Капричосите

[thumb|300px|right|Бр. 43, „Сонот на разумот, раѓа чудовишта“, првиот примерок од графичкото дело, којшто се чува во [Музеј Прадо|Музејот Прадо. Делото е работено во графичката техника акватинта и интаглио на графичка хартија]]

**Капричосите** (на шпански: **Los caprichos**) - каприци, фантазии. 
Тие се циклус од 80 графички отпечатоци во техника акватинта и бакропис, создаден од шпанскиот уметник Франциско Гоја во периодот од 1797 до 1798 година и објавени како мапа во 1799 година.

## Историја
„Капричосите“ биле повлечени речиси веднаш по појавувањето во јавноста, во 1799 година, со директна интервенција на инквизицијата - едно од првите уметнички дела кое ќе биде соочено со идната многу често употребувана „елиминаторска“ интервенција на владејачките класи - цензура. Во текот на животот на Гоја биле продадени или откупени само 29 примероци од циклусот.

## Опис
Главна тема на циклусот е критиката и сатирата кон шпанското општество од крајот на 18 век, особено кон благородништвото и римокатоличките свештеници. Во првиот дел од Капричосите, Гоја, создава реалистички, критички и сатирички графички дела насочени кон слабостите, проблемите, предрасудите, аномалиите на општеството и владејачката класа. Во вториот дел од циклусот, создава графики со претстави на фантастични, гротескни, фантазмагорични суштества, претставени во една надреална, кошмарна ситуација.

И покрај тоа што темите се насочени кон шпанското општество од крајот на осумнаесеттиот век, Гоја, благодарение на својот исклучителен талент и уметничка длабочина, преку овој циклус, оставил универзални и вонвременски пораки, посветени на човечките слабости, апсурди, немоќта да се излезе од проклетството на човечката судбина - трагична, егзистенцијално драматична, тешка, исполнета со суеверие, незнаење, неправдите создадени од владејачките класи, суровите казнувања, особено од страна на инквизицијата, бесмислата на брачните лицемерни заедници.

Гоја ја опишал суштината на серијата - циклусот како пресек на: - „...безбројните глупости, бесмислици коишто доминираат во секое општество, опасните предрасуди, лагата, лицемерието, незнаењето, материјализмот - суров и експлоататорски“.

Секоја графика од циклусот, Гоја ја потпишувал и ја обележувал со специфични наслови, давајќи своевидно дообјаснување за секое дело, за алегоријата, мислата, пораката која ја имал визуелно и ликовно трансформирано. Делата на комплетниот циклус се чуваат во познатиот Музеј Прадо.

Оригиналниот стил, како и прикажувањето на современото општество во „Капричосите“, всушност го сместува Гоја, во движењето модернизам кое ќе се појави еден век подоцна. Особено графичкиот лист „Сонот на разумот раѓа чудовишта“ и денес има речиси статус на икона кај ликовната и творечката јавност.

## Значење
Циклусот „Капричоси“ е едно од најзначајните уметнички дела во историјата на уметноста воопшто. Овој творечки зафат на Гоја, не само што е длабоко и филозофско гледање и чувствување на бројните цивилизациски проблеми на човештвото, туку тој е и своевиден патоказ, инспирација и насока во творечкиот развој на светската графика, ликовна уметност, а нивните пораки, генијална имагинација и поетика, ќе бидат инспирација и во поетското, литературното творештво, всушност нивното значење и влијание се чувствува и денес во уметничкото творештво низ скоро сите изразни медиуми на човечката творечка имагинација.

