open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фелипе Матиони

**Фелипе Матиони** () (роден  во Ижуи, Јужно Рио Гранде) — бразилски фудбалер кој игра на позиција десен бек во екипата на  Мајорка. Исто така има и италијанско државјанство.

## Кариера
Матиони ја започна својата кариера во 2004 како младински играч и стигна до првиот тим во 2007, но не играше во таа сезона. Како и да е, тој направи пробив со неговите перформанци во 2007 во У-20 Бразилска лига. Во сезоната 2008 го направи своето деби во домашната победа против Наутико со 2-0.

На 15 јануари 2009, Милан објави дека го земаа Матиони на позајмица со право да го купат откако ќе заврши позајмицата. Матиони играше во неговото прво неофицијално деби за Милан во пријателскиот натпревар против Ренџерс кој заврши со резултат 2-2.

Првото официјално деби за Милан го направи на 3 мај 2009 во натпреварот против Катанија, кога влезе во 88-та минута како замена за Кака. Милан го доби тој натпревар со 2-0.

После неуспешната сезона помината во Милан, клубот не ја искористи можноста за откупување на играчот со што Матиони се врати во Гремио.

На 26 август 2009 Мајорка потпиша со бразилскиот десен бек договор за позајмица на една година. Мајорка за играчот плати 2 милиони евра..
## Наводи

Категорија:Родени во 1988 година
Категорија:Бразилски фудбалери
Категорија:Фудбалери на Гремио
Категорија:Фудбалери на Милан
Категорија:Фудбалери на РЦД Мaјорка
Категорија:Луѓе од Јужно Рио Гранде
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Фудбалски дефанзивци
Категорија:Фудбалски бекови
Ѕвездено Гратче

мини|Поглед кон Ѕвездено Гратче

**Ѕвездено Гратче** () претставува руски военоистражувачки и обучен центар кој се наоѓа во московската област на околу 32&nbsp;km североисточно од Москва, Русија. Започнувајќи од почетокот на шеесеттите години од минатиот век космунаутите живеат и се обучуваат во гратлето во Центар за подготовка на космонаути кој го носи името на Јуриј Гагарин.

Во времето на Советскиот Сојуз гратлето претставувало воена инсталација со ограничен пристап за останатиот дел од светот. Голем број руски космунаути, бивши и сегашни, како и персоналот од центарот за подготовка живеат во Ѕвезденото Гратче заедно со своите семејства. И денес ова населено место е опкружен со шума и со ѕид, а пристапот до него е ограничен.

Во Тренинг центарот се наоѓа најголемата центрифуга на светот (изградена во 1980 г.) која може да ротира со брзина од 36 вртежи во минута, како и базен (длабок 12 м и широк 20 м) во кој идните космунаути вежбаат во услови на бестежинска состојба.

Гратлето има свој сопствен поштенски број, средно училиште, продавници, градинки, кина, спортски и рекреативни центри, како и железничка станица и музеј посветен на вселенските истражувања.

## Збратимени гредови
Ѕвездениот град е збратимен со градот Насау Беј во Тексас, САД.

## Надворешни врски

* Gagarin Cosmonauts Training Centre (GCTC) 
* Interesting BBC Article about Star City

Категорија:Московска област
Категорија:Космонаутика
Категорија:Градови во Русија
Категорија:Населени места основани во 2009 година
AXI

**Automated X-ray inspection** (**AXI**) е технологија заснована на истите принципи како и автоматизираната оптичка инспекција (automated optical inspection)-(AOI). Користи X-зраци како свој извор, наместо видлива светлина, за автоматизирана инспекција на свијства, коишто типично се скриени.

Зголеменото користење на IC (Integrated circuit/интегрални кола) со пакети како BGA (Ball grid array) каде што врските се под чипот и не се видливи, значи дека оптичката инспекција е неприменлива, Бидејќи врските се под чип пакетот има потреба да се осигура дека производствениот процес го акомодирал чипот коректно.

## Процес
Ако врските се невидливи единствената алтернатива е да се користи инспекција со Икс зраци. AXI може да пронајде грешки како отвори, спојови, електронски делови кои недостасуваат, грешно наврзани компоненти.
Овие инспекциски системи се многу поскапи од обичните, но тие можат да ги проверат сите врски, дури и тие под чип пакетот.

## Поврзани технологии

* ICT In-circuit test
* JTAG Joint Test Action Group
* AOI automated optical inspection

## Наводи

Категорија:Hardware testing
Категорија:X-rays
Туркана

**Туркана**  може да се однесува на:

* Турканците, народ од Кенија
* Туркански јазик
* Турканско Езеро во Кенија
* Национален парк на Турканското Езеро
* Округот Туркана во Кенија

## Поврзано
* Турканското момче
Турканско Езеро

**Турканското Езеро**, во минатото познато и како **Рудолфово**, е езеро во Долината на големиот расцеп во Кенија и Етиопија. Ова езеро е најголемото светско постојано пустинско и најголемо светско алкално езеро. По големина е четврто езеро во светот.

## Белешки

## Наводи
* Encyclopedia Britannica under *Rudolf, Lake.*
* Chambers World Gazeteer, ed. David Munro, W & R Chambers Ltd. & The Press Syndicate of the University of Camvridge, 5th Edition, 1988, ISBN 1085296-200-3 under *Turkana, Lake.*
* In Xenosaga Episode I: Der Wille zur Macht , where the Zohar is located.

## Надворешни врски
* Lake Turkana's entry on UNESCO's list of World Heritage Sites 
* Map of the Lake Turkana basin at Water Resources eAtlas 
* Satellite images showing Lake Turkana's falling water levels 
* Sibiloi National Park, World Heritage Site 
* Ongoing Palaeoanthropological research in the Turkana Basin
* World Lakes Database 
* Masai Xeric Grasslands and Shrublands
* Remote Tribes of Northern Kenya 
* Crocodile Natural History
* Africa Resources Working Group Gibe III Dam Lake Turkana 
thumb|left|250px|Поглед на езерото од Јужниот остров


Категорија:Езера во Кенија
Категорија:Езера во Етиопија
Категорија:Езера во Африка
Категорија:Солени езера

Категорија:МСЗП-Категорија II
Категорија:Меѓународни езера во Африка
Стив Неш

**Стивен Џон Неш** (роден на ) — канадски професионален НБА играч кој игра позиција плејмејкер во Лос Анџелес Лејкерс. Претходно настапувал за екипата на Феникс Санс, во чиј дрес има освоено две признанија „Најкорисен играч на НБА“.

