Големите географски откритија

[thumb|right|300px|Бродот ''[Санта Марија (брод)|Санта Марија*, прочуената карака на [[Кристофер Колумбо]].]]
[[Податотека:Cantino planisphere (1502).jpg|thumb|right|450px|Најстарата зачувана португалска поморска карта ([[1502]]), ги покажува резултатите од итсражувањата на [[Васко де Гама]] до Индија, на [[Кристофер Колумбо]] до Центална Америка, на [[Гаспар Корте-Реал]] до Њуфаундленд и на [[Педро Алварес Кабрал]] до Бразил.]]
*'Големите географски откритија*' — збирен поим за најзначајните пловидби и истражувања коишто имаат придонесено за откривањето на [[Нов Свет|Новиот Свет]]. Од особено значење, пред сè, е откривањето на [[Америка]], пронаоѓањето на поморски пат за [[Индија]] и првото патување околу светот. Големите географски откритија (познати и како *ера на откритијата*) претставуваат период од човечката историја кој започнал во [[XV век]] и продолжил сè до [[XVII век]]. Овој период се одликува со големи проучувања на океаните со цел барање на трговски партнери, со воспоставување на европски колонии во откриените земји и најважно со доминација на европските држави на светските мориња. Најбарани стоки на европските пазари биле [[злато]]то, [[сребро]]то, [[свила]]та и различни [[зачин]]и. Сето ова било покренато од развојот на науката во периодот на ренесансата. Тоа овозможило [[Западна Европа|еврпските држави]] да изградат нови и поиздржливи [[Брод (пловило)|брод]]ови кои можеле да пловат и по мориња кои биле многу потешки за пловидба од Средоземното. Од друга страна, пак, напредокот во [[астрономија]]та и [[географија]]та овозможил полесна навигација низ морињата.

Меѓу најпознатите [[морепловец|морепловци]] и истражувачи од тоа време се [[Кристофер Колумбо]], [[Васко де Гама]], [[Педро Алварес Кабрал]], [[Џон Кабот]], [[Фернандо Магелан]] и други. Новите типови на бродови кои во овој период биле изградени од страна на [[Португалија]] биле од типот [[карак]] и [[каравела]]. Тоа биле првите бродови кои можеле слободно да патуваат и низ [[Средоземно Море]] и низ [[Балтичко Море]] и низ [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]].

Големите географски откритија дополнително придонеле врз развојот на науката и врз појават на нови идеи во времето на [[ренесанса]]та. Тие дополнително влијаеле врз напредокот во [[картографиј]]ата, навигацијата и бродоградбата. Новото мислење дека [[Земја]]та има кружен облик ги натерало морепловците да започнат со својата пловидба кон [[исток]], за еден ден да се вратат кон истата точка од [[запад]].

== Проучување на Земјата ==
Периодот на проучувањето на [[Земја]]та претставува серија од европски експедиции во [[Евроазија]] во доцниот [[среден век]]. Во периодот додека [[Монголци]]те ја застрашувале [[Европа]] со можни грабежи, тие истовремено создале голем дел од трговските патишта и комуникациски линии од [[Блиски Исток|Блискиот Исток]] до [[Кина]]. Европските држави го искористиле тоа за проучување на тие за нив непознати патишта. Морепловците биле скоро сите Италијанци и самата трговија меѓу [[Европа]] и [[Блиски Исток|Блискиот Исток]] била целосно контролирана од италијанските трговци. Ова било мошне силно следено и од страна на останатите европски држави. Португалскиот принц Хенри започнал со експедиции со намера да ја пронајде изгубената христијанска држава чиј цар бил [[Презвитер Јован]].

=== Причини за географските откритија ===

Постојат повеќе причини за започнување на оваа ера на истражување на земјата. Првиот од истражувачите бил [[Џовани да Пиан дел Карпин]] кој патувал за [[Монголија]] и назад, од [[1241]] до [[1247]] година. Најпознатиот патешественик е [[Марко Поло]], кој патувал во [[Азија]] од [[1271]] до [[1295]] година. Неговото „[[Патешествие на Марко Поло]]“ било распространето и читано во цела [[Европа]]. Во [[1239]] година, [[Николо Да Конти]] го публикувал своето патешествие до [[Индија]] и [[Југоисточна Азија]]. Во периодот од [[1466]] до [[1472]] година, рускиот трговец [[Афанаси Никитин]] од [[Твер]] патувал до [[Индија]], што е опишано во неговата книга.

