Програма за животна средина на Обединетите нации

**Програмата за животна средина на Обединетите нации** (**УНЕП**) е одговорна за координирање на одговорите на еколошките прашања во рамките на системот на Обединетите нации. Основана е од Морис Стронг, нејзиниот прв директор, по Конференцијата на Обединетите нации за човековата средина во Стокхолм во јуни 1972 година. Нејзиниот мандат е да обезбеди лидерство, да испорачува наука и да развива решенија за широк спектар на прашања, вклучувајќи ги климатските промени, управувањето со морските и копнените екосистеми и зелениот економски развој. Организацијата развива и меѓународни еколошки договори; објавува и промовира наука за животната средина и им помага на националните влади да ги постигнат еколошките цели.

Како член на Групата за одржлив развој на Обединетите нации, УНЕП има за цел да му помогне на светот да ги исполни 17-те цели за одржлив развој. УНЕП е домаќин на секретаријатите на неколку мултилатерални еколошки договори и истражувачки тела, вклучувајќи ги Конвенцијата за биолошка разновидност (CBD), Конвенцијата за Меркур од Минамата, конвенциите Базелска конвенција, Ротердамска конвенција и Стокхолмска конвенција за постојани органски загадувачи, Конвенцијата за миграциски видови и Конвенцијата за меѓународна трговија со загрозени Видови на дива фауна и флора, меѓу другите.

Во 1988 година, Светската метеоролошка организација и УНЕП го основале Меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC). УНЕП е исто така една од неколкуте агенции за спроведување на Глобалниот еколошки фонд (ГЕФ) и Мултилатералниот фонд за имплементација на Монтреалскиот протокол. Седиштето на агенцијата е во Најроби, Кенија.

## Историја
мини|Конференција на УНЕП за озонската обвивка во Хаг, 1988 година
Во 1970-ти години, потребата за управување со животната средина на глобално ниво не била универзално прифатена, особено од земјите во развој. Некои тврделе дека грижата за животната средина не е приоритет за народите кои живеат во сиромаштија. Раководството на канадскиот дипломат Морис Стронг убедил многу од владите на земјите во развој дека треба да му дадат приоритет на ова прашање. Според зборовите на нигерискиот професор Адебајо Адедеџи: „Господинот Стронг, преку искреноста на неговото застапување, набрзо јасно стави до знаење дека сите ние, без оглед на фазата на нашиот развој, имаме голем удел во ова прашање“.

По развојните организации како што се Меѓународната организација на трудот, Организацијата за храна и земјоделство и Светската здравствена организација, во 1972 година била свикана Конференцијата на Обединетите нации за човековата средина (Конференцијата во Стокхолм). На оваа конференција биле дискутирани различни теми како што се загадувањето, морскиот живот, заштитата на ресурсите, промените во животната средина и катастрофите поврзани со природните и биолошките промени. Како резултат на оваа конференција била *Декларацијата за човековата средина* (Декларација од Стокхолм) и формирање на тело за управување со животната средина, кое подоцна било именувано Програма за животна средина на Обединетите нации (УНЕП). УНЕП е основан со Резолуцијата на Генералното собрание 2997. Седиштето е во Најроби, Кенија, со персонал од 300, вклучувајќи 100 професионалци во различни области, и со петгодишен фонд од повеќе од 100 милиони американски долари. Во тоа време, САД ветиле 40 милиони американски долари, а остатокот од 50 милиони бил добиен од други нации. „Доброволната индикативна скала на придонес“ формирана во 2002 година има улога да ги зголеми поддржувачите на УНЕП. Финансиите поврзани со сите програми на УНЕП се доброволно придонесени од земјите-членки на Обединетите нации. Фондот за животна средина, во кој инвестираат сите земји на УНЕП, е основниот извор на програмите на УНЕП. Помеѓу 1974 и 1986 година, УНЕП произвел повеќе од 200 технички упатства или прирачници за животната средина, вклучувајќи управување со шумите и водите, контрола на штетници, следење на загадувањето, односот помеѓу употребата на хемикалии и здравјето и управувањето со индустријата.

Локацијата на седиштето се покажа како голема контроверзност, при што развиените земји ја претпочитаат Женева, каде што се наоѓаат неколку други канцеларии на ОН, додека земјите во развој го претпочитаат Најроби, бидејќи тоа ќе биде првата меѓународна организација со седиште на глобалниот југ. На почетокот, Град Мексико, Њу Делхи и Каиро, исто така, се натпреварувале да бидат централи, но тие се повлекле за да го поддржат Најроби. Многу од земјите во развој „не го поддржуваа создавањето на нова формална институција за управување со животната средина“, но го поддржаа нејзиното создавање како чин на „Јужна солидарност“.

Во 2000 година, Светскиот мониторинг центар за зачувување, со седиште во Кембриџ и спонзориран од IUCN, станал дел од УНЕП.

## Наводи

## Надворешни врски

* 
* UNEP Finance Initiative
* Frankfurt School – UNEP Collaborating Centre for Climate & Sustainable Energy Finance
* United Nations Environment Programme – World Conservation Monitoring Centre (UNEP-WCMC)
* UNEP-Tongji Institute of Environment for Sustainable Development
* UNEP/GRID-Europe
* UNEP GEO Data Portal
* Sindrom Kodok Pada Manusia (''Indonesia Language'')
* Netherlands Commission for Environmental Assessment
* UNEP Regional Seas Programme
* Resources on United Nations Environment Programme (UNEP) 

Категорија:Група за развој на Обединетите нации
Категорија:Меѓународни природозаштитни организации