## Наводи

## Надворешни врски

* Играчки профил 
* 
* 

Категорија:Канадски кошаркари
Категорија:Играчи на Далас Маверикс
Категорија:Играчи на Феникс Санс
Категорија:Играчи на Лос Анџелес Лејкерс
Категорија:Живи луѓе
Шаховска олимпијада 1952

мини|1952 шаховска олимпијада Финска марка
Јубилејната **10. [[шаховска олимпијада]]** организирана од ФИДЕ, која содржела натпреварувања во машка и женска конкуренција, како и неколку настани кои биле одржани со цел да се промовира играта се одржала од 9 до 31 август 1952 во Хелсинки, Финска.

## Наводи

## Поврзано
I неофицијална шаховска Олимпијада (Париз 1924)
II неофицијална шаховска Олимпијада (Будимпешта 1926)
III неофицијална шаховска Олимпијада (Минхен 1936)

Категорија:Шаховски олимпијади
Категорија:Шахот во 1952 година
Категорија:Спортот во Хелсинки
О Дер

**О Дер** или **О д'Ер** (француски: *Eau d'Heure*) е најважното вештачко езеро во Белгија. Браните му се изградени во текот на 1970-тите. Езерото се наоѓа недалеку од селото Серфонтен (50 км јужно од градот Шарлероа) и границата со Франција. Реката на езерото исто така се нарекува О Дер. На оваа акумулација има пет брани и една хидроелектрана.

Местото е популарна туристичка атракција, особено за водените спортови како риболовот, кајакарството, нуркањето и едрењето на даска.

## Наводи
* Официјално мрежно место

Категорија:Езера во Белгија
Њујоршки симфониски оркестар

**Њујоршкиот симфониски оркестар** (анг. *New York Symphony Orchestra*) бил оркестар основан во градот Њујорк од Леополд Дамрош во 1878 под името „Њујоршко симфониско друштво“ (*New York Symphony Society*). Оркестарот долги години бил жесток соперник на постарата Њујоршка филхармонија, тогаш наречена „Филхармониско симфониско друштво на Њујорк“ (*Philharmonic Symphony Society of New York*). Оркестарот уживал поддршка од Ендрју Карнеги кој ја изградил концерната сала Карнеги Хол (отворена 1891) наменски за самиот оркестар. Симфонијата била позната по изведување на пошарени француски и руски дела, додека пак соперничката филхармонија била позната по својот германски репертоар.  

По смртта на Леополд Дамрош во 1885, функцијата музички директор ја презел неговиот син Валтер Дамрош.

Во 1903 оркестарот бил реорганизиран и преименуван во „Њујоршки симфониски оркестар“ (*New York Symphony Orchestra*).

Во 1920 станал првиот американски оркестар кој настапувал на турнеи низ Европа.

Во 1928 оркестарот се споил со Филхамрмониското друштво на Њујорк под новото име **Филхармониско-симфонско друштво на Њујорк**, кое подоцна станало Њујоршка филхармонија (*New York Philharmonic*).

## Надврешни врски
* Статија во која се објаснува мачната историја на њујоршките оркестри 
* Историја на сојузната држава Њујорк (глава за оркестрите)  

Категорија:Американски оркестри
Категорија:Симфониски оркестри
Етика (Спиноза)

thumb|right|220px|Насловна страница на „Етика“

**Етика** (лат. *Ethica, ordine geometrico demonstrata*, „Етика, прикажана на геометриски начин“) — филозофско дело од холандскиот мислител Барух Спиноза. Оригиналот е на латински. Иако книгата е издадена посмртно, во 1677, ова е најпознатото дело на Спиноза, и се смета за негов магнум опус.

Во „Етика“ Спиноза се обидува да исложи „наполно издржан филозофски систем кој се стреми да ни прикаже целосна слика за стварноста и да ја разбере суштината на етичкиот живот. Следејќи постепен логички формат чекор по чекор, делото ја дефинира природата на Бога, умот, човековото робување на своите чувства, и моќта на сфаќањето -- разгледувајќи го вечното, размислува за местото на човекот во придорниот поредок, слободата, и патот кон досежната среќа.“

## Стил
Стилот и системот на книгата, според зборовите на Спиноза, е „прикажан на геометриски начин“ со предговори, дефиниции, аксиоми и леми. Потоа следат искази кои може да се состојат од белешки, докази и королари (следства). Тука се употребуваат и приложени додатоци со објасненија. Ваквиот формат на излагање го имитира Евклидовото дело „Елементи на геометријата“.

Германскиот филозоф Артур Шопенхауер тврди дека „Општо земено, Спиноза е виновен за голема грешка заради неговото намерна злоупотреба на зборови со цел да изрази концепти што целиот свет ги нарекува поинаку, а и, од друга страна, лишувајќи ги од значењата кое тие насекаде го имаат. Вака тој го нарекува „Бог“ она што секаде се нарекува „свет“; „правда“ она што насекаде се нарекува „моќ“; и „волја“ она што секаде се нарекува „расудување“."

## Белешки

## Надворешни врски

* Латински оригинал — *Vicifons* 

Категорија:Филозофски книги
Категорија:Етика
Табаре Виудес

**Табаре Виудес** (роден на  во Монтевидео) — уругвајски фудбалер, играч од средниот ред на Клуб Олимпија. 

Неговиот прекар е „El Chaio“.
     
## Кариера
Виудес играл за сениорскиот тим на уругвајскиот шампион Дефензор Спортинг една година во сезоната 2007-2008 и постигна 6 гола. Во трансфер периодот во 2008, Табаре Виудез го привлекол вниманието на Милан заедно со Матијас Кардасио. Двајцата играчи потпишале за клубот. Табаре Виудес го зема бројот 20, претходно носен од Јоан Гуркуф.

Виудез направи неколку претсезонски настапи за Милан и импресионираше против Наполи и Манчестер Сити.

Виудез го направи своето официјално деби во Серија А, настапувајќи како замена за Дејвид Бекам во 90-тата минута во победата против Аталанта со 3-0 на 8 март 2009 година.