==== Политички причини ====
[[Податотека:OttomanEmpireIn1683.png|thumb|300px|Западна Европа - опколена од сите страни со [[Отоманското Царство]] (XVII век)]]

Во средниот век, [[Португалија]] бргу напредувала во нова [[бродоградба]], од кои најпознати се [[карака]] и [[каравела]]. Една од најголемите причини бил напредокот на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] во Европа. Ако се земе предвид дека во [[1453]] година [[Османлии]]те го [[Падот на Цариград (1453)|зазеле Цариград]] со што [[Византија]], која на времето претставувала „*Христијанското царство*“ со континуитет на [[Римско Царство|Римското Царство]], престанала да постои, тоа за народите на Западна Европа било знак дека и тие може да потпаднат под отоманска власт. Од друга страна, пак, поради постојните непријателства меѓу новото исламско царство и христијанските држави, за христијанските трговци биле затворени сувоземните патишта кон [[Блиски Исток|Блискиот Исток]]. [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] очигледно претставувала сериозна пречка за одвивањето на трговијата меѓу [[Европа]] и [[Азија]], но и сериозна закана за опстанокот на христијанскиот свет. Уште многу порано, арапските освојувања го претвориле [[Средоземно Море|Средоземното Море]] кое претставувало *море кое поврзува* во *море кое раздвојува* различни култури. Со оглед на претходно кажаното и со оглед на тоа што Западна Европа се наоѓала на крајниот запад на тогаш познатиот свет, големите географски откритија не биле само авантури туку и политичка потреба да се изнајде алтернативен пат за снабдување со [[лековити билки]], [[зачини]], суровини, [[злато]], [[сребро]], но и потреба за народите од Западна Европа да ги прошират сопствените видици и евентуално да најдат алтернативни места каде би можеле, непречени од заканите на [[ислам]]от, да ги практикуваат сопствените верувања и традиции.

==== Економски причини ====

Во време на [[хуманизам|хуманизмот]] и [[ренесанса]]та дошло до развој на сите [[уметност]]и, унапредување на животот на луѓето, но исто така многу било унапредено и [[занаетчиство]]то и [[трговија]]та. Меѓутоа сето тоа не можело да се одвива без потребните суровини и мирудии (особено без [[злато]]то и [[сребро]]то).

==== Црковни причини ====

Со појавата на идејата за изнаоѓање поморски пат до Азија, и црквата сакала да има корист од тоа. Впрочем со освојувањето на новите територии црквата сакала да го прошири своето влијание на тие територии, ширејќи го христијанството ([[католицизам|католицизмот]]) за сметка на [[култура]]та, [[религија]]та и [[цивилизација]]та на индогените народи.

== Предуслови за откритијата ==

[[Податотека:Kardanischer-Kompass.jpg|thumb|Скица на компас од 1570 година]]
[[Податотека:Caravel Boa Esperanca Portugal.jpg|thumb|200px|Каравела]]
Периодот на [[XV век]] е полн со нови техничко-технолошки откритија. Во тоа време од областа на географијата најзначајно е пронаоѓањето на [[компас]]от, изградбата на подобри, поцврсти, побрзи и поиздржливи бродови наречени [[каравела|каравели]], изработката на подобри [[географска карта|географски карти]] и производството на помоќно [[огнено оружје]].

=== Првите патувања ===

Во поглед на морепловството и истражувањето најсмели биле [[Шпанија|Шпанците]] и [[Португалија|Португалците]]. Тие се стремеле да постигнат што е можно повеќе и да стигнат што е можно подалеку во откривањето на морскиот пат за [[Индија]].

