open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жилиет Адам

десно|мини| Жилиет Адам, околу. 1895 година
десно|мини| Жилиет Адам
**Жилиет Адам** (моминско презиме Ламберт; 4 октомври 1836 &ndash; 23 август 1936) била француска авторка и феминистка.

## Живот и кариера
Жилиет Адам е родена во Вербери (Оаза). Таа дала извештај за своето детство, несреќно поради несогласувањата на нејзините родители, во *Романот на моето детство и мојата младост*. Нејзиниот татко е опишан во *Парадокси на германски лекар*, објавен во 1860 година), што покажува дека тој имал симпатии кон феминизмот.

Во 1852 година, се омажила за лекар по име Ла Месин, и во 1858 година ги објавила нејзините *Антипрудонски идеи за љубовта, жените и бракот*, во одбрана на Даниел Стерн (пседонимот на Мари д'Агол) и Жорж Санд.

По смртта на нејзиниот прв сопруг во 1867 година, Жилиет се омажила за Антоан Едмонд Адам (1816–1877), префект на полицијата во 1870 година, кој подоцна станал доживотен сенатор. Таа основала салон кој го посетувале Гамбета и други републикански лидери против конзервативната реакција од 1870-тите. Во истиот интерес, таа го основала списанието *Нова ревија* во 1879 година, кој го уредувала осум години, и го задржала влијанието врз неговата администрација до 1899. Таа издала списи на Пол Бурже, Пјер Лоти и Ги де Мопасан, како и романот *Ле Калвер* на Октав Мирбо. Адам се вклучила во здружението *Аван-Куриер* (претходник) основано во 1893 година од Жана Шмал, кое повикувало на правото на жените да бидат сведоци во јавните и приватните дела и за правото на мажените жени да го земаат производот од нивниот труд и слободно да располагаат со него.

Адам станала блиска пријателка на Јулијана Глинка, која била посветена на теозофијата и окултизмот.

Адам напишала белешки за надворешната политика и била непопустлива во нејзините напади врз Бизмарк и во нејзиното застапување на политичкиот реваншизам. Таа е генерално заслужна за авторството на трудови за различни европски метрополи со потпис „Пол Васили“, кои, всушност, биле дела напишани од различни писатели. Најпознат од нејзините бројни романи е *Пагански* (1883). Нејзините реминисценции, *Моето прво литературно и политичко оружје*, 1904 и *Моите чувства и нашите идеи пред 1870 година*, 1905, содржат многу интересни озборувања за нејзините истакнати современици.

Во 1882 година, го купила имотот на опатијата во Гиф-сур-Ивет (Есон), каде што живеела од 1904 година до нејзината смрт во Калиан во 1936 година.

## Наводи

;

* 

## Литература
* 
* 
* 

## Надворешни врски
* Biography of Juliette Adam in French
* Works by Juliette Adam at Project Gutenberg
* Works by or about Juliette Adam at Internet Archive
* Juliette Adam The Lilly Library, Bloomington, IN
* Newspaper clippings about Juliette Adam in the 20th Century Press Archives of the ZBW

Категорија:Погребани на гробиштата „Пер Лашез“
Категорија:Француски феминистки
Категорија:Починати во 1936 година
Категорија:Родени во 1836 година
Категорија:Статии со микроформати hAudio
Категорија:Француски мемоаристи
Салон Хармони

**Салон Хармони** — македонска телевизиска серија од 1998 година во режија на Тихомир Бачовски.

## Улоги

## Надворешни врски
* 

Категорија:Македонски телевизиски серии
Сотериа Алиберти

**Сотериа Алиберти** (; 1847–1929) била грчка феминистка и едукатор која го основала првото грчко женско здружение, *Ергани Атина* ().

Алиберти основала училиште за девојчиња во Романија и напишала биографски скици на значајни Гркинки за *Женскиот весник* од Атина. Слични активности биле спроведени во Грција во исто време од страна на Централниот комитет на жените и *Унијата на* *Гркинки* на Калирои Парен. Во 1893 година, таа се вратила во Атина каде ја основала *Ергани Атена* и станала уредник на литературното списание *Плејади*.

## Поврзано

* Феминизмот во Грција
* Калирои Парен

## Наводи


## Литература

* JS Uglow, F. Hinton. *Меѓународниот речник на женска биографија.* Меѓународна издавачка група Continuum, 1989 година.ISBN&nbsp;

## Дополнителна литература

* Стефаниду, Ксенија (2007), „Гринките во позиции на моќ“. Трудот презентиран на годишниот состанок на Хеленичко-американското професионално друштво. 4 ноември.

Категорија:Починати во 1929 година
Категорија:Родени во 1847 година
Категорија:Феминистки
Жил Аликс

Категорија:Статии со hCards

**Жил Аликс** (9 септември 1818 година во Фонтене-ле-Конт, Вандеја - 1 септември 1903 година во Париз) бил феминист, социјалист, политички активист и ексцентричен пронаоѓач. Аликс бил градоначалник на 8. округ во Париз.

## Политички активизам
Во Комуната тој го инспирирал создавањето на „Женски комитет на улицата д'Арас“, која имала некомунистички социјалистички став кој ги нагласува правата на жените. Значењето на групата е спорно, но се чини дека не успеала во голем дел од целите.

## Пронајдоци и експерименти
Жил Аликс е познат и по неговата поврзаност со неколку пронајдоци и експерименти кои се сметаат за невообичаени. Еден од нив е „телеграфот на полжавот“ (види пасилалинско-симпатичен компас). Идејата зад овој пронајдок постулира дека полжавите, откако ќе се контактираат, остануваат во симпатична комуникација. Имајќи го ова предвид, полжавите би можеле да се користат за испраќање пораки преку оваа комуникација. За време на француско-пруската војна, тој предложил жените да бидат вооружени со цевки полни со цијановодород, со кои би можеле да ги убијат Пруските напаѓачи.

## Наводи


## Поврзано

* Симпатетична магија

Категорија:Француски феминистки
Категорија:Починати во 1903 година
Категорија:Родени во 1818 година
Категорија:Феминисти
Олимп Аудард

десно|254x254пкс| Olympe Audouard
**Олимп Аудард** (13 март 1832 &#x2013; 12 јануари 1890 година) била француска феминистка која барала целосна еднаквост за жените со мажите, вклучувајќи ги правата на глас и правото да се кандидираат на избори.