На 28 август 2009 Милан објави дека го прекинале договорот со Табаре Виудез и неговиот уругвајски соиграч Матијас Кардасио со заемен договор.
Поради тоа што во Милан неговите квалитети не бил во целост прифатени, Виудес се врати во екипата во која што ја започнал својата кариера Дефензор Спортинг. Тој ја одиграл целосно сезоната 2009-10 и на 13 натпревари постигнал 2 гола. Тоа не била најдобра сезона за клубот кои завршил на средината на табелата без никакви шанси за титулата пред сè поради финансиските проблеми со кој се соочувале. Затоа во летото 2010 година дел од подобрите играчи биле продадени, а меѓу нив и Виудес кој потпишал со мексиканската Некакса. Дебитирал за Некакса на 25 јули против екипата на Јагуарес, влегувајќи во игра од клупата за резерви во 63-тата минута како замена за Есекиел Ороско.

## Репрезентативна кариера
Виудес беше дел од Уругвајската младинска репрезентација до 20 години на Светскиот куп У-20 во Канада и беше најмладиот репрезентативец на Уругвај. Во јануари 2009, Виудес се приклучил на Уругвајската репрезентација во Јужно Американскиот Младински Шампионски Куп 2009 (2009 South American Youth Championship) во Венецуела. Тој играше на првиот натпревар во победата од 2-0 против Боливија и направи импресивна асистенција за првиот гол што го постигна Николас Лодеиро. Во вториот меч Виудез постигна гол во првата минута во победата од 3-2 против Чиле.

## Наводи

## Надворешни врски
*Табаре Виудес на soccerway

Категорија:Родени во 1989 година
Категорија:Живи луѓе
Категорија:Уругвајски фудбалери
Категорија:Фудбалери на ФК Дефенсор Спортинг
Категорија:Фудбалери на Милан
Категорија:Фудбалери на Насионал Монтевидео
Категорија:Фудбалери на Клуб Америка
Категорија:Фудбалери на ФК Некакса
Категорија:Фудбалери на ФК Касимпаша
Категорија:Фудбалери на ФК Ривер Плејт
Категорија:Фудбалери од Примера Дивисион (Мексико)
Абџад

250px|thumb|Првите пет букви на феникиската азбука.

**Абџад** или **согласна азбука** е вид на систем на пишување кој секој симбол претставува согласка, читателот мора сам да додаде самогласка. Овој поим е воведен од јазичарот Питер Даниелс, со кој се заменил стариот поим **согласна азбука**. Најчесто абџадските азбуки го содржат зборот азбука во самиот назив како на пример арапската или хебрејската.

Според Даниелс, абџадските писма се разликуваат од обичните азбуким по тоа што се претставени само согласките како графеми. Кога има потреба да се бележи самогласка тоа се прави со посебни знаци, но сепак тоа е опционално и е фонолошко. Самогласките се бележат со диакрити или мали додатоци на буквите. Некои абџадски писма користат посебни симболи за претставување на самогласките и така согласките можат да стојат посебни,

## Потекло на поимот
Името на системот доаѓа од арапскиот збор за азбука, што е создаден од првите четири букви од арапската азбука.

## Наводи
* 


Категорија:Писма
Египетски хиероглифи

**Египетските хиероглифи** бил поранешен систем на пишување користен од Старите Египќани и е составно од логограми и азбучни елементи. Египќаните користеле курзивни хиероглифи за религиозни потреби пишувани на папирус или дрво. Помалку значајно е хиератското и демотското египетско писмо технички не се сметаат за хиероглифски писма.

Од неколкуте стотини хиероглифи кои се користеле, 24 имаат вредности кои одговараат на по една буква од денешните азбуки. Египќаните не пишувале алфабетски, буква по буква, туку имале многу покомплициран систем за пишување.

Гардинер  наведува уште неколку варијанти:

## Поврзано
* Помош:Египетски хиероглифи - упатство за ставање на хиероглифи во статии
* Список на хиероглифи

## Наводи


Категорија:Графеми
Категорија:Логографски писма
Категорија:Писма
Категорија:Историја на писменоста
Деванагари

**Деванагари** (санскрит:  *devanāgarī*), исто така познато и како **нагари** (*nāgarī*, ) е азбучнослоговно писмо кое се пишува од лево кон десно и карактеристично е по тоа што секоја буква има хоризонтална линија и ги поврзува сите букви. Ова писмо е главно писмо за пишување на хинди, маратски и непалски јазик. Од XIX век, тоа е најчесто користено писмо за санскрит и пали. Покрај овие јазици, ова писмо се користи за повеќе азиски јазици.

## Правила
Како и останатите абугиди, така и во деванагари секоја буква (знак) претставува согласка која е проследена со гласот шва (или во македонскиот се бележи како ' во некои зборови). Овој глас при транскрипција за бележи со 'a', а според МФА гласот се бележи со [ə]. Буквата क се чита *ka*, не само „k“.

* крајна согласка се бележи со надреден знам , наречен *[[вирама]]* во санскритскиот, или *халант* на хинди. Ако се стави овој знак, тоа значи дека вметната самогласка „ə“ не се чита или изговара, туку само согласката која е претставена со буквата. Така на пример, зборот क्नय се чита *кнаја*, а क्नय् *кнај.* Халантот често се користи за согласни групи кога не се можни согласни лигатури не се остварливи при машинско пишување.
* согласните групи се пишиваат како лигатури *(* "споеви, врски"). Така на пример, трите согласки क्, न्, и य्, *(к , н, ј)* може да се пишат како погоре напоменатото без вирама (कनय). Друга можност е тие да бидат споени како согласна група и се добива क्नय *кнаја,* कन्य *канја,* или क्न्य *кнја.* Овој систем бил првично создаден за средноиндиските јазици, кои имале мал број согласни групи. Кога овој систем се вовел за санскритскиот, правописот и системот на санскритскиот значително се усложнил поради големиот број согласни групи и лигатури.
* Останатите самогласки, освен шва, се пишуваат со посебни букви ако се самостојни или на почетокот на зборот, или со надредни знаци ако се во средината. Надредните знаци се нарекуваат „матри“. Така на пример од क *ka*, може да се добие: के *ke,* कु *ku,* की *kī,* का *kā,* итн. Исто така земен е следниов пример: буквата *ū* ('у') се пишува со надреден знак во средната на зборот (,  कू *kū*), но на почетокот на зборот или ако е самостојна буквата се пишува ऊ (ऊक *ūka*). Ваквите лигатури со надредни знаци се нарекуваат „акшара“.

