Gypsophila

***Gypsophila*** — цветни растенија од фамилијата каранфили, Caryophyllaceae. Тие се автохтони во Евроазија, Африка, Австралија и Тихоокеанските Острови. Турција има особено голема разновидност на таксони на *Gypsophila*, со околу 35 ендемски видови. Некои видови на овој род *Gypsophila* се воведени видови во други региони.

Во Македонија се познати два вида од овој род: *[[Gypsophila muralis]]* (сега есместена во родот *Psammophiliella)* позната за Овче Поле, Прилеп, Битола, Охрид, Струмица, Кавадарци и Гевгелија, како и *[[Gypsophila macedonica]]* познато за околината на Битола.

## Опис
*Gypsophila* е една од најхетерогените и најголемите групи во племето каранфили, Caryophylleae. Родот опфаќа приближно 150 видови едногодишни или повеќегодишни тревни, ползечки или растенија што формираат перници, кои ги населуваат првенствено планинските степи во северниот умерен дел од Стариот свет со жариште на диверзификација во Ирано-туранскиот регион. Овие видови, исто така, покажуваат големи варијации во типот на соцветие, почнувајќи од многуцветни лабави тирси или меници (на пр., *G. elegans* M.Bieb., ''G. paniculata'' L., ''G. pilosa'' Huds.) до компактни главовидни цими (*[[Gypsophila capitata|G. capitata]]* M.Bieb., *[[Gypsophila capituliflora|G. capituliflora]]* Rupr., *[[Gypsophila caricifolia|G. caricifolia]] Boiss*.) и малкуцветни (едноцветни) гроздовидни монохазии (на пр., *[[Gypsophila bazorganica|G. bazorganica]]* Rech.f., *[[Gypsophila saponarioides|G. saponarioides]]* Bornm. & Gauba). Секој мал цвет има чашка во облик на чаша од зелени чашки со бели рабови што содржат пет ливчиња во нијанси на бела или розова. Плодот е заоблена или овална капсула што се отвора кај вентилите. Содржи неколку кафеави или црни семки кои често се обликувани како бубрег или школка од полжав.

## Употреба
Неколку видови се одгледуваат комерцијално за неколку намени, вклучувајќи цвеќарство, хербална медицина и храна. Најчесто користените во цветни аранжмани, како што се букетите, се *G. paniculat* и *G. elegans* што се користат и како режано цвеќе.

Родот е извор на сапонини кои можат да се користат за многу намени, вклучително и производство на фотографски филм и хемолитички лабораториски реагенси. Нивните детергентски својства ги прават корисни во изработката на сапуни и шампони.

*G. rokejeka* се користи за правење алва. Видовите исто така се користат како состојки за ликер, сирење и сладолед, на кои им даваат вкус, арома и крцкавост.

Неколку видови се хиперакумулатори на хемискиот елемент бор, и може да се садат за да го апсорбираат елементот од загадените почви.

Растението се користи и за правење прелив во облик на пена за популарен десерт наречен „керебич“ во покраината Мерсин, Турција.

## Екологија
Некои видови се познати како плевели, вклучувајќи го и „агресивниот украсен“ *G. paniculata*, кој ги напаѓа живеалиштата, и се натпреварува со домородната флора.

Растението *[[Gypsophila simonii|G. simonii]]* е широко распространето во Турција, каде што е автохтон вид.

## Избрани видови
Во родот има околу 150 видови.

**[[Gypsophila acutifolia]]* 
**[[Gypsophila arrostii]]* 
**[[Gypsophila elegans]]* 
**[[Gypsophila fastigiata]]* 
**[[Gypsophila litwinowii]]*
**[[Gypsophila nana]]* 
**[[Gypsophila oldhamiana]]* 
**[[Gypsophila paniculata]]* 
**[[Gypsophila perfoliata]]* 
**[[Gypsophila petraea]]*
**[[Gypsophila pilosa]]*
**[[Gypsophila repens]]* 
**[[Gypsophila scorzonerifolia]]* 
**[[Gypsophila spinosa]]*
**[[Gypsophila stevenii]]* 

*Gypsophila muralis* сега е сместена во родот *Psammophiliella*.

## Наводи

## Литература
*Кирил Мицевски: Флора на Република Македонија, МАНУ, Скопје, 1993 г., том 1, свеска 2, стр. 348

Категорија:Флора на Македонија
Категорија:Флора на Европа
Категорија:Флора на Азија