Средноокеански гребен

десно|thumb|400п|Пресек на средноокеански гребен
**Средноокеански гребен** (СОГ) — планински систем на морското дно образуван од тектониката на плочите. Обично има длабочина од околу 2,600 метри и се издига околу 2,000 метри над најдлабокиот дел од океанскиот слив. Оваа одлика е местото каде што се шири морското дно по должината на раздвојувачката граница на плочата. Стапката на ширење на морското дно ја одредува морфологијата на врвот на средноокеанскиот гребен и неговата ширина во океанскиот слив. Производството на ново морско дно и океанска литосфера е резултат на издигнување на плашт како одговор на одвојувањето на плочите. Топењето се крева како магма при линеарната слабост помеѓу одвојувачките плочи и се појавува како лава, создавајќи нова океанска кора и литосфера при ладењето. Првиот откриен среден океански гребен бил Средноатлантскиот гребен, кој е центар на ширење што ги преполовува басените на северниот и јужниот дел на Атлантикот; оттука и потеклото на името „*средоокеански гребен*“. Повеќето центри за ширење на океаните не се наоѓаат во средината на нивната океанска основа, но без оглед на тоа, традиционално се нарекуваат средноокеански гребени. Средноокеанските гребени ширум светот се поврзани со тектонски граници на плочи и трагата на гребените преку дното на океанот изгледа слична на спојот на бејзбол топка. Така, системот на среден океански гребен е најдолгиот планински венец на Земјата, достигнувајќи околу 65,000 километри.

## Глобален систем
десно|мини| Светска распространетост на средноокеански гребени
Средноокеанските гребени на светот се поврзани и го образуваат Океанскиот гребен, единствен глобален средноокеански гребен систем кој е дел од секој океан, што го прави најдолгиот планински венец во светот. Континуираниот планински венец е 65,000 километри долг (неколку пати подолг од Андите, најдолгиот континентален планински венец), а вкупната должина на системот на океанскиот гребен е 80,000 километри.

## Опис
[мини| Карта на [Мари Тарп и Брус Хизен, насликана од Хајнрих Ц.]]
[мини| Средноокеански гребен, со магма што се издига од комората долу, образувајќиф
 нова [Литосфера|океанска литосфера што се шири подалеку од гребенот]]
[мини| Средноатлантскиот Гребен низ националниот парк ''Тинкветлир'' во Исланд. Островот е подвоздушен дел од [Средноатлантски Гребен|Средноатлантскиот гребен]]

### Морфологија
Во центарот на ширење на средноокеанскиот гребен, длабочината на морското дно е приближно 2,600 метри. На страните на гребенот, длабочината на морското дно (или висината на локацијата на средноокеански гребен над основното ниво) е во корелација со неговата старост (стареење на литосферата каде што се мери длабочината). Односот длабочина-стареење може да се моделира со ладење на литосферна плоча  или полупросторот на плаштот. Добра апроксимација е дека длабочината на морското дно на место на распространет средноокеански гребен пропорционална на квадратниот корен на староста на морското дно. Целокупната форма на гребените е резултат на изостатијата на Прат: блиску до оската на гребенот, има жешка обвивка со мала густина што ја поддржува океанската кора. Како што океанската плоча се лади, подалеку од оската на гребенот, литосферата на океанската обвивка (поладниот, погуст дел од плашт што, заедно со кората, ги сочинуваат океанските плочи) се згуснува, а густината се зголемува. Така, постарото морско дно е обложено со погуст материјал и е подлабоко.

*Стапката на ширење* е брзината со која океанскиот слив се шири поради ширењето на морското дно. Стапките може да се пресметаат со мапирање на морските магнетни аномалии што ги опфаќаат сртовите на средината на океанот. Како што кристализираниот базалт се лади под точките на Кири на соодветните железни-титански оксиди, насоките на магнетното поле паралелно со магнетното поле на Земјата се запишуваат во тие оксиди. Ориентациите на полето зачувано во океанската кора опфаќаат евиденција на насоките на магнетното поле на Земјата со текот на времето. Бидејќи полето има обратни насоки во познати интервали во текот на неговата историја, шемата на геомагнетни пресврти во океанската кора може да се користи како показател за староста; со оглед на староста на кората и растојанието од оската на гребенот, може да се пресметаат стапките на ширење.

Стапките на ширење се движат од приближно 10–200&nbsp;mm/годишно. Сртовите со бавно ширење, како што е Средноатлантскиот гребен, се рашириле многу помалку (што покажува поостар профил) од побрзите гребени како што е Источнопацифистичкиот гребен (благ профил) за исто време и ладење и последователно батиметриско продлабочување. Сртови кои бавно се шират (помалку од 40 мм/годишно) генерално имаат големи расцепни долини, понекогаш широки и до 10-20&nbsp;км (6,2–12,4&nbsp;mi), и многу нерамен терен на гребенот што може да има релјеф до 1,000 метри. Спротивно на тоа, гребените кои брзо се шират (повеќе од 90мм/год.) како што е Источнопацифистичкиот гребен немаат расцепни долини. Стапката на ширење на Северниот Атлантски Океан е ~ 25мм/год, додека во регионот на Тихиот Океан е 80-145 мм/годишно. Највисоката позната стапка е над 200 мм/год во миоценот. Сртови кои се шират со стапки 
Податотека:Deep_Sea_Vent_Chemistry_Diagram.svg|Океански гребен и хемија на длабоки морски отвори
Податотека:Plates tect2 mk.svg|Плочи во кората на земјата, според теоријата на тектониката на плочите
Податотека:Oceanic.Stripe.Magnetic.Anomalies.Scheme mk.svg|Магнетни ленти на морското дно
Податотека:Polarityshift.gif|Демонстрација на магнетни ленти


## Наводи

## Надворешни врски

* Објаснување на релевантните тектонски сили 
* Средноокеански гребен, како бејзбол спој (The Dynamic Earth, USGS)
* Ridge2000, проучување на сртовите на средината на океанот од плашт до микроб

Категорија:Океански поими
Категорија:Вулкански земјишни облици
Категорија:Тектоника на плочите
Категорија:Геолошки процеси
Категорија:Физичка океанографија
Категорија:Крајбрежни и океански земјишни облици
Категорија:Океански гребени