Диопсид

**Диопсид** — моноклиничен пироксен минерал со формула . Тој формира комплетна серија на цврсти раствори со хеденбергит () и аугит, и делумни цврсти раствори со ортопироксен и пиревит. Формира кристали со варијабилна боја, но типично матно зелени во моноклинната призматична класа. Има две различни призматични расцепувања на 87 и 93° типични за пироксенската серија. Има Мосова тврдост од 6, Викерсова тврдост од 7,7 GPa при оптоварување од 0,98 N, и специфична тежина од 3,25 до 3,55. Е транспарентен до проѕирен со показатели на прекршување од nα=1.663–1.699, nβ=1.671–1.705, и nγ=1.693–1.728. Оптичкиот агол му е од 58° до 63°.

## Формирање
Диопсидот се наоѓа во ултрамафични (кимберлит и перидотит) магматски карпи, а аугитот богат со диопсиди е чест кај мафичните карпи, како што се оливин базалтот и андезитот. Диопсидот се наоѓа и во различни метаморфни карпи, како што се контактните метаморфизирани скарни развиени од доломити со висока содржина на силициум диоксид. Тој е важен минерал во Земјината обвивка и е чест кај перидотитските ксенолити избиени во кимберлит и алкален базалт.

## Минералогија и појава
Диопсидот е претходник на хрисотил (бел азбест) преку хидротермална промена и магматска диференцијација; може да реагира со водни раствори на магнезиум и хлор за да се добие хрисотил со загревање. Некои вермикулитни наслаги, особено оние во Либи, Монтана, се контаминирани со хрисотил (како и други форми на азбест) што се формирале од диопсид.

На релативно високи температури, постои јаз во мешањето помеѓу диопсидот и пиревитот, а на пониски температури, помеѓу диопсидот и ортопироксенот. Односот калциум/(калциум+магнезиум+железо) во диопсидот што се формирал со еден од овие други два пироксени е особено чувствителен на температура над 900 °C, а составот на диопсид во перидотитните ксенолити е важен во реконструкциите на температурите во Земјината обвивка.

Хром диопсидот () е честа состојка на перидотитските ксенолити, а дисперзираните зрна се наоѓаат во близина на кимберлитните цевки и како такви се индикатор за потрага по дијаманти. Билаоткриен , Русија, Бразил и широк спектар на други локации. Во САД, локалитети на хромиски диопсид се опишани во серпентинбиле пронајдени ас во северна Калифорнија, во кимберлитот во округот Колорадо-Вајоминг Стејт Лајн, во кимберлитот во округот Ајрон Маунтин, Вајоминг, во лампрофирот на Сидар Маунтин во Вајоминг и во бројни мравјалници и изданоци на Терцијарниот Бишоп Конгломерат во сливот на Грин Ривер во Вајоминг. Голем дел од хромискиот диопсид од локалитетите на сливот на Грин Ривер и неколку од Кимберлитите на државната линија се сметале за скапоцен камен.

## Како скапоцен камен
Диопсидот со квалитет на скапоцен камен се наоѓа во две форми: диопсид со црна ѕвезда и хром диопсид (кој вклучува хром, што му дава богата зелена боја). Со 5,5–6,5 на Мосовата скала, хром диопсидот е релативно мек за гребење. Поради длабоката зелена боја на скапоцениот камен, тие понекогаш се нарекуваат сибирски смарагди, иако на гемолошко ниво се сосема неповрзани, смарагдот е скапоцен камен, а диопсидот е полускапоцен камен.

Зелените кристали на диопсидот вклучени во белата матрица на фелдспатот се продаваат и како скапоцени камења, обично како монистра или кабохони. Овој камен често се продава како „зелен јаспис со дамки“ или „зелен камен со дамки“.

Виоланот е врста на диопсид богат со манган, со виолетова до светло сина боја.

## Етимологија и историја
Диопсидот го добил своето име од грчките зборови *dis*, „двапати“ и *òpsè*, „лице“, што се однесува на двата начина на ориентирање на вертикалната призма.

Диопсидот бил откриен и првпат опишан околу 1800 година од бразилскиот натуралист Хозе Бонифацио де Андрада е Силва.

## Потенцијална примена
Керамиката и стаклокерамиката базирани на диопсиди имаат потенцијални примени во различни технолошки области. Стаклена керамика базирани на диопсиди наречена „силцерам“ била произведена од научници од Империјал колеџ, Велика Британија, во текот на 1980-тите години, од згура од високи печки и други отпадни производи. Тие, исто така, произвеле стаклокерамика како потенцијален структурен материјал. Слично на тоа, керамиката и стаклокерамиката базирани на диопсиди имаат потенцијални примени во областа на биоматеријалите, имобилизацијата на нуклеарен отпад и материјалите за запечатување во горивни ќелии со цврст оксид.

## Наводи

## Извори
* S. Carter, C.B. Ponton, R.D. Rawlings, P.S. Rogers, Microstructure, chemistry, elastic properties and internal-friction of silceram glass-ceramics, Journal of Materials Science 23 (1988) 2622–2630.
* T. Nonami, S. Tsutsumi, Study of diopside ceramics for biomaterials, Journal of Materials Science: Materials in Medicine 10 (1999) 475–479.
* A. Goel, D.U. Tulyaganov, V.V. Kharton, A.A. Yaremchenko, J.M.F. Ferreira, Electrical behaviour of aluminosilicate glass-ceramic sealants and their interaction with metallic SOFC interconnects, Journal of Power Sources 195 (2010) 522–526.
*Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, *Manual of Mineralogy*, 20th ed., Wiley, pp 403–404, 

## Надворешни врски
* Миндат: хромиски диопсид, со локали
* Вебминерал
* Хром Диопсид на gemstone.org
Категорија:Луминисцентни минерали
Категорија:Моноклински минерали
Категорија:Минерали на калциумот
Категорија:Минерали на магнезиумот