Сепак први коишто успеале да испратат своја експедиција по [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]] биле Португалците. Првата поголема експедиција била започната од страна на [[Португалија]] од принцот [[Хенри (Португалија)|Хенри]]. Пред тоа, европските морски патување најмногу се одвивале блиску до крајбрежјата. Патувањата главно се одвивале со помош на [[портуланска карта]]. Во текот на овие патувања се создадени и многу морски митови, во кои морепловците се среќавале со различни морски чудовишта. Но принцот [[Хенри (Португалија)|Хенри]] ги оспорува овие тврдења. Меѓу првите откритија било откривањето на [[Мадеирски Острови|Мадеирските Острови]] во [[1419]] година, кои се наоѓаат во [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]], потоа во [[1427]] година биле откриени [[Азори]]те. Овие острови биле веднаш колонизирани со португалско население.

Основниот проект за проучување на западниот брег на [[Африка]] од страна на Хенри бил разработка на карти. Низ вековите, единствените трговски патишта за поврзување на [[Европа]] со [[Западна Африка]] биле преку бреговите на [[Западна Сахара]]. Овие канали најмногу се користеле за пронаоѓање на [[злато]] и стекнување на нови робови, кои им служеле на муслиманските земји околу [[Северна Африка]]. Португалската монархија сметала дека [[ислам]]ските народи можат да бидат заобиколени преку [[Западна Африка]]. Тие сметале и дека на [[југ]] од [[Сахара]] постојат христијански држави кои се потенцијални сојузници против [[ислам|муслиманите]].

Во текот на првите две десетолетија од португалските истражувања, бариерата наречена [[Сахара]] била совладана, па започнале трговија со робови и [[злато]] во [[Сенегал]]. Во [[1481]] година португалските морепловци и истражувачи [[Бартоломео Дијас]] и [[Жого де Азамбуха]] успеале да го откријат [[Златен Брег (британска колонија)|Златниот Брег]] ([[Гана]]). Во [[1485]] година еден од најпрепознатливите и најголеми потугалски истражувачи [[Жого Сао]] го открил вливот и дел од течението на реката [[Конго]], а тој се смета дека е и првиот [[Европеец]] којшто го поминал [[екватор]]от. Веќе наредната [[1486]] година на [[10 октомври]] на пловидба тргнал Бартоломео Дијас којшто овој пат по две годишна пловидба на [[12 март]] [[1488]] година го открил [[’Рт Добра Надеж|’ртот Добра Надеж]]. Поради големите бранови и бури што беснееле при неговото пристигнување го нарекол *’рт на бурите*. Диас не можел да продолжи понатаму, па се вратил во [[Португалија]]. Островите станале место за производство на големо количество на шеќер. Во [[1498]] година, [[Васко де Гама]] пристигнал во [[Индија]].

Овие почетни откритија на Португалците се основа на наредните коишто го имаат сменето животот во светот.

== Откривање на Новиот Свет ==
Португалскиот соперник [[Кастиља]] (денешна [[Шпанија]]) многу побавно се развивала во однос на [[Португалија]], која сè повеќе навлегувала во внатрешноста на [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]]. Но со обединувањето на [[Кастиља]] и [[Арагон]] и завршувањето на [[Реконквиста]], станало јасно дека [[Шпанија]] својата политика целосно ја насочила кон пронаоѓање на нови трговски патишта. Во [[1492]] година била заземена [[Гранада]], која претходно се наоѓала под управа на [[Мавританија|Маврите]]. Властите во [[Шпанија]] го ангажирале џеновјанецот [[Кристофер Колумбо]] за започнување на нови поморски патувања за изнаоѓање на патот до Индија. Овој пат пловејќи кон запад. Со тоа се очекувало да се избегне заобиколувањето на Африка.

Колумбо не пристигнал во [[Азија]], туку пристигнал на еден нов непознат свет за [[Европа]], [[Америка]]. Во [[1500]] година португалскиот морепловец [[Педро Алварес Кабрал]] го открил [[Бразил]]. Се јавила потреба од поделба на новооткриените територии меѓу двете монархии, [[Шпанија]] и [[Португалија]], за да се избегне воен конфликт. Тоа било решено со интервенција од страна на [[папа]]та во [[1494]] година, со [[Договор од Тордесиљас]], со кој сферите на влијание биле разделени меѓу двете земји. [[Португалија]] добила сè што се наоѓало источно надвор од Европа, западно од [[Зеленортски Острови|Зеленортските Острови]]. Ова ѝ овозможило на Португалија да воспостави голема контрола врз [[Африка]], [[Азија]] и источниот дел од [[Јужна Америка]]. [[Шпанија]] го добила останатиот дел, односно островите на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] и западниот дел на [[Америка]].

