open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Виола

**Виолата** е гудачки инструмент, сличен на виолината, само нешто поголем. Кај виолата горната граница на висината на тонот е *c3* во оркестарска изведба, а во солистичката достигнува и до *а3*.

Виолата е помалку виртуозен инструмент, а тонот го одликуваат потемни бои од виолината. Мекиот звук на виолата често се користи за пополнување на внатрешните хармонии.

Постои уште една разлика меѓу овие два инструмента, а тоа е нотацијата. Кај виолата записот на нотите се врши во alt-C клуч, додека кај виолината се врши во виолински.

Виолата е претежно оркестарски и камерен инструмент. Соло литературата за неа е оскудна. Волфганг Амадеус Моцарт ја компонирал Концертната симфонија за виола и виолина, а Хектор Берлиоз ја напишал симфонијата "Харолд во Италија" за соло виола. Исто така, постојат и концертите за виола на Георг Фридрих Хендл и Јохан Кристијан Бах.

## Историја
[мини|Виолата на [Лудвиг ван Бетовен во Бонскиот оркестар (Музејот на Бетовен, Бон, Германија)]]
Постојат две толкувања за настанувањето на овој инструмент, т.е. неговите претходници. Порано се мислело дека виолата настанала од семејството на стари виоли (XV век): *виола да брачо* и *виола да гамба*. Постои уште една виола од оваа група, тоа е *виола д’аморе*, која е наречена така поради мекоста на својот звук.

Денес се смета дека виолата настанала од лирата *да брачо*, како нешто поголема варијанта на виолината.

## Наводи

## Поврзано
* Виолина
* Виолончело

Категорија:Гудачки инструменти
Категорија:Жичени инструменти
Религија во Хрватска

Според пописот од 2001 година мнозинството од Хрватите (87,8%) припаѓаат на Римокатоличката црква. Православните христијани го сочинуваат околу 4,4 отсто од населението, муслиманите околу 1,3 проценти, а протестанти околу 0,3 проценти од населението. 5,2% од Хрватите не се верници или агностици.

Римокатоличката црква добива државна финансиска поддршка и други надоместоци утврдени во договорот помеѓу Владата на Хрватска и на Ватикан. Браковите кои се спроведени од страна на верските заедници, кои пак имаат постигнато договори со државата се официјално признати, со кое се елиминира потребата од регистрирање на граѓанските бракови во регистарот.

Освен договорот со Римокатоличката црква, владата има дополнителни потпишани договори со вкупно 14 верски заедници: СПЦ, Исламската верска заедница на Хрватска, Евангелска црква, Реформирана христијанска црква, Пентекостите Црква, Сојуз на Цркви Пентекостите на Христос, христијанската Црква на адвентистите, Сојуз на Баптистички Цркви, Црква на Господ, Црквата на Исус Христос, реформското движење на адвентистите на седмиот ден, Бугарска православна црква, Македонската православна црква, и хрватската стара Католичката црква.

## Наводи
Потоси (департман)

**Потоси** е департман во Боливија. Тој се состои од  118.218&nbsp;км2 и има околу 709.013 жители според пописот од 2001 година. Главен град на департманот е градот Потоси. Голем дел од територијата е планински.

## Покраини

Департманот е поделен на 16 покраина, додека пак овие се поделени на општини и кантони.

## Јазици
Најзборувани јазици во Боливија и во Потоси се шпанскиот, кечуанскиот, ајмарскиот и гваранскиот јазик, но и:

## Поврзано
* Департмани на Боливија
* Покраини на Боливија
* Боливија

## Наводи

## Надворешни врски
* Боливиска музика 
* Слики 


Категорија:Департмани во Боливија
Контрабас

**Контрабасот** е најголем и според регистрите најдлабок гудачки инструмент со четири жици (порано имал три). Припаѓа на групата гудачки инструменти, као и виолината, виолата и виолончелото. Гудалото за контрабас е најкратко и најтешко во однос на останатите. На контрабасот се свири стоејќи или седејќи на висок стол. Регистарот на контрабасот е во квартно растојание од 1Е, 1А, Д,Г.
мини|Контрабасист
Својата солистичка улога контрабасот ја стекнал дури во малите состави на џез музичарите.

Категорија:Гудачки инструменти
Категорија:Жичени инструменти
Тариха (департман)

мини|Биолошки резерват Кордиљера де Сама
**Тариха** е департман во Боливија кој се наоѓа на југоисток во државата. Во 2001 година департманот имал население од 391.226 жители со вкупна површина од 37.623&nbsp;км2. Тариха е главен град на департманот.

## Покраини

# Анисето Арке
# Бурнет Оконор
# Серкадо
# Еустакио Мендез
# Гран Чако
# Хосе Марија Авилес

## Јазици
Најмногу зборувани јазици во Боливија и во департманов се шпански, гварани, ајмарски и кечуански, но и:

## Наводи

## Поврзано
* Департмани на Боливија
* Покраини на Боливија
* Боливија

## Надворешни врски
* Боливиска музика 


Категорија:Департмани во Боливија
Хади Незир

**Хади Незир** (турски: *Hadi Nezir*; Здуње, Гостиварско, ) — македонски политичар, министер во владата на Македонија од 2008, пратеник и член на централното собрание на Демократската партија на Турците на Македонија.

## Животопис
Незир е роден во гостиварското село Здуње на 12 август 1952 година. Основното училиште го започнува во село Здуње, а завршува во Гостивар. Средното образование го завршува во ЦСНО „Злате Малакоски“ во Гостивар, додека во 1979 година дипломира во Косовска Митровица и се стекнува со звање електроинженер. Во 1982 година се вработува во Р.И.О.М. „Силика“ –  Гостивар, а од 1983 година работи во ЕСМ – Хидроцентрали Маврово во Гостивар. Од 1994 до 2006 година бил директор во ХЕЦ – Равен. Од 2006 година до 12 април 2008 година бил пратеник во Собранието на Република Македонија. Тој е член е на централното собрание на Демократска партија на Турците на Македонија и претседател на комисијата за надворешна политика. Од 2008 е министер без ресор во македонската влада. Женет е и има две деца.

## Наводи

## Надворешни врски
*Биографија на Хади Незир 

Категорија:Македонски Турци
Категорија:Македонски политичари
Категорија:Пратенички состав 2006-2008
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008
Категорија:Политичари од ДПТМ
Категорија:Здуње
Боливиски боливијано

мини|Нови семејни банкноти на Плуринационалната држава Боливија
**Боливијаното** (ISO 4217 код: *BOB*; симбол **Bs**) е официјалната валута на Боливија. Боливијаното е поделен на 100 сентавоси и истото име било за валутата која Боливија ја користела од  1864 до 1963.

## Првите боливијаноси
Првите боливијаноси биле воведени во 1864. Еден боливијан бил еднаков на еден *[[боливиски сол]]* или половина *[[боливиско скудо]]* (поранешни валути). Првично, валутата била поделена на „сентесимос“, но името било сменето во 1870 во сентаво.

На почетокот еден боливијано бил еднаков на 5 француски франци.

## Вторите боливијаноси
После долгогодишна хиперинфлација, пезо боливиано било заменето со ново боливијано во 1987 година. Во тоа време едено боливијано било еднакво на 1 американски долар.

## Поврзано
* Економија на Боливија
* Боливија

## Наводи

## Надворешни врски

* Банкноти и монети 

Категорија:Економија на Боливија
Категорија:Валути во оптек
Бени (река)

thumb|150px|Карта на амазонскиот басен со реката Бени.
**Реката Бени** (шпански: *Río Beni*) е река во северна Боливија.

## Особености

Реката извира северно од Ла Пас и тече североисточно низ пампите. Една од притоките на рекава е реката Туичи во националниот парк Мадид. Јужно од Руренабаке реката продолжува да тече низ шуми. Реката се влева во реката Маморе на бразилско-боливиската граница.

## Поврзано
* Боливија
* Маморе

Категорија:Реки во Боливија
Ла Пас (појаснување)

**Ла Пас** () — име на неколку места во светот, како:

* Аргентина
** Ла Пас (Ентре Риос)
** Ла Пас (Мендоса)
** Ла Пас (департман во Катамарка)
** Ла Пас (департман во Мендоса)
* Боливија
** Ла Пас
** Ла Пас (департман)
* Костарика
** Водопади Ла Пас (Костарика)
* Ел Салвадор
** Ла Пас (департман во Ел Салвадор)
* Хондурас
** Ла Пас (Хондурас) 
** Ла ПаС (департман во Хондурас)
* Мексико
** Ла Пас (Јужна Долна Калифорнија)
** Ла Пас (Чихуахуа)
** Ла Пас (Коахуила)
** Ла Пас (Мичоакоан)
** Ла Пас (Нуево Леон)
** Ла Пас (Оашака)
** Ла Пас (Абра)
** Ла Пас (Агусан дел Сур)
** Ла Пас (Илоило)
** Ла Пас (Лејте)
** Ла Пас (Тарлак)
* САД
** Ла Пас (Индијана)
** Ла Пас (област во Аризона)
*** Ла Пас (Аризона)
* Уругвај
** Ла Пас (Уругвај)
Боливија (појаснување)

**[[Боливија]]** е држава во Јужна Америка.

**Боливија** може и да се однесува на:

;Места
* Боливија (Илиноис)
* Боливија (Невада) 
* Боливија (Северна Каролина)
* Боливија (Куба) 
* Боливија (Нов Јужен Велс)

;Друго
* ''Боливија'' - филм
Санта Крус (департман)

**Санта Крус** — најголем департман на Боливија со површина од . Во 2001 година департманот имал население од 2.029.471 жител. Главен град е Санта Крус де ла Сиера. 
 
## Покраини

Санта Крус е поделен на 15 покраини.

## Јазици
Најмногу зборувани јазици во Боливија и во департманов се шпанскиот, гварани, ајмарскиот и кечуанскиот, но и:

## Наводи

## Поврзано
* Покраини на Боливија
* Департмани на Боливија
* Боливија


Категорија:Департмани во Боливија
Чојбалсан (појаснување)

**Чојбалсан** () може да се однесува на:

* поранешен комунистички водач на Монголија, Хорлогин Чојбалсан
* град во источна Монголија, Чојбалсан (град)
* аеродром во Чојбалсан,  Аеродром Чојбалсан
* област во покраината Дорнод, видете Чојбалсан (област)
Булган (појаснување)

**Булган** може да се однесува на:

;Монголија
* Булган (покраина)
* Булган (град)
* Аеродром Булган

* неколку области во Монголија:
** Булган, Архангај
** Булган, Бајан-Олги
** Булган, Дорнод
** Булган, Ховд
** Ерденебулган, Ховсгол
** Булган, Омногови

;Друго
* Булган (Азербејџан)
Монголија (појаснување)

**Монголија** може да се однесува на:
* Монголија држава
* Внатрешна Монголија автономен регион во Кина
* Надворешна Монголија 
* Голема Монголија регион во Источна Азија
Религија во Германија

Христијанството е најголема религија во Германија, со 54.765.265 верници (67,07%), според податоци од крајот на 2006 година. Втората најголема религија е исламот, со 3.300 000 верници (4%), а помали религиозни организации се Будизмот и Јудаизмот.

## Христијанство

Христијанството е најголема религија во Германија,. Протестантската Евангелистичка црква (особено на север) ја сочинуваа 30,2% од вкупниот број на население, Римокатоличката црква (особено на југ и запад) го сочинуваат 31.0% од населението . Како резултат на тоа, мнозинството од германскиот народ припаѓаат на христијанска заедница, иако многумина од нив ги нема во активната улога на црковниот живот. 1,7% од населението се православни христијани .

Независни и соборни цркви постојат во сите поголеми градови, но повеќето такви цркви се мали. Еден од нив е Независната Евангелистичка Лутеранска Црква.

Римокатолизмот бил основаната христијанска религија во земјата во 15 век, но процентот драстично бил променет по реформацијата. Мартин Лутер во 1517 ја предизвикал Католичката црква нарекувајќи ја црква на корупција. Преку ова, тој ја сменил картата на европската и светската историја формирајќи го протестантството.

## Ислам

Почнувајќи од 2006 година, според американскиот Стејт департмент, околу 3,2 милиони муслимани (главно од турско потекло) живеат во Германија. Оваа бројка ги вклучува различните вероисповеди на исламот, како и религиите кои се сметаат дека се форми на исламот.
[right|thumb|155px|[Исламски центар во Хамбург|Исламскиот центар во Хамбург]]
Поради миграција на работна сила во 1960-тите и неколку бранови на политичките бегалци од 1970 година, исламот станала видлива религија во Германија. Според податоци од 2009 година, во Германија има околу 4,3 милиони муслимани (5.4% од населението). Од нив, 1,9 милиони се германски државјани (2.4%) . Почнувајќи од 2006 година, околу 15.000 Турци земале германско државјанство.

Исламот е религија на најголемото малцинство во земјата, признаена од христијанските верски заедници. Огромно мнозинство на муслиманите во Германија се од турско потекло (63,2%), проследено со помали групи кои потекнуваат од Пакистан, земјите од поранешна Југославија, Иран и Авганистан. Повеќето муслимани живеат во Берлин и во поголемите градови од поранешна Западна Германија. Поради недостигот на работна сила имиграција пред 1989 година била зачестена, но сепак имало мал број на муслимани и во поранешна Источна Германија. Мнозинство на муслиманите во Германија се сунити, коколу 75%, а околу 7% се припадници на шиитската исламска организација, која главно потекнува од Иран.

## Јудаизам

Денес во Германија, особено во нејзиниот главен град Берлин, има најбрз раст на Еврејската заедница во светот. Околу 9.000 Евреи по потекло од поранешниот Источен блок, претежно од поранешниот Советски Сојуз, се населиле во Германија по падот на Берлинскиот ѕид. Низ историјата, односно пред доаѓањето на нацизмот на власт во Германија, бројот на евреи кои живееле во Германија бил околу 600.000. Денеска, тој број се намалил односно вкупниот процент на евреи е 0.25%.

## Наводи
Религија во Романија

Романија е секуларна држава и нема национална религија. Најголема религиска организација е Романската православна црква во која членуваат околу 86.7% од романското население. Покрај православието, други позначајни религии се католицизмот со 4.7% и протестантството со 3.7%. Во Романија живее и мало турско население кое е дел од исламската религија.

## Христијанство

### Православие

Источното православие е најголемата религиозна организација во Романија. Вкупниот број на верници е околуѕ 19.000.000 според пописот од 2002 година или 86,7% од населението. Според анкетата која била спроведена во 2007 година, 38% од верниците одат во црква неколкупати неделно или повеќепати во еден месец, 20% одат на црква на месечно барем еднаш, 33% одат само еден или двапати годишно, а 7% не посетуваат црквата.

### Римокатоличка црква

Според пописот од 2002 година, има 1.028.401 верници односно приврзаници на Римокатоличката црква во Романија, кои ја сочинуваат 4.7% од населението. Мнозинството од католиците се со унгарска етничка припадност, иако постојат и повеќе од 300.000 етнички Романски католици, главно во Трансилванија.

### Гркокатолизам

Според пописот од 2002 година, има 191.556 верници односно приврзаници на Гркокатоличката црква во Романија, кои ја сочинуваат 0.8% од населението. Мнозинството на грко-католиците, живеат во северниот дел од Трансилванија.

Според информациите од 2003 година, романската грко-католичка црква во истата година имала 737.900 верници, но сепак постои голем спор помеѓу римокатоличката црква околу ова прашање.

### Протестантство

Според пописот од 2002 година http://www.recensamant.ro/pagini/rezultate.html  Протестантите претставуваат 5,2% од вкупното население на земјата.

## Ислам

И покрај тоа што бројот на приврзаниците на исламот е релативно мал, ислам|исламот има голема традиција во Романија, а особено во Северна Добруџа, во регионот на Црното Море, кој бил дел од Отоманското Царство речиси пет века (1420-1878 ). Според пописот од 2002 година, 67,566 луѓе, или приближно околу 0,3 од вкупната популација, истакнале дека нивната религија е исламот. 97% од романските муслимани се жители на Северна Добруџа.

## Наводи
Луис Армстронг

мини|250px|Луис Армстронг во 1953 г.
**Луис Армстронг** (англ. Louis Armstrong;  — ) со прекари: „**Сачмо**“, „**Сач**“ и „**Попс**“ — американски џез музичар. Иако прво се прославил свирејќи труба, кон крајот на кариерата станал познат како пејач и бил еден од највлијателните џез-музичари. Добил многу признанија, вклучувајќи ја и Греми наградата за најдобра машка вокална изведба за *Hello, Dolly!* во 1965 година, како и постхумната Греми награда за животно дело во 1972 година. Во 2017 година бил примен во Националната куќа на славните на ритам и блузот.

Армстронг е роден на 4 август 1901 година во Њу Орлеанс, но неговиот датум на раѓање е предмет на расправа. Самиот Армстронг често тврдел дека е роден на 4 јули 1900 година.   Дошол до израз во 1920-тите како инвентивен свирач на труба и корнет, Армстронг имал значајно влијание во џезот, при што фокусот на музиката го префрлил од колективна импровизација на соло изведба. Во 1922 година, тој на покана на неговиот ментор Џо „Кинг“ Оливер се преселил во Чикаго за да свири во неговиот бенд. Тој стекнал репутација на „натпревари за свирење“, а за неговата умешност во свирењето разбрал лидерот на бенд, Флечер Хендерсон. Армстронг се преселил во Њујорк, каде што станал истакнат и музички влијателен солист на бендот. Веќе во 1950-тите, тој бил национална музичка икона и редовно се појавувал на радио и телевизиски преноси и во филмови.

Негови најпознати песни се: „What a Wonderful World“, „La Vie en Rose“, „Hello, Dolly!", „On the Sunny Side of the Street", „Dream a Little Dream of Me", „When You're Smiling" and „When the Saints Go Marching In". Тој соработувал со Ела Фицџералд и заедно продуцирале три плочи: Ella and Louis (1956), Ella and Louis Again (1957), и Porgy and Bess (1959). Тој исто така глумел во филмови како: *[[Рапсодија во црно и сино]]* (1932), *Кабина на небото* (1943), *[[Високо друштво (филм од 1956)|Високо друштво]]* (1956), *[[Париски блуз]]* (1961), *Човек по име Адам* (1966) и *Здраво, Доли!* (1969).

Во текот на својата кариера станал најголем џез музичар, неоспорен водач на популарната музика на 20. век и една од најголемите фигури во историјата на музиката.

Армстронг го сакале не само поради неговиот трубачки талент, неверојатно чистото и продорно свирење на труба и специфичното рапаво пеење, туку и поради човечката топлина и великодушност, како и поради симпатичната особеност на „големо дете“ кое му се радува на животот и живее за музиката.

## Забелешка

Категорија:Џез пејачи
Инструмент|Трубачи
Категорија:Добитници на Греми за животно дело
Категорија:Американски филмски глумци
Категорија:Американски пејачи и пејачки од 20 век
Категорија:Џез-музичари од Њу Орлеанс
Категорија:Американски џез-музичари
Категорија:Американски џез-композитори
Категорија:Американски трубачи
Категорија:Американски џез-пејачи
Синкопа

**Синкопа** е збор од грчко потекло и има неколку значења:

# синкопа во јазикот, изоставување еден глас или еден слог во зборот, на пример: сеа (наместо *сега*), шо (наместо *што*) итн.
# синкопа, ритмичка фигура во музиката
# синкопа, мал скок во танцувањето

Категорија:Појаснување
Ден на независноста на Полска

**Националниот празник на независноста** (на ) — полски национален празник кој се слави секоја година на 11 ноември, за одбележување на годишнина од возобновувањето на полскиот народ во независна држава—Втората Полска Република во 1918 година, по 123 години од партициите направени од Австрија, Прусија и Русија.

Категорија:Државни празници во Полска
Вибрато

**Вибрато** е музички ефект, произведен при пеење или при свирење на музички инструменти, добиен со редовна пулсирачка промена на интензитетот, и се користи за додавање израз кај инструменталната музика кој наликува на вокално пеење.

Вибратото може да се определи со износот на промената на интензитетот („длабочина на вибрато“) и брзината со која интензитетот варира („брзина на вибрато“).

* 

Категорија:Звук
Категорија:Аудиотехника
Министерство за земјоделство и шумарство (Нов Зеланд)

**Министерството за земјоделство и шумарство** (англ. *Ministry of Agriculture and Forestry* (*MAF*), маор. *Te Manatu Ahuwhenua, Ngāherehere*) е државна установа во Нов Зеланд која се занимава со сите работи поврзани со земјоделството, шумарството и биосигурноста. 

На чело на установата стои Министерот за земјоделство,  Дејвид Картер (2009 г.)

## Историја
Министерството за земјоделство и **шумарство** во минатото го носело името  „Министерство за земјоделство и рибарство“, но во 1995 г. надлежноста врз сите рибарски работи му припаднала на новоформираното Министерство за рибарство. Но и покрај неморскиот карактер на новото „Министерство за земјоделство“, владата решила министерството и понатаму да го користи постоечкиот логотип и кратенката „MAF“, поради фактот што тие веќе прераснале во мошне препознатливи обележја на една високовреднувана институција меѓу нејзините трговски партнери во странство. Во 1998 г. владата ги споила Министерството за земјоделство и Министерството за шумарство, и така настанало денешното **Министерство за земјоделство и шумарство **.

## Надлежности
Министерството е одговорно за биосигурност, управување со државните шуми, пружање поддршка на земјоделците, обезбедување на хумано и одговорно постапување со животните, како и освојување на странски пазари за новозеландските производи. Организацијата работи и на унапредување на одржливоста во земјоделско-сточарскиот сектор, раководство со земјишта, водоснабдување и наводнување во руралните предели на Нов Зеланд.

## Поврзано
* Земјоделство на Нов Зеланд

## Надворешни врски
* Министерство за земјоделство и шумарство 

Земјоделство и шумарство
Категорија:Природа на Нов Зеланд
Категорија:Земјоделство на Нов Зеланд
Категорија:Шумарство на Нов Зеланд
Топола

**Топола** (науч. *Populus*) — род на листопадни дрва  од семејство врби (*Salicaceae*). Содржат околу 30 вида високи листопадни дрвја од северната полутопка. Листовите се прости, на долга, сплескана дршка. Има дводомни со еднополни цветови, собрани во цветни реси. Плодовите се мали чушки со ситно семе, снабдено со бели влакна. Виреат во крајречната растителност.

## Во Македонија
мини|лево|Топола (сликана во Кратово)

Во Република Македонија природно се застапени: 
* белата топола (*Populus alba*) со сивобела кора, со бели и влакнести леторасти и со листови со јајцевидна форма на кусорастите и со засечени лапи на долгорастите, сребренесто-бели од грбот; 
* црната топола (*Populus nigra*), со ромбични или со триаголни, мазни листови и со испукана сиво-кафеава кора; 
* сивата топола (*Populus x canescens Sm*.), природен хибрид меѓу белата топола и јасиката.
* јасика (*Populus tremula*)

## Тополата како тема во уметноста
* „Јаблани“ (српски: *Jablanovi*) - песна на српскиот поет Јован Дучиќ.
* „Патниците и тополата“ — басна на старогрчкиот баснописец Езоп.
* „Топола“ — расказ за деца на македонскиот писател Неџати Зекерија.
* „Топола“  — песна на македонскиот поет Матеја Матевски.

## Наводи


Категорија:Дрва
Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј
Абдилаќим Адеми

**Абдилаќим Адеми** (албански: *Abdilaqim Ademi*; Шемшево, тетовско  - ) — македонски политичар, член на ДУИ, потпретседател за спроведување на Рамковниот договор во Владата на Македонија од 2008 година, Министер за животна средина и просторно планирање во периодот од 28 јули 2011 до 20 јуни 2014 година и Министер за образование и наука во периодот од 20 јуни 2014 до 16 јануари 2016 година.

## Животопис

Адеми е роден на 20 декември 1969 година во тетовското село Шемшево. Во 1996 година дипломирал на Политехничкиот факултет во Тирана, Албанија како инженер по металургија. Во Германија на Техничкиот Универзитет во Фрајбург стекнал обука во Институтот за градежни и стаклени материјали. Завршил и школа за млади политичари и обука за создавање политики. Од 2002 до 2006 бил пратеник во Собранието на Македонија каде бил член на комисијата за Економски прашања, за финансирање и буџет, за транспорт, врски и екологија и комитетот за односи меѓу заедниците. Од 2006 до 2007 бил член на Одборот на Директори во АД „ГА-МА“ во Скопје. Во периодот 2004-2006 бил асистент во Државниот универзитет во Тетово каде предавал во предметот *Анализа на градежни материјали*. Член е на ДУИ од основањето во Централниот Одбор и претседател на Огранокот на ДУИ за општина Јегуновце. Бил женет и татко на еден син. Освен македонскиот и албанскиот, Адеми се служел и со италијанскиот јазик.

## Наводи

## Надворешни врски
* Комплетен профил  на Владиното мрежно место 

|-

Категорија:Вицепремиери на Македонија
Категорија:Луѓе од Шемшево
Категорија:Македонски Албанци
Категорија:Македонски политичари
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2011
Категорија:Пратенички состав 2002-2006
Категорија:Политичари од ДУИ
Канал

**Канал** е вештачки воден пат изграден за сообраќај, наводнување, снабдување со вода или дренажа . Затворената комора, или поунд, на компримиран воздух се поплавува или дренира , така што предметот што е внатре се крева или спушта со цел да помине меѓу делови вода на различни висини . Каналите биле од големо значење пред доаѓањето на железницата во средината на XIX век. Модерната техника им овозможува на големите бродови да патуваат побрзо со намалување на чекањето на коморите.

## Каналот како мотив во уметноста
* „Канал“  — песна на македонскиот поет Матеја Матевски.

## Наводи


Категорија:Крајбрежни градби
Охридска архиепископија (појаснување)

Поимот **охридска архиепископија** може да се однесува на некои од следните македонски цркви:

* Македонска православна црква - Охридска архиепископија - официјална и најголема црква во Македонија
* Охридска архиепископија - исторска архиепископија, претходничка на МПЦ-ОА
* Православна Охридска Архиепископија - (осн. 2002), автономна православна црква под јурисдикција на СПЦ.
Зоран Ставрески

**Зоран Ставрески** ( во Охрид) — министер за финансии во периодот 2009 — 2016 година.

## Животопис

Дипломирал на Eкономскиот факултет во Скопје во 1987 година, а магистрирал 1997 година на истиот факултет на тема „*Избор на оптимална монетарна стратегија и инструменти - случајот на Република Македонија*“.

Ставрески зад себе има десетгодишно искуство во развојни политики, со фокус на јавниот сектор и макроекономска политика и петгодишно практично искуство на дијалог и економска соработка меѓу меѓународните финансиски инститиуции и развојните организации и Македонија.

Пред да стане член на владата на Никола Груевски работел во Светската банка, каде од февруари 2006 година бил водечки економист за развојни политики во одделението за операциони политики и услуги за земјите членки. Од јули 2009 година, по разрешувањето на дотогашниот министер за финансии Трајко Славески, бил избран за министер за финансии.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Политичари од Охрид
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2006
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2011
Категорија:Министри за финансии на Република Македонија
Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ
Категорија:Вицепремиери на Македонија
Категорија:Апсолвенти на Економскиот факултет - Скопје
Категорија:Магистри на Економскиот факултет - Скопје
Муслимански освојувања

350п|мини|десно|За време на калифите

**Муслиманските освојувања** (632-732; арапски: فتح, Фатах, отворање,), исто така познати и како исламски освојувања или арапски освојувања, започнале веднаш по смртта на исламскиот пророк Мухамед. Во текот на својот живот, Мухамед успеал да воспостави нова политичка унифицирана политика на Арапскиот полуостров. Во времето на Праведниот Калифат и Омејадите, муслиманската власт доживеала најголема експанзија на териториите на Азија, Африка и дел од Европа. Големата муслиманска империја во своите најдобри времиња се простирала на териториите на Северозападна Индија, Средна Азија, Блискиот Исток, Северна Африка, Јужна Италија, како и на Пиринејскиот Полуостров. Муслиманските освојувања довеле до пропаѓање на Сасанидското Царство и до големи територијални загуби на Византија.

## Византиско-арапски војни

**Во времето на Праведниот калифт**
* Освојување на Персија, 633
* Освојување на Сирија, 637
* Освојување на Ерменија, 639
* Освојување на Египет, 639
* Освојување на Северна Африка, 652

**Во времето на Омајадскиот калифат**
* Освојување на Северна Африка, 652
* Арапска опсада на Цариград 717–718
* Освојување на Тбилиси, 736

**Последни освојувања**
* Освојување на Јужна Италија, 827

## Наводи

### Библиографија
* Edward Gibbon, ''History of the Decline and Fall of the Roman Empire''  Chapter 51
* Fred Donner, ''The Early Islamic Conquests''  Chapter 6
* Mark Graham, "How Islam Created the Modern World" (2006) ISBN 1-59008-043-2
* Hugh Kennedy, *The Great Arab Conquests: How the Spread of Islam Changed the World We Live in* (2007) ISBN 0-306-81585-0
Исламско освојување на Персија

**Муслиманското освојување на Персија** довело до распаѓање на Сасанидското Царство во 644. Преку ова освојување, зороастризмот би заменет со новата муслиманска религија. Сасанидското Царство за првпат било нападнато од страна на муслиманите во денешен Ирак, во 633 под раководство на Валид ибн Халид, што резултирало со започнувње на инвзијата на Ирак. По пренесувањето на дел од муслиманската војска на римскиот фронт во Левант, муслиманите на крајот го загубиле Ирак поради честите контра напади организирани од страна на персијците. Втората инвазијата на Ирак започнала во 636 во времето на Саад ибн Аби Вагаш, кога во решавчката битка кај Кадосијах, Сасанидското Царство доживеале пораз. Планината Загрос станала природна бариера и граница помеѓу Праведниот Калифат и Сасанидско империја. Поради континуираните напади од страна на Персијците во Ирак, калифот Умар наредил повторна инвазија на Сасанидско-персиската империја во 642, при што за две години Персија била заземена.

Категорија:Судири во 7 век
Категорија:Историја на Иран
Категорија:Војни на Персија
Категорија:Сасанидско Царство
Персија
Категорија:Исламот во Иран
Лу Сјуен

**Џоу Шужен** (упр. 周樹人,трад. 周樹人), познат под псевдонимот **Лу Сјуен** (трад. 魯迅 ; упр. 鲁迅; пинјин *Lǔ Xùn*) — еден од најголемите кинески писатели на XX век. Од голем број на книжевни критичари се смета за основач на современата кинеска книжевност и тој пишувал на класичен кинески и на народен јазик. Лу Сјуен пишувал раскази, бил и преведувач, есеист и книжевен критичар.

## Надворешни врски

* Мрежно место за Лу Сјуен 
* Лу Сјуен и други историски личности 
* Посебни прашања за Лу Сјуен
* Конг Ји Џи 
* Избрани раскази, Лу Сјуен 

Категорија:Кинески писатели
Категорија:Родени во 1881 година
Категорија:Починати во 1936 година
Васко Наумовски

**Васко Наумовски** ( во Скопје) — македонски политичар, амбасадор на Македонија во САД во периодот 2014-2018, и вицепремиер за евроинтеграции во периодот 2008–2011.

## Животопис
Наумовски е роден во 1980 година во Скопје. Дипломирал на Правниот факултет „Јустинијан I“ во Скопје, насока меѓународно право. Магистрирал на Рајнскиот универзитет „Фридрих Вилхелмс“ во Бон, Германија, а магистрирал и на Правниот факултет „Јустинијан I“ во Скопје, на теми од областа на интеграцијата на Република Македонија во ЕУ. Во 2008 година, toj докторирал на Правниот Факултет „Јустинијан I“ во Скопје на тема од областа на влијанието на европските институции и проширувањето на Европската Унија со државите од Западниот Балкан. Во 2005 година, тој почнал да работи на Њујорк Универзитетот во Скопје, на Факултетот за меѓународни односи, политика и европски студии, каде што во 2008 година бил избран во наставно – научното звање доцент по меѓународно право и право на ЕУ.

Автор е на повеќе научни трудови од областа на европските интеграции и меѓународното право. Учествувал на голем број меѓународни научни конференции, а остварил и подолги студиски престои во Европа и Соединетите Држави. Во текот на додипломските и последипломските студии, тој бил добитник на стипендии од германската фондација „Конрад Аденауер“, а бил добитник и на стипендија за студиски престој во САД од страна на Стејт Департментот. Од 10 јули 2009 до 2011 година, тој бил потпретседател за евроинтеграции во седмата Влада на Македонија. Од 2014 до 2018, тој бил амбасадор на Република Македонија во Вашингтон, Соединети Држави. Во јули 2014 година, тој бил именуван за посебен пратеник на претседателот Ѓорге Иванов во разговорите за разликата околу името. Од ноември 2014 година, тој станал амбасадор на Република Македонија во Соединетите Држави. Зборува англиски, а се служи со германскиот јазик. Татко на две деца.

## Наводи

Категорија:Политичари од Скопје
Категорија:Состав на Владата на Република Македонија од 2008
Категорија:Политичари од ВМРО-ДПМНЕ
Категорија:Вицепремиери на Македонија
Категорија:Амбасадори на Македонија во САД
Категорија:Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Категорија:Магистри на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Категорија:Доктори на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје
Категорија:Магистри на Рајнскиот универзитет „Фридрих Вилхелмс“
Вински туризам

thumb|Шато де Мал - Бордо
[thumb|Лозници во винскиот регион [Рајнхесен (вински регион)|Рајнхесен, Германија.]]
thumb|Попова Кула, демиркаписко
**Винскиот туризам** (некаде наречен и **енотуризам**) е вид на туризам кој подразбира посета на винарии, дегустација, консумирање и набавка на вино, најчесто директно од производителот. Овој тип на туризам се состои од посети на винарии, лозја и ресторани познати по посебни локални вина, како и организирани **вински тури**, посета на **вински фестивали** и други специјални настани.

Многу вински региони ширум светот го промовираат ваквиот туризам бидејќи влијае мошне позитивно на локалното стопанство. Во овие региони, лозарските и угостителските  здруженија имаат потрошено големи средства низ годините за промоцијата на винскиот туризам. Ова важи како за производителите од „Стариот Свет“ (како Шпанија, Португалија, Франција и Италија), така и за т.н. „Новосветски вински реигиони“ (како Австралија, Нов Зеланд, Аргентина, Чиле, САД и ЈАР), каде винскиот туризам игра важна улога во рекламирањето на локалните вински производи. На пример, во Аргентина, покраината Мендоса станува една од поглавните туристички одредишта во земјата заради сè поголемите успеси на аргентинското вино во светот. Во Австралија пак, Националниот вински центар игра важна улога во застапувањето на винската индустрија. Винскиот Крај во северна Калифорнија пак, го посетуваат огромен број на туристи од целиот свет и претставува голема винска атракција.

## Винскиот туризам во Македонија
Винскиот туризам во Република Македонија е во зачетен, но силен развој. Министерството за економија забележува дека во последните години, бројот на нови приватни винарски визби значително се зголемил и некои од нив веќе ги адаптирале и збогатиле нивните активности во насока на винскиот туризам. Покрај приватните иницијативи, винскиот туризам се развива и стратешки, на државно ниво, со учество на разни организации, комори и здруженија. Во земјата исто така се развиваат и винските патишта, кои ќе овозможат одвивање на винскиот туризам по светски терк.

## Поврзано

* Список на земји-производители на вино
* Вински регион
* Награди за најдобар вински туризам

## Надворешни врски
### Македонија
* Вински туризам  - Туристичка комора на Македонија 
* Развојот на винските патишта во Македонија - Министерство за економија на РМ 

Категорија:Вински поими
Категорија:Видови туризам
Категорија:Вино
Категорија:Винарство
Категорија:Туризам
У-Бан

100px|right|Симболот на У-Бан во Германија
100px|right|Симболот на У-Бан во Виена, Австрија

**У-Бан** (герм. *U-Bahn* - *Untergrundbahn*) е германски збор кој означува подземна железница. Ова име го носат шест системи:

* Берлински У-Бан
* Франкфуртски У-Бан
* Хамбуршки У-Бан
* Минхенски У-Бан
* Нирнбершки У-Бан
* Виенски У-Бан

## Поврзано
* С-Бан

Категорија:Сообраќајот во Германија
Категорија:Подземни железници
Категорија:Германизми
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Пукехики

**Пукехики** (маорски: *Pukehiki*) е мало место во регионот Отаго, кое му припаѓа на градот Данидн, на Јужниот Остров на Нов Зеланд. Сместено е на срт кој се протега долж средиштето на полуостровот Отаго, 8&nbsp;км од центарот на Данидн, на крстопатот помеѓу Highcliff Road (долж сртот на полуостровот), и Castlewood Road, кој се спушта до заливот Компани на брегот на пристаништето Отаго.

Пукехики има еден значаен објект, а тоа е локалната црква, но местото е многу попознато по блискиот Ларнахов Замок, кој се наоѓа 1.2&nbsp;км северно од Camp Road, кој е помал пат кој се дели од поголемиот Castlewood Road.

Од Пукехики излегува патот Highcliff Road и продолжува на исток, и завршува во крајбрежјето на Портобело.

Категорија:Градови во Нов Зеланд
Категорија:Населени места во Нов Зеланд
Категорија:Отаго
Категорија:Данидн
Хармоника

**Хармониката** е полифон и аерофон музички инструмент со клавијатура или копчиња. Музичарот на хармоника (хармоникашот) со раце го шири и собира “мевот“ чија воздушна струја поминува низ вентили. Овие вентили ги контролираат прстите на хармоникашот со притискање на клавишите.

## Градба
Телото на хармониката се состои од две дрвени кутии поврзани со мев. Големината и тежината на хармониката варира во зависност од нејзиниот вид, бројот на регистри и басови. Притисокот на клавишот не се користи како изразно средство, ниту со него се контролира јачината на звукот, туку за тоа исклучиво се користи пумпањето на мевот.

Се разликуваат три основни видови хармоники: клавирска хармоника, хроматска со копчиња и дијатонска хармоника.

## Историја
Се смета дека првата хармоника ја конструирал Кристијан Фридрих Лудвиг Бушман во 1822&nbsp;г. во Берлин. Хармониката ја патентирал Цирил Демиан во 1829&nbsp;г. во Виена. Неговата хармоника имала копчиња само на едната страна, додека другата служела само за развлекувење.

## Употреба
Хармониката е фолклорен инструмент популарен ширум светот (Франција, Италија, Централна и Источна Европа, Латинска Америка). Присутна е и во традиционалната и новокомпонираната музика во Македонија. Хармониката поретко се користи како инструмент во забавната и сериозната музика.

Во Македонија музички дела за хармоника во класичната музика имаат компонирано Тома Прошев и Властимир Николовски.

## Хармониката како мотив во уметноста
* „Уметник на хармоника“ (српски: *Уметник на армоники*) - расказ на српскиот писател Мирослав Јосиќ Вишњиќ.

## Поврзано
* Бандонеон
* Усна хармоника

## Извори


Категорија:Аерофони
Категорија:Клавијатурни инструменти
Категорија:Германски пронајдоци
Долина на сонцето

**Долина на сонцето** (хрватски јазик: **Dolina Sunca**) е хрватска теленовела. Серијата ја имаше својата Балканска премиера на 21 септември, со започнување на прикажување во Србија, Македонија и секако Хрватска. Македонија ја емитува серијата на А1 телевизија.

## Синопсис
Потиштена од трагичната смрт на сопругот, младата биохемичарка Ева Краљ, собира доволно сила да се упати во гратчето Јабланово да ја одјави неговата канцеларија. На прв поглед ја воодушевува убавината на гратичето и таа изненадно, покрај својата сестра Стела, одлучува да започне нов живот баш во овој провинциски град. Семејството Витезовиќ ја спрема свадбата на својот најмлад син Јуран не сомневајќи се во мотивите на неговата женидба со добродушната Наташа Север. Среќата на Наташа виси на конец кога случајно го слуша разговорот помеѓу идниот сопруг и кумот Ловре Буковац. После три години, поминати во затвор, следен од погледите на мештаните, Андрија, црната овца во семејството Буковац, се враќа во Јабланово. На патот кон градот ја запознава убавата вдовица Ева. За време на шетка во природата, Ева го сретнува Кристијан Витезовиќ, момчето кое и го спасил животот. Градоначалничката Јулија Витезовиќ се запрепастува и се збунува како во градот се шета Андрија во друштво со Ева Краљ. Нејзината љубов ќе биде освоена од двајца мажи кои ќе се борат за нејзиното срце, Андрија и Кристијан.

## Наводи

Категорија:Хрватски телевизиски серии
Категорија:Теленовели
Лудо срце

**Лудо срце** (шпански јазик: **Corazón Salvaje**) е мексиканска теленовела, римејк на истоимената теленовела од 1993 година. Ова е всушност шестата адаптација на оваа приказна. Во најновата верзија како главни глумци се појавуваат Арасели Арамбула и Едуардо Јањез. Серијата не доживеа огромен успех во Мексико, а особено голем број беа негативните коментари од публиката и критичарите.

## Дејство
Приказната започнува со Марија дел Росарио и Хуан де Диос, двајца заљубени но разделени поради различноста на нивните социјални класи. Таа, млада девојка од високата класа од Веракроз; тој, прост рибар. Родриго, еден од најмоќните и влијателни луѓе во градот, збеснува кога дознава дека тие двајца сакаат да ја крунисаат својата љубов. Тој го праќа Хуан во затвор и со помош на Леонарда, сестрата на Марија дел Росарио, ја држат девојката во хациендата, каде таму раѓа син, плод од нивната забранета љубов. Хуан де Диос, излегува од затвор, и следен од Родриго, доживува бродолом. Леонарда прави да исчезне детето и ја носи Марија дел Росарио недалеку од хациндата кажувајќи ѝ дека Хуан де Диос е мртов. Родриго, очаен, го презира признанието на Леонарда дека го сака и заминува за Европа, од каде што подоцна се враќа оженет за Констанца. Леонарда се мажи за Ноел, адвокатот на фамилијата, и го раѓа Ренато.

Хуан де Диос, кој всушност останал жив од бродоломот открива дека неговиот син бил напуштен на планината и пронајден од Ремихио а подоцна посвоен од Аурора, која му го дала името Хуан дел Диос, по името што било напишано на ливчето во наметката каде што бил. Неколку години подоцна, рибарот го бара својот син ѝ му ја кажува целата приказна и да го казни човекот кој му го уништил животот, Родриго. Пред гробот на неговиот татко, тој се колни на одмазда и го променува името во Хуан дел Диабло. Без разлика, тој ги запознава ќерките близначки на Родрио, Аимè и Рехина, и доживува дива страст кон Аимè.

Рехина го сака Ренато, но кога тој се заљубува во Аимè, Рехина решува да стане калуѓерка. Аимè се жени за Ренато но и понатаму се гледа со Хуан. Кога тие планираат да избегат, Ренато ги открива, но Рехина ги штити кажувајќи му дека всушност таа била девојката што треба да избега со Хуан, а не сестра ѝ. По случкава, решен да заборави дека Аимè можеби имала врска со Хуан, тој ја присилува Рехина да се венча за Хуан. Хуан го прифаќа бракот мислејќи дека тоа ќе му дојде добро поради тоа што сака да се одмазди за злоделата на нивниот татко. Како и да е, запознавајќи се, и двајцата откриваат дека се родени еден за друг, и дека љубовта е посилна од омразата и одмаздата.

## Улоги

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место 

Категорија:Мексикански телевизиски серии
Категорија:Теленовели
Ресенско

Поимот *Ресенско* се употребува за приближно означување на местото на некој настан и значи дека се случило во околината на градот Ресен, т.е. место кое географски тежнее кон градот. Во зависност од административната поделба дефинирана со соодветна законска регулатива понекогаш се мисли на сите населени места кои потпаѓаат под управување на локалните власти во Општина Ресен, според оваа дефиниција во одредени периоди некои места потпаѓаат под Ресенско, но некогаш и не.

## Поврзано
* Ресенски села, според актуелната територијална поделба на Република Македонија
* Список на археолошки наоѓалишта во Ресенско
Брдски топ 75мм Шкода М.28

Брдски топ Шкода М.28 во прашки воен музеј|мини|250п|десно

**Брдскиот топ 75mm Шкода модел 1928** (**75мм М.28**) се произведувал во Шкодините заводи во П’лзењ, Чехословачка, исклучиво за Југословенската Кралска војска. Претставува модернизирана верзија на Шкодиниот брдски топ од 1915 година.

Плочка со сериски број|мини|250п|десно
Ознаки на дното од чаурата|мини|250п|десно

## Тактичко-технички одлики

* Калибар: 75 мм
* Маса: 710 км
* Должина на цевката: 1,345 м (18 калибри)
* Маса на проектилот: 6,3 кг
* Почетна брзина: 425 м/с
* Дострел: 8700 m
* Елевација: -8/+50°
* Хоризонтален агол на дејство: 7°

Категорија:Артилерија
Јавор

[мини|десно|[Чинар во Скопје стар 800 години]]
[мини|десно|Стариот јавор во село [Теово]]

**Јаворот** () е  на дрва од то сапунови (*Sapindaceae*). Опфаќа околу 113 видови, препознатливи по своите вкрстени листови, симетрично ослободени со цветови. Расте до височина од 35 метри, а распространет е во Средна, Западна и Јужна Европа, Северна Америка, Кавказ, северниот дел на Мала Азија и на Далечниот Исток.

## Градба
Крошната му е широко заоблена, а дебелината на стеблото може да достигне и преку 1 метар и обично е кратко и обраснато со црвеникаво-кафеава кора која се лупи плочесто. Листовите се долги 8 - 16 см, широки, одозгоре темнозелени, а одоздола нешто посветли. Цветовите се жолтеникаво-зелени, во кратки висечки метлички. Цвета десет дена по пролистувањето во мај. Котиледоните му се јазичести, одозгора заоблени, одоздола клинести со паралелна надолжна нерватура.

Обично посадените видови се: сикамура, црвен јавор, шеќерен јавор и норвешки јавор кои растат во Северна Америка и Европа. Азиските видови од своите западни роднини се разликуваат по коренот. Некои се мали како џбунови, некои се зимзелени, а некои имаат сосема изобличени листови.

## Употреба
Јаворот е извор на дрвена граѓа, особено сикамурата. Јаворите се важен извор на полен и нектар за пчелите во текот на рана пролет. Со векови луѓето го собирале слаткиот сок од јавор за изработка на сирупи и шеќери. Денес, освен за производство на мебел и подови, јаворот се користи и за производство на музички инструменти. Тоа е едно од најотпорните и најплеменити дрва, а неговата дискретно светла боја дава посебна елеганција и раскош на просторијата каде се наоѓа.

Листот на јаворот е симбол на Канада, и се наоѓа на нејзиното знаме.

## Јаворот како тема во уметноста
* „Јавор цутит, јавор капит“ — македонска народна песна.
* „О, јаворе“ — македонска народна песна.
* „Два јавора“ — расказ на македонскиот писател Глигор Поповски.
* „Бреза и јавор“ — песна на македонскиот поет Стојан Тарапуза.

## Поврзано
* Чинар

## Наводи

## Надворешни врски
* Јавор џин шест века го плете животот во Теово 

Категорија:Сапунови
Категорија:Дрва
Категорија:Ботанички таксони опишани од Карл Линеј
Категорија:Растителни вапсила
Полен

thumb|290px|Зрна на полен
**Полен** е назив за ситниот и најчесто фин прав, составен од машки гаметофити (поленови зрна) на голосемениците и скриеносемениците.

## Создавање
Поленовите зрна настануваат во микроспорангиите (кои кај скриеносемениците се наоѓаат во прашниците). Поленовото зрно е изградено од вегетативните клетки на гаметофитите (една кај скриеносемениците, повеќе кај голосемениците) и една репродуктивна клетка на гаметофитите, со две јадра. Едното јадро има улога во изградбата на поленовата цевка, додека другото јадро, со митозна делба, дава две сперматични клетки. Сперматичните клетки учествуваат во оплодувањето на женскиот гаметофит. Преносот на поленот од еден на друг цвет го вршат пчелите и другите инсекти, и се нарекува опрашување.

## Градба
Надворешната обвивка на поленовото зрно е многу отпорна и тешко се распаѓа, така што големата топлина, јаките киселини или моќните бази слабо делуваат на него. Како составна компонента на геолошките седименти поленот дава многу информации за потеклото и геолошката историја на растителниот свет на Земјата. Се ослободува во толкави количини што претставува значаен дел од Земјината атмосфера.

Поленот содржи и супстанци богати со белковини, какви што имаат, на пример, амброзијата или разни видови треви, кои предизвикуваат алергиска реакција, попозната како поленска кивавица.

## Извори

Категорија:Ботаника
Категорија:Цвеќиња
Категорија:Алергологија
Сперма

**Сперма** (грчки: σπέρμα, што значи "семе") — поим кој се однесува на машките полови клетки. Во типологијата на сексуалната репродукција, со поимите анисогамија (anisogamy) и оогамија (oogamy) е означена разликата во големината на гаметите, при што помалата се нарекува "машка" или сперматозоидна клетка.

## Човечка сперма
Човечката сперматозоидна клетка е т.н. хаплоид (haploid), при што нејзините 23 хромозоми можат да се придружат на 23-те хромозоми на женската јајце-клетка и да формираат т.н. диплоид (diploid) клетка.

Сперматозоидните клетки не можат да се делат и имаат ограничен животен век, но по соединувањето со јајце-клетките, за време на оплодувањето, се создава зигот кој има потенцијал да се развие во нов организам.

Во последните неколку години научниците во светот ја истражуваат можноста за добивање сперматозоиди од ембрионалните матични клетки.

## Сперма кај животните
Сперматозоидите кај животните се произведени преку сперматогенеза во внатрешноста на машките гонади (тестиси) преку мејозна делба. Сперматозоидните клетки на цицачите можат да живеат до 3 дена внатре во женскиот репродуктивен систем.

## Сперма кај растителни видови
Сперматозоидните клетки во алгите и кај многу растителни гаметофити се произведуваат во машките гаметангии - антеридии (antheridia) преку митозна делба. Кај цветните растенија, сперматозоидните јадра се наоѓаат во поленот.

## Надворешни врски
* Научниците создадоа вештачка сперма 

## Извори

Категорија:Репродуктивен систем
Категорија:Машки репродуктивен систем
Категорија:Плодност