Климатски промени во Израел

**Климатските промени во Израел**, како и во многу други земји на Блискиот Исток и Северна Африка, имаат негативни ефекти врз државата. Годишните и средните температури се зголемуваат во Израел, а просечната температура се очекува да се зголеми помеѓу 1,6 и 1,8 до 2100 година.  Има намалување на годишните врнежи и задоцнети зимски дождови.

Климатските промени ги влошиле постоечките проблемите кои доаѓаат  со живеењето во сув и сушен регион. Сушите биле почести и подолги во последните години, што претставува ризик за земјоделството и пристапот до вода.Со губењето на земјоделското земјиште, многу луѓе се принудени да се преселат во урбаните средини. Урбанистичките области, како Тел Авив и Ерусалим сега се соочуваат со пренаселеност. Климатските промени имаат и ќе продолжат да имаат значително влијанието на сите области на Израел, како и на сите луѓе на Израел. Понатаму, ранливите заедници како што биле Палестинците, бедуините, жените, децата, постарите и хронично болните ќе го доживеат најголемиот товар од климатските промени.

Израел придонесува со 0,5 проценти од глобалните емисии на стакленички гасови (G.H.G). Овие стакленички гасови доаѓаат главно од електроенергетскиот и индустрискиот сектор. Емисиите на Израел се претежно од согорувањето на гас и јаглен. Израел го потпишал Парискиот договор и како страна на глобалната климатска акција се обврзал да ги намали своите стакленички гасови за 27 проценти под нивото од 2015 година со намалување на емисиите на јаглерод од комуналниот отпад, транспортот и секторите за електрична енергија.

## Емисии на стакленички гасови

### Потрошувачка на енергија
Енергијата во Израел е претежно од фосилни гасови и нафта, иако Израел почнал да користи повеќе обновливи извори. Енергетскиот сектор сочинува најголем процент од вкупните емисии на јаглерод од Израел, со четириесет и осум проценти.До 2030 година, Израел сака да ги намали емисиите на потрошувачката на енергија за триесет проценти со постепено укинување на јагленот до 2026 година и префрлање на повеќе гас додека ја зголемува употребата на обновливи извори.

### Транспорт
По потрошувачката на енергија, транспортот е втор најголем емитер на јаглерод со дваесет и два проценти. За да ги намали овие емисии, Израел планира да има општински автобуси со чиста енергија и да ги ограничи емисиите на нови автомобили. За да ги намали емисиите на автомобили и камиони, Израел ќе забрани увоз на автомобили на гас до 2030 година.

### Квалитетот на воздухот
Поради значителниот раст на употребата на возила и емисиите од електрани на јаглен и нафта, присуството на азотни оксиди (NOx) и сулфурни оксиди (SOx) во воздухот во близина на главните урбани центри на Израел значително се зголемиле помеѓу 1980 и 2002 Азотните оксиди се удвоиле во текот на овие години. Исто така, CO 2 се зголемил за 190%, а инцидентите на респираторни заболувања кај децата се зголемиле од 5% на 17%. Иако емисиите на стакленички гасови постојано се зголемуваат од 1996 до 2007 година, од 2010 година, концентрациите на азотни оксиди и други загадувачи се намалени околу главните сообраќајни места. Дополнително, забележано е пад на нивото на сулфур оксид и се припишува на поефикасна употреба на гориво во индустриските електрани.

## Влијанија

### Температурни и временски промени
Израелската метеоролошка служба забележала „значителен тренд на затоплување во сите региони на земјата“. Зголемените топлотни бранови се предизвикани од зголемените глобални температури од климатските промени. До крајот на 21 век топлотните бранови во Израел ќе траат три пати подолго и ќе се случуваат седум пати почесто. Луѓето лоцирани во брегот, низините, северниот дел на Негев и планинскиот регион се подложни на повисоки стапки на затоплување од другите региони во Израел.

До крајот на 21 век, топлотните бранови може да резултираат со околу 330 смртни случаи секое лето. Во јуни 2023 година, 300.000 луѓе во Израел останале без струја среде топлотен бран, што покажа дека земјата не е подготвена за влијанијата на климатските промени. 

Според извештајот на ОЕЦД, во средното сценарио на затоплување (SSP 2-4,5) до годините 2080 - 2099 година, просечниот Израелец ќе бил изложен на осумдесет дена со температура која ќе надмине триесет и пет степени годишно (трет највисок резултат од сите земји разгледани во извештај), до 145 топли ноќи (зголемувањето од сегашните нивоа е второ највисоко). Зголемувањето на условите за суша и изложеноста на сушни услови во тие години во Израел е највисоко од сите земји разгледани во извештајот.

### Врнежи
мини| Израел е шеснаесеттата земја со најголем стрес за вода во светот.
Израел се очекува да доживее намалување од 10% на вкупните врнежи до крајот на 21 век поради климатските промени. Оваа промена ќе резултира со недостиг на вода што е поврзан со зголемена соленост. Како резултат на оваа промена, протокот на реката Јордан ќе се намали за 22 проценти. Во 2020 година, Министерството за заштита на животната средина забележало дека се очекува климатските промени да ги намалат врнежите, што ќе ја загрози достапноста на свежа вода за регионот. Се очекува да бидат оштетени приносите на одредени култури, како и индустриите за сточарство и риболов. Во моментов, Израел нема голема разлика во врнежите, но сепак има разлика во дистрибуцијата, зачестеноста и интензитетот на дождовите, како што се зголемувањето на врнежите во некои региони и намалување во други. Од 2000 година има помалку врнежливи денови, но врнежите се поинтензивни. Долгите сушни периоди во зима и екстремните дождови со студено време може негативно да влијаат на земјоделството и природните екосистеми. Овие екстремни временски настани ќе резултираат и со суши и со поплави, што е особено опасност во урбанизираните средини. Промената на врнежите може да биде сериозна со оглед на веќе сувата клима во Израел.

### Покачување на нивото на морето
Зголемувањето на врнежите ќе предизвика зголемување на нивото на морето долж медитеранскиот слив. Надојденото море „на крајот ќе влијае на сите брегови на Израел, од Рош Ханикра до границата на Појасот Газа“, што потенцијално ќе доведе до инфилтрација на солена вода во водоносните подземни води и деградирање на крајбрежните карпи. Инфилтрацијата на солената вода ќе влијае на земјоделството преку оштетените култури што е голем извор на приходи за Израел. Во моментов, приближната стапка на пораст на нивото на морето е 0,4-0,5 цм годишно. „До 2150 година се очекува порастот на нивото на морето во Израел да биде приближно 5 метри. Оваа промена на нивото на морето драматично ќе ја намали достапноста на плажата што има потенцијал негативно да влијае на туристичката атракција. Долгото крајбрежје на Израел ќе бара да се преместат инфраструктурата како што се „резиденции, хотели, места за наследство, фабрики“ и други големи проекти. Поради климатските промени, морето исто така ќе стане потопло и покисело што има потенцијал да го намали биодиверзитетот на водните видови.

### Водните ресурси

### Екосистеми
мини| Рош Ханикра
Зголемувањето на температурите поради климатските промени силно влијае на живеалиштата, особено на оние лоцирани во крајбрежните региони. Во крајбрежните региони, исто така, се забележува зголемување на инвазивните видови кои влегуваат во Медитеранот преку Суецкиот канал. Десетици видови кои потекнуваат од повеќе тропски средини можат да мигрираат во водите на Израел со зголемувањето на температурите на океаните. Како резултат на овие промени во екосистемите, Израел работи на заштита на своето крајбрежје од 118 милји и обезбедува заштита на биолошката разновидност, како и одржување на постојните живеалишта безбедни од човечко мешање. Морскиот резерват Рош Ханикра го документирал опстанокот на клучните видови како резултат на само неколку години заштита преку зачувување. Од 2019 година, Израел ја зголемил заштитата на крајбрежјето од 0,3% на 4 проценти заштитени подрачја. Уште 4,5 проценти ќе бидат заштитени во наредните години. Овие нивоа на заштита не се во согласност со целта за 2020 година од 10 проценти заштитено крајбрежје. Во однос на земјиштето, 24 проценти од Израел се сметаат за природни резервати. Воспоставувањето на заштитени подрачја станува сè потешко со приливот на населението.

Сепак, влијанијата врз екосистемот ќе бидат нерамномерни. Една неодамнешна студија за екосистемите на Израел и проекциите за климатските промени на домашните израелски растенија, покажа дека повеќегодишната индуцирана суша не покажала значајно или штетно влијание врз тестираните полусуви/медитерански растенија. Додека студијата тестирала само растенија од два главни типа на екосистеми, таа ги оспорува тврдењата дека климатските промени ќе имаат сериозни негативни ефекти врз сите екосистеми на Израел.

## Влијанија врз луѓето
Климатските промени доведле до негативни влијанија врз економијата, земјоделството, здравјето на населението и стабилноста во Израел.  Посебно, популациите кои живеат на Западниот Брег, Газа и пустината Негев се поподложни на ефектите од климатските промени и напорите за ублажување. Некои го означиле овој феномен во Израел како еколошки апартхејд, при што палестинските ресурси биле искористени од страна на Израелците додека се соочуваат со нееднакви ефекти од деградација на животната средина.

## Наводи
Категорија:Климатски промени по земја