[[Кристофер Колумбо]] заедно со други шпански морепловци, во почетокот биле разочарани од своите откритија. За разлика од [[Африка]] и [[Азија]], [[Кариби]]те нуделе помалку услови за трговија. Новите острови биле цел на колонизација од страна на [[Шпанија]] и [[Португалија]]. [[Шпанија]] пристигнувајќи во [[Латинска Америка]] се соочила со големи империи кои веќе опстојувале. Но сепак, Шпанија успеала да ги порази староседелците на Америка. Една од најпознатите империи од тоа време била империјата на [[Ацтеки]]те (на територијата на денешно [[Мексико]]), а била поразена во [[1521]] година, и империјата на [[Инки]]те во денешен [[Перу]], која била поразена во [[1532]] година.

Во [[1519]] година, шпанските власти ја финансирале експедицијата на португалскиот морепловец [[Фернандо Магелан]]. Целта на патувањето била пронаоѓање на [[Молучки Острови|Молучките Острови]], и нивно ставање во шпанската сфера на политички и економски интерес.

Заштитени од директниот шпански конкурент со [[Договорот од Тордесиљас]], португалското истражување и колонизирање на новите земји продолжило со брзо темпо. Португалците станале првиот народ од западната цивилизација кои пристигнале до [[Јапонија]] и тргувале со неа. Од страна на португалскиот крал [[Мануел I]] била направена стратегија која им овозможувала на [[Португалија|Португалците]] да ги контролираат сите главни трговски патишта на исток. Така биле колонизирани Златниот Брег, [[Луанда]], [[Мозамбик]], [[Занзибар]], [[Момбаса]], [[Сокотра]], [[Ормуз]], [[Калкута]], [[Гоа]], [[Бомбај]], [[Малака]], [[Макао]] и [[Тимор]].

[[Португалија]] имала тешкотии со проширувањето на својата империја. Со тие тешкотии главно се соочувале покрај крајбрежните реони. Во [[1580]] година шпанскиот крал [[Филип II]] станал крал и на Португалија, како законски наследник на царската власт на неговиот роднина *Себастијан*, кој починал без да остави машки наследници (Филип бил внук на [[Мануел I]]). Така била создадена уште поголема империја на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]]. Научниците и истражувачите од [[Холандија]], [[Франција]] и [[Англија]] биле игнорирани од папата. Во [[XVII век]], [[Португалија]] постепено започнала да ги губи своите позиции во [[Западна Африка]], [[Блиски Исток|Блискиот]] и [[Далечен Исток|Далечниот Исток]]. [[Бомбај]] бил под влијание на [[Англија]], [[Макао]], [[Тимор]], [[Гоа]], [[Ангола]] и [[Мозамбик]] останале под [[Португалија]], а [[Бразил]] под [[Холандија]].

=== Откривањето на Америка ===

[[Податотека:Columbus1.PNG|thumb|left|300px|Патувањето на Кристофер Колумбо при  откривањето на новиот континент.]]
На  [[3 август]]  [[1492]]  година италијанскиот морепловец [[Кристофер Колумбо]] којшто работел  на шпанскиот кралски двор со бродовите [[Санта Марија(брод)|Санта Марија]],  [[Ниња]]  и [[Пинта]]  тргнал на долгоочекуваното пронаоѓање на морскиот пат за Индија. Тој  најпрвин ги открил [[Канарски Острови|Канарските Острови]] од каде што на  [[6 септември]]  тргнал на пет неделно патување по [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]].  Тој на копно стасал на [[12 октомври]]  1492 кога морнарот [[Родриго де Тријана]] го здогледал копното.

Колумбо  сметал дека стигнал до Индија, па затоа луѓето што ги нашол ги нарекол [[Индијанци]].  Тие го пречекале Колумбо со најголеми почести, а тој тоа го искористил,  па на враќање во [[Шпанија]]  ги наполнил бродовите со богатство.

