open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бегства

**„Бегства“** (српски: *Бекства*) – југословенски филм од 1968 година, во режија на Радош Новаковиќ. Главните улоги ги толкуваат: Велимир Бата Живојиновиќ, Љуба Тадиќ, Славко Симиќ, Златко Мадуниќ, Раде Марковиќ, Ратислав Јовиќ и Слободан Алигрудиќ. Филмот е снимен според вистински настан кој се случил на 22 август 1941 година, кога група од 32 затворени комунисти успеала да побегне од затворот во Сремска Митровица.

## Синопсис
Кога започнува Втората светска војна, комунистите кои се затворени уште пред војната се соочуваат со опасноста да бидат стрелани, па затоа решаваат да избегаат од затворот. Тие почнуваат да копаат тунел, но се појавува вода која им го загрозува потфатот, така што им остануав само една можност — да побегнат напаѓајќи ги стражарите. Тогаш кај нив се појавуваат некои стари дилеми. Еден затвореник, кого го мачи комплексот на предавството, смета дека не заслужува да биде револуционер. Поради тоа, додека другите се подготвуваат на очајничкиот обид, тој ја бара смртта, но открива дека водата се повлекла од тунелот. На тој начин, на затворениците им е отворен патот кон слободата...

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Српски филмови
Категорија:Филмови на српски јазик
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1968 година
Категорија:Филмови на Радош Новаковиќ
Категорија:Филмови со Слободан Алигрудиќ
Категорија:Филмови со Раде Марковиќ
Категорија:Филмови со Златко Мадуниќ
Категорија:Филмови со Љуба Тадиќ
Категорија:Филмови со Бата Живоиновиќ
Категорија:Филмови со Славко Симиќ
Категорија:Филмови со Душан Ѓуриќ
Категорија:Филмови со Љубомир Ќипраниќ
Категорија:Филмови со Драгутин Добричанин
Категорија:Филмови со Милан Гутовиќ
Категорија:Филмови со Душан Јаниќијевиќ	
Категорија:Филмови со Јован Јаниќијевиќ Бурдуш
Категорија:Филмови со Славка Јериниќ
Категорија:Филмови со Растислав Јовиќ
Категорија:Филмови со Мирољуб Лешо	
Категорија:Филмови со Људмила Лисина
Категорија:Филмови со Никола Симиќ
Категорија:Филмови со Јосиф Татиќ
Категорија:Филмови со Миќа Томиќ
Категорија:Филмови со Драган Зариќ
Категорија:Филмови на Авала филм
Категорија:Филмови за затвореници
Градишта (Габреш)

**Градишта**, **Кале** или **Габрешко кале** (, *Κάλε*, *Καϊλάς*) — средновековно утврдување кај Габреш, Костурско, Егејска Македонија.

## Местоположба
Остатоците од тврдината се наоѓаат на Д’мбенска Планина меѓу селата Габреш и Брезница. Има визуелна врска со тврдината Градишта на југ. Сместена е над десниот брег на Рулска Река, близу параклисот „Св. Антониј“, и го штитела патот крај неа.

## Опис
Утврдувањето е искривен трапез со квадратна кула. Друга квадратна кула е во допир со западната ѕидина. Археологот Николаос Муцопулос смета дека бедемската структура на Габрешкото кале ги покажува сите конструктивни особености на Јустинијановото градителство, но претпоставува дека на тоа место треба да имало античко утврдување поради најдената монета на Александар Македонски и делови од римски садови од Антониј Керамопул во поширокото подрачје.

## Наводи

Категорија:Тврдини во Егејска Македонија
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Категорија:Д’мбенска Планина
Градиште (Шестево)

**Градиште** или **Шестевска тврдина** () — средновековна тврдина чии остатоци се наоѓаат во селото Шестево, Костурско, Егејска Македонија.

## Местоположба
Тврдината е сместена на врвот на мал рид, на кратко растојание источно од Шестево. Пристапот до неа е мошне тежок и возможен само низ премин од северна страна на замокот, што ја прави важно и недостапно утврдување.

## Историја
Групи проучуваања на тврдината направил истакнатиот археолог Николаос Муцопулос, кој утврдил дека средновековната тврдина се темели на постара римска населба. Римската ѕидина била укрепена со кула во времето на големите градежни потфати на Јустинијан I во VI век. Може да станува збор за тврдината *Лагис* (*Λάγης*), која стои на долгиот список на Прокопиј Кесариски за тврдините на Јустинијан во Македонија и останала непрепознаена.

Тврдината е уништена во VII век од словенските напади и напуштена до X век, кога е обновена од македонските кралеви. Оваа нова тврдина *Лонга* (*Λογγά*)  прв ја споменува византискиот летописец Јован Скилица во неговиот опис на походите на царот Василиј II против Самуил: „тврдината наречена Лога беше под опсада“. Според Николаос Мерѕос тука е месноста Убави Дабови, која според Скилица се наоѓала „меѓу Костур и Преспа“, и во која е убиен комитопулот Давид, братот на Самуил. Царот во 1017 г. ја продолжил војната против Самуил во Западна Македонија. Пристигајќи на подрачјето северно од Костур, тој релативно лесно го зазел замокот *Лонга* и се продолжил да се движи кон Костур, но не успеал да го совлада отпорот на Македонците. Лонга е уништена, а жителите се распрснале.

Следното сведоштво, кое веројатно се однесува на таа тврдина, е на Георги Акрополит, кој ги опишува судирите помеѓу армиите на Никејското Царство и епирскиот деспот Михаил II Комнин, кој им се приклучил на Норманите. Во 1259&nbsp;г. се одиграла решавачка битка меѓу никејската и норманската армија. Таа е позната како Пелагониска битка, но започнала со судир кај *Бориловата Шума* (*Βορίλλα λόγγος*). Тројца византиски историчари — Георги Пахимер, Георги Акрополит и Никифор Григора ја нарекуваат Битка кај Костур и некои историчари сметаат дека таа се водела во малата долина северно од езерото, близу старата тврдина Лонга.

На крајот на византискиот и почетокот на османлискиот период на подножјето на ридот, 3&nbsp;км западно од Тиолишта, е создадено селото Л’ка. Тоа село е напуштено пред 1880&nbsp;г. поради свлечишта и поплави од реката која се спушта од Вишени, како и поради зулумите на албанските банди.

## Опис
Бедемот е зачуван на висина од околу 1,70&nbsp;м. Изграден е од сув камен без малтер и оградува површина од 7 декари. Бил висок 2,5 - 3,0&nbsp;м, а дебел 2,20&nbsp;м, со внатрешна коса потпора за подобра одбрана бидејќи на влезот има само една кула.

Внатре има напречни ѕидови кои ја двојат тврдината на две нивоа. На југоисточниот крај се остатоците од црквата, мала базилика со внарешен двор одзади. Откриени се многу фрагменти од керамика и стаклени садови, водоводни цевки, два гроба и метални предмети како ножеви, стрели и накит.

