8 век п.н.е.

**8 век п.н.е.** започнува на 1 јануари 800 п.н.е. и завршил на 31 декември 701 пред нашата ера. 8 век пред нашата ера е период на големи промени за неколку историски значајни цивилизации. Во Египет, 23-тата и 24-тата династија довеле до владеење на Нубија во 25-тата династија. Новоасирското Царство го достигнува врвот на својата моќ, освојувајќи го Царството на Израел, како и соседните земји.

Грција колонизира други региони на Средоземното Море и Црното Море. Рим е основан во 753 п.н.е. и етрурската цивилизација се проширува низ Италија. 8 век п.н.е. конвенционално се смета за почетокот на класичната антика, со што првата Олимпијада била одржана во 776  п.н.е., а еповите на Хомер датираат од периодот меѓу 750 и 650 п.н.е..

Индија од железното време преминува во Ведскиот период. Ведската вера е евидентирана во многу свештенички училишта во брахмански коментари, и најраните Упанишади го означуваат почетокот на Ведантската филозофија.

## Настани
[десно|мини|250x250пкс|Бронзена [Капитолска волчица и близнаците Ромул и Рем; близнаците биле додадени во 15 век. Тие биле легендарните основачи на Рим.]]
[мини|279x279пкс|Саргон II, крал на [Асирија и освојувач на Царството на Израел, прикажан со достоинственици]]

* Крај на 8 век п.н.е.: се направени обетките, круната и розетите за гробот на кралицата Јабај во Калху (денешен Нимруд, Ирак). Тие денес се наоѓаат во Музејот на Ирак во Багдад. Тие биле откриени во 1988 година.
* Втора половина на 8 век п.н.е.: Во Јудејското кралство, Ерусалим доживува експанзија во однос на населението и големината, претворувајќи се од мал град во главниот град на кралството.
* 797 п.н.е.: Теспиеј, крал на Атина, умира по 27 годишно владеење и е наследен од страна на неговиот син Агаместор.

### [[780-ти п.н.е.]]

* 783 п.н.е.: Шалманесер IV го наследува неговиот татко Адад-нирари III како крал на Асирија.
* 782 п.н.е.: основање на Еребуни (Էրեբունի) по наредба на кралот Аргишти I на местото на денешен Ереван.
* 782 п.н.е.: починува Суан од Џоу, кралот на династијата Џоу (1122 п.н.е.—256 п.н.е.) на Кина.
* 781 п.н.е.: Ју-ван од Џоу станува крал на династија Џоу (1122 п.н.е.—256 п.н.е.) на Кина.
* 780 п.н.е.: првото историско затемнување на сонцето е евидентирано во Кина.

### [[770-ти п.н.е.]]

* 778 п.н.е.: Агаместор, крал на Атина, умира по 17-годишно владеење и е наследен од страна на неговиот син Есхил.
* 776 п.н.е.: ретроспективно сметана за годината на првата Олимпијада. Историјата на Олимписките игри се верува дека датира дури од 13 век п.н.е..
* 774 п.н.е.: крај на владеењето на кралот Пигмалион од Тир.
* 773 п.н.е.: починува Шошенк III, крал на Египет.
* 773 п.н.е.: Ашур-Дан III го наследува неговиот брат Шалманесер IV како крал на Асирија.
* 771 п.н.е.: крај на западната династијата Џоу во Кина откако "западни" варварски племиња го ууништуваат капиталот Хао. Кралот на Џоу е убиен. Престолонаследникот Џи Јиџиу побегнува и ќе владее како крал Пинг од Џоу.
* 770 п.н.е.: почеток на источната династијата Џоу во Кина откако Пинг од Џоу станува првиот крал на Џоу кој владее од новиот главен град Ченгџоу (денешен Луојанг).

### [[760-ти п.н.е.]]

* 15 јуни 763 п.н.е.: затемнувањето на сонцето кое се случи на овој датум се користи за да се поправи хронологијата на древниот Близок Исток.
* Средина на 8 век п.н.е.: направен е моделот на храмот, тој бил најден во светилиштето на Хера, Аргос. Тој денес се наоѓа во Националниот археолошки музеј во Атина.

### [[750-ти п.н.е.]]

* 756 п.н.е.: основање на Кизик.
* 755 п.н.е.: Ашур-нирари V го наследува Ашур-Дан III како крал на Асирија.
* 755 п.н.е.: Есхил, крал на Атина, умира по 23-годишно владеење и е наследен од Алкмеон.
* 753 п.н.е.: Алкмеон, крал на Атина, умира по 2-годишно владеење. Тој е заменет од страна на архонтот Харопс.
* 21 април 753 п.н.е.: Рим е основан од страна на Ромул (според традицијата). Почеток на римскиот календар 'Ab urbe condita'.

### [[740-ти п.н.е.]]

* 26 февруари 747 п.н.е.: Набонасар станува цар на Вавилон.
* 747 п.н.е.: Мелес станува крал на Лидија.
* 747 п.н.е.: основан е лужичкиот град Бискупин.
* 745 п.н.е.: асирската круна е запленета од страна на Пул, кој го зема името Тиглат-Пилесар III.
* 743 п.н.е.: војводата Џуанг од кинеската држава Шенг доаѓа на власт.
* 740 п.н.е.: Тиглат-Пилесар III го освојува градот Арпад во Сирија по 2-годишна опсада.
* 740 п.н.е.: почеток на владеењето на Ахаз во Јудеја.

### [[730-ти п.н.е.]]

* 739 п.н.е.: Хирам II станува крал на Тир.
* 738 п.н.е.: кралот Тиглат-Пилесар III го напаѓа Израел, принудувајќи го да му оддаде почит.
* 734 п.н.е.: Сиракуза (Сицилија) е основан како колонија од Коринт.
* 734 п.н.е.: Наксос во Сицилија е основан како колонија на Халкида во Евбеја. (традиционален датум)
* 732 п.н.е.: Осија станува последниот цар на Израел.
* 730-ти п.н.е.: Осоркон IV го наследува Шешонг IV како цар на дваесет и втората династија на Египет.
* 730-ти п.н.е.: Пија го наследува неговиот татко Кашта како цар на нубијското царство Напата.
* 730-ти п.н.е.: Матан II го наследува Хирам II како крал на Тир.

### [[720-ти п.н.е.]]

* 728 п.н.е.: Пија го напаѓа Египет, освојувајќи го Мемфис и добивајќи почит од владетелите на Делтата на Нил. Тој ја основа дваесет и петтата династија на Египет.
* 727 п.н.е.: Вавилонија декларира независност од Асирија.
* 724 п.н.е.: Асирците започнуваат 4-годишна опсада на Тир.
* 724 п.н.е.: *diaulos* е воведен во Олимписките игри.
* 720-ти п.н.е.: периодот на Пролет и Есен во Кина започнува со кралот Пинг од династијата Џоу.
* 720-ти п.н.е.: Израел е освоен од страна на асирскиот крал Саргон II.
* 720 п.н.е.: крај на асирската опсада на Тир.

### [[710-ти п.н.е.]]

* 719 п.н.е.: Хуан од династијата Џоу станува владетел на Кина.
* 718 п.н.е.: Гиг станува владетел на Лидија.
* 717 п.н.е.: асирскиот крал Саргон го освојува хетитското упориште Каркемиш.
* 717 п.н.е.: Саргон II го основа новиот капитал на Асирија близу Дур-Шарукин.
* 716 п.н.е.: според римската легенда на овој датум Ромул го завршува неговото владеење.
* 715 п.н.е.: почетокот на владеењето на римскиот крал Нума Помпилиј.
* 713 п.н.е.: Нума Помпилиј воведува реформи во римскиот календар.
* 712 година п.н.е.: Нума Помпилиј ја создава тиулата *[[понтифекс максимус]]*.

### [[700-ти п.н.е.]]

* 706 п.н.е.: спартански имигранти го основаат Тарас (*[[Таранто|Tarentum]]*, денешен Таранто) во Јужна Италија.
* 705 п.н.е.: Сенахериб го наследува Саргон II како крал на Асирија.
* 704 п.н.е.: Сенахериб го преместува капиталот на Асирија во Ниневех.
* 701 п.н.е.: кралот Езекија од Јудеја, поддржан од Египет, крева бунт против кралот Сенахериб. Сенахериб уништува многу градови, но не успева во неговиот обид да го заземе Ерусалим.
* 700 п.н.е.: Скитите започнуваат да се населуваат во кимеријски области, полека заменувајќи ги претходните жители.
* 700 п.н.е.: крајот на виланованската култура во Северна Италија и развој на етрурската цивилизација.
* 700 п.н.е.: Упанишадите, светиот текст на Хиндуизмот, се напишани во овој период.

### Непознат датум

* Грците го колонизираат Средоземното Море и Црното Море.
* Трако-кимеријско влијание во Средна Европа.
* Асирија ги освојува Дамаск и Самарија.

## Значајни лица
[десно|мини|164x164пкс|[Сенахериб]]
[десно|мини|158x158пкс|[Саргон II]]
[десно|мини|120x120пкс|[Тиглат-Пилесар III]]
[десно|мини|213x213пкс|[Дидона]]
[десно|мини|120x120пкс|[Хесиод]]
[десно|мини|182x182пкс|[Хомер]]

* Адад-нирари III, цар на Асирија
* Ахаз, крал на Јудејското кралство 
* Алкмен, крал на Спарта
* Амасија од Јудеја 
* Аргишти I
* Ашур-Дан III, цар на Асирија 
* Архилај, крал на Спарта 
* Бакенранеф (исто така познат како Бочорис) го наследува својот татко Тефнахте како крал на дваесет и четвртата династија на Египет
* Исаија, библиски пророк и советник на царевите на Јудеја 
* Дидо, кралица на Картагина
* Ериба-Мардук, крал на Вавилон
* Иупут, фараон од дваесет и третата династија на Египет
* Езекија од Јудејското царство 
* Мардук-апла-узур, вавилонски цар 
* Менуа, крал на Урарту
* Мидас (крал на Фригија) 
* Набонасар, вавилонски цар 
* Нума Помпилиј, крал на Рим
* Осоркон III, фараон од дваесет и втората династија на Египет 
* Кинг Пинг од Џоу, крал на династијата Џоу 
* Пигмалион, цар на Тир
* Ривало, легендарниот крал на Британците
* Реја Силвија, мајка на Ромул и Рем
* Ромул, крал на Рим 
* Рудамун, фараон од дваесет и третата династија на Египет 
* Руса I, крал на Урарту
* Саргон го наследува Шалманесер V како крал на Асирија 
* Сенахириб, асирски цар 
* Шалманезер V, крал на Асирија 
* Шабака го наследува својот татко Пија како крал на дваесет и петтата династија на Египет 
* Шабака го убива Бакенранеф (Бокхорис) 
* Такелот III, фараон од дваесет и третата династија на Египет 
* Тиглат-Пилесар III, цар на Асирија 
* Тит Татиј, крал на Сабините 
* Замолксис од Дакија

### Литература

* Арктин Милетски, грчки поет
* Кинетон Лакедемонски, грчки поет
* Евмел Коринтски, грчки поет
* Хесиод, грчки поет
* Хомер, грчки поет

### Спорт

* Дезмон Коринтски, грчки тркач
* Орсип, грчки тркач
* Полихар Месенски, грчки тркач
* Питагора Лаконски, грчки тркач
* Телис Сикионски, грчки тркач

## Пронајдоци и откритија

* Демотското писмо се појавува во Стар Египет.
* Грците почнуваат да го користат азбучното писмо.

## Суверени држави
Видете: Список на суверени држави во 8 век п.н.е.

## Наводи

Категорија:1 милениум п.н.е.
Категорија:8 век п.н.е.
Категорија:Векови