Атомаш

**Атомаш** е мултидисциплинарна инженерска компанија лоцирана во Волгодонск, Ростовска област, Русија. Била основана во 1976 година како корпорација за јадрено инженерство. По приватизацијата и стечајот во 1999 година, индустриските капацитети на претпријатието биле во сопственост и управувани од ЗАО Енергомаш–Атомаш, дел од диверзифицираната инженерска компанија Енергомаш.

Од 2015 година компанијата е дел од Атоменергомаш, одделот за машинско инженерство на Росатом. Неговото сегашно име е **„АЕМ-технологија“ АД „Атомаш“ филијала во Волгодонск** .

## Историја

### Советски период: 1975–1991 година
лево|мини| 1977 година, градители на идниот индустриски гигант
На 22 мај 1970 година бил составен државен комитет за изградба на централата. На 8 јули 1972 година започнал официјалниот процес на вработување на работници и инженери. На 30 август 1975 година, бил подигнат првиот столб на Производниот објект #1.

Во 1973 година, Политбирото на Централниот комитет на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз донело одлука за основање на големо претпријатие за јадрено инженерство во Волгодонск, Ростовска област. Имало неколку причини за изборот на Волгодонск, а пред сè, близината на градот до јужните наоѓалишта на железо и челик на земјата. Подеднакво важна била можноста да се искористат резервоарот Цимлјанск и каналот Волга-Дон (кој го поврзува резервоарот со Волга) за испорака на суровини, компоненти и склопови до фабриката и испорака на произведена стока. Рускиот внатрешен воден систем го олеснил и поевтини транспортот на тешки и гломазни предмети до регионите на земјата и светот преку Азовското Море, Црното и Каспиското Море. За да се поддржи фабриката биле создадени патишта, железници и аеродром.
десно|мини| 1981 година, поштенска марка на СССР: „Од Конгрес до Конгрес, производството на Атомаш продолжува“
Планирањето за искористување на капацитетот открило дека електричната енергија произведена од три хидроцентрали на Волгодонск не била доволна. Затоа, било одлучено да се изгради јадрената централа Ростов. Во ноември 1974 година, Советот на министри на СССР го одобрил техничкиот дизајн на првата фаза на индустрискиот комплекс, кој првично бил наречен „Погон за тешки машини Волгодонск“ (ВЗТМ). Биле утврдени главните задачи за изградба на ВЗТМ (преименуван во Атомаш во март 1976 година) за периодот од 1976 до 1980 година. Атомаш започнал со производство на опрема за индустријата за јадрена енергија во 1977 година. Кумулативниот капацитет на моќност произведен од компанијата достигнал 3 GW до 1978 година и 4 GW до 1979 година. Во 1981 година, Атомаш го произвел својот прв реактор за втората единица на јадрената централа во Јужна Украина.

Според планот за социо-економски развој на регионот, во Волгодонск била изградена цела нова градска област (т.н. „Нов град“) со цел да се поддржат индустриските и економските активности на Атомаш. Пред изградбата на Атомаш, населението на Волгодонск изнесувало 35 илјади луѓе; во 1981 година во градот живееле околу 135 илјади луѓе. Проширувањето на градското подрачје дошло заедно со модерни станбени области, јасли, градинки, училишта, болници, трговски центри, кафулиња и ресторани, перални, спортски и фитнес објекти, театри, кина и друго.

Катастрофата во Чернобил во 1986 година и распадот на Советскиот Сојуз го намалиле бројот на нарачки за јадрена опрема, додека компанијата морала да го прошири асортиманот на произведени стоки.

### Први години од постсоветскиот период: 1991-1994 година
Како повеќето од руските индустриски претпријатија, Атомаш претрпел многу штета од распадот на Советскиот Сојуз. Во 1991 година, во времето на распадот на Советскиот Сојуз, претпријатието немало доволно финансии со цел да исплати плати. Нарачките паднале на 15% од обемот на советската ера. Компанијата морала да најде клиенти надвор од Русија и да произведе поширок опсег на стоки.

