open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Смоликов, Александр Фадеевич

**Александр Смоликов** (Александр Фадеевич Смоликов) (, РСФСР, Калинин вел, Нелидовский кундем, Селезенкино ял) — руш серызе, почеламутчо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1982).

## Илыш корныжо
Александр Смоликов 1937 ийын теле тылзын 2-шо кечынже Калинин вел Нелидовский кундем Селезенкино ялеш кресаньык ешеш шочын. Шымияш школым пытарымек, ялысе клубым вуйлатен, шахтыште вагоным пижыктышылан да мотористлан ыштен, стадионысо пашазе лийын. Кыдалаш шинчымашым кастене тунемме школышто налын. 1962 ийыште Москосо А.М. Горький лӱмеш Литературный институтыш пурен. Моско областьысе Загорскысо электромеханический заводышто ыштен.

1969 ийыште А. Смоликов Йошкар-Олаш куснен. Пожар аралтыш инструктор лийын. 1971 ий гыч Марий книга издательствыште сылнымутан литератур редакторлан ышташ тӱҥалын.
Возаш изиж годымак тӱҥалын. Почеламутшо-влак областьысе газетлаште, «Московский рабочий» издательствын лукмо «Литературное эхо», «У истоков великих рек» тӱшка сборниклаште, Йошкар-Оласе идалык еда лекше «Дружба» альманахыште савыкталтыныт. Поэтын возымаштыже тӱҥ верым паша, Шочмо Эл, йӧратымаш теме налеш. Тидын нерген «Утро тополиное» икымше книгашкыже пурышо почеламут-влак ойлат. «Ветка ивы» лӱман вес книгашкыже почеламут, поэме, муро текст-влак пурталтыныт.

А. Смоликов тыгак йоча-влакланат возен («Завод-мореход»). Кусарыме пашам шуктен. Рушлашке С. Вишневскийын, М. Емельяновын, В. Сапаевын, А. Мичурин-Азмекейын почеламут ден ойлымашыштым кусарен. Тудын кусарымыже да тӧрлатымыже дене «Сказки лесов» марий калык йомак-влак книга кок гана савыкталтын (1978, 1981).

1990 ийлаште А. Смоликов республик гыч каен. 

СССР Писатель ушемыш А. Смоликовым 1982 ийыште пуртеныт.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Утро тополиное : стихи. Йошкар-Ола, 1973. 80 с.
* Блажен, кто молча был поэт! ; Тревога : стихи // Дружба. Йошкар-Ола, 1978. С. 78—79.
* Утренний концерт ; Ну и взыгралась вьюга... ; Я постучал — открыла ты... : стихи // Дружба. Йошкар-Ола, 1979. С. 101—104.
* Ветка ивы : стихи, песни, поэмы. Йошкар-Ола, 1980. 128 с.
* Завод-мореход: стихи для дошк. возраста. Йошкар-Ола, 1981. 12 с.
* Здесь любовь моя : стихи, поэма. Йошкар-Ола, 1989. 128 с.

## Марлаш кусарыме
* Каныш годым : «Куяр корно» цикл гыч : почеламут / пер. В. Исенекова // Ончыко. 1972. № 1. С. 90—91.
* Моктаныде; Пеледыш пайремыште : почеламут-вл. // Ончыко. 1977. № 1. С. 84—85.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Бочков В. Тропинка в утреннюю свежесть // Мар. правда. 1974. 26 марта.
* Панов В Жажда любить // Мол. коммунист. 1974. 12 марта.
* Смоленцев М. Простота и сдержанность // Молодой коммунист. 1974. 12 марта.
* Липатов А. Родной отчизне песня // Мар. правда. 1980. 25 дек.
* Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справочник. Йошкар-Ола, 1988. С. 262—264.
* МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 337.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 584-585.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Снигирёв, Валерий Анатольевич

**Валерий Снигирёв** (Валерий Анатольевич Снигирёв) (, РСФСР, Марий АССР, Марий Тӱрек кундем, Снегирёво ял) — руш серызе, журналист, туныктышо.

## Илыш корныжо
Валерий Снигирёв 1954 ийын сорла тылзын 8-ше кечынже Марий АССР Марий Тӱрек кундем Снегирёво ялеш шочын. 1982 ийыште Марий кугыжаныш университетым пытарен. Прозаик, журналист, педагог. Медведево районысо Ежово кыдалаш школышто туныктен, “Пачемыш” журнал редакцийыште ыштен. Медведево районысо Ежово ял шотан администрацийым вуйлатен.

Икымше ойлымашыже 1980 ийыште республикысе самырык-влакын «Молодой коммунист» газетыштышт савыкталтын. «Марийская правда», «Труд», «Литературная газета», «Учительская газета» газетлаште, «Студенческий меридиан», «Комсомольская жизнь», «Костёр», «Крокодил», «Урал», сылнымутан сборниклаште печатлалтын. Но В. Снигирёвын возымо пашажын кугурак ужашыже «Пачемыш» журнал дене кылдалтын. Ты журналыште тудо кужу жап ондак серыш пӧлка редакторлан, вара сылнымут редакторлан ыштен.

1990 ийыште Марий книга издательстве кок авторын – Е. Николаев ден В. Снигирёвын – «В черте жизни» мыскара ойлымаш-влак сборникыштым луктын. 2006 ийыште В. Снигирёвын «Письма белому медведю», «Город счастья» книгаже-влак лектыныт.