=== Пронаоѓањето на морскиот пат за Индија ===

По подвигот на Кристофер  Колумбо, Португалците и натаму имале желба и мотив да стигнат повторно  до ’ртот на бурите од каде што ќе можат полесно да стигнат до Индија. За  таа цел на [[8 јули]]  [[1497]]  година од [[Лисабон]]  со 4 брода на пловидба тргнал познатиот португалски морепловец [[Васко де Гама]].  Неговото храбро патување покрај брегот на [[Африка]] го донело до ’ртот на бурите од  каде што се упатил на север и по повеќе од девет месеци пристигнал до  Индија на [[20 мај]]  [[1498]]  година. Со тоа тој успеал да воспостави врски на [[Европа]] со [[Азија]] и по морски пат со што се  овозможило слободно одвивање на [[трговија]]та по водите на [[океан]]ите.

=== Првото патување  околу светот ===

[[Податотека:Magellan  1810 engraving.jpg|десно|мини|250п|Фернандо Магелан]]

Веќе беше  кажано дека во [[1519]]  година, шпанските власти ја финансирале експедицијата на португалскиот  морепловец [[Фернандо Магелан]].  Целта на патувањето била пронаоѓање на [[Молучки Острови|Молучките Острови]],  и нивно ставање во шпанската сфера на политички и економски интерес, а  не патување околу светот.

[[Фернандо Магелан|Магелан]]  со 5 брода и 265 луѓе запловил кон запад во [[1519]] година на [[10 август]]. Пловејќи по [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]], на југ стигнал до теснината [[Огнена Земја]]  и преку неа запловил во [[Тихи Океан|Тихиот Океан]].  Бидејќи немало многу бранови како што тоа било случај при пловидбата по  Атлантскиот Океан, Магелан овој океан го нарекол [[Тихи Океан]].

За  време на патувањето условите биле тешки. Немало доволно храна, а парите  кои ги поседувале биле неприфатливи за домородното население што го  сретнувале по пат. Чести биле и судирите со таквото население. На [[16 март]] [[1521]] година преку Тихиот Океан,  Магелан пристигнал на [[Филипински Острови|Филипинските Острови]]. Во судир на  домородното население на Филипинскиот остров [[Макатан]] на [[27 април]] [[1521]] година тој загинал. Должноста да  го заврши патувањето му останала на шпанскиот морепловец со баскиско потекло [[Хуан Себастијан Елкано]]. На [[6 септември]] [[1522]] година тој успеал да стигне назад  во [[Шпанија]] со само 18 морнари на еден брод од петте брода.  Тоа бил бродот [[Викторија (брод)|Викторија]] (победа).

Од политичка  гледна точка патувањето на Магелан било неуспех, зашто овој поморски пат  бил непрактичен -  Магелановиот премин (на југот на Јужна Америка) бил премногу јужно, а  Тихиот Океан бил премногу голем за да биде исплатливо патувањето.

Од  друга страна, пак, во [[XV век]]  речиси било потврдено дека земјата е тркалезна, а не рамна плоча како  што тоа го тврдела католичката црква. Со ова патување се потврдило  мислењето на научниците од тоа време дека земјата е тркалезна. За  црквата ова бил уште еден тежок удар по којшто таа останала без  аргументи за своите тврдења.

=== Откритието на Австралија ===
[[Податотека:Thevenot - Hollandia Nova  detecta 1644.png|thumb|right|250px|*Нова Холандија*, карта од 1659 која верно ги  прикажува контурите на Австралија]]

Иако постоеле наводи од морепловци од најстари времиња за големо копно јужно  од денешна Индонезија, како и трговија со народи од  соседните острови, за Европејците Австралија останала непозната сè до почетокот на XVII век.

Иако е возможно дека португалецот [[Луис Ваес де Торес]] ја видел австралија пловејќи низ, по него наречениот, [[Торесов Проток]] во 1605 г., првото документирано доаѓање на Европејци во  Австралија се случило во 1606 г. од холандскиот морепловец Вилем Јансзон на бродот „Дејфкен“. По ова, холанѓаните, кои веќе биле присутни  во тој дел од светот, извршиле низа истражувања и ги формирале првите  населби во текот на XVII век. Некои од најпознатите истражувачи се Дирк  Хартог кој дошол до Заливот на ајкулите (западна Австралија) во 1616 г., и [[Абел Тасман]]  кој во 1642-43 г. ја открил [[Тасманија]].

=== Учество на  Северна Европа ===

Народите  надвор од [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] не го  почитувале *договорот  од Тордесиљас*. [[Франција]], [[Холандија]], [[Англија]] имале долга морска традиција. Со  иновација на нови технологии и карти, тие го отвориле патот за нови  истражувања на светот.  
Првата северна европска мисија започнала во [[1497]] година од страна на англиската  експедиција, поддржана од француската и раководена од Италијанецот [[Џовани Кабото]]  (во [[Англија]]  е познат како [[Џон Кабат]]).  Главна цел на мисијата била проучување на [[Северна Америка]]. Претходно, [[Шпанија]] и [[Португалија]] вложиле големи средства во  изучувањето на [[Северна Америка]]  и [[Јужна Америка]],  и притоа пронашле големи богатства. Во [[1524]] годиина, [[Џовани Да Веразано]] станал првиот  европски записничар кој го посетил источното крајбрежје, каде денес се  наоѓа [[САД]].

Истовремено,  [[Северна Европа]]  со нејзините прекуокеански истражувања станала најголем конкурент на [[Португалија]]  и во [[Африка]]  и низ целиот [[Индиски Океан]]. Холандските, француските и англиските бродови, кои биле испраќани во  т.н. португалски монопол, до голем степен ја истиснале Португалија од  користењето на ресурсите на новите територии. На [[Португалија]] не ѝ преостанувало ништо друго,  туку да го задржи она кое го поседувала во моментот. Така, шпанските и  португалските сфери на влијание постепено се намалиле и се ориентирале  кон Средна и Јужна Америка.

Народите од [[Северна Европа]]  се ориентирале главно кон [[Северна Америка]] и Тихиот  Океан. [[Холандија]]  испратила експедиција на чело со [[Вилем Џенс]] и [[Авел Тасманиј]] во [[Австралија]], а во [[XVIII век]] тоа му било препуштено на  Англичанецот [[Џемс Кук]].  Кук патувал и по западниот брег на [[Северна Америка]], сè до [[Алјаска]].

=== Крај на ерата на  големите географски откритија ===

До  почетокот на [[XVII век]],  европските бродови биле доволно добро изработени, што им овозможувало на морепловците да патуваат скоро насекаде по планетата, без никакви  тешкотии. Европското проучување на прекуокеанските области продолжило и  понатаму. Во почетокот на [[XVII век]], западните и северните брегови на  [[Австралија]]  биле картирани, а на источното крајбрежје се чекало повеќе од еден век.  Во касниот [[XVIII век]],  Тихиот Океан станал фокус на подновен интерес. [[Арктик]]от и [[Антарктик]]от не биле проучувани до [[XIX век]]. [[Америка]] била проучена во [[XVI век]], но ова истражување завршило во [[XIX век]]. [[Австралија]] и [[Африка]] до почетокот на [[XIX век]], исто така не биле истражени до [[XIX век]]. Ова се должило пред сè на  недостатокот на трговски потенцијал како и со сериозните проблеми околу  заразните тропски болести во [[Африка]] на југ од [[Сахара]].

=== Најпознати  морепловци ===

* [[Кристофер Колумбо]],  кој во [[1492]]  година ја открил [[Америка]]
* [[Џон Кабот]] и [[Родриго де Тријана]], меѓу првите  морепловци кои стапнале во [[Америка]]
* [[Васко де Гама]],  првиот човек кој открил морски пат од [[Европа]] до [[Индија]], тотално избегнувајќи го Патот на  свилата кои минувал низ тогашната [[Отоманско Царство]]
* [[Фернандо Магелан]],  докажал дека земјата има топчеста форма
* [[Џејмс Кук]], го откри источниот брег на [[Австралија]],  многу острови во [[Јужен Тихи Океан]]  и прв ги обиколи бреговите на [[Алјаска]].
* [[Америго Веспучи]],  пловејќи стигнал до бреговите на денешен [[Бразил]] и [[Хондурас]]. Бил уверен дека открил „Нов  свет“, што се наоѓа меѓу [[Европа]]  и [[Азија]].  Според неговото име, новиот континент го доби името [[Америка]].

== Последици од  големите географски откритија ==

Големите  географски откритија се од суштинско значење и претставуваат еден од  најзначајните периоди во светската историја. Големите географски  откритија предизвикале големи промени во тогашниот свет на [[Европа]]. Тие претставуваат почеток на  периодот на светска [[хегемонија]]  на оној мал дел на крајниот запад од Стариот Свет, што денес се нарекува [[Западна Европа]].  Овој период на доминантна улога во светската политика на  западноевропските држави завршува дури со крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Некои од  промените кои довеле до ова се наведени во текстот што следи.

Седиштето  на светската трговија било преместено од [[Венеција]] и [[Џенова]] најпрво во [[Шпанија]], а потоа во [[Англија]] и [[Франција]]. Големото количество [[злато]] кое пристигнувало од [[Америка]] довело до [[инфлација]] и пад на цените на металот.

По  овие откритија биле отворени нови можности во [[Нов Свет|Новиот Свет]]. Една од најголемите последици од  *големите  географски откритија* е  создавањето на колонијални империи, од кои како најголема се оформила  Шпанската колонијална империја. [[Шпанија]] завладеала со целата [[Средна Америка]]  и со голем дел од [[Јужна Америка|Јужна]]  и [[Северна Америка]].  Суровините од Новиот Свет биле искористувани максимално, а тамошното  население го претворале во робови. Во [[XVI век]], 83 % од светската трговија со [[злато]] и [[сребро]] ѝ припаѓала на [[Шпанија]]. Но нејзинот економска и  политичка моќ траеле многу кратко - само околу еден век. Како главна  причина за задржување на новите земји под нивна контрола е фактот што  Шпанците географските откритија ги користиле за натрупување на богатство  со што би се развивала нивната империја. Главниот соперник на [[Шпанија]], [[Португалија]] завладеал со дел од [[Јужна Америка]]  и крајбрежјето на [[Африка]]  ([[Ангола]],  [[Мозамбик]]).  Но како многу помала држава, со многу помалубројна војска, Португалија  создавала територии само по крајбрежјата, преку кои се организирала  трговијата на различни стоки.

[[Шпанци]]те применувале сила во пресметките  со постојните империи во Америка со цел замена на локалните *пагански* ритуали со католицизмот. Слични  облици на однесување во новоосвоените територии се забележуваат и кај  останатите европски империи од тоа време ([[Британија]], [[Холандија]], [[Русија]] и [[Франција]]). Новата религија ги заменувала *паганските обичаи*, новите јазици ги заменувале старите  во многу области од [[Северна Америка]],  [[Австралија]],  [[Нов Зеланд]]  и [[Аргентина]].  Индогеното население било злоставувано и протерувано од сопствената  земја и во голем број случаи било редуцирано на малцинство кое немало  никаква политичка моќ.

Можеби најмоќното оружје на Европејците во  одност на индогеното население на Новиот Свет биле *заразните болести'' кои тие со себе ги носеле. Новите  болести, во одност на кои доморотците немале никаков имунитет за кратко  време ја редуцирале оваа популација за околу 50 до 90 %.

десно|мини|200п|Компирот е земјоделска култура која е донесена од Америка.
Од новите континенти во Европа се пренесени земјоделски култури  како што се компирот,  доматите, гравот, пченката  и др. Во периодот по големите географски откритија се појавила и  револуцијата на цените. Всушност од новите континенти донесено е големо  количество на богатство во најразлична форма (злато, сребро, скапоцени камења и др.) чија  цена паднала, како резултат на зголемената понуда. Од друга страна, пак,  цената на земјоделските производи значително  се зголемила.

Од идеолошка гледна точка со патувањата околу  светот се докажало спротивното од тврдењето на црквата, а тоа од своја  страна влијаело врз намалување на авторитетот на црквата, што придонело  за побрз развој на науката,  банкарството  и манифактурното производство.

## Наводи


Категорија:Историски периоди
Категорија:Истражување
Категорија:Историја на Европа
Категорија:Навигација
Категорија:Шпанска колонизација на Америка