4 идым

**4 идым** (4 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 247-ше (кужемдыме ийлаште — 248-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 118 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак
* Тӱнямбалсе тхэквондо кече.
*  — Иммигрант кече. 
*  — Утарышын (спасательын) кечыже.
*  — Коопераций кече.
*  — Таможенный службо пашаеҥын кечыже. 
*  — Россий Федерацийысе сарзе вийын ядер вораҥдарымаш специалист-влакын кечышт ().

## Лӱмгече
* Католик лӱм-влак: Екатерина, Моисей, Розалия
* Танле (православный) лӱм-влак: Агафоник, Акиндин, Александр, Алексей, Анфуса, Ариадна, Афанасий, Боголеп, Василий, Гавриил, Горазд, Евлалия, Зинон, Зотик, Иван, Иерофей, Иларион, Ириней, Исаакий, Макарий, Михаил, Неофит, Ор, Оропс, Парфений, Севериан, Феликс, Феодор, Феодора, Феопрепий, Харисим

## Событий-влак
*Тугак ончо: [[:Категорий:Идым тылзын 4 кечысе событий-влак]]*

### Марий тӱняште
* 1833 ий — Озаҥыш толшо руш поэт А. С. Пушкин Козьмодемьянск уездысе южо марий яллашке пурен коштын. 

### Тӱня мучко
* 1781 ий — Лос-Анджелес олалан негызым пыштыме.
* 1888 ий — Джордж Истман «Кодак» фоткамерлан патентым налын.
* 1975 ий — «Мо? Кушто? Кунам?» телепрограммын икымше эфирже лийын.

## Шочыныт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Идым тылзын 4 кечынже шочшо-влак]]*
* 1948 ий — Вячеслав Александрович Кислицын, кугыжаныш пашаеҥ, Марий Эл Республикын кокымшо Президентше. Шочынжо тудо Марий Тӱрек кундем Косолоп селаште. Паша корныжо Медведево кундемысо спорткомитетыште тӱҥалын, 7 ий гыч «Победитель» колхоз вуйлатышылан шогалын, а 1992-шо ий гыч администраций пашашке куснен. 1997-2001-ше ийлаште Марий Эл республикын президентше лийын. Экономик шанче кандидат. 
* 1949 ий — Валентина Алексеевна Рыбакова, туныктыш пашаеҥ, Марий Эл Республикын Калык туныктышыжо. Йошкар-Олаште шочын. Паша корныжо Медведево кундемысе тӱрлӧ школла дене кылдалтын. Но 1980-шо ий гыч тудо Медведево посёлкысо 1-ше №-ан школ вуйлатышын алмаштышыже сомылым шукташ тӱҥалын, а 1994-ше ийыште шкеак вуйлатышыже лийын. 
* 1947 ий — Анатолий Николаевич Иванов, партий да кугыжаныш пашаеҥ, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже палемда. Тудын шочмо верже – Морко кундемысе Изи Корамас ял. Паша корныжо Марий машина чоҥышо заводышто тӱҥалын: тыштак партий пашаште шуаралтын. 1998-ше ий гыч кугыжаныш пашаште тыршаш тӱҥалын: Марий Эл президент администрацийын, виктерысе тӱвыра да калык-влак кокласе паша шотышто пӧлкан вуйлатышыже лийын. Кызыт гын Кугыжаныш Погын вуйлатышын алмаштышыже. 2012 ий гыч марий калык шке оньыжалан тудым ойырен налын.
* 1961 ий — Василий Васильевич Воробьёв, кино пашаеҥ. Тудо гын Угарман кундемысе Вахтан посёлкышто шочын. Ынде ятыр ий Марий Элысе фильмофонд вуйлатышын алмаштышыжлан пашам ышта. Василий Васильевич Россий кӱкштыштӧ этнофильм фестивальым эртарашлан кугу надырым пыштен. 
* 1966 ий — Валерий Васильевич Душев, бизнесъеҥ да спортсмен. Килемар кундем Широкундыш ялыште шочын-кушкын. Бизнес пашаштат тиде уста еҥ кугу кӱкшытыш шуын. Самбо да дзюдо дене спорт мастер семын палыме.
* 1985 ий — Тамара Геннадьевна Ситникова, эстраде мурызо. Шкеже тудо Маскасола кундем Комино ял гыч. «Марий Эл Радион» эфирыштыжат тудын йоҥгалтарыме «Такмакше-влак» да «Тылат мурем, авай» мурыжо чӱчкыдынак йоҥгат.  
* 1975 ий — Игорь Витальевич Актуганов, театр артист, Марий Эл Республикын Калык артистше (2017 ий). Шкеже Провой кундем Эҥервож ял гыч. Уло паша корныжо Марий самырык театр дене кылдалтын: тыште тудо 1993-шо ий годсек тырша. Игорь комедийыштат, драмыштат шке геройжым кумдан почын ончыкта. Усталыкшым аклен, тудым Олык Ипай лӱмеш кугыжаныш премий денат палемдыме.

## Коленыт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Идым тылзын 4 кечынже колышо-влак]]*

## Калык пале
* **Агафонын кечыже.** Ожно тиде кечын еҥ-влак шке идымыштым, амбарыштым ороленыт. Нунын шонымышт почеш, пасуводыж ӱчым ыштен, тӱрлӧ азапым конден кертеш. Сандене чыланат оролаш лектыныт: но ончыч ӱмбал вургемыштым савырен чиеныт да кидышкышт тулвондым налыныт. Тиде тулвондо дене йырет мландым удыралат гын, пасуводыж тыйым ок тӱкале – манын шоненыт.
 

Категорий:4 идым