Йоча-влакланат, фантастике да лирике сынын ойлымашламат, почеламут-влакым, афоризмым, мыскара ойлымашлам воза.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* История одного похищения : юмор, рассказ // Молодой коммунист. 1983. 10 нояб.
* Три Робинзона : рассказ // Молодой коммунист. 1984. 3 июля.
* Афоризмы // Дружба. Йошкар-Ола, 1985. С. 129.
* Возможны варианты : юмор, рассказ // Мар. правда. 1987. 22 марта.
* Юмористические рассказы // Дружба. Лесная шкатулка. Йошкар-Ола, 1989. С. 170—173.
* В черте жизни : юмор, рассказы / Е. Николаев, В. Снигирев. Йошкар-Ола, 1990. 240 с.
* Фантастические рассказы // Дружба. Кристаллы с Альтаира. Йошкар-Ола, 1993. С. 303—320.
* Братик : рассказ // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 285—286.
* Лирическое ; Праздник : юмор, стихи // Пачемыш = Оса. 2005. № 7-8. С. 15.
* Город счастья : повесть-сказка. Йошкар-Ола, 2006. 112 с.
* Письма белому медведю : повесть-сказка. Йошкар-Ола, 2006. 48 с.
* Фильм с субтитрами : юмор, рассказ // Мар. правда. 2008. 25 марта.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Краткая биогр. справка // Республика. 1992. 20 июня.
* Краткая биогр. справка // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 286.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 586-587.

Категорий:Руш серызе-влак
Токарев, Александр Владимирович

**Александр Токарев** (Александр Владимирович Токарев) (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) — руш серызе, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2002).

## Илыш корныжо
Александр Токарев 1959 ийын пургыж тылзын 28-ше кечынже Марий АССР Йошкар-Олаш пашазе ешеш шочын. Йошкар-Оласе 4-ше №-ан школышто тунемын, кыдалаш шинчымашым Совет Армий радамыште служитлымыж годым кастене тунемме школышто налын. 1980 ий гыч грузчиклан ыштен, военный оркестрыште служитлен, фортепьяном тӧрлышӧ, фасадник-высотник, «Республика», «Йошкар-Ола» газетлаште корреспондент лийын, «Марийская правда», «Молодёжный курьер», «Московский комсомолец» газетла дене кылым кучен. 1985 ийыште Палантай лӱмеш музык училищым пытарен. Вара И.С. Ключников-Палантай лӱмеш культур да искусство колледжыште да «Прокат» МУП-ышто фортепьяном тӧрлышылан ыштен.

А. Токаревын «Ещё одна весна» икымше ойлымашыже 1990 ийла тӱҥалтыште республикысе «Молодой коммунист» газетыште лектын. Вара тудын «Копчёный и Шаман», «Барин», «Крещение» ойлымашлаже, «Дорога на Светлое» повестьше ош тӱням ужыныт. 1999 ийыште «В краю синеглазом озёрном» икымше книгаже лектын. Тудын возымыжо «Дружба» альманахыште, «Рыболов» (Моско) журналыште лектыныт. Прозаик пеҥгыде кылым «Рыбак рыбака» (Моско), «Рыбалка круглый год» (Угарман) газет-влак дене куча, «Рыболовный альманахыште» да «Охотник» журналыште (Моско) савыкталтын.

А. Токарев Москосо «Рыбак рыбака» газетын колызо ойлымашлан эртарыме таҥӱчашын кокымшо ден кумшо премийжын лауреатше, Россий писатель ушемын Чап грамотыж дене (2004) палемдалтын. 2002 ий гыч Россий писатель ушемын йыжыҥъеҥже.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Черный лед : рассказ // Дружба. Расскажи мне... Йошкар-Ола, 1991. С. 107—112.
* Копченый и Шаман : рассказ // Дружба. Мир, в котором живу... Йошкар-Ола, 1997. С. 35—46.
* В краю синеглазом озерном : повесть, рассказы. Йошкар-Ола, 1999. 116 с.
* К светлому озеру : повесть // Дружба. На свет нетленный. Йошкар-Ола, 2000. С. 56—90.
* Крещение воды ; Розовая щука : рассказы // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2002. С. 333—353.
* Соколиный остров : рассказ // Рыболовный альманах. М., 2003. С. 187—194.
* Промоина ; Барин ; Там Леший бродит : рассказы // Охотничий альманах. Цивильск, 2004. С. 97—111.
* Обловил : рассказ // Рыболовный альманах. М., 2004. С. 139—142.
* Копченый и Шаман : рассказ // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С 315—325.
* Время пить херши : рассказы // Дружба. Время пить херши. Йошкар-Ола, 2007. С. 74—95.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Шалагин С. За дверью — мир... // Мар. правда. 1998. Авг.
* Кр. биогр. справка // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2002. С. 333.
* В краю синеглазом озерном [Рецензии] // Охотник. М., 2002. № 9. С. 43.
* Рыбалка круглый год. Н. Новгород. 2004. № 10. 26 мая.

## Чап
* Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2002).
* Россий Серызе-влак ушемын Чапкагазше (2004).

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 620-621.

Категорий:Руш серызе-влак
Николаев, Валерий Владимирович

**Валерий Николаев** (Валерий Владимирович Николаев) (, РСФСР, Ленинград ола) — руш серызе, почеламутчо. 

## Илыш корныжо
Валерий Николаев 1953 ийын теле тылзын 6-шо кечынже Ленинградыште шочын. Шочмо олаштыже да Краснодарский крайысе Варениково станицыште тунемын. 1976 ийыште Ростовысо кӱшыл военный училищым пытарен, вара коло ий утла Украиныште, Забайкальеште да Марий Элыште служитлен.

