open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чемеков, Геннадий Александрович

**Геннадий Чемеков** (Геннадий Александрович Чемеков) (, РСФСР, Марий АССР, У Торъял кундем, Кӱанпамаш ял — , Йошкар-Ола ола) — марий серызе, почеламутчо, журналист. 
 
## Илыш корныжо
Геннадий Чемеков 1939 ийын ага тылзын 28-ше кечынже Марий АССР У Торъял кундем Кӱанпамаш ялеш кресаньык ешеш шочын. 

## Тӱҥ произведенийже-влак
* А мурыжо кодеш : лирич. сӱрет-вл. [А песни остаются : лирич. зарисовки]. Йошкар-Ола, 1965. 64 с.
* Куку пиалым сӧра : лирич. повесть [Кукушка сулит счастье : лирич. повесть]. Йошкар-Ола, 1972. 152 с.
* Идалыкыште латкум тылзе: повесть ден ойлымаш-вл. [В году тринадцать месяцев : повести и рассказы]. Йошкар-Ола, 1994. 272 с.
* Порсын олык : почеламут-вл. [Шелковый луг : стихи]. Йошкар- Ола, 2004. 200 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Пирогов Г. Шӱм-чонжо — эре самырык // Ончыко. 1999. № 5. С. 131—137.
* Пирогов Г. Шкежат лач куку гаяк... // Кугарня. 1999. 25 май.
* Регеж-Горохов В. Поро суксо // Чемеков Г.А. Порсын олык : почеламут-вл. Йошкар-Ола, 2004. С. 4—8.
* Пчёлкина Т. Молан тудо тыгай? // Кугарня. 2004. 28 май.
* Басова А. Куку пиалым сӧрен мо? // Марий Эл. 2005. 29 июль.
* Пирогов Г. Пиалым ыш сӧрӧ кукужат // Марий Эл. 2005. 24 дек.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 390.
* Пирогов Г. Чоншижмаш ок шылте нимом... // Ончыко. 2008. № 4. С. 145—148.
## Кылвер-влак
* В памяти останется навечно.

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 390.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 652-653.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Апатеева, Рашида Талгатовна

**Рашида Апатеева** (Рашида Талгатовна Апатеева) (, РСФСР, Ленинград ола — 2004) — рушла возышо суас серызе, почеламутчо, туныктышо.

## Илыш корныжо
Рашида Апатеева 1949 ий сӱрем тылзын 3-шо кечынже Ленинград олаште шочын. Йоча жапше Татарийыште эртен. Школым ший медаль дене тунем пытарымек, Р. Апатеева Озаҥ кугыжаныш университетын йот йылме факультетышкыже пурен. Отличиян дипломым налмек, Марий республикыш пашам ышташ толын. Икмыняр жап школышто руш литературым да йот йылмым туныктен. Вара Н.К. Крупская лӱмеш МГПИ-ш пашаш куснен, англичан йылмым да литературым туныктен. «Канде кайык» гуманитар гимназийыште ыштен. Пытартыш жапыште «Вирджиния» турист агентствыште кусарыше лийын.

Почеламут ден ойлымаш-влакым ийготыш вочмеке сераш тӱҥалын. Шкеже татар лийын, но сылнымутан произведений-влакым рушла возен. Икымше гана 1980 ийыште савыкталтын, тунам «Молодой коммунист» газетыште почеламутшо-влак лектыныт. Самырык возышо-влакын «Сылнымут шыже» семинар-каҥашлаштышт лиеден. 1993 ийыште Марий книга издательствыште «Городские этюды» прозо книгаже савыкталтын. Варарак «Водоклёв», «Параллельное время» книгаже-влак лектыныт. «Дружба» альманахыште савыкталтын.

Рашида Апатееван южо почеламутшо марлаш кусаралтыныт.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Осень ; Моему прадеду : стихи // Дружба. Йошкар-Ола, 1982. С. 148—149.
* Тандем : рассказ // Дружба. 1989. С. 112—118.
* Старшая сестра ; Угловое окно : рассказы // Дружба. Хрустальный ключ. Йошкар-Ола, 1990. С. 52—63.
* Последняя смена : рассказ // Дружба. Расскажи мне... Йошкар-Ола, 1991. С. 98-103.
* Городские этюды : проза. Йошкар-Ола, 1993. 124 с.
* Водоклев : стихи. Йошкар-Ола, 1995. 52 с.
* Параллельное время : повесть. Йошкар-Ола, 1996.— 96 с.
* Федька : рассказ // Дружба. Мир, в котором живу... Йошкар-Ола, 1997. С. 236-238.
* Весна ; Если будешь искать меня... ; Красная ночь ; Лес ; Бретеры : стихи // Сотовый мед. Йошкар-Ола, 2000. С. 1—10.
* Угловое окно : рассказ // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 6-11.
* Свеча ; Пропахший метелями сумрак ; Ироническое ; Водяная : стихи, сказка // Мар. правда. 2004. 18 мая.
* Тандем : рассказ // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С 248-254.

## Марлаш кусарыме произведенийже
* Почеламут-влак // пер. А.Тимиркаева // Ончыко. 1996. № 12. С. 92—94.

## Илышыже да творчествыж нерген литератур
* Рушла возышо татар йолташна // Ончыко. 1996. № 12. С. 92.
* Краткая биогр. справка // Короткие встречи : антология малой рус. прозы в Марий Эл. Йошкар-Ола, 2001. С. 5.
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл : произведения рус. писателей Мар. края. Йошкар-Ола, 2004. С. 248.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 62-63.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Руш почеламутчо-влак
Смирнов, Гаврил Тихонович

**Смирнов Кавырля** (Гаврил Тихонович Смирнов) (, Россий империй, Илна губерний, Вӱрзым уезд, Китне ял — , РСФСР, Южно-Сахалинск ола) — марий серызе, журналист, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 

## Илыш корныжо
Смирнов Кавырля 1906 ийын вӱдшор тылзын 12-шо кечынже Россий империй Илна губерний Вӱрзым уезд Китне ялеш йорло кресаньык ешеш шочын. 

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Лукавий : ойлымаш-вл. [Лукавий : рассказы]. Йошкар-Ола, 1963. 72 с.
* Пожар : ойлымаш // Октябрьлан пӧлек. М., 1932. С. 87—129 ; //У вий. 1931. № 1—2. С. 16—24.
* Шучко йӱд: ойлымаш //У вий. 1929. № 4. С. 12—14.
* Презе : ойлымаш //У вий. 1930. № 2—3. С. 24—25.
* Тулык Верий : пьеса//У вий. 1932. № 3—4. С. 16—41.
* Ӱжара: очерк // У вий. 1933. № 4. С. 20—32.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Смирнов Кавырля // У вий. 1929. № 6. С. 30.
* Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар- Ола, 1976. С. 260—261.
* Зайниев Г. Тулык икшывын пӱрымашыже// Марий коммуна. 1981. 18 авг.
* Зайниев Г. Вийым «У вий» пуэн // Марий Эл. 2001. 12 апр. 
* Липатова О. Тукымжым палыдыме Йыван лийман огыл // Марий Эл. 2005. 26 апр.
* Зайниев Г. «Сылнымутым возаш кандыра пунымо гай огыл...» // Ончыко. 2006. № 3. С. 59—72.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 334.