## Наводи

Категорија:Тврдини во Егејска Македонија
Категорија:Археолошки наоѓалишта во Егејска Македонија
Палихор (појаснување)

**Палихор** може да се однесува на следниве места:

* Палихор (*Παλαιόχωρα*) — село во Солунско, Егејска Македонија
* Палихор (*Παλαιοχώρι*) — село во Правишко, Егејска Македонија

## Поврзано
* Палеохори
* Палеор
Изобутанол

**Изобутанол** ( номенклатура на IUPAC : **2-метилпропан-1-ол** ) е органско соединение со формулата (CH 3 ) 2 CHCH 2 OH (понекогаш претставено како **''i'' -BuOH** ). Оваа безбојна, запалива течност со карактеристичен мирис главно се користи како растворувач или директно или преку нејзините естри. Неговите изомери се 1-бутанол, 2-бутанол и  -бутанол, од кои сите се важни и корисни во индустријата.

## Производство
Изобутанолот се произведува со карбонилирање на пропилен . Индустриски мора се практикуваат два методи, хидроформилацијата е почеста и генерира мешавина од изобутиралдехид и бутиралдехид :

: CH 3 CH = CH 2 + CO + H 2 → CH 3 CH 2 CH 2 CHO

Реакцијата се катализира со комплекси на кобалт или родиум. Добиените алдехиди се хидрогенизираат до алкохолите, кои потоа се одвојуваат. Кај Reppe карбонилацијата се добиваат истите производи, но хидрогенизацијата се врши со реакција на поместување вода-гас .

### Лабораториска синтеза
Пропанолот и метанолот може да се реагира за да се произведе изобутил алкохол преку кондензација на Гуербет .

### Биосинтеза на изобутанол
*E. coli* како и неколку други организми се генетски модифицирани за да произведуваат C4 алкохоли од гликоза, вклучувајќи изобутанол, 1-бутанол, 2-метил-1-бутанол, 3-метил-1-бутанол и 2-фенилетанол. Високо активниот биосинтетички пат на аминокиселините на домаќинот се префрла на производство на алкохол. α- Кетоизовалератот, добиен од валин, е склон кон декарбоксилација за да даде изобутиралдехид, кој е подложен на редукција на алкохол:

: (CH 3 ) 2 CHC(O)CO2 H → (CH 3 ) 2 CHCHO + CO2
: (CH 3 ) 2 CHCHO + NADH + H + → (CH 3 ) 2 CHCH 2 OH + NAD +

## Апликации
Употребата на изобутанол и n-бутанол се слични. Тие често се користат наизменично. Главните апликации се како лакови и прекурсори на естрите, кои се корисни растворувачи, на пр. изобутил ацетат . Изобутил естрите на фталната, адипската и сродните дикарбоксилни киселини се вообичаени пластификатори .  Изобутанолот е исто така составен дел на некои биогорива .

## Безбедност и регулација
Изобутанолот е еден од најмалку токсичните бутаноли со  од 2460&nbsp;mg/kg (стаорец, орално).

Во март 2009 година, Владата на Канада објави забрана за употреба на изобутанол во козметиката .

## Поврзано


## Надворешни врски

* 
* 
* IPCS Environmental Health Criteria 65: Butanols: four isomers
* IPCS Health and Safety Guide 9: Isobutanol

Категорија:Алканоли
Категорија:Хипнотици
Категорија:Седативи
Категорија:Првични алкохоли
Категорија:Алкохолни растворувачи
Натриум силокс

Chemical compound
**Натриум силокс** — името за органосилициумско соединение кое служи како извор на силиоксидниот анјон [(CH 3 ) 3 C] 3 SiO − . Комплексите на овој гломазен анјонски лиганд често се прифаќаат со мали координативни броеви. Примерите вклучуваат Ti(silox) 3, Nb(silox) 3 (PMe 3 ) и [Cr(silox) 3 ] -.

Дериватот на натриум, кој има својства слични на сол, е кластер од кубански тип .

Поврзани гломазни анјонски лиганди вклучуваат C 5 Me 5 -, (Me 3 Si) 2 N - и NacNac -. Силоксoт има поголем конусен агол од C 5 Me 5 - и е послаб донатор. Поголема е и од силиламидите. Поради овие причини, силокс анјон формира високо незаситени комплекси.

Комплексите со висока координативна незаситеност покажуваат висока реактивност сè додека не подлежат на внатремолекулски реакции. Силокс ја нуди оваа можност. Примери за висока реактивност прикажана од соединенијата на метал-силокс вклучуваат CO врска во јаглерод моноксид и CN врска во пиридин.

## Подготовка
Na(silox) обично се подготвува со депротонација на силинолот (t-Bu) 3 SiOH, кој се подготвува со повеќестепен пат преку посредништво на (t-Bu) 2 SiF 2 . Се добива и со третман на t Bu 3 SiNa со азотен оксид .

## Поврзано

Категорија:Соединенија на натриумот
Категорија:Статии без извор од InChI
Рубидиум флуорид

**Рубидиум флуорид** (RbF) е флуоридна сол на рубидиум. Тој е  кубичен кристал со структура на камена сол.

Постојат неколку методи за синтеза на рубидиум флуоруд. Една од методите вклучува реакција на рубидиум хидроксид со флуороводородна киселина:

: RbOH + HF → RbF + H2O

Друг метод е неутрализација на rрубидиум карбонат со флуороводородна киселина:

: Rb2CO3 + 2HF → 2RbF + H2O + CO2

Друг возможен метод е реакција на рубидиум хидроксид со амониум флуорид:

: RbOH + NH4F → RbF + H2O + NH3

Најмалку користениот метод поради трошењето на рубидниот метал е директна реакција со гас на флуор, бидејќи рубидиумот бурно реагира со халогени:

: 2Rb + F2 → 2RbF

## Наводи

* 

Категорија:Соединенија на рубидиумот
Категорија:Флуориди
Категорија:Неоргански соединенија
Вранина тврдина

**Вранина тврдина** (, *Вранокастро* или *Κάστρο Παλαιοχωρίου*) — античка и средновековна одбранбена тврдина кај селото Палихор, Правишко, Егејска Македонија.

## Местоположба
Утврдувањето се наоѓа на рид во североисточните пазуви на планината Кушница, источно од с.&nbsp;Палихор.

## Историја
Тврдината е наречена по византискиот војсководец Алексиј Врана, кој ја обновил во XII век. Месното предание ја поврзува со Александар Македонски и затоа го носи другото име „Тврдина на Александар Македонски“ (*Κάστρο του Μ. Αλεξάνδρου*).

Изградена е од македонската држава за заштита на златните рудници во околината, кои учествувале во финансирањето на походите на Александар Македонски во Азија. По исцрпувањето на наоѓалиштата, таа е напуштена.

