open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кимет Фетаху

**Кимет Фетаху** (р.  г. во с. Требишта, Албанија) е доктор на науки, универзитетски професор и македонски општественик од Албанија. Своето образование го стекнува во Албанија, но поради својата стручност е испратен на специјализирање во Кина, од областа на геологијата и металургијата. Денес работи како професор и шеф на катедрата на Рударско-геолошкиот факултет во Тирана, a се занимава и со широка општествена дејност. Тој станува активен во организирањето на Македонците особено по падот на диктаторскиот режим во Албанија, во 1990 година. Така, во 1991 година тој ја формира организацијата на Македонците од Албанија „Братство“, која во 1993 година е преименувана во „Мир“. Неговите постапки за афирмација на правата на етничките Македонци во Албанија на почетокот се осудувани од страна на јавноста и властите на Албанија, но со јакнењето на демократската свест, денес состојбата е поинаква. Кимет Фетаху е почитувана личност во Албанија, како експерт во својата област, но и како етнички Македонец.

Меѓу другото, битно е да се спомене дека д-р Фетаху е претседател на друштвото „Мир“ на Македонците од Голо Брдо, координатор на македонските организации во Албанија, и директор на албанскиот Центар за етнички истражувања. Бил и независен кандидат за пратеник во албанскиот парламент од реонот на Голо Брдо.

## Поврзано
* Македонци во Албанија
* Друштво „Мир“

## Наводи

## Надворешни врски
* Проф. д-р Кимет Фетаху: Имплементација на рамковниот договор и во Албанија

Категорија:Македонци во Албанија
Категорија:Македонски општественици
Кислород

мини|Течен кислород
**Кислород** — хемиски елемент во периодниот систем. Го има симболот **О** и атомски број 8. Зборот *кислород* доаѓа од двата старогрчки зборови *οξυς (оксис)* = киселина и *γεινομαι (геиномаи)* = содржи. Ова име било избрано бидејќи во периодот во кој бил утврден кислородот (крајот на XVIII век), се мислело дека сите киселини содржат кислород. Овој хемиски елемент е доста распространет и може да се најде не само на Земјата, но и низ целата вселена, најчесто ковалентно сврзан со други елементи. Несврзаниот кислород (најчесто нарекуван и молекуларен кислород или O2, двоатомска молекула) се појавил уште во палеопротерозоикот (пред меѓу 2500 милиони години и 1600 милиони години) и како производ од метаболизмот на раните анаероби (археи и бактерии).

## Особености
[мини|лево|Опит колку кислород има во [воздухот.]]
Во стандардни услови кислородот опстојува како двоатомска молекула во кој двата кислородни молекули се двојно сврзани меѓусебно. Во неговата најстабилна форма, кислородот опстојува како дворадикална молекула (кислородна тројка). Иако радикалите најчесто се сврзуваат со високо реактивни молекули, триплетниот кислород не реагира со повеќето молекули. Еднородниот кислород е пореактивен со повеќето органски молекули. Кислородот е главна состојка на воздухот, се произведува од растенијата за време на фотосинтезата и е потребен за аеробна респирација кај животните.

Течниот кислород и цврстиот кислород имаат светлосина боја и двата имаат парамагнетни својства. Течниот кислород најчесто се добива со фракциона дестилација на течен воздух. Течниот и цврстиот озон (О3), пак, имаат потемни сини бои.

Најскорешниот откриен алотроп на кислородот, тетракислород (О4), е темноцрвена супстанција што е создадена со вршење притисок на О2 до 20 GPa. Неговите својства се истражуваат за употреба во ракетните горива и слични апликации, бидејќи тој е многу помоќно оксидативно средство од O2 или O3.

## Кислородот како мотив во уметноста и во популарната култура
* „Кислород“ (*Oxygene*) - албум на францускиот музичар Жан-Мишел Жар (*Jean-Michel Jarre*) од 1976 година.

## Наводи

Категорија:Хемиски елементи

Категорија:Двоатомски неметали
Категорија:Халкогени
Категорија:Оксиданси
Список на славни пушачи на луле

## Список на славни пушачи на луле
* **[[Жак Дерида]]** - Француски деконструкционистички филозоф.
* **[[Алберт Ајнштајн]]** - научник
* **[[Барух Спиноза]]** - Холандски филозоф
* **[[Милицент Фенвик]]** - Поранешен член на Конгресот од Њу Џерси; една од малкуте жени кои пушеле луле.
* **[[Џон Форсајт]]** - Американски глумец. Прекинал во 1892 по наредба на својот доктор.
* **[[Стивен Фрај]]** - Англиски комичар, автор, глумец, и режисер - последниот човек на кого му е доделена наградата Пушач на луле на годината пред да се забрани рекламирањето на тутун во Велика Британија.
* **[[Винсент ван Гог]]** - сликар
* **[[Хју Хефнер]]** - основачот на *[[Плејбој]]*. Често виден во неговиот пењоар со луле в рака.
* **[[Даглас Мекартур]]** - Американски генерал со пет ѕвездички.
* **[[Ерик Моркамб]]** - комичар. Пушач на луле на годината за 1970.
* **[[Хенри Мулиш]]** - Холандски писател.
* **[[Ферид Мухиќ]]** - Македонски филозоф.
* **[[Норман Роквел]]** - сликар.
* **[[Бертранд Расел]]** - значаен британски фолозоф, математичар и логичар.
* **[[Жорж Сенд]]** - псевдоним на француската писателка Амандина-Аурора-Лусил Дупин (подоцна Баронеса Дуневанд); една од малкуте жени кои пушеле луле.
* **[[Јосиф Сталин]]** - некогашен претседател на Советскиот Сојуз.
* **[[Јохан Себастијан Бах]]** - Познат светски композитор на барокна музика. 
* **[[Џ. Р. Р. Толкин]]** - Британски писател .
* **[[Харолд Вилсон]]** - Британски премиер
* **[[Вирџинија Вулф]]** - Британска писателка; една од малкуте жени што пушеле луле.
* **[[Семјуел Клеменс]]** - писател, повеќе познат како Марк Твен 
* **[[Орсон Велс]]** - Режисер и глумец
* **[[Џона Салк]]** - пронаоѓач на вакцина против детска парализа.
* **[[Едвин Хабл]]** - покажал дека универзумот се шири.
* **[[Жан Пјаже]]** - Познат како основател на когнитивната психологија
* **[[Роберт Опенхајмер]]** - научник
* **[[Пит Мондријан]]**- уметник
* **[[Карл Густав Јунг]]** - таткото на современата психологија. Неговото луле е контраст на пурата на Фројд.
* **[[Ернест Хемингвеј]]** - писател
* **[[Кери Грант]]** - глумец
* **[[Грета Гарбо]]** - глумица
* **[[Бинг Крозби]]** - глумец
* **[[Александар Греам Бел]]** - пронаоѓач на телефонот
* **[[Клод Моне]]** - импресионистички сликар 
* **[[Стефан Маларме]]** - поет
* **[[Ернст Лудвиг Кирхнер]]** - сликар

Категорија:Пушење на луле
Категорија:Тутун
Кодификација

:*За други значења на овој поим, видете [[Кодификација (појаснување)|кодификација]].*

**Кодификацијата** е нормативна постапка, а подразбира создавање на нормативни речници, граматики, прирачници како што е правописот и друго. Со кодификацијата се пропишуваат правилата што треба да се почитуваат при изборот на јазичните средства, односно правила што ги обврзуваат говорните претставници на даден јазик. Тоа значи дека се пропишуваат правилата што се сметаат за добри и правилни, а сите останати се отфрлаат. Со правописот се пропишува правописната норма. „Опишувањето“ му претходи на „пропишувањето“ т.е. јазикот најпрво треба да се опише, а потоа да се нормира, односно да се пропишат правилата што треба да се почитуваат.

Категорија:Јазик
Категорија:Стандарден јазик
Категорија:Јазична стандардизација
Мочна киселина

**Мочната (урична) киселина** е хемиско соединение на јаглеродот, кислородот и водородот. Таа е краен оксидациски производ на метаболизмот на пуринските бази во телото на човекот и се наоѓа во мали количества во урината.

Мочната киселина е краен производ на азотниот метаболизам кај птиците и влекачите, за разлика од луѓето и многу други животни каде што главен производ е уреата. Кај животните кои произведуваат мочна киселина во големи количества, истата се екскретира преку фецесот. Луѓето произведуваат мали количества од оваа киселина, додека зголемувањето доведува до појава на артритис попознат како подагра (гихт).

## Наводи

Категорија:Органски киселини
Категорија:Кружење на азотот
Густина

**Густина** (се обележува со грчката буква ро - \rho) — физичка величина која што за едно хомогено тело се дефинира како маса *m* на единица волумен *V* од телото: 

{\rho}={m \over V} 

За нехомогени тела, оваа релација ни ја дава средната вредност за густината на телото, бидејќи кај таквите тела густината за разни места е различна. Кај нехомогените тела, густината на телото во дадено место се добива како гранична вредност (лимес) на средната густина кога волуменот се стреми кон нула, односно ќе биде толку мал, што може да се смета дека во него густината е константна. Математичката формула за густина на нехомогените тела е следна:

{\rho}=\lim_{\Delta V \to 0}{\Delta m \over \Delta V}={dm \over dV}

Густината во меѓународниот систем на единици се мери со единица килограм на метар кубен кг/м3.

Методите за определување на густината на телата се методи за определување на волуменот на телото, кое може да биде неправилно тело или течност. Мерењето на волуменот на телото обично се прави индиректно со користење на Архимедовата сила која се јавува кога некое тело е целосно потопено во течност или гас. Течноста (најчесто вода) делува на телото со сила чија големина е еднаква на производот од масата на истисната вода *m<sub>v</sub>* (гас), помножена со Земјиното забрзување *g*, односно *F<sub>a</sub>*=*m<sub>v</sub>g*. Со ваквиот начин на мерење и со познавањето на густината на течноста (најчесто водата) во која што се потопува даденото тело, може да се определи волуменот на телото.

## Поврзано
* Ареометар
* Мор-Вествалова вага
* Пикнометар
* Метална микрорешетка - вештачки материјал со најмала густина


Категорија:Механика на континуумот
Категорија:Концепти во физиката
Категорија:Физички величини
Категорија:Физичка хемија
Атомска маса

мини|Стилизиран атом на литиум-7: 3 протони, 4 неутрони и 3 електрони (вкупните електрони се ~ 1⁄4300-ти од масата на јадрото). Има маса од 7,016 Da. Реткиот литиум-6 (маса од 6,015 Da) има само 3 неутрони, намалувајќи ја атомската тежина (просечната) на литиумот на 6,941
Да не се помеша со: релативна атомска маса

**Атомската маса** или **релативната атомска маса** е однос меѓу просечната маса на атомот на некој хемиски елемент и 1/12 од масата на нуклидот 12C.

Речиси сите атомски маси на елементите во периодниот систем растат одејќи и по група и по периода. Ова се должи на фактот што елементите во периодниот систем се подредени по растење на нивните атомски броеви. Со растење на атомските броеви, се очекува да растат и масените броеви и атомските маси. Сепак, поради тоа што елементите во природата постојат во вид на смеси од изотопи, постојат неколку исклучоци. На пример, релативната атомска маса на кобалтот е поголема од онаа на никелот, иако никелот има поголем реден (атомски) број.

Маса
Категорија:Стехиометрија
Категорија:Маса
Категорија:Хемиски својства
Атомски полупречник

[мини|ресно|Приказ на [хелиумски атом со неговата електронска веројатносна густина како сиви нијанси]]
**Атомски полупречник** (**атомски радиус**) — растојанието меѓу најоддалечените електрони во еден атом и атомското јадро на тој атом.

Атомските полупречници се менуваат во периодниот систем: со секоја нова периода се пополнува нов електронски слој. Затоа, атомските полупречници растат одејќи надолу по група, а надесно по периода се намалуваат. Значи, одејќи надесно по една периода, кај секој нареден елемент има по еден електрон повеќе кој се сместува во истиот електронски слој. Но, истовремено, кај секој следен елемент бројот на протони (атомски број) во јадрото се зголемува за еден. Како резултат на тоа, електростатичките привлечни сили меѓу јадрото и електронската обвивка се зголемуваат што резултира со намалување на атомските полупречници.

## Споредба на валентните и атомските полупречници

## Поврзано
* Атомски полупречници на елементите
* Ван дер Валсов полупречник
* Валентен полупречник
* Ковалентен полупречник

Категорија:Својства на хемиските елементи
Полупречник
Ковалентен полупречник

**Ковалентен полупречник** (**ковалентен радиус**) или **валентен полупречник** (**валентен радиус**) — средното растојание на најоддалечените електрони од атомското јадро на два или повеќе атоми кои учествуваат при образувањето на хемиски врски (се викаат уште и валентни електрони). Ковалентниот полупречник е речиси еднаков на половината од средната должина на поединечните хемиски врски кои ги градат тие атоми. Ковалентните полупречници на атомите се околу 25 - 50% помали од нивните Ван дер Валсови полупречници.

## Споредба на Ван дер Валсовиот и ковалентниот полупречник кај некои атоми

## Поврзано
* Атомски полупречник

Категорија:Хемиски својства
Категорија:Хемиски врски
Петар Наневски

**Петар Наневски** ( во  —  во ) — македонски поет, сликар, есеист, припадник на третата генерација македонски писатели. Тој бил член на ДПМ и ДЛУМ.

## Животопис
Завршил Училиште за применета уметност и Педагошка академија во Скопје. Работел како наставник по ликовно воспитување во кавадаречката гимназија и кустос-ликовен уметник во Музеј-галеријата во Кавадарци.

## Творештво
Во текот на својата творечка активност ги објавил книгите: 

* Починка и врвици (поезија, 1961)
* Срп и нежност (поезија, 1971)
* Причина и спокој (поезија, 1977)
* Галии низ зумбулите (поезија, 1978)
* Сончевата споредба (поезија, 1980)
* Сликар меѓу ѕуници (поезија, 1982)
* Полноќна Ваташа (поезија, 1983)
* Грчот на Лаокон (поезија, 1985)
* Така прорече Морос (поезија, 1993)
* Фрлач на дискови (поезија, 1996)
* Глетки од фенерот на Диоген (избор 1997)
* Хетери, музи и мајстори (1998)
* Талози и часовници (2004)
* Вечерни актови (трилогија 2006)
* Резултати (афоризми 2008)
* Трактат на есејот (2010)
Како сликар реализирал и учествувал во подготовката на повеќе од 300 ликовни изложби во земјата и во странство. Член е на Советот на Друштвото на писатели на Македонија.

## Наводи

Категорија:Родени во 1935 година
Категорија:Починати во 2022 година
Категорија:Луѓе од Ваташа
Категорија:Починати во Ваташа
Категорија:Македонски сликари
Категорија:Македонски поети
Категорија:Македонски есеисти
Категорија:Југословенски писатели
Категорија:Југословенски сликари
Категорија:Членови на ДПМ
Категорија:Членови на ДЛУМ
Енергија на јонизација

**Енергија на јонизација** — енергија која треба да му се доведе на атомот на некој хемиски елемент, во гасовита агрегатна состојба, за од него да се отстрани електрон.

Ако се работи за отстранување на еден електрон, станува збор за *прва енергија на јонизација*, за уште еден - *втора енергија на јонизација* итн. За еден ист елемент секоја следна енергија на јонизација е повисока. Тука станува збор за отстранување на електрон од последниот електронски слој. Колку што е тој подалеку од јадрото, толку електроните се послабо привлекувани од него, па затоа полесно ќе можат да се отстранат. Според тоа, со растење на атомскиот полупречник, се намалува енергијата што е потребна да се отстрани електронот. Значи, одејќи претежно надолу по група, енергијата на јонизација се намалува, а по периода (од лево кон десно) се зголемува.

мини|центар|600п|Енергии на јонизација на елементите.

## Наводи

Категорија:Хемиски својства
Категорија:Атомска физика
Категорија:Молекуларна физика
Категорија:Квантна хемија
Ван дер Валсов полупречник

**Ван дер Валсов полупречник** (**Ван дер Валсов радиус**) — растојанието меѓу најоддалечените електрони од атомското јадро на слободни атоми. Единицата е именувана по научникот Јоханес ван дер Валс.

Ако се замислат атомите или молекулите како топки чијашто површина ја градат од центарот најоддалечените електрони, Ван дер Валсовите полупречници се всушност полупречниците на тие топки.

Категорија:Хемиски својства
Категорија:Хемиски врски
Категорија:Меѓумолекулски сили
Електронска конфигурација

[мини|десно|350п|[Електронска атомска и молекулска орбитала]]
**Електронската конфигурација** го означува распоредот на електроните во орбиталите по растење на нивната енергија. При запишувањето на електронската конфигурација важат правилата за пополнување на орбиталите, како што се:

* Орбиталите се пополнуваат со електрони со растењето на нивната енергија (од оние со пониска кон оние со повисока енергија). Енергијата, пак, на орбиталите е пропорционална на збирот на главниот и орбиталниот квантен број, односно *n + l*. Колку што е овој збир помал, орбиталата има помала енергија. Доколку за две орбитали овој збир е еднаков, пониска по енергија е онаа која има помала вредност за главниот квантен број. Орбиталите со исти вредности за *n* и за *l* се еднакви по енергија и се наречени изродени.
* Паулиево начело: Во еден атом не е можно да постојат два електрона со исти вредности за сите четири квантни броеви. Ако за два електрона првите три од четирите квантни броеви се еднакви, тие мора да се разликуваат за четвртиот, спински квантен број. Бидејќи за последниов се можни само две вредности, во една орбитала не може да има повеќе од два електрона. Тие два електрона се со различни спинови.
* Хундово правило: Изродените орбитали се пополнуваат најнапред сите со по еден електрон, а потоа со уште еден.

Електронската конфигурација се претставува на три начини:

* Во долг облик, каде што се пишуваат сите орбитали:
На пример, електронската конфигурација на азотот е 7N:1s22s22px12py12p
z1
* Во скратен облик, така што се пишува вкупниот број електрони во изродените орбитали:
На пример, за азотот, скратена конфигурација би била 7N:1s22s22p3 или во уште поскратена верзија, каде што се пишува конфигурацијата на највисокото енергетско ниво, а пред неа се наведува симболот на инертниот гас, ставен во средни загради, што му претходи на елементот во периодниот систем: 16S:[10Ne]3s23p4
* Графичко претставување, при што електроните се претставуваат со стрелки, а орбиталите со квадратчиња, а се претставуваат само електроните во орбиталите на највисокото енергетско ниво. Изродените орбитали се запишуваат со споени квадратчиња.

Категорија:Хемиски својства
Категорија:Атомска физика
Категорија:Теоретска хемија
Категорија:Молекуларна физика
Категорија:Квантна хемија
Електронегативност

**Електронегативност** — мерка за способноста на атомот на некој хемиски елемент да ги привлекува кон себе електроните од заедничките електронски парови образувани со друг елемент. Електронегативноста е релативна величина која се изразува само во бројна вредност. Постојат скали за електронегативноста од различни автори: Полингова, Алредова итн.

И оваа величина се изменува периодично како последица на изменувањето на атомските полупречници. Колку што е помал полупречникот на атомот, толку неговото јадро е поблиску до заедничкиот електронски пар, па затоа посилно го привлекува. Според ова, по периода електронегативноста расте, додека по група се намалува.

Цезиумот има најмала електронегативност (= 0.79), додека флуорот има најголема (= 3.98).



Периоден систем на електронегативностите според Полинговата скала

Категорија:Хемиски својства
Категорија:Хемиски врски
Категорија:Бездимензионални броеви во хемијата
Сушица

**Сушица** може да се однесува на:

## Села
### Македонија
* Сушица — село во близина на Гостивар.
* Сушица — село во Мијачијата, во Општина Маврово и Ростуше.
* Сушица — село во близина на Самоков.
* Сушица — село во околината на Струмица.
* Сушица — село во Скопската Котлина во близина на Катланово.
* Маркова Сушица — село во Општина Студеничани на 18 км од Скопје.

### Албанија
* Сушица — село и општина во Валонскиот округ
* Сушица — село и општина во Елбасанскиот округ
* Сушица — река во Албанија

### Косово
* Сушица (Грачаница) — село во Општина Грачаница, Приштимски округ.

## Реки

* Сушица — мала притока на Бабуна
* Сушица — мала притока на Брегалница

## Друго
* Сушица — народно име на болеста туберкулоза
Ролс-Ројс Фантом VI

:*Видете [[Ролс-Ројс Фантом]] за други модели со истото име*

**Фантом VI** (*Phantom VI*) — ултраексклузивен модел на Ролс-Ројс од 1970-тите и1980-тите произведен во Лондон во работилницата Малинер Парк Ворд (*Mulliner Park Ward*) од 1968 до 1991 г. Иако било јасно дека деновите на автомобилите од типот на „Фантом V“ се избројани, во 1968 Ролс-Ројс го лансираат „Фантом VI“ како негов логички наследник, држејќи сè до претходно воспоставените високи стандарди. Овој „Фантом“ е изработен со рестилизиран изглед и со мотор изработен врз основа на моделот „Силвер Шедоу“. Некои од новините биле зголемувањето на работната зафатнина на 6.750 см³ во 1979 г, како и автоматски менувач со 3 брзини наместо поранечниот автоматски менувач со 4 брзини. Ова е последен примерок на Ролс-Ројс со посебна каросерија и се произведувал сè до 1991 г.

## Мотор
Фантом VI имал V8 мотор на 90° со работна зафатнина од 6.230 см³. која била зголемена на 6.750 см³ во 1982, доаѓајќи од моделот Силвер Спирит. Овој автомобил имал автоматски менувач со 4 брзини, а од 1979 г. 3-брзински автоматски менувач со претворач на влеча како стандарден и за идните модели.

Произведени се вкупно 374 возила.

Фантом 6
Список на ликовни уметници по националност

Ова е список на списоци на ликовни уметници по националност.

## По националност
* Список на американски уметници

* Список на австриски уметници
* Список на британски уметници
* Список на канадски уметници
* Список на кинески уметници
* Список на дански уметници
* Список на фламански уметници
* Список на француски уметници
* Список на ирски уметници
* Список на италијански уметници
* Список на јапонски уметници
* Список на корејски уметници
* Список на латиноамерикански уметници
* Список на македонски уметници
* Список на мексикански уметници
* Список на полски уметници
* Список на словенечки уметници
* Список на шведски уметници


уметници
Категорија:Списоци по националност
Топлина на топење

**Топлината на топење** е бројно еднаква на количеството топлина што треба да се даде на единица маса од некој кристал за да се стопи целосно при точката на топењето.

Различните супстанции имаат различна топлина на топење.

Категорија:Физички величини
Полингова скала

**Полинговата скала** е таблица со вредности за електронегативностите на хемиските елементи, дадена од научникот Лајнус Полинг.

Вредностите за електронегативностите според Полинг се следни:



Периоден систем на електронегативностите според Полинговата скала
Келвин

**Келвин** (симбол: **K**) — основна SI-единица за апсолутна температура. Името го добила по ирскиот научник Вилијам Томсон, Лордот Келвин. Еден **келвин** (со мали букви) е температурата што е еднаква на  од термодинамичката температура на тројната точка на водата. Нулата на Келвиновата скала е спуштена во однос на Целзиусовата на вредноста 273,15&nbsp;°C. Оваа точка се означува како 0 K и се вика апсолутна нула.

## Споредба на скали

## Поврзано
* Ранкинова скала — Фаренхајтов еквивалент на Келвиновата

Категорија:Единици за температура
Категорија:Основни SI-единици
Категорија:Шкотски пронајдоци
Топлина на испарување

Топлота на испарување за разни супстанции.|мини|десно|250п
**Топлината на испарување** се јавува како латентна (скриена) и специфична топлина на испарување.

*Скриена топлина на испарување* е количеството топлина што се потрошува при фазниот премин за целосното испарување на дадена маса течност при константна температура и притисок. Ако таа се подели со масата на испарената течност, се добива *специфичната топлина на испарувањето*. Ако земеме *m* = 1kg, следува *dq<sub>i</sub> = dQ<sub>i</sub>*. Значи, специфичната топлина на испарување бројно е еднаква на количеството топлина што треба да се даде на единица маса течност за целосно да испари при точката на вриење. За различни супстанции таа има различна вредност.

## Наводи

## Поврзано
* Испарување
* Влага
* Агрегатна состојба
* Фазен премин

Категорија:Термодинамика
Испарување
Енергетско ниво

[мини|десно|Енергетско ниво за [електрон во еден атом: основна состојба и возбудени состојби. После апсорбција на енергија, еден електрон може да „скокне“ од освновната состоја во повисоко енегетско ниво.]]
**Енергетското ниво** е ниво на кое се наоѓаат одредени орбитали кои имаат еднаква вредност за главниот квантен број *n*. Секоја вредност на *n* е соодветна на определено енергетско ниво (слој): K, L, M, N, O, P и Q. Овие слоеви имаат одредени одлики:

* K - има една орбитала (*s*) - можат да се сместат највеќе 2 електрона
* L и M - имаат една *s* и три *p* орбитали - може да се сместат највеќе 8 електрона
* N и O - имаат една *s*, три *p* и пет *d* - може да се сместат највеќе 18 електрона
* P и Q - имаат една *s*, три *p*, пет *d* и седум *f* орбитали - може да се сместат највеќе 32 електрона.

Атомите од благородните гасови имаат целосно пополнети енергетски нивоа, што значи дека нивната електронска конфигурација е стабилна. Атомите од другите елементи имаат нецелосно пополнети енергетски нивоа, поради што можат да градат соединенија.  

## Наводи

Категорија:Хемиски својства
Категорија:Атомска физика
Категорија:Теоретска хемија
Категорија:Молекуларна физика
Категорија:Квантна хемија
Моларна зафатнина

мини|Промена на зафатнината со растот на уделот на етанол во мешавина од вода и етанол.
**Моларна зафатнина** или **моларен волумен** — зафатнина кој го зазема еден мол супстанција. Единица  во SI е м<sup>3</sup>/mol. Моларната зафатнина се пресметува во одредени услови, обично при стандардни услови:
:V_{m}=\frac{M}{\rho}
каде што:
* Vm = V/n — моларна зафатнина (*V* - зафатнина; *n* број на молови во супстанцијата)
* M — атомска маса (единица кг/mol, а во праксата се користи g/mol)
* ρ — густина (единица кг/м<sup>3</sup>).

Моларната зафатнина на цврстите тела и течностите зависи од температурата скоро до критичната точка. За течностите и цврстите тела, моларните зафатнини најчесто се мерат во подединиците см3/mol или дм3/mol (на пример, за водата: 18 см3/mol = 0,018 дм3/mol = 0,000018 м3/mol).

Кај гасовите, моларната зафатнина се менува со зголемувањето на температурата:

:pV_{m} = RT
откаде:
:V_{m} = \frac{RT}{p}

каде што:
* p — притисок
* R — универзална гасна константа
* T — температура

Категорија:Физички величини
Категорија:Зафатнина
Парен притисок

[мини|десно|280п|Опит „пиштол-епрувета“. Епруветата содржи [алкохол и е затворена со тапа. Со загревање на алкохолот, алкохолната пареа се шири и притисокот се зголемува до моментот кога тапата повеќе не држи и излетува од епруветата. Извел: проф. Оливер Зајков. Институт за физика на Природно-математичкиот факултет во Скопје.]]

**Парен притисок** — притисокот на кој при одредена температура пареата е во состојба на рамнотежа со течноста. Исто така, се јавува и рамнотежа на нивните количества, затоа што колку течност испарува, толку и се кондензира.

Притисокот на заситена пареа зависи од видот на течноста и температурата. Доколку температурата расте, расте и притисокот, добивајќи максимална вредност при критичната температура и тогаш се нарекува и критичен притисок затоа што на поголем притисок течноста и не би постоела.

Ако на одредена температура (точка на вриење) притисокот на заситената пареа е еднаков со атмосферскиот притисок, супстанцијата врие.

Притисокот на заситена пареа е еден од параметрите кои ги карактеризираат супстанциите, а особено течностите. Доколку не е наведена температурата при која се добиени податоците за притисокот, тогаш се подразбираат стандардни услови.

## Поврзано
* Апсолутна влажност
* Релативна влажност
* Делумен притисок
* Клаузиус-Клајперонова равенка
* Температура на испарување
* Тројна точка
* Раулов закон

Категорија:Термодинамика
Категорија:Хемиско инженерство
Категорија:Метеорологија
Категорија:Гасови
Категорија:Притисок
Категорија:Метеоролошки концепти
Категорија:Термодинамички својства
Делоне-Белевил

thumb|right|250px|Делоне Белевил HB6 „Ландаулет Ротшилд“ од 1911&nbsp;г.
[thumb|right|250px|Рускиот Цар [Николај II заминува од тркачката патека во Красное Село во својот Delaunay-Belleville]]
**Delaunay-Belleville** (Делоне-Белевил) бил француски производител на автомобили сместен во Сена-Сен-Дени, Франција. 
На почетокот на XX век овие автомобили биле меѓу најпрестижните во светот. Delaunay-Belleville била омилена марка автомобили на рускиот цар Николај II, автомобили од оваа марка поседувале и кралот на Грција Георгија I и кралот на Шпанија Алфонсо XIII. Познатиот француски анархист и гангстер Жил Боно користел Delaunay-Belleville во неговата прва акција.

Најголемиот број на модели имале шестцилиндрични линеарни мотори, чија округла предна решетка била лесно препознатлива. Во доцните 1920-ти години Delaunay-Belleville го губи својот престиж и станува фабрика за камиони и воени возила.

Категорија:Поранешни француски автомобилски марки
Категорија:Поранешни автомобилски марки
Категорија:Француски автомобили
Друштво на Македонците во Романија

**„Друштвото на Македонците во Романија“** (Asociatia Macedonenilor din Romania) e здружение на романски граѓани од македонско етничко потекло. 

Во ДМР членуваат околу 800 Македонци, од различни делови на Романија. Еден од раководителите на друштвото (заменик-претседател) била Лиана Димитреску, која истовремено била и пратеник во романскиот парламент каде го претставувала македонското малцинство.

Категорија:Македонци во Романија
Течност

thumb|Формирањето на сферична капка течна вода ја минимизира површината, што е природен резултат на површинскиот напон во течностите.
**Течноста** е агрегатна состојба која има сопствен волумен, но нема сопствена геометриска форма. Течностите секогаш ја заземаат формата на садот во којшто се наоѓаат. Градбени единки на течноста се молекулите меѓу кои има многу посилни заемодејства отколку кај оние на гасот.

Поради делувањето на меѓумолекулските сили, во течностите постојат гроздови или кластери од молекули. Во нив, единките не се цврсто сврзани - едни молекули ги напуштаат овие групации, а други го заземаат нивното место. И бројот на единки во рамките на еден грозд се менува - гроздовите може да растат или да се смалуваат, а во течностите има и посебни молекули што заемно си дејствуваат.

Молекулите кај течностите се држат меѓусебно со Ван дер Валсови сили или водородна врска. Слободата на движење на молекулите е многу помала отколку кај гасовите. Течностите (речиси) не си го намалуваат волуменот под дејство на надворешни влијанија.


Категорија:Хидромеханика
Категорија:Агрегатни состојби
Брзина на звукот

[мини|[F/A-18 Хорнет како го пробива звучниот ѕид над Тихиот Океан во близина на Јужна Кореја.]]
мини|десно|300п|Врската на надморската висина со густината, притисокот, брзината на звукот и температурата со приближни висини за разни тела.
**Брзината на звукот** ***c*** (од лат. *celeritas* - забрзува) варира во зависност од материјата низ која поминува самиот звук.

Најчесто овој поим се однесува на брзината на звукот во воздухот. Тука брзината зависи од атмосферсите услови, при што најважен фактор е температурата, додека воздушниот притисок нема никакво влијание. Звукот патува побавно со зголемена надморска висина, главно како резултат на промената на температурата. Просечната брзина на звукот (во метри во секунда) може да се пресмета со формулата:

:
c_{\mathrm{v}} = (331{,}5 + (0{,}6 \cdot \theta)) \ \mathrm{m/s}\, 


каде \theta\,  (тета) е температурата во Целзиусови степени.

## Наводи

## Поврзано
* Звучен ѕид
* Махов број

Категорија:Акустика
Категорија:Единици за брзина
Категорија:Аеродинамика
Категорија:Звук
Категорија:Физички величини
Категорија:Временски стапки
Звук
Категорија:Хемиски својства
Аспарух

**Аспарух** (околу 640-701) — творецот и првиот владетел на Дунавска Бугарија, којшто со 30.000 до 50.000 Прабугари (Уногундури) дошол од исток кон утоката на Дунав, бегајќи од Хазарите, кои ја уништиле Стара Велика Бугарија.

## Животопис
мини|лево|Бугарското Царство за време на Аспарух
Откако ги покорил словенските племиња и ги разбил Византијците, во 681 година Аспарух ја создал првата држава на Прабугарите на Балканскиот Полуостров со седиште во Плиска, од каде што подоцна ќе ги проширува границите на својата држава на просторот до Стара планина. Во „Именик на бугарските ханови„ Аспарух е наречен кнез, но историчарите мислат дека оригиналната титула треба да е хан. Постои една теорија според која вистинското име на бугарскиот владетел e **Батај**, a „*Аспарух*“ е грчки изговор на титула во смисла на кнез.
Се смета дека Аспарух загинал во борба со Хазарите.

мини|Монограм на Аспарух
Аспарух бил од значајниот болјарски род Дуло, а татко му бил ханот Кубрат, основачот на Стара Велика Бугарија. Според легендата Аспарух имал уште 4 браќа - потврден е само Батбајан, за Котраг се претпоставува дека доаѓа од името на прабугарското племе Котраги; наспроти хипотезите, нема никакви податоци дека Кубер и Алцек се негови браќа.

## Литература


Категорија:Бугарски монарси
Категорија:Европски монарси од 7 век
Категорија:Европски монарси од 8 век
Категорија:Туркиски владетели
Категорија:Починати во 700 година
Георги Пирински

thumb|right|Георги Пирински
**Георги Пирински** е политичар во Бугарија со потекло од Пиринска Македонија.

Роден е на  година, во градот Њујорк, САД. Од 1952 живее во Бугарија.

Георги Пирински е виш активист на Бугарската социјалистичка партија (поранешна комунистичка - БКП). Во Бугарија бил на различни политички функции, меѓу кои и министер за надворешни работи. Во текот на 1996 година бил кандидат за претседател на Бугарија, но не му било допуштено да учествува на изборите бидејќи е роден во странство. Пирински е бил претседател на бугарското народно собрание од 2005 до 2009 г.

Георги Пирински е син на македонскиот емигрантски активист во Северна Америка, Георги Пирински.

## Извори


## Надворешни врски
* Виктор Цветаноски, "Македонците крем на бугарското општество" (3), "Таткото голем Македонец, синот успешен Бугарин", "Утрински весник", број 2859, четврток, 11 декември 2008.

Категорија:Вицепремиери на Бугарија
Категорија:Бугарски политичари од Македонија
Категорија:Бугарски политичари
Категорија:Дејци на БКП
Категорија:Живи луѓе
Службен јазик

**Службен јазик** (или **официјален јазик**) — јазикот на којшто му е даден единствен правен статус во една држава или друга територија. Тој е претежно јазикот дефиниран со уставот, иако земјите со некодифициран устав немаат службен јазик. Најопшто, службениот јазик е оној јазик кој го зборува одредена националност или етничка група најмногу во една држава.

Половина од државите во светот имаат службен јазик. Некои имаат само еден службен јазик, како Франција, Литванија или Грција, без разлика на фактот што во овие држави се зборуваат и други јазици, додека други имаат повеќе од еден службен јазик, како Авганистан, Белгија или Финска.

Во некои земји, како Италија, Македонија, Палау, Филипини, Русија или Шпанија постои службен јазик на земјата, но малцинските јазици се користат во некои региони. Некои, пак, земји немаат службен јазик, како Шведска, Тувалу, Обединетото Кралство и САД, иако постои де факто најчесто употребуван јазик, како и низа на владини регулативи за тоа кој јазик да се користи во одредена ситуација.


Категорија:Јазична политика
Категорија:Јазични права
Паскал (единица)

**Паскал** (симб. *Pa*) — мерна единица за притисок во системот SI.

Паскалот се изведува од дефиниционата равенка за притисок
{p}={F \over S}
откаде што се добива дека
{1Pa}={1N \over 1m^2}

Значи, притисокот е еден паскал (1Pa) ако на 1м2 површина, нормално дејствува сила со модул од 1N. Во практиката се користат и декадно поголемите единици за притисок, како што се килопаскал (kPa) и мегапаскал (MPa).

Земјината атмосфера врз површината на океанската вода врши притисок *p<sub>0</sub>*=101x325 Pa при температура од 0oC. Овој притисок се смета за нормален атмосферски притисок.

Ова е табела за вредностите на притисокот на различни места:

&sup1;на Земјината површина

## Кратна и поткратна
Декадните кратна и поткратна се изразуваат со стандардната метричка претставка.

## Претворање на единици

Категорија:Единици за притисок
Категорија:Изведени SI-единици
Категорија:Блез Паскал
Мол

**Мол** (симбол **мол**, меѓун.**mol**) — основна SI-единица за количество супстанца во SI системот. Таа е една од основните единици во овој систем.

## Дефиниција

:Според најновата дефиниција на IUIPAC од 2017 година мол, симбол mol, е SI единица за количество супстанца. Еден мол содржи точно 6,022 140 76 × 1023 елементарни единки. Ова е фиксна бројчена вредност на Авогадровата константа, *N*A, кога ќе се изрази во mol−1 и се нарекува Авогадров број. Количеството супстанца, симбол *n*, на еден систем е мерка за бројот на специфицирани елементарни единки. Елементарната единка може да е атом, молекула, јон, електрон или било која друга честичка или специфицирана група на честички.

## Наводи

Категорија:Единици за количество супстанција
Категорија:Основни SI-единици
Атомска единица за маса

**Атомска единица за маса** (**унифицирана единица за атомска маса** или **јаглеродна единица**) се означува со u. Таа е еднаква на:
::{u}={m(^{12}C) \over 12}
Нејзината вредност изнесува 1,66x10-27кг.

Категорија:Единици за маса
Категорија:Јадрена хемија
Категорија:Метрологија
Специфичен топлински капацитет

**Специфичната топлина** (c) го претставува количеството топлина потребна за зголемување на температурата на една единица маса од некое тело за една единица температура:

[thumb|196x196px|[Џозеф Блек, еден од првите научници што го користел овој концепт]]

:{c}={\Delta Q \over m \Delta T}

Во SI специфичната топлина се изразува во единицата Ј/(kg·K).

Специфичната топлина се користи како помошно средство во физичкиот закон на пропорционалноста, кој гласи:

*Промената на внатрешната енергија (ΔE) на телото е пропорционална на масата на телото (m) и промената на температурата (Δt)*. Или, искажано со математичка формула:

\Delta{E}={c}\cdot{m}\cdot\Delta{t}

Овој закон важи под услов телото да не ја менува својата агрегатна состојба.

Специфичната топлина на врстите тела и течностите е непроменлива величина зависна само од хемиската структура на телата и независна од нивниот облик и големина.

Кај гасовите, пак, специфичната топлина зависи од видот на гасот, и затоа кога се зборува за специфичната топлина на гасовите се подразбираат стандардни услови (cv).

## Специфична топлина на некои тела
Оваа табела содржи податоци за специфичната топлина на некои хемиски елементи и соединенија:

## Наводи

Категорија:Термодинамика
Категорија:Физички величини
Категорија:Термодинамички својства
Смиле Војданов

**Смиле Војданов**, познат по псевдонимот **Азем** ( во  —  во , Соединети Држави) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација и долгогодишен активист во македонското национално движење во татковината и во емиграција.

## Животопис

Смиле Војданов e роден во охридското село Лактиње (сега во Општина Дебрца). Рано го напуштил школувањето и му се приклучил на македонското ослободително движење во 1897 година.

### Македонско ослободително движење
мини|лево|Четата на Смиле Војданов
Во Македонија се истакнал како еден од врвните водачи на Илинденското востание во Охридско, при што заедно со Дејан Димитров биле одговорни за реонот на Дебрца.

По задушувањето на Илинденското востание, Смиле Војданов не се откажал од идејата за независна македонска држава. Својата борба ја продолжил во Северна Америка, каде долги години ќе биде еден од главните организатори на македонските доселеници во Соединетите Држави и Канада.

Во куќата на Смиле Војданов во градот Понтијак, во државата Мичиген, во 1929 година е основана првата независна македонска група.

По формирањето на повеќе вакви групи во различни градови на САД, на 22 и 23 март 1930 во градот Толедо (Охајо) беше одржана Првата конференција на македонските независни групи. Тогаш Смиле Војданов е избран за претседател на централното раководно тело.

На Првиот редовен конгрес за обединување на групите, од 24 до 26 април 1931 година во Гери (Индијана), Смиле Војданов е избран за претседател на Централниот комитет на новоформираниот Македонски народен сојуз.

### Втора светска војна и по неа
Бил активен член на Американскиот славјански комитет, основан за време на Втората светска војна (1941-1945 година), со цел да испраќа помош за Македонија, како дел од тогашна Југославија. По Втората светска војна го поздравува формирањето на Македонската република и се вклучува во испраќањето хуманитарна помош за татковината. Тој е еден од иницијаторите за изградбата на Медицинскиот клинички центар во Скопје.

## Извори


Војданов Смиле
Категорија:Македонски војводи
Категорија:Луѓе од Лактиње
Категорија:Носители на орденот „За заслуга“ (Бугарија)
Категорија:Американски Македонци
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Категорија:Американци со македонско потекло
Георги Пирински (постариот)

**Георги Пирински** (постариот) (Банско, Пиринска Македонија, 15 август 1902 - Софија, 7 декември 1992) — еден од водечките активисти меѓу македонската емиграција во Северна Америка помеѓу двете светски војни. Вистинското име му е Георги Николов Зајков. Тој е татко на современиот бугарски политичар Георги Пирински.

Роден на 15 август 1902 година, во Банско, Пиринска Македонија. Во 1923 год. Коминтерната го пратила во САД, каде активно се вклучувa во македонското национално движење. Овде Пирински соработува со илинденскиот војвода од Охридско, Смиле Војданов. Тие двајцата се раководители на Македонскиот народен сојуз, чија цел е ослободување и обединување на Македонија како независна држава на македонскиот народ.

На 24 септември 1948 година бил уапсен поради членување во Комунистичката партија на САД. Бидејќи Пирински не престанал со својата комунистичка активност, во 1951 г. владата на САД го протерува и Пирински се враќа во Бугарија, каде станува виден деец на Бугарската комунистичка партија.

Автор е на мемоарските книги „Двата света во мојот живот“ и „Што видов и преживеав во Америка“.

## Наводи

Категорија:Дејци на БКП
Категорија:Македонски комунисти
Категорија:Луѓе од Банско
Категорија:Македонци од САД
Категорија:Починати во Софија
Категорија:Македонски мемоаристи
Меѓународен систем на мерни единици

frame|right|Корица од брошурата на SI.

**Меѓународниот систем на единици** (скратено **SI** од француското **) — современиот облик на метричкиот систем и е заснован на 7 основни и 2 дополнителни физички величини и единици. Овој систем е најкористениот мерен систем во светот, највеќе во трговијата и речиси целосно во науката.

Стариот метрички систем содржел неколку групи на единици. SI е развиен во 1960 година од стариот систем метар-килограм-секунда (mks), наспроти системот цантиметар-грам-секунда (cmgs) кој имал повеќе варијанти. Бидејќи SI не е постојан, тој е менлив комплет од стандарди во кој се создаваат единици и дефинициите се менуваат според меѓународна согласност соодветно на напредокот на технологијата на мерење.

Системот е речиси насекаде прифатен, со мали исклучоци. Забележителен исклучок е САД, кој продолжува да ги користи вообичаените единици наспроти системот SI. Во Обединетото Кралство, префрлањето на системот SI е официјална политика, која сè уште не е завршена. Земјите кои сè уште употребуваат единици кои не се дел од SI (пр., САД) ги имаат предефинирано овие единици преку единиците на SI.

[мини|десно|upright=1.5|Три нации го немаа прифатено Меѓународниот систем на единици за нивни основен или единствен систем за мерење: [Либерија, Мјанмар и САД.]]

## Основни SI-единици

Утврден на единаесеттата генерална конференција за мерки и тегови во 1960 година, тој има седум основни и две дополнителни големини и единици за коишто се смета дека во потполност ги карактеризираат нам познатите појави, а и материјата која можеме сетилно да ја восприемаме. Се нарекуваат *основни*, бидејќи од нив се изведуваат сите останати. Во долната табела се дадени основните SI-единици, како и нивните дефиниции:

## Изведени единици

Покрај основните единици, се употребуваат и изведени SI единици, како на пример, њутн (за сила), паскал (за притисок), џул (за енергија), килограм на кубен метар (за густина) итн.

## Префикси во Меѓународниот систем на едиици
Во Меѓународниот систем на единици се користат следниве префикси:

## Поврзано
* SI-претставка

## Наводи


Категорија:Системи за единици
Категорија:Меѓународни стандарди
Јордан Костадинов

**Јордан Костадинов Иванов**  (роден на  година во Белица, Пиринскиот дел на Македонија - починал на  во Сандански) — бугарски деец од македонска народност, борец за народносните права на Македонците во Бугарија.

Јордан Костадинов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, близу Мелник. Мајка му е родена во селото Врапча, а татко му во селото Оштава.

Како македонски национален активист бил двапати затворан од бугарската власт, секогаш со задолжителен престој во најтешки затворски услови: без доволно храна и вода, во темна и студена ќелија. Првиот пат во 1974 година заедно со Кирил Панчев како членови на Независната македонска организација „Илинден“ на 3 години затвор. 1982 година Јордан Костадинов бил повторно осуден на две години затвор и 5 години без право да живее во Благоевград.

Во 1990 е еден од основачите на ОМО Илинден и е избран за претседател на организацијата. Починал на  во Сандански.

## Литература
* Македонија над сè, Стојан Георгиев-Томовичин, Битола, 1990

## Надворешни врски
* Интервју со Јордан Костадинов 
* Јордан Костадинов на ТВ
* За тортурата врз македонското малцинство 
* Јордан Костадинов на ТВ

## Наводи

Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Луѓе од Свети Врач
Категорија:Бугарски затвореници и притвореници
Категорија:Затвореници во Бугарија
Симеон ІІ

**Симеон ІІ (Симеон Сакскобургготски)** — бугарски политичар и цар на Бугарија од 1943 година.

## Биографија
мини|лево|Принц Симеон како престолонаследник.|258x258пкс
Роден е на  во Софија како прв син и престолонаследник на Цар Борис III и царица Јоана. Престолот го наследува по смртта на татко му, но поради малолетноста во негово име управува регентскиот совет.
Откако во 1946 г. монархиjата во Бугариjа е укината после референдум на комунистите, регентскиот совет е осуден на смрт, а царското семејство емигрира во Египет, кај дедото на Симеон - поранешниот италијански крал Виктор Емануел. Во 1951 г. Симеон заминува во Шпанија, каде живее до 2001 г. Женет е за шпанската благородничка Маргарита Гомес-Асебо и Сехуeла (ќерка на маркиз и далечна роднина на крал Хуан Карлос). Симеон има четири синови и една ќерка.

### Премиер
Во 2001 г. во Бугариjа го основа Националното движење "Симеон Втори" (НДСВ). НДСВ ги добива парламентарните избори во јуни 2001 г. и Симеон Сакскобургготски ја формира коалиционата влада на НДСВ и ДПС. Тој е премиер на Бугариjа до 16 август 2005 г.

## Предци

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Бугарски монарси
Категорија:Трета бугарска држава
Категорија:Династија Сакс-Кобург и Гота (Бугарија)
Категорија:Велеофицери на Легијата на честа
Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)
По друм одам мајче

**По друм одам мајче** — македонска народна песна. Песната е препејувана и преработувана од повеќе музичари и пејачи.

Песната е дел од музиката за филмот Мајки од Милчо Манчевски.

## Текст
По друм одам мајче - на Викиизвор

## Надворешна врска
* Изведбата од „Мајки“
* На mkmuzika.com
*

Категорија:Македонски народни песни
Сократ Маркилов

**Сократ Данаилов Маркилов** (1924 - 1993) — еден од најистакнатите припадници на македонското национално движење и маченик за македонската национална кауза во комунистичка Бугарија.

Маркилов е роден на 12 април 1921 година во селото Бутково, Валовишко, Егејска Македонија. Во Втората светска војна, тој дезертирал од бугарската војска и се придружил на антифашистичкото движење. По војната живеел во градот Петрич, каде поради својата македонска етничка определба бил прогонуван од бугарските државни органи (по 1956 година). Неколкупати бил фрлан во бугарските затвори, каде одлежал 17 години општо. Првиот пат добил пресуда од 12 години, а во 1974 од 5 години затвор. Неговото семејство било интернирано во градот Ловеч, при што жена му се самоубила.

Маркилов е еден од основачите и најактивни дејци на Независната македонска организација „Илинден“ (во 1968 година), сè до нејзиното откривање во 1973 година, кога е уапсен. Подоцна е и еден од основачите на ОМО „Илинден“ (април 1990). Учествува во организацијата на првиот и воедно најмасовен собир на Македонците кај Роженскиот манастир во 1990 година. Од тоа време во сеќавање ќе останат неговите искажувања:
 
:*„Немам што да изгубам. Ниту деца, ниту жена, ми останува само голиот живот. А него секогаш можам да го дадам за [[Македонија (регион)|Македонија]]“.*

:*„Масовниот собир на Роженскиот манастир претставува голема победа на македонизмот во Бугарија и на организацијата ОМО „Илинден“. За тоа сонував. Во овој собир веќе никој не ќе може да ја сопре борбата на Македонците".*

Умирел на 4 август 1993 во Бања Банско, Банско. Погребен е, по негова желба, во Петрич.

## Извори
* Спомени на Сократ Маркилов (снимени на магнетофонска лента од Васил Јотевски), мај-јуни 1991

## Литература
* Македонија над сè, Стојан Георгиев-Томовичин, Битола, 1990

## Надворешни врски
* Документарец - „Животот помина мој Сократе“
* Документарец за собирот на Роженскиот манастир 1990 година со кратко интервју на Сократ Маркилов

Категорија:Македонски борци
Категорија:Починати во Банско (село)
Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Починати во 1993 година