## Чап
*  «Бойысо суаплан» медаль (1943).
*  «Лӱддымылыклан» медаль (1943).
*  III степенян Чап орден (1944).

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 334.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 580-581.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Фёдоров, Анатолий Фёдорович

**Анатолий Фёдоров** (Анатолий Фёдорович Фёдоров) (, РСФСР, Марий автоном область, Морко кундем, Кожлаер ял — , Йошкар-Ола) — марий серызе, почеламутчо, туныктышо, журналист, Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1982), Совет-япон сарын участникше.

## Илыш корныжо
Анатолий Фёдоров 1926 ийын шорыкйол тылзын 11-ше кечынже Марий автоном область Морко кундем Кожлаер ялеш кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Ӱдыр-шамычын мурышт : почеламут-вл. // Марий альманах. 1948. № 21.
* Тылат мурем, Дальний Восток : почеламут // Пиалан илыш. 1949. № 26.
* Мыйын шонымаш : почеламут // Пиалан илыш. 1950. № 27. Канаш каем : почеламут-вл. // Ончыко. 1955. № 3.
* Первый лум : почеламут-вл. [Первый снег : стихи]. Йошкар-Ола, 1958. 16 с.
* Зинан куанже : ойлымаш // Ончыко. 1963. № 6.
* Изи шӱдыр: почеламут.-вл. [Звёздочка: стихи]. Йошкар-Ола, 1963. 44 с.
* Икана кеҥежым : йоча ойлымаш-вл. [Однажды летом : рассказы]. Йошкар-Ола, 1965. 28 с.
* Кок комбиге : ойлымаш // Мемнан пӧлекна. Йошкар-Ола, 1965. 
* Оҥай нӧшмӧ : ойлымаш // Кечан эрдене. Йошкар-Ола, 1965. 
* Первый лум : почеламут-вл. [Первый снег : стихи]. Йошкар-Ола, 1976.16 с.
* Октябрёнок улына : почеламут-вл. [Мы — октябрята : стихи]. Йошкар-Ола, 1976. 16 с.
* Мыйын сӱретем : почеламут-вл. [Мой рисунок : стихи]. Йошкар- Ола, 1979. 32 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Луков П. Изи йоча-влаклан кум у книга // Марий коммуна. 1958. 11 июль.
* Николаев М. Анатолий Федоровын «Икана кеҥежым» ойлымаш сборникше нерген // Марий коммуна. 1965. 2 сент.
* Веденькин А. У книга // Марий коммуна. 1965. 24 сент.
* Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар- Ола, 1976. С. 280-281.
* Тимиркаев А. У пӧлек //Ямде лий. 1976. 31 июль.
* Луков П. Книгада йоча// Марий коммуна. 1980. 24янв. 
* Матюковский Г. Анатолий Федоров //Ямде лий. 1981. 11 апр. 
* Кольцов В. Анатолий Федоровлан — 60 ий // Ямде лий. 1986. 11 янв. 
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 374.

## Чап
* «Корейым утарымылан» медаль (1945).
* Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1982).
*  II степенян Ачамланде сар орден (1985).

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 374.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 632-633.

## Важ-влак


Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий почеламутчо-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Бахтин, Алексей Иванович

**Алексей Бахтин** (Алексей Иванович Бахтин) (, РСФСР, Марий АССР, Маскасола кундем, Ким ял — , Маскасола кундем) — руш серызе, почеламутчо, журналист.

## Илыш корныжо
Алексей Бахтин 1959 ийын ага тылзын 25-ше кечынже Марий АССР Морко кундем Кораксола ялеш шочын. Йоча жапше Кужэҥер посёлкышто эртен, тыште тудо 1976 ийыште кыдалаш школым пытарен. Кок ий “Куженерский” совхозышто тӱрлӧ пашазылан ыштен, вара водитель лийын. 1978 гыч 1983 ий марте МарГУ-н историко-филологический факультетыштыже тунемын. 1983–1985 ийлаште Шернур районысо “Призыв” газетыште корреспондентлан, пӧлка вуйлатышылан, редакторын алмаштышыжын пашажым шуктышылан тыршен. 1985 ийыште Москосо М.В.Ломоносов лӱмеш кугыжаныш университетыш пурен. “Журналистика” специальность дене тӱрыс курсым пытарен. Республикысе “Республика” да “Марийская правда” газет редакцийлаште ыштен.

А. Бахтин почеламутым 1980 ийлаште сераш тӱҥалын. Советский районысо Алексеевский посёлкышто улшо “Поиск” сылнымут клубын чулым еҥже лийын. 1992 ийыште прозо дене “За золотой рыбкой” икымше сборникым луктын. Почеламутымат возен. Почеламутшо-влак айдемын пӱрымашыже, тудын илышыште верже нерген келге шонкалымаш дене ойыртемалтыт.

Эртыше курым мучаште А. Бахтин илышыштыже тура савыртышым ыштен, амалкалыме пашам тӱҥалын. 2003 ий шыжым рашемдаш лийдыме амал дене пуштыныт.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* За золотой рыбкой : рассказы. Йошкар-Ола, 1992.
* Этот поезд ночной...: стихи. СПб, 2001. 64 с.
* Стихи // Сотовый мед. Йошкар-Ола, 2000. С. 23—30.
* Дерево ; Банка с мальками ; Глядя вслед синей тропке : рассказы // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 13—20.
* Родные места ; Вокзал : стихи // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 314.

## Вес йылмылаш кусарыме произведенийже-влак
* Шыже тӱс...: стихи / пер. на мар. А. Мокеева // Ончыко. 1997. № 5. С. 74—75.
* Друзьям ; Чтоб радовало глаз, поворошу угольки... ; К старому дому...: стихи / пер. на коми Е. Козлова // Войвыв кодзув. Сыктывкар, 2002. № 6. С. 58—59.
* Вокзал ; Йӱд поезд ; Тротуар...; Тый : стихи / пер. на мар. В. Дмитриева // Ончыко. 2003. № 11. С. 113—115.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Сотовый мед : страницы соврем, лирики. Йошкар-Ола, 2000. С. 23.
* Краткая биогр. справка // Короткие встречи : антология малой рус. прозы в Марий Эл. Йошкар-Ола, 2001. С. 12.
* Дмитриев В. Чеверын, Леша, поэт йолташна // Ончыко. 2003. № 11. С. 112.
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл : произведения рус. писателей Мар. края. Йошкар-Ола, 2004. С. 314.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 88-89.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Беленков, Яков Сергеевич

**Яков Беленков** (Яков Сергеевич Беленков) (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) — руш серызе, почеламутчо, журналист.

