Олга Токарчук

**Олга Навоја Токарчук** (; р.  во ) — полска писателка, есеистка, текстописец, поетка, психолог; лауреат на Меѓународната Букерова награда 2018 за романот *[http://www.iliili.com.mk/knigi/78.php Талкачи] *, двократен лауреат на литературната награда „Нике“ за романите „Талкачи“ (2008) и „Јакубови книги“ (2015), како и добитничка на Нобеловата награда за 2018 година.

## Животопис

Олга Токарчук израснала во Сулехув, потоа со родителите се преселила во Кетжа, каде завршила средно во гимназијата „Ц.К. Норвид“. Дипломирала психологија на Варшавскиот универзитет. За време на студиите како волонтерка се грижела за лица со психички болести. По студиите работела како психотерапевтка во диспанзер за психичко здравје во Валбжих. Кога нејзините први книжевни дела станале популарни, дала отказ на работа и по преселувањето во Нова Руда се посветила на пишувањето. Сега живее во Вроцлав, исто така и во Крајанув околу Нова Руда, во Средните Судети. Пејзажот и културата на таа околина се превиваат во неколку нејзини дела. Води прозни работилници на Литературно-уметничкиот отсек при Јагелоњскиот универзитет во Краков.

## Творештво
Токарчук дебитирала во 1979 година со својата прва збирка раскази „Напреку“, објавена под псевдонимот Наташа Бородин. Како романописец дебитирала во 1993 година, со книгата „Патување на луѓето на книгата“, која добила награда од Полското друштво на издавачи на книги, а била објавена во „Мандрагора“. Во 1995 година се појавил нејзиниот втор роман, „Е.Е.“ во кој се зборува за созревањето на девојче кое наеднаш добива парапсихички вештини кои исто така наеднаш ги губи. Голем успех постигнала со романот „Правек и другите времиња“ од 1996 година. Во 1998 година ги објавила збирката раскази „Орман“ и романот „Денски дом, ноќен дом“. Во 2004 година се појавила збирката раскази „Последни приказни“ која се состои од три одделни приказни, кои се појавуваат во независни времиња и простори од себе. Таа е автор и на стихотворбата „Бардо“. „Шупа“, која содржи опис на подвижна шупа од манастирот на редемптористите во Шлески Бардо. Исто така, Токарчук е почесен граѓанин на овој град.

Во првата половина на октомври 2007 година се појавил романот „Талкачи“ на кој Токарчук работела три години. Таа споменува дека повеќето забелешки ги правела за време на патувањата, нагласувајќи дека „...тоа не е книга за патување. Во неа нема опис за споменици и места. Ова не е дневник за патување, ниту репортажа. Попрво сакав да го насочам погледот кон тоа што значи да се патува, движи, измешува. Каква смисла има тоа? Што ни дава тоа? Што значи тоа“ - пишува авторката во воведот. Како што вели самата Токарчук, „пишувањето роман за мене е преносно во зрелоста со раскажувањето на бајки на самиот себе. Така како што прават децата, додека да заспијат. При тоа се служат со јазикот на пограничната зона од сонот и јавето, опишуваат и измислуваат“. Во своите дела Токарчук пишува за „темната страна на полската историја“ и за колонизацијата на територијата на која претходно живееле малцинствата, поради што била прогласена за предавник од десничарските кругови.

## Активност
Таа бeла коорганизатор на Фестивалот на Кратки Приказни, за време на кој автори на кратки книжевни форми од Полска и странство ги презентираат своите дела. Водела работилници за проза на Институтот за Литература и Уметност на Јагелонскиот Универзитет во Краков. Во 2008 година, таа предава творечко пишување на Универзитетот во Ополе. Соработувала со Партијата на Зелените и беше член на уредничкиот одбор на општествено-политички весник “Политичка критика”. Од 2015 година го организира фестивалот „Планината на литературата“ во Нова Руда и неговата околина со учество на Карол Малишевски, Културното здружение „Гора Бабел“ на градот и општината Нова Руда. Програмата на фестивалот вклучува: едукативни кампањи, дебати, концерти, панели, емисии, состаноци, Средби на Поезијата во Нова Руда, работилници (филмски, кулинарски и литературни) и изложби.

На 2 декември 2019 година во Вроцлав, таа најави основање на фондација, со седиште во вилата на Тимотеуш Карпович на ул. Кжичка 29, која меѓу другите ќе ги избере како свои цели поддршка и промовирање на полската култура, вклучувајќи писатели и преведувачи; акција за човекови права, вклучително и спротивставување на дискриминацијата и ограничување на граѓанските слободи и заштита на животната средина, вклучително и борбата за правата на животните. Taa ќе ги донира приходите од Нобеловата награда, како  на основачкиот фонд, во висина од 350.000 PLN. Фондацијата треба да биде простор за меѓународен разговор за можностите на литературата во дијагностицирањето на светот, во опишувањето на реалноста во која ксенофобичните и националистичките чувства опасно брзо растат. Во совет на фондацијата учествуваат Агњешка Холанд и Ирек Грин, шефот на Вроцлавската дом на литературата.

## Гледишта и сфаќања
Таа е феминистка. Ги поддржува активностите за заштита на животната средина, правата на животните, еднаквоста и граѓанското општество. Таа е член на Советот на Стефан Батори. Редовно учествува на парадите за еднаквост . Таа јавно изјавува дека не припаѓа на Католичката црква . Во говорот за Нобеловата награда таа ја спореди Википедија, на која и се восхитува и поддржува, со концептот на пансофија на Јан Амос Коменски, односно сезнаење - целосно знаење. Нејзините активности, ставови и дела беа неколкупати критикувани од некои десничарски и конзервативни медиуми, како и од активисти од партијата Право и Правда.

## Наводи

## Надворешни врски

* Кратка биографија на www.polishwriting.net

Категорија:Родени во 1962 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Полски романописци
Категорија:Полски писатели
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за литература
Категорија:Полски нобеловци