Поэзий деке школышто тунеммыж годымак кумылаҥын, а сылнымут пашам Марий Элыш толмекше, ийготыш вочмекше шукташ тӱҥалын. 1994 ийыште В. Николаев Н. Михеевын вуйлатыме «Поиск» сылнымут клубыш кошташ тӱҥалын, тидыже сылнымут пашам умбакыже шуяш кугун полшен.

В. Николаевын икымше савыкталтше возымыжо «Новогодняя ночь» почеламут лийын, тудо 1994 ийыште Советский районысо «Вестник района» газетыште лектын, а 1999 ийыште Санкт-Петербургышто «Всё началось с любви» почеламут книгаже ош тӱням ужын. В. Николаевын ойлымаш ден почеламутшо-влак республикысе периодике савыктышлаште, тӱшка сборниклаште лектеденыт. В. Николаевын шонен пыштымыже да тыршымыже дене «Сотовый мёд» (2000) РМЭ-се кызытсе лирике книга да «Короткие встречи» (2002) РМЭ-се руш прозо антологий ямдылалтыныт да лектыныт.

1999 гыч 2005 ий марте В. Николаев «Закуси горе луковицей» роман дене пашам ыштен, тудо увертаралтдыме сар-влакын ветераныштлан пӧлеклалтын. Романын посна ужашлаже «Ончыко» журналыштат савыкталтын. Тыгак йоча-влакланат ойлымаш ден повестьлам воза.

I, II, III степенян «За безупречную службу» медаль-влак дене наградитлалтын.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Всё началось с любви : стихи. СП., 1999. 32 с.
* Стихи // Сотовый мед. Йошкар-Ола, 2000. С. 89—97.
* Я вернулся : рассказ // Дружба. На свет нетленный. Йошкар-Ола, 2000. С. 135—162.
* Пять минут до счастья ; Колорадская история : рассказы // Короткие встречи. Йошкар-Ола, 2004. С.
* Забавные приключения Пончика и Киви : повесть. Йошкар-Ола, 2006. 76 с.
* Закуси горе луковицей : отрывок из повести // Ончыко. 2006. № 12. С. 99—133.
* Проездной билет : рассказ // Дружба. Время пить херши. Йошкар-Ола, 2007. С. 126—146.
* Мне нравятся те редкие закаты...; Когда однажды ты придешь...; Прогулка в листопад : стихи // Русское слово Марий Эл. Йошкар-Ола, 2004. С. 280—281.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Ятманов Л. «Сотовый мед в поэзии» // Молодёжный курьер. 2000. 29 июня.
* Шалагин С. Долгий путь к «Коротким встречам» // Мар. правда. 2002. 23 февр.

## Чап
*  I степенян «Безупречный службылан» медаль.
*  II степенян «Безупречный службылан» медаль.
*  III степенян «Безупречный службылан» медаль.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 431-432.

## Важ-влак


Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Хисамутдинова, Елена Фаридовна

**Елена Хисамутдинова** (Елена Фаридовна Хисамутдинова) (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) — руш серызе, почеламутчо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2005). 

## Илыш корныжо
Елена Хисамутдинова 1979 ийын ага тылзын 4-ше кечынже Марий АССР Йошкар-Олааште шочын. 9-ше №-ан кыдалаш школым пытарымек, МарГТУ-ш пурен. 2003 гыч 2005 ийлаште М. Горький лӱмеш Литератур институтын Кӱшыл литератур курсыштыжо тунемын. 2006 ий гыч РМЭ-се Писатель ушемын сылнымут консультантшылан ышта.

14 ияш поэзийлан кумылаҥын. «Красиво озеро ночное. Тишина...» икымше почеламутшо 1995 ийыште школысо пырдыжгазетыште лектын. МарГТУ-што тунеммыж годым шуко возен. «Сылнымут шыже» семинар-каҥашыште лиеден. Шинчалан койшо поэзий дебютшо «Дружба» альманахыште лийын (2000), тунам тушто кугу почеламут аршашыже савыкталтын. Кӱшыл литератур курсышто тунеммыж годым Ю.Кузнецов ден В.Сорокинын семинарыштышт тыршен. Почеламутшо-влак ВЛК-се колыштшо-влакын поэзий да прозо антологийыштышт, «День поэзии Литературного института» альманахыште (2004) савыкталтыныт. Е. Хисамутдинован посна почеламут книгаже («Разговор») 2005 ийыште лектын.

2005 ий годсек Россий Писатель ушемын йыжыҥъеҥже.

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Стихи // Дружба. На свет нетленный. Йошкар-Ола, 2000. С. 126—130.
* Стихи // В литературном кругу. М., 2004. С. 155—158.
* Стихи // День поэзии Литературного института 2004. М., 2004. С. 50—52.
* Разговор : стихи. Йошкар-Ола, 2005. 44 с.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 639.

Категорий:Руш серызе-влак
Категорий:Почеламутчо-влак
Байса

**Байса** (Поса) () – Российыште Киров велын Вӱрзым кундемыштыже верланыше Поса ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 904 еҥ (2002 ий),  669 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Вӱрзым ола деч 29.7 километр (39 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Патрушева Лидия Ивановна – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Байса.

## Важ-влак

Категорий:Вӱрзым кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Кугу Кугушӱргӧ

**Кугу Кугушӱргӧ** () – Российыште Киров велын Яраҥ кундемыштыже верланыше Кугушӱргӧ ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 25 еҥ (2002 ий), 1 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Яраҥ ола деч 20.7 километр (24 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Тайгозин Павел Никонорович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Большая Кугушерга.

## Важ-влак

Категорий:Яраҥ кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Ердӱр (Кикнур кундем)

**Ердӱр** (; ) – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Шапта ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 29 еҥ (2002 ий), 5 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 15.6 километр (23 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Захаров Азарий Васильевич – II степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Ендур.

