Реџо Емилија

мини|Плоштад Сан Просперо во Реџо Емилија
**Реџо Емилија** познат едноставно како **Реџо** од неговите жители, и познат до 1861 година како **Реџо ди Ломбардија**, е град во северна Италија, во регионот Емилија-Ромања. Има околу 171.944 жители и е главна *[[Италијанска комуна|општина]]* (општина) во провинцијата Реџо Емилија.

Жителите на Реџо Емилија се нарекуваат *Реџиaни*, додека жителите на Реџо Калабрија, на југозапад од земјата, се нарекуваат *Реџини*.

Стариот град има шестоаголна форма, која произлегува од античките ѕидини, а главните градби се од 16-17 век. Територијата на комуната целосно лежи на рамнина, која ја минува потокот Кростоло.

## Историја
### Антички и раниот среден век
Реџо започнаl како историска локација со изградбата од страна на Маркус Аемилиус Лепидус на Виа Аемилија, која води од Пјаченца до Римини (187 п.н.е.). Реџо станал центар за судска администрација, со форум наречен најпрво *Региум Лепиди*, потоа едноставно *Реџиум*, од каде што е сегашното име на градот.

За време на римската ера, Региум го наведуваат само Фест и Цицерон, како една од воените станици на Виа Аемилија. Сепак, тоа бил процут на градот, *[[муниципиум]]* со свои статути, магистрати и уметнички колеџи.

Аполинарис од Равена го донел христијанството во 1 век од нашата ера. Изворите го потврдуваат присуството на епископија во Реџо по Миланскиот едикт (313). Во 440 година, епархијата Реџо била ставена под јурисдикција на Равена од страна на западниот римски цар Валентинијан III. Меѓутоа, на крајот на IV век, Реџо се распаднал толку многу што свети Амвросиј го вклучил меѓу трошните градови. Дополнителна штета настанала со варварските инвазии. По депонирањето на Ромул Августулус во 476 година, Реџо бил дел од царството на Одоакар. Во 489 година потпаднал под контрола на Остроготите; од 539 година бил дел од Римската империја (Италија), но бил преземен од Ломбардите на Албоин во 569 година. Реџо бил избран за седиште на Војводството Реџо.
лево|мини| Панорама со базиликата Дела Гиара.
Во 773 година, Франките го зазеле Реџо. Карло Велики му дал на епископот овластување да врши кралска власт над градот и ги утврдил границите на епархијата (781). Во 888 година, Реџо бил предаден на кралевите на Италија . Во 899 година, Маџарите силно го оштетиле, убивајќи го епископот Ацо II. Како резултат на ова, беа изградени нови ѕидови. На 31 октомври 900 година, царот Луј III дал овластување за подигање на *каструм* (замок) во центарот на градот.

Во 1002 година, територијата на Реџо, заедно со онаа на Парма, Бреша, Модена, Мантуа и Ферара, биле споени во Маршот на Тоскана, подоцна одржан од Матилда од Каноса.

### Слободна комуна
Реџо станал слободна комуна околу крајот на 11 или почетокот на 12 век. Во 1167 година бил член на Ломбардскиот Сојуз и учествувал во Битката кај Лењано. Во 1183 година градот го потпишал Договорот од Констанц, од кој конзулот на градот, Роландо дела Карита, ја добил царската инвестиција. Подоцнежниот мир поттикнал период на просперитет: Реџо усвоил нови статути, имало ковачница, училишта со славни мајстори и ги разви своите занаети и уметности. Сè повеќе ги потчинувала и замоците од соседните области. Во тоа време, потокот Кростоло бил скршнат на запад, за да добие простор за градот.