Во римскиот период замокот понекогаш се користел како стражарска испостава, но постепено излегол од употреба.

Во 1185&nbsp;г. византискиот војсководец Алексиј Врана ја обновил тврдината, ѝ го зајакнал утврдувањето и поставил гарнизон. Овојпат таа немала улога на рудници, кои повеќе не постоеле, туку да ги контролира преминот и патот меѓу венецот Кушница и езерото Прасијада, кое тогаш ја опфаќало денешната рамница на Филипи. Во 1383&nbsp;г. тврдината е освоена од Османлиите. Според месно предание, опсадата траела четириесет дена.

Во Горниот град на тврдината има мал параклис посветен на Свети Тодор. За празникот Тодорица жителите на Палихор и пошироката околина одат таму на поклоление.

## Галерија

Податотека:Vranokastro3 IMG 0825.jpg|Ридот над Палихор и Вранината тврдина. Во далечината е планината Боздаг
Податотека:Vranokastro2 IMG 0828.jpg|Тврдината гледана од седлото под неа
Податотека:Vranokastro1 IMG 0845.jpg|Кулата на тврдината. Десно се гледа дел од малиот параклис „Св. Тодор“


## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Тврдини во Егејска Македонија
XVI галска легија

**XVI галска легија** (Шеснаесетта галска легија“; латински: Legio XVI Gallica) ― легија на императорската римска војска. Легијата била регрутирана од посвоениот син на Јулиј Кесар, Октавијан во 41/40 п.н.е. Била распуштена по предавањето за време на Батавскиот бунтот (70 н.е.); Императорот Веспазијан создал нова легија, XVI истрајна Флавиева легија.

## Споменати членови

## Поврзано

* Список на римски легии

## Надворешни врски

* „XVI галска легија“ на livius.org

## Наводи

Категорија:Римски легии
Категорија:Престаноци во 70-тите години во Римската Империја
Категорија:Воени единици и формации појавени во 1 век п.н.е.
Категорија:Појавено во 1 век п.н.е. во Римската Република
Категорија:Појавено во 40-тите години п.н.е.
XVI истрајна Флавиева легија

[десно|мини|300x300пкс| Карта на Римската империја во 125 н.е. под императорот [Адријан, која ја прикажува XVI истрајна Флавиева легија стационирана на реката Еуфрат во Самосата (денес Самсат, Турција), во римската провинција Сирија, каде што била стационирана од 117 н.е. до 4 век.]]
**XVI истрајна Флавиева легија** (Шеснаесетта истрајна Флавиева легија; латински: Legio XVI Flavia firma) ― легија на императорската римска војска. Легијата била создадена од императорот Веспазијан во 70 година од остатоците на XVI галска легија (која се предала во Батавскиот бунт). Единицата сè уште постоела во 4 век, кога ја чувала границата на Еуфрат и кампувала во Сура (Сирија). Амблемот на легијата бил Пегаз, иако претходните изучувања претпоставувале дека е лав.

## Споменати членови

## Поврзано

* Список на римски легии

## Наводи

## Надворешни врски

* Споменување на livius.org 

Категорија:Римска Сирија
Категорија:Римски легии
Категорија:Појавено во 70-тите во Римската Империја
Категорија:Веспазијан
Категорија:Воени единици и формации појавени во 1 век
XVIII легија

**XVIII легија** (Осумнаесетта легија; латински: Legio XVIII; напишана како **XVIII** или **XIIX**) ― легија на императорската римска војска. Основана е околу. 41 п.н.е. од идниот император Август. Легијата, заедно со XVII и XIX легија, била уништена во Битката кај Тевтобуршката Шума (9 септември 9 н.е.). Симболот и когноменот на легијата се непознати.

## Историја
Оваа легија веројатно била создадена за да се справи со Секст Помпеј, последниот противник на вториот триумвират, стациониран во Сицилија и се заканувал на снабдувањето со жито на Рим. Веројатно таа била една од осумте легии што Август му ги ветил на Марк Антониј за неговиот поход против Партите, но никогаш не ја исполнил. 

По поразот на Антониј и Клеопатра во Битката кај Актиум (31 п.н.е.), легијата била стационирана во Галија. Кон крајот на 1 век п.н.е., XVIII била испратена во провинциите Германија кај Рајна за да учествува во огромната војска предводена од Друс, а подоцна и од Тибериј. Во 5 година, провинциите биле смирени. Во 7 година, Публиј Квинтилиј Вар бил назначен за управник.

На 9 септември, Арминиј, водачот на херуските сојузници, пријавил бунт во рајнската област. Без да се посомнева во добиените информации, Вар ги зел своите три легии, XVIII заедно со XVII и XIX, и се упатил кон запад. На 9 септември, во близина на денешниот Оснабрик, Херуските предводени од Арминиј ја нападнале војската на управникот. Сите три легии биле уништени во она што е познато како Битка кај Тевтобуршката Шума и нивните орелски стандарди се изгубени.

По нивното уништување, Римјаните никогаш повеќе не ги користеле овие легиски броеви (XVII, XVIII и XIX).

## Познати членови на легијата

## Поврзано

* Список на римски легии

## Наводи

## Надворешни врски

* Приказ на livius.org за осумнаесеттата легија

Категорија:Римски легии
Категорија:Воени единици и формации појавени во 1 век п.н.е.
Категорија:Престаноци во 9 година
Категорија:Појавено во 1 век п.н.е. во Римската Република
Категорија:Појавено во 40-тите години п.н.е.
XVII легија

мини| Реконструиран легионерски орел.
**XVII легија** (Седумнаесетта легија; латински: Legio XVII) ―― легија на императорската римска војска. Била основана од Август околу 41 п.н.е. Легијата била уништена во Битката кај Тевтобуршката Шума (9 септември 9). Симболот и когноменот на легијата се непознати.

## Историја
Оваа легија веројатно била создадена за да се справи со Секст Помпеј, последниот противник на вториот триумвират, кој бил стациониран на Сицилија и загрозувајќи го снабдувањето со жито во Рим.

По поразот на Марк Антониј и Клеопатра во Битката кај Актиум (31 п.н.е.), легијата била стационирана во Галија. На крајот на 1 век п.н.е., Седумнаесеттиот бил испратен во провинциите Германија кај Рајна и бил стациониран во Кастра Ветера (Ксантен). Во 5 н.е., провинциите биле смирени и Публиј Квинктилиј Вар бил назначен за управник и командант на војската во Германија.

На 9 септември, Арминиј, водачот на херуските сојузници, пријавил бунт во рајнската област. Без да се посомнева во добиените информации, Вар ги зел своите три легии, XVII заедно со XVIII и XIX, и се упатил кон запад. На 9 септември, во близина на денешниот Оснабрик, Херуските предводени од Арминиј ја нападнале војската на управникот. Сите три легии биле уништени во она што е познато како Битка во Тевтобуршката Шума и нивните орелски стандарди биле изгубени. Стандардите на орелот биле повратени од Римјаните во подоцнежните години.

