open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Деревяшкин, Анатолий Карпович

**Анатолий Айзенворт** (А.Зет, А. К., А. Д.) (Анатолий Карпович Деревяшкин) (, Россий империй, Илна губерний, Яраҥ уезд,  Шуарсола ял — , СССР, Сталинград вел, Клычково ял) — марий серызе, журналист, туныктышо, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1939), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Анатолий Айзенворт 1910 ий ӱярня тылзын 10-шо кечынже Россий империй Илна губерний Яраҥ уезд  Шуарсола ялыште шочын. Оршанке кок ступенян школым пытарымек Озаҥ оласе Восточно-педагогический институтыш тунемаш пурен. 1931 ийыште тудым тунем пытарен. МарНИИ-ште тыршен, марий йылмым да сылнымутым шымлен. «Марий коммуна», «Марийская правда» газетла дене кылым кучен шоген. 1937 ий гыч Н.К.Крупская лӱмеш Марпединститутыште марий сылнымут курсым вӱден.
Сылнымут пашажым 1926 ийыште тӱҥалын. Ондак руш йылме дене возкален шоген. 30-ше ийлан марий ял нерген шуко ойлымаш шочын. 1935-1937 ийлаште «Вич лӱддымӧ» («Пятеро смелых») йоча-влаклан повестьым возен. 1942 ий тӱҥалтыште Анатолий Деревяшкиным Йошкар Армийыш налыныт. 1942 ий 25 декабрьыште тудо Сталинград верч кредалмаште колен. Волгоград кундемыште Клычково ял лише тойымо. Повестьшым возен пытарыме огыл.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Илыш мура : ойырен налме произведений-вл. [Жизнь поет : избранные произведения]. Йошкар-Ола, 1950. 136 с.
* Вич полмезе: повесть [Пятеро смелых]. Йошкар-Ола, 1954. 106 с.
* Вич полмезе: повесть [Пятеро смелых]. Йошкар-Ола, 1987. 94 с.

## Руш йылмыш кусарыме произведенийже
* Пятеро смелых: повесть/ пер. М.А.Шамбадала. Йошкар-Ола, 1955. 56 с.

## Анатолий Айзенвортын кусарыме произведенийже-влак
* Али-Баба да нылле разбойник: араб йомак. М., 1938.32 с.
* Андерсен Г. Дюймовочка : йомак. М., 1938. 32 с.
* Рауф В. Халиф-аист нерген йомак. М., 1938. 16 с.
* Чуковский К. Маска ден Тылзе: йомак. Йошкар-Ола, 1946. 16 с.
* Андерсен Г. Чинче ӱдыр : йомак. Йошкар-Ола, 1953. 20 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Асылбаев А. Вич полмезе // Марий литература нерген. Йошкар- Ола, 1957. С. 117-119.
* Васин К. Писатель Анатолий Айзенворт // Марий коммуна. 1970. 24 фев.
* Кубаев Г. «Вич полмезын» авторжо // Марий коммуна. 1980. 21 фев.
* Зайниев Г. Тӱрлӧ жанр дене // Марий коммуна. 1985. 21 фев. Зайниев Г. Муро дене кумылаҥын //Арслан тукым. Йошкар-Ола, 1985. С. 30—36.
* Егоров В. Критик, кусарыше, возышо // Марий Эл. 2000. 23 фев. 

## Кылвер-влак
* Деревяшкин Анатолий Карпович (Айзенворт Анатолий) (1910-1943) – марийский писатель, критик.
* Анатолий Карпович Айзенворт.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 35-36.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Кайык

**Кайык-влак** — тупрӱдан, муным мунчышо-влак радамыш пурышо янлык-влак. Капышт пунан да пыстылан. Кайык-влак шулдыран улыт. Тыгакак кайык-влакын ойыртемыштлан кайык нер шотлалтеш.

Кайык-влакым шымлыше шанче ужаш орнитологий маналтеш.

Категорий:Кайык
Лукьянов, Василий Леонтьевич

**Василий Лукьянов** (Василий Леонтьевич Лукьянов) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Атьсола ял — , Марий АССР, Курыкмарий кундем, Йоласъял ял) — серызе, литератор, туныктышо, просветитель.

## Илыш корныжо
Василий Лукьянов 1860 ий пургыж тылзын 20-шо кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Атьсола ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 219.
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий: Марий серызе-влак
Категорий: Марий туныктышо-влак
Краснов, Сергей Архипович

**Элнет Сергей (С.Эл., С.Элн., С.Красн., К.Э.)** (Сергей Архипович Краснов) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чарла уезд, Азъял ял — , Марий АССР, Йошкар-Ола ола) — марий серызе, журналист, литератор, мер пашаеҥ.

## Илыш корныжо
Элнет Сергей 1903 ийын сорла тылзын 27-ше кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чарла уезд Азъял ялеш кресаньык ешеш шочын. Революций деч ончыч кокклассан школым тунем пытарен. 1919-ше ийыште комсомолыш пурен. 1925-ше ийыште «Йошкар кече» газет редакцийыште пашам ыштен. 1926-1927-ше ийлаште Москвошто Журналистике кугыжаныш институтыште шинчымашым поген, но тудым тунем пытарен огыл. 1929-ше ийыште шачмо ялыштыже «Патыр» лӱман колхозым ыштен, туднн председательже лийын. 1930-ше ийыште тудын вуйлатымыже дене «Колхоз йӱк» район газет лекташ тӱҥалын, редактор сомылымат шкежак шуктен. 1931-ше ийыште «Марий коммуна» газетыш пӧртылын, 1933-1934-ше ийлаште газетын тӱҥ редакторжо лийын. 1935-ше ийыште Сергей Архиповичым Морко медрабфакым вуйлаташ шогалтеныт, 1936-ше ий гыч Шиньша ялыште «Ушнымаш» колхозым вуйлатен.

Сылнымут пашам 1920-ше ийыште тӱҥалын. «Йошкар кече» газетыш ялысе илыш нерген селькор семын шуко очеркым, статьям возен. «У вий», «Арлан ден Кестен» журналлаште тудын ойлымаш да моло произведенийлажым савыктен шогеныт. 1936-ше ийыште серызын «У вий» журналеш «Илымаш шолеш» повесть гыч ужашыже савыкталт лектын. Но повесть возен пытаралтде кодын. 1937-ше ий декабрь тылзыште серызым контрреволюций пашам вӱда манын кучен наҥгаеныт да вес ий январь тылзыште лӱен пуштыныт.