## Галерија

Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 01 - Autorretrato. Francisco Goya y Lucientes, pintor.jpg|Капричос бр. 1: *Франциско Гоја и Лусиентес, сликар* (*Франциско Гоја и Лусиентес, сликар*)
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 02 - El si pronuncian y la mano alargan al primero que llega.jpg|Капричос бр. 2: „Тие велат да и додаваат рака на првиот дојден“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 03 - Que viene el Coco.jpg|Капричос бр. 3: „Еве го напаѓачот“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 04 - El de la rollona.jpg|Капричос бр. 4: „Момче на дадилката“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 05 - Tal para qual.jpg|Капричос бр. 5: „Две од еден вид“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 06 - Nadie se conoce.jpg|Капричос бр. 6: „Никој не се знае себеси“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 07 - Ni asi la distingue.jpg|Капричос бр.7: „Дури и на тој начин тој не може да ја натера надвор“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 08 - Que se la llevaron!.jpg|Капричос бр. 8: „Така ја однесоа!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 09 - Tantalo.jpg|Капричос бр. 9: „Танталус“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 10 - El amor y la muerte.jpg|Капричос бр.10: „Љубов и смрт“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 11 - Muchachos al avío.jpg|Капричос бр.: „Добрите се подготвени“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 12 - A caza de dientes.jpg|Капричос бр. 12: „Лов на заби“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 13 - Estan calientes.jpg|Капричос бр.. 13: „Тие се жешки“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 14 - Que sacrificio!.jpg|Капричос бр. 14: „Каква жртва!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 15 - Bellos consejos.jpg|Капричос бр.15: „Добар совет“ 
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 16 - Dios la perdone - Y era su madre.jpg|Капричос бр.. 16: „Заради рајот: и тоа беше нејзината мајка“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 17 - Bien tirada está.jpg|Капричос бр. 17: „Убаво е испружено“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 18 - Y se le quema la Casa.jpg|Капричос бр. 18: „И куќата е во оган“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 19 - Todos Caerán.jpg|Капричос бр. 19: „Сите ќе паднат“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 20 - Ya van desplumados.jpg|Капричос бр. 20: „Таму тие се скинати“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 21 - ¡Qual la descañonan!.jpg|Капричос бр. 21: „Како ја грабнаа!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 22 - Pobrecitas!.jpg|Капричос бр. 22: „Сиромашни мали девојчиња!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 23 - Aquellos polbos.jpg|Капричос бр. 23: „Тоа дамка од прашина“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 24 - No hubo remedio.jpg|Капричос бр.. 24: „Немаше помош“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 25 - Si quebró el Cantaro.jpg|Капричос бр.. 25: „Тој јаскрши стомната“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 26 - Ya tienen asiento.jpg|Капричос бр. 26: „Сега тие седат добро“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 27 - Quien más rendido?.jpg|Капричос бр. 27: „Кој повеќе е предаден?“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 28 - Chiton.jpg|Капричос бр. 28: „Хуш“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 29 - Esto si que es leer.jpg|Капричос бр. 29: „Сега читате“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 30 - Porque esconderlos?.jpg|Капричос бр. 30: „Зошто да ги скриеш?“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 31 - Ruega por ella.jpg|Капричос бр. 31: „Се моли за неа“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 32 - Por que fue sensible.jpg|Капричос бр. 32: „Бидејќи таа беше подложна“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 33 - Al Conde Palatino.jpg|Капричос бр. 33: „Бројте го платинестиот“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 34 - Las rinde el Sueño.jpg|Капричос бр. 34: „Спиењето ги надминува“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 35 - Le descañona.jpg|Капричос бр. 35: „Таа го остава“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 36 - Mala noche.jpg|Капричос бр. 36: „Лоша ноќ“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 37 - Si sabrá mas el discipulo?.jpg|Капричос бр. 37: „Може ли ученикот да не знае повеќе?“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 38 - Brabisimo!.jpg|Капричос бр. 38: „Брависимо!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 39 - Asta su Abuelo.jpg|Капричос бр. 39: „И така беше неговиот дедо“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 40 - De que mal morira?.jpg|Капричос бр. 40: „Од што лошо ќе умре?“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 41 - Ni mas ni menos.jpg|Капричос бр. 41: „Ниту повеќе, ниту помалку“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 42 - Tu que no puedes.jpg|Капричос бр. 42: „Ти кој не можеш“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 43 - El sueño de la razon produce monstruos.jpg|Капричос бр. 43: „Сонот на разумот создава чудовишта“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 44 - Hilan delgado.jpg|Капричос бр. 44: „Тие се вртат убаво“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 45 - Mucho hay que chupar.jpg|Капричос бр. 45: „Има многу за цицање“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 46 - Correccion.jpg|Капричос бр. 46: „Исправка“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 47 - Obsequio á el maestro.jpg|Капричос бр. 47: „Подарок за господарот“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 48 - Soplones.jpg|Капричос бр. 48: „Кодоши“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 49 - Duendecitos.jpg|Капричос бр. 49: „Хобголинс“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 50 - Los Chinchillas.jpg|Капричос бр. 50: „Чинчила“ 
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 51 - Se repulen.jpg|Капричос бр. 51: „Тие се распрснуваат“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 52 - Lo que puede un Sastre!.jpg|Капричос бр. 52: „Што може да направи кројачот!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 53 - Que pico de Oro!.jpg|Капричос бр. 53: „Каков златен клун!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 54 - El Vergonzoso.jpg|Капричос бр. 54: „Срамниот“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 55 - Hasta la muerte.jpg|Капричос бр. 55: „До смрт“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 56 - Subir y bajar.jpg|Капричос бр. 56: „Да се крене и да се падне“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 57 - La filiacion.jpg|Капричос бр. 57: „Начелото“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 58 - Tragala perro.jpg|Капричос бр. 58: „Проголтај го, куче“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 59 - Y aun no se van!.jpg|Капричос бр. 59: „И сепак тие не одат!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 60 - Ensayos.jpg|Капричос бр. 60: „Судски процеси“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 61 - Volaverunt.jpg|Капричос бр. 61: „Тие летаа“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 62 - Quien lo creyera!.jpg|Капричос бр. 62: „Кој би помислил!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 63 - Miren que grabes!.jpg|Капричос бр. 63: „Погледнете колку се тие свечени!“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 64 - Buen Viage.jpg|Капричос бр. 64: „Среќен пат“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 65 - Donde vá mamá?.jpg|Капричос бр. 65: „Каде оди мама?“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 66 - Allá vá eso.jpg|Капричос бр. 66: „Таму оди“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 67 - Aguarda que te unten.jpg|Капричос бр. 67: „Чекај додека не бидеш помазан“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 68 - Linda maestra!.jpg|Капричос бр. 68: „Убав учител“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 69 - Sopla.jpg|Капричос бр.69: „Налетот на ветрот“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 70 - Devota profesion.jpg|Капричос бр. 70: „Побожна професија“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 71 - Si amanece, nos Vamos.jpg|Капричос бр. 71: „Кога ќе одморат, ќе бидеме надвор одденот“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 72 - No te escaparás.jpg|Капричос бр. 72: „Вие нема да избегате“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 73 - Mejor es holgar.jpg|Капричос бр. 73: „Подобро е да се биде мрзлив“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 74 - No grites, tonta.jpg|Капричос бр. 74: „Не врескај, глупав“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 75 - ¿No hay quien nos desate?.jpg|Капричос бр. 75: „Не може некој да нè ослободи?“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 76 - ¿Está Vm… pues, Como digo… eh! Cuidado! si no!....jpg|Капричос бр. 76: „Разбирате? ... Па, како што велам ... ах! Внимавај! Инаку ...“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 77 - Unos á otros.jpg|Капричос бр. 77: „Она што го прави едниот на другиот“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 78 - Despacha, que dispiértan.jpg|Капричос бр. 78: „Бидете брзи, тие се будат“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 79 - Nadie nos ha visto.jpg|Капричос бр. 79: „Никој не нè видел“
Податотека:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 80 - Ya es hora.jpg|Капричос бр.80: „Време е“