По нејзиното уништување, Римјаните никогаш повеќе не го користеле овој легиски број.

## Поврзано

* Список на римски легии

## Надворешни врски

* Споменување на livius.org за XVII легија

Категорија:Римски легии
Категорија:Воени единици и формации појавени во 1 век п.н.е.
Категорија:Престаноци во 9 година
Категорија:Појавено во 1 век п.н.е. во Римската Република
Категорија:Појавено во 40-тите години п.н.е.
XIX легија

мини| Реконструкција на римскиот орел.
**XIX легија** („Деветнаесетта легија“; латински: Legio XIX) ― легија на императорската римска војска. Бил уништен во 9 н.е. во Битката кај Тевтобуршката Шума. Амблемот на XIX-тата легија е непознат, но веројатно бил јарец како и другите легии што биле под власт на Август.

## Историја
Била основана во 41 или 40 п.н.е од Август. Нивната прва задача била на Сицилија каде Секст Помпеј, синот на Помпеј, водел бунт. Овој бунт го загрозувал снабдувањето со жито на Рим и му требал остар одговор.

Во 30 п.н.е., ветераните од XIX легија биле населени во близина на Пиза, и потоа, остатокот од легијата бил распореден на границата на Рајна со основен камп кај денешен Келн. XIX легија учествувала во германските походи на Друс (13–9 п.н.е.) и на Тибериј (8–5 п.н.е.). До 5-та година п.н.е., Германија била римска провинција и Публиј Квинктилиј Вар бил назначен за управник.

Легијата можела да биде стационирана во денешен Дангштетен. Можно е причината поради која легијата била стационирана овде е да го контролира блискиот римски пат.

Во 9 септември н.е., Арминиј, водач на Херуските и римски сојузник, поставил стапица. Тој пријавил голем бунт на едно од западните племиња и предложил враќање на управникот и на неговите легии на Рајна. Варус го прифатил предлогот и отишол со легиите XVII, XVIII и XIX. Војската била заробена во близина на денешен Оснабрик и била целосно уништена во Битката кај Тевтобуршката Шума. Помеѓу 16 и 18, Германик, водачот на војските на Рајна, ги барал остатоците од легиите. Орелот на XIX легија бил земен од Бруктерите. Во 15 н.е. војниците под команда на Лукиј Стертиниј го спасиле орелот. По нејзиното уништување, Римјаните никогаш повеќе не го користеле овој легиски број.

## Поврзано

* Список на римски легии

## Наводи


## Надворешни врски

* Споменување на livius.org

Категорија:Римски легии
Категорија:Воени единици и формации појавени во 1 век п.н.е.
Категорија:Престаноци во 9 година
Категорија:Појавено во 1 век п.н.е. во Римската Република
Категорија:Појавено во 40-тите години п.н.е.
Јан Лукашијевич

мини
**Јан Лукашијевич** (пол ;, 21 декември 1878-13 февруари 1956 година) бил полски логичар и математичар, филозоф, член на лавовско-варшавската школа.

Студирал симболичка логика, историја на логика и металошки проблеми. Тој е особено познат по неговата реконструкција на стоичката логика на Аристотел. Креатор на тривалентна логика во која изјавата може да има една од трите вредности: вистина, лага и можна (неутрална) и четиривалентна логика, во која изјавата може да има една од четирите вредности: вистина, лага, веројатно и неверојатно.

Неговите главни дела се: Елементи на математичката логика, Филозофски белешки со поливалентни системи на сметководство на ставови, Прилог кон историјата на логиката на ставовите, Аристотеловата силогистика од гледна точка на модерната формална логика.

## Животот
Тој пораснал во Лавов и бил единственото дете на Павел Лукасијевиќ (), капетан во австриската армија и Леополдин, ќерки на државен службеник. Неговото семејство било римокатоличко.

## Наводи

## Надворешни врски

* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. „Јан Лукашијевич”. MacTutor History of Mathematics archive. University of St Andrews.

Категорија:Полски математичари
Категорија:Полски филозофи
Категорија:Починати во 1956 година
Категорија:Родени во 1878 година
Контекст (списание)

**Context / Контекст** е меѓународно списание на Институтот за македонска литература во Скопје.

## Историјат

Context/Контекст е меѓународно научно списание за компаративна книжевност и интердисциплинарни културолошки истражувања. Во него се објавуваат рецензирани и типологизирани прилози на англиски и на македонски јазик. Списанието се објавува од 1995 година, а својот сегашен профил на меѓународно списание и со овој наслов го оформи во осмиот број во 2010 година (претходните седум броја беа печатени под насловот Книжевен контекст). На страниците на Context/Контекст се презентираат студии од домашни и странски автори посветени на проблемските подрачја на современите хуманистички дисциплини, со акцент врз нивното што посестрано испреплетување и комбинирање и мултиплицираното поврзување со социо-општествениот и културен контекст.

Контекст е меѓународно списание и објавува прилози на англиски и на македонски јазик. Сите текстови се рецензираат.
Ракописите и редакциската преписка се упатуваат на следната адреса: 

Институт за македонска литература
ул."Григор Прличев" бр.5,п. фах 455
1000 Скопје
Република Северна Македонија
context@iml.edu.mk

## Уредувачки одбор

Меѓународен уредувачки одбор на Context / Контекст:

главен и одговорен уредник, д-р Соња Стојменска-Елзесер (Македонија)

д-р Лидеке Плате (Холандија)

д-р Звонко Танески (Словачка)

д-р Маруша Пушник (Словенија)

д-р Златко Крамариќ (Хрватска)

м-р Ема Лакинска, секретар (Македонија)

## Наводи

Категорија:Македонски списанија
Археопотамус

***Археопотамус*** е исчезнат род на Hippopotamidae кој живеел пред 7,5 до 2,58 милиони години во Африка и на Средниот Исток. Родот бил опишан во 2005 година за да ги опфати видовите нилски коњи кои претходно беа групирани во *[[Хексапротодон]]*.

*Археопотамус* значи „стариот на реката“. Од сите идентификувани нилски коњи, само *[[Кенијапотамус]]* е постар. *Кенијапотамусот*, сепак, е познат само од делумни фосили; *Археопотамусот пак* е најстариот добро идентификуван нилски коњ.

## Одлики
Многу праисториски фосили од нилски коњ првично се познати преку фосилите на долната вилица. *Археопотамусот*, како *Хексапротодон*, има три пара секачи. За разлика од другите *Хексапротодони*, *Археопотамусот* има многу издолжена мандибуларна симфиза. Неформалното име „тесни нилски коњи со муцка“ било предложено за овој род.

