Слобода или смрт

мини|десно|200п|Мотото испишано со жолти букви на црвена позадина
**Слобода или смрт** — револуционерено мото на македонските револуционери употребувано во текот на *македонското националноослободително движење* во втората половина на XIX век и сè до средината на XX век. Оваа мото исто така било употребувано и во на останатите националоослободителните борби и движења на Балканскиот Полуостров и затоа може да се сретне и како: (на грчки: *Ελευθερία ή θάνατος*, српски: *Слобода или смрт*, на бугарски: *Свобода или смърт*). Оригиналната верзија на мотото е на Патрик Хенри, изговорена на 23 март 1775 година во Вирџинија за време на Американската војна за независност и таа гласела: *Дајте ми слобода, или дајте ми смрт!* (англиски: *Give me Liberty, or give me Death !*).

## Македонско националноослободително движење

Мотото *Слобода или Смрт* се користело уште во самиот почеток на појавата на македонското националноослободително движење. Тоа може да се сретне на голем број официјални документи, пачати, знамиња и други симболи на македонските револуционери. Оваа мото првапат се употребува во текот на Разловечкото, Кумановското и Кресненско востание . Во правилата на македонскиот востанички комитет од 1878 година јасно се истакнува:

На 28 март 1881 година Привремената влада на Македонија го издала својот манифест во кој меѓу другото се истакнува:

Иако мотото не се употребува од збор до збор сепак јасна е намерата. Со појавата на Македонската револуционерна организација доаѓа до засилување на македонското националносолободително движење и оваа организација зборовите *слобода или смрт* ги користи како официјалоно мото. Во сета нејзина коресподенција и уставо - статутарни акти ова мото се сретнува и притоа на самиот печат на Централениот комитет како и на печатите на нејзините други комитети. По поделбата на организацијата на две крила и настанувањето на ВМРО (Автономистичка) ова мото и понатаму се користело. По атентатот на српскиот крал Александар I Караѓорѓевиќ на раката на неговиот убиец Владо Черноземски, биле откриени тетовираните зборови *Смрт или слобода*.

### Повик

Во екот на Мелничкото востание, на 8 јули 1895 година весникот Право објавил повик кон офицерите од Бугарската армиja, треба да се истакне дека околу 430 (33%) од 1 289 офицери во бугарската армија биле Македонци , во повикот се вели: 
 

## Меѓу балканските народи
 [мини|десно|200п|Знаме на [ВМОК]]
За време на Грчката војна за независност во 1820 година грчките револуционери користат мотото *Смрт или Слобода*. По ослободувањето грчката држава го зема за државено мото, а деветте бели и сини лини на националното знаме на Грција ја симболизираат секоја од деветте слог на националниот моото (*Ε-λευ-θε-ρί-α ή Θά-να-τος*).

Бугарските револуционери и востаници, исто така ја користат девиза *Слобода или Смрт* и оваа мото може да се сретне на знамето на Априлското востание како и на други симболи користени во текот на националната борба на Бугарите.

По Илинденското востание во северна Македонија и Јужна Србија доаѓа до развој на силно српско националистчко вооружено движење, а српските четници девизита *Слобода или Смрт* ја користат, додавајќи ги подоцна зборовите *За кралот и татковината*. Ова мото исто така ќе биде користено во текот на Втората светска војна од страна на четниците на Дража Михаиловиќ.

## Извори



## Галерија


Податотека:Печат на Централниот комитет.jpg|Печат на Централниот комитет на Македонската револуционерна организација
Податотека:Bitolya Macedonian-Adrianopolitan Revolutionary District Seal.JPG|Печат на Битолскиот револуционерен округ
Податотека:Zname vez Struga.gif|Знамето на струшката чета
Податотека:Flag of the Kruševo Republic.svg|Знаме на крушевската чета
Податотека:Skopje Revlutionary District Document.jpg|Печат на Скопскиот револуционерен округ
Податотека:IMRO badge.JPG|Кокарда на ВМРО (Автономистичка)
Податотека:Знаме на Мелничкото востание.jpg|Знаме на Мелничкото востание
Податотека:1895 Appeal SMC.JPG|Повик во Весникот Право
Податотека:Независна Македонија - ВМРО.jpg|Кокарда на ВМРО (Автономистичка)
Податотека:House-museum-hristo-botev.jpg|Знаме на бугарското Априлско востание
Податотека:Chetniks Flag.svg|Знаме на српските четници


Категорија:Историја на Македонија
Категорија:Македонска револуционерна организација
Категорија:Национални гесла