## Наводи

## Литература
* Francisco Goya y Lucientes: *Caprichos.* Introduced and Edited by Miroslav Mícko. Spring Books u. a., London u. a. 1958, Sämtliche 80 Blätter sind abgedruckt und beschrieben.
* Charles Harrison, Paul Wood (Hsg.): *Art in theory. An anthology of changing ideas.* Band 1: *1648–1815.* Wiley-Blackwell, Oxford u. a. 2000, ISBN 0-63120-064-9, S. 975.
* Helmut C. Jacobs: *Der Schlaf der Vernunft. Goyas Capricho 43 in Bildkunst, Literatur und Musik.* Schwabe, Basel 2006, ISBN 3-7965-2261-0.
* Sigrun Paas-Zeidler: *Goya, Radierungen.* Hatje Verlag, Stuttgart 1978, ISBN 3-7632-2331-2.
* 
* Juliet Wilson-Bareau, *Goya: el capricho y la invención. Cuadros de gabinete, bocetos y miniaturas*, Madrid, Museo del Prado, 1993
* 
* 

## Надворешни врски
* ''Caprichos''  (PDF in the Arno Schmidt Reference Library )
* Translation of the 1799 Advertisement for sale of the series
* Pruebas de estado
* Los caprichos en gran formato en la Biblioteca virtual Miguel de Cervantes
* Los caprichos, otra versión en gran formato  (PDF en Arno Schmidt Reference Library )
* Resumen del libro ''Goya. Los Caprichos. Dibujos y aguafuertes'' (Juan Carrete y el Gabinete de Estudios de la Calcografía Nacional)
* Los Caprichos en la Biblioteca Nacional
* Pruebas de estado
* Las estampas de asnerías de los Caprichos (Julio Ponce)
* Breve análisis sobre cada Capricho (Miguel Moliné)
* Perfil humano y psicológico de Goya (Ricardo Centellas)
* Grabados y Dibujos de Goya (Marisa Cancela)
* Lista de ''Los Caprichos'' con sus comentarios.
* Bibliografía actualizada (август de 2018) de las estampas de Francisco Goya.

Категорија:Графики од 1797 година
Категорија:Графики од 1798 година
Капричоси
Категорија:Сатирични дела