## Важ-влак

Категорий:Кикнур кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Шӱдымарий (Кикнур кундем)

**Шӱдымарий** () – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Цекеево ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 14 еҥ (2002 ий), 8 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 12.8 километр (19 км – авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Малков Аркадий Кузьмич – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Малков Николай Васильевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Румянцев Евгений Александрович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Суздальцев Михаил Кузьмич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Суздальцева Капитолина Михайловна – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Шудумары.

## Важ-влак

Категорий:Кикнур кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Викиувер: Марисола слётлан ямдылалтеш

Лумшо Марий самырык тукым слёт тений 2-8 июльышто Шернур районысо Марисола школышто эрташ тӱҥалеш. Мероприятийыш 18-30 ияш ӱдыр-рвезе-влак ушнен кертыт. 

Участник-влакым Марисола кундемын лӱмлӧ еҥже-влак дене вашлиймаш, актер мастарлык шотышто мастер-класс-влак, сылнымут гостинныйым почмаш, марий кечышот дене кылдалтше йӱла мероприятий лийыт, воза «Марий Эл» газет. 

Слёт кышкарыште тыгак тӱрлӧ темылан лекцийым лудыт, компьютер технологийыш марий йылмым шыҥдарыме дене кылдалтше практический занятий-влакым эртараш шонат.

Чылаже слётыш 120 наре еҥ погынышаш.

Категорий:Викиувер
Изинур

**Изинур** мут ончыктен кертеш:

* Изинур — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше Марково ял шотан илемыш пурышо ял.
* Изинур — Российыште Киров велын Шынчара кундемыштыже верланыше Сметанино ял шотан илемыш пурышо ял.
Лопъял

**Лопъял** мут ончыктен кертеш:

* Лопъял — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
* Лопъял — Российыште Киров велын Вӱрзым кундемыштыже верланыше Лопъял ял шотан илемыш пурышо сола.
Изи Кугунур

**Изи Кугунур** () — Российыште Киров велын Арбаж кундемыштыже верланыше Арбаж ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2002 ий),  0 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Арбаж ола сынан посёлко деч 8.7 километр (15 км — авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Кислицин Пётр Захарович — 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Колосов Василий Ильич — Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Малый Кугунур.

## Важ-влак

Категорий:Арбаж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Кугу Кугунур

**Кугу Кугунур** () – Российыште Киров велын Арбаж кундемыштыже верланыше Арбаж ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 264 еҥ (2002 ий),  157 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Арбаж ола сынан посёлко деч 8.2 километр (11 км – авто дене) касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Лобастов Артемий Павлович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Лобастов Иван Сергеевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Русинов Владимир Иванович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Русинов Пётр Карпович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
 
## Кылвер-влак
* Большой Кугунур.

## Важ-влак

Категорий:Арбаж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Лопъял (Вӱрзым кундем)

**Лопъял** () – Российыште Киров велын Вӱрзым кундемыштыже верланыше Лопьял ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 551 еҥ (2002 ий),  419 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Вӱрзым ола деч 16.4 километр (20 км – авто дене) кечывалвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
* Васнецов Виктор Михайлович – руш сӱретче.

## Кылвер-влак
* Лопьял (Богоявленское).

## Важ-влак

Категорий:Вӱрзым кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Пакшай

**Пакшай** () – Российыште Киров велын Вӱрзым кундемыштыже верланыше Буйское ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2002 ий),  0 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Вӱрзым ола деч 20.8 километр (27 км – авто дене) касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Конышев Николай Семёнович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Пакшай.

## Важ-влак

Категорий:Вӱрзым кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Кугу Колянур

**Кугу Колянур** () – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Ваштранга ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 58 еҥ (2002 ий), 17 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 4.5 километр (9 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Зарницын Иван Мартынович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Солодянкин Михаил Николаевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Христолюбов Павел Сергеевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Христолюбов Семён Сергеевич – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Большой Кулянур.

## Важ-влак

Категорий:Кикнур кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Кукнур (Киров вел)

**Кукнур** () – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Кикнур ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 47 еҥ (2002 ий), 41 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 3 километр (5 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Бушуев Виктор Васильевич – III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше. 
*   Муреев Семён Леонтьевич – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Софронов Степан Александрович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Кукнур.

## Важ-влак

Категорий:Кикнур кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Кӱшнур (Киров вел)

**Кӱшнур** () – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Потняк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 31 еҥ (2002 ий), 3 еҥ (2010 ий)..

## Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 9.4 километр (20 км – авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Лузин Павел Захарович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Кушнур.

## Важ-влак

Категорий:Кикнур кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Ушаково (Кикнур кундем)

**Ушаково** () — Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Ваштранга ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 53 еҥ (2002 ий), 31 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 8.3 километр (9.5 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Васенин Василий Владимирови – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Злобин Александр Филиппович – II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*    Злобин Василий Филиппович – I степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Ушаков Николай Александрович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Ушаково.

## Важ-влак

Категорий:Кикнур кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Изи Кӱлмӱж

**Изи Кӱлмӱж** () – Российыште Киров велын Кӱльмӱж кундемыштыже верланыше Изи Кӱльмӱж ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 521 еҥ (2002 ий), 476 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Кӱльмӱж ола сынын посёлко деч 1.5 километр (3 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*    Гулин Пётр Иванович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Ермаков Василий Константинович – I степенян Ачамланде сар орден да III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*      Ермаков Макар Алексеевич – II степенян Ачамланде сар орден да кок Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Ермаков Михаил Николаевич – II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Ермаков Пётр Николаевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Иванов Сергей Фёдорович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Иванов Никита Егорович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Колобов Павел Николаевич – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Лялин Михаил Иванович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Норин Иван Егорович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Плотников Сергей Степанович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Рябов Василий Иванович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Рябов Михаил Иванович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Малая Кильмезь.

