6 кылме

**6 кылме** (6 ноябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 310-шо (кужемдыме ийлаште — 311-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 55 кече кодеш.

## Пайрем да памятный дате-влак
*  — Сар да сар конфликт годым пӱртӱсым аралыме тӱнямбал кече
*  — Конституцийын кечыже
*  Татарстан — Конституцийын кечыже 
*  — Тӱвыра пашаеҥын кечыже

## Лӱмгече
* Лаврентий
* Алексей
* Иван
* Николай
* Пётр
* Афанасий

## Событий-влак
*Тугак ончо: [[:Категорий:Кылме тылзын 6 кечысе событий-влак]]*

### Марий тӱняште
* 1845 ий — Марий Тӱрек кыдалаш школлан негызым пыштыме

### Тӱнямбалне
* 1632 — Швециийын корольжо  Густав II Адольф («Северный Лев») колымешке  сусырген
* 1736 — Михаил Ломоносов Германийысе Марбург университетыш тунемаш пурен
* 1772 — Россий Империй ден Осман империйын флот коклаште Патрасский кучедалмаш тӱҥалын.
* 1844 — Доминикан Республике Испан иго деч утлен. 
* 1887 — "Селтик" шотландийысе футбол клуб шочын
* 1906 — Вильнюс олаште "Бируте" 1 литовский оперым шындыме
* 1923 — Польшышто Краковысо восстаний тӱҥалеш
* 1932 — «Динамо» завод икымше советский тепловозым «ВЛ19-01» луктыныт
* 1935 — истребительын икымше чоҥештымаш лийын
* 1941 — Иосиф Сталин совет калык деке тушманым кырен шалаташ, фронтлан полшен шогаш ужмаш дене лектын. 
* 1943:
** Генерал Ватутинын вуйлатыме 1-ше Украин фронтын сарзе вийже Днепр кредалмаш годым Киевым утареныт. 
** Совет Армий вооруженийышке ИСУ-152 самоходка-влак толаш тӱҥалыныт. 
* 1957 — Ленинградыште икымше Курымашлык тулым почыныт
* 1958 — Астрахань олаште Владимир Ильич Ленинлан памятникым почыныт. 
* 1967 — Сарзе Теҥыз Флотын Генеральный Штабын классификацийже почеш эксплуатацийыш икымше стратегический сынан вӱдйымалсе ракет крейсерым пуртымо
* 1975 — Саяногорск олалан негызым пыштыме 
* 1991:
** РСФСР Президентын кӱштыкшӧ почеш КПСС партийын пашажым савырыме
** Кувейтыште ирак оккупант влакын йӱлалтен кодымо пытартыш нефть скважиным йӧртымӧ. Тиде кечым Кувейтын кечыже семын палемдат 
*  2008 — Владикавказыште террористический акт лийын
*  2009  - Татар проливыште  ТУ-142 самолёт катастрофа лийын

## Шочыныт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Кылме тылзын 6 кечынже шочшо-влак]]*

### Марий тӱняште
* 1937 — Михаил Михайлович Жуков, партий, кугыжаныш да йӧнозанлык пашаеҥ, Марий Эл ял озанлыкын сулло пашаеҥже. Угарман велыштеыште шочын. Паша корныжо Шернур кундемысе «Казанский» совхозышто тӱналын. Вара Медведевысе райкомышто, «Сельхозтехника» ушемыште, Волжскысо горкомышто, «Тепличное» ушемыште шуйнен. 1996-2000-шӧ ийлаште тудо кугыжаныш погынын депутатше лийын. Кугу пашажлан «Знак Почёта» орден да ятыр чап танык дене палемдалтын.
* 1942 — Виктор Семёнович Гришин, актёр, Марий Элын калык артистше. Рязань кундемыште шочын-кушкын, Марий Элыште чапланен. Йошкар-Оласе руш академтеатрын сценыштыже 1974-ше ий гыч модаш тӱналын, но вара туныктымо пашашке куснен, а 10 ий гыч уэш пӧртылын. Ятыр оҥай деч оҥай рольым чоҥен.
* 1951 — Михаил Иванович Ильин, шанчызе, туныктышо, доцент (1992), педагогике шанче кандидат (1987).
* 1956 — Виталий Алексеевич Иванов, туныктыш пашаеҥ. Кужэҥер кундем Шой-Шӱдымарий ялыште шочын. Икмыняр ий партий пашаште шуаралтме деч вара туныктышо сомылым шукташ тӱҥалын. 2003-шо ийыште Марий кугыжаныш университетын туныктымо паша шотышто проректорлан шогалын. «Марий кундемысе 1917-1941-ше ийлаште милиций» монографийын авторжо. Юрист шанче доктор.
* 1972 — Алёна Андреевна Илиева, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2001), доцент.