Најгорната хоризонтална линија најчесто се пишува на крај, кога ќе се заврши зборот.

## Букви

Редоследот на буквите во деванагари се заснова, односно буквите се класифицираат, на начинот и местото на изговор на гласот.

### Самогласки
Самогласките во деванагари се:

### Согласки
Во подолната табела се наведени согласките со вметнатиот глас шва. Исто така дадена е научната транскрипција, МФА и еквивалентот на урду.

## Броеви

## Двосогласни споеви
Во прилог следуваат сите 1296 комбинации на две согласки:

## Наводи

## Поврзано
* Македонска транскрипција на деванагари
* Брами
* Хинди

## Надворешни врски

* Погледите на Махатма Ганди за деванагари
* learn-hindi-online.com — изучување на деванагари
* Деванагари на Omniglot
* AncientScripts.com—деванагари
* Тутор за деванагари 
* Уникод за деванагари
* Уникод фонтови

Категорија:Индиски писма
Категорија:Хинди
Категорија:Санскритски зборови и изрази
Слоговно писмо

thumb|Катакана, едното јапонско слоговно писмо.

**Слоговното писмо** е сет на симболи за пишување кои претставуваат слогови, а кои пак тие формираат зборови. Најчесто, слоговните знаци претставуваат слог од согласка и самогласка.

## Поврзано
* Абџад
* Азбука

Категорија:Слоговни писма
Шаховска олимпијада 1996

**32. [[шаховска олимпијада]]** организирана од ФИДЕ, која содржела натпреварувања во машка и женска конкуренција, како и неколку настани кои биле одржани со цел да се промовира играта се одржала од 15 септември до 2 октомври 1996 во Ереван, Ерменија.

## Наводи

## Поврзано
I неофицијална шаховска Олимпијада (Париз 1924)
II неофицијална шаховска Олимпијада (Будимпешта 1926)
III неофицијална шаховска Олимпијада (Минхен 1936)

Категорија:Шаховски олимпијади
Категорија:Шахот во 1996 година
Категорија:Спортот во Ереван
B (латиница)

**B** — втората буква од латиницата. Оваа буква скоро во сите азбуки ја има фонетската вредност /b/ а во некои јазици и вредноста /p/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Б]]*.

Категорија:Латинични букви
C (латиница)

**C** — третата буква од латиницата. Оваа буква  има фонетската вредност /s/, /ts/ или /k/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Ц (кирилица)|ц]]*.

Категорија:Латинични букви
Č

**Č** — латинична буква со фонетска вредност [tʃ]. Оваа буква се користи во чешкиот, словачкиот, хрватскиот, босанскиот, летонскиот и литванскиот јазик и за транскрипција на кириличната буква *ч* во македонскиот и српскиот јазик.

Категорија:Латинични букви
Шаховска олимпијада 2010

**39. [[шаховска олимпијада]]** организирана од ФИДЕ, која содржи натпреварувања во машка и женска конкуренција, како и неколку настани кои се одржаа со цел да се промовира играта се одржа од 19 септември до 4 октомври 2010 во Ханти-Мансијск, Русија.

## Поврзано
* I неофицијална шаховска Олимпијада (Париз 1924)
* II неофицијална шаховска Олимпијада (Будимпешта 1926)
* III неофицијална шаховска Олимпијада (Минхен 1936)

## Белешки
*  Иако обично се нарекува „машка група“, впрочем може да учествуваат и мажи и жени.

## Наводи

Категорија:Шаховски олимпијади
Категорија:Шахот во 2010 година
Категорија:Спортот во Ханти-Мансијск
Ǵ

**Ǵ** — латинична буква која ја користи македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква ѓ. Буквата ја има истата вредност со соодветната кирилична буква и графемата е иста.

## Поврзано
* Ѓ

Категорија:Латинични букви
D

**D** — четвртата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /d/, /t/, а во виетнамскиот јазик /j/ или /z/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Д|д]]*.

Категорија:Латинични букви
E (латиница)

**E** — петтата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /e/ или /i/ и изведени гласови од нив. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Е (кирилица)|е]]*.

Категорија:Латинични букви
I (латиница)

**I** — деветтата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /i/, /j/ или /ɪ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[и (кирилица)|и]]*.

Категорија:Латинични букви
J (латиница)

**J** — десеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /dʒ/, /j/ или /h/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Ј (кирилица)|ј]]*.

Категорија:Латинични букви
G

**G** — седмата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /g/, /ʒ/, /dʒ/, /h/ или /ɣ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Г|г]]*.

Категорија:Латинични букви
H (латиница)

**H** — осмата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /x/, /h/, /g/ или не се изговара. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[х (кирилица)|х]]*.

Категорија:Латинични букви
Z

**Z** — дваесет и шестата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /z/, /ts/, /ʒ/ или /dz/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[З|з]]*.

Категорија:Латинични букви
Q

**Q** — седумнаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /к/, /c/, /k'/ или /k!/.

Категорија:Латинични букви
K (латиница)

**K** — единаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /k/ или /g/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[К (кирилица)|к]]*.

Категорија:Латинични букви
L

**L** — дванаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /l/, /ɫ/ или /ʎ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Л|л]]*.

Категорија:Латинични букви
N

**N** — четиринаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /n/ или /ɲ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Н (кирилица)|н]]*.

Категорија:Латинични букви
O (латиница)

**O** — петнаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /о/, /ɒ/, /ø/ или /ɔ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[О (кирилица)|о]]*.

