Мустаев, Елизар Николаевич

**Елизар Николаевич Мустаев** (, Шернур кундем, Шунсола ял) — марий йылмызе, туныктышо, шанчызе, филологий шанче кандидат (1975), профессор (1991), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1994) Россий Федерацийысе кӱшыл школын сулло пашаеҥже (2004), Марий кугыжаныш университетын почётан профессоржо (2004).

## Илыш корныжо
Елизар Николаевич 1934 ий вÿдшор тылзын 4-ше кечынже Марий автоном область Шернур кундем Шунсола ялеш шочын.  Тÿҥалтыш шинчымашым Койсола шымияш школышто поген. Школ деч вара Елизар Николаевич Шернур педучилищыш тунемаш пурен. 1953 ийыште тÿҥалтыш классын туныктышо дипломым налын. 

1953 ийыштак Н.К. Крупская лÿмеш Марий кугыжаныш педагогике институтыш историй ден филологий факультет йылме да литератур отделенийыш тунемаш пурен. Тунемме жапыштак мер пашам шуктен шоген: институтын комсомол комитетын членжылан шотлалтын, шке вуйлатыме сылныктыш кружокышто участийым приниматлен, духовный оркестырыште семÿзгар ден шоктен. Тунамак йылмешанче деке шÿмаҥын. 

1957 ийыште МарНИИ студент–влакым диалектологический экспедициыш ÿжын. Нунын коклаште Мустаев Е. Н. ден И.С. Галкинат лийыныт. Нуно диалект материалым погеныт, МАССР-ын эр–йÿдвелыште илыше-влакын да Киров областьын Советский районыштыжо кутырымо ойыртемыштым шымленыт. Институтым Елизар Николаевич йошкар диплом дене пытарен. 1958 ийыште тудым Параньга район Елеев кыдалаш школыш колтеныт. Тушто тудо руш да  марий йылмым туныктышылан пашам ыштен. 1961 ийыште Е. Н. Мустаевым республикын Просвещений министерство  аппаратышке школ инспекторлан пашам ышташ колтат. 1966 ий гыч — Оршанка педучилищын директоржо. Директорлан тыршымыж годым Елизар Николаевич педучилищын материально-технический базыжлан да туныктышо-влакын составшылан тÿҥ тÿткытым ойырен. 1969 ий мучаш гыч — КПСС Марий обкомын наука отдел ден тунемме вер–влакын инструкторжо. 

Елизар Николаевичын жапше чÿдö лийын гынат, шымлымаш пашам кудалтен огыл.1971 ийыште Мустаев Е. Н. Тарту кугыжаныш университетыш аспирантурыш тунемаш пурен. Тыште тудын вуйлатышыже академик Пауль Аристэ лийын. 1975 ийыште кандидатлык диссертацийым арален. 

1977 ий гыч Е. Н. Мустаев шке илышыжым кÿшыл школ дене кылда.

1977 ийыштак Марий кугыжаныш университетын партком секретарьжылан тыршаш тÿҥалын. Ты жапыштак тÿҥ преподавательлан, вара марий филологий кафедран доцентшылан пашам ыштен шоген.

1982 ийыште  Елизар Николаевичлан мастар вуйлатыше, шымлызе, педагог семын Н.К. Крупская лÿмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын икымше проректор пашам темленыт. Тушто тудо коло ий наре тыршен.

2002 ий гыч — организаций да аккредитаций йодыш почеш проректор.

2008 ий гыч — Марий кугыжаныш университет финно–угор институтын финно–угор йылмышанче кафедран профессоржо.

Тиде ийлаштак Елизар Николаевич шанче да методика кÿкшытыштö йылме теорий, финно–угор йылмышанче да ойын культура почеш лекций–влакым лудын, диплом паша–влакым вуйлатен. Тудын дисциплинылаштыже студент–влак кÿкшö да пеҥгыде шинчымашым ончыктат.

Мустаев Е.Н. ик гана веле огыл Оршанка райсоветын депутатшылан, Йошкар–Олан калык совет депутатлан сайлалтын. Кызытсе жаплан Марий Эл республикын шинчымаш министерство коллегийын йыжъеҥже.