Меѓутоа, 12-от и 13-тиот век биле периоди на насилна внатрешна борба меѓу партиите Скопацати (што значи „однесени од градот со метли“, благородници) и Мацаперлини (што значи „убијци на вошки“, плебејци), а подоцна и оние на Руџери и Малагуци, вклучени во жестоко домашно ривалство. Во 1152 година Реџо војувал и со Парма и во 1225 година со Модена, како дел од општата борба меѓу Гелфите и Гибелините. Во 1260 година, 25.000 покајници, предводени од еден пустиник од Перуџа, влегле во градот и овој настан ја смирил ситуацијата за некое време, поттикнувајќи значаен процут на религиозниот жар. Но, споровите набрзо повторно се појавија, и веќе во 1265 година Гибелините го убиле водачот на Гелфовите, Како да Реџо, и стекнале преминантност. Расправиите со владиката продолжиле и се формирале две нови партии, Инфериори и Супериори. Конечната победа му припаднала на вториот.
мини|Палацо дел Монте во Палацо дел Дуомо, со фонтаната на реката Кростоло.
мини|Плоштад Прамполини.
За да ги спречи злоупотребите на моќните семејства како што се Сеси, Фољани и Каноса, Сенатот на Реџо му го доделиле владеењето на градот во период од три години на Обицо II д'Есте. Овој избор го означил идниот пат на Реџо под сењорија на семејството на вториот, бидејќи Обицо продолжил да владее *де факто* по престанокот на неговиот мандат. Неговиот син Ацо бил протеран од Реџани во 1306 година, создавајќи република управувана од 800 обични луѓе. Во 1310 година, императорот Хенри VII го наметнал Маркиз Спинето Маласпина за викар, но тој набрзо бил истеран. Републиката била укината во 1326 година кога кардиналот Бертрандо дел Погето го анектирал Реџо кон Папската Држава.

Градот потоа бил под управа на Јован Бохемски, Николо Фољани и Мастино II дела Скала, кој во 1336 година му го дал на Лујџи Гонзага. Гонзага изградил цитадела во квартот Свети Назарио и уништил 144 куќи. Во 1356 година, миланезите од династија Висконти, потпомогнати од 2.000 прогонети Реџани, го зазеле градот, започнувајќи нерешен период на поделба на власта со Гонзага. На крајот тие го продале Реџо на Висконти за 5.000 дукати. Во 1405 година, Отобоно Терци од Парма го зазел Реџо, но бил убиен од Микеле Атендоло, кој му го предал градот на Николо III д'Есте, кој затоа станал сењор на Реџо. Градот, сепак, одржувал релевантна автономија, со свои закони и монети. Николо бил наследен од неговиот вонбрачен син Лионело, а од 1450 година и од Борсо д'Есте.
мини|Барокната црква Сан Џорџо.

### Војводството Реџо
Во 1452 година, на Борсо му била доделена титулата војвода од Модена и Реџо од Фридрих III. Наследникот на Борсо, Ерколе I, наметнал тешки давачки врз градот и го назначил поетот Матео Марија Бојардо, роден во блискиот град Скандијано, за негов гувернер. Подоцна, друг познат италијански писател, Франческо Гикиардини, ја зазел истата позиција. Во 1474 година, Лудовико Ариосто, автор на *[[Бесниот Орландо]]*, е роден во палатата Малагуци, во близина на денешното градско собрание. Тој бил првиот син на еден витез од Ферара, кој бил задолжен за Цитаделата, и на благородничката од Реџо, Дарија Малегуци Валери. Како возрасен човек, тој бил испратен во Реџо како гувернер во име на војводите од Ферара и  поминувал многу време во вила надвор од градот („Ил Маурициано“) која сè уште постои.

Во 1513 година, Реџо му бил предаден на папата Јулиј II. Градот бил вратен на Есте по смртта на папа Адријан VI на 29 септември 1523 година. Во 1551 година , Ерколе II д'Есте ги уништил предградијата на градот во неговата програма за реконструкција на ѕидовите. На крајот на векот започнала работата на познатата градска базилика дела Гиара, на местото каде што се верувало дека се случило чудо. Владеењето на Есте продолжило до 1796 година, со кратки прекини во 1702 и 1733–1734 година.

