Односи помеѓу Грузија и Европската Унија

**[[Европска Унија|Европската Унија]] и [[Грузија]]** одржуваат односи од 1992 година, по договорот меѓу поранешната Европска заедница и новата независна држава Грузија. Во 2006 година, бил спроведен петгодишен „Акционен план“ за приближување во контекст на Европската политика за соседство (ЕНП). Во 2009 година, односите помеѓу двете страни биле дополнително надградени под покровителство на Источното партнерство. Во 2016 година, стапила на сила сеопфатната спогодба за асоцијација меѓу ЕУ и Грузија, која на грузиските граѓани им обезбедило безвизно патување во ЕУ, како и пристап до некои сектори на европскиот единствен пазар. По Брегзит, повеќето од постојните договори ЕУ-Грузија што се применуваат на Обединетото Кралство биле повторно преговарани и договорени во 2019 година билатерално со Обединетото Кралство.

Грузија е кандидат за членство во ЕУ. И владејачкиот Грузиски Сон и опозициското Обединето национално движење ја поддржуваат интеграцијата на Грузија во ЕУ, а речиси сите партии во грузискиот парламент се прозападни по ориентација. Набљудувачката мисија на Европската Унија во Грузија функционира од 2009 година. Во јануари 2021 година, Грузија се подготвувала официјално да аплицира за членство во ЕУ во 2024 година  Сепак, на 3 март 2022 година, Грузија ја поднела својата апликација за членство пред предвиденото, по руската инвазија на Украина. Во декември 2023 година, ЕУ официјално и доделил кандидатски статус на Грузија.

Во април 2023 година, националната анкета на Меѓународниот републикански институт покажала дека 89% од Грузијците поддржуваат пристапување во ЕУ, што е највисока бројка забележана со години.

## Аџарска криза (2004)
 
Во Аџарија, водачот Аслан Абашидзе бил принуден да поднесе оставка во мај 2004 година по Револуцијата на розите. Шефот на ЗНБП на ЕУ, Хавиер Солана, во февруари 2007 година посочил дека ЕУ може да испрати војници во Грузија заедно со руските сили.

## Криза во Јужна Осетија (2006–08)
мини|ЕУММ ја патролира граничната линија на администрацијата на Јужна Осетија со оклопни теренци во февруари 2012 година.
Во јули 2006 година, Европската Унија се повикала на тогашните неодамнешни случувања во зоната на Јужна Осетија и на Резолуцијата на Грузискиот Парламент за мировните сили стационирани во зоните на конфликтот, која била усвоена на 18 јули 2006 година како што следува:

По војната во Јужна Осетија во 2008 година, мисија на ЕУ за набљудување на прекинот на огнот во Грузија (ЕУММ Грузија) била испратена за да го надгледува повлекувањето на руските трупи од „безбедносните зони“ воспоставени од Русија околу Јужна Осетија и Абхазија. Мисијата започна на 1 октомври 2008 година  и беше пролонгирана од страна на ЕУ во јули 2009 година за една година, додека ЕУ изрази загриженост дека Русија ги блокира другите набљудувачи да работат таму  Резолуција на Советот за безбедност на Обединетите нации со цел продолжување на нејзината ОН. Набљудувачката мисија во Грузија беше ставена на вето од Русија на 15 јуни 2009 година 

## Акционен план за европска соседска политика (2006–11)
На 2 октомври 2006 година, била објавена заедничка изјава за договорениот текст на Акциониот план Грузија-Европска Унија во рамките на Европската политика за соседство (ENP). Акциониот план бил формално одобрен на седницата на Советот за соработка ЕУ-Грузија на 14 ноември 2006 година во Брисел.

