Новиков, Семён Сергеевич

**ЭрВел Семон** (Семён Сергеевич Новиков) (, Башкир АССР, Мишкан кундем, Тымбай ял) — марий серызе, шымлызе, мер пашаеҥ, Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше (2008).

## Илыш корныжо
ЭрВел Семон 1946 ийын ӱярня тылзын 29-ше кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Тымбай ялеш кресаньык ешеш шочын. Верысе кандашияш школым пытарымек, Уфа оласе финанс техникумыш пурен. 1965–1968 ийлаште Совет Армий радамыште служитлен.

1970–1975 ийлаште Всесоюзный заочный финанс-экономик институтышто тунемын. 1969–1994 ийлаште Пермьысе мотор чоҥышо заводын госдоход инспекторжылан, ревизионный бюро вуйлатышылан, Пермь областьысе ялозанлык управленийын контрольно-ревизионный пӧлка вуйлатышылан, Уфасе нефтьым перерабатыватлыше заводын тӱҥ бухгалтерын алмаштышыжлан да тӱҥ бухгалтерлан, заводысо шотлышо рӱдерын инженер-математикшылан, РАН УНЦ-н Экономик институтшын экономистшылан, «ФинВест-Аудит» ООО-н директоржылан ыштен.

Бухгалтер учёт, налогообложений, гражданский закон-влакым лукмо шотышто нылле утла шанче статьям серен. Марий калыкын эртышилышыже, литературжо, чий йӱлаже дене оҥайлалтеш. С.Новиковын философско-теологический манме статьяже-влак «Истоки», «Кудо-Коду», «Философская газета», «Марий Эл», «Кугарня», «Чолман» газетлаште, альманах ден журналлаште савыкталтыныт. Лу наре книгам савыктен. Нунын кокла гыч ятырышт эрвел марий-влакын историйышт, философийышт да юмынйӱлашт дене кылдалтыныт. Прозышто «Йоча жапемын йомакше» сылнымут книгаже (2006) палыме.

1990 ийла кыдал гыч марий-влакын мер толкыныштышт шкенжым чулымын ончыкташ тӱҥалын. Уфа олаште Марий национально-культурный ушемын, Башкортостан Республикысе Марий мер толкынын вуйлатышыштлан сайлалтын. «Ошвиче сем» калык фольклор ансамбльын администраторжо, Мер Каҥашын вуйвержын йыжыҥъеҥже лийын. Уфа олаште ила.
Марий литературым шарымашке надыржылан 2006 ийыште РМЭ-се Тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын Чап грамотыж дене палемдалтын. Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше (2008).

## Тӱҥ произведенийже-влак
* Космическая философия и космополитическая экономия. Уфа, 1998.
* Сандалык — Ош Кугу Юмо [Космос — Великий Светлый Бог]. Йошкар-Ола. 1998. 24 с.
* Юмо дене пырля... [Вместе с Богом...]. Йошкар-Ола, 1999. 64 с.
* Марий лӱм-влак мутер [Справочник марийских имен]. Йошкар-Ола, 2000. 20 с.
* О Поро Юмо... = О добрый Бог... : религиозно-философский словарь, молитвы для городских марийцев, совр. мар. одежда Башкортостана. Йошкар-Ола, 2003. 64 с.
* Марий сугынь : шочмо калыкнан тӱня умылымашыже. Йошкар-Ола, 2005. 264 с.
* Йоча жапемын йомакше : миф, йомак, легенде-вл. [Сказки моего детства : мифы, сказки, легенды]. Йошкар-Ола, 2006. 72 с.
* Восточные марийцы : философия, история, люди. Йошкар-Ола, 2007. 316 с.

## Илышыже да творчествыже нерген литератур
* Акнаш М. Шке калыкше верч тыршыше // Кугарня. 2001. 19 янв.
* Пчёлкина Т. Куатле вийым, алым кава гыч мландышке волтат // Кугарня. 2004. 29 окт.
* Семон С. Йоча йолгорно сагындара : шарнымаш очерк // Марий Эл. 2004. 23, 24, 25 июнь.
* Глушкова З. Тымбай ялын кумылжо // Марий Эл. 2006. 25 март.
* Попов Н. ЭрВел Семонлан — 60 ий // Кугарня. 2006. 31 март.
* Ендылетова Э. Чолга эрвел марий родына-влак нерген // Кугарня. 2006. 7 июль.
* Пехметова С. Премий дене саламлена! // Марий Эл. 2008. 5 июль.

## Чап
* Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премий (2008).
* Марий Эл Республикын Тӱвыра, савыктыш да калык паша шотышто министерствын Чапкагазше.

## Литератур
* Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 697-698.

Категорий:Марий серызе-влак
Категорий:Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше-влак