Краснов С.А. Сергей Элнет псевдонимым 1923-ше ий гыч кучылташ тӱҥалын. Южгунамже тудо кӱчыкын С.Эл., С.Элн., С.Красн, К.Э. веле возен. Морко районысо Азъял кыдалаш школ тудын лӱмжым нумалеш.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Орышо : ойлымаш //У вий . 1929. № 4. С. 34—38.
* Сеҥыш : ойлымаш // У вий. 1929. № 7. С. 19—25.
* Илыш шолеш : повесть//У вий. 1936. № 2. С. 5—35 ; № 3. С. 3—30 ; №4. С. 20-41.
* Илыш шолеш : повесть [Жизнь кипит]. Йошкар-Ола, 1958. 108 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справ. Йошкар-Ола, 1976. С. 322-323.
* Элнет Сергейын шочмыжлан — ШО ий / сост. В.Крылов. Йошкар-Ола, 2003. 8 с.
* Зайниев Г. Эреак илыш шолмаште лийын // Ончыко. 2003. № 8. С. 9-26.
* Александров Н. Азъял гыч уста мурызо // Марий Эл. 2003. 29 авг.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 190.

## Кылвер-влак
* Элнет Сергей.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 690-691.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Соснов, Пётр Тимофеевич

**Йӓктӹ Петр** (Пётр Тимофеевич Соснов) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Шопкер ял — 1944) — курыкмарий серызе, туныктышо, журналист.

## Илыш корныжо
Йӓктӹ Петр 1891 ийын теле тылзын 6-шо кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Шопкер ялеш кресаньык ешеш шочын.

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 343.
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 20.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Никифоров, Павел Егорович

**Павел Никифоров** (Павел Егорович Никифоров) (, РСФСР, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Поленга ял — 1955) — курыкмарий серызе, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 

## Илыш корныжо
Павел Никифоров 1920 ийын теле тылзын 23 кечынже Марий автоном область Курыкмарий кундем Поленга ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Чап
*  «Лӱддымылыклан» медаль (1942).
*  III степенян Чап орден (1944).

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 121.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Мурзаев, Арсений Сергеевич

**Арсений Мурзай** (Арсений Сергеевич Мурзаев) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Аксай ял — 1942) — курыкмарий серызе, туныктышо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Арсений Мурзаев 1914 ий шорыкйол тылзын 19-ше кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Аксай ялыште шочын.

## Чап
*  Йошкар Шӱдыр орден.

## Важ-влак


## Литератур
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий: Марий серызе-влак
Категорий: Марий туныктышо-влак
Ерошкин, Виталий Александрович

**Виталий Ерошкин** (Виталий Александрович Ерошкин) (, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Ангырвуй ял — , Йошкар-Ола) — курыкмарий серызе, почеламутчо, туныктышо, историй шанче доктор, СССР Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1966), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже.

## Илыш корныжо
Виталий Ерошкин 1928 ийыште вӱдшор тылзын 18 кечынже Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Ангырвуй ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Оратиэм : шайыштмаш // Якшар кӹцкӓн ломбы. Йошкар-Ола, 1974. С. 17-22.
* На их долю выпало счастье : док. очерки. Йошкар-Ола, 1976. 96 с.
* Че-Пе : шайыштмаш // Патыр курым : Кырык мары антологи. Йошкар-Ола, 1980. С. 127—136.
* Яратетгӹнь...: пьеса //У сем. 1994. N9 3. С. 81—121.
* Изи мӱкш : лыдышвлӓ [Пчелка : стихи]. Йошкар-Ола, 1995. 20 с.
* Тум дон Пӹзӹлмӹ : ямак [Дуб и Рябина : сказка]. Йошкар-Ола, 1997. 20 с.
* Вырсын тетявлӓжӹ : шайыштмашвлӓ, повесть [Дети войны : рассказы и повесть]. Йошкар-Ола, 2005. 160 с.
* Ӹлӹмӓшӹн шановлӓжӹ : повесть // У сем. 2003. № 2. С. 107—125 ; № 4. С. 89-118; 2004. № 1. С. 69-92; № 2. С. 77-103; № 3. С. 23-55.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Айплатов Г., Иванов А. Ерошкин Виталий Александрович // Марийский археографический вестник. 1988. № 8. С. 245—249.
* Ерошкин В. Первая ступенька в моем жизненном пути // Сила: ирин. к газ. «Ленинский путь». 1990. №21. 23 дек.
* Хлебников А. Наш юбиляр // Учитель. 1993. № 13. 15 апр.
* Егоров Н. Шаноан корнышты // У сем. 1998. № 1 С. 124—128.
* Айплатов Г., Иванов А. Кычалме корно. Тӱвыргӧ саска : В.Бронь кинлан 70 ий // Марий Эл. 1998. 18 апр.
* Апакаев П. Ӓнгӹрвуй солан лӹмлӹ эргӹжӹ // У сем. 2003. № 2. С. 100-106.

## Чап
* СССР Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1966).
* Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже.
* Народный образованийын Отличникше (1980).
* Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 227-228.
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980. С. 126.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Апатеев, Авенир Арсентьевич

**Авенир Апатеев** (Авенир Арсентьевич Апатеев) (, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Тьомисола ял) — курыкмарий серызе, туныктышо, верысе краевед, Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже (1994).

## Илыш корныжо
Авенир Апатеев 1937 ийын шорыкйол тылзын 1-ше кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Тьомисола ялеш шочын. 

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Мычашдымы курым : шайыштмашвлӓ [Вечность: рассказы]. Йошкар-Ола, 1979. 76 с.
* Тракториствлӓ : шайыштмаш // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 138-149.
* Колхоз ӹдӹр : повесть дон шайыштмашвлӓ [Колхозница : повесть и рассказы]. Йошкар-Ола, 1986. 100 с.
* Поктат ивлӓ курымым...: роман-хроника // У сем. 1993. № 3. С. 3— 65; № 4. С. 3-70; 1994. № 1. С. 3-51; № 2. С. 3-33; 1999. № 4. С. 107-122.
* Ӓвӓсир : повесть [Родина : повесть]. Козьмодемьянск, 1995. 116 с. 
* Ватага лӹвӓлнӹ : повесть, очерквлӓ, лыдышвлӓ, анекдотвлӓ [Под Ватагой: повесть, очерки, стихи, анекдоты]. Козьмодемьянск, 1997. 128 с.
* Ӹдӹрвлӓ, ӹрвезӹвлӓ : шайыштмашвлӓ [Девушки, юноши : рассказы]. Козьмодемьянск, 1998. 104 с.
* Вырсы вашт эртӹшӹ тетявлӓ: очерк // У сем. 2006. № 1. С. 117—129.

