19 теле

**19 теле** (19 декабрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 353-шо (кужемдыме ийлаште — 354-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 12 кече кодеш.
## Пайрем да памятный дате-влак
* Нужна еҥ-влаклан полшымо тӱнямбалсе кече. 
*  — Сарзе контрразведчик кече.
## Лӱмгече
Танле лӱм-влак: Амадей, Боголюб, Максим, Николай, Фефил.
## Событий-влак
*Тугак ончо: [[:Категорий:Теле тылзын 19 кечысе событий-влак]]*
* 1863 ий — Англий гыч Фредерик Уолтон линолеумым ыштен лукмыжлан патентым налын. 
* 1972 ий — американ-влакын «Апполон-17» корабльын экипажше Мландышке пöртылын.
## Шочыныт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Теле тылзын 19 кечынже шочшо-влак]]*
* 1915 — Анатолий Бик, марий серызе, почеламутчо, кусарыше, журналист, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1947), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. Пошкырт Эл, Мишкан кундем, Пурымучаш ялысе кресаньык ешеш шочын. 1937-ше ийыште йочалан возымо «Илыш муро» сборникше савыкталтын. Тудын почеламутшо-влаклан шуко мурым возымо. Поэт йоча-влаклан ятыр книгам пӧлеклен («Тыныс эр», «Модыш порт»). Тыгак Анатолий Иванович ятыр роман да поэме-влакын авторжо. 
* 1935 ий — Иванов, Геннадий Иванович, шанче-химик, техник шанче доктор. У Торъял кундемыште шочын-кушкын. Тудо Марий кугыжаныш университетыште шуко ий пашам ыштен, профессор мартеат кушкын. Кочкыш технологийым шыҥдарымаште тудын надырже моткоч кугу. Геннадий Иванович 160 наре шанче пашан авторжо, . 
* 1936 ий — Куторов, Николай Иванович, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат, доцент, Марий Эл Республикысе туныктышын сулло пашаеҥже. Курыкмарий кундем Микор ялын эргыже. Тудо гын ятыр ий Марий кугыжаныш педагогик институтышто туныктышылан тыршен. 
* 1941 ий — Коновалова, Елизавета Ивановна, мурызо, Марий Эл Республикын калык артистше. 1973-шо ий гыч тудо Марий кугыжаныш опер да балет театрыште мурызылан ышташ т¢ҥалын. Эрик Сапаевын «Акпатыр» оперыште Марфан, «Евгений Онегиныште» Ольган партийым устан мурен. 
* 1951 ий — Лебедева, Галина Фёдоровна, бизнесъеҥ шочын. Тудо Кужэҥер кундем Визым ял гыч. 1992-шо ий гычак «Лебедь» ушемын вуйлатышыжлан пашам ышта. Суапле пашажлан ятыр чап танык дене палемдалтын, мер илышышкат шке надыржым пыштен. 
* 1965 ий — Игнатьев Игорь Николаевич, туныктышо, трюкач. Тӱрлӧ оҥай трюкым ыштымыж дене чапланен. Йошкар-Оласе 29 №-ан школышто туныктышылан тырша. «Россий» телеканалысе «Сам себе режиссёр» передачыште «Слабо?» конкурсыштыжо тудо ятыр гана сеҥышыш лектын.
*  ий — Филиппова, Светлана Валериевна, актриса. Светлана 1995 ийыште Тӱвыра да сымыктыш колледжышке тунемаш пурен, студент жапыштак спектальлаште модаш тӱҥалыт, колледжым пытарымеке, Санкт-Петербургысо театр академийышке тунемаш пурен. Шкетан театрын актрисыже.

## Коленыт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Теле тылзын 19 кечынже колышо-влак]]*
* 1986 — Анатолий Березин, марий серызе, туныктышо, I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
* 1988 — Анатолий Мосунов, серызе, почеламутчо, кусарыше, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 

## Калык пале
* **Миколо пайрем**. Николай Угодник йоҥылыш титаклыме еҥ-влаклан полша, маныт. 
* Ожно тудлан купеч ден моряк-влакат кумалыныт. 
* Тиде кечын ойганаш ок лий улмаш – кугу йÿштым конден кертат.
* 19 декабрьым марий-влак туня Юмын савыктыш кечыжым йыр савырныме кече семын палат, тиде кече деч вара кумылатш-влак петыралтыт. Тиде кечын Марий–влакын пеҥгыде пӱтӧ тӱҥалын, тиде жапыште кугу пашам, сомылым ик арнят жапыште тарватен огытыл. 

Категорий:19 теле