### Стечај од 1995–1999 година
Според декретот 1546-r од 30.08.1993 година, 378-r од 25.03.1994 година и 1437-r од 08.09.1994 година на премиерот Виктор Черномирдин, биле задржани на најниско ниво уникатни капацитети и го поддржуваат неговиот развој. Сепак, во 1994 година тие заеми биле пренасочени кон комерцијални структури и дури потоа биле понудени како заеми на Атомаш, но овој пат со високи каматни стапки. На пример, од јули до август 1994 година, Атомаш OJSC бил принуден да зема комерцијални заеми издадени од Комерцијална банка Донинвест со камата од 216% годишно.

На 21.05.1996 година Виктор Михајлов, рускиот министер за атомска енергија, му напишал официјално писмо DM-27/4-01 на Владимир Гушев, претседателот на Комитетот за индустрија, градежништво, транспорт и енергија на Руската Државна дума. Во своето писмо, Михајлов рекол дека, според упатството P-593ns на руската влада од 04.10.1995 година, Министерството за атомска енергија (МинАтом) дало предлог до Федералната агенција за управување со државен имот (Goskomimuschestvo), Федералната агенција за стечај и до Владата на обичните акции на Ростовската област да се претвора „златната акција“ во обична акција и да се чуваат непродадените акции на Атоммаш АД во федерален имот до 3 години. Сепак, овој предлог не бил прифатен, а Министерството за атомска енергија изгубило секаква контрола врз активностите на Атомаш АД. Оттука, пишува Михајлов, откако одлучил да воведе надворешен менаџмент на Атомаш АД и откако го одбил предлогот на МинАтом, трите горенаведени агенции – Госкомимусчество, Федералната агенција за стечајна постапка и Владата на Ростовската област – ја презеле целосната одговорност за идната судбина на Атомаш.

Планот за финансиско закрепнување воведен на 29 ноември 1995 година, со одлука на Арбитражниот суд, не донел резултати бидејќи работните места продолжиле да опаѓаат и социјалните тензии растеле. Руското Министерство за атомска енергија го предложило следниов акционен план за спас на претпријатието:

* Отпишување на долгот на заемите на Атомаш кон Министерството за финансии на Русија (22 милијарди рубли), како и соодветните камати и казни од 1 септември 1996 година.
* Ослободување на Атомаш од плаќање на секаков вид даноци во федералниот и локалниот буџет од 1 септември 1996 година до 31 декември 1997 година.
* План за отплаќање на рати (одложување) од 1 јануари 1998 година до 31 декември 2000 година, за тековните акумулации на буџетите на сите нивоа.
* Продавање на непродадените 30% акции на Атомаш на приватни акционери под услови за инвестирање.

Меѓутоа, тие активности не биле преземени. Арбитражниот суд на Ростовската област го назначил Александар Степанов за надворешен менаџер (стечаен судија) на Атомаш АД. Тогаш, Степанов бил прв потпретседател (и, од 1996 година, извршен директор) на Енергомашкорпорација (ЕМК) АД, директен конкурент на Атомаш. Назначувањето на Степанов било активно лобирано од Татјана Грамотенко, главен агент за стечајна постапка во Ростовската област. Неколку основачи на ЕМК АД биле директни конкуренти на Атомаш АД, што било прекршување на рускиот антимонополски закон. Ревизијата спроведена од Ревизорската комора на Руската Федерација покажала дека за една година ЕМК, контролирана од нејзиниот извршен директор Степанов (во исто време и стечаен судија на Атомаш ОАД), успеала да купи 10,8% од акциите во Атомаш АДС и повеќе од 40% од нејзиниот долг, што, според законот за конкуренција, јасно претставува конфликт на интереси.

Гувернерот на Ростовската област Владимир Чуб во интерес на Степанов го искористил писмото на МинАтом од Русија бр.03-2739 од 12.09.1996 година. Во својата жалба бр. 1/6049 до генералниот директор на Федералната служба за стечајни постапки Питер Мостовој, Чуб побарал да се отпишат, преку намалување на вишокот капитал, конкретни основни средства и објекти во изградба на Атомаш АД за износ од 878 милијарди рубли. Тоа довело до намалување на имотот на компанијата, чија книговодствена вредност веќе е драстично намалена. Гувернерот Владимир Чуб немал овластување да му се обрати на генералниот директор на ФСБП Мостовој со барање да одобри отписи и отписи на средства, кои биле легитимна сопственост на илјадници законски акционери, од кои Руската Федерација со својот удел од 30 отсто бил најголем.