## Моло йылмыш кусарыме произведенийже-влак
* Полынь цветет : рассказ / пер. на рус. А.Спиридонова // Дружба. Йошкар-Ола, 1979. М. 163—168.
* Полынь цветет : рассказ / пер. на казах. Т. Сэукетаева // Солнце над лесами. Алматы, 1989. С. 243—248.
* Живу и помню : рассказы, очерки, воспоминания / [сост. А.Апа- теев]. Козьмодемьянск, 1998. 112 с.
* Сиреневый туман : повесть и рассказы / пер. П.Н.Кисельникова. Козьмодемьянск, 1999. 76 с.
* Невесты: повесть/пер. П.Н.Кисельникова. Козьмодемьянск, 2000. 48 с.
* Невесты : роман. Испр. и доп. / пер. П.Н.Кисельникова. Козьмодемьянск, 2005.444 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Коротков А. Штрихи к портрету // Живу и помню. Козьмодемьянск, 1998. С. 27-29.
* Апатеев Авенир Арсентьевич // У сем. 1999. № 1 С. 99—100.
* Федосеева Н. Авенир Апатеевӹн исторический темеш сирӹмӹ прозыжы // У сем. 1999. № 3. С. 114—122.
* Лобанов И. Вуйта шылдыр мыч чонгештӹлеш // У сем. 1999. № 4. С. 103—107.
* Апатеева Т.Г. Творчество и общественная деятельность А.А.Апатеева//Апатеев А. Невесты. Козьмодемьянск, 2000. С. 36—46.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 29.

## Чап
* Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже (1994)
* Марий Эл Республикын Туныктымаш да шанче министерствыжын Чапкагазше
* Марий Эл Республик Президентын Чапкагазше (1999)
*  «Паша ветеран» медаль.

## Кылвер-влак
* Встреча с краеведом.

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 137.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 60-61.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Маликеева, Диана Михайловна

**Диана Маликеева** (Диана Михайловна Маликеева) (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Цигансола ял) — курыкмарий серызе, журналист.

## Илыш корныжо
Диана Маликеева 1955 ийыште сӱрем тылзын 26 кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Цигансола ялыште шочын.

## Негыз
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Григорьев, Пётр Григорьевич

**П. Эмӓш, Эмяш** (Пётр Григорьевич Григорьев) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Эмансола ял — , Йошкар-Ола) — курыкмарий серызе, почеламутчо, туныктышо, РСФСР Паша Талешке (1923).

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. — Йошкар-Ола, 2007. – С. 98.
* Народный учитель // Сануков, К. Н. Наши земляки: пути и судьбы / Ксенофонт Сануков. — Йошкар-Ола, 2011. — С. 231-233.
* Сергеев М. Народный учитель // Народ их помнит. — Йошкар-Ола, 1982. – С. 130-139.
* Марийский просветитель Пётр Григорьевич Григорьев (Эмяш) / [сост.: Н. И. Куторов, М. И. Кудряшов]. — Йошкар-Ола, 2013. — 115 с.

## Кылвер-влак
* Григорьев (Эмяш) Пётр Григорьевич.
* Григорьев (Эмяш) Пётр Григорьевич.
* Марийский просветитель Пётр Григорьевич Григорьев (Эмяш).

## Негыз
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980. С. 158.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Категорий:РСФСР Паша Талешке-влак
Фирсов, Степан Андреевич

**Степан Фирсов** (Степан Андреевич Фирсов) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Кужылиды ял — 06.1941) — курыкмарий серызе, почеламутчо.

## Илыш корныжо
Степан Фирсов 1899 ийын теле тылзын 10-ше кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Кужылиды ялеш кресаньык ешеш шочын.

1941 ийыште пеледыш тылзын уверде йомын.

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 165.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Тадасеев, Алексей Кузьмич

**Тӓдаси** (Алексей Кузьмич Тадасеев) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Саткансола ял — 1970) — курыкмарий серызе, почеламутчо, кок Йошкар Тисте орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Тӓдаси 1906 ийын ӱярня тылзын 17-ше кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Саткансола ялеш кресаньык ешеш шочын.

1970 ийыште Рязань олаште колен.

## Чап
*  Йошкар Тисте орден (1943).
*  Йошкар Тисте орден (1943).
*  Йошкар Шӱдыр орден (1943).

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 165.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Алёшкин, Андрей Григорьевич

**Андрей Пекпатр** (Андрей Григорьевич Алёшкин) (1881, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Алдайсола ял - 1939) — курыкмарий серызе.

## Илыш корныжо
Андрей Пекпатр 1881 ийыште Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Алдайсола ялыште шочын. 

1930-ан ийлаште репрессий йымаке логалын.

## Кылвер-влак
* Трагедия народа: книга памяти жертв политических репрессий Республики Марий Эл.

## Литератур
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий:Марий серызе-влак
Симолкин, Василий Яковлевич

**Василий Ошкан** (Василий Яковлевич Симолкин) (, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Выржыкан ял — 01.1941) — курыкмарий серызе, почеламутчо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Василий Ошкан 1920 ийын вӱдшор тылзын 4-ше кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Выржыкан ялеш шочын.