## Шанче пашаже

### Марий йылмыште синоним нерген йодыш

Марий йылмыште синоним нерген йодыш (Пауль Кокла Рец.: Е. Н. Мустаев.Вопросы синонимики марийского языка. Диссертация на соискание ученой степени кандидата филологических наук, Тарту 1975. ) 
Вÿдшор тылзын 18 кечыштыже 1975 ийыште Елизар Николаевич Тарту университетыште кандидатлык диссертацийым арален. Тудын темыже «Марий йылмысе синонимикын йодышыже–влак». Официальный оппонентше–влак филологий наука доктор профессор П. Алвре (Тарту) ден филологий наука кандидат П. Кокла (Таллин) лийыныт. Диссертацийын цельже: марий литератур йылмыште лексический синонимикын ойыртемалтше палыже–влакым ончыктымаш. Шымлымаш пашаште синонимын структурыжо, значений дене чак кылдалт шогышо мут кокласе отношений нерген йодыш–влак ончыкталтыт. Диссертацийлан тÿҥ важ семын 1930–шо ийла гыч тÿҥалын 1975 ий марте марий писатель–влакын произведенийыш лийыныт. Тыгак возымаште марий йылме мутер, МарНИИн картотека мутерже кучылталтыныт. Диссертаций 197 лаштыкым айла да ончылмут, 3 глава, иктешлымаш, кÿчыкемдымаш–влак списке ден библиографий гыч шога. Икымше главаште (6–58 лышташ) синонимын тÿҥ умылымашыже да йодышын теорий могыржо ончыкталтыт. Марий йылме пример шотышто автор значенийын эн изи единицыж дене синоним–влак тÿшкам ончыкташ лиймым палемда. Диссертацийыште синоним радамыште мут–влак кокласе отношений ныл тÿшкалан шелалтмаш ончыкталтеш. Пашаште синоним радамым ыштыше мут–влакын моло шомак–влак дене кучылталт кертме  ойыртемышт раш коеш. Кокымшо главаште (59–109 лышташ) лексический синоним–влакын посна тÿшкаже–влак нерген возымо. Кумымшо, эн кумда главаште (110–173 лышташ) синонимын важше–влак лончылалтыт. Тыште марий синонимын поянлыкше сайын коеш. Е. Н. Мустаев синонимын важше семын мут ышталтмашым ончыкта. Синонимым ыштыше важ семын мутын кусарыме значенийже ончыкталтеш. Литератур йылмым диалектизм ÿмбач  синоним дене пойдарымаш палемдалтын. Тыгак диссертацийыште синоним радамын графический схемыже–влак улыт. Е. Н. Мустаевын диссертаций пашаже марий синоним мутерым ыштымаште кызытат кучылталтеш.

### Марий синоним мутер

Марий синоним мутер 2000. 544 с. ( Куклин А. Рец.: Е. Н. Мустаев. Марий синоним мутер. Йошкар–Ола: Мар. кн. изд-во, 2000. 544с. )
Тиде мутерым Елизар Николаевич иканаште возен огыл. Синоним мут–влакым тудо эше 1968 ийыштак погаш тÿҥалын. Важ шотеш тудо тÿрлö сылнымутан произведений, газет, журнал–влакым кучылтын. Икымше синоним мутерым Е. Н. Мустаев И. Г. Иванов дене пырля 1975 ийыште луктын. Тудо справочник семын возалтын. Тыште синонимын значенийжым, кучылталтме ойыртемжым ончыктыме огыл, пример–влакат уке улыт. Но марий йылмын синонимлан поян улмыжо рашак коеш.
1986 ийыште марий синоним мутер школлан пособий семын лектын. Тудо шомакын смысловой, экспрессивный ден стилистический палыжым ончыкта. Мутерыште ойышто да литературышто кумдан кучылталтше синоним–влакым ончыктымо. Нунын значенийыштым, кучылталтме ойыртемыштым рашемдыме. Кажне синонимым сылнымут литератур, газет, журнал да калык творчество гыч налме пример–влак дене пеҥгыдемдыме. Чылаже 400 синоним радам уло, тушто 1870 мутым иктешлыме. 
2000 ийыште лекше синоним мутер марий синоним кокласе смысловой  ойыртемым, кучылталтме аланым, могай стильыште  кучылталтмыштым палемда.Кажне радам ончылно семантика шотышто эн кумда значениян, моло шомак–влак дене куштылгын кылыш пурышо да эн чÿчкыдын кучылталтме мут шога. Тудо тÿҥ шомаклан шотлалтеш. Вара нейтральный, посна верлаште гына кучылталтше, мутланымаште кучылталтше шомак–влак, диалектный мут–влак шогат да нунын деч вара руш йылме гыч пурышо у шомак–влак верланат. Синоним радамым кÿэмалтше ойсавыртыш–влак ( улыт гын ) кошартат.
Мутер 912 синоним радам, 3450 шомак да кÿэмалтше ойсавыртыш гыч шога. Синоним радам–влак  мутерыште алфавит почеш возалтыныт. Тидыже кÿлеш лексемым да тудын синоним–влакшым куштылгын муаш полша. 
Синоним радам–влак тÿрлö характеран шомакла гыч шогат (смысловой, экспрессивный да стилистический). Садлан синоним тÿшкалаште нунын кучылталтме кумдыкыштым да вес шомак дене кучылталт кертмыштым ончыктымо.
Е. Н. Мустаевын «Марий синоним мутерже» — олык марий да эрвел марий литератур йылмыште синоним шомак–влакым радамыш чумырымаште икымше шынык. Автор диалект лексикымат шотыш налеш. Тидын дене тудо мондалтше шомак–влакым угыч илышыш пурташ шонен. 
Мутер эн ончыч вузышто да школышто кызытсе марий йылмым тунеммаште кучылташлан ышталтын. Тудо шочмо йылмым тунемаш кумылаҥда, йоча да студент–влакын чоншупшмыкыштым почеш.
Мутер материал писатель ден кусарыше–влаклан кÿлешан.