Била родена во Марсеј, се викала Фелисите-Олимп де Жувал. Се омажила на 11 април 1850 година за адвокатот Анри-Алексис Аудард (р. 2 мај 1829 година). Двојката се разделила во 1858 година, но се развеле дури во 1885 година, набргу откако францускиот закон за развод  конечно бил усвоен на 27 јули 1884 година.

## Избрани дела

* Аудард, Олимп (1867). *Ориентот и неговите народи*. Париз: Е. Денту.

## Наводи


## Литература
* Форе, Кристин (2003). *Политичка и историска енциклопедија на жените*. Лондон: Роутлеџ. 

Категорија:Починати во 1890 година
Категорија:Родени во 1832 година
Категорија:Феминистки
Валери Вајс

**Валери Вајс** е британска социјалистичка политичарка и активистка. Таа е меѓу четвртата генерација активисти на Партијата за труд во нејзиното семејство.

Нејзината мајка била покојната Одри Вајс, пратеничка за Југозападен Ковентри 1974-1979 година, потоа пратеничка за Престон од 1987 година до нејзината смрт во 2000 година. Во тоа време, Валери Вајс била пратеничка помошничка на нејзината мајка. Одри Вајс била позната по нејзините социјалистички, синдикатски и феминистички ставови, кои ги споделувала нејзината ќерка Валери.

Валери Вајс била значајна фигура во администрацијата на Кен Ливингстон во Советот на Голем Лондон како претседателка на Женскиот комитет на ГЛЦ, првиот комитет од ваков вид во владата на ОК. Таа станала претседавачка на 25-годишна возраст, и со тоа била најмладата жена избрана за власт ширум Лондон. Многу од прашањата за кои се борел и кои ги поддржал женскиот комитет, сега се вградени во законот на ОК. Сепак, некои политичари од Партијата за труд веруваат дека овие политики придонеле за нивниот пораз на општите избори во 1987 година.

Вајс била советник на Партијата за труд во Престон од 1990-тите до 2000 година, кога го загубила своето место на конзервативците. Во 1995 година, таа била избрана за лидер на Советот на трудот, првата жена на функцијата во Престон. По расправијата со извршната директорка поради тврдењата дека се обидувала да создаде социјалистичка република во Престон, таа се повлекла кога против неа била изгласана недоверба.

Смртта на нејзината мајка во 2000 година резултирала со дополнителни парламентарни избори во изборната единица Престон. Таа се пријавила за избор како потенцијален кандидат на Партијата за труд, но не била избрана од нејзината локална партија.

Валери Вајс ја напуштила Партијата за труд во раните 2000-ти поради војната во Ирак и интервенциите на Блискиот Исток. Таа јавно изјавила дека во 2003 година гласала за кандидат за совет на Социјалистичката алијанса додека сè уште била член на Партијата за труд и на локалните избори во 2007 година ја поддржала кандидатот на Партијата за почитување. Таа ја објавила својата намера да се кандидира на парламентарните избори во 2010 година како кандидат на Синдикалистичката и социјалистичка коалиција (ССК) против кандидатот на Партијата за труд. Се повлекла неколку недели пред изборите, оставајќи го ССК без кандидат. Повторно се приклучила на Партијата за труд во август 2015 година со цел да ја поддржи кандидатурата на нејзиниот пријател Џереми Корбин за лидер. Повторно водела кампања за неговото лидерство за време на лидерскиот предизвик во 2016 година.

Во есента 2017 година, Вајс се кандидирала на изборите за парламентарен кандидат на Партијата за труд во изборната единица Росендејл и Дарвен, но не била успешна. Потоа била советник на Партијата за труд за одделот Фишвик и Френчвуд, откако била избрана на изборите за Градскиот совет во Престон во 2022 година.

Поради нејзиниот долгогодишен придонес во женското ослободување, нејзината усна историја се чува во Британската библиотека.

## Литература

* 
* 

## Наводи

Категорија:Родени во 1950-тите
Категорија:Британски активистки
Ана Баерова

Категорија:Статии со hCards
**Ана Баерова** (4 ноември 1853 – 24 јануари 1924) била втората чешка лекарка по Бохуслава Кечкова. Двете лекарки биле спречени да работат во нивната земја, така што Кечкова станала чешка акушерка, додека Баерова имала медицинска ординација во Берн.

## Биографија
Баерова е родена во Војтечов (сега дел од Мшено) во близина на Мелник на 4 ноември 1853 година, најмладото дете на Јозеф и Мари Баер. Посетувала училиште во Мелник до 1868 година, кога се преселила во Прага, каде ги запознала авторите Елишка Краснохорска и Софија Подлипска и полагала гимназиски испити, и покрај тоа што не и било дозволено да оди во гимназијата.

Во 1875 година, Баерова се преселила во Цирих и почнала да посетува часови на Универзитетот во Цирих. Меѓутоа, таа претрпела финансиски проблеми и се вратила дома во 1878 година. На крајот, откако добила пари за да ги продолжи студиите, Ана Баерова продолжила да учи на Универзитетот во Берн и дипломирала на истиот; на тој начин станала втора чешка лекарка во 1881 година. Била првата што успешно лечела и ја практикувала докторската работа. Таа основала своја приватна ординација во Берн, додека Бохуслава Кечкова ја имала првата квалификација и станала чешка акушерка. Меѓутоа, како и првата чешка лекарка (Бохуслава Кечкова, која дипломирала во 1880 година на Универзитетот во Цирих), Баерова дипломирала на швајцарски универзитет и морала да работи во странство бидејќи нејзиниот докторат не бил признат во татковината. Третата жена докторка била Ана Хонзакова.

Во 1889 година, достигнувањето на Баерова било препознаено со поддршка од народот. 700 жени напишале отворено писмо до неа и до женското списание „Женске Листи“. Во писмото се надевале дека таа може да се врати бидејќи тие сакаат да видат лекарки во нивната земја.

Починала на 24 јануари 1924 година во Прага. Во нејзиниот роден град има улица именувана во нејзина чест.