## Важ-влак

Категорий:Киров велысе марий илымверла
Категорий:Кӱльмӱж кундемысе илымверла
Арык (Малмыж кундем)

**Арык** (Арек) () — Российыште Киров велын Малмыж кундемыштыже верланыше Арык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 428 еҥ (2002 ий), 322 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Малмыж ола деч 34 километр (46 км — авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*    Курочкин Александр Архипович — II степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Осокин Пётр Алексеевич — 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Петухов Емельян Фёдорович — Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Арык.

## Важ-влак


Категорий:Малмыж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Арык (ыҥ-влак)

**Арык** мут ончыктен кертеш:

* Арык — вӱд йогыш.
* Арык — Российыште Киров велын Малмыж кундемыштыже верланыше Арык ял шотан илемыш пурышо ял.
Маръял

**Маръял** () – Российыште Киров велын Малмыж кундемыштыже верланыше Ральники ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 85 еҥ (2002 ий), 58 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Малмыж ола деч 27 километр (41 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.

## Кылвер-влак
* Марьял.

## Важ-влак


Категорий:Малмыж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Пастэҥер

**Пастэҥер** () – Российыште Киров велын Малмыж кундемыштыже верланыше Новая Смаиль ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 109 еҥ (2002 ий), 103 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Малмыж ола деч 17.3 километр (23 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Уткин Кузьма Иванович – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Алдарово.

## Важ-влак


Категорий:Малмыж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
У Пӧртек

**У Пӧртек** () – Российыште Киров велын Малмыж кундемыштыже верланыше Каксинвай ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 71 еҥ (2002 ий), 53 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Малмыж ола деч 24.2 километр (59 км — авто дене) эрвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Тетерин Николай Григорьевич – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Ямбаев Иван Григорьевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Новый Буртек.

## Важ-влак


Категорий:Малмыж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
У Малмыж

**У Малмыж** () – Российыште Киров велын Малмыж кундемыштыже верланыше Каксинвай ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 110 еҥ (2002 ий), 53 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Малмыж ола деч 23.6 километр (47 км – авто дене) йӱдвел-эрвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Клюкин Иван Демьянович – II степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Новый Малмыж.

## Важ-влак


Категорий:Малмыж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Кетекмучаш

**Кетекмучаш** (Акпатыр) () – Российыште Киров велын Малмыж кундемыштыже верланыше Кугу Кетек ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 103 еҥ (2002 ий), 88 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Малмыж ола деч 16.9 километр (28 км – авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Сапегин Иван Васильевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Чумаков Игнатий Семёнович – II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Акбатырево.

## Важ-влак


Категорий:Малмыж кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Максиволык

**Максиволык** () – Российыште Киров велын Пыжанъю кундемыштыже верланыше Пыжанъю ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 69 еҥ (2002 ий), 42 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Пыжанъю ола сынын посёлко деч 4 километр (9.1 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Изергин Степан Иванович – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Тараканов Иосиф Андреевич – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Тараканов Пётр Прокопьевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*    Христолюбов Александр Петрович – III степенян Чап орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Шубин Иосиф Алексеевич – III степенян Чап орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Шубин Гаврил Сергеевич – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Шубин Дмитрий Иванович – II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Шубин Яков Фёдорович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Тараканово (Аглаев).

## Важ-влак

Категорий:Киров велысе марий илымверла
Категорий:Пыжанъю кундемысе илымверла
Изинур (Шынчара кундем)

**Изинур** () – Российыште Киров велын Шынчара кундемыштыже верланыше Сметанино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Шынчара ола сынын посёлко деч 5.5 километр (12 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Жиров Александр Васильевич – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*    Жиров Леонид Григорьевич – II степенян Ачамланде сар орден да III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Мосунов Иван Павлович – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Христолюбов Григорий Иванович – II степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*     Христолюбов Иван Михайлович – I степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Изинур (Русский, Марийский).

## Важ-влак

Категорий:Киров велысе марий илымверла
Категорий:Шынчара кундемысе илымверла
Пекшик (Пижымбал кундем)

**Пекшик** () – Российыште Угарман велын Пижымбал кундемыштыже верланыше  ял.

## Кылвер-влак

## Важ-влак

Категорий:Угарман велысе марий илымверла
Категорий:Пижымбал кундемысе илымверла
Марий Пыжанъю

**Марий Пыжанъю** (йӱдвел-касв. *Маре Пыжанъю*; ) – Российыште Киров велын Пыжанъю кундемыштыже верланыше Пыжанъю ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 30 еҥ (2002 ий), 28 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Пыжанъю ола сынын посёлко деч 2.5 километр (3.6 км – авто дене) кечывалвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Енваев Георгий Константинович – I степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Большая Пижанка.

## Важ-влак

Категорий:Киров велысе марий илымверла
Категорий:Пыжанъю кундемысе илымверла
Лаж (Лебяжье кундем)

**Лаж** () – Российыште Киров велын Лебяжье кундемыштыже верланыше Лаж ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 801 еҥ (2002 ий),  621 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Лебяжье ола сынан посёлко деч 29.9 километр (35 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Вараксин Василий Трофимович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*    Пономарев Алексей Степанович – I степенян Ачамланде сар орден, Йошкар Шӱдыр орден да III степенян Чап орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Лаж (Филиповское).