## Тӱҥ пашаже-влак

### Статья, доклад материал, рецензий-влак
* Программа по русскому языку и литературе для 5—8 классов марийской 8-летней школы. - Йошкар-Ола, 1964. — 70 с. (Соавт. Тужаров Г. М.).
* Сборник статей для изложений в 5—8 классах марийских школ. — Йошкар-Ола, 1965. — 232 с. (Соавт. Иванов К. А.).
* Широкий путь наших вузов // Политическая информация. — 1971. — №6. —С. 16—19.
* Сборник статей для изложений по русскому языку в 4—8 классах марийских школ. — Йошкар-Ола, 1973. — 206 с. (Соавт. Иванов К. А.).
* О заимствовании и образовании синонимов в марийском языке // СФУ. — 1974. — № 1. — С. 31—39.
* Синоним — йылмын ямже, поянлыкше // Ончыко. - 1974. — № 2. — С.104-107.
* Марийские прилагательные, обозначающие цвета // СФУ. — 1974. — №3. —С. 179—182.
* Источники лексических синонимов марийского языка // Материалы научной сессии МарНИИ по итогам исследовательских работ 1974 года. — Йошкар-Ола, 1975.-С. 6—8.
* Идеографические синонимы в марийском языке // Вопросы марийского языка. — Йошкар-Ола, 1975. —С. 117-134.
* О синонимических составных глаголах с видовым значением // Вопросы марийского языка. — Йошкар-Ола, 1975. — С. 135—139.
* Из истории развития марийской письменности // Политическая информация. — 1975. - № Ю.-С. 17—21.
* Марий синоним мутер. — Йошкар-Ола, 1975. — 148 с. (Соавт. Иванов И. Г.).
* К проблеме однокоренных синонимов и вариантов в марийском языке // СФУ. — 1975. — № 4. — С. 253—258.
* Шонанпыл тӱсан мут // Ончыко. — 1977. — № 4. - С. 99—105.
* Мутын куатше, сӧрастарыме вийже. - Йошкар-Ола, 1978. — 108 с.
* Ойым йӱк рашемда // Ончыко. — 1978. — № 4. — С. 82—86.
* Предмет постоянной заботы // Вестник высшей школы. — 1978. ~ № 11. —С. 13—15.
* Рецензия на кандидатскую диссертацию: Андуганов Ю. В. «Сложные слова в марийском языке» // СФУ. — 1978. — № 2. — С. 137-140.
* Марий глаголын вий-куатше // Ончыко. — 1979. -№ 1. — С. 81—91.
* Рецензия на кандидатскую диссертацию: Иванова 3. К. «Однородные члены предложения в марийском языке» // СФУ. — 1979. — № 4. — С. 274-277.
* Кутырымо йылмын ойыртемже // Ончыко. — 1980. — № 4. — С. 77—85.
* Финно-угроведенийын негызше. Тӱҥалтыш ужаш. Ч. Г — Йошкар- Ола, 1980. - 135 с. (Соавт. Галкин И. С.).
* Устан лудаш да ойлаш туныктымо паша. — Йошкар-Ола, 1982. - 80 с.
* Писательын мыскара йылмыже // Ончыко. - 1982. — № 6. — С. 101—106.
* Сборник текстов для изложений в V—IX классах марийской школы. - Йошкар-Ола, 1983.— 150 с. (Соавт. Иванов К. А.).
* Рецензия на кандидатскую диссертацию: Васильев В. Н. «Марийская орнитомия»//СФУ. — 1984. — №3. —С. 231—233.
* Финно-угроведенийын негызше. Морфология. Синтаксис. Лексика. — Йошкар-Ола, 1984. — 122 с. (Соавт. Галкин И. С.).
* Марий синоним мутер. — Йошкар-Ола, 1986. —254 с.
* Методические указания по общему языкознанию: учебно-методическое пособие для студентов. — Йошкар-Ола, 1987. — 32 с.
* Программа по введению в финно-угроведение. — Йошкар-Ола, 1987. — 7 с.
* Методические указания по общему языкознанию: учебно-методическое пособие для студентов национальных отделений. — Йошкар-Ола, 1988.— 16 с.
* Рецензия на кандидатскую диссертацию: Барцева Л. И. «Полисемия глаголов в марийском языке» // LU. — 1990. — № 2. - С. 143—147.
* Йылме молан вашталтеш?: учебное пособие. - Йошкар-Ола, 1990. — 108 с.
* Сопоставительная грамматика русского и марийского языков, учебное пособие для вузов. - Йошкар-Ола, 1991. — 62 с.
* Марийский язык. Стилистика: учебное пособие. — Йошкар-Ола, 1995. — 168 с.