### Наполеонова возраст и реставрација
лево|мини| „Собата на триколорите“, во Градското собрание, е местото каде што за првпат биле усвоени трите бои на сегашното италијанско знаме.
[мини| Вила Леви (сега припаѓа на Катедрата за науки за животни на [Болоњски универзитет ).]]
Пристигнувањето на републиканските француски трупи во градот било дочекано со ентузијазам. На 21 август 1796 година, војводскиот гарнизон од 600 луѓе бил протеран, а Сенатот побарал владеење на Реџо и неговото војводство. На 26 септември, доброволците на привремената влада ја оттурнале австриска војска, во Битката кај Монтехиаруголо. Иако помал, овој судир се смета за прв на  Обединувањето на Италија. Самиот Наполеон Бонапарт го наградил Реџани со 500 пушки и 4 пиштоли. Подоцна ја окупирал Емилија и формирал нова провинција, Циспаданска Република, чие постоење било прогласено во Реџо на 7 јануари 1797 година. Италијанското национално знаме, наречено Ил триколоре (знаме со три бои), било сошиено по тој повод од жените од Реџо. Во овој период на патриотски жар, Јузеф Вибицки, поручник во полските трупи на генералот Јан Хенрик Домбровски, сојузник на Наполеон, во Реџо го компонирал *[[Домбровска мазурка]]*, која во 1927 година станала полска државна химна.
лево|мини| Палацо Сан Просперо виден од базиликата на светецот-заштитник.
Договорот од Виена од 1815 година го вратил Реџо на Францис IV од Австрија-Есте, но во 1831 година Модена се кренала против него, а Реџо го следел неговиот пример организирајќи корпус под команда на генералот Карло Цуки. Меѓутоа, на 9 март, војводата го освоил градот со неговата придружба на австриски војници.

Во 1848 година, војводата Франциско V ја напуштил својата држава плашејќи се од револуција и Реџо ја прогласил својата унија со Пиемонт. Поразот на вториот на Новара го вратил градот под контрола на Есте. Во 1859 година, Реџо, под диктаторот Лујџи Карло Фарини, станал дел од обединета Италија и, со плебисцитот од 10 март 1860 година, дефинитивно влегол во новото обединето Кралство.

### Современа историја
Реџо потоа поминал низ период на економски и пораст на населението од 1873 година до уништувањето на античките ѕидини. Во 1911 година имало 70.000 жители. Пораснал со силна социјалистичка традиција. На 7 јули, градот бил домаќин на 13-тиот Национален конгрес на Италијанската социјалистичка партија . На 26 јули 1943 година, падот на фашистичкиот режим бил поздравен со ентузијазам од страна на Реџаните. Во градот и околните села биле формирани бројни партизански чети.

### Еврејска историја
Евреите почнале да пристигнуваат во Реџо на почетокот на 15 век. Многу Евреи биле сефарди од Шпанија, Португалија и други делови на Италија. Речиси сите бегале од религиозно прогонство. Еврејската заедница била просперитетна и уживала значителен раст во следните неколку стотици години. Синагогата на Реџо Емилија била претворена во 1672 година во гето и повторно изградена во 1858 година.

По ерата на Наполеон, Евреите од Реџо стекнале еманципација и почнале да мигрираат во другите делови на Европа барајќи поголема економска и социјална слобода. Така, еврејската заедница во Реџо почнала да се намалува. Германската окупација за време на Втората светска војна и холокаустот го забрзале опаѓањето. Денес во Реџо Емилија живее само еден Евреин. Еврејската заедница на Реџо Емилија била споена со Модена. Сепак, неискористена синагога и гробница сè уште постојат. Во 2016 година, Градскиот совет поставил неколку мали улични табли пред куќите на депортираните Евреи за да го зачува сеќавање на нив.