Освен намалувањето на вредноста на имотот на Атомаш, неговите работилници и опрема биле изнајмени на различни партнерства со ограничена одговорност (ПОО) под услови кои биле неповолни за Атомаш. ПОО, во сопственост на корумпираниот надворешен менаџмент на Атомаш, добивале стратешки суровини, компоненти и полупроизводи по исклучително ниски цени. Производите произведени од тие ПОО на територијата на Атомаш, се продавале со добивка за ПОО, а штетата (загубите) се одразила на билансот на состојба на Атомаш АД. Колосалните несуштински средства и огромните територии на Атомаш, вклучително и земјоделските компании со нивната земја, исто така биле експроприрани.

Согласно планот на стечајниот судија на Атомаш АД, Александар Степанов, се формирало ново друштво наречено ЕМК-Атомаш АД (Протокол бр.3 од Собирот на доверители на Атомаш АДС од 22.11.1996 година). Новата компанија имала двајца основачи: Атомаш АД (85,7% од основната главнина) и EMK на Степанов (14,3%). Во јануари 1997 година, 70% од средствата на Атомаш биле префрлени на ЕМК-Атомаш АД. Атомаш АД ги уплатил своите ликвидни средства (основни средства, тековни средства, нематеријални средства) и производствени средства во основната главнина на ЕМК-Атомаш АД. Неликвидните средства (градежништво во тек, индустриски локации, железници итн.) останале на билансот на состојба на Атомаш ОЈС. Потоа, акциите на ЕМК-Атомаш АД биле префрлени на ЕМК АД.

Александар Степанов, сега извршен директор на „Енергомашиностроителнаја корпоратсија“ АД и во исто време стечаен судија на Атомаш АД, на 05.05.1997 година напишал писмо до првиот заменик-министер за атомска енергија Лев Рјабев, уверувајќи дека ја разбрал загриженоста на МинАтом и затоа предложил финансиската состојба на Атомаш да работат заедно, ЕМК-Атомаш АД, неговата нова компанија. Во ова писмо Степанов се обидел да го убеди МинАтом дека немал причина да се грижи, бидејќи производствените капацитети на Атомаш биле зачувани, технолошките рутини за производство на јадрото производство биле непрекинати, а формирањето на EMK-Атомаш АД немало да доведе до ограничување на конкуренцијата. Според писмото на Степанов, фактот на тргување со ликвидни средства на Атомаш АД за акции на ЕМК-Атомаш АД ќе и дале шанса на речиси банкротираната компанија за порамнување со доверителите. Истовремено, Степанов, раководител на двете компании, позиционирал ликвидни средства со кои Атомаш АД придонеле во основната главнина на ЕМК-Атомаш АД како долгорочни инвестиции.

Сепак, во реалноста, „Планот за надворешно управување и финансиско закрепнување на Атомаш АД за периодот од 29.11.1995 до 29.05.1997 година“ не довел до стабилизација. Работните места биле драстично намалени, платите не биле исплатени, социјалните тензии се ширеле низ целиот град Волгодонск. Додека средствата на Атомаш (преку отписи) и нивната вредност (преку отписи) биле нагло намалени, обврските за плаќање, кои растеле експоненцијално, почнале да изгледаат значајни во споредба. Како резултат на очигледно неефикасното надворешно управување со Атомаш АД, Арбитражниот суд на Ростовската област донел одлука да ја признае компанијата банкрот. Формално, Атомаш АД бил насилно ликвидирано како правно лице на 25.11.1999 година.

Со тоа, стечајот на Атомаш АД, во пракса, бил спроведен во интерес на ЕМК-Атомаш АД, која ги наследил сите ликвидни средства и производствени капацитети на Атомаш АД. По присилната ликвидација на Атомаш АД, неговиот уникатен индустриски комплекс бил контролиран од неколку филијали на ЕМК-Атомаш АД, вклучително и Енергомаш-Атомаш ДОО и, конечно, Енергомаш-Атомаш АД на групацијата Енергомаш.