### Тӱнямбалне
* 15 — Агриппина Младшая - Рим император Клавдийын пелашыже 
* 1479 — Иоанна Кастильская - Шнуй Рим империй император Карл 6 аваже
* 1494 — Сулейман Великолепный - Осман Империйын султанже
* 1794 — Константин Андреевич Тон - руш архитектор , Храм Христа Спасителя сооруженийын авторжо
* 1814 — Адольф Сакс - Бельгийысе семӱзгар кидмастар , Саксофон изобретатель
* 1835 — Чезаре Ломброзо, итальян медик, антрополог
* 1852 — Дмитрий Наркисович Мамин-Сибиряк - руш возышо
* 1854 — Джон Филип Суза - дирижёр, семмастар "Маршын корольжо"
* 1861 — Джеймс Нейсмит - канадысе физкультурник,  1891 ийыште баскетбол модышым шонен луктын 
* 1865 — Дмитрий Николаевич Прянишников, руш агрохимик
* 1900 — Александр Александрович Новиков - СССР маршал 2 гана Совет Союз Герой
* 1914 — Джонатан Харрис, актёр
* 1916 — Рэй Конниф, композитор, дирижёр
* 1921 — Джеймс Джонс, возышо
* 1931 — Майк Николс, режиссёр
* 1936 — Эмиль Лотяну, молдавийысе кинорежиссёр
* 1940 — Алла Ильинична Сурикова, кинорежиссёр
* 1943 — Саша Соколов, руш возышо-постмодернист
* 1947 — Геннадий Николаевич Селезнёв, руш политик
* 1959 — Эрик Сайдел, покер модыш дене профессиональный модшо
* 1961 — Флоран Паньи, мурызо 
* 1973 — Андрей Максимушкин, серызе-фантаст

## Коленыт
*Тугак ончо: [[:Категорий:Кылме тылзын 6 кечынже колышо-влак]]*
* 1192 — Варлаам Хутынский, Спасо-Преображенский монастьырым негызлыше
* 1672 — Генрих Шютц () (р.&nbsp;1585), немыч композитор, органист, дирижёр, педагог
* 1855 — Василий Львович Давыдов, поэт-декабрист
* 1887 — Эжен Потье , француз поэт,  «Интернационалын» авторжо
* 1893 — Пётр Ильич Чайковский, руш композитор , 10 опер, 3 балет, 6 симфонийын, 104 романсын авторжо 
* 1905 — Джордж Уильямс , «YMCA» (Самырык Христиан Ушемым негызлыше
* 1964 — Анри Пьерон , француз психолог
* 1964 — Самуил Абрамович Самосуд, кумдан палыме руш режиссёр
* 1989 — Николай Матвеевич Горлов,  кино да театрын совет актержо
* 1994 — Леонид Израилевич Лиходеев, руш возышо
* 2000 — Стефания Михайловна Станюта, белорусс актриса, СССрын калык артисткыже

## Калык пале
Ожно ты кечын калык Юмынава деч тазалыкым йодын юмылтеныт. Ойгыш логалше-влакын чоныштым лыпландараш, черле-влакым шучко чер деч утараш йодын кумалыныт.
 

Категорий:6 кылме