## Клима
Климата во Реџо Емилија е умереноконтинентална, со топли прилично влажни лета (температурите понекогаш може да се искачат над 35&nbsp;°C) и прилично крути зими со чести мразови (температурите може да паднат под -10&nbsp;°C). Врнежите се рамномерно распоредени во текот на целата година, но октомври, ноември и април се најврнежливи месеци, додека јули и јануари се најсушни месеци. Во градот ретко може да се види снег, иако речиси секоја година има период кога врне снег. Поради прилично високите температури не се таложи или ако се таложи, слојот снег не е многу конзистентен.

Во текот на есента и зимата е многу честа појава, особено во подрачјата надвор од градот, да се наидува на многу густа магла, иако во денешно време таа е поретка отколку во минатото. Други метеоролошки појави што може да се очекуваат во областа се силниот дожд, замрзнат дожд во зима и град во текот на летото, но ретко во текот на пролетта.

Областа не е особено ветровита и често има денови на целосна смиреност, особено за време на антициклонските фази во зима, додека пролетта е попроветрена. Најинтензивни ветрови се оние кои дуваат од североисточен (Бора) или од југозапад (Либечо). Вториот, за време на неговото спуштање од Северните Апенини, понекогаш има тенденција да стане ветар надолу и затоа е многу сув и топол. Во ретки и посебни услови, ветрот на Алпите, Фоен, може да стигне до Реџо Емилија од северозапад. Во Реџо Емилија, просечната годишна висока температура е , годишната ниска температура е , а годишните врнежи се  .

## Образование во детството
Пристапот на Реџо Емилија кон предучилишното образование е започнат од училиштата во Реџо Емилија по Втората светска војна и е добро познат низ целиот свет. Се заснова и инспирира на теориите на Малагуци, Брунер, Виготски, Дјуи, Пјаже и Гарднер. Реџо Емилија го поседува Меѓународниот центар Лорис Малагуци, модерна структура каде пристапот на Реџо Емилија се имплементира, извезуваат и се шират низ целиот свет.

## Економија
Економијата на провинцијата Реџо Емилија долго време се засновала на земјоделството. Еден типичен производ, познат во светот и имитиран, е сирењето Пармиџано-Реџиано. Друго е виното Ламбруско. Реџо Емилија произведува и„Балсамико оцет“  зачини за салата, но и сирење, јагоди и многу други јадења. Во дваесеттиот век, Реџо Емилија и нејзината територија забележале брз развој на малите и средни индустрии, особено во секторот на земјоделски машини.Повеќе од 100 години, постои силна традиција која го поддржува развојот на потрошувачките задруги, како и на градежните и банкарските задруги. Новите случувања во механиката и информатичката технологија се во потеклото на некои нови компании кои работат во мехатрониката. Друг добро воспоставен сектор е индустријата за керамички плочки (главно концентрирана во областите Скандијано и Казалгранде).

Индустрискиот раст привлекол имиграција од Северна и Централна Африка, Источна Европа и Далечниот Исток (Кина, Пакистан, Индија). Стапката на имиграција во покраината е околу 25%. Истражувањата за квалитетот на животот покажуваат дека во последните години Реџо Емилија е во многу добра позиција меѓу италијанските провинции.

## Транспорт
Железничката станица Реџо Емилија, отворена во 1859 година, е дел од железничката пруга Милано-Болоња. Тоа е, исто така, крај на три секундарни железници, кои ги поврзуваат Реџо Емилија со Чано д'Енца, Гвастала и Сасуоло, соодветно. Станицата се наоѓа на Плоштадот Гулиелмо Маркони, на источниот раб на центарот на градот.

Другата голема железничка станица, Реџо Емилија АВ Медиопадана, е на брзата железница Милано-Болоња (исто така има врска со железницата Реџо Емилија-Гвастала). Се наоѓа во локалитетот Манкасале, приближно 4 км. северно од центарот на градот.