* Словарь синонимов марийского языка. — Йошкар-Ола, 2000. — 544 с.
* Шинчымаш кӱ гор ны што. I ужаш. Мондалтдыме йоча пагыт // Ончыко. — 2001. —№4. —С. 95—105; №5. —С. 89—95.
* Шинчымаш кугорнышто, 2 ужаш. Шернур педучилище, Марий пединститут тачат шӱмыштем улыт // Ончыко. — 2001. — № 5. — С. 95—104; №6. —С. 109-121.
* Шинчмаш кугорнышто. З ужаш. Йолгорно кугорнышко луктеш // Ончыко. — 2001. — № 7. — С. 98—111; № 8. — С. 92—107.
* Шинчымаш кугорнышто. 4 ужаш. Илыш лоҥгаште айдеме кушкеш // Ончыко. —2001. —№9. — 136—151; № Ю, —С. 142—145.
* Шинчымаш кугорнышто. 5 ужаш. Шӱкыш корно // Ончыко. — 2001, — № 10. —С. 145—152; № П. —С. 93—96.
* Шинчымаш кугорнышто. 6 ужаш. Туныктышым ямдылыме пагыт // Ончыко. — 2001. -№ 11. — С. 96—106; № 12. — С. 66—85.
* Шинчымаш кугорнышто, але Илыш ошкыл. — Йошкар-Ола, 2004. — 264 с.
* Финно-угроведенийын негызше. Морфологий, синтаксис: тунемме книга / Мар. гос. ун-т. - 2-е изд. — Йошкар-Ола, 2005. - 96 с.
* Кугу ученый, поро айдеме // Ончыко. - 2005. - № 7. - С. 71-77.
* Курымеш шканет веле илеч гын, тамле айдеме отыл... // Ончыко. — 2005. —№ З. —С. 74—77.
* Наука корнын! лукшо ачана // Проблемы марийской и финно-угорской филологии: межвузовский сб. науч. тр. - Йошкар-Ола: МГПИ им. Н. К. Крупской, 2005. - С. 6—11.
* О семантических отношениях лексики русского и марийского языков // Вестник МГПИ им. Н. К. Крупской. — 2005. —№ 2. — С. 154—157.
* О явлении «компенсации» в языке // Тезисы секционных долкадов Х Международного конгресса финно-угроведов: Лингвистика. — Йошкар- Ола, 2005.—Ч. II. —С. 109—110.
* Памяти Ф. И. Гордеева // Марийский археографический вестник. - 2005. —№ 15. —С. 315—317.
* Памяти Федора Ивановича Гордеева // LU. — 2005. — № 2. — С. 159—160.
* Словари и их роль в повышении общей и лингвистической культуры // Элективные курсы для профильной школы (программа). — Йошкар-Ола: ГОУ ДНО «Марийский институт образования», 2005. - С. 61—67. (Соавт. Малинина Р. А.).
* Стилистическая роль личных форм глагола в марийском язык // Марийская филология. Посвящается 70-летию проф. И. Г. Иванова. — Йошкар-Ола, 2005. — Вып. 5. — С. 147—156.
* Сылнымут текстым лончылена // Ончыко. — 2005. — № 9. — С. 168—186.
* Уш-акылым пойдарыше твырг мутсаска // Ончыко. — 2005. — № 10 — С. 37—42.
* Фразеологизмы со значением качественной оценки человека в марийском языке // Проблемы марийской и финно-угорской филологии: межвузовский сборник научных трудов. - Йошкар-Ола: МГПИ им. Н. К. Крупской, 2005. — С. 19—27. (Соавт. Грачёва Ф. Т.).
* Глаголын стилистика куатше // Проблемы межъязыковых контактов и модернизации филологического образования в национальной школе: материалы Международной науч.-практ. конф., посвященной 75-летию МГГ1И им. И. К. Крупской и кафедры марийского языка и литературы гуманитарного факультета. — Йошкар-Ола, 2006. — С. 94—101.
* Дорогая наша AlmaMater // Вестник МГПИ им. И. К. Крупской. — 2006. — №3. —С. 6—11.
* «Люди, остановите страшную войну!» // Вестник МГПИ им. Н. К. Крупской. — 2006. — № 3. — С. 6—11.
* О двух омонимичных формах в сфере марийского глагола // Марийская филология: ученые записки историко-филологического факультета / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2006. — Вып. 7. — С. 137—140.
* Памяти Юрия Владимировича Андуганова // LU. - 2006. — № 1 — С. 76—78.
* Произведенийлан лӱмым кузе пуат? П Ончыко. — 2006. — № 2. — С. 183—190.
* Сылнымут текстым лончылымаш: туныктымо пособий. — Йошкар-Ола: МГПИ ин-т им. Н. К. Крупской, 2007. — 195 с.
* Воспоминания секретарей парткома вуза Н Марийский государственный университет. 35 лег. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 22.
* Мӧр олыкышто — пеледыш аршаш // Ончыко. — 2007. — № 1 — С. 177—188.
* Мамич Бердейым шарналтен, тудлан вуйым савена // Ончыко. - 2007. — № 1 —С. 160—169.
* О семантических отношениях лексики русского и марийского языков // Вестник Марийского государственного педагогического института им. Н. К. Крупской. — Йошкар-Ола, 2007. — Вып. 4. — С. 108—111.
* Синтаксисыште ойым сӧрастарыме йӧн-влак // Пенгитовские чтения II: проблемы марийской и финно-угорской филологии. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 65—80.
* Таҥастарымаш — сылнымутан шулдыржо // Ончыко. — 2007. — № 1. — С.178—188.
* Рецензия на кандидатскую диссертацию: Гусева Э. В. «Выразительные и образные средства в создании словесного портрета (на материале марийского романа)»: дис. ... канд. филол. наук. — Йошкар-Ола, 2007. - 189 с. // LU. — 2007. — № 4. — С. 307—309.
* А. Н. Куклину — 60 лет // Финно-угороведение. — 2008. — № 1 — С. 115—125.
* Крупный ученый, талантливый педагог (к 60-летию со дня рождения д-ра филол. наук, проф. А. Н. Куклина) // Fenno-Ugrica I: Проблемы языков, литератур и фольклора народов Урало-Поволжья. Труды института финноугроведения. — Йошкар-Ола, 2008. — Вып. 5. - С. 5—10.
* Мо тугай этикет // Ончыко. — 2008. — № 5. — С. 111—117.
* О научной и педагогической деятельности Анатолия Николаевича Куклина. — Йошкар-Ола, 2008. — С. 8—16. (Материалы к биобиблиографии ученых МарГУ).
* О явлении «компенсации» в языке // Материалы Х Международного конгресса финно-угроведов: Лингвистика. — Йошкар-Ола, 2008. — Ч. V. — С. 125—130.
* Самырык туныктышо — Кундыш велыште // Ончыко. — 2008. — № Ю. — С. 181—190.
* Тале ученый, уста педагог // Ончыко. — 2008. — № 2. — С. 67—71.
* 60-летие профессора А. Н. Куклина // Ш. — 2008. — № 2. — С. 152-154. (Соавт. Михайлов В. Т.).
* Программа по анализу художественного текста для специальности 05.03.02 «Родной язык и литература». — Йошкар-Ола, 2009. — 10 с. 
* Программа по выразительному чтению для специальности 05.03.02 «Родной язык и литература». — Йошкар-Ола, 2009. — 16 с.
* Программа по основам финно-угорского языкознания для специальности 05.03.02 «Родной язык и литература». — Йошкар-Ола, 2009. — 8 с.
* Программа по сопоставительной грамматике русского и марийского языков для специальности 05.03.02 «Родной язык и литература». — Йошкар-Ола, 2009. — 12 с.
* Программа по стилистике марийского языка для специальности 05.03.02 «Родной язык и литература». — Йошкар-Ола, 2009. — 12 с. 
* Большой ученый, прекрасный человек. — Йошкар-Ола, 2009. — Вып. 27. — С. 7-8. — (Материалы к биобиблиографии ученых МарГУ).
* Памяти Геннадия Матвеевича Тужарова // Финно-угроведение. — 2009. —№ Г —С. 140—141.
* Слово о коллеге. — Йошкар-Ола, 2009. - Вып. 25. — С. 11. — (Материалы к биобиблиографии ученых МарГУ).
* Сылнымут стильын тӱҥ палыже-влак // Ончыко. — 2009. — № 6. - С. 163—174.
* Эҥыжвӱд тӱсан мут // Ончыко. — 2009. — № Е —С. 158—165.
* Рецензия на кандидатскую диссертацию: Яндакова Е. Л. «Лексикостилистические особенности языка произведений В. Колумба»: дис. ... канд. филол. наук. — Йошкар-Ола, 2009. — 171 с. // Финно-угроведение. — 2009, —№2. —С. 135—140.
* Лӱмжӧ тӱнямбал кӱкшытыштӧ // Институт финноугроведения / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2010. - С. 43-45.
* О морфологических и синтаксических омонимах в марийском языке // Финно-угорская филология: проблемы и перспективы развития: материалы Всероссийской науч.-практ. конф. — Йошкар-Ола, 2010. — С. 52—58.
* Поро паша ок мондалт // Ивн Степанович Галкин. Научная биография. Воспоминания / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2010. — С. 26-30.
* Сылнымутышто еҥым аклыме фразеологизм-влак // Ончыко. — 2010. — №11.-0 181-186.
* Рецензия на кандидатскую диссертацию: Трубянова И. В. «Синонимы как стилистическое средство выразительности в поэзии Г. Матюков- ского»: дис. ... канд. филол. наук. — Йошкар-Ола, 2009. — 233 с. // Финно- угорская филология: Проблемы и перспективы развития: материалы Все- российскойо науч.-практ. конф. - Йошкар-Ола, 2010, — С. 160—166.
* Сылнымут портрет: методические указания / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2011. — 40 с.
* Его идеал — служение науке: (к юбилею И. Г. Иванова) // Музейный вестник / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2011. — Вып. 5. — С. 124—132.
* О терминах «развитие» и «совершенствование» языка // Концепция мира и человека в русской и зарубежной литературе: теория и практика изучения художественного произведения: материалы I всероссийской науч.-практ. конф. (Йошкар-Ола, 28 марта 2011 года) / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2011. — С. 300—308.
* Поэтын поян йылмыже // Ончыко. — 2011. — № 3. — С. 177—182.
* Сылнымутышто кӱэмалтше ойсавыртышын верже (Ю. Галютинын «Мужыр куэ» сборникше негызеш) // Социокультурные развитие Республики Марий Эл: История и современные процессы (К 90-летию Республики Марий Эл): материалы Всероссийской науч.-практ. конф. 28—29 октября 2010. — Йошкар-Ола, 201Т — С. 208—213.
* Человек, влюбленный в родное слово. — Йошкар-Ола, 2011. — Вып. 49. — С. 4—8. — (Материалы к биобиблиографии ученых МарГУ).
* Имне сурт эҥертыш лийын // Ончыко. — 2012. — № 3. — С. 184-189.
* Йылмын сылныже кушеч? // Ончыко. - 2012. -№ 1. — С. 184—190.
* К юбилею З. К. Ивановой // Финно-угроведение. — 2012. — № Т — С. 104—106.
* Марий йылмын эше икмыняр ойыртемже нерген // Ончыко. — 2012. — № Ю. —С. 177—186.
* Олор кундемын чолга ӱдыржӧ // Ончыко. — 2012. — № 3. - С. 82—85.
* Памяти Ивана Григорьевича Иванова // Финно-угроведение. — 2012. — № Г —С. 131—134.
* Сылнымут портретын верже // Современные проблемы финно-угорских языков и финноугроведения: материалы Всероссийской науч. конф. (Йошкар-Ола, 16 сентября 2010 г.). — Йошкар-Ола, 2012. — С. 55-68.
* Туныктышо, ученый, ректор: А. Я. Антипинлан — 75 ий // Ончыко. — 2012. —№9. —С. 76-80.
* Учитель, методист, ученый. - Йошкар-Ола, 2012. — Вып. 60. — С. 8—10. — (Материалы к биобиблиографии ученых МарГУ).
* Сопоставительное языкознание. Русский и марийский языки: учебное пособие для вузов / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2013. — 393 с.
* От ассистента до ученого (к юбилею 3. К. Ивановой) // Музейный вестник / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2013. — Вып. 6-7. — С. 103—106.
* Пьесыште ремарке: йылмыже да чоҥалтмыже // Ончыко. — 2013. — № 3. —С. 183—185.
* Фразеологизм тачысе марий сылнымутышто // Ончыко. — 2013. — №9. —С. 173—179.
* Лӱмжӧ дене калыкна кугешна // Ончыко. — 2014. — № 6. — С. 52—58.
* Исследователь, педагог. — Йошкар-Ола, 2014. - Вып. 76. — С. 5—9. — (Материалы к биобиблиографии ученых МарГУ).
* Ученый широкого диапазона // Финно-угроведение. — 2014. — № 2. — С. 102—105.