Категорија:Латинични букви
Продажна промоција

**Продажна промоција** претставува промотивен метод кој користи крaткотрајни техники за да ги убеди членовите на таргет групата да одговорат на соодветен начин или да преземат некоја акција. Како награда, маркетарите им нудат нешто од вредност на оние кои одговараат, обично, во вид на пониски трошоци на сопственост за купениот производ (пр. Пониска куповна цена, враќање на пари) или пак додаток на одредени материјали од вредност (пр. Нешто повеќе за истата цена).
Продажната промоција има за цел да им понуди на потрошувачите дополнителна вредност, како вид на потик да се генерира моментална продажба. Овие потикнувања може да им бидат упатени на потрошувачите, на дистибутерите, агентите и членовите на продажниот тим. 
Ваквиот вид на промоција, за разлика од рекламата, не вклучува плаќање на надоместок на медиумите. Трошоците на промоција се генерирани директно од организацијата која ја иницира ваквата активност. 
Техники кои се користат при продажна промоција можат да бидат поделени на:
* Продажна промоција: од производители кон препродавачи
* Продажна промоција: од препродавачи кон потрошувачи
* Продажна промоција: од производители кон членови на продажниот тим

Постојат повеќе **причини** за употреба nа продажна промоција:
* **Придобивање на нови потрошувачи**- Ваквите промоции се корисни за потикнување на нови производи и за одбрана на местото на полиците од идни и сегашни потрошувачи.
* **Намалување на ризикот на дистрибутерите**- Паричните средства кои производителите им ги посветуваат на нив со цел да го намалат нивниот ризик за чување на залиха на нови производи.
* **Наградување на однесување**- Тие можат да понудат награди за претходните купувања кои потрошувачите ги извршиле.
* **Задржување**- Тие можат да потикнат интерест и да првлечат потенцијални купувачи, но и да ги охрабрат истите да дадат лични податоци кои би биле искористени во понатамошни промотивни активности.
* **Додавање вредност**- Ваквите активносто можат да додадат дополнителна вредност која ќе охрабри повторно купување или пак причина за купување. 
* **Потик за акција**- Ваквите активности можат да остават впечаток на итност кај потрошувачите да купат додека производот се нуди под некој вид на продажна промоција. Тие нудат интерест и возбудување на местото на продажбата на производи кои се наоѓаат во фазата на зрелост.
* **Подобрување на ефикасноста**- Продажната промоција им овозможува на производителите да го искористат својот неискористен капацитет и да се прилагодат на потрошувачката и понудата или на чувствителноста на цените на суровините или на другите трошоци на инпутите, во исто време одржувајќи ја иста продажната цена.
* **Интеграција**- Обезбедува начин на поврзување на другите алатки на промоцијата.
* **Асистирање при сегментирање**- Тие им овозможуваат на производителите да вршат ценовна дискриминација помеѓу потрошувачките сегменти кои се разликуваат во ценовна чувствителност.

## Наводи


Категорија:Маркетинг
R

**R** — осумнаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /r/, /ʁ/ или /ɾ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[р (кирилица)|р]]*.

Категорија:Латинични букви
S (латиница)

**S** — деветнаесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /s/, /z/ или /ʃ/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[с]]*.

Категорија:Латинични букви
T (латиница)

**T** — дваесеттата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /t/ или /d/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[Т (кирилица)|т]]*.

Категорија:Латинични букви
U

**U** — дваесет и првата буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /u/. Оваа буква се користи во македонскиот јазик за транскрипција на кириличната буква *[[У|у]]*.

Категорија:Латинични букви
X (латиница)

**X** — дваесет и втората буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /кс/, /s/, /ʃ/ и различни други изговори.

Категорија:Латинични букви
Y

**Y** — дваесет и петатта буква од латиницата. Оваа буква има фонетската вредност /y/, /i/, /j/, /u/ и различни други изговори.

Категорија:Латинични букви
Епоним

**Епоним** (гр. *апонимон* = „именувач“) — апелатив (општа именка) по кој нештото го добило своето име/назив. Како за пример тоа може да биде место, временски период, некое откритие, итн, најчесто по некоја заслужна личност. Епонимите се пишуваат со мали почетни букви. Во повеќето случаи употребата на нештата чие име е епоним, општо е прифатена. Додека постојат и случаи кога има сосема различна прифатеност за сосема слични работи – на пример луѓето припадници на христијанска религија го носат името „*[[христијани]]*” и се гордеат со тоа име, додека муслиманите негативно го примаат нивното именување како „*мохамедани*”.

Исто така важно е да се знае, дека трговските марки, кои го носат името на создателот на истите, не се епоними. „Форд” не е епоним за автомобилите од таа марка.

Под поимот епоними спаѓаат и зборови кој не потекнуваат од ниту еден стандарден јазик па истите се употребуваат во колоквијални искази, примери: **дигитрон** (калкулатор), **калодонт** (паста за заби), **палома** (хартиена марамица) и слично.

## Список на познати епоними
* Атлас (џин во старогрчката митологија)
* Бојкот (Чарлс Бојкот, ирски агент)
* Гилотина — (Жозеф-Игњас Гијотен, француски лекар)
* Хулиган (Патрик Хулиган, ирски разбојник)
* Алојз Алцхајмер — (Алцхајмерова болест)
* Андре Мари Ампер — (ампер, амперов закон)
* Дизел (Рудолф Диел, германски инженер)
* Доберман - (Луис Доберман, германски даночник кој секогаш цврсто ги водел кучињата)
* Роалд Амундсен — (Амундсеново море, Амундсенов кратер)
* Архимед — (Архимедов закон)
* Октавијан Август — (месец август)
* Амедео Авогадро — (Авогадров број, Авогадров закон)
* Луј де Бешамел — (Бешамел сос)
* Александар Грејам Бел — (мерна единица)
* Данијел Бернули — (Бернулиев закон)
* Луј Брај — (Брајова азбука)
* Луј Дагер — (Дагеротипија)
* Волт Дизни — (Дизниленд)
* Фердинанд фон Цепелин — (Цепелин)
* Шовинист - (Николас Шовин, Наполеонов војник)
* Шрапнел - (Хенри Шрапнел, англиски стручњак за оружје)
* Вулкан - (Вулкан, римски бог на огнот)
* Жилет - (Кинг Камп Жилет, американски стопанственик)

## Наводи

Категорија:Лексикологија

Категорија:Фигури (стилистика)
Категорија:Грцизми
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ
Сленг

**Сленг** — специфичен говор на една друштвена група. Во социолошка смисла преку проучувањето на сленгот на една дрштвена група може многу да се дознае за таа друштвена груша, нејзината структура и групната динамика.

## Наводи

## Надворешни врски
* ЖАРГОН  — речник на македонскиот сленг 


Категорија:Јазични разновидности и стилови
Хебрејска книжевност

мини|Мардохеј и Естира
**Хебрејската литература** се состои од антички, средновековни и модерни ракописи на хебрејски јазик. Меѓу другите, најпознато дело од оваа литература е Хебрејската Библија (Танак).

Поголемиот дел од еврејската религиозна литература е напишана на хебрејски. Мишната е основната рабинска кодификација на закони доведени од Тората. Еврејските богослужби се собрани во книги на хебрејски највеќе од Амрам Гаон и Садија Гаон. Образложенија од Тора од Абрахан ибн Езра до Раши и слични такви дела се напишани на хебрејски. Такви се и кодификациите на еверјските закони, како на пример Шулчан Аруч.

Овие дела од хебрејската литература доста пати биле комбинирани или зголемувани со додавање на додатна литература на јазик кој им бил повеќе познат на Евреиите во тоа време. Гемарата била додена како арамејско-јазично образложенија на Мишна како состаен дел од Талмудот. Некои од традиционалните еврејски молитвеници се на Арамејски. Некои важни дела од средновековната филозофија, како *[[Водич за вчудовидените]]*, биле всушност напишани на арапски.

За време на златната ера на еврејската култура во Шпанија, некои познати рабини се преселиле во Маварска Шпанија бидејќи религиозното совладување се зголемувало насекаде во муслиманскиот свет. Нивните религиозни перспективи зависеле од дела на арапски јазик кои нивните колеги насекаде во Европа не можеле да ги читаат. Овие рабини и нивните помошници од Шпанија, Прованса и Италија превеле многу дела од еврејски, муслимански, грчки и римски филозофи и научници од арапски на хебрејски. Приливот од предметниот проблем направило да се прошири хербрејскиот вокабулар.

Во осумнаесеттиот век, хаскалско движење проработело за да се постигне рамноправност и слобода за европските Евреии со промовирање на еврејската култура како еднаква. Преводот на Мозес Менделсон на хербрејската библија на германски отворило интерес за Хербрејскиот јазик што довело до многу преводи и дела на Хербрејски и од Хербрејски.

Во доцниот осумнаесетти век, некои писатели подоцна добро познати за нивните дела на јидиш, како Шолем Алехем, започнале да пишуваат на хебрејски под влијание на хаскалското движење.

Како што ционизичката колонизација во Палестина се зголемувала, хебрејскиот јазик станал доста користен јазик на некои еврејски имигрантски заедници. Елизер Бен-Јехуда во основа работел на тоа да го адаптира хебрејскиот според потребите на модерниот свет, правејќи да хебрејски извори од сите периоди развиат јазик кој отишол зад верските и го приспособил да биде лесно разбирлив и јасен за модерното искуство.

Во 1922, Хебрејскиот станал службен јазик во Израел. Во 1966, Шмуел Јозев Агнон освоил Нобелова награда за литература за романи и раскази кои употребуваат исклучителна мешавина од библиски, Талмудски и модерен хебрејски јазик.

Денес илјадници на нови книги се печатат на хебрејски годишно, преводите се и од други јазици и од оригинални дела од израелски автори.

## Поврзано
* Израелска литература
* Хебрејски јазик

Категорија:Книжевноста по јазик
Литература
Nj

**Nj** — латиничен диграф кој се користи за претставување на фонемата . Оваа буква се користи во словенските јазици, како на пример хрватски јазик, босански јазик, словенечки јазик и за транскрипција на буквата њ во македонскиот и српскиот јазик. Оваа буква за првпат ја користел Лудевит Гај  во 1830. Оваа буква се користи и во албанскиот јазик.

Категорија:Диграфи
Категорија:Латинични букви
Dž

**Dž** — латиничен диграф кој се користи за претставување на фонемата . Оваа буква се користи во словенските јазици, како на пример хрватски јазик, босански јазик, словенечки јазик и за транскрипција на буквата џ во македонскиот и српскиот јазик.

Овој диграф е сличен на Dz dz, само што сега Dd е придружено со Žž, наместо Zz.

Категорија:Латинични букви
Категорија:Диграфи
Dz

**Dz** — латиничен диграф кој се користи за претставување на фонемата . Оваа буква се користи во полски јазик, кашупски јазик, словачки јазик, унгарски јазик и за транскрипција на буквата ѕ во македонскиот јазик.

Категорија:Латинични букви
Категорија:Диграфи
Формозански облачен леопард

**Формозанскиот облачен леопард** (*Neofelis nebulosa brachyura*) е подвид на облачниот леопард. Ова животно е ендемско за островот Тајван и денес се верува дека е изумрен вид. Неговата опашка е пократка од опашката на останатите подвидови на облачниот леопард. 
 
Формозанскиот облачен леопард е второ најголемо животно на Тајван, после формозанската црна мечка. Откако голем дел од неговото природно живеалиште било уништено, ова животно било принудено да се повлече на планините Јушан и Даву. Формозанскиот облачен леопард последен пат бил забалежан во 1980-тите.
 
Луѓето од народот Рукаи, тајванските абориџини, веруваат дека нивните предци настанале од овие мачки.

Категорија:Мачки
Историчар

**Историчар** е личност која се занимава со проучување на историјата.
мини|Херодот (484 п.н.е. - 425 п.н.е.) бил грчки историчар кој живеел во 5 век п.н.е. и еден од најраните историчари чие дело преживеало

Категорија:Професии
Марли и јас (филм)

**Марли и јас** () е американски комедија– филм на од 2009 год. Филмот својата премиера ја имаше на Божиќ, на 25 декември и го освои рекордот во 14.175.000 продадени билети за премиерата за време на Божиќ.

## Синопсис
Додека снегот упорно паѓа ноќта на нивната венчавка, младиот брачен пар, Џон (Овен Вилсон) и Џени Гроган (Џенифер Анистон), одлучуваат да ја напуштат лошата зима во Мичиген и да се упатат на југ и да започнат нов живот на Флорида. Двајцата се вработувааат како новинари во конкурентски локални вести, го купуваат својот прв дом и заедно тргнуваат на авантура на бракот, нова кариера и нов живот. Инаку Џон и Џени се сложуваат одлично, но кога е во прашање “проширувањето” на семејството, нивните ставови се спротивставуваат. Несигурен во тоа дека е спремен за деца, Џон својот страв му го признава на пријателот и колега Себастијан, кој му нуди совршено решение, тој да и купи на Џени, куче. Звучи како добра идеја, но тогаш на сцената настапува Марли.

Тие го купуваат слаткиот златен лабрадор, кој за многу кратко време пораснува во огромно куче полно со енергија, претворувајќи го нивниот дом во вистински хаос. Го исфрлаат на натпревари за кучиња, гризе ѕидови, го јаде троседот, ги превртува кантите за ѓубре, ја кради мисирката на Денот на благодарноста итн. Дури ни најновата огрлица на Џени не е сигурна покрај острите заби на Марли. И покрај тоа, хаосот кој со текот на годините успеал да го направи, Марли и понатаму го следи нивниот живот. Заедно со промените на работа, куќните адреси и бројот на членовите во фамилијата. Џон, Џени и Марли и покрај сите незгоди ќе останат заедно.

## Глумечка екипа

## Филмски критики
**Марли и јас**, на мрежното место **Ротен Томатоес** е оценет со задоволителни 61%, а зошто оцената е баш таква, ќе дознаеме наскоро. Како и секогаш, критики има различни – *‘Ако сакате да видете возрасна личност како плаче, одите со неа и изгледате го овој филм’*. (**ReelViews**). Е сега, овој коментар би можело двојако да се разбери, но критичарот кој го напишал е задоволен од виденото. А да не мислат така сите докажува и оваа критика на Washington Post: *‘Кога веќе сите ќе сфатите дека една добра книга не крие и еднакво добар филм. Ова заедно е еден голем промашај.’*

Без обзир на критиките, изгледа дека филмот многу им се допадна на публиката и во два месеца освои повеќе од 142 мил. долари а тајната на успехот е напишана во консензусот на веќе споменатата страница – Марли и јас.

## Надворешни врски
* Официјално мрежно место
* Семрежна филмска база на податоци
* Бокс Офис Мојо

Категорија:Филмови од 2009 година
Категорија:Филмови на англиски јазик
Категорија:Американски филмови
Категорија:Филмови со Џенифер Анистон
Категорија:Филмови со Овен Вилсон
Категорија:Филмски комедии
Категорија:Филмови од 2008 година
Шахот во 1930 година

## Настани

* 13-27 јули - во Хамбург, Германија е одржана третата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

Категорија:Шахот во 1930 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1931 година

## Настани

* 11-26 јули - во Прага, Чехословачка е одржана четвртата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 23 март - Виктор Корчној, советски и швајцарски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1931 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1933 година

## Настани

* 12-23 јули - во Фолкстон, Обединетото Кралство е одржана петтата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.
* Светското првенство во женска конкуренција се одржало во рамки на Олимпијадата. Вера Менчик (Чехословачка) лесно ја одбранила титулата.
* Во Варна, за првпат е одржано првенството на Бугарија.
* Шаховскиот магазин *[[Chess Review]]*, за првпат е издаден од страна на Исак Кеждан. Најчитаниот американски шаховски магазин *Chess Review* се издавал од јануари 1933 до ноември 1969, кога се соединил со магазинот *[[Chess Life]]*, добивајќи го новото име*Chess Life & Review*.

## Родени

* Бурт Хохберг (починал 2006), американски шаховски автор и издавач
* 3 февруари — Раул Сангвинети (починал 2000), аргентински велемајстор
* 5 март – Евгени Васјуков, руски велемајстор
* 29 мај – Никола Падевски, бугарски велемајстор
* 30 септември – Јанош Флеш (починал 1983), унгарски велемајстор
* 7 октомври – Џонатан Пенроуз, англиски велемајстор и велемајстор во дописен шах
* 15 октомври – Задок Домниц, израелски мајстор
* 15 октомври – Џејмс Шервин, американски меѓународен мајстор
* 12 ноември – Борислав Ивков, српски велемајстор
* 13 ноември – Бухути Гургенидзе (починал 2008), советски и грузиски велемајстор 
* 15 ноември – Егон Варнус (починал 2008), унгарски ФИДЕ мајстор и автор

## Починале

* 7 март – Херман фон Готшал (роден 1862), германски мајстор
* 27 март – Вилијам Самуел Винер (роден 1881), австралијански мајстор
* 23 април – Хенри Вилијам Бери (роден 1878/9), американски шаховски композитор и уредник на *[[American Chess Bulletin]]*
* 22 јули – Адолф Георг Оланд (роден 1867), холандски мајстор
* 17 октомври – Јохан Бергер (роден 1845), австриски мајстор, теоретичар, композитор на позиции во завршницата и издавач

## Надворешни врски
* 1933 низ таблите 

Категорија:Шахот во 1933 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1935 година

## Настани

* 16-31 август - во Варшава, Полска е одржана шестата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 26 јануари - Фридрик Олафсон, исландски велемајстор, поранешен претседател на ФИДЕ (1978-1982)

## Починале

Категорија:Шахот во 1935 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1937 година

## Настани

* 31 јули-14 август - во Стокхолм, Шведска е одржана седмата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 30 јануари - Борис Спаски е руски велемајстор, поранешен светски првак (1969-1972)

## Починале

Категорија:Шахот во 1937 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1939 година

## Настани

* Издадено е последното (21.) издание од Стантоновата *Шаховска тетратка*.
* 21 август-19 септември - во Буенос Аирес, Аргентина е одржана осмата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.
* Седмото светско првенство во женска конкуренција се одржало во рамки на Олимпијадата. Вера Менчик (Англија) ја одбранила титулата. Таа победила, остварувајќи резултат 18/19, оставајќи ги  веднашзад себе Соња Граф (16/19) и Берна Касраско (15.5/19).
* Како последица на политичките случувања, по овој настан, многу шахисти одлучиле да останат во Аргентина или да се преселат на некое друго место во Јужна Амеррика, отколку да се вратат во завојуваната Европа. Шахистите, меѓу кои и Мигел Најдорф, Паулино Фридман, Гидон Шталберг, Ерих Елисказес, Паул Михел, Лудвиг Енгелс, Алберт Бекер, Хајнрих Рајнхарт, Јири Пеликан, ККарел Скаличка, Маркас Луцкис, Мовсас Феигинс, Илмар Рауд, Моше Черниак, Меир Раух, Виктор Винц, Аристид Громер, Францизек Сулик, Адолф Зајц, Крис де Ронде, Зелман Клајнштајн, Соња Граф и Паулета Шварцман. Многу од нив биле Евреи и пристигнале во Буенос Аирес во август 1939 со бродот "Priapolis". По ова, бродот станал пример на Ноева арка на генерација шахисти. Забележливво, сите шахисти од репрезентацијата на Германија (Елисказес, Михел, Енгелс, Бекер, Рајнхарт) исто така одлучиле да не се вратат во Нацистичка Германија.
* 27 декември - Американската шаховска федерација и Националната шаховска федерација се соединиле во новоформираната Шаховска федерација на САД.