## Спорт
Реџо Емилија е дом на различни професионални спортски клубови и арени:

* Палаканестро Реџиана, која се натпреварува во кошаркарската Серија А и има освоено 1 италијански Суперкуп и 1 Еврочелинџ.
* АЦ Реџиана 1919, кој се натпреварува во Серија Ц .
* Рагби Реџо, играјќи во Ечеленца (италијанска врвна дивизија за рагби).
* Триколор одбојка, играјќи во Серија А2.
* Каос Реџо Емилија, играјќи во футсал Серија А и формирана во 2017 година по спојувањето на Ф.ли Бари Реџо Емилија и Каос Футсал Ферара.

Главни спортски места во градот се:

* Стадион Градот на тробојката (23.717 капацитет), сместен во близина на автопатот А1 и дом на домашните натпревари во Реџиана и САД Сасуоло.
* ПалаБиги  (капацитет 4.500), сместен во центарот на градот.
* Стадио Мирабело (4.500 капацитет), кој се наоѓа во центарот на градот.
* Паласпорт Фантичини, сместен во центарот на Трибуналот.
* Стадио Каналина, сместен во округот Каналина.

## Главни знаменитости
### Верски објекти
мини|Храмот на Пресвета Богородица Гиара

* *Базилика Гиара*: Главна црква на градот; започната во 1597 година, а завршена во барокен стил.
* *Базилика ди Сан Просперо*: Изградена во 10 век и посветена на Проспер од Реџо, бискуп на градот, била повторно изградена од Лука Корти и Матео Фиорентини помеѓу 1514 и 1523 година. Фасадата, со единаесет статуи на светци и патрони, беше редизајнирана од Џован Батиста Катани во средината на 18 век. Вклучува пријатна камбанарија/кула, започната во 1535 година и никогаш целосно завршена, со октогонална фабрика. Внатрешноста на црквата е со латински крст, со трикорабна. Во апсидата е сместена прекрасниот фрескопис *Последниот суд*, на болоњскиот уметник Камило Прокачини. Вреди да се спомене и дрвениот хор од 1546 година и *Успение* олтар на Томазо Лаурети и Лудовико Карачи (1602).
* *Катедрала*: Изградена во 9 до 12 век. Таа била обновена во втората половина на 16 век. Има трикорабна со дела од Гуерчино, Палма помладата, Просперо Спани и Алесандро Тиарини.
* *Крстилница Свети Јован Крстител*.
* *Сант'Агостино*: црква некогаш посветена на Свети Аполинарис, нејзината посвета била сменета во Свети Августин во 1268 година кога била повторно изградена, заедно со припоениот манастир, од страна на Августинските монаси. Таа била обновена во 1452 година, кога била подигната и кулата. Сегашната внатрешност датира од 1645 до 1666 година, додека фасадата (1746) е дизајнирана од Алфонсо Тореџиани и изградена од Џован Батиста Катани. Нејзиниот реставриран театар беше домаќин на сесиите на Модел на Европскиот парламент во 2015 година.
* Малото барокно Христово ораторство.
* *Сан Џироламо е Витале* : црква спомната во документот во 857 година и повторно изградена во 1646 година од Гаспаре Вигарани. Се состои од три посебни цркви во иста зграда, две надземни и една под земја; во криптата црква се наоѓа реплика на Светиот гроб во Ерусалим.
* *Сан Франческо*: црква.
* *Сан Џорџо* : Барокна црква со купола (1746) дизајнирана од Алфонсо Тореџиани.
* *Сан Џованино* : (1545) во црквата се сместени барокни фрески (1613) од Систо Бадалокио, Лоренцо Франки, Томазо Сандрини, Паоло Гидоти и слики од Тиарини.
* *Санти Пјетро Апостоло и Просперо Весково* (1586): црква дизајнирана од Џулио дела Торе; купола подигната во 1625 година, фасада во 1782 година, додека манастирите во 16 век (малиот манастир на Бартоломео Спани во 1520 година, работите во главниот манастир завршиле во 1580 година). Внатрешноста е во форма на латински крст со еднокораб. Во него се сместени значајните барокни слики од Алесандро Тиарини, Пјетро Десани, Лука да Реџо, Камило Гавасети и Паоло Емилио Бесенци.мини|Поголем манастир на Свети Петар
* *Сан Филипо Нери*: барокна црква посветена на Свети Филип Нери.
* *Ораторство Сан Спиридион*
* *Сан Стефано*: црквата првпат се споменува кога нејзината локација била надвор од градските ѕидини, како црква на Темпларите.
* Синагогата на Реџо Емилија повторно изградена во 1845 година од Пјетро Марчели.
* Баптистичката црква на вистината: Главната баптистичка црква на Реџо Емилија.