## Илыш корныжо
Яков Беленков 1967 ийын ӱярня тылзын 15-ше кечынже Йошкар-Олаште шочын. 1984 ийыште школым тунем пытарымек, Озаҥ кугыжаныш университетын журналистике факультетышкыже пурен. Икымше курс деч вара тудым Совет Армий радамыш налыныт. Служитлымек, икмыняр жап Ленинград олаште чоҥымо пашаште ыштен. Йошкар-Олаш пӧртылмек, Марий телевиденийын, “Молодой коммунист” газетын корреспондентше лийын. Вара Озаҥ университетыште тунеммыжым шуен. “Казанские ведомости” газет редакцийыште пашам ыштен. Варажым “Марийская правда” газетын журналистше лийын.

Литератур пашалан школышто тунеммыж годым шӱмаҥын. Тудлан полшышо ачаже лийын – йоча поэт да прозаик Сергей Беленков. 1990 ийыште самырык автор “Сезон благоразумия” прозо книгам луктын. “Сын дьявола” (“Явылын эргыже”) повестьше марла “Ончыко” журналыште савыкталтын, тудым Юрий Галютин кусарен.

Кызыт Я. Беленков Москошто ила да пашам ышта.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Наследство : рассказ // Мар. правда. 1987. 25 янв.
* Сезон благоразумия : повести и рассказы. Йошкар-Ола, 1990. 176 с.
* Южная история : отрывок из повести // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 369—376.

## Марлаш кусарыме произведенийже
* Явылын эргыже : повесть / пер. Ю. Галютина // Ончыко. 1996. № 12. С. 5—60.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Самырык руш прозаик... // Ончыко. 1996. № 12. С. 5.
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 369.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 92-93.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Беляева, Наталья Константиновна

**Наталья Беляева** (Наталья Константиновна Беляева) (, РСФСР, Угарман вел, Вад кундем, Вад сола — , Йошкар-Ола) — руш серызе, кусарыше, журналист, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990), Марий Эл Республикын сулло журналистше (2000).

## Илыш корныжо
Наталья Беляева 1943 ийын ӱярня тылзын 15-ше кечынже Угарман вел Вад кундем Вад солаште шочын. 1960 ийыште кыдалаш школым пытарен да Горький оласе педагогический институтыш пурен. Кӱшыл тунеммаш нерген дипломым налмек, Горький область Арзамас районысо Вторус тӱҥалтыш школышто туныктышылан ыштен. Вара Горький олаште студент клубым вуйлатен.

Икмыняр ий гыч пӱрымаш Н. Беляевам Коми АССР-ысе Ухта олаш конден, тыште тудо оласе газет дене кылым кучаш тӱҥалын. Тудын журналист мастарлыкшым вигак ужыныт. Вашке гыч тудо Ухтасе телевидений студийын корреспондентше лиеш.

Еш амал дене Йошкар-Олаш илаш кусна. Тыште тудым Телевидений да радиовещаний шотышто комитетыш пашаш налыт. Но тудын журналист семын тыршымыже радио- да телеэфир дене веле серлаген огыл. Икмыняр ий гыч тудо «Пачемыш» журналыште фельетон пӧлкам вуйлаташ тӱҥалын, вара тудым тӱҥ редакторын алмаштышыжлан шогалтеныт.

«Приключения в Абсурдии» икымше йомак-повестьше Марий книга издательствыште 1991 ийыште лектын. Тылеч вара «Голубые столбы Тиэлии» (1993) да «Тайна Вероники» (2008) книгаже-влак савыкталтыныт. Н. Беляеван возымыжым, тыгак тӱшка сборник ден альманахлаште савыкталтше-влакымат, йоча-влак кумылын вашлийыныт да лудыныт.

1990 ийлаште Н. Беляева марла гыч рушлаш ятыр кусарен. Шукыжым тиде С. Вишневскийын, М. Казаковын, Ю. Галютинын, В. Бояринован, В. Ошэлын, М. Майнын, М. Большаковын да молын возымышт лийын. Прозымат рушлаш кусарен, тыште В. Абукаев-Эмгакын «Рейс 13–13» повестьшым палемдаш лиеш.

Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990), Марий Эл Республикын сулло журналистше (2000) чап лӱм-влак дене палемдалтын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Меняла ; Болезнь ; Хитрое время : стихи // Дружба. Йошкар-Ола, 1986. С. 183—184.
* Хрустальный ключ : повесть-сказка // Дружба. Йошкар-Ола, 1990. С. 183—217.
* Приключения в Абсурдии : повесть-сказка. Йошкар-Ола, 1991. 92 с.
* Наперекор страху: повесть // Дружба. Йошкар-Ола, 1991. С. 33—80.
* Голубые столбы Тиэлии: фантаст, повесть. Йошкар-Ола, 1993. 224 с.
* Находка : рассказ // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 234—235.
* Тайна Вероники : фантаст, повести. Йошкар-Ола, 2008. 272 с.

## Марлаш кусарыме произведенийже
Абукаев-Эмгак В. Рейс 13-13 : повесть // Современная марийская повесть. Йошкар-Ола, 2004. С. 167—201.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Шакирова А. Сказочница // Кече. 1995. № 1. С. 9.
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 234.
Беляева Наталья Константиновна // Артеменко Е., Прокушев Г. Нижегородцы Марий Эл. Кн. 1. Йошкар-Ола, 2007. С. 64—75.

## Чап
* Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990).
* Марий Эл Республикын сулло журналистше (2000).

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 99-100.

Категорий:Руш серызе-влак
Докукин, Афанасий Семёнович

**Афанасий Докукин** (Афанасий Семёнович Докукин) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чарла уезд, Цибикнур ял — , Марий Эл, Йошкар-Ола) — руш серызе, кусарыше, СССР Серызе-влак ушем йыжъеҥже (1957), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 

## Илыш корныжо
Афанасий Докукин 1919 ийын шорыкйол тылзын 28-ше кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чарла уезд Цибикнур ялеш кресаньык ешеш шочын. 

## Кусарыме произведенийже-влак
* Шкетан М. Рассказы. Йошкар-Ола, 1948. 80 с.
* Шкетан М. Эренгер: роман. Йошкар-Ола, 1950. 208 с.
* Шкетан М. В дороге; Лукаш; В лесной глуши; Коман мелна: рассказы // Шкетан М. Жизнь зовет. Йошкар-Ола, 1953. С. 19—29; 87-101; 117-126; 176-187.
* Шкетан М. Эренгер: роман. Йошкар-Ола, 1953. 226 с.
* Шкетан М. Эренгер: роман. Йошкар-Ола, 1955. 204 с.
* Индий калык йомак [Сказки народов Индии]. Йошкар-Ола, 1957. 100 с.
* Шкетан М. Караульщик ворот; Коман мелна; Борода: рассказы // Шкетан М. Юмористические рассказы.— Йошкар-Ола, 1957. С. 16— 29; 42-51; 81-88.
* Мичурин-Азмекей А. У костра: рассказы. Йошкар-Ола, 1959. 80 с.
* Шолохов М. Полмезе : ойлымаш [Нахаленок : рассказ]. Йошкар- Ола, 1965. 48 с. 