### ''A. lothagamensis''
*A. lothagamensis* е вид чии фосили се откриени во 2000 година во Лотагам, кој се наоѓа југозападно од Турканското езеро во Кенија. Кога првпат бил опишан, видот бил класифициран како *Hexaprotodon lothagamensis*, иако биле забележани значајните морфолошки разлики помеѓу другите видови на *Hexaprotodon*.

*A. lothagamensis* бил помал од модерниот нилски коњ, а исто така помал и со потенок скелет од *A. harvardi*. Меѓутоа, тој сепак бил значително поголем од модерниот пигмејски нилски коњ.

### ''A. harvardi''
*A. harvardi* е вид на нилски коњ кој првпат бил опишан во 1977 година, првично како *Hexaprotodon harvardi*. Иако пропорциите на *A.harvardi* и *A.lothagamensis* се слични, првиот вид е значително помал. Бутните коски на *A. harvardi* се приближно со иста големина како оние на модерниот нилски коњ.

Друга група на фосили, првично опишани како *Hexaprotodon sahabiensis* или Абу Даби Нилски коњ, сега се смета дека припаѓаат на *A. harvardi* или *A. lothagamensis*. Фосилните записи за *A. harvardi* се поопширни отколку за другите *Археопотами*.

Се верува дека *A. Harvardi* имал покрајбрежен начин на живот од *A. lothagamensis*.

## Распространетост
Фосилите на *Археопотамус* се откопани во близина на Турканското езеро, Кенија; во близина на езерото Викторија во Кенија и во Абу Даби така што веројатно се движеле низ Источна Африка и Арапскиот Полуостров.

## Еволуција
Непосредниот предок на *Археопотамус е* непознат. Дали *Археопотамус* потекнува од *Кенијапотамус* не може да се утврди од достапниte фосили. Иако *Archaeopotamus* е попримитивен од кој било член на родот *Hippopotamus*, тој најверојатно е сестринска група на нилски коњи и *Hexaprotodon*.

Фосилите слични на *Археопотамус* датираат уште пред околу 2 милиони години, крајот на епохата на плиоценот. Овие фосили се значително различни од оние на *Хипопотамус* и *Хексапротодон*.

## Наводи

Категорија:Македонија
Категорија:Нилски коњи
Категорија:Животни во Зоолошка градина Скопје
Ѓобекли Тепе

**Ѓобекли Тепе** () — археолошко наоѓалиште што потекнува од докерамискиот неолит А, а веројатно дури и од времето на епипалеолитот, кој се наоѓа на 15 километри североисточно од градот Шанлаурфа и на 2,5 километри од селото Оренџик. Возвишението е во суштина тел, висок 15 м, околу 300 м во пречник, кој се наоѓа на приближно 760 м надморска височина. Тоа е најдревното мегалитско археолошко наоѓалиште во светот. Неговата старост е најмалку 12.000 години. Датирана е во IX илјадалетие п.н.е. Објектот има кружен облик (концентрични кругови, чиј број достигнува 20) со релјефи од стели во облик на Т што претставуваат различни животни. Комплексот бил покриен со ситен грагор и други фрагменти во VIII илјадалетие п.н.е. Археолошките наоди од Ѓобекли Тепе и Невала Чори ги револуционизираат поимите за раниот неолит во Блискиот Исток.

Ѓобекли Тепе им е познат на археолозите уште од раните 1960-ти, но никој не го погодил неговото вистинско значење. Местото под ридот требало да биде византиски гробишта. Дури откако еден местен овчар ископал една од колоните во 1994 година и открил релјеф на чудно животно, започнале ископувањата организирани од Германскиот археолошки институт во соработка со музејот Шанлаурфа. Веднаш по првите ископувања станало јасно дека станува збор за објект што датира од камено време. Само 5 % од целиот комплекс е ископан. Во 2018 година, Ѓобекли Тепе бил вклучен во списокот на Светското културно наследство на УНЕСКО. Неговиот истражувач, германскиот археолог Клаус Шмит, претполага дека Ѓобекли Тепе е древна култна градба. Неговата изградба започнала уште во мезолитот, а неговата употреба продолжила најмалку неколку илјадалетија. По крајот на VIII илјадалетие п.н.е. објектот бил закопан и напуштен.

## Поврзано
* Бонџуклу Тарла
* Ѓурџутепе
* Список на најголеми монолити
* Праисториска религија

## Наводи

## Дополнителна литература

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Надворешни врски

* Ѓобекли Тепе: Резиме на минатите и неодамнешните резултати - Ли Клер, Предавање на Ориенталниот институт, 9 март 2020
* Истражете го Ѓобекли Тепе во збирката на УНЕСКО на Google Arts and Culture
* Ѓобекли Тепе, Список на светско на наследство на УНЕСКО
* *[https://www.dainst.blog/the-tepe-telegrams/ Tepe Telegrams]*, блог на истражувачкиот проект „Ѓобекли Тепе“ на ГАИ
* 
* Ѓобекли Тепе, Платформа за неолитски радиојаглеродни датумирања
* Тридимензионален модел на наоѓалиштето
Стојне Бачијски

**Стојне Цветков Бачијски** ( —  ) — Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.
## Животопис
Полковникот Стојне бил само неколку дена заедно со четата, кога се чекало воспоставување на каналот кон Грција. Блокадите започнале, па така и тој како и сите други нелегални борци и активисти, бил фатен и обвинет за вооружен заговор против "народната" власт. Бил осуден на смрт и бил обесен ноќта помеѓу 18 и 19 мај, 1949 година во една од смрдливите простории на судската палата во Горна Џумаја.

Заедно со него обесени биле и: Асен Михајлов, Јанчо Јанев, Георги Тополигов, Андреја Спасов, Смилен Гаргов и Димитар Цветков.

## Наводи


Категорија:Бугарски офицери
Категорија:Пиринска Македонија
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Зафир Премчев

мини|Зафир Премчевиќ
**Зафир Премчев** (**Премчевиќ**) бил српски четник, и деец на српската пропаганда во Македонија.

## Животопис
Зафир Премчев бил роден во селото Лупште во 1872 година. Како млад заминал на печалба во Букурешт. Во 1900 година се враќа во поречието и заедно со Христо Цветков Сушички создаваат чета. Учествува во Илинденското востание во 1903 година во кичевско.

Во 1904 година преминува на српска страна, и организира српска чета во поречјето. Главен командант бил Мицко Крстев, а негов заменик Зафир Премчев. Со својата чета се судира со качаците и ВМОРО. Починал во 1937 година.

## Извори
Категорија:Родени во 1872 година
Категорија:Починати во 1937 година
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Србомани
Категорија:Учесници во Илинденското востание
Ниобиум моноксид

**Ниобиум моноксид** — неорганско соединение со хемиска формула NbO. Тоа е сива цврста супстанца со метална спроводливост.