### Газет публикацийже-влак
* Школын эрласе кечыже // Марий коммуна. — 1970. —20 март.
* Тачысе туныктышо // Марий коммуна. — 1971. —24 январь.
* Синоним йылмым пойдара // Марий коммуна. — 1973. — 28 ноябрь.
* На небе — не одна звезда! // Марийская правда. — 1989. — 18 июля.
* Икмыняр тошто лӱм нерген // Марий коммуна. — 1991. — 7 май.
* Эреак чын йоҥга мо? Н Марий коммуна. — 1991. — 21 май.
* «Улам марий. Марла ойлем» // Кугарня. — 1994. - 19 август, 2 сентябрь.
* Первый университет в республике // Марийский университет. — 2007. — 23 ноября.
* Спасибо тебе, пединститут // Марийский университет. — 2011. — 28 октября.
* Туныктымо да воспитатлыме пашалан пӧлеклыме илыш // Марий Эл. — 2012. — 8 сентябрь.

## Шанчызе нерген литератур
* Анисимов Э. Марий йылме ойым раш йолын пуаш моткоч йӧнан // Марий Эл. — 1997. - 4 апрель.
* Апакаев П. А. Образование и просветительское движение в марийском крае (историко-педагогические очерки). - Йошкар-Ола, 2002. — С. 230-234.
* Галкин И. Словарь синонимов марийского языка // Финно-угроведение. — Йошкар-Ола, 2002. —№ Г —С. 137—139.
* Иванов И. Г. Новое о синонимах // Марийская правда. — 1975. — 15 мая.
* Иванов И. Г. Марий синонимым шымлыше // Ямде лий. — 1975. - 26 апрель.
* Китиков А. Е. Йылмына синонимлан поян // Марий коммуна. — 1975. — 26 апрель.
* Лаврентьев Г. Мутын куатше Н Марий Эл. — 1979. —4 февраль.
* Кокла П. Рецензия на кандидатскую диссертацию // СФУ. — 1981. — №3 —С. 228—230.
* Учаев З. В. Волгыдо ӱшан дене // Марий коммуна. — 1984. —4 апрель.
* Луков П. Вийжым аклена мо? Шочмо йылмын пӱрымашыже самырыкымат, шоҥымат тургыжландара // Марий Эл. — 1990 — 24 январь.
* Юшков В. Йылме политика ден идеологий деч ӧрдыжтӧ лийын кертеш мо? Н Марий Эл. — 1995. - 1 декабрь.
* Ученые земли Сернурской. — Йошкар-Ола, 1999. — С. 19—22.
* Кутин А. Марий синоним мутер // Финно-угроведение. — Йошкар-Ола, 200 Г. — №2. — С. 149—160.
* Кто есть кто в Марий Эл. — Йошкар-Ола, 2002. — С. 370.
* Кутин А. Синоним поянлык нерген // Ончыко. — 2000. - № 7. - С. 192.
* Сергеев О. Синоним нерген у мутер // Марий Эл. — 2000. — 12 май.
* Матихин А. В., Матихин В. Д. Человек и картины мира. - Йошкар- Ола, 2002. —С. 245—246.
* Сабанцев Г. Мом таче ышташ лиеш, тудым эрлалан ит кодо // Марий Эл. — 2002. — 19 октября.
* Елизар Николаевич Мустаев. — Йошкар-Ола, 2003. — 30 с.
* Лаврентьев Г. И. Шернур марийын кугу илыш корныжо // Марий Эл. — 2004. — 21 май.
* Иванов И. Г., Васильев В. Н. Марийские лингвисты: биобиблиогра- фический сборник. — Йошкар-Ола, 2005. — С. 211—215.
* Мустаев Е. Н. Деятель науки и образования // Край Сернурский. К 80-летию района. — 2006. - С. 145.
* Лаврентьев Г. И. Эше ик книгаже куандарыш // Ончыко. - 2007. - №11. —С. 179—183.
* Марийская биографическая энциклопедия. - Йошкар-Ола, 2007. — С. 248.
* 75 лет со дня рождения Елизара Николаевича Мустаева (1934), кандидата филологических наук, профессора, заслуженного деятеля науки Республики Марий Эл // Марий Эл: время, события, люди: календарь знаменательных и памятных дат на 2009 год. — Йошкар-Ола, 2008. — С. 33.
* Куклин А. Н. Жизнь, посвященная образованию и науке // Марийский университет. — 2009. - 17 апреля.
* Энциклопедия Республики Марий Эл. — Йошкар-Ола, 2009. - С. 562. Иванов И. Г. Е. Н. Мустаеву - 75 // Финно-угроведение. — 2009. — №9. —С. 108—ПО.
* Носова С. «Елизар, тый адакат йыдалым пидын толынат?» // Марий Эл. — 2009. — 3 апрель.
* Чапле лӱмгечыда дене! // Кугарня. — 2009. — З апрель.
* Языкознание // Энциклопедия Республики Марий эл. — Йошкар-Ола, 2009. —С. 841—842.
* Иванов И. Г Пӱрымаш деч от керт утлен. — Йошкар-Ола, 2010. - С. 273, 333.
* Лаврентьев Г. Мемуар — сай паша. Но тудым поро кумлы дене возыман // Ончыко. — 2011. — № 9. — С. 168—190.
* Почетные профессора МГПИ — МарГУ // Развитие высшего профессионального образования в Республике Марий Эл: 80 лет МГПИ — МарГУ. 1931—2011. — Йошкар-Ола, 2011. — С. 301, 302—307.
* Сибатрова С. С. Научная деятельность языковедов Республики Марий Эл // Развитие гуманитарных исследований в Республике Марий Эл: материалы науч. конф., посвящен. 90-летию Республики Марий Эл и 80-летию МарНИИЯЛИ (Йошкар-Ола, 22 октябрь 2010 г.). - Йошкар- Ола, 2011. —С. 40—58.
* Гимаев Л. Туныктышо-влакым шуарыме апшаткудо Н Пыжаш деч посна ок шоч кайык: шарнымаш аршаш. - Йошкар-Ола, 2011. - С. 566-587.
* Золотова Н. П. У руля большого коллектива Н Оршанскому педагогическому коллетиву — 50 лет. — Йошкар-Ола, 2013. - С. 1, 16-17.
* Кожевникова Г. Марий патыр-влак лӱмеш // Марий Эл. — 2014. — 1 апрель.
* Кожевникова Г. Шочынам ӱжара йымалан шошылан вуй саванше эрдене // Марий Эл. — 2014. — 4—5 апрель.
* Сергеев О. А. Мустаев Е. Н. Сопоставительное языкознание. Русский и марийский языки: учебное пособие / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2013. — 396 с. // Финно-угроведение. — 2014. —№ 1. — С. 82-84.

