Научник

мини|250п|Хемичари во лабораторија
**Научник** — личност која преку систематски активности се стекнува знаења. Во поограничена смисла, научник може да се однесува на поединец кој користи научни методи. Личноста може да биде стручна во едно или повеќе полиња од науката. Во оваа статија е за потесната смисла на зборот научник. Научникот спроведува изртражувања за поподробно разбирање на природата, вклучувајќи физички, математички и општествении подрачја.

Филозофијата е далечна активност која начелно не се смета за наука. Филозофите целат да обезбедат сеопфатни сфаќања од нематеријални аспекти од реалноста и искуствата што не можат физички да бидат измерени.

Научниците се разликуваат од инженерите, оние кои осмислуваат, градат и одржуваат уреди за одредена ситуација, но сепак ниту еден инженер не може да се стекне со титулата без сериозно изучување на науката и научниотт метод. Кога научник има за цел да изготви алатка за практична примена, станува збор за применета наука. Применет научник не мора да нешто со практична употреба, но сепак да спроведува истражувања со цел на развој на нови технологии и практични методи. Кога научникот опфаќа во својата работа не опипливи аспекти од реалноста станува збор за природна филозофија.

## Опис

Науката и технологијата постојано го надградувале човеквото постоење преку технолошкиот процес. Како занимање денес, професијата научник е широко признаена. За Научницисе сметаат и теоретичарите кои претежно развиваат нови модели за да ги објаснат постоечките податоци и за предвидување на нови резултати, и експериментатори, кои претежно се занимаваат со тестирање на модели каде се изведуваат мерења, поделбата меѓу овие активности не е јасно разграничена, па така многу научници ги изведуваат и двете задачи.

Правото и математиката честопати се групирани со науките. Некои од најголемите физичари исто така биле креативни математичари и адвокати. Постои поврзаност меѓу најголемите теоретичари и схоластичари без посебна разграниченост. Гледани како личности, нивниот интерес, изучување и професионални активности, постои мала разлика меѓу применетите математички и теоретски физичари.

Научниците можат да бидат мотивирани на неколку начини. Многу имаат желба да разберат зошто светот е таков, каков што го гледаме и како настанал. Тие покажуваат силна љубопитност за реалноста. Други мотиватори се нивните следбеници и престиж, или желбата да се применат научни знаења од корист за човечковото здравје, нациите, светот, природата или индустријата (академски научник и индустриски научник). Научниците се стремат да бидат помалку мотивирани од директни финансиски награди за нивната работа и од други кариери. Како резултат, научните истражувачи честопати прифаќаат помали просечни плати споредбено со многу други професии кои бараат сличен обем на обука и квалификации.

## Демографија

Бројот на наичниците е многу различен од држава до држава. На пример, има само 3 целовремени научници по 10.000 работници во Пакистан додека овој број во Велика Британија и САД изнесува 79. Бројот на научници (на 10.000 работници) за одредени држави е:

* Нигерија: 1
* Индонезија: 1
* Малезија: 2
* Тајланд: 2
* Бангладеш: 2
* Пакистан: 3
* Индија: 4
* Кенија: 6
* Чиле: 7
* Бразил: 14
* Египет: 14
* Обединети Арапски Емирати: 15
* Саудиска Арабија: 15
* Јапонија: 18
* Кина: 18
* Јужна Африка: 20
* Нов Зеланд: 35
* Шпанија: 54
* Русија: 58
* Франција: 68
* Австралија 69
* Германија: 70
* Италија: 70
* Канада 73
* Велика Британија: 79
* САД: 79

## Историски развој и потекло на поимот

До доцните години од деветнаесеттиот и раниот дваесетти век, научниците биле нарекувани „природни филозофи“ или „луѓе од науката“..