## Структура и електронски својства
NbO усвојува необична кубна структура, слична на структурата на камената сол, но со некои атоми што недостасуваат во споредба со неа, така што и атомите на ниобиум и кислород имаат квадратно планарни координативни геометрии. Центрите на ниобиум се распоредени во октаедри и има структурна сличност со октаедарните ниобиумски кластери во пониските халиди на ниобиумот. Во NbO должината на врската Nb-Nb е 298 pm што се споредува со 285 pm во металот. Една студија за поврзувањето заклучува дека постојат силни и речиси ковалентни врски помеѓу металните центри.

Тоа е суперпроводник со преодна температура од 1,38 К. Се користи во кондензатори каде што се формира слој од Nb<sub>2</sub>O<sub>5</sub> iоколу зрната NbO како диелектрик.

## Подготовка
NbO може да се подготви со редукција на Nb<sub>2</sub>O<sub>5</sub> со H2. MПотипично, се подготвува со компропорција:
:Nb2O5  + 3 Nb → 5 NbO

## Наводи

Категорија:Соединенија на ниобиумот
Категорија:Преоднометални оксиди
Категорија:Кристали
Селски Гробишта (Волково)

**Селски Гробишта** — археолошко наоѓалиште во прилепското село Волково. Претставува осамен наод од римското време.

## Местоположба

Наоѓалиштето се наоѓа на селските гробишта.

## Опис

На селските гробишта се наоѓаат повеќе фрагменти од мермерни споменици, и тоа: од ара со релјефно претставена биста и дел од надгробна стела украсена со розета и лисја од палма.

## Поврзано
* Петочна Вода — дело на монети од хеленистичко и римско време;
* Голема Нива — населба од бакарно време;
* Гробишта — ранохристијанска црква со некропола;
* Долзи Нивје — некропола од железното време;
* Волково; и
* Список на археолошки наоѓалишта во Прилепско.

## Наводи

Категорија:Волково (Прилепско)
Георги Тополигов

**Георги Тополигов** (Роден во  —  ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Георги не зел учество во четата на Герасим Тодоров, но со помош на лажни сведоци тој бил обвинет за организирање на народот со цел истите да создадат нелегални групи за борба против "народната" власт во Пиринска Македонија. Со овие лажни обвиненија тиј е осуден на смрт со бесење. Обесен е ноќта помеѓу 18 и 19 мај, 1949 година во една од смрдливите простории на судската палата во Горна Џумаја.

Заедно со него биле обесени ѝ: Асен Михајлов, Јанчо Јанев, Андреја Спасов, Смилен Гаргов, Стојне Бачијски и Димитар Цветков.

Тополигов бил жесток подржувач за слободна и независна Македонија.

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Смилен Гаргов

**Смилен Гаргов** (Роден во  —  ) — македонски активист. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Бил дел од илегалната чета на Герасим Тодоров скоро месец и половина, поради што бил осуден на смрт со бесење. Смртната пресуда била извршена, ноќта помеѓу 18 и 19 мај, 1949 година во една од смрдливите простории на судската палата во Горна Џумаја. Заедно со него обесени биле и: Асен Михајлов, Јанчо Јанев, Георги Тополигов, Андреја Спасов, Стојне Бачијски и Димитар Цветков

## Поврзано
Георги Гаргов

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Бамбарски јазик

**Бамана** (бамбара, бамананкан) е јазик на народот Бамана или Бамбара, кој се зборува главно во центарот на западниот дел на Република Мали. Има статус на национален јазик и е главен јазик за меѓународна комуникација во Мали. Припаѓа на јазичното семејство Манде (макросемејство „конго-кордофанско“).

Бројот на говорители на бамана како нивен мајчин јазик се проценува на 4 милиони луѓе. (од 2012 година), како на втор јазик - околу 10 милиони.

Бројот на превозници продолжува да расте.

Заедно со 12 други јазици во земјата, Бамана има статус на национален јазик во Мали. Бамана активно се учи на училиште, тоа е јазик на радио и телевизиско емитување. На Баман се објавени стотици книги од популарна-применета природа; Неодамна, фикцијата почна да се обликува. Широко се користи во религиозните традиции. Бамана е главниот трговски јазик во Мали и има постојан пораст во неговата употреба во различни области.

## Дијалекти
Взаемната разбирливост помеѓу стандардниот бамана и некои локални дијалекти, како и меѓу локалните дијалекти, е тешка. Границите меѓу дијалектите често се нејасни.

Не постои општо прифатена лингвистичка класификација на баманските дијалекти. Тие може привремено да се групираат во следните групи:

западен (каарта, дијалект на Тамбакунда во Сенегал);

северна (беледугу, банамба, месекеле);

централен (џитуму, џамадугу, банинко, сегу);

јужна (чакадугу, келјадугу, јалакадугу, куруламини, банимониче, чемала, чендугу, шендугу, ганадугу);

источна (кала, курума, саро, дијалекти северозападно од Мопти);

југоисточен (зегедугу, бендугу, банинко, бакокан, ѓубре)

## Наводи
Категорија:Лингвистика
Категорија:Јазици
Зафора

**Зафора** (грчки: *Ζαφοράς*) — мал грчки остров, кој е дел од Додеканезите, сместен околу 40 км од островот Астипалеја.

## Наводи


Категорија:Острови во Грција
Категорија:Додеканези
Медлин Клајн

**Медлин Рене Клајн** (родена на 21 декември 1997 година) — позната американска глумица и манекенка. Таа е позната по нејзините улоги како Сара Камерон во младешката драмска серија на Netflix, *Outer Banks* (2020–денес) и како Виски во таинствениот филм на Ријан Џонсон*, Glass Onion: A Knives Out Mystery* (2022).

## Ран живот
Клајн е родена на 21 декември 1997 година. Таа израснала во Гус Крик, Јужна Каролина, во близина на Чарлстон. Се запишала на универзитет, Универзитетот во Крајбрежната Каролина, но го напуштила и се преселила во Лос Анџелес за да продолжи да се занимава со глума. Таа била дел од реклама за Chuck E. Cheese кога била мала.

## Кариера
Клајн порано поминала некои од нејзините лета во Њујорк работејќи на телевизиски реклами за T-Mobile, Next облека  и Sunny D. Таа наскоро добила мали улоги како што се Клои во *Boy Erased* и Тејлор Вотс во *Vice Principals.*  Таа исто така имала мали улоги во сериите *[[Првобитни (ТВ-серија)|The Originals]]* и *[[Почудни нешта|Stranger Things]].*

Во 2018 година, Маделин била избрана за улогата на Сара Елизабет Камерон во мистериозната тинејџерска драма на Нетфликс *Outer Banks,* чија прва сезона била објавена на 15 април 2020 година. Со оглед на нејзината извонредна улога, емисијата доби позитивни критики и втората сезона, чија премиера била во јули 2021 година Во јуни 2021 година, таа се приклучила на актерската екипа на *Стаклен кромид: Мистерија на ножеви*. Третата сезона на *Outer Banks,* во која Клајн ја продолжува да ја глуми нејзината улога на Сара Камерон, ќе биде премиерно прикажана на Нетфликс на 23 февруари 2023 година На 18 февруари 2023 година, Клајн се појавила на Poguelandia, првиот музички фестивал за фановите на серијата, каде било најавено дека *Outer Banks* ќе се рекреира за четврта сезона.