## Договор за асоцијација (2013–денес)
[десно|мини| Претседателката на Грузија Саломе Зурабишвили, претседателката на [Молдавија Маја Санду, претседателот на Украина Володимир Зеленски и претседателот на Европскиот совет Шарл Мишел за време на меѓународната конференција во Батуми 2021 година. Во 2014 година, ЕУ потпишала договори за асоцијација со сите три држави.]]
[мини| Грузиското знаме пред [Совет на Европа|Советот на Европа]]
За да ги подобрат своите односи, ЕУ и Грузија започнале да преговараат за Договорот за асоцијација (ДА) и за длабока и сеопфатна спогодба за слободна трговија. Во ноември 2012 година, европскиот комесар за соседство и проширување Штефан Филе изјавил дека преговорите за ДА би можеле да бидат финализирани до ноември 2013 година  Во февруари 2013 година, Тамар Беручачвили, заменик државен министер за европска и евроатлантска интеграција на Грузија, изјавил дека Грузија нема планови да се приклучи на Евроазиската економска унија, што Филе ја предупредил Украина дека ќе биде некомпатибилна со договорите со ЕУ. На самитот на Источното партнерство на 29 ноември 2013 година се одржала церемонија на парафирање на ДА од страна на грузиската министерка за надворешни работи Маја Пањикидзе и високата претставничка на ЕУ за надворешна политика и безбедност Кетрин Ештон. Тој бил официјално потпишан на 27 јуни 2014 година, и морак да биде ратификуван од ЕУ, Евроатом, нивните земји-членки и Грузија. Бил потпишан и втор договор, кој го регулира вклучувањето на земјата во операциите за управување со кризи на ЕУ.

Договорот за асоцијација, од кој голем дел привремено стапил на сила во септември, бил целосно ратификуван од Грузија и сите земји-членки на ЕУ. На 18 декември 2014 година, Европскиот парламент ја одобрил Спогодбата за асоцијација. Членовите го поддржале договорот со 490 гласа „за“, 76 „против“, и 57 воздржани. Договорот стапил во сила на 1 јули 2016 година.
мини|Постер на Договорот за асоцијација Грузија-Европска унија во Тбилиси
мини|Земјите на ЕУ кои го ратификувале Договорот за асоцијација со Грузија

### Ратификација
Договорот за асоцијација меѓу ЕУ и Грузија бил ратификуван од законодавните тела на секоја земја-членка на ЕУ. Деталната временска рамка за ратификација и броењето на гласовите се наведени во писокот подолу (кликнете на копчето „покажи“ за да го проширите списокот):

## Пристапување на Грузија во Европската Унија
[десно|мини| Претседателката на [Грузија Саломе Зурабишвили, претседателката на Молдавија Маја Санду, претседателот на Украина Володимир Зеленски и претседателот на Европскиот совет Шарл Мишел за време на меѓународната конференција во Батуми 2021 година. Во 2014 година, ЕУ потпишала договори за асоцијација со сите три држави.]]
мини|Земји кои би можеле да влезат во Европската Унија
Европскиот парламент усвоил резолуција во 2014 година во која се вели дека „*во согласност со член 49 од Договорот за Европската Унија, Грузија, Молдавија и Украина, како и која било друга европска земја, имаат европска перспектива и можат да аплицираат за членство во ЕУ во согласност со принципите на демократијата, почитувањето на основните слободи и човековите права, малцинските права и обезбедувањето владеење на правата*“. Членството станало добредојдено од Грузијците, при што 77% од населението според анкетите, ја одобруваат целта на владата за пристапување во ЕУ, а само 11% се против.

Поранешниот грузиски претседател Михаил Саакашвили изразил желба Грузија да се приклучи кон ЕУ. Овој став бил експлицитно изразен во неколку наврати, бидејќи врските со САД, ЕУ и НАТО биле зацврстени во обид да се оддалечат од руската сфера на влијание. Прашањата за територијалниот интегритет во Аџарија биле решени по Револуцијата на розите, кога лидерот Аслан Абашидзе бил принуден да поднесе оставка во мај 2004 година. Сепак, нерешените прашања за територијалниот интегритет повторно се искачиле на прв план во Јужна Осетија и Абхазија како резултат на војната во Јужна Осетија во 2008 година. На 11 ноември 2010 година, грузискиот вицепремиер Ѓорѓи Барамидзе објавил дека Грузија сака да соработува со Украина во нивниот обид да се приклучат кон Европската Унија.