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Большаков М. Партизан коклаште // Арслан тукым. Йошкар-Ола, 1985. С. 76-81.
* Писатели Марийской АССР: биобиблиогр. справочник. Йошкар- Ола, 1988. С. 74-76.
* Пирогов Г. Марла кутырен колта ыле — руш манынат от шоно... // Марий Эл. 1999. 29 янв.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 110.

## Чап
*  II степенян Ачамланде сар орден.
* СССР Серызе-влак ушем йыжъеҥже (1957).

## Литератур
# Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. - Йошкар-Ола, 2007. С. 110.
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 203-204.

## Важ-влак


Категорий:Руш серызе-влак
Егошин, Геннадий Леонидович

**Геннадий Егошин** (Геннадий Леонидович Егошин) (, РСФСР, Пермь вел, Лысьва ола — , Йошкар-Ола) — руш серызе, журналист.

## Илыш корныжо
Геннадий Егошин 1927 ийын сорла тылзын 26-шо кечынже Пермь вел Лысьва олаште шочын. 

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Грани : роман. Йошкар-Ола, 1974. 336 с.
* Обновление : роман. Йошкар-Ола, 1982. 272 с.
* Пожар в сумасшедшем доме : роман. Йошкар-Ола, 1997. 400 с. 
* Лена и Гарик : отрывок из романа «Обновление» // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 108—113.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Липатов А. «Грани» и грани мастерства // Мар. правда. 1975. 3 апр. 
* Владимирова Т. Что с нами? // Мар. правда. 1997. 16 дек. 
* Карташов В. Кого обжигает «пожар»? // Мар. правда. 1997. 20 дек. 
* Герасимов В. Остался жить в своих книгах // Мар. правда. 2000. 20 сент.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 118.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 221-222.

Категорий:Руш серызе-влак
Васинов, Алексей Васильевич

**Алексей Васинов** (Алексей Васильевич Васинов) (, РСФСР, Марий АССР, Маскасола кундем, Актуганово ял — 1982) — руш серызе, почеламутчо, журналист, СССР Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1971).

## Илыш корныжо
Алексей Васинов 1938 ийын теле тылзын 2-шо кечынже Марий АССР Маскасола кундем Актуганово ялыште кресаньык ешеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Мое детство : стихи // Откровение. Йошкар-Ола, 1970. С. 78—79. 
* За окошком вечер стелется...: стихи // Сел. жизнь. 1972. 1 февр. 
* Моя деревня : стихи. Йошкар-Ола, 1977. 28 с.
* Хлебороб : стихи. Йошкар-Ола, 1980. 18 с.
* Поют во ржи перепела : стихи. Йошкар-Ола, 1983. 64 с.
* Затих зеленый шепот леса...; Тополь ; Колосок : стихи // Русское слово Марий Эл.— Йошкар-Ола, 2004. С. 207—208.
* Я землей, где родился, горжусь : гимн Новоторъяльского района // Марий Элем. Мой край марийский. Йошкар-Ола, 2005. С. 278—279.

## Марлаш кусарыме произведенийже
* Кок ял ; Талант: почеламут-вл. / пер. М. Казакова // Ончыко. 1976. № 1. С.62.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Любимов В. Первый шаг в поэзии // Мар. правда. 1977. 23 июля. 
* Краткая биогр. справка // Путь к коммунизму. 1980. 1 окт. 
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл : произведения рус. писателей Мар. края. Йошкар-Ола, 2004. С. 207.

## Чап
* СССР Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1971).
* Марий АССР Савыктыш управленийын да  тӱвыра пашаеҥ-влакын профсоюз обкомжын Чапкагазше (1973).
* Марий ОК КПСС-ын Чапкагазше (1973).

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 147-148.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Жибрик, Нина Иосифовна

**Нина Жибрик** (Нина Иосифовна Жибрик) (, Беларусь ССР, Минск вел, Малые Новоселки ял — , Юлсер-Ола) — руш серызе, почеламутчо, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1983).

## Илыш корныжо
Нина Жибрик 1933 ийын ӱярня тылзын 21-шо кечынже Беларусь ССР Минск вел Малые Новоселки ялеш кресаньык ешеш шочын. 

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Радуга: стихи. Йошкар-Ола, 1967. 84 с.
* Теплые ладони подорожника: стихи. Йошкар-Ола, 1975. 64 с.
* Танец сыроежек: стихи. Йошкар-Ола, 1978. 16 с.
* Лесная криница: лирика. Йошкар-Ола, 1983. 96 с.
* Вересковая поляна: стихи. Йошкар-Ола, 1987.
* Азбука в стихах: стихи Йошкар-Ола, 1999. 20 с.
* Первый снег: стихи. Йошкар-Ола, 1999. 16 с.
* Грибной дождик: стихи. Йошкар-Ола, 1999. 12 с.
* Россия моя березовая...: стихи // Ончыко. 2003. № 3. С. 74—77.
* Речушка-чернушка: стихи // Русское слово Марий Эл. Йошкар- Ола, 2004. С. 158-159.

## Марлаш кусарыме произведенийже-влак
* Юл воктене кас : почеламут / пер. С.Николаева // Ончыко. 1960. № 5. С. 21.
* Самырык ава: почеламут / пер. В.Колумба // Ончыко. 1962. № 6. С. 54.
* Йошкар клевер: поэма гыч // Ончыко. 1977. № 1 С. 78—79.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Степанов М. Поэтесса Нина Жибрик // Марий коммуна. 1967. 14 сент. 
* Оленев В. Талант плюс труд // Мол. коммунист. 1970. 22 авг. 
* Осипов В. О красоте земли // Мар. правда. 1987. 8 марта.
* «Все, что думается, на бумагу ложится...» // Передовик. 2003. 21 марта.
* Смирнов Г. «Каждая травинка достойна добрых слов...» // Ончыко. 2003. № 3. С.72—73.
* Писатели Республики Марий Эл : автобиобиблиогр. сборник. Йошкар-Ола, 2004. С. 27.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 127.

## Чап
* Марий обком ВЛКСМ-ын икымше премийже (1974).
* СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1983).

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 234-235.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Шелепов, Сергей Евгеньевич

**Сергей Шелепов** (Сергей Евгеньевич Шелепов) (, РСФСР, Свердловск вел, Карпинск ола) — руш серызе, геодезист, топограф, маркшейдер, амалкалче, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).

## Илыш корныжо
Сергей Шелепов 1955 ийын вӱдшор тылзын 8-ше кечынже Свердловск вел Карпинск олаште служышо ешеш шочын. Йоча пагытше Киров областьыште эртен. 1972 ийыште Яраҥ олаште кыдалаш школым пытарен. Кӱшыл шинчымашым Коми Республик Ухта оласе индустриальный институтышто налын. Курык инженер-геофизик лиймек, 1980–1986 ийлаште специальностьшо дене Ухтасе геологоразведочный экспедицийыште, вара корным чоҥышо управленийыште геодезистлан, проектный институтлаште топографлан, маркшейдерлан ыштен.

1998 ий гыч Йошкар-Олаште ила. Амалкалыме пашам шуктен, чоҥымаш объект-влаклан проектым ышташ топогеодезический пашалык лицензийже уло. РМЭ Писатель ушем пеленсе Литфондым вуйлатен.

Литератур пашаже икымше гана 2000 ийыште лектын, тунам «Короткие встречи» сборникыште «Акимово горе» ден «Придурок Мотя» ойлымаш-влакше савыкталтыныт. Ик ий гыч шкенжын ойлымаш-влак книгажым савыктен, тудо «Не будет ли завтра ненастья...» маналтын. Варажым ойлымашыже-влак «Русское слово в Марий Эл» (2004), «Время пить херши» (2007) сборниклаште лектыныт.

Россий Серызе-влак ушемын (2003 ий годсек тудын йыжыҥъеҥже) Чап грамотыж дене палемдалтын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Не будет ли завтра ненастья? : рассказы. Йошкар-Ола, 2001. 224 с.
* Артель дураков. Йошкар-Ола, 2004. 400 с.
* Акимово горе ; Придурок Мотя : рассказы // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 403—436.
* Гробы : рассказ // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 294—300.
* Величаевские дни : рассказ // Дружба. Время пить херши. Йошкар-Ола, 2007. С. 3—60.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 403.
* Писатели Республики Марий Эл : автобиобиблиогр. сборник. Йошкар-Ола, 2004. С. 72.

## Чап
* Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).
* Россий Серызе-влак ушемын Чапкагазше (2003).

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 672-673.

Категорий:Руш серызе-влак
Чистополов, Владимир Иванович

**Владимир Чистополов** (Владимир Иванович Чистополов) (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) — руш серызе, почеламутчо, журналист, Марий Эл Республикын сулло журналистше (2002), Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).

## Илыш корныжо
Владимир Чистополов 1953 ийын ага тылзын 28-ше кечынже Марий АССР Йошкар-Олаште служащий ешеш шочын. 

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Я всю жизнь хожу по краю: стихи. Йошкар-Ола, 1997. 84 с. 
* Парочка рассказов: рассказы. Йошкар-Ола, 1998.
* Стихи // Сотовый мед. Йошкар-Ола, 2000. С. 196-209.
* Стихи // Россияне. 2000. № 1. С. 8.
* Левые и правые — все колоши плавают : поэма. Йошкар-Ола, 2000.
* Рыбацкое счастье; В бесклевье; Последний волколак: рассказы // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 354—361.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Сотовый мед. Йошкар-Ола, 2000. С. 196. 
* Краткая биогр. справка // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 354.

## Чап
* Марий Эл Республикын сулло журналистше (1993). 
* Маскасола кундем администрацийын Чапкагазше (1997).
* Марий Эл Республик Виктерын Чапкагазше (2002).
* Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).
* Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын Таумутшо.

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 662-663.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Шакирова, Антонина Николаевна

**Антонина Шакирова** (А.Кондратьева, А.Николаева) (Антонина Николаевна Шакирова) (, РСФСР, Марий АССР, Юлсер кундем, Кожласола ял) — марий серызе, журналист, Марий Эл Республикын сулло журналистше.

## Илыш корныжо
Антонина Шакирова 1957 ийын ӱярня тылзын 1-ше кечынже Марий АССР Юлсер кундем Кожласола ялеш шочын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Кузе мланде пӧрдеш : ойлымаш-вл. [Как крутится земля : рассказы]. Йошкар-Ола, 2000. 32 с.
* Кӧ титакан? : очерк шотан ойлымаш-вл. [Кто виноват? : очерковые зарисовки]. Йошкар-Ола, 2006. 56 с.
* У бабушки в деревне : рассказы. Йошкар-Ола, 2007. 16 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Белкова С. «Весе ышта, а мыйже молан ом керт?» // Марий Эл. 2002. 18 янв.
* Земцов И. «Солнышко» взошло в Москве // Мар. правда. 2003. 4 апр.
* Шамиев Б. Чолгалык илышыште верым шкеак муэш // Марий Эл. 2007. 2 март.

## Чап
* Россий Федераций культурын сулло пашаенже (2011).
*Марий Эл Республикын сулло журналистше (2002). 
* Россий Федерацийын Савыктыш кугыжаныш комитетын Чапкагазше.
* Россий Федераций Тӱвыра профсоюз комитетын Чапкагазше (1999).
* Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын Чапкагазше (2005).
* Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын Чапкагазше (2007).

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 670-671.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Марий журналист-влак
Захаров, Сергей Иванович

**Сергей Захаров** (Сергей Иванович Захаров) (, Саратов вел, Хвалынск кундем, Болтуновка ял — , Чыкма ола) — руш серызе, журналист, СССР Журналист-влак ушем йыжъеҥже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 

## Илыш корныжо
Сергей Захаров 1919 ийын сӱрем тылзын 15-ше кечынже Саратов вел Хвалынск кундем Болтуновка ялеш кресаньык ешеш шочын. 

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Перед лицом старших: очерки. Йошкар-Ола, 1959. 64 с.
* Скромные люди: очерки и рассказы. Йошкар-Ола, 1962. 108 с.
* Один бой и вся жизнь: очерк// Наши герои. Йошкар-Ола, 1968. С. 197-204.
* У горы Алам-Нер: очерки. Йошкар-Ола, 1968. 76 с.
* Березка на ветру: повесть. Йошкар-Ола, 1971. 204 с.
* Поле вдохновения: из досье журналиста. Йошкар-Ола, 1973. 136 с.
* Волна идет издалека: очерки. Йошкар-Ола, 1974. 264 с.
* Солнце с четырех сторон: Приветлужские встречи. Йошкар-Ола, 1978. 208 с.
* Мои мамы: повесть. Йошкар-Ола, 1980. 64 с.
* Молодость древнего города: очерки. Йошкар-Ола, 1983. 200 с.
* Судьба стучится в дверь: повесть. Йошкар-Ола, 1995. 264 с.

## Курыкмарий йылмыш кусарыме произведенийже-влак
* Кеквлӓ чонгештӓш тыменьӹт: повесть гӹц лаштык-вл. // Шачмы вел. Йошкар-Ола, 1969. С. 3—47.
* Келгӹ важ: очерк // Кырык сирӹштӹ, Йыл тӹрӹштӹ. Йошкар-Ола, 1967. 10—28.
* Фермын тетяжӹ: повесть // Кырык сирӹштӹ, Йыл тӹрӹштӹ. Йошкар-Ола, 1967. С. 23—72.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Писатели Марийской АССР. Йошкар-Ола, 1976. С. 107—109.
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл: произведения рус. писателей Мар. края. Йошкар-Ола, 2004. С. 49.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 135.

## Чап
*  Йошкар Шӱдыр орден (1944).
*  «Бойысо суаплан» медаль (1945).
*  II степенян Ачамланде сар орден (1985).

## Литератур
# Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 241-242.

## Важ-влак


Категорий:Руш серызе-влак
Николаев, Евгений Иванович

**Евгений Николаев** (Евгений Иванович Николаев) (, РСФСР, Марий АССР, Кужэҥер кундем, Васалай ял — , Йошкар-Ола) — руш серызе, журналист, Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1983). 

## Илыш корныжо
Евгений Николаев 1956 ийын шорыкйол тылзын 18-ше кечынже Марий АССР Кужэҥер кундем Васалай ялеш шочын. Йошкар-Оласе 2-шо №-ан школышто тунемын. Кӱшыл шинчымашым Марий кугыжаныш университетыште налын (1978). Паша корныжым «Молодой коммунист» газет редакцийыште тӱҥалын. Варажым «Йошкар-Ола» газетыште, «Пионер йӱк» журналыште ыштен.

Е. Николаевын возымыжо икымше гана 1980-шо ийла тӱҥалтыште савыкталтын. Ойлымаш-влакше чӱчкыдын республикысе газетлаште, тӱшка сборниклаште, «Дружба» альманахыште лектеденыт. Южо возымыжо Башкортостаныште, Мордовийыште, Санкт-Петербургышто савыкталтше сборниклаш пуреныт. Икмыняр ойлымашыже марий да мордва йылмылаш кусаралтыныт.

Е. Николаев рушлашкат кусаркален. Тудлан кӧра руш лудшо-влак марий калык йомак-влак, Ф. Майоровын «М.Шкетан» романжын ужашлаж дене палыме лийыныт.
1983 ий годсек СССР журналист ушемын йыжынъеҥже лийын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Парле ву Франсе ; Серапион Крокетов и ходоки : рассказы // Дружба. Йошкар-Ола, 1982. С. 129—134.
* Миллион алых роз ; Соседка : рассказы // Дружба. Йошкар-Ола, 1985. С. 122—129.
* Сложный вопрос; Снегири: рассказы // Пионер йӱк. 1987. № 2. С. 7.
* В черте жизни : рассказы / Авт.: Е. Николаев, В. Снигирёв. Йошкар-Ола, 1990. 240 с.
* Дело кошачье : рассказ // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 301—304.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 301.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 433-434.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Питателев, Александр Владимирович

**Александр Питателев** (Александр Владимирович Питателев) (, РСФСР, Марий АССР, Маскасола кундем, Берёзово ял) — руш серызе, 1979—1989 ийласе Афган сарын участникше, «Афганистан ветеран-влакын Российысе ушемышт» МРО-н председательже да «Армийлан полшымо верч толкын МРО»-н председательже.

## Илыш корныжо
Александр Питателев 1960 ийын теле тылзын 22-шо кечынже Марий АССР Маскасола кундем Берёзово ялеш шочын. 1976 ийыште Йошкар-Оласе 7-ше №-ан кыдалаш школым, 1978 ийыште Озаҥысе суворовский, вара Бакусо военный училищым (1982) пытарен. 1982 гыч 1984 ий марте Афганистаныште служитлен. 1988 ийыште СССР КГБ-н военный контрразведкыжын Кӱшыл школжым, 1998 ийыште Озаҥ университетым пытарен. 1999 ий марте военный службышто лийын. Кызыт мер пашаште тырша, «Афганистан ветеран-влакын Российысе ушемышт» МРО-н председательже да «Армийлан полшымо верч толкын МРО»-н председательже.

А. Питателевын усталык дебют манмыже 2002 ийыште лийын, тунам тудын «Кандагарская бригада» сылнымутан да документан повестьше савыкталтын. Афганистанысе сар нерген теме «Гордиев узел Афганистана» очеркыштыже, «Центурионы кровавого Афганистана» повестьыштыже шуйнен. 

Йошкар Шӱдыр, «За заслуги перед Родиной и Отечеством» орден-влак, военный службышто да мер пашаште чолгалыкым ончыктымылан ятыр медаль дене, тыгак «За отвагу и мужество» медаль дене, чап пале да грамот-влак дене,  нунын коклаште Просвещений министерствын (1987), СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын (1988), РМЭ Кугыжаныш Погынын (2008) да молынат грамотышт дене палемдалтын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Кандагарская бригада : повесть. Йошкар-Ола, 2002. 200 с.
* Гордиев узел Афганистана : худож.-док. очерк. Йошкар-Ола, 2003. 108 с.
* Центурионы кровавого Афганистана : ист. повесть. Йошкар-Ола, 2007. 344 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Соловьёв Ю. Офицер да писатель А. Питателев // Марий Эл. 2003. 14 февр.
* Салтанова О. Перед прошлым — склони голову, перед будущим — засучи рукава // Йошкар-Ола. 2003. 12 февр.

## Чап
* IV степенян «Ачамландыште суаплыклан» орден.
*  Йошкар Шӱдыр орден.
* СССР Туныктымаш министерствын Чапкагазше (1987).
* РСФСР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1988).
* Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын Чапкагазше.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 505-506.

Категорий:Руш серызе-влак
Подольский, Анатолий Анатольевич

**Анатолий Подольский** (Анатолий Анатольевич Подольский) (, РСФСР, Вологда вел, Никольск кундем, Подольская ял) — руш серызе, почеламутчо, Россий Cерызе-влак ушемын йыжъеҥже (2006). 
 
## Илыш корныжо
Анатолий Подольский 1953 ийын сӱрем тылзын 20-шо кечынже Вологда вел Никольск кундем Подольская ялеш кресаньык ешеш шочын. Шочмо областьысе Калинин кандашияш школым (1968), Аргуново кыдалаш школым (1970) пытарен. Кӱшыл шинчымашым М.Горький лӱмеш Марий политехнический институтын инженерно-экономический факультетыштыже налын (1975). Ик идалык «Марсельхозмонтаж» трестын Медведевысе ПМК-штыже инженер-экономистлан ыштен. 1976–1977 ийлаште Совет Армийыште служитлен. Запасыш лекмек, 1984 ийыште «Марийскводострой» дирекцийыште да «Марийскмелиораций» УПТК-ште ыштен. Ик идалык МАССР-ысе Паша шотышто госкомитетыште пӧлка начальник лийын. 1985–1988 ийлаште «Реммелиомаш» заводышто, Йошкар-Оласе кинде продукт комбинатыште, «Ладога» кооператив ушемыште (1989–1994) вуйлатыме пашаште лийын. Медведево район администраций вуйлатышын алмаштышыжлан (1994–2001), «Тепличное» ОАО-н генеральный директоржын алмаштышыжлан ыштен. 2002 ий гыч «Первый независимый регистратор» ООО-н Марий филиалжын директоржо.