## Родени

* 7 јануари – Иван Радулов, бугарски велемајстор
* 29 јануари – Хасн Јоаким Хехт, германски велемајстор
* 29 јануари – Ли Шонгџијан, кинески шахист
* 1 март – Лерој Дубек, шаховски мајстор
* 14 март – Стјуарт Рубен, британски шахист, организатор и арбитар
* 1 јуни – Јаков Бернштајн, израелски мајстор
* 27 август – Тудевин Ујтумен, монголски меѓународен мајстор
* 15 ноември – Шарлс Калме (починал 2002), американски меѓународен мајстор

## Починале

* Катерина Бесков (родена 1867), шведска шахистка
* 2 февруари - Бернхард Грегори (роден 1879), германски мајстор
* 8 февруари - Саломон Ланглебен (роден 1862), полски мајстор
* 11 февруари - Јан Квицала (роден 1868). чешки мајстор 
* 28 мај - Ханс Фарни (роден 1874), швајцарски мајстор, во 1911 станал првиот шахист којшто одиграл симултанка против 100 проитивници
* 7 август - Паул Кругер (роден 1871), германски мајстор
* август - Алексеј Аљехин (роден 1888), руски мајстор, постар брат на Александар Аљехин
* септември - Јан Клецински (роден 1875), полски писател, новинар и шаовски мајстор
* септември - Карол Пилц (роден 1903), полски мајстор
* по 17 септември - Каликст Моравски (роден 1859), полски мајстор
* 26 септември - Ото Блати (роден 1860), шаховски композитор, кој го компонирал најдолгиот шаховски проблем (290 потези)
* 4 октомври - Лудвиг Колијн (роден ?), шведски официјален шаховски службеник

## Наводи

## Надворешни врски
1939 низ таблите 

Категорија:Шахот во 1939 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1928 година

## Настани

* 21 јули-6 август - во Хаг, Холандија е одржана втората шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 10 мај - Лотар Шмид, германски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1928 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1950 година

## Настани

* 20 август-11 септември - во Дубровник, ФНР Југославија е одржана деветтата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 11 февруари - Евгени Свешников, латвиски велемајстор и шаховски автор

## Починале

Категорија:Шахот во 1950 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1952 година

## Настани

* 9-31 август - во Хелсинки, Финска е одржана десеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

Категорија:Шахот во 1952 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1954 година

## Настани

* 4-25 септември - во Амстердам, Холандија е одржана единаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

Категорија:Шахот во 1954 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1956 година

## Настани

* 31 август-25 септември - во Москва, СССР е одржана дванаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

Категорија:Шахот во 1956 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1958 година

## Настани

* 30 септември-23 октомври - во Минхен, Западна Германија е одржана тринаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 11 април - Алекс Јермолински, руски и американски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1958 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1964 година

## Настани

* 2-25 ноември - во Тел Авив, Израел е одржана шеснаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 10 јануари - Драгољуб Јакимовиќ, македонски велемајстор
* 31 декември - Влатко Богдановски, македонски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1964 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1966 година

## Настани

* 23 октомври-20 ноември - во Хавана, Куба е одржана седумнаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 17 јануари - Александар Халифман, руски велемајстор, поранешен светски првак во шах (од 1999-2000 според ФИДЕ)
* 17 април - Сергеј Шипов, руски велемајстор
* 21 ноември - Евгени Бареев, руски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1966 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1968 година

## Настани

* 17 октомври-7 ноември - во Лугано, Швајцарија е одржана осумнаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 13 јануари - Иван Соколов, босански велемајстор
* 24 јуни - Борис Гелфанд, поранешен советски и израелски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1968 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1970 година

## Настани

* 5-27 септември - во Зиген, Западна Германија е одржана деветнаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 10 јануари - Алиса Мариќ, српска шахистка, женски велемајстор и меѓународен мајстор (таа и нејзината сестра-близначка Мирјана се единствените близнаци, кои ја имаат титулата велемајстор)
* 10 јануари - Мирјана Мариќ, српска шахистка, женски велемајстор (таа и нејзината сестра-близначка Алиса се единствените близнаци, кои ја имаат титулата велемајстор)

## Починале

Категорија:Шахот во 1970 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1972 година

## Настани

* 18 септември-13 октомври - во Скопје, СФР Југославија е одржана дваесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 4 јули - Алексеј Широв, латвиски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1972 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1974 година

## Настани

* 6-30 јуни - во Ница, Франција е одржана дваесет и првата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 1 јуни - Могхамед ал Мохдиаки, катарски велемајстор
* 2 јуни - Гата Камски, американски велемајстор со руско потекло
* 15 октомври - Сергеј Рублевски, руски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1974 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1960 година

## Настани

* 26 октомври-9 ноември - во Лајпциг, Источна Германија е одржана четиринаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 13 февруари - Артур Јусупов, поранешен советски и германски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1960 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1962 година

## Настани

* 15 септември-10 октомври - во Варна, Бугарија е одржана петнаесеттата шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 23 јануари - Роландо Кутиров, македонски велемајстор
* 5 април - Кирсан Иљумжинов, руски стопанственик и политичар, актуелен претседател на ФИДЕ

## Починале

Категорија:Шахот во 1962 година
Категорија:Години во шахот
Шахот во 1976 година

## Настани

* 26 октомври-10 ноември - во Хаифа, Израел е одржана дваесет и втората шаховска олимпијада организирана од ФИДЕ.

## Родени

* 17 јуни - Петар Свидлер, руски велемајстор
* 23 јули - Јудит Полгар, унгарска шахистка, велемајстор
* 18 август - Вадим Звјагинцев, руски велемајстор

## Починале

Категорија:Шахот во 1976 година
Категорија:Години во шахот