### Секуларни згради
мини|Старата градска улица

* *Бискупската палата* 
* *Палацо деи музеи*
* *Палацо Анчини* 
* *Палацо Бузети*
* *Палацо дел Капитано дел Пополо* (1280 година, обновена во 1432 година и повторно во 1920-тите, кога нејзините северни и западни фасади беа *украсени* со џибелински ризли и грбови на капетаните и заедниците на античкиот Реџо. Во внатрешноста е *Сала деи Дифенсори*, „Соба на бранителите“), широка сала што некогаш се користела за советот на народот Реџани.
* *Палацо дел Карбоне*
* *Палацо Касоли*
* *Палацо Касоли - Тирели*
* *Градското собрание* (започнато во 1414 година), со Триколорната сала и Музејот на италијанското знаме. Во *Торе дел Бордело* („Кулата на борделот“), изградена во 1489 година, се наоѓа музеј на делата на Реџани од 1796-1831 година.
* *Палацо Корбели*: палата од 19 век, со фасада дизајнирана од Пјетро Марчели.

десно|мини|360x360пкс| Палацо Дукале

* *Палацо Дукале* (18 век) 
* *Палацо Фонтанели Сакрати*
* *Палацо Мањани*
* *Палацо Масдони*
* *Палацо да Мосто*
* *Палацо Пратониери*
* *Палацо Сан Џорџо*
* *Палацо Скарофи*
* *Палацо Спалети-Тривели*
* *Палацо Тирели* 
* *Палацо Торело Маласпина*
* *Општински театар*: Неокласична зграда
* *Театар Ариосто* 
* *Воен споменик, Народен парк* (1927)
* *Споменик на Конкорд*, Парко дел Пополо: антички римски споменик

### Мостови
Автопатот А1, има три моста дизајнирани од Сантјаго Калатрава и отворени во 2005-2006 година. Трите моста ја поврзуваат Автопат на сонцето A1 (главниот италијански автопат север кон југ) со градот Реџо Емилија. Централен своден мост ја опфаќа брзата железничка линија Милано-Болоња и автопатот, додека двојните мостови со кабел се наоѓаат на двата краја. Двојните мостови минуваат преку сервисните кружни текови и пристапните патишта за да овозможат поврзување со соседната брза железничка станица Реџо Емилија АВ Медиопадана.

## Сликари и скулптори

* Џејмс Беневели
* Франческо Бурани
* Антонио да Кореџо („Кореџо“)
* Рафаелин од Реџо
* Павле од Сан Леокадио
* Лука Ферари („Лука од Реџо“)
* Антонио Фонтанези
* Анселм Гови
* Кристофер Мунари
* Мечки Лелио
* Просперо Спани („Климент“)
* Антонио Лигабуе

## Меѓународни односи

* Реџо Емилија е пилот град на програмата **меѓукултурни градови** на Советот на Европа и на Европската комисија.
* Реџо Емилија е град член на мрежата Евротаунс.

## Наводи

## Надворешни врски
* 
* Official tourist information in English

Категорија:Еврејско-италијанска историја
Категорија:Статии со микроформати hAudio
Категорија:Координати на Википодатоците
Категорија:Реџо Емилија (покраина)
Категорија:Градови во Италја
Категорија:Градови во Емилија-Ромања