Келцки говор

**Келцки говор** (*сандомјежиски говор, швјентокшиски говор*) - збир на говори наполскиот јазик, малополскиотдијалект е карактеристичен за жителите на сандомјежиската територија. Од овој збир може да се изделат говорите, говорот:

* келцко-мјеховски
* сандомјежиски
* ласовски (устието на реката Висла и Сан)

## Особености

* мазурење, односно изговор на гласовите sz, ż (не на rz), cz, dż како s, z, c, dz: *syja, zyto, scotka, copka, cysty, drozdze.*
* озвучување помеѓу изрази пред самогласки и согласки r, l, ł, m, n, ń: *ptoseg mały, wlazł koteg na płoteg i mruga, koż malin, brad ogrodnika, grzyb ogromny*
* завршен премин на -ch во -k: *niek, ik, dwók*
* губење на резонансот на носните самогласки ę, ą: *gesi, bede, zob, wstozka, rzucajo, ksiozka*
* исчезнување на претставката во групите śr-, źr-, dl-: rsioda, rsiedni, rźódło, rziebie, móld sie
* изговорот на некои самогласки во почеток на зборот се поврзуваат со доделување на протези, односно дека им претходат на согласките
** лабијализација, значи претходење на самогласките o и u, на согласката ł: *łosa, łodejdź, łun, łucho, łusłuchoł, płole, młost, kłoza*
** прејотација, значи претходење на самогласките i, a, e на согласката j: jidzie, jigła, Jantuni, Jagna, Jewa
** аспирација, значи претходење на самогласката а на согласката h: *Hameryka, harak, Hania*
* еквиваленти на самогласките a, o, e се – поради нивниот истеснувачки изговор на самогласките o, ó, i или на y, a→o, o→ó, e→i, e→y: corny ptok loto, chłopok, słóma spolóno, zniscóny dóm, ón, kóń, bidna kobita, jesiń, dziń, brzyg rzyki, syr i chlib
* самогласките i, y пред полуотворените согласски: m, n, ń, r, l, ł подложат на артикулативно проширување на e: temi naszemi, chłopakami, gościeniec, derechtór, fieranka, umoceła sięm pieli, bieli się, kobeła, beła
* удвојување на s и ś: bosso, z lassu, wiścieć, w leśsie,, a исто така изедначување на овие гласови: bosco, w leście, powieścieła, wiescok
* форми од типот: grzebę, skubę, złapę, kopę, drapę, rąbę, kłamę zamiast grzebię, skubię, złapię, kopię, drapię, rąbię, kłamię
* наставката за генетив множина – ów, соодветна на машките именки: *kotów, panów, ołówków*, може да се јави во генетив множина во именките од женски род: * łyżków, desków, babków* и во среден род: *skrzydełków, wiadrów, łoknów*
* замена во инфинитивот eć на ić или -yć: *widzić, cierpić, wyjrzyć, leżyć*
* форми на машколичен род заменети со немашколични: *te nasze chłopy uciekały, Niemce zabijały ludzi we wojne, górniki strajkowały.*
* Во прво лице множина, сегашно време или минатото понекогаш се задржува некогашната наставка -wa: *idziewa, dajewa, chodziliwa*, како и во формите на императив: *bierzwa, choćwa*. Додека во глаголските форми во второ лице множина минато и сегашно време се јавува некогашната наставка -ta: chodziliśta, byliśta, robita, dajeta слично како во императив: *bierzta, dejta, chodźta*
* употребата на учтивите множински форми, кои се израз за почит кон постари лица: *mamusia nagotowali klusek, tata żyli osiemdziesiąt lot, babciu, połóżcie się tam wygodnie, a nie bedziecie w kucki spać*. Жителите во село се обраќале со „wy“ се дефинира како „обраќање кон двајца“, „двојување“ или „повикување“.
* употреба на предлозите bez наместо przez: *bez las, bez lato, bez cało zime, ide bez droge przez copki*
* губење на гласот j во личните форми на глаголите, кога се наоѓа помеѓу самогласките ó или e како и на согласката dź (dzi): przydzie, przydo, pódzie zamiast przyjdzie, przyjdą, pójdzie
* еквиваленти на наставката -еј во прилозите и броевите се -y или -i: bliży, dali, lepi, gorzy, tani, droży, ło piąty, ło dziewiąty, ło dwunasty
* императив при употреба на наставките *-no *или* -że, *на пр*.: chodźno, przyjdźże, pomożże, zróbże *итн.

Категорија:Малополска