Европскиот парламент забележува дека во согласност со член 49 од Договорот со Европската Унија, Грузија, Молдавија и Украина, како и секоја друга европска земја, имаат европска перспектива и можат да аплицираат за членство во Европската Унија во согласност со принципите на демократијата – според резолуција на Европскиот парламент во Брисел, усвоена на последната сесија пред изборите за Европскиот парламент, кои се одржале на 23-25 мај 2014 година 

Грузискиот премиер Иракли Гарибашвили на прес-конференција во Брисел на 27 јуни 2014 година изјавил дека Грузија би можела да биде полноправна членка на Европската Унија во рок од 5-10 години. Сепак, тој истакнал дека Грузија не одредила датум за кандидатура за членство во Европската Унија.

### Официјална апликација
vНа 17 јануари 2021 година, Иракли Кобахидзе бил избран за претседател на владејачката партија Грузиски сон. Тој ги објавил плановите Грузија официјално да аплицира за членство во Европската Унија во 2024 година. Среде руско-украинската војна од 2022 година, ова било забрзано до 3 март 2022 година. На 7 март, ЕУ соопштила дека формално ќе ја процени апликацијата на Грузија. На 11 април, Грузија го добил Прашалникот за членство во Европската Унија за да го пополни и да го испрати назад на преглед во мај. Според Гарибашвили, одговорот на првиот дел бил доставен до 2 мај, забележувајќи на неговиот профил на Твитер, „*Сигурен сум во успехот на Грузија во извршувањето на крајната цел на грузискиот народ*“,  додека вториот и последен дел е поднесен на 10 мај 2022 година.

На 17 јуни 2022 година, Европската комисија препорачала на Грузија да и се даде перспектива да стане членка на Европската Унија, но ја одложила препораката да добие статус на кандидат додека не се исполнат одредени услови. На 23 јуни 2022 година, Европскиот парламент усвоил резолуција со која се повикува на итно доделување кандидатски статус за членство во Европската Унија на Украина и Молдавија, како и поддршка на европската перспектива за Грузија. На 23 јуни 2022 година, Европскиот совет изразил подготвеност да и додели на Грузија статус на кандидат за пристапување во Европската Унија по сет препорачани реформи.

Европската Унија побарала од Грузија да ги заврши економските реформи, вклучително и повеќе реформи во образованието, производството на обновлива енергија и транспортот. Бараните политички реформи вклучувале намалена политичка поларизација, изборни реформи, реформи во судството, посилни антикорупциски институции, спроведување на „*деолигархизација*“, намалување на организираниот криминал, заштита на новинарите од мешање на владата и криминални закани, заштита на ранливите групи од криминални прекршувања на човековите права, подобрување родова еднаквост, намалување на насилството врз жените, зголемување на влијанието на граѓанското општество при одлучувањето и да се направи Јавниот правобранител понезависен.

Во март 2023 година, грузиската влада го повлекла нацрт-законот со кој се ставаат контроли на „странските агенти“, по осудата од претставници на Европската Унија.

Во септември, шефот за надворешни работи на ЕУ, Жозеп Борел, советувал дека Грузија треба да стори повеќе за да ги унапреди своите цели за пристапување. Во посетата на Борел на Грузија на 8 септември 2023 година, Борел изјавил дека девет од 12-те услови, пропишани од ЕУ во 2022 година, за доделување на Грузија статус кандидат за членство останале неисполнети. Борел, исто така, ја осудил согласноста на Грузија од мај 2023 година за обновување на директните летови меѓу Грузија и Русија, и тој тврдел дека земјите кандидати за Европската Унија треба да дејствуваат во согласност со политиките на Европската Унија за „*изолирање на Русија поради инвазијата на Украина минатата година*“. Тој, исто така, изјавил дека грузиските власти „*мора да обезбедат*“ „*соодветна средина*“ за деполаризација на постоечката „*напната политичка сцена*“ и истакнал дека најавата на владејачката партија Грузиски сон на почетокот на септември 2023 година за започнување процес на импичмент против претседателот на Грузија Саломе Зурабишвили за наводното неовластено патување во ЕУ може дополнително да ја зацврсти политичката поларизација. Борел, исто така, истакнал дека компатибилноста на Грузија со напорите на ЕУ да има заеднички пристап за приоритетните прашања „*не е многу висока*“, туку насоката која треба да се подобри.