1941 ийыште шорыкйол тылзын уверде йомын

## Кылвер-влак
* Василий Ошкан (Василий Яковлевич Симолкин).

## Литератур
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980. С. 208.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Бычков, Владимир Трофимович

**Владимир Бычков** (Владимир Трофимович Бычков) (1920, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Пӧртнур ял — 1946) — курыкмарий серызе, почеламутчо, журналист, туныктышо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Негыз
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Светлов, Иван Иванович

**Иван Светлов** (Иван Иванович Светлов) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Алдайсола ял — 2005) — курыкмарий серызе, почеламутчо, семлызе, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Иван Светлов 1920 ийын шыжа тылзын 10-шо кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Алдайсола ялеш кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Мырызы шӱм : лыдышвлӓ, мырывлӓ [Поющее сердце : стихи, песни]. Йошкар-Ола, 1976. 72 с.
* Ыныкамлан : лыдышвлӓ [Внуку : стихи). Йошкар-Ола, 1985. 24 с. 
* О алык, ыжар алык! : лыдыш // Шачмы вел. Йошкар-Ола, 1969. С. 90—91.
* Сола лошты шӹнзӹн! клубна ; Кырык сирем, вычы, миэм : мырывлӓ// Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 215—216.
* Повестка : лыдыш // Кушмы корнына. Йошкар-Ола, 1981. С. 23—28.
* Линнӓ сӧдӧй ветеран ; Марла шая — ӓвӓн вӹр ; Доярка : лыдышвлӓ // У сем. 1990. № 2. С. 49—50.

## Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак
* Радость : стихи / пер. В. Борисова //Дружба. Хрустальный ключ. Йошкар-Ола, 1990. С. 45.
* В сердце роза ; Ожидание радости : стихи / пер. В. Борисова // Мар. правда. 1990. Шокт.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Кӱчык справка// Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 214. 
* Светлов Иван Иванович // У сем. 1998. № 4. С. 71—72.
* Еропов Н. Мурышо шӱм-чон // Марий коммуна. 1988. 9 окт.

## Чап
*  I степенян Ачамланде сар орден (1985).
*  Йошкар Шӱдыр орден.
*  «Паша ветеран» медаль.

## Кылвер-влак
* Творчество горномарийского поэта И.И. Светлова.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 559-560.
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980. С. 214.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий семлызе-влак
Иванов, Никита Петрович

**Никита Иванов** (Никита Петрович Иванов) (1921, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Аршиксола ял — 1941) — курыкмарий серызе, почеламутчо, туныктышо. 

## Негыз
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Калинов, Леонид Григорьевич

**Леонид Калинов** (Леонид Григорьевич Калинов) (, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Алдисола ял — , Курыкмарий кундем, Алдисола ял) — курыкмарий серызе, почеламутчо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Леонид Калинов 1922 ийын шорыкйол тылзын 4-ше кечынже Марий автоном область Курыкмарий кундем Алдисола ялеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Яратем шачмы вӓрем : стих // Кырык сирӹштӹ. Йошкар-Ола, 1968. С. 13-14.
* Жерӓ валгалтеш : лыдышвлӓ [Заря поднимается : стихи]. Йошкар-Ола, 1973. 48 с.
* Кечӹ лӓктеш : лыдышвлӓ, поэма [Восход солнца : стихи, поэма]. Йошкар-Ола, 1977. 32 с.
* Юр патькалтыш : лыдыш // Сӓмӹрӹквлӓн корны. Йошкар-Ола, 1978. С. 97.
* Стихвлӓ// Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 220—222.
* Шачмы велӹн цевержӹ : лыдышвлӓ// Шылдыран ивлӓ. Йошкар- Ола, 1982. С. 13-28.
* Шолшы ӓнгӹр : лыдышвлӓ, поэма [Бурлящий ручей : стихи, поэма]. Йошкар-Ола, 1992. 96 с.
* Лыдышвлӓ // У сем. 1997. № 3. С. 34—39.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 219. 
* Канюшков А. Леонид Калиновлан — 70 и //Ленин корны. 1992. 3 дек.
* Калинов Леонид Григорьевич//У сем. 1998. № 4. С. 75—76.

## Чап
*  I степенян Ачамланде сар орден. 
*  «Лӱддымылыклан» медаль.
*  «1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 313-314.
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Сидук, Ферапонт Якимович

**Фер-Сидук** (Владимир Павлович Семёнов) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Кугу Сӧреманэҥер ял — 12.1944) — курыкмарий серызе, почеламутчо.

## Илыш корныжо
Фер-Сидук 1912 ийын шорыкйол тылзын 1-ше кечынже Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Кугу Сӧреманэҥер ялеш кресаньык ешеш шочын.

1944 ийыште теле тылзын черланен колен.

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 190.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Костатеев, Гурий Васильевич

**Гурий Костатеев, Кос-Гур** (Гурий Васильевич Костатеев) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Йолопкан ял — , Марий Эл, Курыкмарий кундем, Виловат сола) — курыкмарий серызе, журналист, туныктышо, литератор, РСФСР-ын сулло туныктышыжо (1970), Марий АССР-ын сулло туныктышыжо (1963),  1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Гурий Костатеев 1912 ий идым тылзын 12-шо кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Йолопкан ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Чап
*  II степенян Ачамланде сар орден.
*  «Лӱддымылыклан» медаль.
* РСФСР-ын сулло туныктышыжо (1970).
* Марий АССР-ын сулло туныктышыжо (1963).
* Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1957).
* РСФСР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1960).

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 185.
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Першуткин, Евгений Романович

**Евгений Першуткин** (Евгений Романович Першуткин) (, РСФСР, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Порандай ял — 2008) — курыкмарий серызе, почеламутчо, драматург, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1993).

## Илыш корныжо
Евгений Першуткин 1928 ийын теле тылзын 4-ше кечынже Марий автоном область Курыкмарий кундем Порандай ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Шурлапын цевержӹ : лыдышвлӓ [Прелесть Присурья: стихи]. Йошкар-Ола, 1971. 36 с.
* Вӹд патькалтыш : лыдышвлӓ [Капелька : стихи]. Йошкар-Ола, 1973.16 с.
* Стихвлӓ // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 250—253.
* Карка шӹдӹр : лыдышвлӓ [Большая медведица : стихи]. Йошкар- Ола, 1991.56 с.
* Пуры ирок : лыдышвлӓ / Е. Першуткин, Г. Костатеев, В. Смирнов. Йошкар-Ола, 1993. С. 3—23.
* Йогы ваштареш : кудыло лыдышвлӓ, басньывлӓ, мырывлӓ дӓ частушкывлӓ [Против течения : стихи, басни, песни и частушки]. Козьмодемьянск, 1998. 160 с.
* Лыдышвлӓ //У сем. 2004. № 2. С. 46—51.
* Мырывлӓ//У сем. 2005. № 2. С. 121-126.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Яковлева Н. Кырык мары поэт // Йӓмдӹ ли. 1998. 11 дек. 
* Першуткин Евгений Романович // У сем. 1999. № Е С. 97—98. 
* Першуткин Е. Ӹлӹмӓш корны ныр гач ванжымет агыл : ӓшӹндӓрӹмӓш // У сем. 2003. № 4. С. 61—69.
* Егоров Н. Пӹнгель сирет — сирень сирет // У сем. 2003. № 4. С. 78—80. 