Стечајот на Атомаш АДС бил прегледан од Ревизорската комора на Руската Федерација на барање на комисијата за индустрија, градежништво, транспорт и научни технологии на Државната Дума на Руската Федерација бр. 3.11-21/1312 од 21.10.2000 година. Ревизијата покажала дека, со соучесништво на конкретни функционери, државата претрпела огромна материјална штета. Конкретно, државата загубила 30% од акциите во Атомаш АД. Целта на банкротот на Атомаш АД била да се лишат нејзините мнозински акционери – самата држава и Концерн ЈАКОНТО АД (Русија, Москва) – од нивниот имот, а со тоа и контрола врз економските, финансиските и производните активности на индустрискиот гигант. Како резултат на ревизијата, Колеџот на Комората за ревизија на Руската Федерација издала дефиниција бр. 6(289) од 22.02.2002 година.

Банкротот на стратешката компанија предизвикала голема резонанца во администрацијата на рускиот претседател и руската влада. Првиот заменик-секретар на Советот за безбедност на Русија, Михаил Фрадков, во своето писмо до потпретседателот на Владата на Русија Виктор Христенко (бр.А21-1175 од 28.03.2001 година), барал да се изврши проверка на дејствијата на Федералната агенција за неликвидност (стечај) постапка против Атомаш АД.
 
На 25.12.2009 година, заменикот на руската државна дума, Анатолиј Лисицин, испратил писмо (уп. LIS-767/GD) до Владимир Путин, тогашниот премиер на Русија, во кое побарал да се спроведе независна истрага за стечајот на Атомаш АД врз основа на ревизијата која била спроведена од страна на Комората за ревизија и нејзината Кодефиниција издадена. Заменик јавниот обвинител на Русија Виктор Грин, на 01.02.2010 година одговорил на Државната дума дека банкротот на Атомаш АД бил потврден од истражниот оддел на полицијата во Волгодонск. Но, полицијата не ги зела предвид материјалите на Комората за ревизија, па затоа нивното решение „да не поведе кривична постапка“ било укинато и пропишан бил уште еден увид. Ниту вториот увид не донел резултат. Незадоволен од одговорот, на 21.12.2010 година, Анатолиј Лисицин испратил писмо (реф. бр.LIS-1282/GD) до претседателот на Русија Дмитриј Медведев, во кое барал да им нареди на соодветните власти да ги обезбедуваат националните интереси на Русија со помош на Дирекцијата за претседателска контрола во нивната инспекција (реф. A8201) на невидениот предумисла банкрот на Атомаш ООД. Како резултат на тоа, на 08.07.2011 година претседателот Медведев издал декрет (реф. Пр-1948), со кој му наредил на премиерот Путин да размисли за купување на објектите на Атомаш со цел да може да бидат управувани од Росатом и во исто време му наредил на Рашид Нургалиев, рускиот министер за внатрешни работи во тоа време, да спроведе уште една проверка на материјалите на банката Атомаш. Јавното обвинителство и да преземе мерки како што било соодветно.

### Модерен период (2000–2012 година)
Обновениот Атомаш станал мултидисциплинарен. Компанијата започнала со производство на техничка опрема, вклучувајќи единечни, единствени предмети. На пример, возило од 140 тони кое ја крева ракетата и ја става исправено на фрлач било произведено од Атомаш за проектот Си Лонч.

Во 2001 година, Атомаш произвел неколку елементи за јадрената централа Бушер, вклучувајќи го и подножјето за реакторот и четири резервоари за вода од 82 тони.

Во 2002 година капацитетите почнале да се користат за масовно производство на гасни турбини за постројки за ТЕ-ТО со мал капацитет (до 36 MW). До 2003 година, бројот на вработени во компанијата се намалил на 4.300 со обем на производство од 1,4 милијарди рубли. Во 2004 година, раководството на компанијата објавило четирикратно намалување на производството за јадрена енергија и ориентација на главното производство кон потрошувачите во гасната индустрија. Во 2009 година Атомаш повторно иницирал производство на опрема за јадрени централи.

Во интервју во мај 2006 година, Сергеј Кириенко, шеф на Државната корпорација за јадрена енергија Росатом, рекол дека Росатом бил заинтересиран да ги искористи капацитетите на Атомаш за потребите на руската јадрена индустрија. *„Доколку централата може и сака да се врати во јадрената индустрија, ние сме подготвени да разговараме за ова прашање. Можеме да го промовираме процесот со склучување директни договори со Атомаш, создавање заедничко вложување и издвојување на нејзината јадрена поделба. Секакви форми би биле прифатливи.“*, изјавил Кириенко.

Во мај 2010 година, банката ВТБ (Русија, Москва) поднела претставка до судот, барајќи да се покрене стечајна постапка против „Енергомаш-Атомаш“ ДОО. Според петицијата, долгот на компанијата на банката била 356,5 милиони рубли (околу 12 милиони долари). Вкупниот долг на Групацијата Енергомаш кон ВТБ надминал 1 милијарда рубли (30 милиони долари). Вкупниот долг на Енергомаш Груп кон сите руски банки заедно се проценил на речиси 30 милијарди рубљи (1 милијарда долари). Ликвидните средства, пред сè, производствените капацитети на ДОО „Енергомаш-Атомаш“ се префрлени на ново правно лице – „Енергомаш-Атомаш“ АД.

На 18.10.2011 година, заменикот на руската државна дума, Анатолиј Лисицин, апелирал до рускиот претседател Дмитриј Медведев (уп. LIS-1676/GD) барајќи да го поддржи предлогот на ЈАКОНТО ДОО, правен наследник на Консерн ЈАКОНТО АД и мнозинскиот акционер на имплементацијата на Атомаш АД таканаречен „Проект-А“ или алтернативна опција. Во неговиот одговор од 06.04.2012 година бр.1-13/12160 на писмото што ЈАКОНТО ДОО го испратил до претседателот на Русија Дмитриј Медведев на 27.02.2012 година (реф. бр. 120227-А01), заменик-шефот на државната корпорација за јадрена енергија Росатом, Кирил Комаров, вели дека Росатом ја дели загриженоста на акционерот за моменталната состојба на Атомаш, бидејќи капацитетите на оваа, сè уште една од најголемите енергетски компании во Русија, се користат за производство на опрема за јадрената индустрија. Писмото на Росатом, исто така, посочува дека „Проект-А“ бил во надлежност на Федералната агенција за управување со државен имот (Росимушчество), бидејќи, според Уредбата на руската влада бр. 432 од 05.06.2008 година, Росимушчество е одговорно за заштита на легитимните интереси на Руската Федерација кога станува збор за управување со државен имот.

Истражниот комитет на руското Министерство за внатрешни работи покренал кривична постапка против Александар Степанов, сопственик на корпорацијата „Енергомаш“ и поранешен стечаен судија на „Атомаш“ АД. Степанов бил обвинет за измама со комерцијален заем издаден од Сбербанк во износ од 12,7 милијарди рубљи (речиси 413 милиони американски долари). Кривичното гонење против Александар Степанов било покренато со лична изјава на Герман Греф, извршен директор и претседател на Сбербанк. По истрагата, случајот бил префрлен на судот Пресненски во Москва (Случај бр.1-149 / 2012 година, чл.30 стр.&nbsp;3, чл.159 стр.&nbsp;4 од Кривичниот законик на Русија - измама од големи размери и обид за криминал). Сепак, во овој кривичен случај не биле покренати обвиненија за лажен стечај на Атомаш АД.

Како што изјавил Александар Степанов на своите бранители, на неговото апсење (што се случило на 01.02.2011 година) му претходеле неколку деловни средби со претставници на Сбербанк. Секоја средба била проследена со изнуда и закани дека Степанов ќе биде уапсен доколку во рок од еден месец не ги исполни барањата на изнудувачите. Степанов тврдел дека претставниците на Сбербанк и Герман Греф лично побарале 100 милиони американски долари во готовина и 75% удел во холдингот Енергомаш, во замена за прекин на прогонот. Дополнително, изјавил Степанов, се очекувало тој да „донира“ неколку средства на Сергеј Кириенко – шефот на државната корпорација „Росатом“ – лично. Горенаведениот му дал повод на Степанов да објави дека заемот издаден од страна на Сбербанк на Групацијата Енергомаш, всушност, бил лукав обид да ги добие неспоредливите индустриски капацитети на Атомаш АД со апсење на неговиот имот, чија пазарна вредност била неколку пати поголема од комерцијалниот заем што го зел од Сбербанк.

На официјален предлог на Државната корпорација за јадрена енергија „Росатом“ во врска со враќањето на статус кво на „Атомаш АД“ преку имплементација на Проектот-А, ЈАКОНТО ДОО испратил две изјави до Федералната агенција за управување со државен имот („Росимушчество“) (излез бр.120614-А01 од бр.120614-А06 од бр.2102-1410. 02.07.2012). Конкретно, наведените Изјави имплицирале дека имплементацијата на Проектот-А ќе го врати статус квото на Атомаш АД и ќе врати 30% од нејзините акции на државата, ќе обезбеди плаќање на сите нејзини долгови кон трети лица и ќе го обврзе виновникот да ја надомести нанесената штета. Државата ќе го акумулира контролниот удел во Атомаш АД со размена на 28,5% камата во сопственост на ЈАКОНТО ДОО за имот договорен со инвеститорите и партнерите. Каматата акумулирана од државата во Атомаш АД и другите средства, добиени како компензација за штетата нанесена на Атомаш, може да се префрли на соодветен труст овластен од државата да го спроведува развојот на јадреното инженерство и да спроведува социо-економски програми во Русија и во странство. Според Изјавите, имплементацијата на „Проект-А“ ќе одговара на интересите на речиси сите спротивставени страни, преку решавање на конфликти, спорови, барања, со помош на рамка за знаење.

ЈАКОНТО ДОО апелирал до рускиот претседател Владимир Путин со изјава (излезена бр. 120815-А01 од 15.08.2012 година), отворено објавена на www.yaconto.com. Основите за обраќање до Гарантот на Уставот на Русија биле поставени со одговорите испратени од Росимушество (излез. бр. DP-13/26669 од 13.07.2012 година и надвор. бр. 13/30986 од 03.08.2012 година), како одговор на изјавите на ЈАКОНТО ДОО No.41201 од 13.07.2012 година. 14.06.2012 година и надвор бр.120702-А01 од 02.07.2012 година) во врска со враќањето на статус кво на Атомаш АД преку имплементација на Проект-А. Одговорот добиен од страна на Севернокавкаскиот федерален округ штаб на Истражниот комитет на Русија (излезен бр. 301/23-4686-12 од 05.09.2012 година), кој опишувал инспекции за предумисла банкрот на Атомаш АД извршени од ограноците на руското Министерство за внатрешни работи и Генерално обвинителство во Ростовскиот регион го поттикнал ЈАКОНТО ДОО да му се обрати на Владимир Путин со Жалба (излезен бр.120924-А01 од 24.09.2012 година). Исчезнување на изјавата на ЈАКОНТО ДОО (излезена бр. 120815-А01 од 15.08.2012 година), упатена лично до рускиот претседател Владимир Путин, од Претседателската администрација на Русија, и 3 (три) писма од федералните власти. од 09.10.2012 година) со опширни информации за активноста на корумпирани функционери, инволвирани во стечајот на Атомаш АД.

На 29.10.2012 година, московскиот окружен суд Пресненски го осудил поранешниот директор на групата Енергомаш, Александар Степанов, на 4,5 години затвор по тужбата од Сбербанк на Русија, прогласувајќи го за виновен за обид за измама од 12 милијарди рубљи и пречекорување на неговите овластувања. Меѓутоа, тоа не ја спречило инженерската компанија АЕМ-технолоџи АД со седиште во Санкт Петербург (подружница на Атоменергомаш, дел од државната корпорација Росатом) да ги закупи производните средства на поранешниот Атомаш АД. Целта на Русија 23% од електричната енергија во земјата да се произведува од јадрените централи до 2020 година, како и работите според постоечките (не вклучувајќи ги идните) договори за изградба на јадрени централи за различни земји, се покажале како премногу амбициозни и тешко изводливи без капацитетите на Атомаш. Закупот на производствените капацитети кои порано му припаѓале на Атомаш АД, пренесен на ЕМК-Атомаш АД по стечајот на првото, а потоа повторно на ДОО „Енергомаш-Атомаш“ (дел од Групацијата Енергомаш на г. Степанов) изгледало чудно, со оглед на фактот дека Степанов бил затворен за големи измами во Русија и во странство. Федералната антимонополска служба на Русија (ФАС), со својата одлука од 16 октомври, ја исполнила петицијата поднесена од Инженерската компанија АЕМ-технологија во врска со стекнување за привремена сопственост и употреба според договор за закуп до 100% од основните производствени средства на Атомаш.

Производството на модерна високотехнолошка опрема за развој на јадрената индустрија ширум светот ќе биде олеснето од Атоменергопром АД и француската корпорација Алстом како заедничко вложување „Алстом-Атоменергомаш“ ДОО (JV AAEM) во просториите на Атомаш АД, изнајмени од Државната корпорација Росатом кон крајот на 2012. Заедничкото вложување „Алстом – Атоменергомаш“ било основано во 2007 година, но немало доволно индустриски капацитет со соодветна инфраструктура; ниту Државната корпорација Росатом не била во можност да ги обезбеди. Така, уникатните капацитети на поранешниот Атомаш АД и неговата развиена инфраструктура се нашле на голема побарувачка во Русија, која спроведувала долгорочна голема програма за масовно производство на висококвалитетни стоки за јадрено инженерство за руски и странски клиенти.

## Операции
десно|мини|250x250пкс| 1982 година, обработка на внатрешниот дел на рамката на реактор VVER-1000.
Како еден од најголемите руски индустриски комплекси и имајќи 6 милиони м2 производствени капацитети, Атомаш бил опремен со уникатна увезена модерна опрема, од која над 80% била купена во Германија, Јапонија, Франција, Велика Британија, Италија, Австрија, Шведска, САД и други земји, од концерни како Италимпианти, ЕСАБ, Вариан асосиејтс, Манесман АГ.

Еден од раните успеси на Атомаш бил производството на тороидална крофна со вакуумска комора за реакторот за фузија Т-15 во Институтот Курчатов - со висина од 6 метри, дијаметар од 11 метри и 120 тони.

Покрај опремата за јадрена машина, Атомаш бил способен да произведе над 1000 видови производи. Видовите производи вклучувале, но не биле ограничени на: нестандардна метална опрема со големи димензии, разни метални контејнери за енергетски системи (топлинска, хидро, ветерна енергија), металуршки, рударски, системи за производство и преработка на нафта и гас, вклучувајќи готови за употреба постројки за длабинска обработка на нафта и неговите преостанати фракции врз основа на почисти технологии и процеси со мини капацитет од 5000 до 50 компактни нафта тони годишно, мини-фабрики за рециклирање и преработка на нуспроизводи и отпадно масло, опрема за градежната индустрија, вклучително и опрема за лансирни рампи за проектили и вселенски летала, за постројки за десалинизација на морска вода, контејнери за транспорт и отстранување на јадрен отпад, железнички цистерни за транспорт на течен гас и биомаса во енергетска единица за пречистување на животната средина, висококвалитетни ѓубрива и метан, итн.

Пред Чернобилската несреќа, Атомаш произведувал повеќе од 100 единици високотехнолошка опрема за јадрени централи, вклучувајќи 14 реактори VVER-1000, од кои 5 никогаш не го напуштиле складиштето на централата. Во текот на банкротот на Атомаш АД, овие реактори биле преместени на ЕМК-Атомаш А.С. (види дел „Стечај од 1995–1999“) со драматично намалена нето-книговодствена вредност. За неколку години, некои од тие предмети и нивните компоненти станале предмет на истрага во Арбитражниот суд во Ростовската област, во текот на меѓусебните тужби помеѓу ЕМК-Атомаш АД и Националната компанија за производство на јадрена енергија Енергоатом според случајот бр. Федерален округ, Случај бр.А53-4049/2006, кој што бил склучен со соодветно Резолуција од 23.03.2010 година.

Атомаш бил способен да произведува опрема и производи со дебелина на ѕидот од 1 до 400 милиметри, дијаметар до 22 метри, должина до 80 метри и тежина до 1000 тони. Атомаш практикувал заварување со електронски сноп, автоматско заварување во тесно сечење, автоматско заварување на млазници, заварување на производи со големи димензии со дебелина на ѕидот до 600 милиметри. Поседувал висококвалитетна опрема за термичка обработка, заварување, недеструктивно тестирање (НДТ), лаборатории за исклучително сложени испитувања на материјали и капацитети за тестирање на готови производи.

Атомаш го извезувал своето производство во Германија, САД, Франција, Кина, Јапонија, Индија, Сингапур, Бугарија, Грција, Турција, Иран, Куба, Индонезија и други. Компанијата поседува сопствено лежај за тешко прицврстување на акумулацијата Цимлјанск, што овозможува испорака на гломазни и тешки производи, што порано било природна предност на Атомаш во однос на нејзината домашна конкуренција. Квалитетот на производите произведени од Атомаш е потврден со меѓународен сертификат издаден од ASME (Американско здружение на машински инженери).

Во 2009 година Атомаш повторно иницирал производство на опрема за јадрени централи. Бил рускиот монопол за производство на уреди за локализација на топење за јадрени централи.

Првиот јадрен реактор произведен од страна на Атомаш по долга пауза од 29 години бил VVER-1200, за белоруската јадрена централа. Според извештаите во печатот, биле потребни 840 дена (2 години и 4 месеци) за да се изгради реакторот; бил испорачан од Атомаш на 14 октомври 2015 година. Откако бил транспортиран со шлеп преку акумулацијата Цимлјанск, каналот Волга-Дон, Волга-Балтичкиот воден пат и реката Волхов до Новгород, реакторот потоа бил испратен со специјален железнички вагон во Белорусија.

Некои од производите што моментално ги произведува Атомаш се: опрема за полнење гориво и манипулатори, складишта за потрошено гориво (суво и влажно), заштита од осиромашен ураниум, заштита од олово, кондензатори, кранови и опрема за подигање, специјализирани врати, разменувачи на топлина, големи црни компоненти, системи за прочистување на вода во базен, јадрени пумпи, садови под притисок, системи, притискачи, контролни шипки на реакторот, погони и механизми, внатрешност на реакторот, заптивки на садовите под притисок на реакторот, опрема за ракување со контејнери/буриња, хидраулични интегрирани кола, дизајн и инженерство на пакување и многу други.

## Сопственост
По приватизацијата, Атомаш бил акционерско друштво; 30% од акциите биле контролирани од државата. Останатите 70% камати им припаѓале на приватни лица и фирми. Концерн ЈАКОНТО АД (индустриски конгломерат со седиште во Москва) бил вториот најголем акционер на Атомаш АД по самата држава, со 28,5% акции од 1997 година. Управниот одбор вклучувал 9 члена. Од 2012 година, фабриката Атомаш е дел од Атоменергомаш, одделот за машинско градење на Росатом.

## Интересни факти

* Алексеј Улесов, двапати херој на социјалистичкиот труд на СССР, познатиот иноватор, порано работел на изградбата на Атомаш како заварувач. Во своето радио интервју, Улесов спомнал, меѓу другото, дека за изградбата на автомобилскиот гигант АвтоВАЗ се потребни 11 кубни метри бетон за секоја подрумска колона од производните локации; изградбата на КАМАЗ – 23 кубни метри, додека изградбата на АТОМАШ – дури 760 кубни метри бетон по еден столб. Споредбата на овие бројки јасно ја покажува големината на јадрениот инженерски гигант Атомаш, еден од најголемите градежни проекти на СССР од 20 век.
* Владимир Виноградов, олигарх кој бил рангиран на 12-тото место на листата на 20 најбогати Руси во 1996 година, работел на Атомаш како градежен инженер од 1979 до 1985 година.
* Во 1987 година, издавачката куќа Плакат (СССР, Москва) објавила книга *ЈА – АТОМАШ* (*Јас сум Атомаш*) во 25.000 примероци. Добро илустрираната книга од 176 страници ја опишува изградбата на Атомаш, неговата производна активност и неговото влијание врз социо-економскиот живот на градот Волгодонск и регионот Ростов. Копија од книгата *ЈА – АТОМАШ* е достапна во Конгресната библиотека, шифра DK651. V557 |18 1987.
## Надворешни врски

* Брошура за Atommash OJSC (1993) - на англиски јазик
* Фото галерија на Atommash: 30+ фотографии од 1987-2012 година

## Галерија
**Стока на Атомаш од 70-тите и 80-тите години**

## Наводи

Категорија:Јадрената технологија на Советскиот Сојуз
Категорија:Инженерски претпријатија од Русија