## Наводи

## Надворешни врски

Категорија:Починати во 1924 година
Категорија:Родени во 1853 година
Матијас Хименес (фудбалер 1999)

**Матијас Даниел Хименес Рохас** (роден на 6 март 1999 година во Сан Хуан) — аргентински фудбалер, напаѓач на .

## Надворешни врски
*Матијас Хименес на soccerway

Категорија:Аргентински фудбалери
Категорија:Фудбалери на Индепендиенте Авељанеда
Категорија:Живи луѓе
Словачка Јама

**Словачка Јама** (-650 m) — пропаст на Караџица, во Македонија. Влезот ѝ е на надморска висина од 2.250 метра, и е најдлабока пештера во Македонија.

## Историја на истражувањето
Јамата била откриена 2009 година од спелеолози на друштвото „Пеони“ и нивни словачки колеги по што и го добила името. При ова истражување се стигнало до длабочина од 524 метра каде експедицијата наишла на леден чеп и морала да го прекине истражувањето..

До 2016 година се стигнало до длабочина од 650 метра и должина од 3.163 метри. Со тоа таа е најдлабока пештера во Македонија и воедно втора по должина зад Слатински Извор.

## Поврзано
* Пештера
* Пропаст

## Наводи

Категорија:Јакупица
Категорија:Пештери во Македонија
Јазовка

десно|мини|Јама кај Јазовка.
**Јазовка** ― јама во областа на планината Жумберак во Хрватска, позната како место на масовни погубувања и погребувања поврзани со партизанските активности за време и по Втората светска војна. Стотици ранети хрватски војници од болниците во Загреб и цивили биле фрлени во јамата. Некои веќе биле мртви, но други починале од изложеност и повреди. Откако наоѓалиштето било повторно откриено во 1990 година, кога биле пронајдени повеќе 800 скелети, годишно посетување е организирано.

## Историја
Се верува дека првите жртви биле војници на фашистичката марионетска држава Независна Држава Хрватска, заробени од партизанските сили по битка кај Крашиќ во јануари 1943 година. Некои веројатно застрелани пред да бидат фрлени во јамата; други можеби биле фрлани живи.

Подоцна во 1945 година, партизаните ја искористиле јамата за тајно да ги фрлат телата на воените заробеници по Блајбуршкиот масакр. Тие исто така фрлале ранети хрватски војници, медицински кадар и католички калуѓерки.

Додека месното население го задржало сеќавањето на овие настани, комунистичката влада го потиснала секое признавање на овие воени убиства од страна на партизаните. Во 1990 година, по падот на социјализмот во Хрватска, јамата била повторно откриена. На длабочина од околу 40 м, пронајдени се остатоци од повеќе 800 скелети.

Од овој период, Католичката црква во Хрватска организира годишен аџилак на местото. Се одржува на 22 јуни и се совпаѓа со Денот на антифашистичката борба. Црквата ја направила патеката до јамата од блиското село со слики од крстни патишта. Настанот е пријавен како популарен меѓу членовите на крајните десничарски групи во Хрватска.

## Поистакнати жртви
* Гауденција Шплајт, римокатоличка калуѓерка која била осудена на погубување со стрелање од страна на партизанскиот воен суд во Загреб на 29 јуни 1945 година. Таа била осудена за помагање, засолниште и криење на германски бандит, озлогласениот усташки директорот на усташката полиција Иван Тољ и други усташи по ослободувањето на Загреб од страна на советските сили и партизанските сили.

## Наводи

Категорија:Пештери во Хрватска
Категорија:Политичко угнетување во комунистичка Југославија
Категорија:Последици од Втората светска војна во Југославија
Категорија:Хрватска во 20 век
Категорија:Масовни гробници
Петар Донков

**Петар Донков** (Роден во  — , ) — македонски борец за човекови права, активист за обединета и независна Македонија. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Како резултат на бруталното тепање во подрумите на бугарското Министерство за внатрешни работи во Свети Врач, Донков починал во затворот во Горна Џумаја, пред да биде и осуден.

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Тери Гарити

мини|Гарити во 1973 година.
**Џоан Тереза Гарити** (1940 — 30 јануари 2022 година) — американска авторка, најпозната како авторка на *[[Сензуалната жена]]*.

## Заднина и образование
Гарити била израсната во Лис Самит, Мисури, и студирала на колеџот Палм Бич Јуниор во Флорида. Таа работела во персоналот на издавачот Лајл Стјуарт и објавила книга за шопинг во Њујорк.

## Кариера
Во 1969 година, ја објавила книгата *„Сензуалната жена* со псевдонимот „Ј“, со поднаслов „првата книга за жената која копнее да биде жена“. Била објавен и како *„Патот да се стане сензуална жена“* . Книгата поминала осум недели на бр. 1 на листата на бестселери на *Њујорк Тајмс* и речиси една година на листата во целина. Во подоцнежните изданија го користела името Тери Гарити. Во 1969 година е направен говорен албум, врз основа на книгата, наречен *Ј - Начин да се стане Сензуална Жена* (англиски: *J – The Way to Become A Sensuous Woman)*.

Во 1977 година, таа го објавила *„Тотално Сакање: како да сакаш и да бидеш сакан до крајот на животот“*, а во 1984 година, книгата *„Приказна на „J“: авторката на Сензуалната Жена“ ја раскажува горчливата цена на нејзиниот луд успех*, со нејзиниот брат Џон Гарити како соавтор. Во оваа книга таа и нејзиниот брат разговараат за тоа како се справила со биполарното растројство.

## Наводи

## Дополнителна литература

* Бил Алтхаус, „Ставајќи го „Ј“ зад неа: за Тери Гарити, успехот беше речиси фатален“, *магазин Канзас Сити*, октомври 1984 година

## Надворешни врски

*  Фотографска архива на Лос Анџелес Тајмс (колекција 1429). Библиотека на специјални збирки UCLA, библиотека за истражувања Чарлс Е. Јанг, Универзитет во Калифорнија, Лос Анџелес.

Категорија:Починати во 2022 година
Категорија:Родени во 1940-тите
Веселин Михајлов

**Веселин Михајлов** (Роден во  — ) — македонски борец за човекови права, активист за обединета и независна Македонија. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Жив изгорен заедно со Александар Султов и Марко Ангов, во месноста Шарена Скала на Плошката Планина. Биле предадени од Тома Маникатов.

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Децата на војводата Шмит

**„Децата на војводата Шмит“** (српски: *Деца војводе Шмита*) — југословенски филм од 1967 година, во режија на Владимир Павлович. Улогите ги толкуваат: Миодраг Андриќ, Фарук Беголи, Слободан Ѓуриќ и Деса Дугалиќ. 

## Синопсис
Дејствието на филмот се случува во дом за сираци неколку години по Втората светска војна. Штитениците на домот, воени сирачиња, сега веќе адолесценти, се соочуваат со можноста дека еден од нив можеби е дете на воен злосторник... 

## Наводи

Категорија:Југословенски филмови
Категорија:Црно-бели филмови
Категорија:Филмови на Владимир Павлович
Категорија:Филмови на српскохрватски јазик
Категорија:Филмови од 1967 година
Категорија:Филмови со Миодраг Андриќ
Категорија:Филмови со Фарук Беголи
Категорија:Филмови со Слободан Ѓуриќ
Категорија:Филмови со Деса Дугалиќ
Категорија:Филмови со Рената Фрeискорн	
Категорија:Филмови со Радмила Гутеша	
Категорија:Филмови со Јован Јаниќијевиќ Бурдуш	
Категорија:Филмови со Милан Јелиќ
Категорија:Филмови со Ингрид Лотариус
Категорија:Филмови со Зорка Манојловиќ	
Категорија:Филмови со Вера Милошевиќ
Категорија:Филмови со Заим Музаферија	
Категорија:Филмови со Драган Николиќ
Категорија:Филмови со Нада Шкрињар	
Категорија:Филмови со Растко Тадиќ	
Категорија:Филмови со Јосиф Татиќ
Категорија:Филмови со Миќа Томиќ
Флоренс Девоар

**Флоренс Жаклин Силви Девоар**, (моминско уме Нибарт; родена на 10 септември 1968 година) е француска земјоделски инженерка, која служела како претседател на одборот на доверители на Фондацијата Викимедија помеѓу октомври 2006 и јули 2008 година.

## Образование
Девоар има диплома за инженерство по агрономија од ЕНСАИ и ДЕА за генетика и биотехнологии од ИНПЛ.

## Кариера
На 9 март 2008 година, Девоар била избрана за член на општинскиот совет на Малинтрат.

Девоар се приклучила на одборот на Фондацијата Викимедија во јуни 2004 година како претседател на одборот на доверители, наследувајќи го Џими Велс. Таа работела во Советодавниот одбор на Фондацијата од јули 2008 година.

Како ко-основачка на Викимедија Франција во октомври 2004 година, била потпретседателка на неговиот одбор од 2011 година до декември 2012 година.

## Препознавање
На 16 мај 2008 година, била прогласена за витез во францускиот национален орден за заслуги; била предложена од Министерството за надворешни работи како „претседателка на меѓународна фондација“.

## Поврзано

* Список на луѓе на Википедија

## Наводи

## Литература
* Лих, Андреј. *Револуцијата на Википедија: Како еден куп никои ја создадоа најголемата енциклопедија на светот*. Хиперион, Њујорк . 2009 година. Прво издание. ISBN&nbsp; (алкална хартија).

## Надворешни врски

* Веб-страницата Anthere Consulting   
* Личен блог
* Фондацијата Викимедија и одржливост
* Florence Devouard's Wikipedia user page
* 
* Видео-интервју на 10 февруари 2007 година на конференцијата Lift07 во Женева
* Интервју со Флоренс Девоар.
* „Мадам Википедија“ води веб-џин од селското седиште    Статија на АФП од 2007 година
* Живот во денот: Флоренс Девоар од  2007 година напис на *Тајмс*

Категорија:Луѓе од Версај
Категорија:Родени во 1968 година
Категорија:Викимедијанци
Верска корпорација

**Верска или Религиозна корпорација** е вид на верска непрофитна организација, која е законски инкорпорирана. Често овие типови на корпорации се признати според законот на пример, од страна на сојузна држава или покраинска влада. Владината агенција одговорна за регулирање на таквите корпорации вообичаено е официјален носител на евиденција, овој носител може да биде, на пример, државниот секретар. Во Соединетите Американски Држави, религиозните корпорации се формираат како и сите други непрофитни корпорации со поднесување членови за основање до државата. Статиите на верските корпорации треба да го имаат стандардниот јазик, кој е ослободен од даноци, што го бара Службата за внатрешни приходи (СВП, IRS).

Во САД, верските корпорации подлежат на помалку ригорозни државни и федерални барања за поднесување и известување од другите организации ослободени од данок, како што се непрофитните корпорации од заемна корист или непрофитните корпорации од јавен интерес. Во зависност од државата во која се наоѓаат, тие исто така може да бидат ослободени од некои од инспекциите или стандардите според кои се регулирани нерелигиозните групи кои ги нудат истите услуги.

Секоја држава има свои закони во врска со добротворните организации, особено оние од верски природа. Секоја држава има општи насоки што мора да ги следи за да ја прогласи способноста на овие корпорации да бидат ослободени од даноци и да функционираат како корпорацијата.

Федералните даночни закони ги прикажуваат законите за верските организации и корпорации и откриваат даночни информации што треба да се земат предвид за даночно ослободување. Организацијата не смее да биде организирана или да функционира во корист на приватни интереси и ниту еден дел од нето заработката на член 501 организација не смее да се употребува во корист на кој било приватен акционер/поединец. Ако организацијата е вклучена во трансакција со вишок бенефиции со лице кое има значително влијание врз организацијата, може да се наметне акцизки данок на лицето како и на сите менаџери на организацијата кои се согласуваат со трансакцијата.

Црквите и корпорациите кои се асоцираат со нив автоматски се сметаат за ослободени од данок и не се обврзани да аплицираат и да добијат признавање од СВП. На донаторите им е дозволено да бараат добротворен одбиток за донации на црква што ги исполнува условите од секцијата 501(c)(3), и покрај тоа што црквата ниту побарала ниту добила признание од СВП, ослободувајќи ја од даноци. Дополнително, бидејќи црквите и одредени други религиозни организации не се обврзани да поднесат годишен извештај или известување до СВП, тие не подлежат на автоматско отповикување на ослободувањето ако не успеат да поднесат таков извештај.

## Поврзано

* Непрофитна корпорација со јавен интерес
* 501(c)(3)

## Наводи

## Надворешни врски

* Даночни информации за цркви и верски организации [IRS]

Категорија:Верски организации
Анфан терибл (Enfant terrible)

***Анфан терибл*** ( - ужасно дете) — француски израз, кој традиционално се однесува на дете кое е застрашувачки невино, кажувајќи им непријатни работи на родителите или на други луѓе. Сепак, изразот има и повеќекратна употреба во кариерите на уметноста, модата, музиката и другите креативни уметности. Во овие кариери, тоа подразбира успешен и често млад „гениј“ кој е многу неортодоксен, впечатлив, а во некои случаи навредлив или бунтовен.

*[[Оксфордски англиски речник|Оксфордскиот англиски речник]]*, второ издание, ја дава дефиницијата: „Дете кое ги засрамува своите старатели со непријатни забелешки во лоши моменти; трансф. лице кое ги компромитира своите соработници или неговата партија со неортодоксен или непромислен говор или однесување; полабаво употребен поимот може да значи оној кој постапува неконвенционално.“

Една од дефинициите на *[[Вебстеровиот речник]]* на *enfant terrible* односно *ужасно дете* е „обично млада и успешна личност која е впечатливо неортодоксна, иновативна или авангардна“.

## Поврзано
* Les Enfants Terribles (појаснување)

## Наводи

Категорија:Француски зборови
Чарлс Гилберт Чадок

мини|Фотографија од Чарлс Гилберт Чадок
**Чарлс Гилберт Чадок** (14 ноември 1861 – 20 јули 1936) бил американски невролог, психијатар и преведувач. Тој е запаметен по опишувањето на Чадок рефлексот и заслужен за употребата на термините *[[бисексуалност]]*, *[[хетеросексуалност]]* и *[[хомосексуалност]]* на англискиот јазик за прв пат.

## Биографија
Чарлс Гилберт Чадок е роден на 14 ноември 1861 година во Џонсвил, Мичиген. Во 1885 година, тој дипломирал на Медицинскиот и Хируршкиот колеџ на Универзитетот во Мичиген, а потоа работел во азилот во Северен Мичиген во Траверс Сити како личен лекар. Од 1889 до 1890 година, Чадок студирал во Минхен. По враќањето, тој повторно работел во Азил. Во 1892 година, станал професор по нервни и ментални болести на колеџот Марион-Симс, кој подоцна станал дел од Медицинскиот факултет на Универзитетот Сент Луј. Тој се оженил со Аделаида Гоуанс Мекферсон во 1890 година. Чадок се вратил во Европа во 1897 година, поминувајќи го поголемиот дел од времето како асистент на Џозеф Бабински. По враќањето во Соединетите Држави во 1899 година, Чадок ги запознал американските лекари со знакот на Бабински, подоцна објавувајќи еден превод на делото на Бабински. Чадок го вовел својот истоимен рефлекс во 1911 година, нарекувајќи го *надворешен малеоларен знак*. Тој исто така опишал аналоген знак во горниот екстремитет. Чадок починал на 20 јули 1936 година. Тој бил погребан од протестантски свештеник на гробиштата Оуквуд, Алеган, Мичиген.

## Наследство
На Чадок му се припишува првата употреба на зборовите *[[хетеросексуалност]]* и *[[хомосексуалност]]* во англискиот јазик, како и првата употреба на зборот *[[бисексуалност]]* во смислата на сексуално привлекување кон жени и мажи, во неговиот превод на *[[Сексуална психопатија|Psychopathia Sexualis]]* на Ричард фон Крафт-Ебинг во 1892 година. Пред новата употреба на терминот од страна на Фон Крафт-Ебинг, „бисексуалец“ обично се користел за да се однесува на хермафродитни растенија, што значи дека имаат и машки и женски репродуктивни структури или за мешано-полови ситуации, како што се училиштата. 

## Наводи

## Надворешни врски

* Списи од или за Чарлс Гилберт Чадок на Интернет Архивата
*  кај Проектот Гутенберг
* Works by or about Charles Gilbert Chaddock кај Онлајн Книги Страницата
* Charles Gilbert Chaddock кај Најди Гроб

Категорија:Статии со hCards
Категорија:Американски психијатри
Категорија:Починати во 1936 година
Категорија:Родени во 1861 година
Арсенат

**Арсенат** — секое соединение кое го содржи арсенатниот јон . Арсенатите се соли или естри на арсенската киселина.
Арсеновиот атом во арсенатот има валентност од 5 и се нарекува **пентавалантен арсен** или **As(V)**.
Арсенатот во многу погледи наликува на фосфатот бидејќи арсенот и фосфорот се јавува во истата група (столб) на периоднот систем. 
Арсенатите се умерени оксиданси, со електроден потенцијал од +0,56&nbsp;V за редукција на арсенити.

## Застапеност
Во природата, арсенатите се среќаваат во различни минерали. Овие минерали може да содржат хидрирани или безводни арсенати. За разлика од фосфатите, арсенатите не се губат од минералот при негово трошење. Примери за арсенатни минерали се адамитот, аларситот, анабергитот, еритритот и леграндитот. Кога се потребни два арсенатни јона за рамнотежа на набојот во формула, тогаш спојот се нарекува **диарсенат** како кај трицинк диарсенатот (Zn3(AsO4)2).

## Јони
Зборот арсенат е добиен од арсенска киселина (H3AsO4). Оваа умерено силна киселина се пертвора во **диводород арсенат** (), **водород арсенат** () и арсенат (), зависно од pH-вредноста. Количествениот однос помеѓу овие видови е определен од константите на киселинската дисоцијација:
:H3AsO4  +  H2O      +  H3O+(log *K*1 = −2.19)
:  +  H2O      +  H3O+(log *K*2 = −6.94)
:  +  H2O      +  H3O+(log *K*3 = −11.5)

Овие вредности се слични на оние на водородните фосфати. Водород арсенатот и диводород арсенатот преовладуваат во воден раствор близу неутрална pH-вредност.

## Труење со арсенат
Арсенатот може да го замени неорганскиот фосфат во чекорот на гликолизата која произведува 1,3-бифосфоглицерат од глицералдехид 3-фосфат. Ова дава 1-арсено-3-фосфоглицерат, кој е нестабилен и бргу се хидролизира, образувајќи го следниот меѓупроизвод, 3-фосфоглицерат. Затоа, гликолиза се одвива, но АТФ-молекулата која би се создала од 1,3-бифосфоглицерат Се губи — арсенатот е одвојувач од гликолизата, што е причина за неговата токсичност.

Како и останатите соединенија на арсенот, арсенитот се сврзува со липоинска киселина, попречувајќи го претворањето на пируватот во ацетил-CoA, спречувајќи го Кребсовиот циклус, по што уследува понатамошна загуба на АТФ.

## Поврзано
* Арсенид

## Наводи


Категорија:Оксианјони
Категорија:Соединенија на арсенот
Прашалник за проценка на сезонски модел

**Прашалникот за проценка на сезонскиот модел (ППСМ)** е едноставен, само-администриран скрининг тест за сезонско афективно нарушување, кој првпат бил развиен во 1984 година. Иако некои аспекти на неговата точност се доведени во прашање од кога бил создаден, сепак тој е широко користен денес, особено од истражувачите на сезонско афективно нарушување (САН).

## Опис
ППСМ е скрининг инструмент за сезонско афективно нарушување (САН), депресивно нарушување кое вообичаено ги погодува своите жртви во текот на есенските и зимските месеци. За прв пат бил развиен од американскиот психијатар Норман Е. Розентал и неговите колеги од Националниот институт за ментално здравје во 1984 година и продолжува да се користи нашироко. Тоа е само-администриран тест со хартија и молив кој е слободно достапен во јавниот домен. ППСМ може да се преземе.

Прашалникот бара испитаниците да ги рангираат износите на сезонските промени што ги доживеале во спиењето, социјализацијата, расположението, тежината, апетитот и енергијата. Глобална оценка меѓу 0 и 24 поени се добива со собирање на оценките за секоја од овие ставки. Испитаниците ги наведуваат и месеците во кои овие промени се најголеми и најмали. Тие, исто така, треба да го оценат нивното вкупно оштетување од сезонските промени од „без проблем“ до „оневозможувачко оштетување“.

Субјектите се учат како да ги толкуваат своите резултати и се предупредуваат дека самопроценката не може да ја замени клиничката евалуација. Ако нивниот резултат е висок, им се советува да се консултираат со својот лекар.

## Сигурност, валидност и специфичност
Направени се бројни истражувања за да се процени корисноста на тестот. Општо земено, било откриено дека е *доверлив* (со тоа што дава конзистентни мерења) и *валиден* (со тоа што го мери она што сака да го измери). Исто така, било откриено дека има ниска *специфичност* (со тоа што луѓето кои имаат други форми на депресија можат да изгледаат како да имаат САН). Ова може да даде грешни и превисоки проценки за распространетоста на САН.

Некои истражувања ја доведуваат во прашање целокупната валидност на ППСМ, па дури и самиот концепт на САН.

И покрај неговите недостатоци, ППСМ сè уште е многу популарна алатка за скрининг во истражувањето на САН. Ова е поради неговиот ран развој, историски широката дисеминација и отсуството на подобри алтернативи.

Категорија:Психологија

## Наводи
Имитација (уметност)

**Имитација** е доктрина на уметничко творештво според која творечкиот процес треба да се заснова на блиска имитација на ремек-делата на претходните автори. Овој концепт првпат бил формулиран од Дионисиј од Халикарнасес во 1 век п.н.е. како *[[Дионизиско имитирање|imitatio]]* и оттогаш доминирал речиси две илјади години во западната историја на уметностите и класицизмот. Платон ја сметал имитацијата како општ принцип на уметноста, бидејќи самата уметност ја гледал како имитација на животот. Оваа теорија била популарна и добро прифатена во текот на класичниот период. За време на периодот на ренесансата, имитацијата се сметала за средство употребено за да се стекне личен стил; на ова алудираат уметниците од таа ера како Кенино Ченини, Петрарка и Пјер Паоло Вержерио. Во 18 век, романтизмот се спротивставил на овој концепт со создавањето на институцијата романтична оригиналност. Во 20 век, модернистичките и постмодернистичките движења за возврат ја отфрлиле романтичната идеја за креативност и ја зајакниле практиката на имитирање, копирање, плагијат, препишување, присвојување и така натаму како централно уметничко средство.

## Белешки


## Наводи

* Шродер, Марис З. (1972) *Франција / римско - романескно - романтично - романтизам* во Ајхнер, Ханс (1972) ''„Романтика“ и неговите сродници: европската историја на еден збор''

Категорија:Фигури (стилистика)
Категорија:Теорија на книжевноста
Категорија:Книжевна критика
Категорија:Наратологија
Категорија:Музи
Категорија:Поетика
Категорија:Раскажувачки техники
Омаж (уметност)

**Омаж** () — покажување или изразување на почит или посветеност кон некого или нешто, понекогаш со едноставно искажување, но често со некоја изложба, сценско или уметничко дело. Поимот често се користи во уметноста, каде што еден автор или уметник покажува почит кон друг со алузија или имитација.

## Опис
Првично овој поим бил декларација за лојалност во феудалниот систем - заклетва дека некој е човек (француски: *homme*) на или подреден на феудалниот господар. Концептот потоа станал употребен фигуративно за признавање на квалитетот или надмоќноста. На пример, мажот може да ѝ оддаде почит на една дама, па да ја почитува нејзината убавина и други грациозности. Кај германските истражувачи, следбениците на еден голем научник развиле обичај да го почитуваат својот ментор со изработка на трудови за *[[фестивал]]* посветен на него.

Во музиката, омажот може да биде во облик на композиција (*[[Омаж на Падеревски]]*), трибут албум (*[[Омаж на Чарлс Паркер]]*) или примерок. Дигиталните техники што се користат за генерирање на многу облици на медиуми го олеснуваат позајмувањето од други дела, а оваа санација може да се користи како почит кон нив.

## Поврзано
* Алузија
* Интертекстуалност
* Пастиш

## Наводи

Категорија:Раскажувачки форми
Категорија:Интертекстуалност
Категорија:Филмски техники
Категорија:Галицизми
За морална фикција

***За морална фикција*** е збирка есеи на американскиот романописец Џон Гарднер објавена во 1978 година. ()

Во ова дело, Гарднер го напаѓа она што го гледа како недостаток на морал на современата литература, што тој го нарекува највисока цел на уметноста и го дефинира во книгата. Според Гарднер, моралот не е произволен општествен конструкт, туку вечна вистина, која добива различни форми, но суштински не се менува низ вековите. Тој вели дека моралната фикција „се обидува да ги тестира човечките вредности, не со цел да проповеда или да продава одредена идеологија, туку со автентично чесен и слободоумен напор да открие кој најдобро го промовира човечкото исполнување“.

Лав Толстој, меѓу другите, застапува слични ставови во неговиот есеј *[[Што е уметност?]]*, а Гарднер се потпира на Толстој во неговиот аргумент.

## Поврзано

* Морален реализам

## Библиографија

* 

Категорија:Морал
Трендафил Мицански

**Трендафил Димитров Мицански** ( роден во  — ?) — македонски борец за човекови права, активист за обединета и независна Македонија. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Бил јатак на илегалната чета на Герасим Тодоров, поради што бил осуден на осум години строг темничен затвор. Во логорите на смртта тој ја одлежал целата казна.

## Поврзано
Крум Мицански

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Димитар Павлов

**Димитар Павлов** (Роден во  — ) — македонски борец за човекови права, активист за обединета и независна Македонија. Жртва на комунистичкиот режим во Бугарија.

## Животопис
Учесник во илегалната чета на Герасим Тодоров. Загинал на 13 март 1949 во струмскиот чифлик со уште неколкумина. Се претпоставува дека е убиен од агент-провокатор, негов близок роднина. Неговата ќерка Искра, исто така била жртва на бугарската држава, која ја држела цел месец в просториите на бугарската државна безбедност во Горна Џумаја, каде била подложена на тешко мачење и испрашување.

## Поврзано
Искра Павлова

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Искра Павлова

**Искра Димитрова Павлова** (Родена во ) — ќерка на македонскиот борец за човекови права и активист за обединета и независна Македонија - Димитар Павлов. Жртва на комунистичкиот режим во НР Бугарија.

## Животопис
Поради учеството на нејзиниот татко во илегалната чета на Герасим Тодоров. Таа била задржана цел месец во просториите на бугарската државна безбедност во Горна Џумаја, каде била подложена на тешко мачење и испрашување.

## Поврзано
Димитар Павлов

## Наводи


Категорија:Македонци во Бугарија
Категорија:Македонски дејци
Категорија:Македонски борци
Категорија:Жртви на комунистичкиот режим во Бугарија
Водвиљ

мини|312x312пкс| Познатиот американски водвилски пар Мортон и Мајо, 1924 година
мини|250x250пкс| Зградата на поранешниот театар Водвиљ во Париз
**Водвиљ** — кратко комично театарско дело без голем заплет, прошарано со куплети  - шеговити монолози и призори во кои се изведуваат популарни мелодии. Поимот водвиљ се однесува и на театар во кој се изведуваат вакви претстави. Писателот на водвили се нарекува водвилски уметник.

Поимот *водвиљ* првенствено означувал вид на народна песна со сатирична содржина на француски јазик. Етимолошки, францускиот израз *vaudeville* потекнува од изразот *vau-de-vire* според долината Вир во Нормандија каде тој вид на песна бил многу популарен, или од изразот *voix de ville* (градски гласови) користен во времето на Молиер.

## Појава
Водвиљот потекнува од световни напеви слични на шансони, а во 16 век често се изведувал како танц. Со текот на времето во водвиљот се додавал говорен и постепено се занемарувала музиката, односно поетскиот стил на изразување. Со тоа сè повеќе почнувал да наликува на весела претстава заснована на комични ситуации, со цел публиката да се смее и да се забавува, а на преминот од 17 и 18 век се користел и во театарот. Во пародии на опери или комедии со музички нумери, кои во 18 век прераснале во комична опера (*[[Опера|opéra comique]]*), на крајот од која се изведува водвилско финале во кое глумците пеејќи ги излагаат поуките на претставата.

## Развој
Со текот на времето, водвиљот бил исфрлен од комичната опера, но останал во популарниот театар во Европа и САД до средината на 20 век и станал синоним за музичка сценска претстава со популарни музички нумери. Откако се развил во сатирично театарско дело, водвиљот се изведувал на париските булеварски сцени (*Théâtre du Vaudeville*, основан во 1791 година). Врз основа на примерот на Франција, слични сценски дела биле создавани и во други земји, особено во Англија и Америка, каде што водвиљот се здобил со изразито забавен ревиски карактер.

Познати водвилски писатели се: Жорж Фејдо (*Не шетај се гола*), Ежен Лабиш, па дури и Жил Верн, кој ја започнал својата книжевна кариера како театарски писател, се испробал во пишувањето на овој вид на театарски дела. Водвиљот како облик не бил напуштен ниту во 20 век, па францускиот драматург Робер Тома (*Théâtre du Vaudeville*, 1927–1989), познат по своите криминалистички комедии, го напишал криминалистичкот водвиљ *„Неочекуваниот пријател“*.
мини|349x349пкс| Плакат за еден американски водвиљ од 1899 година.

## Поврзано
* Опера
* Кабаре
* Оперета
* Мјузикл
* Фарса
* Гротеска
* Бурлеска
* Вариете

## Белешки


## Наводи

Категорија:Комедија
Категорија:Театар
Пано Лазаров

**Пано Лазаров** (,  — ) — македонски револуционер.

Пано бил убиен од четниците на Тодор Александров, бидејќи одбил да му се потчини на Тодор Александров како водач на ВМРО.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Категорија:Дејци на ВМОРО
Категорија:Родени во непозната година
Ване Арсов

**Ване Арсов** (  — ) — македонски револуционер, член на ВМОРО.

Комитата Ване Арсов бил убиен поради тоа што не им се потчинил на Александар Протогеров и Тодор Александров и затоа што не ја признавал нивната организација, односно ја сметал за царска (*на бугарскиот цар*).

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Категорија:Дејци на ВМОРО
Андреја Душкин

**Андреја Душкин** (  — ) — македонски револуционер.

Летото 1922 година, бандите на Тодор Александров и Александар Протогеров, го убиле Андреја Душкин, бидејќи одбил да даде заклетва за верност на Александровата ВМРО.

## Поврзано

* Атанас Душкин

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Категорија:Дејци на ВМОРО
Окситанија

**Окситанија**  (; ; ) ― административен регион во Франција, основан на 1 јануари 2016 година со здружување на поранешните региони Лангдок-Русијон и Југ-Пиринеи. На 28 септември 2016 година, Државниот совет го одобрил името Окситанија за новоформираниот регион, а одлуката стапила на сила на 30 септември 2016 година.

Современиот административен регион е именуван по историскиот регион Окситанија. Регионот Окситанија во денешните граници во најголема мера ја зафаќа територија со која владееле грофовите од Тулуз во 12 и 13 век. Во 2015 година, во Окситанија имало 5.839.867 жители.

## Географија
Окситанија е втор по големина регион во континентална Франција, зафаќа површина од 72 724&nbsp;km2; има население од 5,845,102 (2017). На југоисток излегува на Средоземно Море, се граничи со Прованса-Алпи-Азурен Брег на исток, Оверњ-Рона-Алпи на североисток и Нова Аквитанија на запад и северозапад, како и со државите Андора (Каниљу, Анкам, Ла Масана, Урдину) и Шпанија (Арагон и Каталонија) на југ.

### Поголеми населени места
[мини| [Тулуза, префектура и најголем град во Окситанија]]
Најголеми комуни во Окситанија се (во 2017):

* Тулуза (479.553)
* Монпелје (285.121)
* Ним (150.610)
* Перпињан (120.158)
* Безиер (77.177)
* Монтобан (60.810)
* Нарбона (54.700)
* Алби (50.759)
* Каркасон (47.365)

## Економија
Бруто домашниот производ (БДП) на регионот во 2018 година бил 171,2 милијарди евра, што претставува 7,3% од францускиот БДП. БДП по глава на жител приспособен на куповната моќ бил 26.000 евра или 86% од просекот на ЕУ27 истата година. БДП по вработен бил 102% од просекот на ЕУ.

## Поврзано

* Лангедок-Русијон
* Југ-Пиринеи
* Региони во Франција

## Наводи

## Надворешни врски

* Спојување на регионите - Франција 3
* Регион Окситанија/Пиринеи-Медитеран -

Категорија:Централен Масив
Категорија:Држави и територии настанати во 2016 година
Категорија:Региони во Франција
Категорија:Окситанија
Категорија:Статии со микроформати hAudio
Категорија:Координати на Википодатоците
Брат или сестра

[мини|396x396пкс|Две сестри, слика од [Вилијам-Адолф Бугро|Вилијам Адолф Бугро.]]
**Брат** или **сестра** — дете родено од иста двојка родители или од еден заеднички и еден различен родител. За ова сродство во македонскиот јазик нема еднозначен збор. На други јазици*, брат или сестра* се преведуваат како *sibling* - на англиски, *Geschwister* - на германски, *fratrie* - на француски, *sourozenec* - на чешки. Синовите од едни родители меѓу себе се нарекуваат браќа, а ќерките се нарекуваат сестри.

## Степен на сродство
Во зависност од степенот на сродство, браќата и сестрите можат да бидат:

* Полнокрвни (родени) – од ист пар биолошки родители,
* Полукрвни (природени) - од еден заеднички и еден различен биолошки родител,
* Доведени браќа или сестри - кога двајца родители немаат заеднички деца, но имаат синови или ќерки од претходните бракови или ако двојката е бездетна, но има посвоено деца од различни родители.

Обично, браќата и сестрите растат заедно во едно семејство и имаат силни чувства еден кон друг - љубов, наклонетост. Тие често имаат слични интереси и си личат еден на друг, особено еднојајчните близнаци. Односите исто така можат да се усложнат, најчесто во врска со поделба на наследство.

## Редоследност
* Првороден - првороден син. Во патријархалните семејства, тој добива најголемо наследство, а во династичките семејства - право на владеење, в. примогенитура.
* Најмладиот син - како син кој останува во семејството и се грижи за своите родители, според некои древни обичаи го добива наследството.
* Ќерките обично добивале мираз кога се мажеле.

Во современа Македонија, браќата и сестрите имаат еднакви наследни права.

## Наводи

Категорија:Семејство
Антон Попиванов

**Антон Попиванов** (  —  ) — македонски револуционер.

Летото во 1922 година по наредба на Тодор Александров, бил обесен Антон Попиванов, бидејќи го искажал своето мислење дека Тодор Александров и Александар Протогеров се псевдоавтономисти и царски луѓе.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Крсто Тошев

**Крсто Тошев** (  — ) — македонски револуционер, член на ВМОРО.

Во октомври 1922 година, по наредба на Тодор Александров, бил убиен Крсто Тошев, бидејќи не им дал заклетва за верност на ВМРО (Автономистичка) предводена од Тодор Александров.

## Наводи

Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров
Категорија:Дејци на ВМОРО
Копаштво

**Копаштво** — ран облик на земјоделство, својствен за стариот и раниот среден век.

Тие користеле само мотики за да ја обработуваат почвата и не ја гноеле почвата со пепел (како во случајот со сечи и спали).

Бидејќи таквото земјиште било брзо исцрпено, било неопходно секоја година да се сели на друго место. Овој начин на одгледување бил подобар од сечи и спали, бидејќи овозможувал да се обработува поголема површина, при што се добивал до двојно поголем принос.

## Поврзано
* Сечи и спали земјоделство
* Орно земјоделство
* Плужно земјоделство
* Плодоред

Категорија:Земјоделство
Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