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 489-490.
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980. С. 250.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий драматург-влак
Захаров, Иван Владимирович

**Иван Захаров** (Иван Владимирович Захаров) (, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Шактемваж ял — 1993) — курыкмарий серызе, почеламутчо. 

## Илыш корныжо
Иван Захаров 1931 ийыште идым тылзын 10-шо кечынже Марий автоном область Курыкмарий кундем Шактемваж ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Негыз
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Володькин, Николай Николаевич

**Николай Володькин** (Николай Николаевич Володькин) (, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Сарапай ял — 1996) — курыкмарий серызе, почеламутчо, туныктышо. 

## Илыш корныжо
Николай Володькин 1932 ийын теле тылзын 2-шо кечынже Марий автоном область Курыкмарий кундем Сарапай ялеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Кукурузын мырыжы : масакла лыдыш // Йӹрӓлтӓлӓш ваштыла- лын. Йошкар-Ола, 1964. С. 41.
* Ялгорны : лыдышвлӓ [Тропинка : стихи]. Йошкар-Ола, 1965. 48 с.
* Стихвлӓ // Кырык сирӹштӹ, Йыл тӹрӹштӹ. Йошкар-Ола, 1967. С. 102-106.
* Стихвлӓ// Ӹлӹмӓш мыры. Йошкар-Ола, 1967. С. 28—32.
* Стихвлӓ// Йыл коэвлӓ. Йошкар-Ола, 1968. С. 74—96.
* Шкежӹ луды, луды... ; «Ам» дӓ «ам» : стихвлӓ // Йӹнгӹл пеледӹш. Йошкар-Ола, 1971. С. 47.
* Цӱа-цӱа : почеламут-вл [Топ-топ : стихи]. Йошкар-Ола, 1972. 16 с.
* Лыдышвлӓ // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 270—272. Лыдышвлӓ//У сем. 1990. № Е С. 72—75.
* Басньывлӓ // У сем. 1991. № 2. С. 73—75.
* Шошымлана шӹжӹ : лыдышвлӓ, басньывлӓ, поэма [Причуды осени : стихи, басни, поэма]. Йошкар-Ола, 1992. 120 с.
* Лыдышвлӓ // У сем. 1992. № 4. С. 59—62.
* Лыдышвлӓ//У сем. 1993. № 4. С. 71—75.
* Вӹдпӧртем : лыдышвлӓ // У сем. 1994. № 3. С. 55—72.
* Лыдышвлӓ//У сем. 1995. № Е С. 115—120.
* Лыдышвлӓ // У сем. 1997. № 3. С. 32—33.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Ончыко. 1964. № 3. С. 78.
* Краткая биогр. справка // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 268.
* Петухов В. Ам керд ӹлен — мыры келеш // У сем. 1997. № 3. С. 27—32.
* Володькин Н. Н. //Усем. 1998. № 4. С. 79—80.
* Федосеева Н. Строкаалӓ попат// У сем. 2003. № Г С. 83—90.
* Егоров В. Пурылыкым ӱдӓ// У сем. 2007. № 1. С. 155—159.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С.161-162
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Атюлов, Анатолий Александрович

**Анатолий Атюлов** (Анатолий Александрович Атюлов) (, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Латансола ял) — курыкмарий серызе, туныктышо.

## Илыш корныжо
Анатолий Атюлов 1938 ийын теле тылзын 27-шо кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Латансола ялеш кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Йӓктӹ имела : лыдышвлӓ [Иглы сосновые : стихи]. Йошкар-Ола, 1971. 36 с.
* Кишӓ ; «Аврора» вӹлнӹ шанавӹл ; Марла лӓшкӓ : лыдышвлӓ // Якшар кӹцкӓн ломбы. Йошкар-Ола, 1974. С. 36—38.
* Стихвлӓ//Олма садышты. Йошкар-Ола, 1977. С. 15—19. Тыртнявлӓ кейт : лыдышвлӓ [Отлет журавлей : стихи]. Йошкар- Ола, 1980. 80 с.
* Латансола — шачмы сола ; Ашкедӓш рвезӹ... ; Тыртнявлӓ кеӓт ; Шур алыкышты : лыдышвлӓ // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 285-289.
* Кек комбы корны лӹвӓлнӹ : лыдышвлӓ [Под Млечным Путем : стихи]. Козьмодемьянск, 2004. 104 с.
* Лыдышвлӓ // У сем. 2004. № 2. С. 42—45.
* Лыдышвлӓ //У сем. № 1. С. 126—130.
* Кечӹ пӧртылмӧ годым : лыдышвлӓ [Возвращение солнца : стихи]. Козьмодемьянск, 2000. 128 с.
* Лыдышвлӓ // У сем. 2006. № 1. С. 28—36.
* Лыдышвлӓ // У сем. 2006. № 3. С. 52—59.
* Лыдышвлӓ // У сем. 2007. № 2. С. 67—73.
* Лыдышвлӓ // У сем. 2007. № 4. С. 65—70.

## Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак
* Подкова-озеро /пер. А. Сычева //Дружба. Йошкар-Ола, 1976. С. 163. 
* Мое село : стихи / пер. Ст. Золотцева // Мар. правда. 1983. 16 дек. 
* Стихи / пер. Ст. Золотцева // Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. С. 299—304.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 285. 
* Егоров Н. Латан — это ладный // Ленинский путь. 1998. 25 дек. 
* Атюлов Анатолий Александрович// У сем. 1999. № 1. С. 101 — 102. 
* Поэт Анатолий Атюловлан — 60 и // У сем. 1999. № 4. С. 98.