## Важ-влак

Категорий:Лебяжье кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Азансола

**Азансола** () — Российыште Киров велын Тужа кундемыштыже верланыше Тужа ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 97 еҥ (2002 ий),  72 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Тужа ола сынан посёлко деч 2.5 километр (4 км — авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен.

## Кылвер-влак
* Азансола.

## Важ-влак

Категорий:Тужа кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Нур (Тужа кундем)

**Нур** () – Российыште Киров велын Тужа кундемыштыже верланыше Нур ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 531 еҥ (2002 ий), 434 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Тужа ола сынан посёлко деч 11.5 километр (15 км – авто дене) кечывалвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Залешин Сергей Михайлович – II степенян Ачамланде сар орден да Йошкар Шӱдыр орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Колчин Кузьма Алексеевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Ныр.

## Важ-влак

Категорий:Тужа кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Нур (ыҥ-влак)

**Нур** мут ончыктен кертеш:

* Нур — пасу, чодрадыме пространство.
* Нур — Российыште Киров велын Тужа кундемыштыже верланыше Нур ял шотан илемыш пурышо сола.
Пиштынур

**Пиштынур** () – Российыште Киров велын Тужа кундемыштыже верланыше Нур ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 407 еҥ (2002 ий), 290 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Тужа ола сынан посёлко деч 13.6 километр (21 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*    Мягков Дмитрий Григорьевич – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Смирнов Василий Михайлович – Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Фролов Павел Иванович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*  Чубыкин Анатолий Никитович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Пиштенур.

## Важ-влак

Категорий:Тужа кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Лумарий

**Лумарий** (Кугу Лумарий) () – Российыште Киров велын Яраҥ кундемыштыже верланыше Сердеж ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 293 еҥ (2002 ий), 106 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Яраҥ ола деч 19.7 километр (24 км – авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*   Кореев Пётр Алексеевич – II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*   Тихонов Николай Игнатьевич – II степенян Ачамланде сар орденын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Мари-Ушем (Большая Лумарь).

## Важ-влак

Категорий:Яраҥ кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Карш

**Карш** () – Российыште Киров велын Яраҥ кундемыштыже верланыше Шкаланка ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 414 еҥ (2002 ий), 296 еҥ (2010 ий).

## Верланыме вер
Яраҥ ола деч 29.4 километр (35 км – авто дене) кечывалвел могырно верланен.

## Лӱмлӧ еҥ-влак
*  Вохмяков Павел Фёдорович – 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
*    Стародубцев Анатолий Пантелеймонович – I степенян Ачамланде сар орден да II степенян Ачамланде сар орден-влакын кавалерже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.

## Кылвер-влак
* Каракша (Малая, Русская).

## Важ-влак

Категорий:Яраҥ кундемысе илымверла
Категорий:Киров велысе марий илымверла
Илларионов, Александр Витальевич

**Александр Витальевич Илларионов** (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Исуткан ял) — марий шанчызе, йылмызе, филологий шанче кандидат (2008).

## Илыш корныжо
Александр Витальевич Илларионов 1982 ийын сорла тылзын 16-шо кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Исуткан ялеш шочын.

## Тӱҥ пашаже-влак

### Статья, доклад материал, рецензий-влак
* Коннотационные признаки экспрессивности в современном горномарийском языке // Вестник Чувашского университета. Гуманитарные науки. — Чебоксары: Тип. Чувашского ун-та, 2008. — № 3. — С. 146—151.
* Компоненты синонимических рядов в романе Е. Поствайкина «Тьшььш ӹдьф выча» // IV Игнатьевские чтения. Образование и духовная культура горных мари: материалы докладов и выступлений на республиканской науч. конф. — Йошкар-Ола, 2005. — С. 77—80.
* Синонимы разговорного стиля в произведениях Е. Поствайкина // V Игнатьевские чтения: Проблемы теории и практики преподавания горномарийского языка, литературы, истории, культуры: материалы докладов и выступлений на республиканской науч. конф. — Йошкар-Ола, 2006. С. 51—59.
* Границы понятий «экспрессивность» и «эмоциональность» // VI Игнатьевские чтения: Проблемы горномарийского языка, литературы, истории, культуры, образования: материалы докладов и выступлений на республиканской науч. конф. — Йошкар-Ола, 2006. — С. 116—119.
* Редупликация как вид лексического повтора в произведениях В. Петухова // VII Игнатьевские чтения: Проблемы горномарийского языка, литературы, истории, культуры, образования: материалы докладов и выступлений на республиканской науч. конф. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 123—126.
* Позиционно-лексический повтор в произведениях В. Петухова // Актуальные проблемы межкультурных и межъязыковых контактов: материалы Региональной науч. конф., посвященной 75-летию со дня рождения профессора Л. П. Грузова / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 153—156.
* Компоненты экспрессивности // Марийский археографический вестник. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 228—230.
* Экспрессивная лексика разговорного стиля в произведениях Евграфа Поствайкина // Вестник Чувашского и Марийского отделения Российского философского общества. — Чебоксары; Йошкар-Ола, 2007. — С.124—127.

## Кылвер-влак
* Средства выражения экспрессивности в произведениях современных горномарийских писателей : диссертация ... кандидата филологических наук : 10.02.22 / Илларионов Александр Витальевич.

## Литератур
# Марийские лингвисты: биобиблиографический сборник / Мар. гос. ун-т; сост.: И.Г. Иванов, В.Н. Васильев, В.Н. Максимов. — Изд. 3-е, испр. и доп. — Йошкар-Ола, 2016. — 504 с. C. 232—233.

Категорий:Марий шанчызе-влак
Коведяева, Евгения Ивановна

**Евгения Ивановна Коведяева** (, РСФСР, Башкир АССР, Мишкан кундем, Кемей ял — ) — марий шанчызе, туныктышо, педагогике шанче кандидат (1987).

## Илыш корныжо
Евгения Ивановна Коведяева 1918 ийын пургыж тылзын 16-шо кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Кемей ялеш шочын.

## Тӱҥ пашаже-влак

### Статья, доклад материал, рецензий-влак
* Обучение правильному произношению учащихся V классов марийских школ // В помощь учителю. — Йошкар-Ола, 1955. — С. 81—89.
* Краткая сравнительная характеристика звуковых систем русского и марийского языков // Родной и русский язык в школах народов финно- угорской группы. —М., 1956. — С. 12-49.
* Обучение русскому произношению учащихся марийских школ. — М., 1959. — 205 с.
* Акцентное строение сложного слова в современном марийском языке // Всесоюзная конференция по финноугроведению. Тезисы докладов и сообщений. — Сыктывкар, 1965. — С. 58—60.
* Марийские языки // Языки народов СССР. — М., 1966. — С. 221—254.
* Проблемы акцентуации марийского языка. — М., 1970. — 135 с.
* Суффикс ***-леч*** в кунгурском говоре восточного наречия марийского языка // СФУ. — 1972. — № 1. — С. 29—31.
* Марийский язык И БСЭ. Т. 15. — М., 1974. — С. 371.
* О функционировании суффикса ***-рак*** в марийском языке // Вопросы финно-угроведения. — 1975. — Вып. VI. — С. 86—92.
* Новейшие исследования по марийскому языку // Проблемы финноугроведения. — М., 1975. — С. 190—206.
* Марийский язык // Основы финно-угорского языкознания. — М., 1976. — С. З—96.
* Русские лексические заимствования в кунгурском говоре марийского языка // Исследование финно-угорских языков и литератур в их взаимосвязи с языками и литературами народов СССР: тезисы. — Ужгород, 1977. — С. 33—34.
* Типологическая эволюция системы локальных падежей в истории марийского языка // Историко-типологические исследования по финно- угорским языкам. — М., 1978. — С. 49—154.
* Старое и новое в системе локальных падежей марийского языка // Четвертый Международный конгресс финно-угроведов. Т. Ш. — Будапешт, 1981.—С. 289—291.
* Падежи в маргинальных диалектах марийского языка // Пятый Международный конгресс финно-угроведов. Т. VI. — Турку, 1981. — С. 146—151.
* Ареальные исследования по восточным финно-угорским языкам. Марийский язык. — М.: Наука, 1987. — 159 с.: ил., карты. — Библиогр.: с. 150—154 и в подстроч. примеч.

## Литератур
# Марийские лингвисты: биобиблиографический сборник / Мар. гос. ун-т; сост.: И.Г. Иванов, В.Н. Васильев, В.Н. Максимов. — Изд. 3-е, испр. и доп. — Йошкар-Ола, 2016. — 504 с. C. 274-276.
# Сергей Шакиртович Сайтиев. Марийские ученые из Республики Башкортостан. с. Калтасы, 2017.  C. 136-138.

Категорий:Марий йылмызе-влак
Категорий:Марий шанчызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Шабыков, Анатолий Иванович

**Анатолий Иванович Шабыков** — (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Потасола ял) — шанчызе, учёный-агроном, экономике шанче кандидат (1994).

## Илыш корныжо
Анатолий Иванович Шабыков 1952 ийын кылме тылзын 26-шо кечынже Марий АССР Шернур кундем Потасола ялеш шочын. Марий Эл Республик Кугыжанвш погынын депутатше лийын. 2013 ий марте Марий кугыжаныш университетыште, экономике да финанс институтышто, доцент лийын. 

Шольыжо — Виталий Иванович Шабыков, йылмызе, социолог, шанчызе, философий шанче кандидат.

## Тӱҥ пашаже-влак

* Предпринимательство на предприятиях АПК. Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 1995. 195 с.
* Создание производственно-экономических условий эффективного функционирования предпринимательских структур // Проблемы стабилизации и развития экономики АПК. Мат-лы. науч.- практ. конф. Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2001. С. 150-152.

## Чап
* Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын лӱмгече Чапкагазше (2008).
* Марий Эл Республикын Кугыжаныш Погынын Чапкагазше (2012).

## Кылвер-влак
* Шабыков Анатолий Иванович.

## Литератур
# Учёные Марийского государственного университета: Библиографический справочник. 2002 / Под общ. ред. А.Г. Иванова. Сост.: Г.Н. Айплатов, А.А. Иванов, — Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2002. — 292 с. С. 208-209.

Категорий:Марий шанчызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Magilum

**Magilum** — туреч готик-метал-тӱшка, кудым 2000 ийыште Стамбул олаште ыштыме лийын.

Пытартыш участник-влак — Налан Тархан, Огуз Акалын, Догухан Коркут да Толга Шанлы.

## Дискографий
* «Kırmızı Kar» — 2009
* «İnsanların Arasındasın» — 2013 (EP)

## Негыз

Категорий:Семлык тӱшка-влак
Малова, Василиса Анатольевна

**Василиса Анатольевна Малова** (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Мартышкино ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2002).

## Илыш корныжо
Василиса Анатольевна Малова 1954 ийын ага тылзын 8-ше кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Мартышкино ялеш шочын.

## Тӱҥ пашаже-влак

### Статья, доклад материал, рецензий-влак
* Язык - душа народа // Узловые проблемы современного финноугроведения: материалы I Всероссийской научной конференции финно-угроведов. — Йошкар-Ола, 1995. — С. 360—361.
* Лексические синонимы в горномарийском литературном языке // Структура и развитие волжско-финских языков: тезисы международной конф. — Йошкар-Ола, 1996. — С. 63—67.
* Лексические синонимы в горномарийском литературном языке // Финно-угроведение. — 1996. — № 4. — С. 109—113.
* Функции лексических синонимов // Финноугристикань кевкстематне. — Саранск, 2001. — С. 148—153.
* Возникновение синонимов // Финноугристикань кевкстематне. — Саранск, 2001. — С. 153—161.

## Кылвер-влак
* Лексические синонимы в горномарийском литературном языке.

## Литератур
# Марийские лингвисты: биобиблиографический сборник / Мар. гос. ун-т; сост.: И.Г. Иванов, В.Н. Васильев, В.Н. Максимов. — Изд. 3-е, испр. и доп. — Йошкар-Ола, 2016. — 504 с. C. 364—365.

Категорий:Марий йылмызе-влак
Категорий:Марий шанчызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Наталици, Татьяна Анатольевна

**Татьяна Анатольевна Наталици (Амельченко)** (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Юнго Кугышӱргӧ ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1996).

## Илыш корныжо
Татьяна Анатольевна Наталици 1968 ийын шорыкйол тылзын 18-ше кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Юнго Кугышӱргӧ ялеш шочын.

## Тӱҥ пашаже-влак

### Статья, доклад материал, рецензий-влак
* Некоторые особенности инфинитивных форм в нормах марийского языка // Проблемы развития литературных языков финно-угорских народов: материалы Всероссийской науч. конф. — Ижевск, 1993. — С. 10.
* Форма на ***-шаш*** — инфинитив или причастие // Тезисы докладов на конференции по итогам научно-исследовательской работы МарНИИ в 1991 — 1993 гг. — Йошкар-Ола, 1994. —С. 19—21.
* Модальные значения инфинитива в марийском языке // Узловые проблемы современного финноугроведения: материалы I Всероссийской науч. конф. финно-угроведов. — Йошкар-Ола, 1995. — С. 278—279.
* Еще раз об инфинитиве на ***-аш*** // Финно-угроведение. — 1996. — № 2. — С. 103—106.

## Литератур
# Марийские лингвисты: биобиблиографический сборник / Мар. гос. ун-т; сост.: И.Г. Иванов, В.Н. Васильев, В.Н. Максимов. — Изд. 3-е, испр. и доп. — Йошкар-Ола, 2016. — 504 с. C. 387—388.

Категорий:Марий йылмызе-влак
Категорий:Марий шанчызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак
Трубянова, Ирина Владиславовна

**Ирина Владиславовна Трубянова** (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Вичписте ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2010).

## Илыш корныжо
Ирина Владиславовна Трубянова 1983 ийын ага тылзын 20-шо кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Вичписте ялеш шочын.

## Тӱҥ пашаже-влак

### Статья, доклад материал, рецензий-влак
* Синонимы как тропы в поэзии Геннадия Матюковского // Вестник Чувашского университета. — Чебоксары, 2009. — № 3. — С. 256—261.
* Лексические синонимы на военную тематику в произведениях Г. Матюковского // Fenno-Ugrica 1: Проблемы языков, литератур и фольклора народов Урало-Поволжья: труды Института финноугроведения, посвященные 60-летию д-ра филол. наук, проф. Куклина Анатолия Николаевича. — Йошкар-Ола: МУП «Сельские вести», 2008. - Вып. 5. — С. 112—114.
* Особенности синонимических рядов в поэме Г. Матюковского «Кым эргы» // VIII Игнатьевские чтения. Проблемы горномарийского языка, литературы, истории, культуры, образования: материалы докладов и выступлений на республиканской науч. конф. 1 апреля 2008. — Козьмодемьянск, 2008. — С. 201—206.
* Оттенки значения синонимов в произведениях Г. Матюковского // У сем. — 2009. — № 3. — С. 98-100.
* Функции синонимов в поэзии Г. Матюковского // Модернизация системы образования в области международных отношений, иностранных языков, связей с общественностью, документоведения и менеджмента: сб. материалов 11 науч.-практ. конф. с международным участием факультета международных отношений по итогам научно-исследовательской работы за 2008 год / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 40—44.
* Стилистическая окраска фразеологических синонимов в горномарийском языке (на основе произведений Г. Матюковского) // Современные проблемы науки и образования [Электронный ресурс], — 2013. — № 6. — Режим доступа: http://www.science-education.rU/l 13-11810
* Типы и количественное соотношение функционально-стилистически окрашенных синонимов из произведений Г. Матюковского на горномарийском языке (Types and Ratio of Functionally and Stylistically Colored Synonyms írom G. Matyukovskiy’s poetry in the Hill Mari Language) // Mediterranean Journal of Social Sciences. — 2015. — № 3. — С, 127—132. (Соавт.: Беляева Т. Н., Богданова Н. В., Рычков А. В., Яндакова Е. Л.).
* Синоним как метафора в поэзии Г. Матюковского // Языки, культуры, этносы. Формирование языковой картины мира: филологический и методологический аспекты: сборник научных статей по материалам Х Всероссийской науч.-практ. конф. (с международным участием) по проблемам межкультурной коммуникации / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2015. — С. 313—317.

## Кылвер-влак
* Трубянова Ирина Владиславовна.

## Литератур
# Марийские лингвисты: биобиблиографический сборник / Мар. гос. ун-т; сост.: И.Г. Иванов, В.Н. Васильев, В.Н. Максимов. — Изд. 3-е, испр. и доп. — Йошкар-Ола, 2016. — 504 с. C. 461—463.

Категорий:Марий йылмызе-влак
Категорий:Марий шанчызе-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак