Заливска есетра

**Заливската есетра** (***Acipenser desotoi***)  — вид на ендемска есетра од југоисточниот дел на Соединети Американски Држави. Како мигрантна риба, таа го населува Мексиканскиот Залив и се мрести во голем број реки што се влеваат во него, од јужна Флорида на запад до источна Луизијана.  Има една од најјужните распослаби видови од сите есетри, кои инаку имаат тенденција да населуваат постудени живеалишта во посеверни географски широчини. 

Заливската есетра е наведена како загрозена според Законот за загрозени видови на Соединетите Американски Држави, откако била наведена во 1991 година.  Означена е дека опстојува во критично живеалиште, кое го одразува опсегот на подвидовите кои се сметаат за неопходни за неговиот континуиран опстанок (погледнете на картата).  Се смета дека историскиот опсег оваа риба се протегал од реката Сувани на западниот брег на Флорида до реката Мисисипи и морските води на средишниот и источниот дел од Мексиканскиот Залив. Три вида есетра од родот *Scaphirhynchus* ја делат речната територија со заливската есетра; ниту еден од другите видови есетра не е анадромен. 

## Таксономија
Заливската есетра за прв пат била препознаена како посебен таксон во 1955 година, именувана според шпанскиот истражувач Ернандо де Сото, кој го истражувал регионот населен со овој вид во текот на 16 век. Долго време се третирала како подвид на тесно поврзаната атлантска есетра (*A. oxyrhynchus* ).  Сепак, едно проучување од 2025 година покажало дека двата подвида имаат доволна - иако неодамнешно генетско раздвојување еден од друг за да се квалификуваат како посебни видови, а тие се препознаени како такви и од *Ешмаеровиот каталог на риби*.   Двата вида се алопатрични и одделени со полуостровска Флорида, при што атлантската есетра се размножува во реките кои се влеваат во Атлантскиот Океан, додека заливската есетра се размножува во реките што се влеваат во Мексиканскиот Залив. Се смета дека се разделиле една од друга за време на плеистоценот.

## Физички изглед
лево|мини|Страничен поглед
Визуелно, заливската есетра е речиси невозможно да се разликува од атлантската есетра, бидејќи најзначајната морфолошка разлика е должината на слезината, која е внатрешна. Заливската есетра има должина на слезината во просек од 12,3% од должината на виљушката, додека атлантската есетра има должина на слезината во просек од 5,7% од должината на виљушката. Помалите морфолошки разлики вклучуваат релативна должина на главата, облик на грбните перки и должина на градните перки. Генетските разлики помеѓу подвидовите биле проучени и имаат склонетост да укажуваат на тоа дека репродуктивната изолација се случила во текот на плеистоценот. Разликите во однесувањето се појасни, особено навиките во исхраната. Возрасните заливски есетри јадат првенствено, или можеби единствено, во текот на зимата, кога се во морска или солена вода, и јадат малку или ништо во текот на остатокот од годината кога се во реки. Нивната тежина варира во согласност со овој начин на исхрана, со значително зголемување на телесната тежина во зима и помало губење на тежина во лето. Бидејќи нивната исхрана се состои од мекотели кои можат да предизвикаат паралитичко труење со школки, покрај други организми кои живеат на дното, како што се тревни ракчиња, морски црви, изоподи и амфиподи, нивниот уникатен начин на исхрана веројатно одразува адаптација за спречување на труење што се совпаѓа со повисоки стапки на цветање на алги во лето.

## Исхрана
Примарната храна на есетрата додека е во слатководни подрачја вклучува мекотелесни прстенести црви, членконоги, водни инсекти и глобуларни мекотели. Возрасните единки кои емигрирале од естерите и во морето обично се хранат со епибентосни и хипербентосни амфиподи, тревни ракчиња, изоподи и црви. Повеќето возрасни есетри се хранат и со детритус и биофилмови. 

## Животен циклус
десно|мини|339x339пкс|Карта на критични живеалишта за заливската есетра, 2003 година

### Ран живот
Младите заливски есетри остануваат во реката за мрестење до околу две години, каде и се хранат. Тие се првенствено прилагодени за бентосно барање храна. Сепак, храната во бентосната зона е оскудна, па затоа многумина се прилагодуваат на хранење со лебдење, при што имаат местоположби на држење во водниот столб и чекаат храна.  Потоа, тие им се придружуваат на возрасните во нивните анадромни миграции и навики во исхраната. Миграцијата низводно обично се случува помеѓу февруари и април, кога температурите на реката се искачуваат на  до . Миграцијата низводно обично започнува кон крајот на септември или октомври, кога температурата на водата паѓа на  . Мажјаците достигнуваат сексуална зрелост помеѓу седум и 12 години, женките помеѓу осум и 17 години. Мрестењето речиси секогаш се случува во родилната река, генерално на тврдо дно веднаш низводно од извор на дното на реката што ја снабдува реката со подземна вода . По мрестењето, возрасните и постарите млади единки се собираат во региони со постудена, подлабока, побавно течечка вода, генерално низводно од изворите.  

### Миграција
Есетрите мигрираат низводно за мрестење. Есетрите од Мексиканскиот Залив природно ќе покажат миграција при мрестење напролет. Врвниот број е забележан во март и април, кога рибите мигрираат во реката Сувани во Флорида .  Есетрите се преселуваат низводно дванаесет дена, достигнувајќи го својот врв во првите шест дена. Заливските естери треба да се движат само на кратко растојание за да стигнат до местата за размножување. Раните есетрни миграции имаат тенденција да бидат ноќни, додека подоцнежните мигранти се дневни .  Во текот на летните месеци, есетрите ќе останат во локализираните долни области на реките. Кон крајот на есента, есетрите се преселуваат од реките за мрестење во Мексиканскиот Залив.

Временскиот период и необичното миграциско однесување на есетрата се резултат на привремените промени во температурата на водата. Проучувањата, исто така, покажале дека кај есетрата во Мексиканскиот Залив и реката Сувани во Флорида, рибите добиле 20% од својата телесна тежина додека биле во Мексиканскиот Залив и изгубиле 12% од својата телесна тежина за време на престојот во реката. 

### Мрестење
Максималното ниво на преживување на јајца, ембриони и ларви е од  до . Проучувањата покажале дека висока смртност се забележува на температури од  или повисока.  За да се случи мрестење, температурата на водата треба да биде над . Мрестењето обично трае помеѓу девет и дваесет и три дена, но може да продолжи и по ова време сè додека температурата на водата останува под .  Поради склоноста на есетрата кон постудени води, кога температурата на водата ќе се искачи превисоко, есетрата ќе се обиде да најде постудени изворски води кои служат како термални засолништа сè додека температурите повторно не паднат. 

Слободните ембриони на есетра (првиот показател на есетра по изведувањето) се кријат под камења и не се преселуваат. Тие се наоѓаат во слатководните места за мрестење. Ларвите и некои млади риби почнуваат бавно да се преселуваат околу пет месеци низводно. Ова доведува до широко распространување на рибите.  Типично, целиот слатководен досег на реката низводно од самото место за мрестење е толку исполнет со ларви-млади единки што се смета за живеалиште на расадници. 

Популациите на есетра ќе ги употребуваат истите гребени за мрестење од година во година. Факторите на живеалиштето кои можат да помогнат во одредувањето на местата за мрестење вклучуваат присуство на чакалест супстрат, присуство на вртложни полиња, малку базна pH вредност и опсег на содржина на калциумови јони. Јајцата обично се депонираат на мала површина и се расфрлаат многу малку. Дури откако ларвите и младите ќе почнат да се преселуваат, рибите се распрснуваат широко. 

#### Боја на тело
Некои докази покажале дека бојата на телото во развој е поврзана со стилот на преселување. Слободните ембриони се светли и не се миграциски, додека миграциските ларви и возрасните единки се темни. Ова е конзистентно кај многу видови естери. Причината за ова е непозната, но може да биде адаптивно на миграциското однесување и камуфлажа. 

## Скокање
десно|мини|254x254пкс|Заливска есетра скока на реката Сувани, Флорида. Големите скокачки есетри можат да им нанесат сериозни повреди на луѓето кои ќе им се испречат на патот.
Сите видови есетри понекогаш скокаат од водата. Заливската есетра има склонетост да скока во текот на јули и август, а повторно рано за време на периодот на хранење на отворено море. Се смета дека скокаат за да комуницираат и да ја одржат групната кохезија. Поради нивниот тежок оклоп, големите скокачки есетри можат да им нанесат сериозни повреди на луѓето кои им пречат.  На 2 јули 2015 година, скокачка есетра на реката Сувани во Флорида удрила и убила 5-годишно девојче. 

## Закани
Предаторите на есетрата, освен луѓето, се непознати, но се смета дека имаат ограничено влијание врз видот. Паразитите вклучуваат рибна вошка *[[Argulus stizostehi]]*, цевчести црви, метили и пијавици. Не се забележани штетни влијанија од овие паразити. Видот, исто така, служи како домаќин на глохидии (ларви) на три вида слатководни школки. Прекумерниот риболов и изградбата на брани веројатно придонеле за историскиот пад на популациите.

## Наводи

## Надворешни врски
* Мрежно место на на NOAA за рибарство во заливот на есетра

Категорија:Загрозени видови според МСЗП
Категорија:Есетри