## Чап
* Марий Эл Республик Виктерын Чапкагазше (1999).

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 285.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 79-80.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Беляев, Иосиф Иванович

**Иосиф Беляев** (Иосиф Иванович Беляев) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чыкма уезд, Пайскурык ял — , Йошкар-Ола) — курыкмарий серызе, туныктышо, I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Илыш корныжо
Иосиф Беляев 1899 ий вӱдшор тылзын 4-ше кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чыкма уезд Пайскурык ялыште шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* У ӹлӹш : кого эдемвлӓлӓн тыменяш лыкмы букварь [Новая жизнь : букварь для взрослых]. М., 1930. 80 с.
* Тылык ӹдӹр : пьеса [Сиротка]. Козьмодемьянск, 1930. 20 с.
* Тулык ӱдыр Олина [Сиротка Алина]. М., 1931. 38 с.
* Хӹдӹртӹш анзыц: пьеса // Пьесӹвлӓ [Пьесы]. Йошкар-Ола, 1964. С. 88—121.
* Патриотвлӓ : пьеса // Сӓмӹрӹк сӓндӓлӹк. Йошкар-Ола, 1964. С. 78—119.
* Вӹцлӹ иштӹш вашталтмашвлӓ : шайыштмаш // Кырык сирӹш- ты, Йыл тӹрӹштӹ. Йошкар-Ола, 1967. С. 10—18.
* Кредӓлмӓш : пьесӹвлӓ [Борьба : пьесы]. Йошкар-Ола, 1982. 100 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справ. Йошкар-Ола, 1976. С. 37—38.
* Краткая биогр. справка // Патыр курым. Йошкар-Ола, 1980. С. 295.
* Егоров Н. Илышлан мелын // Ончыко. 1984. № 2. С. 96—98.
* Беляев О. Ик курымын соты кишӓжӹ : ӓшӹндӓрӹмӓш // У сем. 1999. № 1. С. 113—124.
* Краткая биогр. справка // У сем. 1999. № 4. С. 64.
* Егоров Н. Хӹдӹртӹшвлӓ вашт: очерк // У сем. 1999. № 1. С. 125—129.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 46—47.

## Чап
*  I степенян Ачамланде сар орден

## Литератур
# Патыр курым. Кырык мары антологий. Йошкар-Ола, Книгам лыкшы мары издательство, 1980.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 94-95.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Кириллов, Григорий Семёнович

**Григорий Кириллов** (Григорий Семёнович Кириллов) (, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Шӱргыял ял) — курыкмарий серызе, драматург, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 

## Илыш корныжо
Григорий Кириллов 1921 ийын шорыкйол тылзын 13 кечынже Марий автоном область Курыкмарий кундем Шӱргыял ялыште йорло кресаньык ешеш шочын.

## Чап
*  II степенян Ачамланде сар орден (1985).

## Кылвер-влак
* Личные фонды - Государственный архив Республики Марий Эл.

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980. С. 305.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий драматург-влак
Зайникаев, Александр Шайдуллович

**Александр Зайникаев** (Александр Шайдуллович Зайникаев) (, Башкир АССР, Калтаса кундем, Шоръял ял — ) — марий серызе, почеламутчо, журналист, СССР Журналист-влак ушемын йыжъеҥже.

## Илыш корныжо
## Илыш корныжо
Александр Зайникаев 1935 ийын теле тылзын 10-шо кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Кульчубай ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Мый пиалан улам : почеламут-вл. [Я счастлив : стихи]. Йошкар- Ола, 1966. 48 с.
* Олмапужат, моторжат: ойлымаш // Ончыко. 1970. № ЕС. 76—78.
* Шӱшпык: новелла // Ончыко. 1971. № 3. 86—87.
* Поро паша : ойлымаш-вл. [Добрые дела : рассказы]. Йошкар-Ола, 1975.48 с.
* Черномор ; Моторлык...: почеламут-вл. // Волгенче парча. Йошкар-Ола, 1981. С. 41—68.
* Коля керте : йомак // Ончыко. 1984. № 2. С. 110—111.
* Ушена вийым: почеламут-вл. // Ончыко. 1986. № 2. С. 57—58.
* Кӧлан молан...: ойлымаш // Пионер йӱк. 1987. № 10. С. 9.
* Чолман сем : почеламут-вл., йомак-поэма [Мелодия Камы : стихи, поэма-сказка]. Йошкар-Ола, 1989. 72 с.
* Почеламут-влак// Ончыко. 1996. № 8. 61—64.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Гадиатов Г. Первая струнка // Мол. коммунист. 1966. 14 мая.
* Сем. Николаев. Рвезын йоҥгышо поэзий // Волгенче парча. Йошкар-Ола, 1981. С. 8—9.
* Краткая биогр. справ. // Марий Эл. 1993. 28 сент.
* Акиев. В. Шуко жаплан шарнаш кодыт// Ончыко. 1996. № 8. С. 61.

## Кылвер-влак
* Александр Зайникаев.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 239-240. 

Категорий: Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Сапин, Александр Иванович

**Александр Сапин** (Александр Иванович Сапин) (, Свердловск вел, Арти оласе йырвел, Изи Тавра ял) — марий серызе, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1993).

## Илыш корныжо
Александр Сапин 1929 ийын кылме тылзын 24-ше кечынже Свердловск вел Арти оласе йырвел Изи Тавра ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Унала: ойлымаш // Ончыко. 1994. № 3. С. 99—108.
* Илыш мыскара, але Мыскара илыш [Юмор сегодняшнего дня]. Йошкар-Ола, 1996. 224 с.
* Марийдыме : повесть // Ончыко. 1997. № 3. С. 13—68.
* Салпун : ойлымаш // Ончыко. 1997. № 8. С. 77—96.
* Уш чытырнымаш ; Ожно лучырак ыле ; Писке ; Автовокзалыште ; Эмлалт мала ; Йӧра ушкал огыл : ойлымаш-вл. // Ончыко. 1998. № 9 С. 152-156.
* Йытыраен ; Вор лӱмым пырт пижыкта ; Пӱртӱсын кок мӓзӓкше : ойлымаш-вл.//Ончыко. 1999.№ 11. С. 131—135.
* Илыш савыртыш : ойлымаш, повесть [Повороты жизни : повесть и рассказы]. Йошкар-Ола, 2004. 112 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Николаев С. Калык гычын — калыкыш! // Сапин А. Илыш мыскара, але Мыскара илыш. Йошкар-Ола, 1996. С. 5—12.
* Николаев С. Книган озажлан — чаркамут // Сапин А. Илыш савыртыш. Йошкар-Ола, 2004. С. 3—4.

## Чап
* Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1993).

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 557-558.

Категорий:Марий серызе-влак
Мурзашев, Ислибай Мурзашевич

**Алексей Мурзашев** (Ислибай Мурзашевич Мурзашев) (, РСФСР, Пошкырт АССР, Калтаса кундем, Тӧлдӧ ял — , Йошкар-Ола) — марий серызе, туныктышо, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1998).

## Илыш корныжо
Алексей Мурзашев 1932 ий шыжа тылзын 27 кечынже Пошкырт АССР Калтаса кундем Тӧлдӧ ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Мланде пуш : ойлымаш-вл. [Дыхание земли : рассказы]. Йошкар- Ола, 1974. 96 с.
* Кугезе сугынь: повесть [Заветы предков]. Йошкар-Ола, 1978. 160 с.
* Пӧтыр вене : повесть [Зять Петр]. Йошкар-Ола, 1984. 112 с.
* Кӧгӧрчен : повесть [Голубь]. Йошкар-Ола, 1989. 72 с.
* Яндар кид : ойлымаш // Кече петырналтме кечын. Йошкар-Ола, 1995. С. 181-204.
* Серка : повесть-вл. Йошкар-Ола, 2005. 136 с.
* Тӧлдӧ : роман. Калтаса, 2007. 452 с.
* Шочмо Тӧлдӧ ялем : очерк-шарнымаш [Моя деревня Тюльди : очерк-воспоминание]. Йошкар-Ола, 2007. 88 с.

## Моло йылмылаш кусарыме произведенийже-влак
* Тяга земли : рассказ / пер. на рус. А.Спиридонова // Антология мар. прозы. Солнце над лесами. Йошкар-Ола, 1984. С. 406—413.
* Чистые руки : повесть и рассказы / пер. на рус. А.Спиридонова. Йошкар-Ола, 1992. 192 с.
* Олас : рассказ / пер. на рус. авт. // Дружба. Йошкар-Ола, 1990. С. 72-78.
* Комбайнер Кавырля : рассказ / пер. на рус. АСпиридонова // Современная марийская повесть. Йошкар-Ола, 2004. С. 292—310.
* Олас ; Зов родной земли / пер. на казах. С.Жанысбаева // Солнце над лесами. Алматы, 1989. С. 170—184.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Писатели Республики Марий Эл : автобиобиблиогр. сборник. Йошкар-Ола, 2004. С. 46-47.
* «Первый ошкылым ыштымеке...» // Ончыко. 2002. № 9. С. 163—171. Мурзашев А. Тазалыкым аралаш лиешак// Ончыко. 2004. № 10. С. 108-116.
* Осипов-Ярча В. «Сылнымутан савыктышна — мыйын илышыштем...» // Ончыко. 2005. № 3. С. 78—80.
* Шымле вич ияш лӱмгечет дене, писатель таҥ! // Ончыко. 2007. № 9. С. 76-77.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 247.
* Глушкова 3. Шочмо мландым моктышо писатель // Марий Эл. 2007. 3 нояб.
* Иванов И. Ялым чын сӱретлыше роман // Марий Эл. 2008. 22 апр. 

## Чап
* СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1998).
* Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын Чапкагазше.
* Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын Чапкагазше.
* Россий Серызе-влак ушемын Чапкагазше.
* Марий Эл Республик Серызе-влак ушемын Чапкагазше.

## Кылвер-влак
* Алексей Мурзашев, писатель.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 423-425.

Категорий: Марий серызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Тимофеев, Алексей Васильевич

**Алексей Тимофеев** (Алексей Васильевич Тимофеев) (, РСФСР, Марий автоном область, Юлсер кундем, Кукшэҥер ял — , Йошкар-Ола) — марий серызе, журналист Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1979), РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1983).

## Илыш корныжо
Алексей Тимофеев 1933 ийын теле тылзын 23-шо кечынже Марий автоном область Юлсер кундем Кукшэҥер ялеш кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Шем курныж: роман [Черный коршун]. Йошкар-Ола, 1973. 288 с. 
* Азапле йӱд: пьеса // Ӱжаран кастене. Йошкар-Ола, 1975. С. 55—78. 
* Тыныс пагыт: повесть// Ончыко. 1977. № 4. С. 18—65.
* Шолем : повесть [Град], Йошкар-Ола, 1983. 144 с.
* Койдымо фронт : роман [Невидимый фронт]. Йошкар-Ола, 1986. 320 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар-Ола, 1976. С. 271-272.
* Авипов А. «Шолем» //Ончыко. 1983. № 5. С. 112.
* Егоров В. «Шулдыржымат пӱчкаш, пыстылжымат кӱраш пернен» // Марий Эл. 1999. 9 февр.
* Анисимов Э. Рыцарь невидимого фронта // Мар. правда. 1999.4 февр. МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 358.

## Чап
* Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1979).
*  РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1983).

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 358.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 614-615.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Сиватеев, Мстислав Прокопьевич

**Мстислав Сиватеев** (Мстислав Прокопьевич Сиватеев) (, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Митрисола ял — 1962) — курыкмарий серызе, почеламутчо.

## Илыш корныжо
Мстислав Сиватеев 1920 ийын пургыж тылзын 5-ше кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Митрисола ялеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже
* Ӓвӓн шÿмжӹ: поэма, лыдышвлӓ, шайыштмашвлӓ / К.П.Сиватеев йӓмдӹлен. — 2-шы изд., уэмдӹмӹ. — Йошкар-Ола: «Мары книгӓ издательство» издательский пöрт, 2016.— 136 с.: ил.

## Кылвер-влак
* Презентация книги Мстислава Сиватеева «Ӓвӓн шӱмжӹ» («Сердце матери»).

## Литератур
# Патыр курым. Курык мары антологий. Йошкар-Ола. Книгам лыкшы мары издательство. 1980.
# Мстислав Сиватев. Ӓвӓн шÿмжӹ. Йошкар-Ола, Марий книга савыктыш пöрт. 2016.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Ягельдин, Александр Сергеевич

**Александр Ягельдин** (Александр Сергеевич Ягельдин) (, Россий империй, Ильна губерний, Вӱрзым уезд, Изи Шокшем ял — , Йошкар-Ола ола) — марий серызе, туныктышо, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 

## Илыш корныжо
Александр Ягельдин 1915 ийын шыжа тылзын 22-шо кечынже Россий империй Ильна губерний Вӱрзым уезд Изи Шокшем ялеш кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Мемнан коклаште: ойлымаш – влак. Йошкар – Ола, 1960.
* Кенежым ялыште. Повесть. Йошкар – Ола, 1964.
* Сеҥыше – влак. Ойлымаш – влак. Йошкар – Ола, 1966.
* «Ёлка: йоча – влаклан кок пьеса /А.Ягельдин, Н.Кутузов/ Йошкар – Ола, 1959.
* «Петя – разведчик». Йошкар – Ола, 1992. 

## Чап
*  II степенян Ачамланде сар орден (1985).
*  Йошкар Шӱдыр орден (1945).
*  «Лӱддымылыклан» медаль (1943).
*  «Бойысо суаплан» медаль (1942).
*  «Будапештым налмылан» медаль (1945).

## Кылвер-влак
* Педагог и писатель.

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 417.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Караев, Илья Караевич

**Илья Караев** (Илья Караевич Караев) (, Башкир АССР, Калтаса кундем, Калмаш ял — , Нефтекамск ола) — марий серызе, почеламутчо, кусарыше, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2006), Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше.

## Илыш корныжо
Илья Караев 1932 ийын идым тылзын 20-шо кечынже Башкир АССР Калтаса кундем Калмаш ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Чонем мура : почеламут-вл. [Душа поет : стихи]. Йошкар-Ола, 1969.48 с.
* Шӱм саска : почеламут, поэма [Плоды сердца : стихи, поэма]. Йошкар-Ола, 1976. 64 с.
* Шийава: повесть//Ончыко. 1985. № 6. С. 3—33.
* Тылзе аймана ; Кава эрна — пыл шалана ; Сиреньым эплын таялтен...: почеламут-вл.//Тылат. Йошкар-Ола, 1994. С. 149—151.
* Ош пыл-влак: повесть // Ончыко. 2003. № 4. С. 112—150.
* Шинча-влак: поэме // Ончыко. 2004. № 1Е С. 88—93.
* Изида: поэме // Ончыко. 2006. № Ю. С. 91—96.
* Памашын лӱмжӧ — йӧратымаш : ойлымаш-вл. // Ончыко. 2007. № 9. С. 67-75.
* Йӧратем мый илаш : почеламут, поэме, легенде, ойлымаш, повесть-вл. [Люблю я жить : стихи, поэмы, легенды, рассказы, повести]. Йошкар-Ола, 2007. 196 с.

## Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак
* Стихи//Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. С. 226—231.
* Осенняя кукушка / пер. А.Спиридонова // Совр. мар. повесть. Йошкар-Ола, 2004. С. 131 — 166.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Шамиев Б. Поэзий каваште волгыдын йӱла // Марий Эл. 2007. 15 сент. Калтаса вел мурызо // Ончыко. 2007. № 9. С. 66.
* Крылов В. Шӱм-чон гыч лекше муро // Марий Эл. 2007. 15 дек.

## Чап
*  «Паша ветеран» медаль.
* Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше.
* Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын Чапкагазше.
* Россий Серызе-влак ушемын Чапкагазше (2007).
* Марий Эл Республик Серызе-влак ушемын Чапкагазше

## Кылвер-влак
* Илья Караев, поэт, прозаик.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 318-319.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше-влак
Стрельников, Илья Николаевич

**Илья Стрельников** (Илья Николаевич Стрельников) (, Россий империй, Ильна губерний, Яраҥ уезд, Какшанмучаш ял – 
 , Йошкар- Ола) – марий серызе, почеламутчо, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1939).

## Илыш корныжо
Илья Стрельников 1908 ийын сӱрем тылзын 26-шо кечынже Россий империй Ильна губерний Яраҥ уезд Какшанмучаш ялеш кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Салам : почеламут кнага [Здравствуй : стихи]. М., 1936. 92 с.
* Ме сеҥен улына : почеламут сб. [Мы победили : стихи]. Йошкар-Ола, 1946. 72 с.
* Полкын знамяже : поэма [Знамя полка]. Йошкар-Ола, 1946. 16 с.
* Салам, у мланде! : почеламут-вл. дене поэма [Здравствуй, новая земля!: стихи и поэма]. Йошкар-Ола, 1955. 92 с.
* Полкын знамяже : поэма [Знамя полка]. Йошкар-Ола, 1961. 24 с.
* Шошым толшо кайык : повесть [Весенняя птица]. Йошкар-Ола, 1966.164 с.
* Ой, пайремем, пайремем : почеламут-вл. [Праздник мой, праздник : стихи]. Йошкар-Ола, 1968. 72 с.
* Ужар урем : почеламут ден поэма-вл. [Зеленая улица : стихи и поэмы]. Йошкар-Ола, 1972. 56 с.

## Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак
* Вышел к свету ; В степь целинную... : стихи / пер. С.Олендера, Г.Горностаева // Марийская поэзия. М., 1960. С. 122–125.
* Вышел к свету ; Помню ; Высота ; Какшан : стихи / пер. С. Олендера, А. Казакова, В. Кострова // Соловьиный родник. Йошкар-Ола, 1984. С. 39–44.
* Агроном // Братство песенных сердец : стихи / пер. В. Панова. Йошкар-Ола, 1990. С. 29.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Асылбаев А. Илья Стрельниковын поэзийже нерген // Марий литература нерген. Йошкар-Ола, 1957. С. 130–139.
* Калашников М. Поэт-патриот// Марий коммуна. 1978. 27 июль.
* Зайниев Г. Песня над полями // Мар. правда. 1983. 26 июля.
* Исенеков В. Волгыдо илышын мурызыжо // Арслан тукым. Йошкар-Ола, 1985. С. 36–44.
* Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар-Ола, 1988. С. 265–267.
* Волгыдо саманын мурызыжо // Ончыко. 1998. № 7. С. 99–103. 
* Пирогов Г. Пикш гае лийын пӱсӧ перожат... // Марий Эл. 2003. 25 июль.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 349.

## Чап
* СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1939).
*  Йошкар Шӱдыр орден (1942).
* Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1946, 1955,1968).

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. – Йошкар-Ола, 2007. С. 349.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. – Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. – 752 с. С. 604–606.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак