа во најголемите и најзначајните графички творци во уметноста, неземајќи го предвид и неговото сликарство кое исто така спаѓа меѓу најзначајните ликовни творби на човештвото..

## Галерија

## Делата од циклусот
Делата се од првото издание од 1864 година, денес чувани во Музејот Прадо во Мадрид

Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 01 - Disparate femenino.jpg|** 1: ''Женска безумност*** , 24.3 x 35.3&nbsp;cm
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 02 - Disparate de miedo.jpg|*' 2: *Страшна безумност*** '', 24.4 x 35,3&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 03 - Disparate ridículo.jpg|** 3: *Смешна безумност *** , 24.5 x 35.3&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 04 - Bobalicón.jpg|** 4: *Бобаликон*** <br>''(Simpleton's folly)''<br>24.3 x 35.2& cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 05 - Disparate volante.jpg|**Νο. 5: *Одлетај*** , 24.4 x 35.2&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 06 - Disparate cruel.jpg|** 6: *Сурова безумност *** , 24.3 x 35.1&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 07 - Disparate desordenado.jpg|** 7: *Нарушена безумност *** , 24.4 x 35.2&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 08 - Los ensacados.jpg|** 8: * Безумности во вреќи***, 24.4 x 35.1&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 09 - Disparate general.jpg|** 9: *Општа безумност *** ,24.1 x 35.1&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 10 - El caballo raptor.jpg|**10: *Киднапирање на коњ *** 
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 11 - Disparate pobre.jpg|**11: *Стани сиромашен*** , 24.4 x 35.2&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 12 - Disparate alegre.jpg|** 12: *Весела безумност *** , 24.3 x 35.2&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 13 - Modo de volar.jpg|**13: *Начин на летање*** , 24.4 x 35.3&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 14 - Disparate de carnaval.jpg|**14: *Карневалски безумности ***, 24.2 x 35.2&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 15 - Disparate claro.jpg|**15: *Јасна безумност *** , 24,3 x 35,2&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 16 - Las exhortaciones.jpg|** 16: *Опомените*** ,24.4 x 35.3&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 17 - La lealtad.jpg|** 17: * Лојалност*** <br>'', 24.4 x 35.1&nbsp;cm.
Image:Prado - Los Disparates (1864) - No. 18 - Disparate fúnebre.jpg|**18: *Погребна безумност *** , 24.3 x 35.2&nbsp;cm.
</gallery>

=== Шетирите графички дела од подоцна ===
<gallery mode=packed heights=150>
Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate de toritos.jpg|***Потпали ги биковите***, 24,3 x 35,5&nbsp;cm. (жиг) /30,6 x 44,5&nbsp;cm. ( целиот лист)
Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate de bestia.jpg|***Полудување***, 24,3 x 35,5&nbsp;cm. (жиг) /30 x 42,8&nbsp;cm. (целиот лист)
Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate conocido.jpg|***Познати безумности ***, 24,2 x 35,6&nbsp;cm. (жиг) /30,1 x 44,1&nbsp;cm. (целиот лист)
Image:Prado - Los Disparates (1877) - Disparate puntual.jpg|***Пукај точно***, 24,6 x 35,6&nbsp;cm. (жиг) /30,2 x 43,8&nbsp;cm. (целиот лист)
</gallery>

=== Подготвителни цртежи за серијата ===
<gallery mode=packed heights=150>
File:Goya Disparate femenino drawing.jpg|Цртеж за  ***Женска безумност ***
File:Goya Disparate de miedo drawing.jpg|Цртеж за ***Оди исплашен***
File:Goya Disparate ridículo drawing.jpg|Цртеж за ***Оди смешно***
File:Goya Bobalicón drawing.jpg|Цртеж за ***Бобаликон***
File:Goya Disparate cruel drawing.jpg|Цртеж за ***Бидете сурови***
File:Goya Disparate desordenado drawing.jpg|Цртеж за ***Несреден безумник***
File:Goya Los ensacados drawing.jpg|Цртеж за ***Вреќичката***
File:Goya Disparate general drawing.jpg|Цртеж за ***Општи безумности ***
File:Goya El caballo raptor drawing.jpg|Цртеж за *** Грабнување на коњ ***
File:Goya Disparate pobre drawing.jpg|Цртеж за ***Стани бедо***
File:Goya Disparate alegre drawing.jpg|Цртеж за ***Лудувај***
File:Francisco de Goya y Lucientes - Ways of Flying - Google Art Project.jpg|Цртеж за ***Режим на летање***
File:Goya Disparate claro drawing.jpg|Цртеж за ***Оди јасно***
File:Goya Las exhortaciones drawing.jpg|Цртеж за ***Опомените***
File:Goya La lealtad drawing.jpg|Цртеж за ***Лојалноста***
</gallery>

=== Цртежите кои не биле преработени за графички отпечатоци ===
<gallery mode=packed heights=150>
File:Goya Los elefantes (Disparate de bestia) drawing.jpg|***Слонови (sверови безумни)***
File:Goya La desesperación de Satán drawing.jpg|***Очајот на сатаната***
File:Goya El tragafuego drawing.jpg|***Оган јаде***
File:Goya Dos personajes asomándose a una salida luminosa drawing.jpg|***Два лика се наведнуваат на излезот од светлината***
File:Goya Personajes trepando sobre un gigante acostado drawing.jpg|***Ликови кои се искачуваат на легнат гигант***
File:Goya El pavo real vanidoso drawing.jpg|***Суетниот паун***
</gallery>

==Наводи==


== Литература ==

*Bozal, Valeriano (2005). ''Franciso Goya, life and work'' **II*'. 2 vols. Madrid: Tf Editores. pp.&nbsp;199–217. .
*Bozal, Valeriano (1994). Goya (1994 edition). Madrid: Alianza Editorial. pp.&nbsp;57–60. .
*Carrete Parrondo, Juan; Centellas Salamero, Ricardo; Fatás Cabeza, Guillermo (1996). *Goya ¡Qué valor! V. Disparates*. Zaragoza: Caja de Ahorros de la Inmaculada. .
*Glendinning, Nigel (1993). *"Francisco de Goya", Art and its creators*. Cuadernos de Historia 16 (30). D.L.34276-1993.
*Gómez de la Serna, Gaspar (1969). *Goya and his Spain*. Madrid: Alianza Editorial. .
==Надворешни врски==
* [http://www.museodelprado.es/goya-en-el-prado/obras/lista/?tx_gbgonline_pi1%5Bgocollectionids%5D=29 Goya en el Prado, *Disparates*]
* 
* 
* [http://www.all-art.org/neoclasscism/disparates1.html *Los disparates'' (imágenes de los grabados; en inglés).] 
* Bibliografía actualizada (febrero de 2016) sobre Los Disparates

Категорија:Слики од Франсиско Гоја
Категорија:Графички циклуси на Франциско Гоја
Категорија:Графички циклус „Безумности“