«Маме» лӱман икымше почеламутшо Вологда областьысе «Авангард» газетыште 1998 ийыште савыкталтын. Студент жапыште пырля тунемме йолташыж-влаклан эпиграммым возкален. Лирикыштат шкенжым терген. Икымше поэзий книгаже – «Меж светом и тенью» – 1999 ийыште лектын. 2002 ийыште Медведево районышто «Медведевский Парнас» поэзий таҥӱчашым чумырен да эртарен. «Сотовый мёд» (Йошкар-Ола”, 2002) альманахыште, «Мы славим, город, имя твоё» (Вологда, 2004) сборникыште савыкталтын.

РМЭ-се Торгайымаш министерствын Чап грамотыж дене палемдалтын (1999). 2006 ий годсек Россий писатель ушемын йыжынъеҥже.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Меж светом и тенью : стихи. Йошкар-Ола, 1999. 40 с.
* Стихи // Сотовый мед. Йошкар-Ола, 2000. С. 121—124.
* Рябиновая тропа : стихи. Йошкар-Ола, 2003. 72 с.
* Деревня наша — как начало...; Полушалок : стихи // Мар. правда. 2006. 19 сент.
* Из света сотканная нить : стихи. Йошкар-Ола, 2005. 72 с.
* Росы распахнутая свежесть : стихи. Йошкар-Ола, 2007. 100 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Береснева М. «Храни семьи своей радушье..» // Уездные новости. 2004. 15 июля.
* Заузольцева Н. Творческий вечер земляка // Авангард. 2005. 21 июля.
* Алексеева Т. «...И этот мир почти прекрасен, когда я вижу в вас себя» // Инженер. 2006. 15 сент.
* Шалагина Н. В этот пасмурный день нас согрела свеча // Инженер. 2006. 13 окг.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 286.

## Чап
* Марий Эл Республикын Экономикым вияҥдымаш да сатулымаш министерствыжын Чапкагазше (1999).
* Россий Cерызе-влак ушемын йыжъеҥже (2006). 

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 507-508.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Попов, Вячеслав Григорьевич

**Вячеслав Попов** (Вячеслав Григорьевич Попов) (, РСФСР, Марий автоном область, У Роҥго кундем, Шнаран ял — , Йошкар-Ола) — руш серызе, почеламутчо, Россий Cерызе-влак ушемын йыжъеҥже (2006). 
 
## Илыш корныжо
Вячеслав Попов 1936 ийын идым тылзын 17-ше кечынже Марий автоном область У Роҥго кундем Шнаран ялеш шочын. Роҥго кыдалаш школым пытарымек, 1954–1957 ийлаште Йошкар-Оласе чоҥышо техникумышто тунемын. 1961 ийыште Марий политехнический институтыш пурен, но тунем пытарен огыл. Совет Армий радамыште служитлен. Пӱтынь паша корныжо чоҥышо организаций-влак дене кылдалтын. Мастерлан, прораблан, участке начальниклан, производственно-технический, планово-производственный пӧлкалаште вуйлатышылан, трестын кугурак инженержылан, Марий ЦНТИ-н чоҥышо пӧлкажым вуйлатышылан ыштен.

В.Поповын икымше почеламутшо 1957 ийыште армийысе газетеш савыкталтын. Но тудын лӱмжым поэзийым йӧратыше-влак 1994 ий тӱҥалтыште гына пален налыныт, тунам «Марийская правда» газетеш почеламут аршашыже савыкталтын. Тылеч вара автор газет лышташлаште чӱчкыдӧ уна лийын. В. Поповын почеламутшо-влак тыгак республикысе радиошто йоҥгалтыныт. 2001 ийыште тудо Марий Эл ГТРК-н эртарыме «Шкаланем да тыланда» почеламут таҥӱчашыште лауреат лийын. Тудын почеламутшо-влаклан самодеятельный композитор-влак В. Царегородцев, Ю. Шеин семым возеныт.

2001 ийыште «Стихотворения» лӱман икымше почеламут книгаже лектын. Вара «На берегах Шули», «Тайну сердце знает» книгаже-влак ош тӱням ужыныт. Марлаш кусарыме почеламут аршашыже «Ончыко» журналыште савыкталтын. В.Попов республикыште эртаралтше икмыняр поэзий таҥӱчашыште шке вийжым терген да сеҥыше лийын.
2006 ий гыч Россий писатель ушемыште шоген.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Стихотворения. Йошкар-Ола, 2001. 144 с.
* На берегах Шули : стихи, поэма. Йошкар-Ола, 2004. 84 с.
* Тайну сердце знает : стихи. Йошкар-Ола, 2004. 52 с.
* Йошкар-Ола : песня // Антология песен о Йошкар-Оле. Йошкар-Ола, 2004. С. 120.
* Край, где мы нашли друг друга : песня ; Краю милому всегда цвести : гимн Юринского района // Марий Элем. Песни Марий Эл. Йошкар-Ола, 2005. С. 218, 299.

## Марлаш кусарыме произведенийже
* Шӱльӧ серыште : поэме / пер. Э. Анисимова // Ончыко. 2004. № 3. С. 169—176.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Богомолова Л. Об авторе и его стихах // В. Попов. Стихотворения. Йошкар-Ола, 2001. С. 4.
* Липатов А. Сладкая горечь и горькая сладость любви // В. Попов. Стихотворения. Йошкар-Ола, 2001. С. 5—6.
* Липатов А. «Книгу жизни собственной читая...» // В. Попов. На берегах Шули. Йошкар-Ола, 2004. С. 5—8.

## Чап
* Марий Эл Республикын Экономикым вияҥдымаш да сатулымаш министерствыжын Чапкагазше (1999).
* Россий Cерызе-влак ушемын йыжъеҥже (2006).

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 509-510.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Кокымшо Лаштык

**Кокымшо Лаштык** () – Российыште Киров велын Пыжанъю кундемыштыже верланыше Ахманово ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 289 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Пыжанъю ола сынын посёлко деч 17.2 километр (20 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Чакичев Фёдор Матвеевич – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Второй Ластик.

## Важ-влак

Категорий:Киров велысе марий илымверла
Категорий:Пыжанъю кундемысе илымверла
2018

**2018 (кок тӱжем латкандашымше) ий** — григориан кечышот почеш, шочмын тӱҥалше идалык, високос идалык огыл. 

18 ӱярня — Россиий президентым сайлымаш, сеҥен Владимир Путин.

## Мо лийын
*
 
## Кö шочын
*
 
## Кö колен
*

Категорий:2018
Романов, Евгений Иванович

**Евгений Романов** (Евгений Иванович Романов) (, РСФСР, Марий АССР, Килемар кундем, Аргамач ял — , Пемба посёлко) — руш серызе, журналист, Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже. 
 
## Илыш корныжо
Евгений Романов 1942 ийын пургыж тылзын 10-шо кечынже Марий АССР Килемар кундем Аргамач ялеш шочын. Кыдалаш школым Шернурышто пытарен. Вигак Юлкундемысе чодыра-техник институтыш (кызыт Юлкундемысе технологический университет) пурен, но тунем шуктен огыл. Н.К. Крупская лӱмеш МГПИ-н историко-филологический факультетшым пытарымек, У Торъялысе «Сельская новь» газет редакцийыш пашаш каен. Варажым Оршанка Медведево районласе, шуко тиражан газет редакцийлаште ыштен.

Е. Романов школышто тунеммыж годым возаш тӱҥалын. А технический институтын кокымшо курсыштыжо производственный практикыште студент-влак кидвозышан кок номер «Весна» журналым луктыныт, тушко тӱҥалше авторын почеламутшо-влак, прозыжо да эсогыл критике статьяжат пуреныт. Икмыняр жап гыч тудо Патефон лӱман ойлымашым возен да «Марийская правда» газетыш колтен. Возымаш чер дене «черланымек», тунеммыжым шуэн , тунемаш коштдымыжлан тудым институт гыч луктыныт. А возымаш сомылым кӱлеш семын пединститутышто тунеммыж годым ончалын.

«Просто рыжий март» лӱман книгажын кидвозышыжым тудын деч ондакше портфельжыге шолыштыныт улмаш, а вара поэт С. Вишневскийлан кудалтен коденыт. Е. Романов тӱҥ шотышто мыскара да койдарчык ойлымаш-влакым возкала. Нуно периодике печатьыште, ты шотышто «Пачемыш» журналыштат, ий еда лекше «Дружба» альманахыштат савыкталтыныт.

1979 ийыште Е. Романов Москваште самырык сатирик ден мыскараче-влакын Россий кумдыкан семинарыштышт лийын. Тудын паша саскаж семын «Тысяча и одна улыбка» тӱшка сборник лектын, тушко Е. Романовын ик ойлымашыже пурен. Возымыжо тыгак Ленинградысе «Нева» журналыште печатлалтын.

1984 ийыште «Приват-доцент по дублёнкам» кокымшо книгам савыктен. Кыдалаш да кугурак ийготан йоча-влаклан «Жаковы шишки» книгам луктын. Южо возымыжым Е. Дудник шоялӱм дене савыктен.

Журналист ушемын йыжынъеҥже, вич книган авторжо. Медведево районысо Пемба посёлкышто илен.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Просто рыжий март : рассказы. Йошкар-Ола, 1973. 96 с.
* Зеленая каша : юмор, сатира. Йошкар-Ола, 1979. 112 с.
* Приват-доцент по дубленкам : юмор, и сатир рассказы. Йошкар-Ола, 1984. 224 с.
* Жаковы шишки : рассказы. Йошкар-Ола, 1989. 176 с.
* Рассказы // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 209—232.
* Ямы, кутеж и сознание : рассказ // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 220—232.
* Так, наверно, всегда было : рассказ // Дружба. Время пить херши... Йошкар-Ола, 2007. С. 60—73.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Ятманов Л. Смеяться, право, не грешно // Молодой коммунист. 1979. 4 апр.
* Брыль С. «Любители короткого пути» // Мар. правда. 1979. 21 окт.
* Ятманов Л. Смех — дело серьезное // Молодой коммунист. 1984. 16 окт.
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 220.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 304.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 527-528.

Категорий:Руш серызе-влак
Ситников, Константин Иванович

**Константин Ситников** (Константин Иванович Ситников) (, РСФСР, Тула вел, Узловая ола) — руш серызе, почеламутчо, кусарыше.

## Илыш корныжо
Константин Ситников 1971 ийын пургыж тылзын 7-ше кечынже Тула вел, Узловая олаш шочын. Кӱшыл шинчымашым Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтышто налын, филолог.

Шкенжын икымше кӱлешан савыкталтше возымыжлан «Треба» лӱман фантастике ойлымашым шотла, тудо «Уральский следопыт» журналыште лектын. «Вокруг света», «Иностранная литература», «Химия и жизнь», «Литературная учёба», «Юный техник» (Москва), «Полдень, XXI век» (Санкт-Петербург), «Звёздная дорога» (Красногорск), «Уральский следопыт» (Екатеринбург), «Реальность фантастики» (Киев, Украина), «Порог» (Кировоград, Украина), «Странник» (Саранск), «Ончыко» (Йошкар-Ола) журналлаште; «Слепой василиск» (Харьков) ден «Фантарктика» (шкежак редактироватла) фантастике альманахлаште, «Сотовый мёд» кызытсе руш йылман поэзий сборникыште да «Короткие встречи» РМЭ-се изи прозо антологийыште савыкталтын.

К. Ситниковын кусарымыж дене американ поэт Эдгар Алан Пон, венгр поэт Аттила Йожефын, марий поэтессе Альбертина Иванован почеламутышт савыкталтыныт.
2004 ийыште «Иностранная литература» журналын да Москвасе Венгр тӱвыра рӱдерын организоватлыме Аттила Йожеф гыч кусарымаш таҥӱчашыште кокымшо верым налын.

2005 ийыште Аттила Йожеф гыч кусарымылан пӧлеклалтше семинарыште лийын (Балатонфюред, Венгрий).

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Постель на двоих: стихи о любви и смерти. Йошкар-Ола, 1997. 24 с.
* Словарь марийской мифологии. Т. 1 : Боги, духи, герои. Йошкар-Ола, 2006. 160 с.
* Стихи // Сотовый мед. Йошкар-Ола, 2000. С. 144—150.
* Заозерная сказка ; Формула профессора Ямвлиха : рассказы // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2001. С. 233—251.
* Заозерная сказка : рассказ // Мар. правда. 2002. 18 мая.
* Карьер : рассказ // Мар. правда. 2004. 20 июля.
* Князь Пурла и его сестра Серебряная Пампалче : поэма // Ончыко. 2005. № 12. С. 145—155.
* В сердце хрустальных гор : рассказ // Химия и жизнь. XXI век. 2006. № 3. С. 63—67.
* Мышьяк для дяди : рассказ // Мар. правда. 2006. 23 мая.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Кныш-Ковешникова Г. Ума хватило перевести с венгерского Аттилу // Мар. правда. 2005. 13 сент.
* Марышев В. Со страниц газет — к «Золотому перу» // Мар. правда. 2005. 13 окт.
* Грачева Ф. Йомак аланыште — у книга // Ончыко. 2006. № 6. С. 181—184.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 569-570.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак