Земјоделство во Албанија

[мини|226x226пкс| Албанската ривиера и нејзините насади со [маслинка и агруми . ]]
**Земјоделството во Албанија** е сè уште значаен сектор во економијата на Албанија, што опфаќа 22,5% од БДП на земјата. Земјата се протега на 28.748 км2, од кои 24% е земјоделско земјиште, 36% шумско земјиште, 15% пасишта и ливади и 25% урбани области со езера, водни патишта, неискористено карпесто и планинско земјиште. Земјата може да се оддели во три главни зони како што е низинската зона покрај крајбрежјето на земјата, ридска зона и планинска зона.

Земјата опфаќа крајбрежни рамнини на запад со албанските Алпи на северот, Шар Планина на североисток, Планините Скендербег во центарот,  Кораб на исток, Пинд на југоисток и Цераунските Планини на југозапад по должината на Албанската ривиера . Средоземното Море, кое ги вклучува Јадранското и Јонското, ја сочинува целата западна граница на Албанија.

Земјата има претежно средоземна клима со континентални влијанија. Тоа значи дека климата се одликува со благи зими и топли, суви лета. Најтоплите области на земјата се долж западниот дел, каде климата е длабоко погодена од морето. Најстудените делови на земјата се на север и исток, каде преовладува снежно-пошумената клима.

Во 1990 година, домашните земјоделски производи учествувале со 63% од трошоците на домаќинствата и 25% од извозот. Како дел од претпристапниот процес на Албанија во Европската Унија, на земјоделците им се помага преку ИПА фондовите за подобрување на албанските земјоделски стандарди.

Што се однесува до Министерството за земјоделство, извозот на зеленчук и овошје е двојно зголемен во текот на првите месеци од 2017 година. Извозот на риба, морска храна и морски производи исто така е зголемен за 35 проценти.

Едно од најраните места за земјоделство во Европа е пронајдено во Југоисточна Албанија.

## Аквакултура
мини|210x210пкс| Објект за одгледување мида во езерото Бутринт .
И Јадранското и Јонското Море во внатрешноста на Средоземното Море се извор на солена вода за риболов, а свежа вода поседува езерото Бутринт, Скадарското Езеро, Охридското Езеро, Преспанското Езеро, како и во Лагуна Караваста, Лагуна Нарта и Лагуна Патос. Брегот на земјата се проценува дека е долго 381 километри. Големата достапност на вода во земјата му дава на неразвиената риболовна индустрија голем потенцијал да стане голем дел од локалната економија. ,  иако риболовната индустрија сè уште е во процес на транзиција и покрај значителниот развој и преработка на капацитети наследени од минатото. 
[лево|мини|210x210пкс| Рибарско земјоделство во Зус, [Скадар (област)|округот Скадар . ]]
Огромно одгледување морска риба се практикува во земјата од 1950-тите. Морската риболовна индустрија е крајбрежна. Пастрмките се развиваат главно на југоисток, југозапад и север, додека крапот е примарно пронајден во центарот и на север. Во морската култура со риба доминираат неколку видови, вклучувајќи ги Калифорниска пастрмка, лаврак, ципура, обичен крап, сребрен крап и Охридска пастрмка.

Школките се широко распространети низ целиот југ на земјата и особено се одгледуваат во езерото Бутринт покрај близината на Јонското Море. Во 1980 година, биле изградени скоро 80 објекти за култивирање на школки со просечно производство од околу 2.000 тони годишно, додека во 1989 година се зголемил бројот на 5.000 тони годишно.   Во Сентгин работи помал објект од околу 100 хектари. По падот на комунизмот и појавата на колера во 1990 година, производството нагло опаднало и повторно започнало да се зголемува во 2000 година.

Одгледувањето на ракчиња започнало околу крајот на комунизмот во Албанија. Единствениот обемен објект за култивирање на ракчиња во земјата се наоѓа во лагуната Нарта, на местото каде реката Војуша се влева во Јадранското Море. Во рамките на морскиот парк Карабурун-Сазан, евидентирани се 50 видови ракови, што укажува дека регионот претставува потенцијална местоположба за одгледување.

## Лозарство
[десно|мини|210x210пкс| Грозје во [Белград (Албанија)|Белград . ]]
Албанија е 42-от најголем производител на вино во светот. Земјата има една од најдолгите традиции и најдолгата историја на лозарство во Европа, и хронолошки припаѓа на земјите од Стариот Свет на виното за производство. Најважните вински региони во земјата се наоѓаат во центарот на земјата, но исто така и планинските области на север, исток и југ. По крајот на комунизмот во XX век, развојот и богатството на албанската винска индустрија биле длабоко под влијание на економските влијанија на земјата.

Во 1912 година, секторот се здобил со широко распространета популарност кај месното население, но бил скоро уништен во 1933 година од филоксера. Значителен подем започнал дури по Втората светска војна, кога во овој период виното се одгледувало на само 2.737 хектари. Најизведувачки регион на вино бил округот Драч, каде се одгледувало грозје на комунистичките државни претпријатија. Во тоа време, на целата национална површина територијата одговарала приближно на онаа на тутунот, но била значително помала од онаа на маслинките и овошните дрвја. Извезеното вино се извезува пред сè во Западна Европа, како Германија .

Покрај тоа, извозот на вино се намалило постојано од 61.000 хектолитри во 1971 година на 22.000 хектолитри во 1985 година. Причините се наоѓаат главно во застарените услови на производство и недоволниот технички материјал што го отежнува транспортот а со тоа се намалил и квалитетот. Од друга страна, извозот на лесно преносливи грасини бил континуирано во пораст (до 3500 тони годишно), додека извозот на свежо грозје бил маргинален.

## Производство
лево|мини| Албанско пасиште
Главните земјоделски производи во земјата се тутун, смокви, маслинки, пченица, пченка, компири, зеленчук, овошје, шеќерна репка, грозје, месо, мед, млечни производи и традиционална медицина и ароматични растенија.

Земјоделството учествува со 18,9% од БДП и голем дел е наменет за извоз. Сепак, земјоделството е првенствено ограничено на малите семејни ниви и зглавно поради недостаток на модерна опрема, нејасни права на сопственост и распространетоста на мали, неефикасни парцели на обтаботлива површина. Фрагментацијата на земјиштето по 1990 година, неизвесната сопственост на земјиштето, недостатокот на државни регистри и кредитирање на банките и високиот ДДВ, се сите пречки за модерната земјоделска индустрија. Исто така, постои загриженост дека земјоделските производи со потекло од Албанија се обележани како „Производ од Турција“ за меѓународниот пазар.

Земјоделската сцена постепено се менува со воведување на задруги, странски инвестиции, формализирање на земјоделците и изградба на центри за собирање и дистрибуција.

Албанија има почви и клима поволна за обемна индустрија. Голем дел од историските шуми на Албанија биле уништени преку неефикасната дрвна индустрија и проширување на земјоделско земјиште во 1990-тите. Денес шумите покриваат околу една третина од земјиштето на Албанија и, како резултат на договорот со Италија и Светската банка, во тек е голема количина на пошумување .

Албанија е 11-ти најголем производител на маслиново масло .

## Хортикултура
Албанија произведува широк спектар на овошје, ореви и зеленчук, додека нејзиното производство постојано расте.

## Меѓународен ранг
:

## Поврзано

* Економија на Албанија 
* Географија на Албанија 
* Кујна на Албанија 
* Земјоделски универзитет во Тирана

## Дополнителна литература

* Бернет, Томас и Казази, Ирис С. Органско земјоделство во Албанија: Секторска студија 2011 година. Швајцарска канцеларија за координација во Албанија (СКО-А), Институт за истражување на органско земјоделство (FiBL) и Министерство за земјоделство на Албанија, Тирана, Албанија, 2012 година 
* Дику, Абдула.  ИЗБОРИ ЗА МИТИГАЦИЈА на стакленички гасови во секторот за земјоделство во АЛБАНИЈА, март 2012 година  
* Даши Е., Гури.. „Политики за храна, рурална, земјоделска и риболовност во Албанија“.  Во   : Алаја М. (уд.  ) ''Лесни земјоделски култури méditerranéennes   : анализира пари'' .  Монпелје   : CIHEAM, 2008. стр. 241-264 (Опции Медијализам   : Сери Б. Етидес и Речерес; н. 61)  
* Јојиќ Елтва; Бујар Хуки, Фатбард Салаку, Одета Тота и Шкелким Фортузи. „Фрагментација на земјиштето и користење на земјоделски машини во албански услови“, ''Истражувачки весник на земјоделски науки'', 41 (2), 2009 
* Милука, Јуна; Геро Карлето, Бенџамин Дејвис и Алберто Зеца. „Исчезнуваат фарми? Влијанието на меѓународната миграција врз албанското семејство земјоделство ”, *весник на развојни студии* 46, бр.1 (2010): 1140 - 1161 
* Мулер, Даниел и Томас Сикор. „Ефектите од пост-социјалистичките реформи врз покритието на земјиштето и употребата на земјиштето во југоисточна Албанија“. *Применета географија* 26, бр. 3-4 (2006): 175-191. 
*  
*  
* Саем на мед Трета година по ред во Либражд

          
*Country studies 
*CIA World Factbook  
*Encyclopædia Britannica

## Наводи

## Надворешни врски

*Organic Europe: Albania Profile 
*Agroweb Albanian Agriculture Portal 
*Agr.al Albanian Agricultural Products Virtual Market 
*Albanian Agribusiness Council Official Website
*Organic Agriculture Association of Albania Official Website
*Albanian Women in Business Official Website  
*Well Food Hub Adriatic Project 
*Slow Food Foundation Arch of Taste
*Agency for Agricultural and Rural Development Official Website
*Ministry of Agriculture, Rural Development, and Water Administration of Albania Official Website