Битка за Николаев

**Битка за Николаев** — битка која започнала ноќта на 26 февруари 2022 година, како дел од кампањата во јужна Украина за време на руската инвазија на Украина. Битката завршила со одбивање на руските сили од градот во март, а до април сите, освен неколку од неговите околни села, биле повторно под контрола на Украина.

Николаев е стратешки важен бродограден и пристаништен град на Црното Море и на 4 март бил „*зафатен како следниот клучен чекор за руските сили на патот кон [[Одеса]]*“. 

## Позадина
Воената воздухопловна база на Николаев Кулбакино, седиштето на 299-та авијациска бригада на украинските воздухопловни сили, била бомбардирана од руски авиони околу 05:00 часот на 24 февруари, како дел од првичните руски напади врз украинските воени бази во раните утрински часови на инвазијата.   Бомбардирањето предизвикало голем пожар, но според портпаролот на бригадата, немало загинати или повредени.   

Дмитро Марченко, кој командувал со одбраната на градот, изјавил дека на 25 февруари немало контролни пунктови, ровови или патроли во Николаев. Жителите биле во состојба на паника во врска со движењата на руските војници во блискиот Херсон, а недостатокот на комуникација меѓу безбедносните сили довело до инциденти како „пријателски оган“.  На единиците на 79-та воздушна ударна бригада и 36-та поморска бригада, со седиште во Николаев, им било наредено само да се подготват да ги одбранат своите воени бази, но не и самиот град. 
[десно|мини| Мостот Варваривски над реката [Јужен Буг]]
Според Марченко, руската команда се обидела да го опколи Николаев на начин сличен на опсадата на Мариупол. Во текот на битката, тој наводно одбил осум наредби да го крене во воздух мостот Варваривски над реката Јужен Буг, што би предизвикало градот целосно да биде опколен.

На 25 февруари, руски хеликоптери направиле обид да слетаат во градот, што довело до битка со украинските борци. Виталиј Ким, гувернерот на Николаевската Област, им наредил на жителите да не ги напуштаат своите домови.   До вечерта Ким изјавил дека ситуацијата „*се смирила*“.  Следниот ден, силите за територијална одбрана заробиле неколку руски диверзанти кои се криеле во подрумот на станбена зграда. 

Во текот на попладневните часови на 26 февруари, колона од 12 руски тенкови почнала да се приближува до Николаев од правец на Каховка.  Ким изјавил дека градот има пет часа да се подготви за опкружување и ги повикал граѓаните да подготват барикади и доброволци да го бранат градот.   Била подготвена и артилерија и друго оружје. 

## Битка

### Прв напад
Руски тенкови влегле во Николаев околу 17:00 часот на 26 февруари, при што експлозии се слушнале во сите делови на градот.   Руските војници, наречени „мали зелени човечиња“ од местното население, биле снимени како се движат низ северниот дел на градот во оклопни возила.

Во центарот на градот се слушало силно пукање.  Борбата се одржала во близина на трговски центар и зоолошката градина во Николаев.   Колона тенкови била забележана како се движи низ Централна Улица и Садова Улица во правец на Николска Улица. Пукање се слушнало и во Корабелниовиот Регион, а воздушната база Кулбакино била.

До 21:00 часот, Ким и градоначалникот Олександар Сенкевич објавиле дека руските сили го напуштиле градот откако биле одбиени од Територијалните одбранбени сили, кои чекале засилување од украинската војска.   Ким изјавил дека руските тенкови се повлекле во правец на Херсон, кон селото Луч. Полицајците заплениле оружје од напуштен руски оклопен транспортер. 

После тоа, некои руски војници биле заробени, а центарот на градот бил значително оштетен. Следниот ден, руската војска го бомбардирала меѓународниот аеродром во Николаев  и Сенкевич изјавил дека руска колона од Крим се движела низ Херсонската Област во правец на Николаев. Градоначалникот најавил и дека мостовите во градот се минирани и дека ќе бидат детонирани во случај на руски пробив. 

### Втор напад
На 28 февруари, руските трупи напредувале од Херсон кон Николаев, стигнувајќи до периферијата на градот и започнале напад во 11:00 часот по локално време.  

На 1 март имало затишје во борбите, без воздушни напади или артилериско бомбардирање претходната ноќ. Колона руски воени возила ја напуштила околината на Николаев, движејќи се назад во правец на Херсон. Некои мостови биле уништени од украинската војска. Сијенкевич изјавил дека не е познато кога градот повторно ќе биде нападнат, но дека се неопходни дефанзивни подготовки.
мини| Уништени станбени згради во Николаев.
мини| Ракета од повеќекратен ракетен фрлач во Николаев, 9 март
На 1 март, според украинските власти, руска колона во близина на градот Баштанка, северно од Николаев, била поразена од украинските сили. Според видеото снимено од ангажманот, биле уништени 800 возила на тркала, вклучувајќи хаубици D-30А, BRT-80 оклопен транспортер, возила од ракетниот систем Панцир и камиони за снабдување со муниција. Украинците привеле и 28 руски војници кои учествувале во „*непријателските дејствија*“ во Баштанка. На 2 март, друга руска колона била поразена во градот Вознесенск, северозападно од Николаев, од трупи на украинската редовна армија, членови на силите за територијална одбрана и местни доброволци. 

На 2 март, додека руските сили продолжиле да се обидувале да го опколат Николаев, Ким објавил дека руските падобранци слетале во Баловне, во северозападната периферија на градот; пријавил и судири кај Калјанивка на исток од градот, каде што украинската артилерија уништила мост за да спречи руски напредок. Русите подоцна се повлекле од Калинивка во правец на Баштанка.   Градоначалникот Сијенкевич изјавил дека Николаев се подготвува за урбана борба и ги повикал „*сите што можат да држат оружје*“ да се приклучат во одбраната на градот.
[мини| Руски тенк [Т-72 заробен на мост и срушен од Украинците во Калинивка, Николаевска област, 2 март]]
На 3 март, украинската војска соопштила дека руската десантна страна во Баловне, за која рекол дека се состоела од воздушни трупи на 10-та руска бригада за специјални сили била „уништена“. 

Украинската морнарица ја уништила нивната единствена фрегата и предводникот на украинската морнарица, *Хетман Сагајдачни*, во пристаништето Николаев на или пред 3 март. На тој ден била објавена фотографија на која се гледа дека фрегатата делумно е потоната во пристаништето.   На 4 март, украинскиот министер за одбрана потврдил дека *Хетман Сагајдачни* бил уништен за да се спречи неговото заробување од страна на руските сили. 

### Трет напад
Според Дмитро Марченко, една од клучните битки за време на одбраната на Николаев се случила на 4 март. Стотици руски тенкови се движеле кон градот од три правци: Станислав на југ, Посад-Покровско на југоисток и од север по автопатот што ги поврзува Николаев и Кропивницки. Два руски БТР влегле на аеродромот Кулбакино, што Марченко сметал дека станува збор за маневар за одвлекување на внимание направен да ги извлече украинските резерви и артилерија. Тој испратил полициски сили да го вратат аеродромот додека ја фокусирал артилеријата на главните руски сили, со што го разбил нападот.

### Украинска контраофанзива
Ким подоцна објавил дека руските трупи биле протерани од градот, но дека водат контранапад. Украинските војници повторно ја зазеле воздухопловната база Кулбакино.  Градоначалникот Олександар Сенкевич изјавил дека руските трупи го напаѓаат градот од север, исток и југ. Украинските трупи одржале еден мост што се протега на Јужен Буг, најлесниот пат за руските сили да стигнат до пристаништето Одеса.  Руските сили подоцна биле принудени да се повлечат надвор од границите на градот,  истиснати од периферијата на градот од украинските трупи предводени од Дмитро Марченко.  Марченко го добил украинскиот орден за храброст за неговата улога во одбраната на градот. 

На 5 март, Ким изјавил дека руските тенкови се приближуваат кон градот во правец на аеродромот Кулбакино. Неколку часа подоцна, тој објавил дека украинските борци заробиле руски возила. Тој исто така соопштил дека руските сили трипати ги бомбардирале украинските позиции со ракетни фрлачи Смерч, при што биле повредени тројца војници. Украинците одговориле со сопственото салво, наводно убиле 70 руски војници и раниле 300.  

На 7 март, десет украински војници биле убиени, а десетици други биле ранети во руски воздушен напад врз касарната на 79-та воздушна ударна бригада во 05:15 часот.   Ким подоцна изјавил дека украинските сили повторно го зазеле меѓународниот аеродром во Николаев и дека цивилите сега можат да го напуштат градот.  Во 05:00 часот руските трупи почнале да го гранатираат градот и крстаречка ракета „Калибр“ погодила воена касарна, при што загинале осум војници и биле ранети 19, додека други осум се водат за исчезнати. Тешки судири се случиле на истокот од градот, а на аеродромот избувнал тенковска битка. Гранатирањето престанало околу вечерта, при што украинските сили објавиле дека го одбиле рускиот напад.

На 8 март, тактичка група на руски баталјон неуспешно се обидела да изврши офанзивна операција кон Тернивковскиот регион во Николаев и бил вратен назад во руските „области“ во близина на Капустине, Баловне и Новоматвијивско. 

Ким на 11 март соопштил дека украинските сили ги потиснале руските трупи назад кон исток за 15 до 20 километри и опколил и некои единици кои преговарале за предавање. Тој изјавил дека руската сила што го нападна градот е релативно слаба, но предупредила дека посилна лесно може да го освои градот. Главниот лекар на местната болница, Олександр Димјанов, изјавил дека за време на битката биле ранети 250 украински војници и цивили, од кои 12 загинале. 

Руските сили сè уште контролирале села 20 километри подалеку, при што само реката Јужен Буг го спречува градот да биде опколен. Сенкевич изјавил за *[[Гардијан]]* дека цивилите се евакуираат преку патот што води кон Одеса, а околу 250.000 биле евакуирани.  На 12 март се воделе борби во селата Бузке, Сухој Еланец и Гурливка. 

Цивилите во битката поставувале гуми на градските улици и ги запалиле користејќи молотови коктели за да ги забават руските војници доколку влезат во градот, за да може украинските војници да ги таргетираат нивните тенкови.   Ким во меѓувреме ја организирал одбраната и ги мотивирал луѓето преку видеата што ги објавил на социјалните мрежи. Руслан Кода, кој командувал со украинските сили кои го бранеле аеродромот, изјавил дека руските трупи се смета дека организираат истражни напади за да ги тестираат ранливостите во нивната одбрана и дека честопати им претходеле дронови за надзор. Генерал-мајор Дмитро Марченко, кој ја водел одбраната на градот, изјавил дека украинските сили се обидуваат да го скршат моралот на руските војници со постојано гранатирање.

Единиците на 28-та механизирана бригада на Украина тргнале во офанзива јужно од градот на 12 март, кога ги зазеле селата Прибугско и Украинка. Бригадата ги зазела Луч, Посад-Покровско и Степова Долјна  до 14-15 март.  Во меѓувреме, единиците на 59-та моторизирана бригада на Украина повторно го освоиле Шевченково, Котлјарево, Зелениј Гај, Оленовка и Костијантивка, источно од Николаев. 

Патот меѓу Николаев и Нова Одеса се вратил под украинска контрола на 14 март,  и на 15 март, Ким соопштил дека украинските сили ги потиснале руските сили од центарот на градот. Јуриј Бирјуков, соработник на генерал-мајор Дмитриј Марченко, командант на одбранбените сили Николаев, соопштил дека на 15 март нивните војници убиле 200 Руси и дека зеле „*трофејни купишта оружје и муниција*“.  На истиот датум, руските сили, исто така, било кажано дека биле истиснати од областите на границата меѓу Николаевската Област и Херсонската Област, што се очекувало да резултира со намалување на гранатирањето на градот.  На 18 март, украинските сили, наводно, ги пробиле руските линии кај Николаев, туркајќи ги назад во Херсонската Област. 
мини| Регионалната државна управа на Николаев по рускиот ракетен напад на 29 март
На 18 март, два руски проектили Калибр, истрелани или од блискиот Херсон или од Крим, погодиле касарна на украинската армија на 36-та посебна поморска бригада (со седиште во Николаев), користена за обука на местни војници, која се наоѓа во северните предградија на Николаев.  Нападот се случил во текот на ноќта, додека војниците спиеле во своите легла. Немало доволно време да се огласи алармот, бидејќи проектилите биле истрелани од премногу блиску, од околината на Херсон.  Белгискиот весник *Het Laatste Nieuws* објавил дека градската мртовечница и украинската армија изјавиле дека најмалку 80 украински војници биле убиени, а нивните тела биле извлечени.  Сепак, BBC објавил дека од 200 војници во касарната, само еден човек бил извлечен од урнатините 30 часа по нападот. Две години по нападот, украинските медиуми го ажурирале билансот на 110 загинати војници и 100 ранети. 

На 19 март, украинскиот Генералштаб соопштил дека убил 200 „мобилизирани војници на ДНР“ во текот на изминатите два дена, а дека другите се „*деморализирале*“ и одбиле да се борат. 

27 март бил првиот цел ден кога Николаев не бил гранатиран.  На 8 април, Ким соопштил дека „практично нема“ руски сили во регионот на Николаев, освен во Снигиревка и неколку села во јужниот дел на областа. 

## Последици и подоцнежни напади
мини| Куќа гранатирана на 29 јуни
мини| На 15-ти јули бил гранатиран Универзитетот за бродоградба
мини| Државниот универзитет на Црното Море „Петро Могила“ бил гранатиран во август
мини| Резервоари со сончогледово масло нападнати на 16&nbsp;октомври
Зеленски го прогласил Николаив за град херој на Украина на 24 март, како признание за неговиот отпор кон руските напади.  

Сепак, од 16 април, руските сили продолжиле со гранатирање на градот.  Продолжиле и нападите со крстосувачки ракети, иако градот останал под контрола на Украина. 

На 12 април, градот го загубил главното снабдување со вода како резултат на оштетување на цевководот што носи свежа вода од реката Днепар. Потоа, луѓето во Николаев биле принудени да се потпираат на водата од реките и потоците, како и на донации од соседните градови и населени места. Шефот на регионалната воена администрација на Николаев, Виталиј Ким ветил дека ќе го врати водоснабдувањето на половина капацитет во следните денови користејќи бунари, опрема за прочистување на водата и постројки. Еден месец подоцна, било воспоставено водоснабдување од Јужен Буг, но оваа вода е соленка, валкана и не била погодна за пиење или готвење.   Според истрагата на BBC, руските сили намерно го пробиле гасоводот со експлозивно полнење. Во тоа време прогонетиот гувернер на Херсонската област, Дмитро Бутриј, за BBC изјавил дека руските окупациски сили не дозволиле тим за поправка да пристапи до неа. 

На 5 мај, руското Министерство за одбрана соопштоило дека нејзините проектили уништиле големо складиште за муниција во Николаев. 

На 22 јуни, украинските власти објавиле дека руските сили лансирале седум проектили кон Николаев.   Според руското Министерство за одбрана, во нападот спроведен од руските воздушни сили загинале до 500 војници на 59-та моторизирана бригада лоцирана во бродоградежната постројка Океан и уништиле терминал за гориво во градот. 

Немилосрдните напади завршиле во ноември, бидејќи линијата на боиштето била потисната во текот на контраофанзивата во Херсон во 2022 година. 

## Жртви и воени злосторства
Олга Дијеругина, директорка на форензичкиот институт во Николаев, изјавил за агенцијата Франс прес дека нивната мртовечница примила 120 тела за време на битката, меѓу кои 80 војници и 30 цивили. Меѓу загинатите имаки и руски војници. 

Болница за рак и очна клиника биле бомбардирани на 12 март. На 13 март, Ким изјавил дека фабрика за гасни турбини била бомбардирана од Русите. Тој подоцна изјавил дека во нападот биле убиени девет лица. 

Според извештајот на *[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]* на 16 март, 132 тела биле сместени во градската мртовечница.

На 29 март, руски ракетен напад го погодил седиштето на регионалната администрација во Николаев. 37 луѓе биле убиени , а најмалку 33 биле повредени.  

## Белешки

## Наводи

Категорија:Битки на Јужното боиште во Руската инвазија на Украина
Категорија:Употреба на касетно стреливо во Руската инвазија на Украина
Категорија:Николаев