5 теле

**5 теле** (5 декабрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 339-ше (кужемдыме ийлаште — 340-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 26 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак

## Лӱмгече

## Событий-влак
*Тугак ончо: [[:Категорий:Теле тылзын 5 кечысе событий-влак]]*
* 1714 — Пётр Первый кугыжа Великомученица Екатерина лӱмеш орденым пеҥгыдемден.
* 1830 — композитор Гектор Берлиозын «Фантастик симфонийжым» икымше гана модын ончыктеныт.
* 1957 — Ленинград олаште «Ленин» атомный ледоколым вӱдыш колтымо.
### Марий тӱняште
* 1936 — Совет-влак погын Совет Ушемын конституцийжым пенгыдемден. Тудын негызеш Марий автоном область Марий автоном совет социалистик республикыш савырнен.
* 1938 — Марий целюллоз кагаз комбинат пашам ышташ туналын.
* 2005 — Пожар ваштареш кучедалше кугыжаныш службым почмо.
* 2007 — Марий Элыште антинаркотический комиссийым ыштыме. 

## Шочыныт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Теле тылзын 5 кечынже шочшо-влак]]*
* 1803 — Тютчев, Фёдор Иванович, руш почеламутчо.
### Марий тӱняште
* 1928 — Борис Николаевич Комаров, музыкант, Марий Эл мландыште джазым эн ончыч шокташ тӱҥалын, Марий Эл Республикысе сымыктышын сулло пашаеҥже. Самара олаште шочын. Ятыр ий драмтеатрын оркестрыштыже модын, «Акпатыр» оперын да «Лесная легенда» балетын премьерыштыжат шке модмыж ден куандарен. 1980-ше ийыште Андрей Эшпайын ковыжлан/скрипкылан концертшым устан модмыжлан кугыжаныш премий дене палемдалтын. 20 ий ончыч Борис Николаевич «Тайм-Блюз» джаз-квинтетым чумырен да тудын вуйлатышыже лийын.  
* 1961 — Надежда Геннадьевна Бурцева, журналист, Курыкмарий кундемыште шочын. Журналист паша корныжо 1988-ше ийыште тӱҥалын: марий телевиденийыште ассистент, вара редакторлан тыршен - «Кырык сирем» передачым вўден. Тыгак Надежда Геннадьевна кугыжаныш педагогик институтысо «Пеледыш» ансамбльын балетмейстержылан тыршен. 
* 1963 — Нина Альбертовна Макарова, куштызо, Марий Эл Республикын да Россий Федерацийын сулло  артистшею Шернур кундем Изи Памаш ялыште шочын. Ойырен налме профессийже дене тудо тӱвыра да сымыктыш колледжыште шуаралтын.  Чолга ӱдыр тунемме пагытыште спорт дене кылым кучен, тӱрлӧ таҥасымаште чӱчкыдын икымше верым айлен. Тыгодымак «Марий Эл» ансамбльыште кушташ тӱҥалын да тиде коллективыште чапым налын. Нина Альбертовна туныктымо пашамат ӧрдыжеш коден огыл. 1998-ше ийыште исполнитель мастарлыкшылан Олык Ипай лӱмеш премий дене палемденыт. Нина Альбертовна куштымашын историйжым шымла, историй шанче кандидат, тудын книгажат лектын. 
* 1989 — Владимир Васильевич Аптулаев, Марий Эл Радион вӱдышыжӧ, сем редактор, журналист. Пошкырт Эл Чарлак ялыште шочын-кушкын, Благовещенск оласе Педагогика колледжым пытарен, Марий кугыжаныш университетыште тунемын. Тунемме жапыштак Марий Эл ТВ телекомпанийыште пашам ышташ тӱҥалын, вара «Марий Эл Радиош» куснен. 
* 1992 — Людмила Владимировна Карпова, журналист, радиовӱдышӧ, мер пашаеҥ. Шочмо верже — Морко кундем Шеҥше. Школ дечын вара самырык чолга ӱдыр Йошкар-Олашке толын, Марий кугыжаныш университетышке тунемаш пурен. Марий Эл Радион пашаеҥже.

## Коленыт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Теле тылзын 5 кечынже колышо-влак]]*
* 1969 — Тимофей Батырбаев (Тимиркай Умытаевич Батырбаев), марий серызе, туныктышо, кусарыше, журналист.
* 1969 — Василий Ижболдин, марий серызе, туныктышо, журналист.

## Калык пале
* Православий календарь дене таче Прокопийын кечыже. Тиде кечын тер дене кошташ тӱҥалыныт. Икшыве-влак курыкышто мунчалтеныт, лум курчакым ыштеныт. Тиде кечын терым ямдыленыт. Игечымат онченыт. Тиде кечын йӱштӧ гын, вес ийын уржа сайын шочеш. 
* Тылзым ончеда гын, кушшо тылзын йӧратымашым вашлият гын, ӱмыр мучко пиалан лият.

Категорий:5 теле