Луксембуршки јазик

мини|200п|десно|Државното гесло на Луксембург: ''Mir wölle bleiwe wat mir sin'' („Сакаме да останеме она што сме“)
**Луксембуршкиот јазик** (*Lëtzebuergesch*; , , , ) е горногермански јазик што се говори претежно во Луксембург, но и во други земји. Јазикот има вкупно 400.000 говорници.

## Употреба
мини|лево|Говорник на луксембуршки јазик
Како што гласи неговото име, луксембуршкиот е државен јазик на Луксембург и еден од трите службени јазици  во земјата (заедно со францускиот и германскиот).

Јазикот се говори и во областа Арелерланд во Белгија (дел од покраината Луксембург) и во мали делови од Лорена во Франција.

Во регионите Ајфел и Хунсрик во Германија и Лорена во Франција е застапено сличното мозелфранконското наречје на германскиот јазик.

### Наречја
Постојат неколку наречја на луксембуршкиот јазик: арелски (од Арлон), ехтернашки (Ехтернах), клиерверски (Клерво), мизелски (Мозел), штатски (Луксембург), вајнски (Вијанден), минетски (Јужен Луксембург) и велчки (Вилц).

Со зголемената подвижност на населението и масовните медиуми, наречјата тежнеат кон претопување во еден стандарден јазик по пат на коинизација.

### Околни јазици
Не постои јасна граница помеѓу луксембуршкиот и сродните горногермански наречја во околината (како на пр. лоренофранконскиот) бидејќи сите тие образуваат дијалектен континуум и разликите се постепени. Меѓутоа, треба да се напомене дека јазикот е неразбирлив за говорниците на германскиот, францускиот и другите романски јазици. Иако има германска основа, луксембуршкиот во голема мера се разликува од самиот германски по големиот број на француски заемки.

## Азбука
Луксембуршката азбука е има 26 обични латинични букви и уште три посебни: *é*, *ä* и *ë*. Во заемките од француски и горногермански се запазуваат матичните букви од тие јазици:
* француски: *Boîte*, *Enquête*, *Piqûre* итн.
* германски: *blöd*, *Bühn* (но герм. *Bühne*), итн.

### Ајфелско правило

Како и многу други западногорногермански наречја, луксембуршкиот го изоставува завршното *n* и *nn* во извесни случаи. Ова важи како за говорот, така и во пишувањето. На пример:

* *wa*'nn** ech ginn'' „кога ќе одам“, но ''wa mer ginn'' „кога ќе одиме“
* ''fënnefa**n*'drësseg* „триесет и пет“, но *fënnefavéierzeg* „четириесет и пет“.

## Фонологија
### Самогласки

## Граматика

Луксембуршкиот има три рода (машки, женски и среден) и три падежи (номинатив, акузатив и датив). Како и во германскиот, не постои разлика во родовите кога се во множина.

Постојат два вида на придавки: својствени (атрибутивни) и прирокови (предикативни). Вториот вид се јавува во глаголи како *sinn* („е“) и не добиваат наставка.

Збороредот е ист како во германскиот и холандскиот јазик второприрочен (V2), т.е. каде прирокот е втор во независна исказна реченица, веднаш по тематскот дел.

## Лексикон
Луксембуршкиот има многу заемки од францускиот. Други зборови се разликуваат од горногерманските, но имаат свои пандани во дијалектите. Трети пак, се чисто луксембуршки зборови.

## Поврзано
* Луксембуршка култура
* Демографија на Луксембург
* Најчести луксембуршки зборови  - Сводешов список

## Наводи

## Литература
* Bruch, Robert. (1955) *Précis de grammaire luxembourgeoise*. Bulletin Linguistique et Ethnologique de l'Institut Grand-Ducal, Luxembourg, Linden. (2nd edition of 1968)
* Schanen, François and Lulling, Jérôme. (2003) *[http://www.cpll.lu/ortholuxs_l.html Introduction à l'orthographe luxembourgeoise] *. (text available in French and Luxembourgish)

## Надворешни врски

* Постојан совет за луксембуршки јазик 
* Luxdico - речник (24.000 зборови)
* Luxogramm  - информативен систем за луксембуршката граматика - Луксембуршки универзитет
* Луксембуршка радиотелевизија (*Radio-Télé Lëtzebuerg, RTL*)


Категорија:Германски јазици
Категорија:Јазици во Луксембург
Категорија:Јазици во Белгија
Категорија:Јазици во Франција
Категорија:Средногермански јазици