## Личен живот
Во јуни 2020 година, Маделин објавила дека е во врска со нејзиниот колега од *Outer Banks,* Чејс Стоукс. Во октомври 2021 година, парот објави дека ја прекинале љубовната врска.

## Филмографија

## Наводи

Категорија:Живи луѓе
Категорија:Родени во 1997 година
Буке (енологија)

мини|Тркало со описи на букеа
**Буке** () — терцијарен вид на арома што зависи од староста на виното. Поимот потекнува од францускиот збор за китка цвеќиња (букет).

Букето се опишува со наведување на овошје (или предмети!) со својствен мирис, кој треба да го буди вкусот на виното. Толку често можеме да прочитаме дека виното има мирис (арома) на цреши, ноти на мед и јагоди или префинет вкус на тутун или бензин.

Описите не мора да бидат ограничени на однапред дефинирани мириси, важен е субјективниот впечаток што го остава виното. На пример, на луѓето во урбаните средини може да им е туѓ мирисот на косена трева или сеното, но ќе најдат некој друг израз за да го доловат вкусот. Во повеќето случаи, почетниците пронаоѓаат фантастични изрази при опишувањето, бидејќи тие се неоптоварени со утврдени фрази.

## Наводи

Категорија:Енологија
Категорија:Галицизми
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Доктор Дулитл (филм од 1967)

**„Доктор Дулитл“** (англиски: *Doctor Dolittle*) — американски филм од 1967 година во режија на Ричард Флејшер (Richard Fleischer), според сценариото на Лесли Брикјус (Leslie Bricusse). Филмот претставува екранизација на романите на Хју Лофтинг (Hugh Lofting). Главните улоги ги играат: Рекс Харисон (Rex Harrison), Саманта Егар (Samantha Eggar), Ентони Њули (Anthony Newley) и Ричард Атенборо (Richard Attenborough). Филмот добил лоши оцени од филмските критичари, но благодарение на големото лобирање од студиото, бил номиниран за наградата „Оскар“ во девет категории при што ги освоил наградите за најдобра филмска музика и за најдобри визуелни ефекти.Сепак, со текот на времето, филмот прераснал во класика.

## Синопсис
Д-р Џон Дулитл живее во мало село во Англија каде ги лечи животните, но исто така умее да зборува со нив. Откако пушта на слобода еден заљубен морж, него неправедно го испраќаат во лудница, неговите животни се здружуваат со двајцата негови најблиски пријатели, Метју Маг и Томи Стабинс, и го ослободуваат. Потоа, сите заедно ѝ се придружуваат на Ема Ферфакс заминуваат со брод во потрага по едно ретко суштество — големиот розев морски полжав.

## Наводи

Категорија:Филмови од 1967 година
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Мјузикли
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Филмови на Ричард Флејшер
Категорија:Филмови со Рекс Харисон
Категорија:Филмови со Саманта Егар
Категорија:Филмови со Ентони Њули
Категорија:Филмови со Ричард Атенборо
Категорија:Култни филмови
Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Англија
Басни (избор)

**„Басни (избор)“** — книга со басни, издание на Просветно дело, Редакција „Детска радост“ од 2009 година. Книгата, со димензии од 20 сантиметри и со обем од 56 страници, е испечатена во печатницата „Напредок“ во Тетово. Таа е каталогизирана во Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“, Скопје и ја носи меѓународната ознака ISBN 978-9989-30-919-9. Дизајнот и ликовно-графичкото уредување се дело на Жарко Туниќ, додека автор на корицата и на илустрациите е Миле Топуз.

## Содржина
Книгата содржи басни од повеќе автори:
* Езоп, „Лавот, магарето и лисицата“
* Езоп, „Лавот и магарето“
* Езоп, „Магарето, лисицата и лавот“
* Езоп, „Бикот и јарецот“
* Езоп, „Кучето и петелот“
* Езоп, „Јарето и волкот“
* Езоп, „Коњот и магарето“
* Езоп, „Лавот и бикот“
* Езоп, „Лавот и зајакот“
* Езоп, „Кучето со месо во устата“
* Езоп, „Еленот и лавот“
* Езоп, „Магарето и штурците“
* Езоп, „Лисицата и јарецот“
* Езоп, „Мачорот и кокошките“
* Езоп, „Јарето и волкот“
* Езоп, „Лавот и лисицата“
* Езоп, „Воловите и тркалата“
* Езоп, „Комарецот и лавот“
* Езоп, „Лавот и мечката“
* Езоп, „Чавката и гулабите“
* Езоп, „Мува“
* Жан Лафонтен, „Зајакот и желката“
* Жан Лафонтен, „Мувата и кочијата“
* Жан Лафонтен, „Лисицата и штркот“
* Жан Лафонтен, „Волкот и штркот“
* Жан Лафонтен, „Штурецот и мравката“
* Жан Лафонтен, „Гавранот и лисицата“
* Иван Андреевич Крилов, „Кукавицата и орелот“
* Иван Андреевич Крилов, „Волкот и мачорот“
* Иван Андреевич Крилов, „Петелот и бисерот“
* Иван Андреевич Крилов, „Орелот и кокошките“
* Доситеј Обрадовиќ, „Двете кучиња“
* Доситеј Обрадовиќ, „Кучето и волкот“
* Доситеј Обрадовиќ, „Кучето и волкот“
* Доситеј Обрадовиќ, „Волкот и лавот“
* Доситеј Обрадовиќ, „Лавот и глушецот“
* Доситеј Обрадовиќ, „Лакомата лисица“
* Доситеј Обрадовиќ, „Волкот и овцата“
* Киро Донев, „Итрото глувче“
* Киро Донев, „Помодарки“
* Киро Донев, „Мајмунска работа“
* Ристо Давчевски, „Последната желба“
* Ристо Давчевски, „Мува“
* Ристо Давчевски, „Учител по пеење“
* Ристо Давчевски, „Свиња во магарешка опера“
* Ристо Давчевски, „Зајачка одмазда“
* Ристо Давчевски, „Јунаштво според јадењето“
* Михо Атанасовски, „Магарешка работа“
* Михо Атанасовски, „Суднибни“
* Михо Атанасовски, „За мушичките“
* Михо Атанасовски, „Гваран“
* Михо Атанасовски, „Грнето и тавата“
* Михо Атанасовски, „Коњот и мувата“
* Михо Атанасовски, „На врвот“
* Михо Атанасовски, „Гуде“
* Михо Атанасовски, „Волк“
* Михо Атанасовски, „За жабата“
* Бошко Смаќоски, „Згода и незгода“
* Бошко Смаќоски, „Три лалиња пред три магариња“
* Бошко Смаќоски, „Итрото глувче“
* Бошко Смаќоски, „Мајка“

## Наводи

Категорија:Басни
Категорија:Книги од 2009 година
Категорија:Изданија на Просветно дело
Категорија:Изданија на Детска радост
Категорија:Појавено во 2009 година во Македонија
Неодиум(II) хлорид

**Неодиум(II) хлорид** или **неодиум дихлорид** — хемиско соединение на неодиум и хлор со формула NdCl2.

## Подготовка
Неодиум(II) хлорид може да се подготви со редукција на неодиум(III) хлорид со литиум метал/нафтален или литиум хлорид во THF.

Намалување на неодиум (III) хлорид со неодиум метал на температури над 650&nbsp;°C, исто така, дава неодиум (II) хлорид:

: 2 NdCl3 + Nd → 3 NdCl2

## Структура
Неодиум (II) хлоридот ја усвојува структурата PbCl<sub>2</sub> (котунит). Секој Nd2+ јон е координиран со девет Cl− јони во тригонален призматичен распоред. Седум од растојанијата Nd-Cl се во опсегот 2,95-3,14 Å додека две се подолги на 3,45 Å.

## Наводи

Категорија:Лантаноидни халиди
Категорија:Соединенија на неодиумот
Категорија:Хлориди
Неодиум ацетилацетонат

**Неодиум ацетилацетонат** — координативно соединение на неодиум и ацетилацетон, со хемиска формула Nd(O2C5H7)3(H2O)2, иако некои извори ги игнорираат аква лигандите.  Најчесто се јавува како бел прав.  Неговите константи на нестабилност (logYn) се 2,89, 4,15 и 5,26 (што одговара на n = 1, 2, 3).   Неговиот дихидрат реагира со карбонил рениум комплекс Re(CO)3X(4,4'-bipy) (X=Cl, Br) за да се добие Re(CO)3X(4,4'-bipy)Nd(acac)3. 

## Подготовка
Неодиум ацетилацетонат може да се добие со реакција на алкоксид на лантан со ацетилацетон,  или со електролиза на неодиум во ацетилацетон. 

## Наводи

Категорија:Соединенија на неодиумот
Категорија:Статии без извор од InChI
Започнува со нас

***Тоа започнува со нас*** е романтичен роман на Колин Хувер, објавен од Атриа Букс на 18 октомври 2022 година. Тоа е продолжение на нејзиниот најпродаван роман за 2016 година *[[Ова завршува со нас|„Завршува со нас“]]*. Продолжението првпат било објавено во февруари 2022 година. Таа станала најнарачана книга на Симон и Шустер на сите времиња. Хувер го напишала романот како „благодарност“ до обожавателите на првиот роман.

## Премиса
Романот продолжува од таму каде *што заврши со нас* и се фокусира на врската помеѓу Лили и Атлас. Романот неизменично ги менува поглавјата помеѓу нарацијата во прво лице на Лили и Атлас.

## Прием
До крајот на денот на објавувањето, романот се продал во 800.000 примероци, бројка што вклучува нарачки однапред и продажба од првиот ден. *„Започнува со нас“* се изборил на првото место на листата на најпродавани фикции на Њујорк Тајмс за неделата што завршува на 22 октомври 2022 година.

Во својата главна рецензија, *Publishers Weekly* го нарекол „прекрасно продолжение“ што го покажува „талентот на авторот за создавање нијансирани и емпатични ликови. . .“ *Kirkus Reviews* напишал: „Преку опиплива напнатост избалансирана со блесоци на надеж, Хувер прекрасно го доловила скршеното срце и радоста од почеток од почеток“. Маријанка Свејн од *Дејли Телеграф* му даде на романот 2 од 5 ѕвезди, опишувајќи го квалитетот на пишувањето на Хувер како „поблиску до *Педесет нијанси сиво*, чудна мешавина, плус дополнителен надразнувач на свечените изјави за терапија-говорење“. Свејн, исто така, се жалела: „Таа [Хувер] фаворизира тапи дијалози и внатрешни монолози наместо опис, поттекст или развој на карактери“.  Алис Гидингс од *Метро* напишал: „Иако ја нема нишата или емоционалната болка и катарза од првата книга, најновото дело на Колин е токму она што треба да биде, што е светлината на крајот од тунелот“.

*Започнува со нас* беше прогласена за книга на годината на WH Smith за 2022 година.

## Наводи
Кобалт(III) оксид

**Кобалт(III) оксид** е неорганско соединение со формулата Co2O3. Иако само два оксиди на кобалт се добро карактеризирани, CoO и CoO, се опишани постапки кои тврдат дека даваат Co2O3. Така, третманот на соли на Co(II) како што е кобалт(II) сулфат со воден раствор на натриум хипохлорит (исто така познат како белило) дава црна цврста материја:

: 2CoSO4  +  4NaOH + NaOCl  →   Co2O3 + 2Na2SO4 + NaCl

Некои формулации на катализаторот хопкалит содржат „Co2O3“.

Некои студии не можеле да го синтетизираат соединението и известуваат дека е теоретски нестабилно.

Растворливо е во ладно разредена сулфурна киселина и произведува Co2[SO4]3, кое е сино во воден раствор.

: Co2O3  +  3H2SO4  →  Co2[SO4]3  +  3H2O

Кобалт (III) јонот е силен оксидатор во кисел раствор, неговиот стандарден електроден потенцијал е +1,84 V во оваа ситуација.

## Наводи

Категорија:Сесквиоксиди
Категорија:Соединенија на кобалтот
Категорија:Преоднометални оксиди
Варено вино

мини| Црвено варено вино.
мини| Црвено варено вино.
**Варено вино** — топол алкохолен пијалак. Се служи и ладно и топло. Може да се додаде шеќер и некои зачини како цимет и каранфилче.

## Подготовка
Најмногу внимание треба да се посвети на загревањето на виното, што повеќе или помалку ја намалува количината на алкохол. Бидејќи етил алкохолот испарува на 83 °C, не смее да се загрева над оваа температура. Во Финска пред да послужат во шолја ставаат неколку зрна суво грозје и излупени бадеми. Варените вина обично не се со врвен квалитет и скапи, бидејќи во вареното вино преовладува аромата на каранфилче и цимет, поради што се губи оригиналното винско буке.

## Зачини
Најчето на вареното вино му се додаваат каранфилче, цимет, анасон, ѓумбир, кардамон, лаворов лист, кора од лимон, портокал (и сок) и зелен лимон, понекогаш дури и парчиња мандарина.

## Поврзано
* Шприцер
* Беванда
* Бамбус
* Сангрија

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Вина