## Чап
*  «Пожарыште лӱддымылыклан» медаль (1973).
*  «Чапле пашалан. Влидимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ийым палемдымылан» медаль (1970).
*  «Пашаште ойыртемалтмылан» медаль (1981)/
* Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1984).
* Марий АССР Туныктыш министерствын Чапкагазше  (1984).
*  «Паша ветеран» медаль (1987).
* «РСФСР калык туныктымашын отличникше» оҥ тамга (1988).
* МССР Виктерын Чапкагазше (1991).
* Марий Эл Республик Виктерын Чапкагазше (1994).
* Марий Эл Республикысе туныктыш да шанче пашаеҥ-влакын профсоюз комитетын Чапкагазше (1999, 2004).
* Марий Эл Республик Кугыжаныш Погынын Чапкагазше (2001).
* Марий Эл Республикын Туныктыш да шанче министерствын Чапкагазше (1994).
* Марий кугыжаныш университетын почётан профессоржо (2004).
* Россий Федерацийысе кӱшыл школын сулло пашаеҥже (2004).

## Кылвер-влак
* Мустаев Елизар Николаевич.

## Литератур
# Марийские лингвисты: биобиблиогр. сборник / Мар. гос. ун-т; сост. И.Г. Иванов, В.Н. Васильев, В.Н. Максимов. Изд. 3-е, испр. и доп. Йошкар-Ола, 2016. C. 372-382

Категорий:Марий йылмызе-влак
Категорий:Марий шанчызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак