20 шыжа

**20 шыжа** (20 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 293-шо (кужемдыме ийлаште — 294-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 72 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак
*  — Российысе сарзе-теҥыз флотын шочмо кечыже.
*  — Сарзе связистын кечыже.
*  — Статистик кече.
* Авиадиспетчер-влакын калык-влак кокласе пайремышт. 
* Повар-влакын калык-влак кокласе пайремышт. 

## Лӱмгече
Шыжа тылзын колымшо кечынже Сергей, Пелагея, Марк, Иосиф, Николай да Юлиан – влакын лӱм кечышт.  

## Событий-влак
*Тугак ончо: [[:Категорий:Шыжа тылзын 20 кечысе событий-влак]]*
* 1480 — летопись почеш «стояние на Угре» лӱман исторический факт лийын. Моско кугыжаныш татар-монгол-влак деч утлен. Йӧзакым тӱлаш чарнен.
* 1714 — Пётр Первый кугыжа у кӱштыкым луктын: тудо Санкт-Петербург деч моло олаште кӱ полат-влак чоҥымым чарен. 
* 1880 — Цветной бульварыште верланыше Моско цирк икымше сеансым эртарен.
### Марий тӱняште
* 1886 — Морко кундемысе Коркатово лицейлан негызым пыштеныт.
* 1931 — Козьмодемьянск оласе йоча усталык пöртым почмо.

## Шочыныт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Шыжа тылзын 20 кечынже шочшо-влак]]*
* 1925 — Анна Андреевна Саваткова, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1953).
* 1926 — Андрей Андреевич Кудрявцев, артист да режиссёр. Шуко жап тудо Шкетан лÿмеш кугыжаныш драме театрыште пашам ыштен. 18 ий марий телевиденийыште режиссёр сомылым шуктен шоген. 
* 1928 — Василий Ижболдин, марий серызе, туныктышо, журналист.
* 1930 — Сергей Иванович Иванов, марий сымыктыш пашаеҥ, серызе, артист, туныктышо, режиссёр, драматург, М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театрын тӱҥ режиссёржо (1958–1974), И.С.Палантай лӱмеш Йошкар-Оласе музык училищын директоржо (1982–1998), Марий калык конгрессын Вуйлатышыже (2002–2005), Марий АССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1963), РСФСР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1969).  Марий тӱвырам вияҥдымаште тудын надырже моткоч кугу: 1963-шо ийыште Сергей Иванович икымше марий «Акпытыр» оперым шынден. 
* 1950 — Мария Илибаева (Мария Каликаевна Илибаева), марий серызе, журналист, туныктышо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже, Марий Эл Республикын Калык серызыже.
* 1956 — Антонида Ксенофонтовна Михайлова, ял озанлык пашаеҥ. Морко кундем Елейкино ялыште шочын. Паша корныжо шочмо велысе «Родина» колхоз дене кылдалтын: тыште тудо 26 ий ушкал лӱштышылан тыршен. Икмыняр гана Россий кӱкшытыштӧ эртаралтше ӱчашымаште сеҥыше радамыш лектын. Кӱшыл погынын депутатше лийын. Пашам тыршен ыштымыжлан Антонида Ксенофонтовна «Паша Чап» 3-шо степенян орден дене палемдалтын.

## Коленыт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Шыжа тылзын 20 кечынже колышо-влак]]*
* 1937 — П. Эмӓш, курыкмарий серызе, почеламутчо, туныктышо, РСФСР Паша Талешке (1923).
* 1986 — Сергей Иванович Захаров, руш серызе, журналист, СССР Журналист-влак ушем йыжъеҥже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 
* 2012 — Семён Черных (Семён Яковлевич Черных), марий серызе, туныктышо, шанчызе, йылмызе, профессор (1993), филологий шанче доктор (1997), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1989), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын почётан пашаеҥже (1998), Марий Эл Республикысе М.Н. Янтемир лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2000).

## Калык пале

* **Сергий Печорскийын кечыже**. Тиде кечылан лум возын гынат, пушеҥгысе лышташ-влакым онченыт: пушеҥгылаште лышташ эше шуко гын – теле саадак вашке ок тол.
 

Категорий:20 шыжа