Англискиот филозоф и историчар на науката Вилијам Вевел го измислил терминот научник во 1833 и првпат бил објавен во Вевеловиот анонимус 1834 преглед на Мери Сомервиловиот „На поврзаност на физичките науки“ објавен во Квартелен Преглед. Вевеловиот предлог на поимот бил делумно сатиричен,одговор за менување на концептите на самата науката во која природното знаење било зголемоно гледано како посебно од другите форми на знаење.Вевел напишал “зголемената наклонетост од одделување и распуштање”во науките ;додека големата специфичност на поимите размножување-хемичар,математичар,природонаучник-широкиот поим “филозоф” веќе не задоволувал да се групираат заедно оние кои ја трагаат науката,без ограничувања од природниот или експерименталниот филозоф.Членови на Британската Асоцијација за Напредок на Науката се жалеле дека недостатокот на добри односи на последните состаноци,Вевел пријавил во неговиот преглед; алудирајќи до самиот, тој истакува дека "некои неинтелегненти господи попредложиле да,по аналогија на gentleman proposed that, by analogy with *artist*(уметник), меже да го формираат [зборот] *scientist*(научник), и додал дека таму не може да има двоумење во слободно правење со овој термин бидејќи имаме зборови како *[[економист]]*,*атеист*- но ова не било генерално задоволувачки. Научниците се луѓето кои поставуваат прашање за некој феномен и продолжуваат систематички да го одговорат самите прашањето.Тие по природа се љубопитни,креативни и добро организирани. Тие треба да имаат способност за надгледување нешти и видат во него непто со приоритетите на погледот на другите луѓе.

Вевел го предложил зборот повторно повеќе сериозно во неговата 1840  "The Philosophy of the Inductive Sciences*:


Тој исто го предложил терминот *physicist* во исто време, како спротивност на Францускиот збор *physicien*.Ниеден термин не добил широко прифаќање декади подоцна; *scientist*(научник) станал заеднички термин во доцниот 19 век во САД и околу почетокот на 20 век во Велика Британија. Во дваесеттиот век,модерното движење на науката е специјален бренд од информации за светот,вежбани од далечна група и следени преку специјален метод,бил на место.













Социјалната улога од (научници)"scientists", и нивните предци пред појавата на модерните научни дисциплини,еволуирале постепено по време.Научниците од различни сфери(и пред нив филозофи, математичари, натурални историчари,натурални теоретичари,инженери,и други кои придонесувале за развиток на науката) имаат пошироко место во општеството, и социјалните норми, етички вредности,и епистемолошки доблести поврзани со научници-и очекувано од нив-да се сенат со време.Според многу различни историски фигури може да се идентификуваат како рани научници,зависи од кои елементи од модерната наука се земени за есенцијални.

Некои историчари покажуваат на 17 век како период кога науката е препознатлива модерна форма развиена(што е популарно кажано Научна Револуција ).Се дп 19 век социоекономските промени се појавиле за научниците да се издигнат како главна професија.

===Античка и средновековна наука===

Историја на науката во Класична Антика,Знаење за природата во Класична Антика е изведувана од многу научници. [[Стара Грција|Грција]] придонела науката-вклучувајќи работа на геометрија и математичка астрономија,рани профили од биологија обработени и каталози од растенија и животни,и теории од знаење и учење-биле продуцирани од [[Филозофија|филозофи]] и [[физичари]], исто и практиционисти од различни занаети. Овие улоги,и нивните поврзаности со научните знаења,раширени низ [[Римско Царство|Римското Царство]] и,со Црквата на Римското Царство (313-476),станале блиско поврзани со религиозни институции во многу Европски држави.[[Астрологија]] и [[астрономија]] станале важна сфера од знаења,и нивната улога од астроном/астролог прераснала со поддршка од политичко и релогиозно покровителство.За време на средновековниот универзитетски систем,знаењето се делело на *тривиум*—филозофија,вклучувајќи натурална филозофија—и*квадривум*—математика, вклучувајќи астрономија. Хенс,средновековни аналогии од научниците кои често или филозофи или математичари.Знаења од растенија и животни и широки од област од физичари.

[[Наука во средновековен Ислам]] генерирал некои нови начини од унапредување природни знаења,иако уштево самите врски на постоење социјални улоги како филозоф или математичар. Многу пранаучници од Исламската Злата Ера се сметаат за полиматичари,бидејќи недостаток на нипто што одговара ссо модерните научни дисциплини.Многу од овие рани полиматичари биле религиозни [[свештеници]] и [[Теологија|теолози]]: на пример, [[Алхазен]] и[[Абу Рајхан ал-Бируни|ал-Бируни]] биле [[Калам|мутакалимин]]; физичарот [[Авицена]] бил [[Хафиз(Куран)|хафиз]]; и физичарот [[ал-Нафис]] бил хафиз, [[мухадит]] и [[улема]]; ботаистот [[Ото Брунфелс]] бил теолог и историчар од Протестанството; астрономот и физичарот [[Никола Коперник]] бил свештеник. Додека [[Италјанската ренесанса]] научниците како [[Леонардо да Винчи]], [[Микеланџело]], [[Галилео Галилеј]] и [[Кардано]] биле сметани за најпознати полиматичари.

===Историчарска наука===

За време на [[ренесансата]], [[Италјанците]] направиле значителен придонес во науката.[[Леонардо да Винчи]] направил значителен пронајдок во палеонтологија и анатомија.Таткото на модерната наука,
[[Галилео Галилеј]],направил клучни подобрувања за топломер и телескоп кои дозвволуваат да надгледуваш и чисто опишуваш сончевиот Систем.[[Рене Декарт]] бил не само пионер од аналитичка геометрија туку формурирал [[теорија]] од [[механика]]  и напредни идеи за потеклото од животинско движење и [[перцепција]].[[Вид|Визуелно]] ги интересирало [[физичари]]те [[Томас Јанг|Јанг]] и [[Хелмолтц]], кои исто учеле [[оптика]], слушање и [[музика]]. [[Исак Њутн]] го продолжил Декартовата математика со внесување [[калкулус]].Тој снабдил со формулација од [[класичната механика]] и истраживал [[светлина]] и оптика. [[Фуриер]] пронајдол нова гранка на математиката— [[Фуриерова серија|бесконечност,периодична серија]] — учел [[топлина]] [[проток]] и[[ултравиолетово зрачење]], и го пронашол [[ефект на стаклена градина|ефектот на стаклена градина]]. [[Кардано]], [[Блез Паскал]] [[Пјер де Фермат]], [[Вон Њуман]], [[Туринг]],[[Кинчин]], [[Марков]] и [[Вајнер]], сите математичари,направиле главен придонес за науката и [[веројатност]]а, вкучувајќи ја идејата позади [[комјутерот]], и некои пронаоѓања од [[статистичка механика]] и[[квантна механика]].Многу математички наклонети научници,вклучувакќи го [[Галилео Галилеј]], биле и [[музичари]].

[[Лујџу Галвани]], пионер од[[биоелектромагнетиката]], открил животински електрицитет. Тој открил дека полнеж нанесен до рбетен мозок од жаба може да генерира мускулни грчеви низ телото. Полнежите може да направат нозете на жабата да скокнат иако не се повеќе закачени за жабата. Додека сечел хога од жаба,Галваниевиот метален скалпел допрел бакарна кука која држела нога во место.Ногата се свиткала. Понатаму експериментите потврдиле дека ефект,и Галвани бил убеден дека гледал ефекто кој се нарекуван животински електрицитет,животната сила во мускулите на жабата.Во Универзитетот во Павиа,Галвановите колеги,[[Алесандро Волта]] бил способед да ги репродуцира резултатите,но бил скепричен за објаснувањето на Галвани.
 
За време на Просветлувањето, [[Реди]], открил дека[[микроорганизмите]] можат да предизвикаат [[болести]]. Ова било подоцна објаснето од [[Луис Пастер]].Имало многу приказни за [[медицина]] и [[биологија]], како развојот од идеи за циркулацијата на крвта од Гален до Харви.[[Генетика]] и [[молекуларна биологија]] во 20 век се веќе познати имиња.

[[Лазаро Спаланзани]] е еден од најинфуентните фиугури на експерименталната психологија и натурална наука.Неговите истражувања екстратирале со траечка инфлуенца на медицинската наука. Тој направил важни придонеси за експериментални учења за крвни функции и животинска репродукција..

Некој гледаат дитомија меѓу експериментална наука и наука која е чисто надгледувачка,како [[астрономија]],[[метеорологија]],океанографија,[[сеизмологија]].Но астрономите направиле основни истражувања во оптиката,унапредиле уреди на полнење,и во блиските декади пратиле вселенски сонди да изучуваат други планети во адиција користење на [[Хабл (вселенски телескоп)|Хабл телескоп]] за да ги пронајдат потеклото на универзумот,пред некој 14 билиони години. Микро спекроскопија има сега идентификувана десетици иргански молекули ви меѓугалактички простор,потебни се лабораториски експерименти и компјутерски симулации за да се потврди надгледувачките податоци и започнување на нова гранка од хемијата. Компјутерко моделирани и намбројување,методи се техники барани од студенти на секое поле од квантна наука.

===Жени во науката===


Процентот на жени кои влегуваат во науката често е испреплетен со инженерски статистики,но комбинацијата на процентите покажува помали броеви што се инволвирани. Бројот на научници и докторирани инженери наградени со женска израснал од 7 проценти во 1970 до 34 проценти во 1985 и во инженерите самостојно бројката од тригодишни дипломи наградени за жени израснал од само 385 во 1975 до повеќе од 11000 во 1985.

Нееднаквоста преовладува во професионални нагодувања по пат како што е почетна позиција,нееднаквост и нееднаквост во приходот. Според Ајнштајн и Финкел, жените имаат искуства, дури и кога имаат еднакви квалификации, areтие што почнуваат во долна позиција,додека мажите што почнуваат во долна позиција им е исполнет продеолжен мандат.Ова подоцна предвидува полова нееднаквост и продолжените позиција како научници на универзитетите, "од 1989, 65 проценти од мажите и само 40 проценти од жените драт продолжени позиции." Конфликти за приходот настануваат кога просечната годишна плата за целосно работно време,граѓанските научници се споредени, "плата за мажи е $48,000, а онаа за жени $42,000."

==Видови на научници==
Оние кои сметаат научник како кариера често гледаат кон границите. Овие содржат космологија и [[биологија]], посебно [[молекуларна биологија]] и проектот човечкиот ген. Други полиња од активно истражување вклучуваат истражување од [[материја]]та на скала од [[елементарна честичка]] и опишана од високоенергетска физика,и материјална наука, која бара да пронајде и дизајнира нови материјали. Иако имало неверојатни истражувања во однос на функцијата на човечкиот мозок и невротрансмитери,природата на [[ум]]от и [[човекот]] сè уште останува непозната.

===По поле===
* [[Агроном]]
* [[Археолог]]
* [[Астроном]]
**[[Астрофизичар]]
**[[Астробиолог]]
* [[Биолог]]
**[[Биотехнолог]]
**[[Биоинформатичар]]
**[[Биофизичар]]
**[[Ботаничар]]
**[[Еколог]]
**[[Ентомолог]]
**[[Еволутивна биологија|Еволутивен биолог]]
**[[Генетичар]]
**[[Имунолог]]
**[[Медицинско истражување|Медицински научник]]
**[[Микробиолог]]
**[[Молекуларна биологија|Молекуларен биолог]]
**[[Миколог]]
**[[Неуронаука|Невронаучник]]
**[[Нутриционист]]
**[[Орнитолог]]
**[[Палеонтолог]]
**[[Патолог]]
**[[Фармаколог]]
**[[Физиолог]]
**[[Виролог]]
**[[Зоолог]]
* [[Хемичар]]
**[[Аналитички хемичар]]
**[[Биохемичар]]
**[[Неоргански хемичар]]
**[[Органски хемичар]]
**[[Физички хемичар]]
* [[Информатичар]]
**[[Геолог]]
**[[Геофизичар]]
**[[Хидролог]]
**[[Метеоролог]]
**[[Минералог]]
**[[Океанограф]]
**[[Палеонтолог]]
**[[Вулканолог]]
*[[Материјален научник]]
* [[Математичар]]
** [[Статистичар]]
* [[Воен научник]]
* [[Физичар]]
** [[Применета физика|Применет физичар]]
**[[Медицинска физика|Медицински физичар]]
** [[Јадрен физичар]]
** [[Астрофизичар]]
* [[Психолог]]
** [[Психопатолог]]
** [[Поведенички психолог]] (бихевиорист)
** [[Биопсихолог]]
** [[Клинички психолог]]
** [[Споредбен психолог]]
** [[Развојна психологија|Развоен психолог]]
** [[Образовен психолог]]
** [[Еволутивен психолог]]
** [[Експериментален психолог]]
** [[Судски психолог]]
** [[Здравствен психолог]]
** [[Медицинска психологија|Медицински психолог]]
** [[Невропсихолог]]
** [[Фармацевт]]
** [[Психологија|Психолог]]
** [[Социјален психолог]]
** [[Спортска физиологија|Спортски физиолог]]
* [[Оштествени науки|Социјолог]]
**[[Антропологија|Антрополог]]
***[[Етнолог]]
**[[Криминалогија|Криминалог]]
**[[Демографија|Демограф]]
**[[Економист]]
**[[Географ]]
**[[Јазичар]]
**[[Политичка економија|Политички економист]]
**[[Политичка наука|Политиколог]]
**[[Социологија|Социолог]]

===Од работодавач===
* [[Академик]]
* [[Применета наука|Индустријални/Аплицирани научници]]
[[Граѓани научници]]
* [[Самостојни научници]]
* [[Владини научници]]

==Науката како мотив во уметноста и во популарната култура==
* „Химна на научникот“ (*Гимн ученому*) - песна на рускиот поет [[Владимир Мајаковски]] од 1915 година.

==Поврзано==
* [[Инженери]]
* [[Пронаоѓачи]]
* [[Истражувачи]]
* [[Историја на науката]]
* [[Интелектуалност]]
* [[Луди научници]]
* [[Природна наука]]
* [[Нобелова награда]]
* [[Нормативна наука]]
* [[Псевдо наука]]
* [[Социјална наука]]

==Списоци==
* [[Список на инженери]]
* [[Список на математичари]]
* [[Нобелова награда за физика]]
* [[Нобелова награда за хемија]]
* [[Нобелова награда за физиологија или медицина]]
* [[Список на руски научници]]
* [[Список на римокатолички свештеници-научници]]

==Наводи==


==External articles==
;Further reading
* Alison Gopnik, [http://www.amacad.org/publications/winter2004/gopnik.pdf "Finding Our Inner Scientist"] , [[Daedalus (journal)|Daedalus]], Winter 2004.
* Charles George Herbermann, The Catholic Encyclopedia. *Science and the Church*. The Encyclopedia press, 1913. v.13. Page 598.
* [[Thomas Samuel Kuhn|Thomas Kuhn]], *The Structure of Scientific Revolutions*, 1962.
* Arthur Jack Meadows. *The Victorian Scientist: The Growth of a Profession*, 2004. ISBN 0-7123-0894-6.
* Science, *The Relation of Pure Science to Industrial Research*. American Association for the Advancement of Science. Page 511 onwards.

;Websites
* [http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=/connected/2006/08/29/ecteach29.xml For best results, add a little inspiration]  - The Telegraph about *What Inspired You?'', a survey of key thinkers in science, technology and medicine
* Peer Review Journal Science on amateur scientists
* The philosophy of the inductive sciences, founded upon their history (1847) - Complete Text


Категорија:Научни занимања