Хортач (село)

**Хортач** или **Ортач** (, *Хортијатис*) — село во Солунско, Егејска Македонија, денес во општината Капуџилар-Хортач на Солунскиот округ во областа Централна Македонија. Населението брои 4.515 жители (2021).

## Географија
Селото се наоѓа на истоимената планина Хортач, на 10 км источно над Солун.

## Историја
### Антика и средновековие
[мини|250п|ляво|Црквата „[Црква „Св. Преображение“ - Хортач|Св. Преображение“, XI век]]
На влезот во селото стои римски аквадукт од I век, единствениот од овој вид зачуван во Централна Македонија.

На 2 км североиsточно оd Хортач се наоѓа средновековната тврдина Кастри. Јужно од селото е Хортачката тврдина, сместена на врвот Хортач.

Името *Хортијатис* се појавува за планината за првпат во XI век. На планината имало неколку манастира, од кои најважен бил Хортачкиoт манастир „Пресв. Богородица“.

*Хортијатис* се спомнува во преписките на солунскиот богослов и државник Димитaр Кидон, кој го спомнува нападот на тоа место во 1383 г. Тој раскажува за настанот кога Турците под команда на Хајредин-паша го опсадиле Солун, вознемирени од политиката на градскиот управник Мануил Палеолог. Не е јасно дали станува збор за селото или поопшто за поширокиот регион на планината, или пак за тврдината на врвот Кастри.

Во XV век има едно попатно спомнување на *Хортијатис*. Според житието на Стефан Лазаревиќ, за време на граѓанската војна меѓу наследниците на султанот Бајазит I, Муса, соперник и брат на Сулејман, обидувајќи се да завладее со Солун во периодот од 1411 до 1413 г. го срушил *град Хортијатис*. Словенскиот поим *град* укажува на утврдено подрачје или утврден град. Можно е Кастри да е тврдината на градот *Хортијатис*, наречен „град“ во тоа време.

### Во Отоманското Царство
Селото е основано около XV век околу урнатините на Хортачкиот манастир, на подрачјето на денешното училиште. Во XIX век Хортач веќе било грчко село на самата северна јазична граница. Црквата „Св. Ѓорѓи“ е од 1837 година. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. *Хортич* (Hortitch) е село со 195 домаќинства сочинети од 825 жители Грци.

Според Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 г. во *Ортач* живееле 1.600 Грци. По данни на секретаря на екзархията Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) в 1905 година в *Ортадж* (Ortadj) има 1090 гърци и в селото работи грчко училиште.

Според извештај на Димитриос Сарос од 1906 г. *Хортијатис* (Χορτιάτης) било „гркојазично“ село во Солунската митрополија со 2.306 жители со грчка национална свест. Во селото работеле грчка шестолетка и грчка детска градинка со 365 ученици и 4 учители.

Боривое Милоевиќ („Јужна Македонија“) вели дека пред Балканските војни Хортач (*Хортач-кеј*) се состоел од 200 грчки куќи.

### Во Грција
[мини|250п|Споменик на [Хортачки масакр|Хортачкиот масакр]]

По Балканските војни во 1913 г. Хортач е припоен кон Грција согласно Букурешкиот договор. Таа година населението броело 1.696 жители, а во 1920 г. е попишан 1.721 жител.

На 2 септември 1944 г. германски војници и грчки соработници убиле 149 жители на селото во тананаречениот Хортачки масакр.

## Население

## Културни и природни знаменитости
;Верски објекти
* Црква „Св. Преображение“ од XI век
* Црква „Св. Ѓорѓи“ од 1837 г.
* Хортачки манастир („Св. Преображение“) од 1961 г., првично изграден во средниот век

;Други старини
* Кастри — средновековна тврдина
* Хортачка тврдина — средновековна тврдина
* Хортачки аквадукт — римски аквадукт

## Личности
* Ангелос Киспудис (Άγγελος Κισπούδης) — андартски деец, агент од III ред
* Георгиос Алексопулос (Γεώργιος Αλεξόπουλος) — андартски деец
* Димитриос Кафандарис (Δημήτριος Καφαντάρης) — андартски деец, агент од III ред
* Сотириос Панилас (Σωτήριος Πανίλας) — андартски деец, информатор и курир

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Капуџилар-Хортач