Петер Гринберг

**Петер Гринберг** ( ) — германски физичар, и добитник на Нобелова награда за физика за истовременото откривање заедно со Албер Фер на џиновскиот магнетоотпорен ефект со кого е постигнат напредок во гигабитните тврди дискови.

## Животопис

Гринберг е роден во Пилсен, Бохемија, која во тој период била окупирана германска територија Протекторат Бохемија и Моравија (денес Чешка) од родители Судетски германци Ана и Феодор Гринберг кои првично живееле во Дизина (Дишина) на истокот од Пилсен.

По војната, неговото семејство било затворено, родителите му биле одведени во затворен камп. Неговиот татко, инженер роден во Русија кој од 1928 година работел за Шкода, починал на 27 ноември 1945 година како чешки заробеник и е закопан во масовна гробница во пилсен на која стои натпис *Гринберг Теодор † 27.&nbsp;ноември 1945*. Неговата мајка Ана (починала во 2002 година на возераст од 100 години) морала да се занимава со земјоделство и останала со своите родители во Петермановата куќа во Унтерсекершан (Долни Сеќирани), каде нејзините деца (сестра родена во 1937 година) биле доведени подоцна. Останатиот дел од семејството Гринберг, како и останатите германци било протерано од Чехословачка во 1946 година. Седумгодишниот Петер заминал во Лаутербах, Хесен, каде се запишал во месната гимназија.

Гринберг својата диплома ја стекнал во 1962 година од Универзитетот „Јохан Волфганг Гете“ во Франкфурт. Подоцна заминал на Дармштадовиот универзитет за технологија, каде ја добил неговата диплома за физика во 1966 година и неговиот докторат во 1969 година. Од 1969 година до 1972 година, тој имал подокторски дтудии на Карлетонскиот универзитет во Отава, Канада. Тој подоцна се придружил на Институтот за цвтста материја при Јулишкиот истражен центар, каде станал водечки истражувач во полето на тенки филмови и повеќеслоен магнетизам сè до неговото пензионирање во 2004 година.

## Важна работа

Во 1986 година тој ја открил непаралелната размена меѓу феромагнетните слоеви раздвоени со тенка неферомагнетен слој, а во 1988 го открива Џиновскиот магнетоотпорен ефект (GMR). Истиот ефект истовремено и независно бил откриен од Албер Фер од Јужниот Париски универзитет. И истиот се користи распространо во отчитувачките глави на тврдите дискови. Друга примена на овој ефект е кај Магнетно селективно пристапната меморија.

Покрај Нобеловата награда, неговата работа е наградена и со други награди како што се Меѓународната награда за нови материјали, од Меѓународниот сојуз за чиста и применета физика ја добил наградата за Магнетизам, Хјуит Пакардова Еврофизичка награда, Волфова награда за физика и Јапонска награда  во 2007 година. Тој ја има добиено и Германската иднинска награда за технологија и иновација во 1998 година и бил именуван за Европски истражувач на годината во категоријата „универзитети и истражувачки центри“  настан организиран од Европската канцеларија за патенти и Европската комисија во 2006 година.

## Одбрани дела

* 
* 
* Grünberg, Peter, Y. Suzuki, T. Katayama, K. Takanashi, R. Schreiber, K. Tanaka. 1997. „МАгнето оптичкиот ефект на Cr(001) ултратенки филмови нанесени меѓу Fe(001)“. *JMMM *. 165, 134. 
* P. Grünberg, J.A. Wolf, R.Schäfer. 1996. „Далекудофатни заменски заемодејства во епитаксијални слоевити магнетни структури“. *Physica B* 221, 357. 
* M. Schäfer, Q. Leng, R. Schreiber, K. Takanashi, P. Grünberg, W. Zinn. 1995. „EЕксперименти на меѓуслојни заменски парови“ (invited at 5th NEC Symp., Karuizawa, Japan). *J. of Mat. Sci. and Eng. *. B31, 17. 
* A. Fert, P. Grünberg, A. Barthelemy, F. Petroff, W. Zinn (invited at ICM in Warsaw, 1994). 1995. „Слоести магнетни структури: меѓуслојни заменски парови и џиновска магнетоотпорност“. *JMMM*. 140&ndash;144, 1. 
* P. Grünberg, A. Fuß, Q. Leng, R. Schreiber, J.A. Wolf. 1993. „Меѓуслојни парви и нивната поврзаност со растот и структурата“. *Proc. of NATO workshop on "Magnetism and Structure in Systems of Reduced Dimension", ed. by R.F.C. Farrow et al., NATO ASI Series B: Physics Vol. 309, p.&nbsp;87, Plenum Press, N.Y. 1993*. 
* A. Fuß, S. Demokritov, P. Grünberg, W. Zinn. 1992. „Кратко- и долгопериодични треперења на заменски парови на Fe низ епитаксијално нараснати Al- и Au-меѓуслоеви". *JMMM*. 103, L211. 
* 
* P. Grünberg, R. Schreiber, Y. Pang, M.B. Brodsky, H. Sowers. 1986. „Слоевити магнетни структури: доказ за антиферомагнетни парови на Fe-слоеви низ Cr-меѓуслоеви“. *Physical Review Letters*. 57, 2442.


## Наводи

## Надворешни врски
* Peter Grünberg webpage at Forschungszentrum Jülich
* List of selected papers 

Категорија:Луѓе од П’лзењ
Категорија:Римокатолички христијани од Германија
Категорија:Германски физичари
Категорија:Германски нобеловци
Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика
Категорија:Добитници на Волфовата награда за физика
Категорија:Починати во 2018 година
Категорија:Заповедници на Орденот за заслуги за СР Германија