На 15 септември 2023 година, грузискиот премиер Иракли Гарибашвили тврдел дека ЕУ „*нема причини*“ да ја отфрли кандидатурата на Грузија во декември 2023 година, Гарибашвили тврдел дека „*сите преостанати прашања*“ поврзани со реформската агенда наведена од ЕУ во 2022 година за доделување статус ќе се реши до крајот на тој месец (септември 2023 година).

На 6 октомври 2023 година, хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ ја истакнал својата поддршка за доделување на Грузија кандидатски статус за ЕУ за време на Самитот на Европската политичка заедница во Гранада, Шпанија.

На 12 октомври 2023 година, унгарскиот премиер Виктор Орбан го нарекол отфрлањето на статусот кандидат за членство во ЕУ од 2022 година за Грузија „*многу разочарувачка*“ и „*неправедна одлука*“ во светлината на доделувањето на кандидатурата на Молдавија и Украина. Орбан, исто така, изјавил дека одлуката е во спротивност со „*европските интереси*“.

На 13 октомври 2023 година, Националното собрание на Бугарија донело резолуција за доделување на Грузија кандидатски статус за Европската Унија.

Романскиот амбасадор во Грузија ја потврдил поддршката на Романија за доделување кандидатски статус на Грузија во декември 2023 година за Европската Унија 

На 8 ноември 2023 година, Европската комисија препорачала да и се даде кандидатски статус на Грузија. Во декември 2023 година, Европскиот совет на министри се согласил да и даде кандидатски статус на Грузија.

## Дијалог за визна либерализација
Во јуни 2012 година, Европската Унија и Грузија започнале дијалог за визна либерализација за да се овозможи безвизно патување на грузиските граѓани во Европската Унија. Разговорите имале за цел да имаат акционен план за визна либерализација до крајот на годината. Акциониот план бил доставен до Грузија на 25 февруари 2013 година. Новиот проект за „*Зацврстување на капацитетот на грузиската влада во управувањето со границите и регулацијата на миграцијата*“, кој бил започнат во Тбилиси од страна на Делегацијата на ЕУ во Грузија, треба да биде спроведен од Меѓународната организација за миграција (ИОМ) и Меѓународниот центар за развој на миграциска политика. (ICMPD), се вели во својата изјава на 24 јануари 2014 година, Делегацијата на ЕУ во Грузија. Така, Грузија треба да направи уште еден чекор кон безвизно патување во Шенген зоната преку проект финансиран од ЕУ кој ќе помогне да се зголеми капацитетот на грузиските власти во областа на интегрираното гранично управување и миграцијата. Во декември 2015 година, Комисијата издала извештај за напредокот која утврдила дека Грузија ги исполнува сите услови за нејзините граѓани да добијат безвизно патување во Шенген зоната. Европската комисија официјално предложила на Грузија да и се одобри безвизно патување во март 2016 година  Комитетот на постојаните претставници го дал своето одобрување во октомври 2016 година, а било одобрено од Европскиот парламент во февруари 2017 година  На 8 март 2017 година, Службениот весник на ЕУ објавил закон со кој им дозволува на Грузијците кои поседуваат биометриски пасоши да патуваат во Шенген зоната без визи. Законодавството стапило во целосна сила на 28 март 2017 година, дозволувајќи им на грузиските граѓани да патуваат на кратки периоди во повеќето земји-членки на ЕУ без виза.

## Надворешни односи на Грузија со земјите-членки на ЕУ

## Наводи

## Надворешни врски
*Georgia, European External Action Service
*The European Commission's Delegation to Georgia, European External Action Service
*The EU and Georgia: time perspectives in conflict resolution, by Bruno Coppieters, Occasional Paper No. 70, December 2007, European Union Institute for Security Studies

Категорија:Билатерални односи на Грузија